Historio de la teksto

eta|200px|Folio el Papiruso 46, enhavanta versegojn 11,33-12,9 de la 2 Korintoj.
eta|200px|Evangelio laŭ Luko 11,2 en Sinaja Kodekso

Historio de la teksto aŭ ankaŭ teksta kritiko, en filologio estas la kritiko pri la teksto kies celo estas alproksimigi tekston plej eble al sia originan formon, nome al tiu de la aŭtoro.  La franca filologo Dom Henri Quentin (1872-1935) aranĝis por tiu scienco la terminon “ekdotiko”.

La historio de la teksto koncernas ĉiun tekston, ekde tiu literatura al muzika. Tiu kritiko bezonas aliajn sciencajn kampojn, inter kiu la historion, literaturon kaj filozofion subkuŝantajn en la teksto mem. Kaze de literatura teksto, celo de la historio de la teksto estas malkovri la eldonon de la teksto, laŭeble kritikan eldonon.

 Historiaj alestiĝoj de la tekniko restaŭradi tekstojn 
Naskiĝinta en la helenisma epoko kun la celo restaŭradi tekstojn,Origeno, ekzemple, per sia Heksapla konscie serĉas la plejbonan tekston konparante ses diversajn eldonojn manuskriptan (kaj definitive triumfigas la kodekson kompare kun la papiruso) Historio de la teksto pliriĉiĝis dum la humanisma periodo per la kontribuoj de diversaj disciplinoj, de tiuj pri historio al tiuj juraj. La historio de tiu scienco estas multe ligita kaj pliriĉigita de la esploro pri la Bibliaj tekstoj, jen grekaj jen alilingvaj; Erasmo de Roterdamo kun la kompilistoj de la Kompluta Biblio aktivadis kiel pioniroj.

Ĉirkaŭ la fino de 18-a jarcento, danke al progreso de la filologio, de la formala tekniko kaj de la ellaborado de referencoj kaj raciaj modeloj, fakulo de tiu scienco leviĝis, eĉ pli konscie, al la rango de historiisto de la transdono de la libro koncernata.”Le Muse", De Agostini, Novara, 1965, Vol.IV, pag.13-14

 Fazoj de tiu esplora scienco 
Kutime, la ekdotiko sekvas la sekvajn fazojn:
 Esploro de la filologia tradicio, nome rekupero kaj kolekto de ĉiuj materialoj taŭgaj por la rekonstruo de la teksto. La transdono specifiĝas en “rekta”, okaze de presaĵoj, manuskriptoj kaj presprovaĵoj, kaj “malrekta” kiam temas pri komentoj, citaĵoj, imitaĵoj kaj tradukaĵoj.
 Datigo de la kopio, rimarkoj pri la skribotipo kaj pri la materiala subporto, kaj lokigo de la “rekta” transdono.
 Komparo de la variantoj kaj elimino de la kopioj kies oni disponas pri la originaloj.
eta|300px|Kodeksa kadro de la dokumenta hipotezo, koncernanta parton de la Malnova Testamento (Levidoj, Readmono, Josuo, Juĝistoj, Samuelo, Reĝoj).
 Difino de la tieldirita kodeksa kadro aŭ (latine) “Stemma codicum”, genealogia arbo, aŭ dokumenta amplekso, nome reprezentado de la diversaj modifaj stadioj de la teksto okazintaj dum la transdono.
 Supozo. Kaj tie ĉi intervenas la “malrekta” tradicio, pere de operacioj intuiciaj, interpretaj kaj eklektikaj.

Hodiaŭ ekzistas manlibroj kiu preparas ĉiam pli perfekte al tiu scienco-arto.

 Referencoj 

 Bibliografio 
 Giorgio Pasquali, Storia della tradizione e critica del testo, Firenze, 1954
 Gianfranco Contini, Breviario di ecdotica [1986], Torino, Einaudi, 1990
 Cesare Segre, Due lezioni di ecdotica, Pisa, Scuola normale superiore, 1991
 Giorgio Inglese, Come si legge un'edizione critica. Elementi di filologia italiana, Roma, Carocci, 2003

 Vidu ankaŭ 
 Filologio
 Eldono
 Kritika eldono
 Kritika pensado
 Hermeneŭtiko
 Tekstaj variantoj de la Nova Testamento
 Textus Receptus
 Priteksta kritiko

 Eksteraj ligiloj 

 http://w3.uniroma1.it/cogfil/ecdotica.html 
 The European Society for Textual Scholarship. 
 Society for Textual Scholarship.


Kategorio:Biblia kritiko