Gnostikaj evangelioj

Gnostikaj evangelioj estas amplekso de verkoj kiuj generiĝis en la klera intelektula medio de Aleksandrio ĉirkaŭ la 2-a jarcento, sine de tiu mistika-filozofia pensotendenco dirita gnostikismo, aparte de de kristana gnostikismo. Vidpunkte de kristana ortodoksismo, neniu el la gnostikaj evangelioj inkluziviĝis en la biblia kanono de la kristanaj eklezioj: do tiuj evangelioj estas konsiderataj apokrifaj evangelioj

La informo pri gnostikismo kaj ĝiaj tekstoj (evangelioj aŭ agoj aŭ leteroj...) restis laŭ longaj jarcentoj ligita al la citaĵoj kaj komentoj, plejparte malemaj, pri kio troviĝas abunda spuraro en kristana patristiko. La absoluta manko de dokumentoj, kiuj ne estus frazeroj reportitaj en aliaj verkoj, ofte eĉ aliigitaj, igis malfacilaj la lokigon kaj komprenon de gnostikismo. Tamen, la arkeologia malkovro, okazinta en 1945 ĉe vilaĝo Nag Hammâdi, en Alta Egiptio, de Pakomia monaĥa biblioteko de gnostikaj tekstoj, skribitaj sur papirusoj en kopta lingvo, donis novan impulson al la studoj pri tiu kultura fenomeno. Reale, komplikaj kvereloj pro rajtoj de posedo kaj akiro de la malkovritaj tekstoj, fakte, malfruigis la komencon de tiuj studoj ĝis 1956 (escepte de eta grupo de manuskriptoj, haste akiritaj de Fondaĵo Jung de Zuriko). Sekvis kroma interrompo, ĉesigita en 1962 per akordoj inter UNESKO kaj registaro de la Unuiĝinta Araba Respubliko, kaj denove en 1967, pro la araba-israela konflikto. Hodiaŭ la 13 papirusaj rulaĵoj, kiuj entute entenas 53 gnostikajn verkojn, estas katalogitaj, kaj parte transskribitaj kaj studitaj.

 Tekstoj de la gnostika literaturo 
 Kopta evangelio laŭ Tomaso, de mezo de la 2-a jarcentoj; ĝia gnostika karaktero estas pridiskutata ĉe iuj fakuloj kiuj ĝin prefere taksas nur fantazia Jesua instruo laŭ aparta ideologio.
 Greka evangelio de Egiptoj, de la 1-a aŭ 2-a jarcentoj
 Saĝo de Jesuo Kristo, 1-3-a jarcento
 Sekreta libro de Jakobo aŭ Apokrifo de Jakobo, 2-a jarcento
 Evangelio de la Vero, 2-a jarcento
 Dialogo de la Savinto, 2-a jarcento
 Evangelio de Maria Magdalena, 2-a jarcento
 Evangelio laŭ Filipo, 2-a jarcento
 Evangelio laŭ Judaso, 2-a Jarcento  Pubblicazioni
 Apokrifo de Johano aŭ Libro de Johano Evangeliisto aŭ Sekreta libro Libro de Johano aŭ Sekreta Revelacio de Johano, 2-a jarcento
 Evangelio laŭ Matiaso aŭ Tradukaĵoj de Matiaso, 2-a jarcento
 Evangelio de la Savinto aŭ Evangelio de Berlino, 2-a aŭ 3-a jarcentoj
 Evangelio de la perfekteco, 2-a aŭ 3-a jarcentoj, perdita
 Evangelio laŭ Evo, 2-a aŭ 3-a jarcento, perdita
 Evangelio de Bardesano, 2-a aŭ 3-a jarcentoj, perdita
 Libro de Tomaso la Batalanto aŭ  la Atleto, 3-a jarcento
 Pistis Sophia, 3-a jarcento
 Libroj de Jeu, 3-a jarcento
 Kopta evangelio de Egiptoj, 3-a aŭ 4-a jarcentoj
 Evangelio de la Kvar Ĉielaj Regnoj''

 Elemento de kristana gnostikismo 
Preskaŭ ĉiuj gnostikaj verkoj konstruiĝas ĉirkaŭ “sekreta” doktrino konfidita al kelkaj de la apostoloj kaj konservinda por la estonto, kiu konstituas la “gnozon”, nome la saviga scio.

La kreinto ne estas la Dio bona kaj plenama. Tiu ĉi, male, estas kiu volas savi la homaron de la falo provokita de la dio kreinta.

La serio da eonoj kaj emanaĵoj fine maldistingas la kreaĵaron el Dio kun implicita henoteismo.

Jesuo privilegias Marian Magdalenan kun kiu, foje, estas spirite edziĝinta. Preskaŭ ĉiam kristanaj gnostikuloj malŝatas la seksajn rilatojn kaj kiam Jesuo kisas surbuŝe Marian Magdalenan, tio signifas ke li al ŝi komunikas la saĝon.

La gnostikaj komunumoj akcentas asketismon kiun ĝenerale estis estimige konsiderita de la Granda Eklezio.

Ĝenerale la karna homeco de Kristo estas reduktita kaj kvazaŭ kaŝita avantaĝe de lia “eoneco”.

La Triunuo ne plu estas konfida komunikaĵo de Dio sed diversmaniera kombinaĵo, en kiu la diaj personoj aperas aŭ emanataj aŭ sendependaj eonoj.

 Vidu ankaŭ 
 Gnostikismo
 Apokrifaj evangelioj
 Evangelio
 Kodeksoj de Nag Hammâdi

Kategorio:Kristana literaturo
Kategorio:Kristanismo