Peŝto

Pest  estis hungara urbo ĝis 1873, unu el la 3 fondintoj de Budapeŝto. Nuntempe oni uzas "Pest", kiel sinonimo de la ĉefurbo. Historie ĝi estis longe kvestora libera reĝa urbo. Geografie Pest estas urboparto de Budapeŝto en la maldekstra bordo de Danubo. Administre Pest konsistas el 16 distriktoj, kiel submunicipoj.
eta|maldekstre|Pest en 1684, dume Buda estas sieĝita

 Historio 
La romianoj havis tie fortreson Contra-Aquincum, en verko de Ptolemeo la loknomo aperis kiel Πέσσιον (Pession), sed vera urbo evoluis dum la hungara dominado. La unua hungara mencio pri Pest okazis en 1148. Ĝi havis tiutempe defendan muron, tamen la tataroj en 1241 faris ruina la urbon. Dum dominado de turkoj la urbo malevoluis. Pest estis longe nur malgranda frato de Buda. La abrupta evoluo okazis en la 19-a jarcento, spite tion, ke en 1838 granda inundo forviŝis Pest-on. Ankaŭ la revolucio okazis tie, kaj ne en Buda en 1848. Dum la revolucio jam oni uzis la unuan konstantan ponton al Buda, tiel la 2 urboj estis duoblaj urboj. Ili unuiĝis kune kun Óbuda en 1873.

 Vidindaĵoj 
 Palaco Redout
 restintaj urbomuroj
eta|Ĉedanuba parto de Pest, fone Monto Gellért videblas
eta|Inundo en Pest en 1838.

 Famuloj 
eta|Teatro Hungara de Pest en 1837
eta|Konstruaĵo tiam nomata Redout en Pest laŭ la Danubo
eta|Ĉedanuba parto de nuntempa Pest

 en la urbo loĝis kune ekzemple Sándor Petőfi kaj Mór Jókai
 en la urbo naskiĝis kaj mortis:
 aktoro Erzsébet Lángné Kelemen
 arkitektoj József Hild, Ferenc Wieser, Mátyás Zitterbarth kaj Lőrinc Zofahl
 bierfaristo Ferenc Mayerffy
 entreprenisto Ignác Schlick
 historiisto Miklós Jankovich
 juristo Mátyás Antal Markovics
 kuracisto Sámuel Rácz
 matematikisto János György Schmidt
 monaĥo Keresztély Kátsor
 pentristoj Alajos Györgyi Giergl, József Pesky, Constantin Daniel Rosenthal kaj Henrik Weber
 politikisto László Teleki
 Ferenc Komlóssy (aktoro)
 József Teleki (guberniestro)
 urbestro Lipót Rottenbiller
 vicurbestro János Boráros
 en la urbo naskiĝis:
 arkitektoj Ödön Lechner, Frigyes Schulek, Frigyes Feszl kaj Ignác Alpár
 astronomoj Miklós Konkoly-Thege kaj János Ferenc Zách
 dirigento László Erkel
 dramisto Dezső Szomory
 fizikisto Loránd Eötvös
 inĝeniero Kálmán Kandó
 instruisto Győző Morvay
 inventisto Tivadar Puskás
 jakobeno kaj martiro Ignác Martinovics
 ĵurnalisto Theodor Herzl
 poeto János Vajda
 pentristo Károly Lyka
 politikistoj István Tisza, Ignác Darányi, Sándor Károlyi, Zsigmond Perényi, Andor Festetics kaj Frigyes Podmaniczky
 reĝedzino Maria Henrietta de Aŭstrio
 verkistoj Miksa Falk kaj Felix Salten
 en la urbo mortis:
 aktoroj Béni Egressy, Gábor Egressy kaj Zsigmond Szentpétery
 arkitekto Mihály Pollack
 botanikisto Pál Kitaibel
 historiisto, monaĥo György Pray
 politikisto Miklós Wesselényi (filo)
 poetoj Gergely Czuczor, Mihály Vörösmarty kaj József Bajza (poeto)
 verkisto András Fáy
 violonisto János Bihari

 Nomportantoj 
eta|Pentraĵo pri Buda kaj Pest en 1617. Tiu lasta urbo situas en la malsupra parto.
 agronomo Béla Pesthy
 aktoro Lajos Pesti Ihász
 historiisto Frigyes Pesty
 ministro Pál Pesthy
 6817 Peŝto

 Statistiko 
En la 12-an de aŭgusto 2013 la serĉilo trovis 848 trafojn pri "Pest (urbo)".

 Fontoj 


Kategorio:Budapeŝto