Aŭstralia blanka ibiso

La Aŭstralia blanka ibiso aŭ aŭstralia ibisoOrnitologia taksonomio () estas vadbirdo de la familio Treskiornitedoj. Tiu ibiso disvastiĝas tra granda parto de Aŭstralio. Ĝi havas ĉefe blankan plumaron kun nuda (senpluma), nigra kapo, longa subenkurba beko kaj nigraj kruroj.

Historie rara en urbaj areoj, la Aŭstralia blanka ibiso enmigris al urbaj areoj de la orienta marbordo en pliiĝantaj nombroj ekde la fino de la 1970-aj jaroj; ĝi estas nune komune vidata en Wollongong, Sidnejo, la Ora Marbordo, Brisbano kaj Townsville. Pluas polemiko ĉu konsideri ĝin plago aŭ vundebla specio. Populacioj malaperis el naturaj reproduktaj areoj kiaj la Marĉoj Macquarie en nordokcidenta Novsudkimrio. Spite tion, la specio estis selektoforpelita en partoj de Sidnejo pro sia fiodoro kaj foje ĝena naturo. Ties frata specio (plej simila kaj proksime parenca) estas la Afrika blanka ibiso.

 Taksonomio 
Ĝi estis dekomence priskribita de Georges Cuvier en 1829 kiel Ibis molucca. Ĝi estis konsiderata parto de superspecia komplekso kun la Afrika blanka ibiso (T. aethiopicus) de Afriko, kaj la Nigrakapa ibiso (T. melanocephalus) de Azio. Ties statuso en la komplekso dubiĝis laŭ la jaroj. Multaj pli malnovaj gvidlibroj aludis al la birdo kiel specio T. molucca, ĝis kompleta revizio de plumarbildoj fare de Holyoak en 1970. Holyoak notis la similecon inter la tri specioj kaj ke la aŭstralia taksono similis al T. aethiopicus en plenkreskula plumaro kaj al T. melanocephalus en junula plumaro. Li proponis, ke ĉiuj estu konsiderata parto de ununura specio T. aethiopicus. Tio estis ĝenerale akceptata de la scienca komunumo ĝis la plumarstudo de Lowe kaj Richards en 1991. Ili denove rekomendis la agnoskon de molucca je specia nivelo. Tio estis subtenata de studo pri kromosomoj kiu klarigis, ke ĉiu el la tri specioj havas diferencan kariotipon. La Aŭstralia blanka ibiso estis de tiam konsiderata plena specio de plej fakuloj.

Oni agnoskis du subspeciojn nome:
 T. m. molucca de kontinenta Aŭstralio, estas la nomiga subspecio.
 T. m. pygmaeus (Salomona blanka ibiso) estas nana formo troviĝanta en la insuloj Rennell kaj Bellona (Salomonoj), kiu estis konsiderata separata specio fojojn.

Laŭ AviListAviList v2025, konsultita la 22-an de dec. 2025, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj:

Pelecaniformes - pelikanoformaj
Threskiornithidae - treskiornitedoj
Threskiornis Gray, GR, 1842 - treskiornito, ibiso
Threskiornis molucca (Cuvier, GLCFD, 1829) - aŭstralia ibiso
Threskiornis molucca molucca (Cuvier, GLCFD, 1829)
Threskiornis molucca pygmaeus Mayr, E, 1931 - salomona ibiso

 Aspekto 
eta|dekstra|La plumecaj kapo kaj kolo de junulo.
eta|dekstra|Dumfluge, la ruĝa haŭto videbla subflugile.
La Aŭstralia blanka ibiso estas ĉirkaŭ 65–75 cm longa kaj havas tre nigrajn senplumajn kapon kaj kolon (la tutan kolon, ankaŭ malantaŭe, malkiel ĉe la Dornakola ibiso kiu havas blankan subnukon) kaj longan nigran subenkurban bekon, kiu estas ĉirkaŭ 16.7 cm ĉe masklo, kaj malpli ĉe la ino. Estas iome da seksa dimorfismo laŭ grando, ĉar la iome pli fortika masklo pezas 1.7–2.5 kg kompare kun la 1.4–1.9 kg de la ino. La korpa plumaro estas blanka kvankam ĝi povas iĝi brunecmakula. Internaj duarangaj plumoj montriĝas kiel puntecaj nigraj 'vostoplumoj'. La supra vosto iĝas flava kiam la birdo estas reproduktulo. La kruroj kaj piedoj estas malhelaj kaj videblas ruĝa haŭtaĵo subflugilo. Nematuruloj havas pli mallongajn bekojn. La kapo kaj kolo estas kunplumaj ĉe junuloj.

La Aŭstralia blanka ibiso kutime elsendas malagrablan fiodoron. Tiu ne estas priskribita kiel putriĝinta, sed kiel strnaga odoro ege malinda kaj distinga.

La alvoko estas longa grakado.

La Aŭstralia blanka ibiso atingas seksan maturecon en 3 jaroj, kaj povas atingi 28 jarojn de aĝo.

 Disvastiĝo kaj vivejo 
maldekstra|eta|Plenkreskulo ĉe Humidejoj Coolart, Mornington Duoninsulo, Aŭstralio
Tiu aŭstralazia specio estas disvastigata en orienta, norda kaj sudokcidenta Aŭstralio. Ili loĝas en marĉaj humidejoj, ofte ĉe malfermaj herbejoj kaj iĝis komuna en orientaŭstraliaj marbordaj urbaj parkoj kaj rubejoj de urbaj areoj de Wollongong, Sidnejo, Perto, la Ora Marbordo, Brisbano kaj Townsville. Historie ĝi estis rara en urbaj areoj; la unua ŝanĝo estis notita post sekego kondukis birdojn orienten fine de la 1970-aj jaroj. La urba populacio plie pliiĝis post periodo de sekego en 1998.

Estis ĵusa polemiko ĉu konsideri ilin kiel plago aŭ eble kiel endanĝerita specio. Birdoj en turismaj areoj de Sidnejo kiaj la Haveno Darling, la Reĝaj Botanikaj Ĝardenoj aŭ la Parko Centennial havis problemojn pro ties forta fiodoro. Populacioj el la du laste menciitaj areoj estis selekte forpelitaj.
Tiuj birdoj estis konsiderataj kiel problema specio ankaŭ en Viktorio kiel rezulto de ties kadavromanĝa agado, disigante rubon el rubujoj kaj rubejoj dume. Oni scias, ke ili povas preni sandviĉojn el kampomanĝuloj. Tia kutimaro, kune kun ties emo konstrui nestojn en "netaŭgaj" lokoj, kaj konkurenco kun hejmkaptivaj animaloj, kondukis al elpelo de plusaj birdoj el Rifuĝejo Healesville al Sale. Tamen la birdoj revenis post kelkaj tagoj.

La Marĉoj Macquarie en nordokcidenta Novsudkimrio estis unu el ĉefaj areoj por reproduktado, sed neniu reproduktado estis registrita ekde 2000, el 11000 paroj en 1998.

 Kutimaro 
dekstra|eta|Nestumado ĉe humidejoj Coolart, Mornington Duoninsulo, Aŭstralio
dekstra|eta|Junuloj enneste

 Manĝo 
Tiu ibiso manĝas variajn fiŝojn, ranojn kaj aliajn akvobestetojn, kaj ankaŭ insektojn kaj rubaĵojn.

 Reproduktado 
La reprodukta sezono varias laŭ la lokoj ene de Aŭstralio, ĝenerale aŭgusto al novembro sude, kaj februaro al majo, post la humida sezono, norde. La nesto estas neprofunda telerforma platformo el bastonetoj, herbo aŭ kareksoj, situa en arboj kaj ĝenerale ĉe akvejo kia rivero, marĉo aŭ lago. Ibisoj komune nestumas ĉe aliaj akvobirdoj kiaj egretardeoj, ardeoj, plataleoj aŭ kormoranoj. La ino demetas 2 al 3 blankecajn ovojn grandajn 65 mm × 44 mm. La ovaro estas poste kovata dum 21–23 tagoj. Idoj estas nefrumaturaj, tio estas, ili estas nudaj (senplumaj) kaj helponecesaj naske, kaj nur post 48 tagoj elnestiĝas.

 Referencoj 



 Vidu ankaŭ 
 Esperancaj mali-eŭkaliptaroj

Kategorio:Ibisoj
Kategorio:Treskiornitedoj
Kategorio:Pelikanoformaj
Kategorio:Bestoj el la Aŭstralazia ekozono
Kategorio:Birdoj de Oceanio