Kirilico

Kirilico estas la ĉefa kaj la unua slavona alfabeto, konsistanta el 46 literoj, tradicie (kaj eble,
malĝuste) atribuata al s-ta Cirilo (Konstanteno la Filozofo, m. 869-02-14 en Romo).
Kirilico divenas el la greka alfabeto, al kiu estis aldonitaj literoj al neekzistantaj en la greka lingvo sonoj.
El kirilico devenas la naciaj skriboj (la Cirilaj alfabetoj) de la ortodoksaj slavoj (ĝis 1860, ankaŭ de la rumanoj). La modernaj alfabetoj cirilaj diferencas de la originala kirilico per multaj aldonoj kaj
kaj de kelkaj aliaj popoloj. La modernaj alfabetoj cirilaj diferencas de la originala kirilico per multaj aldonoj. Oficiale Kirilico unue enuziĝis en la Unua Bulgara Regno.

 eta|center| | Azbuka preĝo de Konstanteno el Preslavo

Kirilico plu estas uzata en la tekstoj de la ortodoksa kulto,
historiaj kaj filologiaj; la nuna formo de la literoj Cirilaj estas ŝuldata al
la reformo de Petro la Granda (1708), kiu enkondukis t.n. «civilan
tiparon» (ruse «гражданский шрифт, гражданка»), kaj tian formon ili
normale havas en la unikodaj tiparoj:
 Kirilico en la civila fasono А  Б  В  Г  Д  Е  Ж  Ѕ  З  И  І  К  Л  М Н  О  П  Ҁ  Р  С  Т  Ѹ Ф  Х  Ѡ  Ц  Ч  Ш  Щ  Ъ  Ꙑ  Ь  Ѣ  Ꙗ  Ѥ  Ю Ѧ  Ѫ  Ѩ  Ѭ  Ѯ  Ѱ  Ѳ  Ѵ
Tamen la tradicia fasono (uzata en la slavonaj eldonoj) estas jena:

eta|center|605px|Tradicia tiparo kirilica|605px|center

+ Literoj kirilicaj Litero(bildo) Litero(tipare) Nomo(kirilice) Nomo(transskribita) Nomo (eo) Nomo (IFA) Latin-literigo IFA Cifere Dosiero:Early Cyrillic letter Azu.png А а АЗЪ azǔ azo  a  1 Dosiero:Early Cyrillic letter Buky.png Б б БѸКИ buki buki  b  Dosiero:Early Cyrillic letter Viedi.png В в ВѢДИ vědi viedi  v  2 Dosiero:Early Cyrillic letter Glagoli.png Г г ГЛАГОЛИ glagoli glagolo  g  3 Dosiero:Early Cyrillic letter Dobro.png Д д ДОБРО dobro dobro  d  4 Dosiero:Early Cyrillic letter Yesti.png Є є ѤСТЬ estǐ esti  e  5 Dosiero:Early Cyrillic letter Zhiviete.png Ж ж ЖИВѢТЄ živěte ĵivete  ž, ĵ  Dosiero:Early Cyrillic letter Dzelo.png Ѕ ѕ ЅѢЛО dzělo dzelo  dz, Z  6 Dosiero:Early Cyrillic letter Zemlia.png З з ЗЄМЛIА zeml’ja zemlo  z  7 Dosiero:Early Cyrillic letter Izhe.png И и ИЖЄИ ižei iĵe  i okopa  8 Dosiero:Early Cyrillic letter I.png І і / Ї ї ИЖЄ i i dekopa  i, I  10 Dosiero:Early Cyrillic letter Djerv.png Ћ ћ ДѤРВЬ đerv, djerv  đ, dj ĝervo , ĝ Dosiero:Early Cyrillic letter Kako.png К к КАКО kako kako  k  20 Dosiero:Early Cyrillic letter Liudiye.png Л л ЛЮДИѤ ljudije ludio  l ,  30 Dosiero:Early Cyrillic letter Myslite.png М м МЫСЛТЄ mɨslite mislite  m  40 Dosiero:Early Cyrillic letter Nashi.png Н н НАШЬ našǐ naŝ  n  50 Dosiero:Early Cyrillic letter Onu.png О о ОНЪ onǔ on  o  70 Dosiero:Early Cyrillic letter Pokoi.png П п ПОКОИ pokoi pokojo  p  80 Dosiero:Early Cyrillic letter Ritsi.png Р р РЬЦИ rǐci rci  r  100 Dosiero:Early Cyrillic letter Slovo.png С с СЛОВО slovo slovo  s  200 Dosiero:Early Cyrillic letter Tvrido.png Т т ТВРЬДО tvr̥do tverdo  t  300 Dosiero:Early Cyrillic letter Uku.png Ѹ ѹ ѸКЪ ukǔ uko  u  (400) Dosiero:Early Cyrillic letter Fritu.png Ф ф ФРЬТЪ fr̤̥tǔ ferto, fi  f  500 Dosiero:Early Cyrillic letter Khieru.png Х х ХѢРЪ xěrǔ ĥero  x, ĥ  600 Dosiero:Early Cyrillic letter Otu.png Ѡ ѡ О o omego  ō, w  800 Dosiero:Early Cyrillic letter Tsi.png Ц ц ЦИ ci ci  c  900 Dosiero:Early Cyrillic letter Chrivi.png Ч ч ЧРЬВЬ čr̤̥vǐ ĉervo  č, ĉ  90 Dosiero:Early Cyrillic letter Sha.png Ш ш ША ša ŝa  š, ŝ  Dosiero:Early-Cyrillic-letter-Shta.svg Щ щ ШТА šta ŝto, ŝĉo  št, ŝt, šč, ŝĉ  Dosiero:Early Cyrillic letter Yeru.png Ъ ъ ѤРЪ jerǔ jerego  ǔ, u:  Dosiero:Early Cyrillic letter Yery.png Ы ѤРЪІ jerū jerio  ū  Dosiero:Early Cyrillic letter Yeri.png Ь ь ѤРЬ jerǐ jereto  ǐ, i:  Dosiero:Early Cyrillic letter Yati.png Ѣ ѣ ꙖТЬ jatǐ jato  ě, je  Dosiero:Early Cyrillic letter Yu.png Ю ю Ю ju ju  ju  Dosiero:Early Cyrillic letter Ya.png Ꙗ, ꙗ (Я я) (И)Я ja ja  ja  Dosiero:Early Cyrillic letter Yusu Maliy.png Ѧ ѧ ѦСЪ ęsǔ juseto  ę, ẽ  (900) Dosiero:Early Cyrillic letter Yusu Maliy Yotirovaniy.png Ѩ ѩ ѨСЪ jęsǔ jęs, ję  ijuseto  Dosiero:Early Cyrillic letter Yusu Bolshiy.png Ѫ ѫ ѪСЪ ǫsǔ jusego  ǫ, õ  Dosiero:Early Cyrillic letter Yusu Bolshiy Yotirovaniy.png Ѭ ѭ ѬСЪ jǫsǔ jąs, ją  ijusego  Dosiero:Early Cyrillic letter Ksi.png Ѯ ѯ КСИ ksi ksi  ks  60 Dosiero:Early Cyrillic letter Psi.png Ѱ ѱ ПСИ psi psi  ps  700 Dosiero:Early Cyrillic letter Fita.png Ѳ ѳ ѲИТА fita fito, teto  θ, th, T, F  9 Dosiero:Early Cyrillic letter Izhitsa.png Ѵ ѵ ИЖИЦА ižica iĵico  ü  400 Dosiero:Early Cyrillic letter Ye.png Ѥ ѥ (И)Ѥ jeː ije  jeː  Dosiero:Early Cyrillic letter Tvrido Otu.png Ѿ ѿ ОТЪ otǔ oto  ōt, wt  Dosiero:Early Cyrillic letter O.png Ѽ ѽ

La modernaj alfabetoj cirilaj diferencas de la originala kirilico per multaj aldonoj kaj forprenoj.

 Vidu ankaŭ 
 Cirila alfabeto
 Cirilaj numeraloj
 Cirilo kaj Metodo
 Glagolico
 Jato
 Jeroj
 Jusoj

 Bibliografio 
 Ivan G. Iliev. Short History of the Cyrillic Alphabet. Plovdiv. 2012/Иван Г. Илиев. Кратка история на кирилската азбука. Пловдив. 2012. Mallonga historio de la cirila alfabeto  

 Eksteraj ligiloj 

 Sergio Pokrovskij: La slavonaj skriboj . La Ondo de Esperanto, n-roj 50–54 (1998–1999).
 Pri kirilico en la «Komputada leksikono».

Kategorio:Alfabeto