Konverbo

Konverbo (, ) estas speciala adverba verboformo. Ĝi ne estas finita nek nominala, ĉar ne aperas kiel ĉefa verbo de frazo nek kiel verba substantivo aŭ atributo. Konverbo difinas agon, kiu okazas kun la ĉefa ago samtempe aŭ antaŭtempe aŭ karakterizas ĉi tiun agon pli detale. Ĝi esprimas diversajn semantikajn rilatojn al la enhavo de la ĉefa propozicio.

Konverboj aperas en diversaj lingvaj familiojListo de artikoloj pri konverboj , antaŭ ĉio en mongolaj, tjurkaj kaj tunguzajArtikolo pri la Evenka, sed ankaŭ en la etiopio-semidaj, omotaj kaj kuŝidaj lingvoj de Afriko.

Kelkaj konverboj ne estas morfologie analizeblaj, dum ke aliaj estas derivataj de verbaj substantivoj.

 Ekzemploj 
En la mongola
En la mongola aperas la jenaj konverboj.
 La finaĵon -ж /-ĝ/ (-ч /-ĉ/) havas konverbo, kiu esprimas samtempecon, sed ankaŭ aperas en kombinoj kun aliaj verboj aŭ helpaj kaj modalaj verboj.
  /Cas orĝ ĥüjten bolloo/ "Kiam neĝis malvarmiĝis."
  /Bi caj uuĝ sonin unŝdag./ "Teon trinkante mi legas gazeton." aŭ "Mi trinkas teon kaj legas gazeton."
  /untaĝ ĥewteĥ/ "dormi (dormante kuŝi)"
  /Bi suuĝ bajna./ "Mi estas sidanta."
 La finaĵon -аад /-aad/ havas konverbo, kiu esprimas antaŭtempecon.
  /Bi Berlin ĥotod ireed dzoĉid buudald suusan./ "Veninte al la urbo Berlino mi loĝis en hotelo."
 La finaĵon -вал /-val/ havas konverbo, kiu esprimas kondiĉon.
  /ĉi dzawtaj bajwal ir./ "Se vi havas tempon, venu."
 La finaĵon -тал /-tal/ havas konverbo, kiu esprimas ke la kroma ago okazas ĝis la komenco de la ĉefa ago.
 La finaĵon -вч /-ŭĉ/ havas konverbo, kiu esprimas ke la ago okazas neatente al la alia ago.
  /Tenger sajĥan bajgaa boloŭĉ gadaa dulaan biŝ./ "Kvankdam la vetero estas bona, ekstere ne estas varme."
 La finaĵon -саар /-saar/ havas konverbo, kiu esprimas daŭran staton aŭ agon.
 La finaĵon -магц /-magc/ havas konverbo, kiu esprimas ke la ĉefa ago okazas tuj post la fino de la kroma ago.
  /Bi gertee irmegc caj uusag./ "Tuj kiam mi venas hejmen, mi trinkas teon."

En la Baŝkira
En la Baŝkira aperas la sekvaj konverboj.
 La finaĵon -п /-p/ aŭ -еп /-ɨp/ havas konverbo, kiu ofte estas uzata, sed ne povas estas negata.
  /Säj esep, jal itäm./ "Teon trinkante mi ripozas." aŭ "Mi trinkas teon kaj ripozas."
 La finaĵon -ғас /-ɣɑs/ havas konverbo, kiu esprimas kondiĉon.
  /Öjgä khajtkhas säj esem./ "Kiam mi venas hejmen, mi trinkas teon."
 La finaĵon -май /-mɑj/ havas konverbo, kiu esprimas negacion al la konverbo je -п /-p/ aŭ -еп /-ep/.
  "Vi iris preter min, sen ke vi vidis min."
 La finaĵon -ай /-ɑj/ havas konverbo, kiu esprimas ripeton.
  "Mi preteriris lin daŭre rigardante."

En la TurkaMallonga gramatiko de la turka lingvo. Stato 2009 
En la Turka aperas la sekvaj konverboj.
 La finaĵon -(y)ip havas konverbo, kiu esprimas antaŭtempecon.
  "Mi manĝas panon kaj tiam trinkas teon."
 La finaĵon -(y)erek havas konverbo, kiu esprimas samtempecon.
  "Libron legante mi ripozas."
 La finaĵon -(y)e havas konverbo, kiu esprims ripeton. Krome la finaĵo estas uzata en la vorto diye, por marki la rektan parolon aŭ traduki "ĉar; ke".
  "Hasan piedirante (marŝante) envenis."
  "Hasan demandis, kie vi loĝas."
 La finaĵon -(y)ince havas konverbo, kiu esprimas kondiĉon.
  "(Tuj) Kiam mi venis hejmen, mi trinkis teon."
 La finaĵon -dikçe havas konverbo, kiu esprimas "tiel longe kiel".
  "Tiel longe kiel mi havas tempon, mi skribas leteron."
 La finaĵon -(y)eli havas konverbo, kiu esprimas "ekde kiam".
  "Ekde kiam mi laboras, mi havas monon."

 Deveno de la termino 
La esprimo konverbo devenas el mongolistiko kaj estis transprenata de tie sur la turkajn lingvojn. Ĝi estis uzata la unuan fojon de Ramstedt.

 Notoj 

 Fontoj 
Ĝeneralaj informoj
 Helmut Glück (Hrsg.): Metzler Lexikon Sprache. Metzler, Stuttgart u. Weimar 1993. ISBN 3-476-00937-8, paĝo 335 
 Lars Johanson, Éva Á. Csató: The turkic languages, paĝo 47 

Pri unuopaj lingvoj
 Hasan Çakır: Grammatik kurz & bündig Türkisch, ISBN 978-3-12-561667-7, paĝoj 86-88 
 Hans-Peter Vietze: Lehrbuch der mongolischen Sprache, VEB Verlag Enzyklopädie Leipzig, 1988, ISBN 3-324-00242-7, paĝoj 71-74 (-ж /-ĝ/ kaj -аад /-aad/), 91-92 (-вал /-val/), 130-131 (-тал /-tal/), 134-135 (-вч /-ŭĉ/), 140 (-саар /-saar/), 144-145 (-магц /-magc/) 
 Kauderwelsch Band 68, Mongolisch Wort für Wort, ISBN 3-89416-258-9, paĝoj 45-47 (-ж /-ĝ/ kaj -аад /-aad/), 64-66 (-вал /-val/, -вч /-ŭĉ/ kaj -магц /-magc/) 
 Margarete I. Ersen-Rasch: Baschkirisch, Lehrbuch für Anfänger und Fortgeschrittene, Harrassowitz, 2099, ISBN 978-3-447-05730-1, paĝoj 56 (-п /-p/ aŭ -еп /-ep/), 113 (-ғас /-ghas/), 119/152 (-май /-maj/), 158 (-ай /-aj/) 

 Eksteraj ligiloj 
 Priskribo de la konverbo kun la finaĵo -ж 
 Priskribo de la progresivaj formoj -ж байна 

Kategorio:Morfologio
Kategorio:Sintakso