Muzikarta Universitato Ferenc Liszt

La Muzikakademio Ferenc Liszt aŭ Muzikarta Universitato Ferenc Liszt estas signifa ŝtata universitato en Budapeŝto.
eta|maldekstre|La malnova Muzikakademio en 2013
eta|Fasado de Muzikakademio Ferenc Liszt
eta|Muzikarta Universitato Ferenc Liszt
eta|200px|Interna parto en la Muzikakademio
eta|160px|Ferenc Liszt la fondinto en la 1880-aj jaroj

 Historio 
La Reĝa Muzikakademio estis fondita en loĝejo de Ferenc Liszt fare de ministro Ágoston Trefort en 1875. Jam en la sama jaro komenciĝis la instruado kun estreco de Ferenc Liszt kaj Ferenc Erkel. Oni trovis apartan palacon por la akademio. Post 4 jaroj jam ĝi funkciis en konstruaĵo ĉe Avenuo Andrássy, kiun oni nomas la malnova akademio. Ties orgeno estis konstruita en 1882. Komence de la 20-a jarcento la akademio jam estis tro malgranda por la muzikistoj-lernantoj. Oni konstruis pli novan en 1907 kun impona koncerta halo. En la malnova konstruaĵo nun funkcias muzeo, biblioteko kaj muzikinstituto. En 1971 la akademio ricevis la rangon kvazaŭuniversitato. Inter 2009 kaj 2013 la akademio estis plene renovigita.

 Konstruaĵo 
Arkitektoj de la nova trietaĝa akademio estis Kálmán Giergl, Szilárd Zielinski kaj Flóris Korb. La akademio situas inter trotuaroj. La granda koncerthalo estis farita el ferbetono, sed menciindas ankaŭ la malgranda koncerthalo. Sur la muroj estas videblaj freskoj de Aladár Körösfői-Kriesch, reliefoj kaj diversaj diversaj ornamaĵoj de Ede Telcs, vitraloj de Miksa Róth. Ekstere estas sidanta skulptaĵo 3 metrojn alta pri Ferenc Liszt fare de Alajos Stróbl.

 Nomoj de la akademio 
 Tutlanda Hungara Reĝa Muzikakademio (1875–1887, 1893–1918)
 Tutlanda Hungara Reĝa Muzika- kaj Teatra Akademio (1887–1893)
 Tutlanda Hungara Muzikarta Altlernejo (1918–1925)
 Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt (1925–2000)
 Muzikarta Universitato Ferenc Liszt (2007–)
Spite la nomŝanĝojn en la ĉiutaga parolo la nomo ĉiam estis la simpla Muzikakademio.

 Honoraj prezidantoj kaj doktoroj 
 fondinta prezidanto: Ferenc Liszt
 eternaj prezidantoj: Ödön Mihalovich, Jenő Hubay
 honoraj prezidantoj: Ernő Dohnányi, Ferenc Szabó (komponisto), Zoltán Kodály
 honoraj doktoroj: Lajos Bárdos, Pál Kadosa, Yehudi Menuhin, Antal Molnár (komponisto)

 Rektoroj 

 Ferenc Erkel (1875–1887)
 Ödön Mihalovich (1887–1919)
 Ernő Dohnányi (1919, 1934–1943))
 Jenő Hubay (1919–1934)
 Ede Zathureczky (1943–1957)
 Bence Szabolcsi (1957–1958)
 Ferenc Szabó (komponisto) (1958–1967)
 Dénes Kovács (violonisto) (1967-1980)
 József Ujfalussy (1980–1988)
 József Soproni (1988–1994)
 István Lantos (1994–1997)
 Sándor Falvai (1997–2004)
 András Batta (2004–2013)
 Andrea Vigh (2013–)

 Honoraj instruistoj 

 Eugen d'Albert
 Enrique Fernandez Arbós
 Lipót Auer
 Gergely Bogányi
 Zakhar Bron
 Pablo Casals
 Alfred Cortot
 Antal Doráti
 Edward Elgar
 Péter Frankl (pianisto)
 János Ferencsik
 Loránd Fenyves
 Annie Fischer
 Emil Gilels
 Alexander Glazunov
 Vincent d'Indy
 Robert Kajanus
 Erich Kleiber
 Ken-Iĉiro Kobajaŝi
 Zoltán Kocsis
 Éva Marton
 Joseph Marx
 Pietro Mascagni
 David Ojstraĥ
 György Pauk
 Goffredo Petrassi
 Jean-Pierre Rampal
 Dezső Ránki
 Steve Reich
 Ottorino Respighi
 Helmut Rilling
 János Rolla
 Paul Sacher
 Emil von Sauer
 András Schiff
 Peter Schreier
 Jean Sibelius
 János Starker
 Richard Strauss
 David Titterington
 Arturo Toscanini
 Zoltán Székely
 Tamás Vásáry
 Sándor Végh
 Sándor Veress
 Felix Weingartner

 Elektitaj instruistoj 

 Emil Ábrányi (komponisto)
 Jenő Ádám
 István Antal (pianisto)
 Lajos Bárdos
 Béla Bartók
 Gyula Dávid (komponisto)
 László Dobszay
 Ernő Dohnányi
 Ilona Durigó
 Zsolt Durkó
 Ferenc Farkas (komponisto)
 Attila Garay
 Zoltán Horusitzky
 Jenő Jandó
 Pál Kadosa
 György Kurtág
 Gábor Lehotka
 Pál Lukács
 Ferenc Rados
 József Réti
 István Thomán
 Leó Weiner

 Aliaj personoj 
 Kornél Albert Bárdos (pastro)
 János Kárpáti (bibliotekestro)

 Vidu ankaŭ 
 Listo de elektitaj studentoj de Muzikarta Universitato Ferenc Liszt
 Liszt-muzikaltlernejo vajmara
 Universitato por Muziko kaj Drama Arto de Vieno

 Fontoj 
 oficiala paĝo


Kategorio:Universitatoj de Budapeŝto
Kategorio:Konstruaĵoj en Budapeŝto
Kategorio:Muziklernejoj
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1875
Kategorio:Lernejoj fonditaj en 1870-1879