Jubeo

En preĝejo, la jubeo estas tribuno kaj ŝtona aŭ ligna baraĵo, apartiganta la liturgia ĥorejo disde la navo. La nomo venas de la unua vorto de la latina esprimo « jube, domine, benedicere » (« degnu, Sinjoro, beni min ») kiun diris la leganto antaŭ la lecionoj de la matutino.

eta|dekstra|La jubeo de Karolo la Kvina en Walcourt.|300px

 Arkitekturo kaj uzoj 
La jubeo konsistas el tri elementoj : la tribuno (la jubeo ĝuste nomita), la baraĵo kaj la skulptita grupo de la krucumo.

Sur la tribuno, oni legis la evangelion kaj oni predikis (la predikejoj anstataŭis ilin por tiu uzo). Oni tie arigis la ĥoron. Portebla orgeno povis esti tie instalita antaŭ ol ĝeneraliĝis la fiksita orgeno, kiu plej ofte estas lokita super la unua spano de la navo.

La baraĵo celas apartigi la ĥorejon (rezervitan al la klerikoj kaj al la superaj senjoroj) disde la fideluloj, kiuj, pro ĝia esto, ne bone aŭ tute ne vidis la ĉefaltaron. Laŭ tio, ĝi similas al la ikonostazo de la orientaj kristanaj preĝejoj.

La krucumo de Jesuo superstaras la tribunon kaj estas ĝia ĉefa ornamaĵo, frontanta al fideluloj. La grandaj krucumitaj kristoj dirataj « hispanaj », kiujn oni trovas en multaj preĝejoj kontraŭ la norda aŭ suda muro de la navo, ofte venas de tiuj malmuntitaj jubeoj. La traboj konservitaj kun ties krucumo, post la detruo de la jubeoj, estas nun nomataj « glortrabo ».

 Historio 
eta|dekstra|300px|Jubeo de la preĝejo Saint-Cunera en Rhenen, en Nederlando

La jubeoj aperis en Francio en la 12-a jc kun la kuniĝo de tri aparte antaŭekzistantaj elementoj : la glortrabo, la baraĵo kaj la aŭ la du ambonoj.

En la 16-a jc, la koncilio de Trento evoluigis la katolikan liturgion, responde al la sukceso de la Protestantaj Eklezioj. La ĥorejo ekde tiam devis esti videbla de la fideluloj, kio kondamnis la jubeojn. Dum la predikejoj anstataŭis ilin, ili estis aŭ alilokitaj aŭ detruitaj en la sekvantaj jarcentoj, kelkfoje malfrue en la 19-a jc. La regulo aplikiĝis en la paroĥaj preĝejoj kaj en la katedraloj, sed privataj kapeloj kapablis konservi tiun originalan meblaron, kiel oni konstatas en Bretonio. Malgraŭ ilia malapero, plu ekzistas en multaj lokoj la spuroj de la loko de la traboj portintaj la jubeojn, eĉ ties alirebleco tra pordoj nun murfermitaj, en la masonaĵo de kolonoj enhavantaj ŝraŭbŝtuparon (Locronan/Lokorn - 29). La malnovaj ortodoksaj preĝejoj (ikonostazoj) kaj anglikanaj ĝenerale konservis siajn jubeojn.

  Sakrala Bretonio : La jubeoj

  Historio de la jubeo en Okcidento, "la okcidenta ikonostazo" de antaŭ 1054, de p. Lester Bundy, universitato de Denver

 Jubeoj en Francio 
En Francio restas nur tre malmultaj jubeoj, sed Bretonio konservis belan kolekton.
 preĝejo Saint-Étienne-du-Mont en Parizo
 preĝejo Notre-Dame en Arques-la-Bataille
 preĝejo Saint-Jacques-le-Majeur en Moulineaux
 preĝejo Sainte-Madeleine en Troyes
 preĝejo Saint-Julien-de-Brioude en Luyères (restaŭrata en Oktobro 2008)
 preĝejo de Villemaur-sur-Vanne - La Jubeo el skulptita ligno 1521 de la fratoj Thomas kaj Jacques Guyon
 baziliko Notre-Dame de l'Épine en L'Épine (Marne)
 preĝejo de Saint-Florentin
 preĝejo Saint-Pierre de Appoigny - (norde de Auxerre)
 preĝejo de la Chaise-Dieu
 Katedralo Sankta-Cecilia de Albi
 katedralo Sainte-Marie de Auch
 katedralo de Limoges : movita al la fundo de la navo
 katedralo de Rodez : movita en la transepto
 pilgrima preĝejo de Benoite-Vaux (Meuse)
 malnova katedralo de Saint-Bertrand-de-Comminges
 baziliko Notre-Dame de Liesse
 malnova abatejo preĝejo de Nouaillé-Maupertuis (Vienne)
 malnova abatejo de Pontigny (Yonne)
 Vieux Brisach, katedralo de Sankta Stefano
 abatejo de Saint-Maximin
 katedralo de Noyon : restaĵoj de la jubeo restarigitaj en aneksaĵo
 preĝejo Saint-Pierre de Aire-sur-la-Lys: novgotika jubeo
 preĝejo de Brou en Bourg-en-Bresse konstruita de Margareto de Aŭstrio.
 Protestanta preĝejo Saint-Pierre-le-Jeune en Strasbourg
 Protestanta preĝejo Saint-Pierre-le-Vieux en Strasbourg starigita en ĉ. 1530
 Protestanta preĝejo Saint-Thomas en Strasbourg
 malnova preĝejo Saint-Guillaume en Strasbourg
 malnova dominikana preĝejo en Guebwiller
 preĝejo de Rouffach: restas nur du ŝtuparaj turetoj
 preĝejo Saint-Géry en Cambrai skulptita de la fratoj Marsy (utilas kiel apogilo por la orgeno, ĉe la okcidenta enirejo de la preĝejo)

 En Bretonio 

Kompletaj jubeoj aŭ solaj baraĵoj :

 Kapelo Saint-Nicolas de Priziac
 Baziliko Notre-Dame du Folgoët,
 kapelo ND de la Croix à PlélauffSakrala Bretonio : La jubeo ornamita per la sep ĉefpekoj
 preĝejo de La Martyre
 kapelo Saint-Herbot en Plonévez-du-Faou
 preĝejo Saint-Yves de La Roche-Maurice
 kapelo de Lambader en Plouvorn
 preĝejo de Goulven
 kapelo St-Fiacre de Faouët
 kapelo Saint-Fiacre de Melrand
 preĝejo ND de Rochefort-en-Terre
 kapelo Ste-Avoye de Pluneret
 kapelo de Kerfons-en-Kerfaouës en Ploubezre
 kapelo St-Pabu de Saint-Guen
 preĝejo de Loc-Envel
 kapelo Notre-Dame-de-Berven en Plouzévédé
 kapelo de Locmaria en Belle-Isle-en-Terre
 katedralo Saint-Paul-Aurélien de Saint-Pol-de-Léon : la balustrado de la jubeo (15-a jc) estis movita kaj integrita en la orgentribuno de 1660.
 Lamballe, restanta parto de la malnova jubeo staras en transepto
 preĝejo Sainte-Croix en Quimperlé : movita al la enirejo de la navo

 En Belgio 
Kelkaj belaj gotikaj-renesancaj specimenoj, same kiel multaj barokaj jubeoj starigitaj post la koncilio de Trente.
En la urbo Bruges estas kvin preĝejoj, kiuj ankoraŭ havas sian jubeon

plustarantaj
 Louvain, kolegiata preĝejo Saint-Pierre
 Aarschot, kolegiata preĝejo
 Walcourt, baziliko Saint-Materne (de Jean Mone)
 Tessenderlo, paroĥa preĝejo
 Lierre, kolegiata preĝejo Saint-Gommaire
 Tervuren, paroĥa preĝejo (movita al la enirejo de la navo)
 Tournai, katedralo Notre-Dame de Tournai (de Corneille Floris)
 Tournai, preĝejo Saint-Quentin
 Wellen (Limbourg), preĝejo Saint-Jean-Baptiste
 Soignies, kolegiata preĝejo Saint-Vincent
 Binche, preĝejo Saint-Ursmer (movita al la enirejo de la navo)
 Braine-le-Comte, paroĥa preĝejo Saint-Géry
 Averbode, abatejo (la centra arko estis forigita)
 Gento (urbo), katedralo Saint-Bavon (sen arko en la centro)
 Termonde, kolegiata preĝejo
 Bois-Seigneur-Isaac, abateja preĝejo (sen arko en la centro)
 Anvers, preĝejo Saint-Jacques
 Bruges
 preĝejo Notre-Dame
 katedralo Saint-Sauveur (movita al la enirejo de la navo)
 preĝejo Saint-Anne
 preĝejo de la Potterie
 preĝejo Saint-Jacques
 Westmalle, trapista abatejo, nov-mezepoka
malmuntitaj
 Chimay, la Trappe, novgotika ligna jubeo, nun malmuntita
 Damme, paroĥa preĝejo (difektita kaj kaŝita en la enireja interĉambro sekve de la detruo de la navo)
 Mons, kolegiata preĝejo Sainte-Waudru (malmuntita). La skulptaĵoj de Jacques Du Brœucq, kiuj ornamis ĝin estas disigitaj en la preĝejo
detruitaj
 Dixmude, preĝejo Saint-Jean, la plej bela, detruita en 1914
 Lessines, paroĥa preĝejo, detruita en 1940-45
 Nieuport, paroĥa preĝejo, detruita en 1914

 En Nederlando 
 Rhenen, Sint-Cunerakerk
 Bois-le-Duc, katedralo Saint-Jean: la jubeo estis vendita kaj restarigita en la Victoria & Albert Museum de Londono)
 Leermens (Groningen), preĝejo : parte konservita
 Krewerd (Groningen), paroĥa preĝejo
 Klooster Ter Apel (Groningen)
 Holwierde (Groningen), ligna jubeo
 Oosterend (Frise), preĝejo
 Amersfoort, Sint-Joriskerk
 Boxmeer: movita jubeo
 Houthem-St. Gerlach: movita jubeo
 Helvoirt: la jubeo estis vendita kaj restarigita en la Rijksmuseum de Amsterdamo

 En Britio 
Aldone al multaj kamparaj preĝejoj, iuj katedraloj konservis sian jubeon (rood screen)
 Canterbury
 Wells
 Gloucester
 Norwich
 Chester
 Manchester
 Londres, abatejo de Westminster
 St. Albans, malnova abatejo
 Cambridge, Kings College chapel
 Stanton Harcourt, Oxfordshire: 13-a jc
 Trull, Somersetshire
 Attleborough, Norfolk
 Ranworth, Norfolk, St. Helen
 Southwold, Norfolk, St. Edmond church: farbita ligna jubeo
 Blythburg, Suffolk, Holy Trinity Church
 Barton Turf, Norfolk
 Bath, St. Johns, South Parade: novgotika
 Bridford, Devonshire
 Charlton-on-Otmoor, Oxfordshire, St. Mary
 Mullion, Cornwall, St. Mellanus church
 Buckingham, Ss Peter & Paul church: novgotika ligna jubeo
 Moulton, Lincolnshire, All Saints church

 En Germanio 
eta|dekstra|Jubeo de la katedralo de Wechselburg
 Buttforde (Wittmund), Orientfrislando, preĝejo Sainte-Marie (Marienkirche)
 Cleverns (Oestringen), Frislando
 Erfurto, preĝejo de la Predikantoj (Predigerkirche)
 Gelnhausen, preĝejo de la Virgulino
 Halberstadt, katedralo de Sankta Stefano (Domkirche)
 Havelberg, malnova abatejo
 Hildesheim, renesanca jubeo movita en ĉ. 1960 de la katedralo al la preĝejo Saint-Antoine
 Holtrop (Grossefehn), Malsupra Saksio
 Kolonjo, preĝejo de Sankta Pantaleono: movita al la enirejo de la navo
 Lübeck, preĝejo de la Virgulino
 Lübeck, katedralo
 Magdeburgo, katedralo
 Marburg, preĝejo de Sankta Elizabeto
 Maulbronn, abateja preĝejo
 Majenco, katedralo: disigitaj fragmentoj
 Meissen, katedralo
 Naumburg, katedralo de Sanktaj Petro kaj Paulo: sola sanktejo kun du jueboj, unu okcidente de la navo, la alia oriente.
 Nesse, Orientfrislando
 Norden, Orientfrislando
 Schortens (Oestringen), Frislando, preĝejo de Sankta Stefano
 Tübingen, preĝejo de Sankta Georgo
 Wechselburg, abateja preĝejo
 Wetzlar, katedralo
 Xanten, katedralo de Sankta Viktoro

 En Italio 
 Albugnano, (Piemonto), abatejo de Vezzolano.

 Notoj kaj referencoj 

 Aneksaĵoj 
 Vidu ankaŭ 

 Kristana arkitekturo

Kategorio:Religia arkitekturo