Mallongigo de la sanktaj nomoj

Mallongigo de la Sanktaj Nomoj, latine “nomina sacra” estas referencataj al la tradicia kutimo mallongigi la skriban korpon de la nomoj aŭ diaj titoloj ofte ĉeestaj en la versioj de la sanktaj skriboj en la antikva greka lingvo. Aŭtoraj fakuloj reportas liston de tiuj mallongigitaj “sanktaj nomoj”, ekzemple Bruce Metzger Manuscripts of the Greek Bible enlistigas 15 mallongigitajn esprimojn en greklingvaj papirusoj grekaj kaj alilingvaj: temas pri la grekaj nomoj rilataj al la esperantaj “Dio”, “Sinjoro”, “Jesuo”, “Kristo”. “Filo”, Spirito”, “Davido”, “kruco”, “Maria”, “Patro”, “Izraelo”, “Elaĉentinto”, “Homo de Jerusalemo” kaj “Paradizo”. La mallongigoj estis rimarkigitaj per supreskribita linio.

Esploristoj de tiu fako pridiskutas la sencon de la mallongigoj de la “sanktaj nomoj”: ĉu ili utilis kiel “kurtvojo” en la skribo de la vortoj supreliniigitaj por ŝpari spacon aŭ ĉu ili utilis por substreki ilian sanktecon? Institute for Religious Research: The Tetragrammaton and the Christian Greek Scriptures, Appendix K: Nomina Sacra —28.1 KiB  (PDF)

dekstra|eta|150px|IHS aŭ JHS Kristogramo de la okcidenta kristanaro
Ekde la 3-a jarcento la “sanktaj nomoj” ĉeestaj en la kristanaj skribaĵoj foje estas mallongigitaj per gramatikaj kunfandiĝoj (reduktiĝoj, literelimino...), kiuj kunportis al la kaprica sinsekvo de grekaj literaj simboloj kiel IH (joto-eto), IC (joto-sigmo) aŭ IHC (joto-eto-sigmo) anstataŭ Jesuo (greke Ἰησοῦς = Jesuo) kaj XC (ĥio-sigmo), XP (ĥio-roto) kaj XPC (ĥio-roto-sigmo) anstataŭ Kristo (greke Χριστός = Kristo). La "C" estas la formo lunata de la greka litero Σ (sigmo = S); ĝi foje, en okcidento, estas ankaŭ transskribita latinalfabete por faciligi la prononcon kaj tial povas rezulti IHS kaj XPS. Tiu formulo estis importita ankaŭ al la manuskriptoj alfabete cirilaj. Vidu ĉe titlo.

 Listo de la mallongigitaj “Sanktaj Nomoj" 
 Koncepto Greka vorto Nominativo (Subjekto) Genitivo (Poseda) Dio Θεος ΘΣ ΘΥ Sinjoro Κυριος ΚΣ ΚΥ Jesuo Ιησους ΙΣ ΙΥ Kristo Χριστος ΧΣ ΧΥ Filo Υιος ΥΣ ΥΥ Spirito Πνευμα ΠΝΑ ΠΝΣ Davido Δαυειδ ΔΑΔ Kruco/Ligno Σταυρος ΣΤΣ ΣΤΥ Patrino Μητηρ ΜΗΡ ΜΗΣ Patro Πατηρ ΠΗΡ ΠΡΣ Izraelo Ισραηλ ΙΗΛ Elaĉetinto Σωτηρ ΣΗΡ ΣΡΣHomo Ανθρωπος ΑΝΟΣ ΑΝΟΥ Jerusalemo Ιερουσαλημ ΙΛΗΜ Paradizo Ουρανος ΟΥΝΟΣ ΟΥΝΟΥ
eta|100px|ĥio-Roto-monogramo

 Listo de la grekaj manuskriptoj de la Nova Testamento entenantaj “Sanktajn Nomojn” 
Ĉiuj “Sanktaj Nomoj” kaj la datadoj de la manuskriptoj devenas el Text of the Earliest New Testament Greek manuscripts - Philip Comfort and David Barett (1999).

Manuskripto greklingvaDatadoSanktaj Nomoj uzitaj1 (P. Oxy. 2)250ΙΥ ΙΣ ΧΥ ΥΥ ΚΥ ΠΝΣ4 (Suppl. Gr. 112066 - 175ΘΣ ΘΥ ΚΥ ΚΣ ΠΝΙ ΠΝΟΣ ΠΝΑ ΧΣ ΙΥ ΙΣ5 (P. Oxy. 208 + 1781)200ΙΗΝ ΙΗΣ ΠΡ ΠΡΑ ΠΡΣ ΘΥ9 (P. Oxy. 402)200 - 300ΘΣ ΧΡΣ12 (P. Amherst. 3b)250 - 300ΘΣ13 (P. Oxy. 657 + PSI 1292)225 - 250ΘΣ ΘΝ ΘΥ ΘΩ ΙΣ ΙΝ ΙΥ ΚΣ ΚΥ15 (P. Oxy. 1008)250 - 300ΚΩ ΚΥ ΧΥ ΑΝΩΝ ΑΝΩ ΠΝΑ ΘΝ ΚΜΟΥ16 (P. Oxy. 1009)250 - 300ΘΥ ΙΥ ΧΩ17 (P. Oxy. 1078)250Θ18 (P. Oxy. 1079)250 - 300ΙΗ ΧΡ ΘΩ20 (P. Oxy. 1171)250 d.C.ΠΝΣ ΚΝ ΘΥP22 (P. Oxy. 1228)250 d.C.ΠΣ ΠΝΑ ΠΡΣ ΠΡ ΙΗ ΑΝΟΣP24 (P. Oxy. 1230)275 d.C. - 300 d.C.ΠΝΑ ΘΥP27 (P. Oxy. 1395)250 d.C.ΘΥ ΚΩP28 (P. Oxy. 1596)275 d.C. - 300 d.C.ΙΣ ΙΝP29 (P. Oxy. 1597)200 d.C. - 225 d.C.ΘΣ ΘΝP30 (P. Oxy. 1598)200 d.C.ΚΥ ΚΝ ΘΩ ΙΗP32 (P. Rylands 5)150 d.C. - 200 d.C.ΘΥP35 (PSI 1)200 d.C. - 300 d.C.ΚΣ ΚΥP37 (P. Mich. Inv. 1570)250 d.C.ΚΕ ΙΗΣ ΠΝΑ ΙΗΣΥP38 (P. Mich. Inv. 1571)175 d.C. - 225 d.C.ΧΡΝ ΠΝΑ ΚΥ ΙΗΝ ΙΗΥ ΠΝΤΑP39 (P. Oxy. 1780)200 d.C. - 250 d.C.ΠΗΡ ΠΡΑ ΙΗΣP40 (P.Heldelberg G. 645)200 d.C. - 300 d.C.ΘΣ ΘΥ ΘΝ ΙΥ ΧΩ ΧΥ45 (P. Chester Beatty I)200ΚΕ ΚΣ ΚΝ ΚΥ ΣΡΝΑΙ ΙΗ ΙΥ ΙΗΣ ΠΡ ΠΡΣ ΠΡΑ ΠΡΙ ΘΥ  ΘΝ ΘΩ ΘΣ ΠΝΙ ΠΝΣ ΠΝΑ ΥΝ ΥΕ ΥΣ ΥΩ ΣΡΝ ΧΡ46 (P. Chester Beatty II  + P. Mich. Inv. 6238)80 - 150ΚΕ ΚΝ ΚΥ ΚΩ ΚΣ  ΧΡΩ ΧΡΥ ΧΡΝ ΧΝ ΧΣ ΧΩ ΧΥ ΧΡΣ ΙΗΥ ΙΗΝ ΙΗΣ ΘΩ ΘΥ ΘΝ ΘΣ
ΠΝΑ ΠΝΙ ΠΝΣ ΥΙΥ ΥΙΝ ΥΙΣ ΥΝ ΣΤΡΕΣ ΣΤΡΝ ΣΤΡΩ ΣΤΡΟΣ ΣΤΡΟΥ ΕΣΤΡΟΝ ΕΣΤΡΑΙ

ΕΣΤΑΝ ΣΤΟΥ ΑΙΜΑ ΑΝΟΥ ΑΝΟΝ ΑΝΟΣ ΑΝΩΝ ΑΝΟΙΣ ΠΡΙ ΠΗΡ ΠΡΑ ΠΡΣ ΙΥP47 (P. Cheaster Beatty III)250 d.C. - 300 d.C.ΘΥ ΘΣ ΘΝ ΘΩ ΑΘΝ ΚΣ ΚΕ ΚΥ ΕΣΤΡΩ ΠΝΑ ΧΥ ΠΡΣP48 (PSI 1165)200 d.C. - 300 d.C.ΥΣP49 (P.Yale 415 + 531)250 d.C.ΚΩ ΘΥ ΘΣ ΙΥ ΠΝ ΧΣ ΧΥ ΧΩP50 (P. Yal 1543)275 d.C. - 300 d.C.ΙΛΗΜ ΠΝΑ ΑΝΟΣ ΘΣ ΘΥP53 (P. Mich. inv. 6652260 d.C.ΠΡΣ ΙΗΣ ΠΕΡ ΚΝP64 (Gr. 17)66 d.C. - 175 d.C.ΙΣP65 (PSI XIV 1373)250 d.C.ΧΥ ΘΣP66 (P. Bodmer II +  Inv. Nr. 4274/429890 d.C. - 130 d.C.P69 (P. Oxy. 2383)250 d.C.ΙΗΝP70 (P. Oxy. 2384 + PSI Inv. CNR 419, 420)250 - 300 d.C.ΥΝ ΙΣ ΠΗΡP72 (P. Bodmer VII and VIII)250 - 300e.v.ΙΥ ΙΗΥ ΙΗΝ ΧΡΥ ΧΡΝ ΧΡΣ ΧΡΩ ΘΥ ΘΣ ΘΝ ΘΩ ΠΡΣ ΠΑΡ ΠΤΡΑ ΠΡΙ ΠΝΣ
ΠΝΑ ΠΝΑΙ ΠΝΙ ΠΝΤΙ ΚΥ ΚΣ ΚΝ ΚΩ ΑΝΟΙP75 (P. Bodmer XIV and XV)125 d.C. - 190 d.C.P78 (P. Oxy 2684)250 d.C. - 300 d.C.ΚΝ ΙΗΝ ΙΗΝ ΧΡΝP90 (P. Oxy 3523)150 d.C. - 175 d.C.ΙΗΣP91 (P. Mil. Vogl. Inv. 1224 + P. Macquarie Inv. 360)250 d.C.ΘΥ ΘΣ ΠΡΣ ΧΡΝ ΙΗΝP92 (P. Narmuthis 69.39a + 69.229a)250 d.C. - 275 d.C.ΧΡΩ ΚΥ ΘΥP100 (P. Oxy 4449)275 d.C. - 300 d.C.ΚΥ ΚΣP101 (P. Oxy 4401)200 d.C. - 250 d.C.ΥΣ ΠΝΑ ΠΝΙP106 (P. Oxy 4445)200 d.C. - 250 d.C.ΠΝΑ ΠΝΙ ΧΡΣ ΙΗΝ ΙΗΣP108 (P. Oxy 4447)175 d.C. - 200 d.C.ΙΗΣ ΙΗΝP110250 d.C. - 300 d.C.ΚΣP111 (P. Oxy 4495)200 d.C. - 250 d.C.ΙΗΥP113 (P. Oxy 4497)200 d.C. - 300 d.C.ΠΝΙP114 (P. Oxy 4498)250 d.C. - 300 d.C.ΘΣP115 (P. Oxy 4499)225 d.C. - 275 d.C.ΙΗΛ ΑΥΤΟΥ ΠΡΣ ΘΩ ΘΥ ΑΝΩΝ ΠΝΑ ΟΥΝΟΥ ΟΥΝΟΝ ΚΥ ΘΝ ΑΝΟΥ ΟΥΝΩ0162 (P. Oxy 847)275 d.C. - 300 d.C.ΙΗΣ ΙΣ ΠΡΣ0171 (PSI 2.124)275 d.C. - 300 d.C.ΚΣ ΙΗΣ0189 (P. Berlin 11765)175 d.C. - 200 d.C.ΑΝΟΣ ΠΝΑ ΚΥ ΚΩ ΙΛΗΜ ΘΩ ΙΣΗΛ0220 (MS 113)275 d.C. - 300 d.C.ΚΝ ΙΥ ΧΥ ΘΥ
eta|100px|IHS-monogramo

 Notoj 

 Bibliografio 
 Bruce Metzger. Manuscripts of the Greek Bible, Oxford (1981).
 Philip Comfort e David Barett. Text of the Earliest New Testament Greek manuscripts (1999).
 A.H.R.E. Paap, Nomina Sacra in the Greek Papyri of the First Five Centuries, Papyrologica Lugduno-Batava VIII (Leiden 1959).
 L.W. Hurtado, The Earliest Christian Artifacts: Manuscripts and Christian Origins, Cambridge 2006, pp. 95-134.

Kategorio:Kristanaj simboloj
Kategorio:Kristanaj terminoj
Kategorio:Latinaj religiaj esprimoj
Kategorio:Mallongigoj