Lapsano

Lapsano Plena Ilustrita Vortaro 2002 p. 658 (Lapsana) estas genro de  angiospermoj en la familio de  asteracoj,  enhavanta unu solan specion, la ordinaran lapsanon (Lapsana communis). Ĝi estas indiĝena en Eŭropo kaj norda Azio.

 Priskribo 
Ĝi estas unujara planto aŭ  staŭdo kiu altas ĝis  1-1,2 m, kun harkovritaj tigoj kaj klara ( ne lakteca ) suko. La folioj estas spirale aranĝitaj; pli grandaj folioj ĉe la bazo de la floranta tigo ofte estas pinataj, kun granda ovala terminala folieto kaj unu al kvar etaj flankaj folietoj, dum pli etaj folioj pli alte sur la tigo estas simple ovalaj; ĉiuj folioj havas dentigitan randon.

La floroj estas flavaj, aranĝitaj en  kapitulo kiu diametras  1–2 cm, la kapituloj estantaj multnombraj malkompaktaj aroj je la pinto de la tigo Blamey, M. & Grey-Wilson, C. (1989). Flora of Britain and Northern Europe. ISBN 0-340-40170-2.

 Subspecioj 
Ses subspecioj ĝenerale estas agnoskitaj:Flora Europaea: Lapsana communisGermplasm Resources Information Network: Lapsana communis 
Lapsana communis subsp. adenophora (Boiss.) Rech.f. – Sudorienta Eŭropo.
Lapsana communis subsp. alpina (Boiss. & Balansa) P.D.Sell. – Krimeo.
Lapsana communis subsp. communis. – Plimulto de Eŭropo, escepte de la sudoriento. Jara.
Lapsana communis subsp. grandiflora (M. Bieb.) P.D.Sell. – Sudokcidenta Azio.
Lapsana communis subsp. intermedia (M. Bieb.) Hayek. – Sudokcidenta Azio, Sudorienta  Eŭropo. Staŭdo.
Lapsana communis subsp. pisidica (Boiss. & Heldr.) Rech.f. – Grekujo.

Pasintece, iom da aliaj specioj estis inkluditaj en la genro; tiuj specioj nuntempe estas pritraktitaj en la genroj Crepis kaj LapsanastrumPak, J.-H. & Bremer, K. (1995). Phylogeny and reclassification of the genus Lapsana (Asteraceae: Lactuceae). Taxon 44: 13–21. AbstractHŭley, A, ed. (1992). New RHS Dictionary of Gardening. Macmillan ISBN 0-333-47494-5..

 Kultivado kaj uzado 
La junaj folioj estas manĝeblaj, kaj povas esti uzataj en salatoj kaj spinace boligitaj.  La scienca nomo derivas de Lapsane, manĝebla herbo priskribita de Marko Terencio Varono en antikva Romo. La angla nomo de la planto nipplewort raportas al ĝiaj fermitaj floraj burĝonoj, kiuj similas cicojn. Kaŭze de tiu simileco, laŭ la t.n. "subskribdoktrino" antaŭe  lasano estis uzita kontraŭ mamaj ulcerojParkinson, John (1640). Theatrum Botanicum; or an Herball of Large Extent..

For de ĝia natura arealo, lapsano estas naturalizita, kaj iufoje konsiderata kiel invada specio, en multaj regionoj de la mondo, inkluzive de Aŭstralio Flora of New South Wales: Lapsana communis., ĈilioFlora of Chile: Lapsana communis.,  Novzelando Flora of New Zealand: Lapsana communis.,  Gronlando  kaj plimulto de Nordameriko Flora of North America: Lapsana communis..

 Referencoj 

Kategorio:Asteracoj
Kategorio:Kuracplantoj
Kategorio:Palearktisa flaŭro