Motlava lingvo

La motlava lingvo (propra nomo M̄otlap , nomata en eŭropaj lingvoj Mwotlap kaj antaŭe Motlav) estas lingvo parolata en norda Vanuatuo. Ĝin parolas proksimume  homoj, kiuj plejparte loĝas en la insulo Mota Lava. Malgraŭ tiu relative malgranda parolantaro, tiu lingvo ne estas en danĝero; ĝi eĉ estas la plej parolata lingvo en la provinco Torba.

Kiel ĉiuj vanuatuaj lingvoj, la motlava apartenas al la oceania lingvaro, branĉo de la granda aŭstronezia lingvaro. Pli precize, ĝi estas parto de la nord-centra-vanuatua lingvaro, grupo inkluzivanta plimulton de la lingvoj de tiu lando.

La motlava havas plurajn ecojn tipajn de oceaniaj lingvoj:
 ĝia pronoma sistemo distingas kvar nombrojn (ununombro, dunombro, trinombro kaj multenombro);
 posedo estas malsimpla, ĉar substantivoj povas esti posedendaj aŭ neposedendaj, kaj en ĉi tiu kazo, oni devas indiki la specon de posedo;
 la parolantoj apenaŭ uzas la konceptojn de dekstro kaj maldekstroj; anstataŭe ili uzas pozician sistemon laŭ la geografio de la insulo (teren, maren).

 Skribo 
La motlava lingvo ne havas propran alfabeton, pro tio ĝiaj parolantoj kaj lingvistoj skribas ĝin per la latina alfabeto kun supersignojFrançois 2001, paĝoj 77–78.

 Litero a  b  d  e  ē  g  h  i  k  l  m  m̄ Elparolo [a]  [ᵐb]  [ⁿd]  [ɛ]  [ɪ]  [ɣ]  [h]  [i]  [k]  [l]  [m]  [ŋ͡mʷ] Litero n  n̄  o  ō  p  q  s  t  u  v  w  y Elparolo [n]  [ŋ]  [ɔ]  [ʊ]  [p]  [k͡pʷ]  [s]  [t]  [u]  [β]  [w]  [j]

 Elparolo 
La motlava lingvo ne havas tonojn kaj la akcento ĉiam trafas la lastan silabon de vortoFrançois 2001, paĝo 81.

 Konsonantoj 
La motlava havas 16 konsonantajn fonemojn, plus kelkaj alofonojn kaj kelkaj sonoj, kiuj ekzistas nur en kelkaj pruntvortoj.

+ Motlavaj konsonantojFrançois 2001, paĝo 51  Lipo-velaj  Dulipaj  Alveolaj  Velaj  Glota Senvoĉaj plozivoj /k͡pʷ/ q   /t/ t  /k/ k  Antaŭnazigitaj voĉaj plozivoj  /ᵐb/ b  /ⁿd/ d   Frotaj  /β/ v, p  /s/ s  /ɣ/ g  /h/ h Nazaj /ŋ͡mʷ/ m̄  /m/ m  /n/ n  /ŋ/ n̄  Flanka   /l/ l   Duonvokaloj /w/ w   /j/ y  

La fonemo /β/ havas tri alofonojn:
 komence de silabo, [v] aŭ [β] laŭplaĉe,
 fine de silabo, [p]François 2001, paĝoj 65–66.

Tiam radiko kiel vlag (“kuri”) povas iĝi valag (“ili kuras”) aŭ me-plag (“li kuris”). Tiu fenomeno ankaŭ klarigas, kial la lingvo estas konata sub la nomoj Motlav kaj Mwotlap. Tamen [p] kelkfoje okazas komence de silabo en novaj pruntvortoj, kiel ne-pepa (“papero”, de la angla paper).

Simila fenomeno okazas kun la antaŭnazigitaj konsonantoj: silabfine ili iĝas nur buŝaj. Tiam bnē~ (“mano”) iĝas bēnē-k (“de mia mano”) kaj nē-mnē-k (“mia mano”)François 2001, paĝoj 71–72.

Ekzistas ankaŭ malofta sono [r], kiu troviĝas nur en novaj pruntvortoj kiel rin̄ (“telefoni”, de la angla ring)François 2001, paĝo 63.

 Vokaloj 
La motlava havas sep buŝajn vokalojn. Ekzistas nek nazaj vokaloj, nek longaj, nek diftongoj (du sinsekvaj vokaloj apartenas al du apartaj silaboj)François 2001, paĝoj 75–76.

+ Motlavaj vokaloj  Antaŭaj  Centra  Malantaŭaj Fermitaj /i/ i   /u/ u Duonfermitaj /ɪ/ ē   /ʊ/ ō Duonmalfermitaj /ɛ/ e   /ɔ/ o Malfermita  /a/ a 

 Gramatiko 
 Personaj pronomoj 
La personaj pronomoj distingas kvar nombrojn (ununombro, dunombro, trinombro kaj multenombro), sed ne ekzistas genro: kē signifas li, ŝi aŭ ĝi. Ekzistas ankaŭ distingo inter inkluziva kaj ekskluziva “ni”François 2001, paĝoj 371–373.

 Persono  Ununombro  Dunombro  Trinombro  Multenombro 1-a  ekskluziva no, nok  kamyō  kamtēl  kem, kemem inkluziva —  dō, dōyō  ēntēl, dētēl  gēn 2-a nēk  kōmyō  kēmtēl  kimi 3-a kē  kōyō  kēytēl  kēy

Tiam ekzemple dō signifas “vi kaj mi”, kamtēl “mi kaj du homoj (sed ne vi)”, kimi “vi (kvar aŭ pli)”, ktp.

Deklinacioj ne ekzistas, la pronomoj povas esti uzataj kiel subjekto aŭ objekto kaj ankaŭ post prepozicio. Kiam eblas du formoj, oni povas libere elekti, krom por la unua ununombra persono (en kelkaj kuntekstoj, no aŭ nok estas deviga); dō kaj kem povas esti nur subjektoj.

 Notoj kaj referencoj 

 Bibliografio 




 Vidu ankaŭ 
 Vidu ankaŭ 
 Lingvoj de Vanuatuo
 Oceania lingvaro

 Eksteraj ligiloj 
  Motlava lingvo ĉe Ethnologue.com

Kategorio:Oceania lingvaro
Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Kategorio:Lingvoj de Vanuatuo