Lalo Schifrin

Lalo SCHIFRIN (naskiĝis la 21-an de junio 1932 en Bonaero - mortis la 26-an de junio 2025 en Los-Anĝeleso; civita nomo: Boris Claudio Schifrin) estis argentina pianisto, komponisto, muzikaranĝisto kaj dirigento. Al liaj plej famaj komponaĵoj apartenas la titolmuzikoj de la televidserioj Mission: Impossible kaj Mannix.

 Biografio 
Lalo Schifrin lernis en la aĝo de ses jarojn pianludon de Enrique Barenboim, patro de dirigento Daniel Barenboim; junaĝe li profundigis siajn konojn kiel lernanto de Andreas Karalis kaj Juan Carlos Paz; tiutempe ankaŭ vekiĝis lia intereso pri ĵazo. En la aĝo de 20 li studis ĉe la Konservatorio de Parizo, kie li lernis de Olivier Messiaen kaj Charles Koechlin. Sian studon li financis perlaborante kiel ĵazpianisto en parizaj noktoklubejoj.

Ree en Argentino, li fondis ĵazorkestron, en kiu muzikis interalie Gato Barbieri. Li ankaŭ koncertis kune kun Bola Sete, kiu tiutempe vojaĝis tra Sudameriko. En la jaro 1956 li ekkonis Dizion Gillespie, por kies orkestro li komponis la suiton Gillespiana. Post malfondo de la Ĝilespia bandego Schrifrin aliĝis al ties nova kvinopo. Li jam promociiĝis kiel muzika direktisto kaj aranĝisto. Gillespiana surdiskiĝis finfine en 1960, kaj Schifrin restis en la ensemblo de Gillespie ĝis 1962. Por Gillespie li verkis ankaŭ The new continent, unuafoje prezentata en 1962 dum la Monterey Jazz Festival. Li ankaŭ kunmuzikis pianiste je la unua tango-albumo Concert for Bandoneón and Orchestra de Astor Piazzolla, surkiskiĝonta en Parizo, kaj li kunverkis kun Sarah Vaughan, Ella Fitzgerald, Stan Getz, Eric Dolphy kaj Count Basie.

En 1963 lia diskeldonejo MGM proponis al Schifrin, komponi la filmmuzikon por la filmo Rhino!. Estos la unua el pli ol cent filmmuzikoj. La ĵaza kompozicia stilo de Schifrin por filmklasikaĵoj kiel Bullitt (1968) aŭ Dirty Harry (1971) donis al la filmmuziko novajn impulsojn. Dum la malfruaj 1960-aj kaj 1970-aj jaroj Schifrin komponis krome kelkajn el la plej konataj titolmelodioj de televidserioj kiel Mission: Impossible aŭ Mannix.

En 1986 li sukcesege prezentis per la Simfonia Orkestro de Glendale en la amfiteatro Hollywood Bowl sian Salute to the Statue of Liberty. Por la Tut-Amerikaj Ludoj li komponis en 1987 la uverturon kaj en 1995 la finalon. Lian Koncerton por gitaro kaj orkestro prezentis la Simfonia Orkestro de Londono kun solisto Ángel Romero.

Ekde 1987 ĝis 1992 li estis muzika direktisto de la Filharmonia Orkestro de Parizo. Li dirigentis multajn el la plej elstaraj simfoniaj orkestroj de la mondo, ekzemple la Londonan Filharmonian Orkestron kaj la Londonan Simfonian Orkestron, la Vienaj Simfoniistoj, la Los-Anĝelesan Filharmonian Orkestron, la Israelan Filharmonian Orkestron, la Meksikan Filharmonian Orkestron, la Hjustenan Simfonian Orkestron, la Orkestron de Saint Luke kaj la Nacian Simfonian Orkestron de Argentino.

Ekde 1989 ĝis 1995 Schifrin estis muzika direktisto de la Glendejla Simfonia Orkestro. Por la prezentado de la Tri Tenoroj (Plácido Domingo, Luciano Pavarotti kaj José Carreras) en Caracalla 1990 li verkis la finalon. En 1992 Diana Ross, Plácido Domingo kaj José Carreras prezentis kune kun la Vienaj Simfoniistoj liajn aranĝaĵojn dum tradicia Viena Kristnaska evento.

Ekde 1993 li surdiskigis kun la Londona Filharmonia Orkestro la serion Jazz Meets the Symphony, kiun kunverkis ĵazmuzikistoj kie Ray Brown, Grady Tate, Jon Faddis, Paquito D'Rivera kaj James Morrison. Kroma fama „miksstila verko“ estis The Dissection and Reconstruction of Music from the Past as Performed by the Inmates of Lalo Schifrin's Demented Ensemble as a Tribute to the Memory of the Marquis De Sade (ankaŭ konata kiel Schifrin/Sade).

Ankaŭ en 1993 ekestis lia Lili’Uokalani Symphony honore al la lasta reĝino de Havajo, kiun en la sama jaro la Vienaj Simfoniistoj surdiskigis. Kiel mendo de la sultano de Omano ekestis liaj Symphonic Sketches of Oman, kiun en 2001 surdiskigis la Londona Simfonioa Orkestro. En 2003 li dirigentis antaŭ la Georgia Ŝtata Simfonia Orkestro, la Moskva Simfonia Orkestro kaj la Orkestro de Romandio en Ĝenevo.

En siaj komponaĵoj Schifrin kunfandis elementojn de klasika muziko kun ĵazo kaj modernaj kompoziciaj teknikoj de la 20-a jarcento. Li komponis interalie du pianokonĉertojn, konĉerton por duobla baso, Pulsations, Tropicos, La Nouvelle Orleans kaj Resonances.

Schifrin ricevis kvar Gremiojn, estis nomumita ses fojojn por Oskar-premio kaj dufojojn por la Premion Ora Globo. Ankaŭ li ricevis stelon sur la trotuaro de famo en Holivudo.

 Esperanto 
Lalo Schifrin ankaŭ registris ses ĵazstilajn komponaĵojn gvidante grupon de solistoj el malsamaj landoj, parolantaj diversajn lingvoj, por kiu li elektis la titolon Esperanto kaj en kiu li iom rakontas pri la lingvo(eo) Multiĝas la muzikaj omaĝoj al nia lingvo, Heroldo de Esperanto, p. 2, n-ro 12 (2076), 1-21 septembro 2005..

 Filmmuzikoj 

 por televidserioj 
 The Man from U.N.C.L.E.
 Mannix
 Medical Center
 Mission: Impossible
 Petrocelli
 Starsky and Hutch

 por kinofilmoj 
 1964: Les Félins
 1965: The Cincinnati Kid
 1967: Cool Hand Luke
 1968: Bullitt
 1968: Hell in the Pacific
 1968: Coogan’s Bluff
 1969: Che!
 1970: Kelly's Heroes
 1971: TĤ 1138
 1971: Dirty Harry
 1972: The Wrath of God
 1972: Sinola
 1973: The Neptune Factor – An Undersea Odyssey
 1973: Enter the Dragon
 1973: Magnum Force
 1973: The Exorcist
 1973: Charley Varrick
 1974: The Four Musketeers
 1976: The Eagle Has Landed
 1976: Sky Riders
 1976: Voyage of the Damned
 1977: Telefon
 1977: Rollercoaster
 1979: Love and Bullets
 1979: The Amityville Horror
 1979: Escape to Athena
 1979: Airport ’80 – The Concorde
 1980: When Time Ran Out
 1980: The Big Brawl
 1980: The Competition
 1980: Brubaker
 1981: Caveman
 1983: Sudden Impact
 1983: Doctor Detroit
 1984: Class of 1984
 1985: The Mean Season
 1985: A.D.
 1985: Bad Medicine
 1986: Beverly Hills Madam
 1987: The Fourth Protocol
 1988: The Dead Pool
 1989: Little White Lies
 1990: Face to Face
 1991: F/X2
 1991: Don Quijote
 1996: Mission: Impossible
 1997: Money Talks
 1998: Tango, no me dejes nunca
 1998: Rush Hour
 2000: Mission: Impossible II
 2001: Rush Hour 2
 2004: After the Sunset
 2004: Shrek 2
 2004: The Bridge of San Luis Rey
 2006: Mission: Impossible III
 2007: Rush Hour 3
 2007: Ultrasordine
 2011: Sweetwater
 2011: Mission: Impossible – Ghost Protocol

 Referencoj 

 Eksteraj ligiloj 

 Hejmpaĝo

Kategorio:Argentinaj komponistoj
Kategorio:Komponistoj de filmomuziko
Kategorio:Dirigentoj
Kategorio:Aranĝistoj
Kategorio:Ĵazpianistoj