Carhaix-Plouguer

Carhaix-Plouguer (jen france, bretone Karaez-Plougêr) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Finistère (jen france, ), en la regiono Bretonio (, ). Fine de  en la komunumo vivis .

 Geografio 
eta|maldekstre|Mapo de Carhaix kaj Plouguer antaŭ ilia kunfandiĝo
Carhaix situas en regiono Poher, grava parto de Kernevo, inter la montoj de Arrée norde kaj la Nigraj Montoj (Francio) sude. Geologie, Carhaix situas en la centro de la baseno de Châteaulin, konsistanta precipe el skisto ofte ardezaj kaj el grejso en topografia kaviĝo inter la montoj de Arrée kaj la Nigraj montoj.

Fariĝintaj komunumoj dum la franca revolucio, Carhaix kaj Plouguer kunfandiĝis en 1956 kaj elektis la nomon Carhaix-Plouguer. Ekde 1862, la urba konsilio de Carhaix deziresprimis tion Procès-verbal des séances du conseil général du Finistère, session de 1862, legebla de http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5568478p.r=Plouguer.langFR.

 Ĝemelaj komunumoj 
  Oiartzun, Eŭskio, Hispanio
  Waldkappel, Eŭskio, Germanio
  Carrickmacross, Irlando
  Dawlish (Devon), Britio
  Rijnwoude, Nederlando
  El Arrub, Palestino

 Distancoj al pluraj francaj urboj (birdofluge) 
Carhaix-Plouguer okupas centran pozicion centre de la okcidenta parto de la bretona duoninsulo. Ĝi situas proksimume je egala distanco de pluraj grandaj urbaj areoj : Brest, Quimper, Saint-Brieuc, Lorient 

Urbo Morlaix Guingamp Pontivy Quimper Lorient St-Brieuc Brest Vannes Rennes Nantes Le Mans ParisDistanco
Direkto39 km
(N)45 km
(N-E)50 km
(E)51 km
(S-O)61 km
(S)65 km
(N-E)69 km
(N-O)92 km
(S-E)141 km
(E)191 km
(S-E)282 km
(E)440 km
(E)

 Origino de la nomo 
En ĉarto subskribita de la grafo de Kernevo, Hoël, por donaci « vilaon situanta apud Caer Ahes, en kiu troviĝas la preĝejo sanctus Kigavus (sankta Quijeau) »Paul de Berthou,  Cartulaire de l'abbaye Sainte-Croix de Quimperlé, 2-a eldono, 1904, legebla el Gallica., troviĝas la plej malnova formo de la nomo de Carhaix, proksima kaj samtempa al la formoj troveblaj en la mezepokaj romanoj. La ĉarta kompreneble antaŭa la morton de Hoël en 1084.

eta|Carhaix : la ponto de la muelejo Moulin-Meur (ruino) sur la rivero Hyères.
eta|La Eta Carhaix : la rivero Hyères kaj la malnova ponto de la 18-a jc.
eta|La Eta Carhaix : la ponto de la 18-a jc sur la rivero Hyères (malsupra vido).

 Historio 
 Vorgium, gaŭlo-romia ĉefurbeto 
Arkeologiaj serĉoj komencitaj en la 18-a jc kaj nun metodaj ekde 1995 malkovras pli kaj pli da restaĵoj de konstruaĵoj. Multaj gaŭlo-romiaj restaĵoj estis trovitaj kaj ili interesis siatempe Théophile Malo Corret de la Tour d'Auvergne.

Ekde la romia epoko, Vorgium (Carhaix) estis vera kruciĝejo, la  Annales de Lausanne en 818 kvalifikis Carhaix (kie la reĝo de Francio Ludoviko la 1-a kaj ties ost (= armeo) estus restadanta en tiu dato) Corophesium ( = kruciĝejo) pro sia centra pozicio okcidente de la armorika duoninsulo : ok romiaj vojoj eliris el Carhaix irantaj, inkluzivante de la disbranĉiĝoj, en 12 malsamaj direktojJean-Yves Éveillard,  La Voie romaine de Rennes à Carhaix. Recherches autour d’un itinéraire antique. Brest, Université de Bretagne Occidentale, 1975.

 Carhaix en la mezepoko 
En la mezepoko, la urbo estis la ĉefurbo de la mezepoka "Poher", bretone Pou-Kaer, la lando de la Civito. La nomo Kaer estas vorto komuna al la britonaj keltaj lingvoj, kiu signifas fortikigitan lokon.
En 878, la urbo eble estis prirabita de la vikingoj, sed tio ne estas certa. Ekde la 9-a jarcento, la ĉartaro de Redon mencias Poucar aŭ Poucher kaj tio respondus al la spaco inter la montoj de Arrée kaj la Nigra monto, buŝo de la rivero Aulne kaj la lando de Quintin orienteR. Couffon, «  Les pagi de la Domnonée au 9e selon les hagiographes bretons », Mémoires de la Société d'archéologie et d'histoire de Bretagne, tome 24, 1944.

Vidu ankaŭ: hereda milito de Bretonio (1341 - 1364), kiu forte detruis la urbon.

eta|maldekstre|150ra|Jean Marie Golias de Rosgrand, deputito de la tria ordeno al la ĝenerala Asembleo de Bretonio de la seneskalejo de Carhaix.
eta|Carhaix : tio, kio restas de la iama monaĥinejo de la Hospitalaninoj.
eta|maldekstre|150ra|Vincent Samuel Billette (1729-1812), deputito de la tria ordeno al la ĝenerala Asembleo de Bretonio de la seneskalejo de Carhaix.

 Carhaix en la moderna epoko 
 Carhaix en la franca revolucio 
La tria ordeno de la seneskalejo de Carhaix skribis plendokajeronParlamentaj arkivoj de 1787 ĝis 1860 ; 2-7. États généraux ; Cahiers des sénéchaussées et bailliages. Série 1 / Tome 2 / impr. par ordre du Sénat et de la Chambre des députés ; sous la dir. de MM. Jules Mavidal et Émile Laurent,... consultable sur Gallica. petanta la egalecon de la impostoj por la tri ordenoj, la neniigon de la nearmulaj impostoj (' taille), hejmimpostoj ( fouage) kaj de dekonaĵimpostoj ( dîme) kaj de la malkontrakteblaj farmobienoj kaj de la senjoraj justicoj.

 En la 19-a jarcento 
 La pludaŭro de la tradicia vivo 
La malfermo de la kanalo inter Nantes kaj Brest en ĉ. 1830, profitis al la ardezejoj kaj al la regiona agrokulturo, sed ne dinamikigis Carhaix, eĉ se ĝi estigas lan havenon de Carhaix.

 Lokoj kaj monumentoj http://www.ville-carhaix.com/fr/decouvrir/patrimoine/index.asp  
eta|dekstre|150ra|Saint-Pierre de Plouguer - La sonorilturo

 Personoj ligitaj al la komunumo 
 Naskiĝoj 
 Alano la Tordbarba (ĉ. 911), duko de Bretonio
 Théophile Malo Corret de la Tour d'Auvergne, lingvisto, historiisto, militisto mortinta sur batalkampo en 1743

 Marie-Louise Cloarec, naskiĝinta la  en Carhaix, forlasis Carhaix en 1940 al Grenoble kaj Alĝero kaj engaĝiĝis en la transmisikorpo. Arestita de la Gestapo en la  en Parizo, ŝi estis kondukita al la koncentrejo de Ravensbrück, kie ŝi estis mortpafita en la .

 Mortoj 
 Roger Guenver, amatora arkeologa fakulo pri gla aŭlo-romia periodo

 Kulturaj okazaĵoj 
eta|centre|950ra|La Festivalo de la Vieilles Charrues en 2006

 La Festivalo de la Vieilles Charrues (fine de junio ekde 1991) 

 La Librofestivalo en Bretonio (organizata de la bretona kultura centro Egin, okazas en la lasta semajnfino de Oktobro ekde 1989)
 La premio de la Romano de la Urbo Carhaix, kreita en 1999 laŭ iniciato de la urbo Carhaix, estis atribuita dum la Librofestivalo. Premiitoj : Yvon Inizan (1999), Bernard Garel (2000), Jacques Josse (2001), Soazig Aaron (2002), Marie Le Drian (2003), Cédric Morgan (2004), Arnaud Le Gouëfflec (2005), Marie-Hélène Bahain (2006), Sylvain Coher (2007), Françoise Moreau (2008), Tanguy Viel (2009)
 En 1948, Polig Montjarret esti je la origino de la kreado de la dua bagado privarbita al la fervoja personalo, dirata 'bagado de la fervojistoj de Carhaix', la dua post tiu de Saint-Marc, à Brest.
 Revuo bretona Kreiz Breizh, eldonata de la asocio france 'Les Mémoires du Kreiz Breizh'. 1-a eldono en 2000.
 Revuo bretona Spered Gouez ('la sovaĝa spirito, fondita en 1991 de Marie-Josée Christien, eldonata de la bretona kultura centro, okaze de la Librofestivalo en Bretonio.

 Sportaj okazaĵoj 
 La duonmaratonoj Huelgoat-Carhaix kaj Poullaouën-Carhaix  okazas ĉiujare en Majo.

 Bibliografio 
 Collectif (Erwan Chartier, eld.),  Carhaix : deux mille ans d'histoire au cœur de la Bretagne, Éditions ArMen, 2005, 203 p.
  Carhaix et le Poher, itinéraires intérieurs, kunmetis Marie-Josée Christien (hors-série Spered Gouez, 2004)
 Ronan Gorgiard,  Les Vieilles Charrues : le Wood-soc breton : 10 ans de labour, Éditions An Here, 2002
 Mesgouez D.,  Histoire des rues de Carhaix, Coop Breizh, Spezet, 1991
 François Moal,  Carhaix et le Poher : aux carrefours de l'histoire, Coop Breizh, Spezet, 1986
 Louis Pape.  La Civitas des Osismes à l'époque gallo-romaine . Presses universitaires de Rennes, 1978. Thèse universitaire.

 Notoj kaj referencoj 

  Retpaĝo de Geobreizh

 Vidu ankaŭ 

 Komunumoj de Finistère
 Carhaix (stacidomo)

 Eksteraj ligiloj 
   Oficiala retpaĝo de Carhaix-Plouguer


Kategorio:Komunumoj de Finistère