Municipo Talsi

La distrikto > municipo Talsi () estas distrikto en nordokcidenta Latvio. La distrikto estis kreita en 2021 en la lastaj limoj de iama distrikto Talsi (, 1950-2009), per unuiĝo de ekzistantaj en 2009-2021 4 iamaj pli malgrandaj komunumoj (). La centro de la distrikto situas en Talsi.

Ĝiaj najbaraj distriktoj estas sudoriente distrikto Tukums, sudokcidente distrikto Kuldīga kaj okcidente distrikto Ventspils. Norde estas Balta Maro, kaj oriente Golfo de Rigo.

 Historio 
La loĝantito de la distrikto estas konata ekde ŝtonepoko en la 3-a jarmilo a.K. En la 9.-10.-aj jarcentoj, la teritorio de la distrikto estis loĝita ĉefe de livonoj, en la suda parto miksita kun la kuronoj. Ekde la 13-a jarcento kuronoj penetris pli profunde en la regionon de la okcidento kaj sudo, kreante miksitan loĝantaron de tero Vanema. Kiel rezulto de la invado de la krucistoj en la 13-a jarcento Vanema iĝis parto de Livonio, la suda parto de la hodiaŭa distrikto Talsi apartenis al la Livonia Ordeno, sed la nordo unue al la Diocezo de Rigo, tiam al la Diocezo de Kuronia. Post la kolapso de Livonio, la antaŭa parto de la ordeno estis parto de Duklando Kuronio kaj Zemgalio, sed parto de la diocezo venis al aŭtonoma distrikto Piltene. La evoluo de la areo estis interrompita per la Dua Nordia Milito (1655-1660) kaj la posta pesto. La areo estis malbone difektita kaj la ekonomio kolapsis. La rezultinta Granda Nordia Milito (1700-1721) kaŭzis eĉ pli da damaĝo; En 1710, nur 10 loĝantoj restis en Talsi. En 1795 la regiono inkludita en la Rusia Imperio, en 1797 - en la Rusia provinco Kuronio (Kurlando). Dum la Unua Mondmilito la teritorio estis okupita de Germanio ekde la mezo de 1915. En 1918 la distrikto estis inkludita en la Respubliko de Latvio.

 Geografio 
La plej granda parto de la distrikto situas en la norda parto de la Orienta Kuronia altebenaĵo (). Marborde - Marborda malaltebenaĵo. Arbaroj ĉirkaŭ 55% de la teritorio, okcidente multaj marĉoj. Mineraloj - sablo kaj gruzo (Kurzeme, Vīdale), dolĉakva kalkoŝtono, dolomito, argilo, torfo. En paroĥo Valdgale estis trovita urania erco. La plej multaj el la mineralenpagoj en la distrikto ne estas evoluigitaj.

Averaĝa temperaturo: -3 -  en januaro, +16,5 -  en julio. Precipitaĵo 550–700 mm jare.Latvijas ģeogrāfijas atlants - Latvia geografia atlaso. "Jāņa sēta", 2020

La distrikto situas en la basenoj de Venta kaj pluraj marbordaj riveroj. Gravaj riveroj: Abava kun alfluanto Virbupe, Roja, Stende kun Silupe, Vidusupe, Šķēde, Dursupe, Dzedrupe, Pāce.

Grandaj lagoj estas nur parte inkluditaj en la distrikto - la norda parto de lago Engure kaj la nordorienta parto de lago Usma. El la aliaj lagoj, la plej rimarkindaj estas Sasmakas, Spāres, Laidzes, Gulbju, Pāces, Plunču, Lubezers kaj Mordanga.Latvijas PSR Mazā Enciklopēdija - Latva Malgranda Enciklopedio, v. 3, p. 480.

 Loĝantaro 
Distrikto Talsi havas 35 699 loĝantojn (2021) kaj la denseco estas 13 loĝantoj por kvadratkilometro.
+ La plej grandaj setlejoj N#  Setlejo  Statuso  Paroĥo  Loĝantaro(2021)PMLP.gov.lv Latvijas iedzīvotāju skaits pašvaldībās (latve)LĢIA.gov.lv Vietvārdu datubāze 29.01.2021 (latve) 1.  Talsi  Urbo  —  9571 2.  Roja  Vilaĝo  Rojas  2140 3.  Stende  Urbo  —  1652 4.  Sabile  Urbo  —  1471 5.  Dundaga  Vilaĝo  Dundagas  1400 6.  Mērsrags  Vilaĝo  Mērsraga  1332 7.  Valdemārpils  Urbo  —  1269 8.  Lauciene  Vilaĝo  Laucienes  727 9.  Pastende  Vilaĝo  Ģibuļu  681 10.  Kolka  Vilaĝo  Kolkas  640 11.  Laidze  Vilaĝo  Laidzes  547 12.  Vandzene  Vilaĝo  Vandzenes  535

Etna konsisto: 92% latvoj, 3% rusoj, 5% aliaj naciecoj.

 Administraj unuoj 
 Urboj (pilsēta) 
Sabiles pilsēta, Stendes pilsēta, Talsu pilsēta, Valdemārpils pilsēta.

 Paroĥoj (pagasts) 
Abavas pagasts, Ārlavas pagasts, Balgales pagasts, Dundagas pagasts, Ģibuļu pagasts, Īves pagasts, Kolkas pagasts, Ķūļciema pagasts, Laidzes pagasts, Laucienes pagasts, Lībagu pagasts, Lubes pagasts, Mērsraga pagasts, Rojas pagasts, Strazdes pagasts, Valdgales pagasts, Vandzenes pagasts, Virbu pagasts.

 Galerio 

 Referencoj 

Talsi