Teatro Eŭropa

Enhavo de verko 
 Li fondis la verkon kaj oni eldonis ekde 1633 al 1738 en 21 kvartovolumoj la germanan historian verkon en germana lingvo.
 Grava estas la serio de kronikoj kun la "freŝtempaj" priskriboj de la Tridekjara milito kaj la registara tempo de Ludoviko la 14-a de Francujo.
 La verko enhavas ankaŭ 720 kupratabulojn, ekde Merian faris same 140 tabulojn.
 La volumoj enhavas ĉirkaŭ 400 ĝis 1500 paĝojn.

 Historio de publikaĵo 
 En 1633 la kuprogravuristo kaj eldonisto Matthäus Merian publikigis verkon kun titolo Historischer Chroniken Continuation oder Warhaffte Beschreibung aller … denckwürdigen Geschichten, so sich hin und wieder von 1629 biß 1633 zugetragen. ("Historia kroniko daŭra aŭ vera priskribo de ĉiuj pensindaj historioj ..kiuj okazis .. en la jaroj de 1629 ĝis 1633").
 Per la vorto Continuation (vastigaĵo; daŭro) la verko ligas klare al la monda kroniko de Johann Ludwig Gottfried (de 1584–1633).
 La mondokroniko aperis ekde 1629 en la sama eldonejo.

 Merian mendis kiel aŭtoro la alzacan instruiston Johann Philipp Abele (ofte: Abelin).
 Abelin skribis jam ankaŭ la lastan volumon de monda kroniko post la morto de Gottfried.
 La breĉo estis de fino de kroniko de Gottfried kaj de la Continuation; oni fermis la breĉon en 1635 kun unua plia volumo. La volumo havis unue la postan titolon de la serio Theatrum Europaeum (aŭ teatro Eŭropa).
 Post du jaroj Merian lasis aliigi de nove la unuan volumon per Johann Flitner kaj Merian fondis la aliigon kun la manka diligento kaj kun la partia skribo „Partheyligkeit“ de Abele.

 La Merian-Eksperto Lucas Heinrich Wütherich rimarkis, ke oni poste malbonigis la klaran espriman politikan opinion de Abele "kontraŭ" la imperiestraj homoj kaj "pro" la svedaj homoj post la morto de Gustav Adolf kaj precipe post la malvenko de batalo de Nördlingen, (Nördlingen) en 1634. La malvenko de protestantoj estis grava kaj malfacile por la protestantoj. Wüthrich, Theatrum Europaeum, Einleitung, enkonduko, paĝoj. 113–118, ĉi tie paĝo. 115.
(..)

 Por la volumoj 11 ĝis 15 oni ne povas indiki la aŭtoron.
 Por volumoj 16 ĝis 21 oni atestis Daniel Schneider-n kiel aŭtoron.
 La eldonejo de Merian estis bankrota en jaro 1734. La lastan volumon eldonis nekona frankfurta eldonisto en jaro 1738; poste la eldono finis.

 Eldonoj 
 VolumoĈiuj laŭ Wüthrich, Theatrum Europaeum, S. 120. Tempo Aŭtoro Eldono I. II. III. IV. V. VI. 1. 1618−1629 Joh. Phil. Abelin 1635 1643 1662  post 1662 2. 1629−1633 Joh. Phil. Abelin kaj Joh. Flittner 1633 1637 1646  1679 post 1679 (post 1679) 3. 1633−1638 Hch. OraeusNe Abelin, laŭ titolo, Abelin mortis la 12-an de septembro 1634. 1639 1644 1670 post 1670 post 1670 4. 1638−1643 I.P.A.Malgraŭ la uzo de inicialoj „I.P.A.“ (por Johann Philipp Abelius) oni devas ankaŭ akcepti ke Heinrich Oraeus von Assenheim estis la aŭtoro. V.M. 1643 post 1643 1648 1692  5. 1643−1647 Joh. Peter Lotichius 1647 1651  1707 6. 1647−1651 Joh. Georg Schleder 1652 1663  post 1663 7. 1651−1658 Joh. Georg Schleder 1663 1685  post 1685 8. 1658−1660 Martin Meyer 1667 1693  9. 1661−1665 Martin Meyer 1672  1699 10. 1666−1671 Martin Meyer kaj Wolfg. Jacob Geiger 1677  1703 11. 1672−1679 (anonime aperis) 1682 eble (wohl) 1707  12. 1679−1687 (anonime aperis) 1691  post 1691 13. 1687−1691 (anonime aperis) 1698  14. 1691−1695 (anonime aperis) 1702  15. 1696−1700 (anonime aperis) 1707  16. 1701−1703 Daniel Schneider (anonime aperis) 1708  1717 post 1717 17. 1704−1706 Daniel Schneider 1718 1720 18. 1707−1709 Daniel Schneider 1720  19. 1710−1712 Daniel Schneider 1723  post 1723 20. 1713−1715 Daniel Schneider 1734  21. 1716−1718 Daniel Schneider kaj Gabriel Schweder 1738 

 Libroj 
 Lucas Heinrich Wüthrich: Abschnitt Theatrum Europaeum', en: (Wüthrich)., Das druckgraphische Werk von Matthaeus Merian d. Ae., Volumo 3: Die großen Buchpublikationen, parto 1: Die Merianbibel, Gottfrieds Chronik, Theatrum Europaeum, De Brys Reisen, Archontologia Cosmica, Basler Totentanz, Verlagskataloge (ohne die Topographien), Hamburgo 1993, ISBN 3-455-08523-7, paĝoj 113−272 (grava priskribo de verko kun indekso de eldonoj, kun indekso de kuprotabeloj, de portretoj kaj diversaj indeksoj) (einschlägige Werkbeschreibung mit einem Verzeichnis der Auflagen, der Kupfertafeln, der Portraitstiche und verschiedenen Registern).

 Hermann Bingel: 'Das Theatrum Europaeum. Ein Beitrag zur Publizistik des 17. und 18. Jahrhunderts', Berlino 1909 (Dissertacio, ankaŭ en reto , pdf (cifereca libro) de presita libro de Schaan/Liechtenstein 1982 de universitata biblioteko Augsburgo en pdf).
 Ulrike Valeria Fuss: Matthaeus Merian der Ältere: Von der lieblichen Landschaft zum Kriegsschauplatz - Landschaft als Kulisse des 30jährigen Krieges, Frankfurto 2000, ISBN 978-3-631-35558-9 (vidu ĉapitro: "Theatrum Europaeum: die Stadt als Kriegsschauplatz (Lützen, Koblenz, Augsburg)". - (la urbo en batalo Lützen, Koblenco, Augsburg)

 Eksteraj ligiloj 

 Theatrum Europaeum . La cifereca verko estas en reto de universitata biblioteko Augsburgo. Ĉiuj volumoj havas indekson pri enhavo. Oni povas vidi kaj elŝuti la paĝon en pdf- formato kun grisaj gradoj.
 separata paĝo pri grafikoj La 95 presaj grafikoj de unua volumo estas en separata paĝo:
 Hermann Bingel: 'Das Theatrum Europaeum. Ein Beitrag zur Publizistik des 17. und 18. Jahrhunderts', Berlino 1909 (Dissertacio, ankaŭ en reto , pdf (cifereca libro) de presita libro de Schaan/Liechtenstein 1982 de universitata biblioteko Augsburgo en pdf).

 Vidau ankaŭ 
 Wallenstein

(La paĝo estas traduko de germana vikipedio.)

Kategorio:Kronikoj
Kategorio:Historio de Germanio
Kategorio:Historio de Svedio
Kategorio:Historio de Francio
Kategorio:Historio de Eŭropo
Kategorio:Historio de Aŭstrio