Municipo Tukums

La municipo Tukums () estas municipo en nordokcidenta Latvio. La municipo estis kreita en 2021 en la limoj de iama distrikto Tukums (, 1950-1996), per unuiĝo de kvar iamaj pli malgrandaj municipoj () ekzistantaj en 2009-2021. La centro de la municipo situas en Tukums. Laŭ la stato de la jaro  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Ĝiaj najbaraj municipo  estas sudoriente ŝtata urbo Jūrmala, municipo Mārupe kaj municipo Jelgava, sude municipo Dobele, sudokcidente municipo Saldus, okcidente municipo Kuldīga kaj nordokcidente municipo Talsi. Oriente estas Golfo de Rigo de Balta Maro.

 Historio 
La loĝantito de la municipo estas konata ekde ŝtonepoko en la 3-a jarmilo a.K. (setlejo apud rivereto Siliņupīte proksime de Lapmežciems). En la 13.-a jarcento, la teritorio de la municipo estis loĝita ĉefe de kuronoj, proksime de maro loĝis livonoj, en la suda parto zemgaloj. Kiel rezulto de la invado de la krucistoj en la 13-a jarcento la teritorio iĝis parto de Livonio kaj apartenis al la germanlingve regita Livonia Ordeno.Latvijas Padomju Enciklopēdija - Latva Soveta Enciklopedio, v. 10-1, p. 535. Post la kolapso de Livonio en la 16-a jarcento, la teritorio estis parto de same germanlingve regita Duklando Kurlando kaj Zemgalio. La evoluo de la areo estis interrompita per la Dua Nordia Milito (1655-1660) kaj la posta pesto. Eta parto ĉirkaŭ lago Kaņieris estis aneksita al Rusio en 1783 kaj inkludita en provinco Vidzeme , en 1795 la tuta regiono estis inkludita en la Rusia Imperio, kaj en 1797 en la Rusia provinco Kuronio (Kurlando). Dum la Unua Mondmilito la teritorio estis okupita de la armeo de la Germana Regno ekde la mezo de 1915. En 1918 la distrikto estis inkludita en la Respubliko Latvio.

 Geografio 
La plej granda parto de la municipo situas en Orienta Kuronia altebenaĵo (). Marborde situas la Marborda malaltebenaĵo, oriente Meza Latvia malaltebenaĵo. La plej altaj punktoj estas en la orienta parto Milzukalns apud Tukums (119 m) kaj sudokcidente Smiltiņkalns 156 m. Arbaroj kovras ĉirkaŭ 45% de la teritorio, marĉoj ĉirkaŭ 5%. Mineraloj estas ĉefe sablo kaj gruzo (Jaunsāti, Kažoki, Cēre, Zvāre, Praviņas), dolĉakva kalkoŝtono, dolomito (Lēpeni), argilo (Kandava, Smārde), torfo (la plej grandaj torfomarĉoj - Vānes, Lestenes-Ēnavas, Sīļu, Praviņu). Medicina koto en lago Kaņieris, mineralfontoj proksime de Kandava.Latvijas PSR Mazā Enciklopēdija - Latva Malgranda Enciklopedio, v. 3, p. 566.

Averaĝa temperaturo: -4 -  en januaro, +16 -  en julio. Precipitaĵo 600–700 mm jare.Latvijas ģeogrāfijas atlants - Latvia geografia atlaso. "Jāņa sēta", 2020

La plej gravaj riveroj:

 En Venta baseno - Abava kaj ĝiaj alfluantoj: Viesate, Vēdzele, Pūre, Bebrupe, Amula, Imula
 En Lielupe baseno - Džūkste, Slampe.
 En la baseno de Golfo de Rigo - Slocene, Lāčupe.

Grandaj lagoj: la suda parto de lago Engure (19,1 km²), Kaņieris (11,2 km²), Valguma (0,6 km²), Sēmes (0,5 km²).

 Loĝantaro 
La municipo Tukums en 2021 havis 44 411 loĝantojn, kaj kiel jam menciite, en  estis .

+ La plej grandaj setlejoj N#  Setlejo  Statuso  Paroĥo  Loĝantaro(2021)PMLP.gov.lv Latvijas iedzīvotāju skaits pašvaldībās (latve)LĢIA.gov.lv Vietvārdu datubāze 29.01.2021 (latve) 1.  Tukums  Urbo  —  18 040 2.  Kandava  Urbo  —  3607 3.  Engure  Vilaĝo  Engures  1310 4.  Lapmežciems  Vilaĝo  Lapmežciema  1287 5.  Slampe  Vilaĝo  Slampes  813 6.  Jaunpils  Vilaĝo  Jaunpils  797 7.  Smārde  Vilaĝo  Smārdes  620 8.  Pūre  Vilaĝo  Pūres  600 9.  Ragaciems  Vilaĝo  Lapmežciema  576 10.  Tume  Vilaĝo  Tumes  575 11.  Irlava  Vilaĝo  Irlavas  496 12.  Džūkste  Vilaĝo  Džūkstes  384

Etna konsisto nuntempe: 86% latvoj, 7% rusoj, 2% belorusoj, 5% aliaj naciecoj.

 Administraj unuoj 
 Urboj (pilsēta) 
Tukuma pilsēta, Kandavas pilsēta.

 Paroĥoj (pagasts) 
Cēres pagasts, Degoles pagasts, Džūkstes pagasts, Engures pagasts, Irlavas pagasts, Jaunpils pagasts, Jaunsātu pagasts, Kandavas pagasts, Lapmežciema pagasts, Lestenes pagasts, Matkules pagasts, Pūres pagasts, Sēmes pagasts, Slampes pagasts, Smārdes pagasts, Tumes pagasts, Vānes pagasts, Viesatu pagasts, Zantes pagasts, Zemītes pagasts, Zentenes pagasts.

 Galerio 

 Referencoj 

 Eksteraj ligiloj 
  ( kaj )


Tukums