Koloroj por TTT

Koloroj por TTT, kontraste al la situacio en hejma etoso, kie ĉiutagaj aludoj al koloroj per ne ĉiam tre precizaj nomoj ne ĝenas, devas esti TTT-cele precize difineblaj. Pro tio la nomoj donitaj al koloroj, estas en la komputiko laŭnormigitaj. Ĉi-artikole troviĝas la nomoj uzeblaj por TTT, kiujn ĉiuj kroziloj devis kompreni en la jaro 2012 kaj ties difinoj laŭ la kolorsistemo RGB (RVB).

Retpaĝisto disponas pri pluraj ebloj difini kolorojn de unuopaj elementoj sur retpaĝo. Multaj koloroj estas jam nomitaj, tiel ke ne plu necesas scio pri la dekuma aŭ eĉ deksesuma kolornotigo baziĝanta sur la miksado de la tri primaraj koloroj ruĝa, verda kaj blua. Aliflanke la elekto de koloro per nomo postulas, ke oni konu la laŭnormajn nomojn de la koloroj por povi apliki ilin. Prae temis pri nur 16 koloroj. Tamen ekde la enkonduko de stilfolioj laŭ la normo CSS oni povas elekti el paletro de 140 nomhavaj normigitaj kolordifinoj. Estas menciinde, ke ĉiuj koloroj estas difinitaj nur per Anglalingvaj nomoj.

 Koloroj laŭ nomoj 
 Malnovaj kolornomoj laŭ la ebloj de vidkarto VGA 
Origine nur eblis 16 kolornomoj. Ili estis difinitaj en HTML 3.2 kaj plu ekzistas en pli novaj versioj de HTML, kiel ekzemple 4.01. Kaj ili funkcias en ĉiuj foliumiloj, kiuj subtenas kolorojn.

HTML 4: la 16 koloroj de la VGA-16-kolora normo
 Nomo Traduko Deksesuma Nomo Traduko Deksesuma black nigra #000000 green verda #008000 silver arĝenta #C0C0C0 lime limea #00FF00 gray griza #808080 olive oliva #808000 white blanka #FFFFFF yellow flava #FFFF00 maroon marona #800000 navy mararmee blua #000080 red ruĝa #FF0000 blue blua #0000FF purple purpura #800080 teal kreka #008080 fuchsia fuksina #FF00FF aqua akve helblua #00FFFF

 Kolornomoj laŭ CSS 2.1 
En CSS 2.1 estas difinitaj la samaj 16 koloroj kiel en HTML 4, sed estis aldonita orange.

 Koloro Angla nomo Esperante Deksesuma kodo   orange oranĝa, oranĝkolora #FFA500

 Kolornomoj laŭ CSS 3 (X.11 kun aldonoj) 
 Laŭnormaj kolornomoj kun tradukoj 
En CSS 3 estas difinitaj 140 kolorojn el la listo de X11, kiuj estis normigitaj por SVG 1.0.

Ĉe tio povas esti skribata anstataŭ la literumo gray ankaŭ grey. Plie reprezentas aqua kaj cyan resp. fuchsia kaj magenta la samajn kolorojn. La listo konsistas ĉefe el la 120 koloroj de la Netscape-foliumilo kaj la 16 VGA-koloroj. Nur la koloroj bisque (#FFE4C4) kaj blanchedalmond (#FFEBCD) ne devenas de tie.

Multaj en la jaro 2012 uzeblaj kolornomoj venas de la normo X11, parto de la X-Fenestrosistemo.

La listo de koloroj, kiu fakte liveriĝas kun la X11-produkto varias inter la diversaj realigoj kaj parte kolizias kun specifaj HTML-aj kolornomoj, kiel verda. Aldoniĝas, ke X11-koloroj estas difinitaj kiel simpla valoro laŭ RGB, do sen mencii specifan kolorspacon, kiel laŭ sRGB. Tio signifas, ke la liston de koloroj trovebla ĉe X11 (ekz. en la katalogo: /usr/lib/X11/rgb.txt) oni ne uzu rekte por elekti kolorojn por TTT.

La suba listo kun 140 kolordifinoj pleje laŭ la normo X11 el la specifikaĵo por CSS3 de W3C inkludas popularajn sinonimojn kiel: aqua (laŭnorme de HTML4/CSS 1.0), cyan (populara nomo laŭ sRGB), magenta (populara nomo laŭ sRGB), fuchsia (laŭnorme de HTML4/CSS 1.0), gray (laŭnorme de HTML4/CSS 1.0) kaj grey.W3C TR CSS3 Color Module, SVG color keywordsW3C TR SVG 1.0, recognized color keyword names

HTML-nomoNomo16-umeR   V   B10-umeR   V   BRuĝaj kolorojIndianRed IndianRuĝa CD 5C 5C205  92  92LightCoral HelKorala F0 80 80240 128 128Salmon Salma FA 80 72250 128 114DarkSalmon MalhelSalma E9 96 7A233 150 122LightSalmon HelSalma FF A0 7A255 160 122Red Ruĝa FF 00 00255   0   0Crimson Karmezina DC 14 3C220  20  60FireBrick FornBrika B2 22 22178  34  34DarkRed MalhelRuĝa 8B 00 00139   0   0Rozaj kolorojPink Roza FF C0 CB255 192 203LightPink HelRoza FF B6 C1255 182 193HotPink VarmegRoza FF 69 B4255 105 180DeepPink Rozega FF 14 93255  20 147MediumVioletRed MezhelViolRuĝa C7 15 85199  21 133PaleVioletRed PalViolRuĝa DB 70 93219 112 147Oranĝaj kolorojLightSalmon HelSalma FF A0 7A255 160 122Coral Korala FF 7F 50255 127  80Tomato Tomata FF 63 47255  99  71OrangeRed OranĝRuĝa FF 45 00255  69   0DarkOrange MalhelOranĝa FF 8C 00255 140   0Orange Oranĝa FF A5 00255 165   0Flavaj kolorojGold Ora FF D7 00255 215   0Yellow Flava FF FF 00255 255   0LightYellow HelFlava FF FF E0255 255 224LemonChiffon CitronŜaŭma FF FA CD255 250 205LightGoldenrodYellowHelSolidagFlava FA FA D2250 250 210PapayaWhip PapajKrema FF EF D5255 239 213Moccasin Mokasena FF E4 B5255 228 181PeachPuff PersikPufa FF DA B9255 218 185PaleGoldenrod PalSolidaga EE E8 AA238 232 170Khaki Kakia F0 E6 8C240 230 140DarkKhaki MalhelKakia BD B7 6B189 183 107Purpuraj kolorojLavender Lavenda E6 E6 FA230 230 250Thistle Karda D8 BF D8216 191 216Plum Pruna DD A0 DD221 160 221Violet Viola EE 82 EE238 130 238Orchid Orkida DA 70 D6218 112 214Fuchsia Fuksina FF 00 FF255   0 255Magenta Magenta FF 00 FF255   0 255MediumOrchid MezhelOrkida BA 55 D3186  85 211MediumPurple MezhelPurpura 93 70 DB147 112 219BlueViolet BluViola 8A 2B E2138  43 226DarkViolet MalhelViola 94 00 D3148   0 211DarkOrchid MalhelOrkida 99 32 CC153  50 204DarkMagenta MalhelMagenta 8B 00 8B139   0 139Purple Purpura 80 00 80128   0 128Indigo Indiga 4B 00 82 75   0 130DarkSlateBlue MalhelArdezBlua 48 3D 8B 72  61 139SlateBlue ArdezBlua 6A 5A CD106  90 205MediumSlateBlue MezhelArdezBlua 7B 68 EE123 104 238HTML-nomoNomo16-umeR   V   B10-umeR   V   BVerdaj kolorojGreenYellow VerdFlava AD FF 2F173 255  47Chartreuse Kartuzia 7F FF 00127 255   0LawnGreen GazonVerda 7C FC 00124 252   0Lime Limea 00 FF 00  0 255   0LimeGreen LimeVerda 32 CD 32 50 205  50PaleGreen PalVerda 98 FB 98152 251 152LightGreen HelVerda 90 EE 90144 238 144MediumSpringGreen MezhelPrintempVerda 00 FA 9A  0 250 154SpringGreen PrintempVerda 00 FF 7F  0 255 127MediumSeaGreen MezhelMarVerda 3C B3 71 60 179 113SeaGreen MarVerda 2E 8B 57 46 139  87ForestGreen ArbarVerda 22 8B 22 34 139  34Green Verda 00 80 00  0 128   0DarkGreen MalhelVerda 00 64 00  0 100   0YellowGreen FlavVerda 9A CD 32154 205  50OliveDrab Oliveta 6B 8E 23107 142  35Olive Oliva 80 80 00128 128   0DarkOliveGreen MalhelOlivVerda 55 6B 2F 85 107  47MediumAquamarine MezhelAkvamarina 66 CD AA102 205 170DarkSeaGreen MalhelMarVerda 8F BC 8F143 188 143LightSeaGreen HelMarVerda 20 B2 AA 32 178 170DarkCyan MalhelCejana 00 8B 8B  0 139 139Teal Kreka 00 80 80  0 128 128Bluaj/Cejanaj kolorojAqua Akva 00 FF FF  0 255 255Cyan Cejana 00 FF FF  0 255 255LightCyan HelCejana E0 FF FF224 255 255PaleTurquoise PalTurkisa AF EE EE175 238 238Aquamarine Akvamarina 7F FF D4127 255 212Turquoise Turkisa 40 E0 D0 64 224 208MediumTurquoise MezhelTurkisa 48 D1 CC 72 209 204DarkTurquoise MalhelTurkisa 00 CE D1  0 206 209CadetBlue KadetBlua 5F 9E A0 95 158 160SteelBlue ŜtalBlua 46 82 B4 70 130 180LightSteelBlue HelŜtalBlua B0 C4 DE176 196 222PowderBlue PolvoBlua B0 E0 E6176 224 230LightBlue HelBlua AD D8 E6173 216 230SkyBlue ĈielBlua 87 CE EB135 206 235LightSkyBlue HelĈielBlua 87 CE FA135 206 250DeepSkyBlue ĈielBluega 00 BF FF  0 191 255DodgerBlue DoĝerBlua 1E 90 FF 30 144 255CornflowerBlue CejanBlua 64 95 ED100 149 237RoyalBlue ReĝBlua 41 69 E1 65 105 225Blue Blua 00 00 FF  0   0 255MediumBlue MezhelBlua 00 00 CD  0   0 205DarkBlue MalhelBlua 00 00 8B  0   0 139Navy Mararmea 00 00 80  0   0 128MidnightBlue NoktomezoBlua 19 19 70 25  25 112HTML-nomoNomo16-umeR   V   B10-umeR   V   BBrunaj kolorojCornsilk MaizSilka FF F8 DC255 248 220BlanchedAlmond BrogMigdala FF EB CD255 235 205Bisque Biskvita FF E4 C4255 228 196NavajoWhite NavajoBlanka FF DE AD255 222 173Wheat Tritika F5 DE B3245 222 179BurlyWood BukloLigna DE B8 87222 184 135Tan Tanina D2 B4 8C210 180 140RosyBrown RozBruna BC 8F 8F188 143 143SandyBrown SabloBruna F4 A4 60244 164  96Goldenrod Solidaga DA A5 20218 165  32DarkGoldenrod MalhelSolidaga B8 86 0B184 134  11Peru Perua CD 85 3F205 133  63Chocolate Ĉokolada D2 69 1E210 105  30SaddleBrown SelBruna 8B 45 13139  69  19Sienna Siena A0 52 2D160  82  45Brown Bruna A5 2A 2A165  42  42Maroon Marona 80 00 00128   0   0Blankaj kolorojWhite Blanka FF FF FF255 255 255Snow Neĝa FF FA FA255 250 250Honeydew Mielrosa F0 FF F0240 255 240MintCream MentKrema F5 FF FA245 255 250Azure Lazura F0 FF FF240 255 255AliceBlue AlicBlua F0 F8 FF240 248 255GhostWhite FantomBlanka F8 F8 FF248 248 255WhiteSmoke BlankFuma F5 F5 F5245 245 245Seashell Konka FF F5 EE255 245 238Beige Beja F5 F5 DC245 245 220OldLace MalnovPunta FD F5 E6253 245 230FloralWhite FlorBlanka FF FA F0255 250 240Ivory Ebura FF FF F0255 255 240AntiqueWhite AntikveBlanka FA EB D7250 235 215Linen Lina FA F0 E6250 240 230LavenderBlush LavendoŜminka FF F0 F5255 240 245MistyRose BrumRoza FF E4 E1255 228 225Grizaj kolorojGainsboro Gajnsbora DC DC DC220 220 220LightGrey HelGriza D3 D3 D3211 211 211Silver Arĝenta C0 C0 C0192 192 192DarkGray MalhelGriza A9 A9 A9169 169 169Gray Griza 80 80 80128 128 128DimGray Grizeta 69 69 69105 105 105LightSlateGray HelArdezGriza 77 88 99119 136 153SlateGray ArdezGriza 70 80 90112 128 144DarkSlateGray MalhelArdezGriza 2F 4F 4F 47  79  79Black Nigra 00 00 00  0   0   0

En 2014, la koloro rebeccapurple (numero #663399) estis aldonita memore al la filino de Eric Meyer Rebecca, kiu mortis pro cerba tumoro dum ŝia sesa naskiĝtago.

 Alternativtradukoj 
Jen alternativaj tradukoj por kelkaj de la supraj laŭnormaj koloroj.

Alternativaj tradukojAngla nomoNomo16-umeR   V   B10-umeR   V   BFireBrick FajroBrika B2 22 22178  34  34ForestGreen ForstVerda 22 8B 22 34 139  34Tan Tana D2 B4 8C210 180 140

 Eksternormaj koloroj 
La suba tabelo entenas kelkajn popularajn kolorojn, kiuj estas ekster la kolornoma normo de CSS.

Eksternormaj kolorojAngla nomoNomo16-umeR   V   B10-umeR   V   BScarlet  Skarlata FF 24 00255  36   0Ginger  Rufa FF 40 00255  64   0Carmine  Karmina D7 00 40215   0  64Isabelline Izabela F4 F0 EC244 240 236Mauve Malva E0 B0 FF224 176 255Lilac Lila B6 66 D2182 102 210Chestnut Kaŝtana 95 45 35149  69  53Bordeaux Bordoza 80 00 00128   0   0Beaver Kastora 9F 81 70159 139 112DarkYellow MalhelFlava f0 f0 00240 240   0Ochre Okra CC 77 22204 119  34Sepia Sepia 70 14 22112  66  20Glaucous Glaŭka 60 82 B6 96 130 182Emerald Smeralda 50 C8 78 80 200 120Ultramarine Ultramara 12 0A 8F 18  10 143

Bordoza estas fakte la CSS-norma marona.

Rufa ŝajnas ekzisti ekster ĉiu ajn kolornormo kaj la rufeco de rufaj haraj sendube varias. Do jen aldono sen iu norma bazo.

 Klarigo de kelkaj strangaj kolornomoj 
La nomoj estas parte sufiĉe strangaj kaj mankas iu rigora sistematiko. Kiam kaj kiel kelkaj nomoj nomiĝis estas parte tre obskure. Pri kelkaj tamen oni povas trovi informojn.

 Koloro Klarigo AliceBlueAlicBlua Alica tie ĉi estas Alice Roosevelt LongworthAlice Roosevelt Longworth en la Angla Vikipedio, filino de Theodore Roosevelt. Ŝi popularigis tiun ĉi koloron kaj tiel eklanĉis kolormodon. AquaAkva Tiu nomo estas mallongigo de aquamarine. Temas pri laborĉirkaŭaĵa ĵargonaĵo ofte uzata inter presistoj. La plena nomo aludas al la mineralo akvamarino, kiu estas travidebla, verde blua gemo, variaĵo de kristala berilo. La nomo signifas akvo de la maro. Tamen en la listo la koloroj akva kaj akvamarina signifike diverĝas. BisqueBiskvita Laŭŝajne jen aludo al biskvita porcelano. BlanchedAlmondBrogMigdala Aludas al la koloro de migdaloj, post kiam oni brogis ilin sufiĉe longdaŭre por moligi la ŝelojn. Dum tiu procedo ili paliĝas. BurlyWoodBukloLigna Arboj havas ofte tumorojn kaŭzitajn de bakterioj. La ligno de tiuj ĉi tumoraj bukloj estas parte pli valora ol la normala ligno de la arbo kaj uziĝas por fabriki pipkapojn. Kial la koloro ricevis la nomon bukloligno, ne estas konate. CadetBlueKadetBlua Supozeble kadetuniforma koloro, sed ne klare de kiulandaj kadetoj kaj kiam. Nomo jam delonge uzata. ChartreuseKartuzia Jen la koloro de populara franca likvoro prae pretigita de la Kartuzianoj, katolika ordeno, kiu fondiĝis en la franca montara regiono Kartuzio (Chartreuse). CornSilkMaizSilka Ne temas pri iuspeca aŭtenta silko. Temas pri la koloro de la silkecaj polenricevaj stigmoj ĉe inaj maizplantoj. DodgerBlueDoĝerBlua Aludas al la emblema koloro de la bazpilka teamo — The Los Angeles Dodgers. GainsboroGajnsbora Nekonate. Tamen ĝis 1966 ekzistis Brita porcelanfabrikanto kun la tre populara marko Queen Anne. Tiu vendis ĝuste ĉi-grize dekoratan servicon kun la modelnomo Gainsborough (Gray). HoneyDewMielRosa Laŭŝajne tio aludas al la koloro de la fruktaĵo de mielrosa melono, specifa kulturvario de melono. LavenderBlushLavendoŜminka La blush aludas ĉi tie al ŝminko por beligi la vangojn de virinoj. MagentaMagenta La nomo de itala loko, kie oni prae trovis fuksinon. La laŭnormaj koloroj magenta kaj fuksina estas identaj. MintCreamMentKrema Laŭŝajne la koloro de kirlita kremo kun mento, aŭ de la likvoro Crème de mentheMentkremo en la Angla Vikipedio (blanka), ingredienco de la koktelo Stinger.Stinger en la Franca Vikipedio NavajoWhiteNavajoBlanka Temas laŭŝajne pri la koloro de sabloŝtonaj klifoj en la regiono, kie la Navahoj iam vivis kaj hodiaŭ nomiĝas laŭ ili. NavyMararmea Jen tre malhela bluo, parto de la blua kaj blanka uniformo de la Brita Reĝa Mararmeo jam ekde 1748. OrchidOrkida Tiu venas de la florfamilio orkido, Angle orchid. PapayaWhipPapajŜaŭma Laŭŝajne kirlita kremo kun papajo. PeachPuffPersikPufa Bakaĵeto, kiu bake pufiĝas kaj entenas kirlitan kremaĵon kaj tranĉaĵon de persiko. PeruPerua Tiu ĉi koloro nomiĝis jam de 1924 Perua bruno (peruvian brown).Maerz and Paul A Dictionary of Color New York:1930 McGraw-Hill Page 201; Color Sample of Peruvian Brown: Page 49 Plate 13 Color Sample L11—The color Peru shown above matches the color sample in the book Oni ŝanĝis la nomon por X11 en 1987. PowderBluePulvoBlua La nomo aludas al polvigita blua vitro, el kio oni pretigis bluan farbon por pentrado. RoyalBlueReĝBlua Onidire jen koloro, kiu venkis en konkurso trovi koloron por nova robo por la Brita reĝino Charlotte de Mecklenburg-StrelitzCharlotte of Mecklenburg-Strelitz en la Angla Vikipedio, edzino de reĝo Georgo la 3-a. SiennaSiena En la itala urbo Sieno oni povas trovi argilon ĉi-koloran. TanTanina Jen la koloro de tanino uzata por tani peltojn. TealKreka Onidire laŭ la koloro ĉirkaŭ la okuloj de la anasa specio kreko.

La plej multaj el la supraj informoj venas de la Angla Vikipedio.Web colors en la Angla Vikipedio

 Praktika aplikoj 
 En HTML 
Estas diversaj ebloj elekti kolorojn en HTML. Prae tio estis pure HTML-a afero, sed intertempe oni aldonis eksterajn stilfoliojn, per kiuj oni povas kvazaŭ centre, unuloke difini la kompletan stilon de specifa HTML-a elemento. Al tio apartenas ankaŭ la elekto de specifaj koloroj. Do hodiaŭ oni preferas difini kolorojn ene aŭ de stilfolio, aŭ ene de ĉeloka formulado style="...".

Tamen tre malnova, ankoraŭ valida formulaĵo en HTML 5 rilatas al la fona koloro de tuta paĝo. Jen ekzemplo:
<body bgcolor="blue">

 En CSS 
Multaj nomoj por koloroj estas difinitaj. Jen ekzemploj:
p { color: navy; /* mararmea (tre malhela bluo) */ }
p { color: red; /* ruĝa */ }
TD { background-color: yellow; /* flava */}

 En Vikipedio 

La Vikipedia sistemo, baziĝanta sur HTML kaj CSS, evidente same komprenas la kolornomojn supre enlistigitajn. Tio estas grava rilate ŝablonojn. Jen ekzemplo de la uzo de la Anglaj por-TTT-aj kolornomoj:

Ŝablonoj uzantaj interne la subŝablonojn Ŝablono:RGB aŭ Ŝablono:E-koloroj akceptas eĉ Esperantajn kolornomojn laŭ la tabelo en ĉi tiu artikolo. Jen ekzemplo de la uzo de Esperantaj por-TTT-aj kolornomoj laŭ la supraj difinoj:

Estas notinde, ke la du menciitaj kolorŝablonoj akceptas diversajn formuladojn — ekz. helverda, hele verda, heleverda, hela verdo.

 Koloroj laŭ valoroj 
 Kolorspaco 
 RGB (RVB) 
Kolorojn, eĉ se ne plene ĉiujn, oni povas vidigi per miksado de la tri primarkoloroj — Ruĝo (Red), Verdo (Green) kaj Bluo (Blue). Jen tridimensia spaco, do kubo.

 200px|maldekstra  eta|centra|500px|Kolorkubo

300px|dekstra|eta|Atingeblaj kolorecoj de tipa katodfaska tubo
Do laŭeble aparato miksu tri purajn unufrekvencajn spektrajn kolorojn, ekzemple — spektra ruĝo, spektra verdo, kaj spektra bluo — povigante ĝin vidigi ĉiujn kolorojn ene de la ĉi-laŭa kolorspaca kubo. Tamen ĉe tio, eĉ uzante tri aŭtente purajn spektrajn primarajn kolorojn devene de laseroj, ne ĉiuj miksitaj koloroj atingas la kvaliton de la koloroj laŭ la spekto. Alivorte, mikso el ruĝa kaj verda, do flava, ne atingas spektran flavan. Same pri verda kaj blua kaj la rezultanta cejana.

Tion oni tre klare vidas, se oni apartigas la kolorecon de la lumeco de la montreblaj koloroj kaj pritraktas kolorecojn en propra diagramo, en la tiel nomata ĉevalŝua diagramo.

En la apuda diagramo la grizigita ĉevalŝuforma areo estas la tuta skalo de entute eblaj kolorecoj, (montrataj per koordinatoj laŭ CIE 1931). Puraj spektraj koloroj havas kolorecojn laŭ la kurba bordo de la ĉevalŝuo. Oni povas vidi, ke eĉ per triangulo kun ĉiupinte unu el tri puraj spektraj primaraj koloroj ne estas eble enteni la tutan ĉevalŝuan areon. En la praktiko, okaze de vidigilo kia ajn, plej ofte eĉ la uzataj primaraj koloroj ne estas spektraj, do oni atingas eĉ malpli ol teorie eble.

Diagrame la kolora triangulo montras la kolorspacon fakte montrebla de tipa malnova katodfask-tuba komputila vidigilo kaj, vidate, ĝi ĉirkaŭbrakumas nek la tutan kolorspacon de la ĉevalŝuo, nek nur la areon de kiel eble plej granda triangulo ene de la ĉevalŝuo. Notinde estas, ke LED-ekranoj en 2012 plej ofte ne atingas eĉ tiun gamuton (kolorspacon).

 sRGB 
Estas evidente, ke aparato povas vere precize konstrui specifan volatan koloron per mikso de R (ruĝa), G (verda) kaj B (blua), nur se la kolorecoj de la uzataj primaraj kolorfontoj — kiaj ajn — estas difinitaj. La dua postulo estas, memkompreneble, ke por sukcesi ĉe ĉio ĉi, la celata koloro devas troviĝi kolorece ene de la triangulo ∆RGB sur la ĉevalŝua diagramo kaj ĝia lumeco devas troviĝi ene de la antaŭvidata gamo de lumecoj.

Aldona eĉ pli grava problemo rilatas al la fakto, ke la kolorfontoj — kiaj ajn — de tipaj ekranoj por komputiloj, same kiel por televidiloj, ne lineare reagas al specifa regvaloro. La kompensadon de tiu nelineareco, fakte temas pri funkcioj respektive preskaŭ kvadrata kaj preskaŭ kvadratradika, oni nomas gama-korektado. Jen la formulo supozante valorojn inter 0 kaj 1.0.

Okaze de koloroj por TTT, oni simple supozas, ke la vidigilo uzos specifajn primarajn kolorecojn kaj havas specifan nelinearecon, do gama-sintenon de proksimume 2.2 por ĉiu el la tri kolorfontoj.

IEC 61966-2-1:1999 estas la oficiala specifado de sRGB. Ĝi donas la spektadmedian ĉirkaŭlumetan situacion, la kodadon kaj la kolorometriajn detalojn. Hodiaŭ (2012) ĉiuj fabrikantoj strebas konstrui siajn vidigilojn en akordo kun tiu specifado. Kiam tio konstrue ne rekte eblas, oni aldonas programaron por transformi inter la sinteno fakta kaj la sinteno postulata. Por pli fajna alĝustigo necesas provizi uzanto-programon por koloradministrado (color management).

Tre krita estas la preparado de presotaj kolorbildoj. Evidente tiuj laŭeble same aspekte komputilekrane (sRGB), kiel poste kvarkolore presita sur papero (CMYK). Fakte tuta ĉeno devas kolorometrie perfekte harmonii — fotilo, komputilo, presilo.

 Sekuraj kolorvaloroj 
Naskiĝis la ideo, ke troviĝas 216 specifaj koloroj, kiuj estis sur la plej multaj vidigiloj montreblaj, sen la neceso, ke la krozilo prezentas ilin surogate kiel bilderan mikson el du fakte teknike eblaj koloroj. Alivorte, prezentado sen punktismo (dithering). Relative rapide oni pli aŭ malpli rezignis pri tiu ĉi sekura paletro, ĉar oni konstatis, ke punktismo pro diversaj kialoj tamen ekestis.

Kiel sekvo oni difinis kelkajn kolorojn el la nur supozeble sekura 216-kolora paletro, speciale sekuraj, do sekuregaj. Tiuj vere ne eklanĉu punktismon.

Jen ĉiuj sekuraj koloroj kun la sekuregaj el tiuj subliniitaj.

 TTT-sekuraj koloroj *000* 300 600 900 C00 *F00* *003* 303 603 903 C03 *F03* 006 306 606 906 C06 F06 009 309 609 909 C09 F09 00C 30C 60C 90C C0C F0C *00F* 30F 60F 90F C0F *F0F* 030 330 630 930 C30 F30 033 333 633 933 C33 F33 036 336 636 936 C36 F36 039 339 639 939 C39 F39 03C 33C 63C 93C C3C F3C 03F 33F 63F 93F C3F F3F 060 360 660 960 C60 F60 063 363 663 963 C63 F63 066 366 666 966 C66 F66 069 369 669 969 C69 F69 06C 36C 66C 96C C6C F6C 06F 36F 66F 96F C6F F6F 090 390 690 990 C90 F90 093 393 693 993 C93 F93 096 396 696 996 C96 F96 099 399 699 999 C99 F99 09C 39C 69C 99C C9C F9C 09F 39F 69F 99F C9F F9F 0C0 3C0 6C0 9C0 CC0 FC0 0C3 3C3 6C3 9C3 CC3 FC3 0C6 3C6 6C6 9C6 CC6 FC6 0C9 3C9 6C9 9C9 CC9 FC9 0CC 3CC 6CC 9CC CCC FCC 0CF 3CF 6CF 9CF CCF FCF *0F0* 3F0 *6F0* 9F0 CF0 *FF0* 0F3 *3F3* *6F3* 9F3 CF3 *FF3* *0F6* *3F6* 6F6 9F6 *CF6* *FF6* 0F9 3F9 6F9 9F9 CF9 FF9 *0FC* *3FC* 6FC 9FC CFC FFC *0FF* *3FF* *6FF* 9FF CFF *FFF*

 Praktikaj aplikoj 
 En HTML 
Ekzistis ĉiam la eblo difini koloron ankaŭ kiel kolormikso laŭ la RGB-modelo - do RVB: ruĝa, verda, blua. Tion oni faras tamen deksesume (hekse). Ĉi-cele oni uzas po unu bitokon (bajton) por ĉiu koloro. Jen po 256 ŝtupoj por ĉiu primara koloro, do sume pli ol 16 milionoj da koloroj. La ŝtupoj etendiĝas por ĉiu koloro deksesume (hekse) de 0 ĝis ff, do decimale de 0 ĝis 255. Blanka, la mikso el ĉiuj tri koloroj, estas laŭ tiu formulado #ffffff, ruĝa #ff000, flava=#ffff00, verda #00ff00, cejana #00ffff, blua #0000ff, magenta #ff00ff, nigra #000000.

Jen blufona ekzemplo.
<body bgcolor="#0000ff">

 En CSS 
La plej novaj kroziloj ne nur bone prilaboras paĝojn laŭ HTML 4.01, sed parte eĉ jam laŭ HTML 5. Aldone, jam delonge oni preferas uzi stilfoliojn (cascaded style sheets) por elekti kolorojn ktp, nome po ĉiu tipo de HTML-elemento, kaj ne plu individue en ĉiu elemento mem. Stilfolioj postulas uzi iomete alispecajn formuladojn kaj komandojn laŭ la normo CSS. Tamen rilate kolornomojn mem, nenio ŝanĝiĝas pro tio.

Ekzistas diversaj manieroj kodi kolorojn en CSS.

 RGB-Kolormodelo (RVB) 
Koloroj de la RGB-kolormodelo (RVB) estas difineblaj laŭ pluraj metodoj:
deksesume tricifere de 000-FFF, speco de mallongigo,
deksesume sescifere, do tribajte de 000000-FFFFFF,
decimale de 0-255
decimale procente de 0%-100%.
Jen ekzemploj de la postulata sintakso:
p { color: #F00 } /* #rgb — mallongigo, kiu aŭtomate duobligas la ciferojn al #FF0000*/
p { color: #FF0000 } /* #rrggbb */
p { color: rgb(255, 0, 0) } /* entjeroj 0 - 255 */
p { color: rgb(100%, 0%, 0%) } /* procentaj aldonoj 0,0 % - 100,0 % */
Intertempe, ĉiuj vidigiloj fakte obeu al la specifado sRGB jam menciita. Do kaj R, kaj G, kaj B estas difinitaj. Aldone oni antaŭsupozas specifan gama-korektadon necesa.

 RGBA 
RGBA ne estas nova modelo, temas pri la RGB-modelo kun aldona kvara parametro — la tielnomata alfa-kanalo. Pro tio la litero A. Tiu kvara valoro uziĝas por difini la travideblecon de la generota kolortavolo rilate iujn fonaĵojn. La gradon de maltravideblo, do de opakeco, oni difinas kiel decimala kunpunkta valoro inter 0.0 kaj 1.0. Ĉe tio 0.0 signifas nulan opakeco, do plenan travideblon.

p { color: rgba(64, 0, 0, 0.7) } /* 0.7 = 70 % opakeco - specifita en CSS 3 */

 HSL-Kolormodelo 
La HSL-kolormodelo baziĝas sur Kolornuanco (hue), Satureco (saturation) kaj Heleco (lightness).

Tiu modelo apartigas la kolorecan informon de la lumeca informo. Temas pri koloreco konsistanta el kolornuanco (hue) kaj satureco (saturation) kaj heleco (lightness).

Koloroj laŭ la HSL-kolormodelo povas esti notataj laŭ CSS 3 kiel sekvashttp://www.css3.info/preview/hsla/:
p { color: hsl(120, 100%, 50%) } /* verda */
p { color: hsl(120, 100%, 25%) } /* malhelverda */
p { color: hsl(120, 100%, 75%) } /* helverda */
p { color: hsl(120, 50%, 50%) } /* palverda */

 HSLA 
Simile kiel ĉe RGB oni povas doni kvaran opakecan parametron al HSL per HSLA-difino. Denove, 1.0 estas plene opaka, do ne travidebla, kaj 0.0 estas plene travidebla. Jen ekzemplo.

p { color: hsla(120, 100%, 50%, 0.7) } /* verda kun 70 % opakeco */

 CMYK-kolormodelo (CMFN) 
Tiu modelo difinas kolorojn per mikso de la tri subtrahaj koloroj — Cejano (cyan), Magento (magenta) kaj Flava (yellow).

Por korekti la neperfekton de la haveblaj koloraj presinkoj, kiuj, miksitaj, ne liveras akcepteblan nigron, oni bezonas kvaran inkon, la tiel nomatan ŝlosilan (key), aŭtente nigran inkon. Ŝlosile ĝi nomiĝas pro tio, ke oni alĝustigas la aliajn tri presmatricojn laŭ la nigra mastra matrico.CMYK color model en la Angla Vikipedio Presi laŭ tiu ĉi kolorsistemo nomiĝas kvarfarba presado kaj vaste uziĝas. Ekde CSS 3 koloroj povas esti ankaŭ difinataj laŭ CMFN-kolormodelohttp://www.w3.org/TR/css3-gcpm/#cmyk-colors, do presprete:
p { color: device-cmyk(0.0, 0.95, 1, 0.1) } /* ruĝa */

 Skribado kun retrofala kongrueco 
Ĉar nur modernaj foliumiloj povas interpreti la notigojn laŭ rvba, hsv(a) kaj cmfn, verkantoj de retpaĝaroj devas difini tiel nomatan refalan koloron (angle fallback color):
p {
color: red; /* refala kompatibileco */
color: device-cmyk(0.0, 0.95, 1, 0.1); /* Tio estas interpretata de modernaj foliumiloj */
}

 En Vikipedio 
Evidente, Vikipedio, baziĝante sur HTML kaj CSS komprenas RGB-valorojn. Oni povas formuli ilin laŭ kvar variantoj — decimale, decimale procente, deksesume kaj deksesume mallongigite.


 Vidu ankaŭ 

 Referencoj 

 Fontoj 





 Eksteraj ligiloj 
 Kolorkomparilo por helpi fasoni fasadojn.
 Komputila kodado de koloraj bildoj. Kurso de AIS San-Marino.

Kategorio:HTML
Kategorio:Koloroj