Sambahsa-mundialect

Sambahsa-mundialect estas lingvo inventita de franco Olivier Simon. Ĝi aperis en la reto en Julio 2007. Ĝia nomo venas de sam (sama) kaj bahsa (lingvo), de mundial (monda) kaj dialect (dialekto). Ĝi situas meze inter rekonstruita lingvo kaj inventita helplingvo.

 Fontoj 
La ĉefa bazo de la sambahsa vortaro kaj gramatiko estas rekonstruita hindeŭropa pralingvo. Sed vortoj el ties diversaj subgrupoj estis ankaŭ inkluzivitaj. Teknikaj kaj sciencaj vortoj venas el la greka kaj la latina. Vortoj de sambahsa kutime venas el almenaŭ du lingvoj, ĝenerale eŭropaj lingvoj, sed la fontoj ampleksas lingvojn de la islanda al la japana, inkluzivante vortojn el la turka, araba, svahila, sanskrita, indonezia kaj ĉina.

 Gramatiko 
La gramatiko estas esence hind-eŭropa, kun kvar genroj (vira, ina, neŭtra, kun aldono de nedeterminita, por vivaĵoj de ambaŭ aŭ ajna sekso), laŭ la vera sekso de la estaĵoj, kvar kazoj (nominativo, akuzativo, dativo kaj genitivo), nepraj por artikoloj kaj pronomoj, libere uzeblaj ĉe substantivoj, verboj kun ŝanĝiĝantaj radikoj laŭ la tempoj (prezenco kaj pasinteco) kaj diversaj finaĵoj laŭ la personoj. La gramatiko estas tamen reguligita.

 Ekzemplo de konjugacio 
Ni konsideru la verbon aure, aŭdi. En prezenco, la verbaj formoj estas: auro, aurs, aurt, aurm(o)s, yu aurte, aurnt.

En pasinteco: ieurim, ieurst(a), it, ieuram, ieurat, ieureer. Sed, pro la radikŝanĝo, eblas konjugacii ĝin sen la finaĵoj, tiel: io ieur, tu ieur, is/ia/id/el ieur, wey ieur, yu ieur, ies/ias/ia/i ieur. Tiu senfinaĵa konjugacio ne eblas se la radiko restas senŝanĝa.

Krom tiuj du bazaj formoj ekzistas malsimpla pasinteco, futuro, ordono k.t.p.

 Ekzemplo de deklinacio 
Jen la formoj de la persona pronomo de la tria persono, kiu ankaŭ uziĝas kiel difina artikolo. Ĉar deklinacio ne estas nepra ĉe substantivoj, artikoloj uziĝas por signi iliajn genron kaj kazon.

Singularaj formoj

 Kazo/Genro  Vira  Ina  Neŭtra  Nedeterminita Nominativo  is  ia  id  el Akuzativo  iom  iam  id  el Dativo  ei  ay  ei  al Genitivo ios  ias  ios  al

Pluralaj formoj

 Kazo/Genro  Vira  Ina  Neŭtra  Nedeterminita Nominativo  ies  ias  ia  i Akuzativo  iens  ians  ia  i Dativo  ibs  iabs  ibs  im Genitivo  iom  iam  iom  im

 Alfabeto kaj prononco 
Sambahsa-mundialect uzas la latinan alfabeton sen diakritaj signoj Tamen ekzistas kelkaj senŝanĝaj pruntaĵoj el la franca, kiel à la aŭ café (por kafejo).. La prononco estas baze regula, sed sekvas multajn regulojn, kiuj ebligas rektan prunton de vortoj el diversaj lingvoj kun konservo de la prononco, apud la bazaj hind-eŭropaj vortoj, kiel pater. Ekzemple, bureau prononciĝas kiel en la franca, point, kiel en la angla.

La lingvo enhavas plurajn por iuj homoj malfacilajn sonojn, kiel /ø/ (eu), /y/ (ue aŭ y), /ə/ (e, en iuj cirkonstancoj), /ç/ kaj /x/ (sh kaj kh) kaj /θ/ (th).

 Ekzemplo 

Post longaj jaroj denove pasis princo tra la lando kaj li aŭdis maljunulon rakonti ke malantaŭ la dorna heĝo estis kastelo kie princino de mirinda beleco, nomita la dormanta belulino, dormadis jam de cent jaroj, kaj kun ŝi dormis la reĝo, la reĝino kaj la tuta kortego.

 Notoj 

 Eksteraj ligiloj 

 Vikio de la sambahsa, en la franca kaj la angla
 Artikolo en esperanto pri sambahsa (en paĝo 11) 
 YouTube kaj DailyMotion proponas plurajn filmetojn en sambahsa aŭ kun sambahsaj subtitoloj.
 Born of Hope
 Hunt for Gollum
 Home (en la franca)
 Vortaro Sambahsa-Angla

Kategorio:Konstruitaj lingvoj
Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Kategorio:Planlingvoj