Ligna sakrala arkitekturo en Slovakio

eta|dekstra|250px|Ligna preĝejo en Hervartov enskribita en listo de Monda heredaĵo de Unesko
eta|dekstra|250px|Ligna templo en Bodružal enskribita en listo de Monda heredaĵo de Unesko
eta|dekstra|250px|Ligna Preĝejo de Ĉiuj Sanktuloj en Tvrdošín enskribita en listo de Monda heredaĵo de Unesko
eta|dekstra|250px|Ligna templo kaj sonorilturo Ladomirová enskribita en listo de Monda heredaĵo de Unesko.
eta|dekstra|250px|Nová Polianka skanzeno Svidník
eta|dekstra|250px|Svidník
eta|dekstra|250px|Tatranská Javorina
eta|dekstra|250px|Príkra, templo de sankta Mikaelo el la jaro 1777

Ligna sakrala arkitekturo estas brilaĵo de la slovaka popola arkitekturo. Ĝi troviĝas plejparte en nordoriento de Slovakio kaj plimulto devenas el la 17-a kaj la 18-a jarcento. Apartaĵo estas, ke la objektoj estas konstruitaj eksplicite el ligno kaj dum ilia konstruado povis esti uzita eĉ ne unu najlo. Ili karakterizas sin per origineco kaj unika teknike-artista solvo. En Slovakio konserviĝis 61 lignaj sakralaj konstruaĵoj - 44 temploj (grekkatolikaj kaj ortodoksaj), 11 romkatolikaj preĝejoj kaj 6 evangeliaj artikolaj preĝejoj.

 Architekturo 
Fundamenta konstruo estas fostodoma. Krom ortangulaj konstruoj eblas trovi ankaŭ poligonalajn konstruajn elementojn. Multaj el ili estas tripartaj, kion simbolas Sanktan Triopon. Tiu ĉi simbolo estadas emfazita ankaŭ per triunuo direkte al okcidento plialtiĝantaj turoj. Ŝinda tegmento portas ankaŭ signojn de la popola arikterturo en aspekto ĉarpentisto-lignogravuraĵaj geometriaj ornamaĵoj. Per maniero de metado de la ŝindoj, kestigaj tabuloj kaj lameloj estadas ankaŭ validigitaj diversaj modeloj. En dekoraj elementoj estis uzataj ankaŭ metalaj objektoj. Atentemon meritas feraj krucoj.

Baza elemento de la lignaj temploj estas ikonostazo (el la greka eikon = bildo kaj stasis = konstruaĵo), kio estas propre ligna muro kun bildoj apartiganta altaron de la cetera parto de la templo. Ikonoj estas lokigitaj en preciza vico, ilia nombro kaj komponaĵo estas anticipe donita. El artista vidpunkto la ikonostaso kunigas en si arkitekturon, pentraĵon kaj dekoratan lignogravuraĵon. La interno ofte estadas ornamita per surmuraj kaj surplafonaj pentraĵoj. Temoj de la pentraĵoj devenas el Malnova kaj Nova testamento kaj pentristoj tiel per simplaj esprimaj rimedoj konatigis la popolon kun ties enhavoj.

Laŭ historiaj fontoj estis en Slovakio proksimume 300 lignaj sakralaj konstruaĵoj, el kiuj konserviĝis al ni malpli ol 70. 27 el ili estis en la jaro 1968 proklamitaj kiel nacia kultura memorindaĵo. Inter la plej malnovaj preĝejoj apartenas pro gotika stilo influitaj romkatolikaj temploj. Unikaj estas ankaŭ evangeliaj artikolaj predikistaj temploj kun bazplano en formo de greka kruco. La plej nombran grupon kreas lignaj grekkatolikaj ortodoksaj temploj de rutena etno. En plimulto de la temploj regule okazas diservoj.

 Listo de Monda heredaĵo de Unesko 

Komitato de Organizaĵo de UN por edukado, scienco kaj kulturo (UNESCO) dum kunsido la 8-an de julio 2008 en kanada Kebeko decidis pri envicigo de kelkaj slovakaj lignaj temploj en liston de Monda kultura kaj natura heredaĵoj.

Temas pri romkatolikaj preĝejoj en Hervartov kaj Tvrdošín, evangeliaj artikolaj preĝejoj en Leštiny, Hronsek kaj Kežmarok kaj grekkatolikaj temploj en Ruská Bystrá, Bodružal kaj Ladomirová.

 Listo de municipoj kun lignaj sakralaj konstruaĵoj 

Laŭ leĝo pri protekto de memorindaĵoj el la jaro 1987 estis du kategorioj de la memorindaĵoj - la kulturaj memorindaĵoj kaj la naciaj kulturaj memorindaĵoj. Nuntempe valida leĝo n-ro 49/2002 konas nur unu kategorion de la memorindaĵoj, nome la naciaj kulturaj memorindaĵoj. Dike estas markitaj lokoj - laŭ la eksa leĝo la naciaj kulturaj memorindaĵoj (NKP), do tiuj plej valoraj.

 Grekkatolikaj lignaj ortodoksaj temploj 
 Bodružal - Templo de sankta episkopo Nikolao el la jaro 1658 (NKP) (Listo de UNESCO)
 Brežany - Templo de sankta Luko el la jaro 1727 (NKP)
 Dobroslava - Templo de sankta Paraskeva el la jaro 1705 (NKP)
 Frička - Templo de sankta Mikaelo el la jaro 1829 (NKP)
 Havranec - Templo de Ĉieleniro de Sinjoro el la jaro 1946Gréckokatolícke arcibiskupstvo Prešov - Schematizmus - Farnosť: Vápeník
 Hrabová Roztoka - Templo de sankta Bazilo Granda el duono de la 18-a jarcento  (NKP)
 Hraničné - Templo de Senmakula koncipiĝo de Maria el la jaro 1785 (NKP)
 Hunkovce - Templo de Ŝirmo de Sanktega Dipatrino el  la 18-a jarcento  (NKP)
 Inovce - Templo de sankta Mikaelo el la jaro 1836 (NKP)
 Jalová - Templo de sankta Grandmartiro Juraj el la jaro 1792 
 Jedlinka - Templo de Ŝirmo de Sanktega Dipatrino el la jaro 1763 (NKP)
 Kalná Roztoka - Templo de sankta Bazilo Granda el la jaro 1750 (NKP)
 Korejovce - Templo de Ŝirmo de Dipatrino el la jaro 1764 (NKP)
 Kožany - Templo de Renkontiĝo de Sinjoro kun Simeono  el la jaro 1760Karpatská drevená cesta - Kožany uvádza rok 1698 (NKP)
 Kožuchovce - Templo de sankta episkopo Mikulaŝo el la jaro 1741 (hodiaŭ parto de Orientslovaka muzeo en Košice)
 Krajné Čierno - Templo de sankta Bazilo Granda el la jaro 1730 (NKP)

 Krivé - Templo de sankta Luko el la jaro 1826 (NKP)
 Kurimka - Templo de Ŝirmo de Sankta Dipatrino el la jaro 1923
 Ladomirová - Templo de sankta Mikaelo el la jaro 1742 (NKP) (Listo de UNESCO)
 Lukov-Venécia - Templo de sanktaj Kozmo kaj Damiano el la jaro 1708 (NKP)
 Malá Poľana - Templo de sankta episkopo Mikulaŝo el la jaro 1759 (translokigita ĝis Ĝardenoj de Jirásek Hradec Králové)
 Matysová - Templo de sankta Mikaelo el dua duono de la 18-a jarcento (hodiaŭ skanzeno en Stará Ľubovňa)
 Mikulášová - Templo de Ŝirmo de Sankta Dipatrino el la jaro 1730 (hodiaŭ skanzeno en Bardejovské Kúpele)
 Miroľa - Ortodoksa templo de Ŝirmo de Dipatrino el la jaro 1770 (NKP)
 Nižný Komárnik - Templo de Ŝirmo de Dipatrino el la jaro 1938 (NKP)
 Nová Polianka - Templo de sankta Paraskeva el la jaro 1763 (hodiaŭ skanzeno en Svidník)
 Nová Sedlica - Templo de sankta Mikaelo el la jaro 1745 (hodiaŭ skanzeno en Humenné)
 Potoky - Templo de sankta Paraskeva el la jaro 1773 (NKP)
 Príkra - Templo de sankta Mikaelo el la jaro 1777 (NKP)
  Ruská Bystrá  - Templo de Transpreno de korprestaĵoj de sankta Mikaelo el la jaro 1730 (NKP) (Listo de UNESCO)
 Šemetkovce - Templo de sankta Mikaelo el la jaro 1752 (NKP)
 Šmigovec - Templo de Ĉieleniro de Sinjoro el la jaro 1755
 Topoľa - Templo de sankta Mikaelo el la jaro 1700 (NKP)
 Tročany - Templo de sankta Luko el la jaro 1739 (NKP)
  Uličské Krivé  - Templo de sankta Mikaelo el la jaro 1718 (NKP)
 Vyšná Polianka - Templo de sankta Paraskeva el la jaro 1919 
 Vyšný Komárnik - Templo de sanktaj Kozmo kaj Damiano el la jaro 1924
 Zboj - Templo de sankta episkopo Mikulaŝo el la jaro 1775 (hodiaŭ skanzeno en Bardejovské Kúpele)

 Romkatolikaj lignaj preĝejoj 

 Dolný Smokovec
 Hervartov - Preĝejo de sankta Francisko el Asizo  (NKP) (Listo de UNESCO)
 Banloko Korytnica - Preĝejo de sankta Ondro Fotografio 
 Malá Franková Fotografio
 Rudno - Preĝejo de sankta Štefan Kráľ (hodiaŭ skanzeno en Martin)
 Starý Smokovec
 Tatranská Javorina 
 Tatranská Kotlina Fotografio
 Trnové apud Žilina  - preĝejo de sankta Georgo
 Tvrdošín - Preĝejo de Ĉiuj Sanktuloj (Listo de UNESCO)
 Zábrež - Preĝejo de sankta Elizabeto (hodiaŭ skanzeno en Zuberec)

 Evangeliaj artikolaj lignaj temploj 

 Dúžava Fotografio
 Hronsek (Listo de UNESCO)
 Istebné Fotografio
 Kežmarok (NKP) (Listo de UNESCO)
 Leštiny (Listo de UNESCO)
 Paludza (hodiaŭ Svätý Kríž)

 Ortodoksaj lignaj temploj 
 Hutka - Templo de Naskiĝo de Dipatrino el la jaro 1923 Fotografio
 Medvedie - Templo de sankta grandmartiro Dimitrij Tesalonika el la jaro 1903 Fotografio
  Ruský Potok  - Templo de sankta Mikaelo el la jaro 1740 (NKP)
 Varadka - Templo de Ŝirmo de Sankta Dipatrino el la jaro 1924  Fotografio

 Fontoj 
 Drevené kostolíky na Slovensku 
 Drevené chrámy na východe Slovenska

 Referencoj 

 Galerio 

 Aliaj projektoj 

 Vidu ankaŭ 
Lignaj preĝejoj en slovaka parto de Karpatoj
Artikola preĝejo

 Eksteraj ligiloj 
 Drevené chrámy na východe Slovenska
 Článok o drevenej architektúre a kostolíkoch v časopise Pamiatky a múzeá 3/99 
 Zaujímavé informácie o kostolíkoch 
 Drevené kostolíky na Slovensku
 Drevená sakrálna architektúra v Karpatoch - Drevené cerkvy Karpát
 Drevené chrámy Slovenska - Fotogaléria 

 Literaturo 
 Drevené gréckokatolícke chrámy na východnom Slovensku. Bardejov a okolie. Prešov : PETRA n.o., 2007. 152 s. ISBN 978-80-8099-009-1
 Drevené gréckokatolícke chrámy na východnom Slovensku. Svidník a okolie. Prešov : PETRA n.o., 2007. 160 s. ISBN 978-80-8099-010-7
 Drevené gréckokatolícke chrámy na východnom Slovensku. Humenné, okolie a iné. Prešov : PETRA n. o., 2008. 144 s. ISBN 978-80-8099-032-9
 Kosť, Michal - Ivan Marko - Jaroslav Popovec: KARPATSKÁ DREVENÁ CESTA SLOVAKIA. Úvod do karpatoturistiky 21. storočia. Záchrana a obnova NKP - DREVENÉ CHRÁMY POD DUKLOU n. o.. 102 s. ISBN 80-968832-4-0

Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Slovakio
Kategorio:Memorindaĵoj en Slovakio
Kategorio:Ligna sakrala arkitekturo
Kategorio:Laborecká vrchovina
Kategorio:Grekkatolika eklezio 
Preĝejoj lignaj
Kategorio:Arkitekturo de Slovakio
Kategorio:Lignokonstruaĵoj