Pinsko

Pinsko (bel. Пі́нск), , ) estas grandurbo en Belorusio, en kultura kaj geografia regiono Polesio, sed nun politike-administre estas parto de la Bresta regiono. 

Pinsko etendiĝas sur ebenaĵo ĉe la kunfluejo de la riveroj Pina kaj Pripjat, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Varsovio-Homel. Brest troviĝas 178 km.

La loĝantaro je la 1-a de januaro 2025 estis 124 008 homoj. Pinsk estas grava kultura kaj industria centro de Polesio kaj historie signifa setlejo en la regiono. En 2019, Pinsk estis deklarita la Kultura Ĉefurbo de Belorusio.

 Historio 
La unua mencio okazis en 1097 en formo "Pinesk". La loknomo estas derivita de la rivero Pina. Baldaŭe ĝi estis sidloko de princlando. En 1239 la tataroj detruis la urbeton. En 1320 oni integrigis la lokon al Granda Duklando de Litovio, en 1521 same al Pollando. En 1581 Pinsko ricevis specialajn urbajn rajtojn, kiel sidloko de provinco. De 1633 la urbo havis specialan mezlernejon. En 1640 la kozakoj bruldetruis la urbon, multe da poloj kaj judoj mortis. Ok jarojn poste la rusoj (kaj en 1706 ankaŭ la svedoj) denove bruldetruis la urbon. En 1793 Rusio akiris la urbon. 

Dum la 1-a mondmilito la germanoj okupis ĝin en 1915, sed la nova Pollando akiris ĝin en 1920. En 1921 incendio okazis. Antaŭ 1939, pli ol 90% (27 000 el la 30 000) de la urbo estis de juda origino. Tio igis Pinsk unu el la plej judaj urboj en Orienta Eŭropo(en) Joshua D. Zimmerman, Poles, Jews, and the politics of nationality, University of Wisconsin Press, 2004, ISBN 0-299-19464-7, Google Print, p.16. En 1939 Sovetunio okupis la urbon. Tamen, de 1941 ĝis 1944, Pinsk estis okupita de Nazia Germanio. La plej multaj el la judoj de Pinsk estis murditaj en oktobro 1942, post kiam la nazioj deportis ilin(en) Best of the memory books, Marcin Wodzinski, Haaretz, Books, Februaro 2009, paĝoj 28-30. Dek mil el ili estis murditaj en ununura tago. La 23-an de decembro 1942, la lastaj 143 judoj de Pinsk estis ekstermitaj de la nazioj. Lokaj loĝantoj profitis de la posedaĵoj kaj domoj postlasitaj(en) Tikva Fatal-Knaani, The Jews of Pinsk, 1939-1943, Through the Prism of New Documentation.. 

Ekde 1944 la urbo reapartenis al Sovetunio.

 Famuloj ligitaj kun la urbo 
 Ryszard Kapuściński, pola verkisto, ĵurnalisto kaj vojaĝisto
 Golda Meir, ĉefministrino de Israelo
 Jan Piwnik, pola partizana komandanto

 Vidindaĵoj 
 klasikisma kastelo de 1790
 katedralo
 baroka benediktana preĝejo de 1786
 baroka preĝejo de 1782
 muzeo de 1926
 franciskana monaĥejo de 1396
 sinagogo de 1900
 kampanilo

 Vidu ankaŭ 
 Pinsk (stacidomo)

 Eksteraj ligiloj 
 Oficiala urbopaĝo 
 (eo) Vojaĝo al Pinsko, rondgvidado en Pinsk kun esperantistoj, YouTube

 Referencoj 

Tiu ĉi artikolo estas parta aŭ tuta traduko el la angla, hungara kaj nederlanda Vikipedioj.

Kategorio:Urboj de Belorusio
Kategorio:Havenurboj