Esivo

Esivo (el latina esse = „esti“) estas kazo en Finn-ugra lingvaro, kiu esprimas staton.

En la germana la esivo respondas ĉiam al la vorto „als“ en esprimoj kiel ekz. „als Lehrer“ ("kiel instruisto").

 Finne 
En la Finna lingvo la esivo havas la finaĵon -na resp. -nä, ekz. lapsena = „kiel infano“. La finaĵo en pluralo estas -ina/-inä/-eina,-einä. La finaĵo varias laŭ la vokala harmonio. Ĉe vortoj kun konsonanta alterno (germane Stufenwechsel) estas uzata la „forta“ ŝtupo. Ekzemploj:
 kiss/-ana, kiss/-oina
 koir/-ana, koir/-ina
 lehm/-änä, lehm/-inä

Esivo ankaŭ tre ofte tempe estas uzata, antaŭ ĉio ĉe semajntagoj, ekz.: Tulen perjantaina. = „Mi venas vendrede.“

 Estone 
En la Estona lingvo la finaĵo estas -na resp. en pluralo -tena abo -dena, ekz. müüjana = „kiel vendisto“

 Samea 
En la Samea lingvo la esivo havas la finaĵon -n, ĉe kiu ne estas distingata inter singularo kaj pluralo. En vortoj kun konsonanta alterno la esivo havas la saman ŝtupon kiel la nominativo en singularo.

Ekzemplo: Son lea isidin dálus. = „Li estas kamparano sur korto.“ (laŭvorte.: „kiel kamparano“)

 Hungare 
La Hungara lingvo konas du formojn de la esivo Tamás Forgács, Ungarische Grammatik. 2. Aufl., Edition Praesens, Wien 2004, S. 170f Borbála Keszler (Hg.), Magyar Grammatika. Nemzetközi Tankönyvkiadó, Budapest 2000, S. 183ff Ferenc Kiefer (Hg.), Strukturális Magyar Nyelvtan. Bd. 3 Morfológia, Akadémiai Kiadó, Budapest 2000. Ambaŭ formoj estas en la ĉiutaga lingvo eĉ maloftaj kaj troviĝas normale nur en la skriba formo (literatura).

 Esivo modala 
Esivo modala estas formata per la sufikso -ul aŭ -ül. Ĝi estas laŭvorte komprenebla kiel „wie“ aŭ „als“ (esperante "kiel"). Ekzemploj:
 barátjául fogad = „akceptas kiel amikon“ (t.e., ne devas esti iu amiko)
 fivérül szeret = „amas kiel fraton“ (ankaŭ se li tio ne estas)
 kutyául érzi magát = „sentas sin kiel hundo“ (kvankam li evidente ne estas hundo)
 hajóul = „kiel ŝipo“
 például = „kiel ekzemplo“

 Esivo formala 
Esivo formala estas formata per la sufikso -ként. Ĝi signifas germane tiel kiel „als“ (kiel). Kiel:
 tanárként dolgozik = „laboras kiel instruisto“ (t.e., li estas en ĉi tiu momento instruisto)
 orvosságként bevette = „manĝis/prenis kiel medikamenton“ (t.e. tiel multe kiel, ĝi estas medikamento)
 elsőként = „kiel unua“

 Noto 

 Fontoj 
 Kauderwelsch Band 15, Finnisch Wort für Wort, 2002, ISBN 3-89416-014-4, paĝoj 32 – 33
 Dr. Richard Semrau: Langenscheidts Praktisches Lehrbuch Finnisch, 1995, ISBN 3-468-26140-3, p. 117
 Kauderwelsch Band 55, Estnisch Wort für Wort, 2002, ISBN 3-89416-245-7, p. 51
 Hans-Hermann Bartens: Lehrbuch der samischen (lappischen) Sprache, Helmut Buske Verlag, Hamburg 1989, ISBN 3-87118-885-9, paĝoj 118 – 121, 131 – 133, 511

Kategorio:Gramatikaj kazoj
Kategorio:Finn-ugra lingvaro