Hans Moser

eta|Hans Moser en la jaro 1902
Hans Moser (vere Johann Julier, malĝuste ankaŭ ofte nomata Jean Julier aŭ eĉ Jean Juliet, naskiĝinta la 6-an de aŭgusto 1880 en Vieno; mortinta la 19-an de junio 1964 samurbe) estis aŭstra populara aktoro.

 Vivo 
Johann Julier estis la tria ido de Franz Julier, akademia skulptisto, kaj ties edzino Serafina. Li alkreskis en Vieno. Juna Johann Julier ricevis deklaminstruon ĉe aktoro Josef Moser, kies familian nomon li alprenis. Poste li migris kun migroteatroj tra la lando. En 1897 li havis unuan dungitecon en Bohemujo, kaj en la jaro 1903 li havis per la vokiteco al la renoma Teatro en la Jozefurbo, tiam estrata de Josef Jarno, ŝajne frapan sukceson. Li tamen fiaskis, ĉar lia aspekto kaj korpogrando de 1,57 m maltaŭgigis lin por amorantoroloj konformaj al lia aĝo. Pro tio en 1907 li denove migris kun migroteatroj tra la landoj de Aŭstrujo-Hungarujo; ekde 1910 li havis negrandajn dungitecojn en revuoj, kabaredoj kaj teatroj je Vieno. En 1913 naskiĝis lia unua filino Margarete. En ĉi tiu jaro li havis siajn unuajn sukcesojn en soloroloj kiel komikisto en la keloteatro „Max und Moritz“ en St. Annahof je Vieno.

Dum la Unua Mondmilito li servis ĉe la Isonzo-fronto kaj distris siajn kamaradojn per komikaĵoj tiel bone de la milita ĉiutago, ke li ekde tiam vidis sian estontecon en la komika fako. Post la milito li regule prezentis en la vienaj kabaredoj „Budapester Orpheum“, „Reklame“, „Hölle“, „Leopoldi-Wiesenthal“ kaj en la „Intimes Theater“ de Heinrich Eisenbach. Fritz Löhner-Beda verkis en 1922 por li la solo-unuaktaĵon „Ich bin der Hausmeister vom Siebenerhaus“. En 1923 finfine Robert Stolz atentiĝis pri li kaj dungis lin por revuo en Teatro Ronacher. Du jarojn poste Max Reinhardt revenigis la aktoron al la Teatro en la Jozefurbo, kie li aktoris en pecoj de Nestroy, Schnitzler kaj Ödön von Horváth. En 1925 ankaŭ aperis la unua artikolo pri la verkado de Moser en Neue Freien Presse, kiu nomis lin kiel plej aktuala kaj lasta viena arlekeno.

Li tre rapide estis la plej ŝatata aktoro de Reinhardt kaj akompanis tiun ĉi dum sia migroprezentado tra Usono en la jaro 1927/28. Tie li aktoris en „Somermeznokta sonĝo“ interalie ĉe la novjorka Brodvejo. Moser fariĝis multokupita aktoro kaj komikisto ĉe la vienaj teatroj. Tie li rolis malklarparole, rumore, grumble kaj per turnaj movoj strangulojn, plejofte servistojn aŭ aliajn etburĝojn kiel butikistoj, tajloro kaj domservistoj, sed ankaŭ cirkofigurojn. En 1922 li transprenis la rolon de notario en „Kleider machen Leute“, poste sekvis ankaŭ malgrandaj roloj en silentfilmoj. Vastan konatecon li ankaŭ atingis per sia rolo kiel „muta“ servisto en „Die Familie ohne Moral“. Sed nur en silentfilmo li povis malvolvi sian tutan originalecon, kiun li jam estis perfektiginta en la teatro. La unuan rolon en sonfilmo li ricevis en 1930 kiel flankaktoro en „Geld auf der Straße“.
eta|maldekstre|Honortombo sur la viena ĉeftombejo
Hans Moser figuris en siaj filmoj ofte personojn, kiuj dumpase de agado plenumas egan ŝanĝiĝon. Ekzemple en Das Gäßchen zum Paradies li ludas hundokaptiston, kiu fariĝas hundoŝatanto; en Anton, der Letzte senliman admiranton de la nobelaro, kiu mutacias al advokato de malnobeluloj; en Das Ferienkind ĉagrenitan pensiiston, kiu iam estis forpuŝinta sian propran filinon pro la elekto de ŝia edzo kaj per sia nepo fariĝas amoplena avo; kaj en Der Herr Kanzleirat maljunan virinmalamikon, kiu maljuniĝinte senvole ekamas junulinon. La kombinaĵo el unika mimiko, gestado kaj lingvo faris lin senmortebla originalulo, kiu eĉ povis ŝanĝi la plej malbonan scenaron en ŝate spektatan filmon.

Dum la nazia epoko Moser rifuzis konsenti al la eksedziĝo disde sia juda edzino Blanca Hirschler (foje ankaŭ Bianca Hirschler). En 1939 ŝi devis elmigri al Hungarujo. Nur pro sia populareco Hans Moser malgraŭ sia geedzeco kun judino rajtis plue labori kiel filmaktoro. Post la Dua Mondmilito la geedza paro denove loĝis en la vilao en Wien-Hietzing. La edzino enprenis inter la ge-Moser tre superregan rolon; Moser igis ŝin laŭplaĉe disponi eĉ pri liaj enspezoj kaj kontentiĝis per poŝmono. Ĉi tiuj modesteco kunpaŝis kun troigita timo de subita malriĉiĝo. La ge-Moser eĉ onidire loĝis en la servistoĉambroj, por respekte trakti la meblaron. Je lia unua flugo la artisto estis malpli imponata de la superrigardo ol de la senpaga manĝo, kiun oni donis en la flugmaŝino.

Post militfino Moser estis interalie dungita ĉe la viena Burgoteatrejo, kie li aparte pro sia rolo de Weiring en Liebelei de Arthur Schnitzler akiris laŭdegon de recenzistaro kaj publiko. En la jaro 1961 Moser rolis por aŭstra televidversio denove la sorĉoreĝon en Geschichten aus dem Wiener Wald de Horváth, kiun li jam en 1931 rolis dum la unua prezentado en Berlino. En 1964 Hans Moser mortis pro pulmokancero. Li kaj sia edzino ambaŭ estas entombigitaj sur la viena ĉeftombejo.

Oftaj filmaj kunaktoroj de Moser estis Theo Lingen kaj Paul Hörbiger, kun kiu li ankaŭ estis amiko.

 Filmoj 
 Silentfilmoj 
 1918: Das Baby
 1922: Kleider machen Leute
 1923: Hoffmanns Erzählungen
 1924: Die Stadt ohne Juden (laŭ Hugo Bettauer)
 1924: Ssanin 1925: Das Spielzeug von Paris
 1926: Der Feldherrnhügel
 1926: Schützenliesel
 1927: Die Familie ohne Moral
 1927: Madame macht einen Seitensprung
 1928: Spitzenhöschen und Schusterpech

 Sonfilmoj 
 1930: Geld auf der Straße
 1930: Liebling der Götter
 1931: Der verjüngte Adolar
 1931: Ehe mit beschränkter Haftung
 1931: Man braucht kein Geld
 1931: Eine Nacht im Grandhotel
 1932: Ein angenehmer Patient
 1932: Madame wünscht keine Kinder
 1933: Leise flehen meine Lieder
 1933: Der große Trick
 1933: Kurzschluß
 1933: Fuchs auf der Hetzjagd
 1934: Maskerade
 1934: Die Töchter ihrer Exzellenz (Die kleine Trafik)
 1934: Frasquita
 1934: Polenblut
 1934: Karneval und Liebe
 1934: Der junge Baron Neuhaus
 1934: Hohe Schule / Das Geheimnis des Carlo Cavelli
 1935: Der Himmel auf Erden
 1935: Vorstadtvarieté (Die Amsel von Lichtental)
 1935: Frühjahrsparade
 1935: Familie Schimek
 1935: Knox und die lustigen Vagabunden (Zirkus Saran)
 1935: Winternachtstraum
 1935: … nur ein Komödiant
 1935: Die ganze Welt dreht sich um Liebe
 1935: Die Fahrt in die Jugend
 1935: Eva
 1935: Endstation
 1935: Ein junger Mann aus Oxford (Buchhalter Schnabel)
 1936: Burgtheater (Sag beim Abschied leise Servus)
 1936: Das Gäßchen zum Paradies
 1936: Ungeküsst soll man nicht schlafen gehn
 1936: Schabernack
 1936: Konfetti (Confetti)
 1936: Hannerl und ihre Liebhaber
 1936: Alles für Veronika (Der Schlaumeier)
 1937: Die verschwundene Frau
 1937: Der Mann, von dem man spricht
 1937: Die glücklichste Ehe der Welt
 1937: Die unentschuldigte Stunde
 1937: Mein Sohn, der Herr Minister
 1937: Die Fledermaus
 1938: Mutterlied
 1938: Dreizehn Stühle
 1938: Immer wenn ich glücklich bin
 1938: Die unruhigen Mädchen
 1938: Kleines Bezirksgericht
 1938: Es leuchten die Sterne
 1939: Das Ekel
 1939: Opernball (de Géza von Bolváry)
 1939: Castelli in aria
 1939: Liebe streng verboten
 1939: Menschen vom Varieté
 1939: Anton, der Letzte
 1940: Wiener G’schichten
 1940: Sieben Jahre Pech
 1940: Der Herr im Haus
 1940: Meine Tochter lebt in Wien
 1940: Der ungetreue Eckehart
 1940: Rosen in Tirol
 1941: Wir bitten zum Tanz
 1941: Liebe ist zollfrei
 1942: Wiener Blut
 1942: Einmal der liebe Herrgott sein
 1942: Dove andiamo, signora?
 1942: Sieben Jahre Glück
 1943: Sette anni di felicità 1943: Maske in Blau
 1943: Karneval der Liebe
 1943: Abenteuer im Grandhotel
 1943: Schwarz auf weiß
 1943: Das Ferienkind
 1943: Reisebekanntschaft
 1944: Schrammeln
 1944: Der Millionär
 1946: Renee XIV
 1947: Der Hofrat Geiger
 1947: Die Welt dreht sich verkehrt
 1948: Der Herr Kanzleirat
 1948: Das singende Haus
 1949: Wiener Mädeln
 1949: Um eine Nasenlänge
 1949: 1 – 2 – 3 – aus!
 1950: Der Theodor im Fußballtor
 1950: Jetzt schlägt’s 13 (Es schlägt 13)
 1950: Küssen ist keine Sünd
 1950: Es liegt was in der Luft
 1951: Zwei in einem Auto
 1952: Hallo Dienstmann
 1952: 1. April 2000Horváth
 1952: Schäm dich, Brigitte
 1952: Du bist die Rose vom Wörthersee
 1953: Der Onkel aus Amerika
 1953: Einmal keine Sorgen haben
 1954: Hollandmädel
 1954: Kaisermanöver
 1954: Verliebte Leute
 1955: Ja, so ist das mit der Liebe (Ehesanatorium)
 1955: Die Deutschmeister
 1955: Ja, ja, die Liebe in Tirol
 1955: Die Drei von der Tankstelle
 1955: Der Kongreß tanzt
 1956: Symphonie in Gold
 1956: Ein Herz und eine Seele
 1956: Lumpazivagabundus
 1956: Opernball
 1956: Meine Tante – deine Tante
 1956: Kaiserball
 1956: Solange noch die Rosen blühn
 1956: Roter Mohn
 1957: Familie Schimek
 1957: Ober, zahlen!
 1957: Vier Mädels aus der Wachau
 1957: Die unentschuldigte Stunde
 1957: Die Zwillinge vom Zillertal
 1957: Die Lindenwirtin vom Donaustrand
 1957: Heute blau und morgen blau (Eine verrückte Familie)
 1958: Hallo Taxi
 1958: Solang' die Sterne glüh'n (Zirkuskinder)
 1958: Ooh … diese Ferien
 1958: Gräfin Mariza
 1958: Der Sündenbock von Spatzenhausen
 1958: Liebelei
 1959: Herrn Josefs letzte Liebe
 1959: Die schöne Lügnerin
 1961: Geschichten aus dem Wiener Wald
 1961: Mariandl
 1961: … und du mein Schatz bleibst hier
 1961: Der Bauer als Millionär
 1962: Drei Liebesbriefe aus Tirol
 1962: Mariandls Heimkehr
 1962: Der verkaufte Großvater
 1962: Leutnant Gustl
 1962: Die Fledermaus
 1963: Kaiser Joseph und die Bahnwärterstochter

 Literaturo 
eta|Memorejo pri Hans Moser en Gumpoldskirchen
 Fritz Koselka: Hans Moser. Der Lebensweg des Menschen und des Künstlers. Eberle, Vieno 1946.
 Hans Moser: Ich trag im Herzen drin ein Stück vom alten Wien. Notita de Georg Markus. Kun antaŭparolo de Paul Hörbiger. Herbig, Munkeno 1980, ISBN 978-3-7766-1044-4.
 Hedi Schulz: Hans Moser. Der große Volksschauspieler wie er lebte und spielte. Molden, Vieno 1980, ISBN 978-3-217-01147-2.
 Karin Wichmann: Hans Moser. Seine Filme - sein Leben. Heyne-Filmbibliothek, volumo 28. Heyne, Munkeno 1980, ISBN 978-3-453-86028-5 .
 Georg Markus: Hans Moser. Der Nachlaß. Kremayr & Scheriau, Vieno 1989, ISBN 978-3-218-00495-4 .
 Dodo Kresse, Michael Horvath: Nur ein Komödiant? Hans Moser in den Jahren 1938 bis 1945. Edition S - Verlag Aŭstrujo, Vieno 1994, ISBN 978-3-7046-0516-0.
 Ulrike Dembski, Georg Markus (Hrsg.): Hans Moser. 1880–1964. Brandstätter, Vieno 2004, ISBN 978-3-85498-361-3.
 Franzobel: Moser oder die Passion des Wochenend-Wohnzimmergottes. Passagen-Verlag, Vieno 2010, ISBN 978-3-85165-831-6.

 Eksteraj ligiloj 




Kategorio:Aŭstraj aktoroj
Kategorio:Vienanoj
Kategorio:Originaluloj