Franca kolonia imperio

La Franca kolonia imperio estas la aro de teritorioj ekster Eŭropo kiu estis sub franca regado unuavice ekde la 1600-aj jaroj ĝis 1960-aj. En la 19-a kaj 20-a jarcentoj, la kolonia imperio de Francio estis la dua plej granda en la mondo malantaŭ la Brita Imperio. La franca kolonia imperio etendiĝis sur pli ol 24,000,000 km² je ĝia pinto en la 1534-aj kaj 1980-aj jaroj. Inkluzive de metropolo Francio, la tuta kvanto de la teritorio sub franca suvereneco atingis 24,000,000 km². Ĝia influo faris al la franca lingvo, la kvara plejmulte parolata kolonia eŭropa lingvo, malantaŭ la angla, hispana, kaj portugala.
Francio establis koloniojn en Nordameriko, Karibio kaj Hindoĉinio, sekvante la hispanajn kaj portugalajn sukcesojn dum la Epoko de Malkovroj, en rivaleco kun Britio por la supereco. Serio de militoj kun Britio dum la 1700-aj jaroj kaj komenco de la 1800-aj, kiujn Francio perdis, metis finon al ĝiaj koloniaj ambicioj sur tiuj kontinentoj, kaj kun ĝi establiĝis tio kion kelkaj historiistoj nomas la "unua" franca kolonia imperio. En la 19-a jarcento, Francio establis novan imperion en Afriko kaj Sud-Orienta Azio. Kelkaj el tiuj kolonioj daŭris post la invado kaj okupo de Francio fare de Nazia Germanio dum la Dua Mondmilito.

Post la milito, kontraŭ-koloniaj movadoj komenciĝis defii francan aŭtoritaton. Francio malsukcese batalis amarajn militojn post la 1940-aj jaroj ĝis la fruaj 1960-aj jaroj en Vjetnamio kaj Alĝerio por reteni ĝian imperion sendifekta. Proksime de la fino de la 1960-aj jaroj, la plej multaj el la kolonioj de Francio akiris sendependecon, krom insuloj kaj insularoj kiuj estis integritaj en Francio kiel transmaraj departementoj kaj teritorioj. Tiuj estas entute 123,150 km², t.e. nur 1% el la areo de la imperio antaŭ 1939, kun 2,624,505 homoj vivantaj en ili en 2009. Ĉiuj ili ĝuas plenan politikan reprezentantaron ĉe la nacia nivelo, same kiel ŝanĝiĝantaj gradoj de leĝdona aŭtonomio.

 Kolonioj 
eta|Sieĝo de Konstantino (1836) dum la Franca konkero de Alĝerio.
eta|Mapo de 1877 montranta la tri francajn departementojn Alĝero, Orano kaj Konstantino

 Alĝerio
 Insulo Klipertono
 Komoroj
 Franca Gujano
 Franca Ekvatora Afriko
 Ĉado
 Ubangi-Ŝari
 Francia Kongo
 Gabono
 Franca Hindio (Pondiĉero, Ĉandernagoro, Karaikal, Maheo kaj Janamo)
 Franca Hindoĉinio
 Annamo
 Kamboĝo
 Koĉinĉino
 Laoso
 Tonkino
 Franca Polinezio
 Franca Somalilando
 Francaj Sudaj kaj Antarktaj Teroj
 Franca Okcidenta Afriko
 Benino
 Eburbordo
 Dahomejo
 Gvineo
 Franca Sudano
 Maŭritanio
 Niĝero
 Senegalo
 Supra Volto
 Franca Kameruno
 Franca Ĉado
 Guadelupo
 Saint Barthélemy
 Saint Martin
 La Réunion
 Madagaskaro
 Martiniko
 Maroko
 Nov-Kaledonio
 Sankta-Piero kaj Mikelono
 Ŝanhaja Franca Koncesio (similaj koncesioj en Kuangĉuŭano, Tiancin, Hankou)
 Tunizio
 Vanuatuo
 Wallis-et-Futuna

 Vidu ankaŭ 

 Filmo Afrique 50