Inercimomanto

eta|dekstra|320px|Tiuj ĉi plonĝistinoj minimumigas sian inercimomanton per alproksimigo de la kruroj al la korpo, tiel maksimumigante sian turniĝrapidon.
En fiziko, la inercimomanto (aŭ inertmomanto) estas grando, kiu mezuras la reziston de objekto al ŝanĝo de turniĝrapido. Ĝi ne nur dependas de la maso de la turniĝanta objekto, sed ankaŭ de la pozicio de la maso rilate al la turniĝakso.

La inercimomanto de objekto, konsistanta el n maseroj mi lokataj al distancoj ri de la turniĝakso z, difinatas kiel

.

La koncepton inercimomanto enkondukis la svisa matematikisto kaj fizikisto Leonhard Euler en sia verkaĵo Theoria motus corporum solidorum seu rigidorum ("Teoria movo de solidaj korpoj"), en 1765.

Laŭ la internacia mezurunuaro, la mezurunuo de inercimomanto estas .

La inercimomanto ludas, en turniĝoj, la saman rezistantan rolon, kiun la maso alprenas okaze de rektaj moviĝoj.

 Precipaj momantoj de simplaj geometriaj korpoj 
La peza punkto de la geometria korpo sur la akso de rotacio, al kiu la momanto de inercio raportas,  estas la maso de la turniĝanta korpo. La momanto de inercio por rotacioj pri aliaj aksoj, oni povas tiam uzi la leĝon de Steiner, laŭ kiu oni devas aldoni la momanton rilatante al la distanco inter la du aksoj.
 Bildo Klarigo Inercimomanto Dosiero:Traegheit a punktmasse.svg Punkta maso je distanco  pri akso de rotacio.  170pxMasiva maldika disko, kiu turniĝas ĉirkaŭ sia akso de simetrio orta al sia ebeno; ĉar ,  d ne aperas en la proksimuma formulo. Dosiero:Traegheit b zylindermantel.png Maldika cilindra tubo, kiu turniĝas ĉirkaŭ sia akso de simetrio; ĉar ,  d ne aperas en la proksimuma formulo. , S. 147 () Dosiero:Traegheit c vollzylinder.png Masiva cilindro, kiu turniĝas ĉirkaŭ sia akso de simetrio.  Dosiero:Traegheit d hohlzylinder2.pngCilindra tubo, kiu turniĝas ĉirkaŭ sia akso de simetrio;  kondukas al la formulo pri maldika cilindra tubo. Klasika meĥaniko - Inercimomanto de uniforma malplena cilindro . LivePhysics.com. Legita je 2008-01-31., S. 38 () Dosiero:Traegheit e vollzylinder_2.png Masiva cilindro, kiu turniĝas ĉirkaŭ transversa akso (duobla simetriakso) .  Dosiero:Traegheit f zylindermantel_2.png Maldika cilindra tubo, kiu turniĝas ĉirkaŭ transversa akso (duobla simetriakso). M. Alonso, E. Finn: Physics. Addison-Wesley , 1995, ISBN 0-201-56518-8, S. 324 () Dosiero:Traegheit g stab1.pngMaldika cilindra tubeto, kiu turniĝas ĉirkaŭ centrita transversa akso (duobla simetriakso); ĉi tiu formulo estas proksimuma kalkulo por cilindra tubo kun .  Dosiero:Traegheit h stab2.png Maldika cilindra tubeto, kiu turniĝas ĉirkaŭ transversa akso orta al sia flanko. , S. 147 () Dosiero:Traegheit i kugel1.png Sfera konko, kiu turniĝas ĉirkaŭ iu akso tra sia centro; ĉar ,  d ne aperas en la proksimuma formulo.  Dosiero:Traegheit j kugel1.png Masiva sfero, kiu turniĝas ĉirkaŭ iu akso tra sia centro.  Dosiero:Traegheit k quader.png Orta paralelepipedo, kiu turniĝas ĉirkaŭ akso tra la centro, kiu estas paralela al la faco c.  100px Masiva konuso, kiu turniĝas ĉirkaŭ sia simetriakso.  100px Konusa surfaco, kiu turniĝas ĉirkaŭ sia akso; la egaleco kun la inercion de masiva cilindro eblas pensigi, ke oni povas "platigi" ĉiun konuson ĝis cirkla disko, sen ŝanĝi lian momanton de inercio.  140px Masiva trunko de konuso, kiu turniĝas ĉirkaŭ sia akso. , S. 2-36 () 170px Masiva ringo kun centra radiuso R kaj duondikeco r, kiu turniĝas ĉirkaŭ sia simetriakso (tiel, la ekstera radiuso egalas al R+r) Wolfram MathWorld ()

 Referencoj 

 Vidu ankaŭ 
 Momanto
 Momanto de forto

Kategorio:Fiziko
Kategorio:Klasika mekaniko