ISO/TC 37

ISO/TC 37 - Terminologio kaj aliaj lingvaj kaj enhavaj resursoj - estas la teknika komitato (el la angla Technical Committee, TC) pri terminologio de la Internacia Organizaĵo por Normigado.

Historio de la komitato
ISO/TC 37 estas heredaĵo de la iama komitato ISA 37, kiu kreiĝis surbaze de la verko de Eugen Wüster, la tiel nomata "patro" de la terminologia fako. La internacia komunumo tiom grave interesiĝis pri lia publikaĵo (Internationale Sprachnormung in der Technik, Besonders in der Elektrotechnik, 1931), ke en 1934 la Sovieta ISA-membro proponis kreadon de komitato pri terminologio. Post du jaroj aperis en 1936 dum Budapeŝta renkontiĝo la komitato “ISA/TC 37 Terminologio”, kiu nun estas ISO/TC 37.

Oni povas distingi kvar fazojn en la evoluo de la komitato, alivorte unu fazon de kreado kaj tri fazojn de disvolviĝo:
Ekde 1936 ĝis la Dua Mondmilito
Prafazo, kiu kongruas kun la periodo de ISA/TC 37. Dum tiu fazo, la komitato antaŭpreparis kvar tipojn de rekomendoj, nome 1) terminologio de terminologio, 2) procezo por prepari naciajn aŭ internaciajn terminologiajn normojn, 3) naciaj kaj internaciaj normigado de nocioj, terminoj kaj ties difinoj, 4) aranĝo de unulingvaj kaj plurlingvaj terminologioj.
Bedaŭrinde la dua mondmilito ĉesigis la laboron.

Ekde 1951 ĝis 1970
Realigo de la komitato. Tiu estas la foje tiel nomata "Wüster-a fazo", ĉar tiame Eugen Wüster respondecis pri la sekretariejo de la komitato pere de sia privata firmao. La celo je tiu fazo estis ebligi kunlaboron inter fakuloj en ĉiuj fakoj (science, teknologie, ktp.). Por atingi sukcesan fakkomunikadon, "teknikaj vortoj" (terminoj) devis samsignifi por ĉiuj fakuloj. Dum tiu fazo la komitato publikigis ne normojn, sed rekomendojn, laŭ kvar tipoj:
Tipo 1 - Terminologio (Fakvortoj): ISO/R 1087 Vocabulary of terminology (1969)
Tipo 2 - Labormetodoj: ISO/R 919 Guide for the preparation of classified vocabularies (1969)
Tipo 3 - Principoj pri nomigado: ISO/R 704 Naming principles (1968) kaj ISO/R 860 International unification of concepts and terms (1968)
Tipo 4 - Aranĝo de strukturitaj terminologiaj verkoj: ISO/R 1149 Layout of multilingual classified vocabularies (1969) kaj ISO/R 639 Symbols for languages, countries and authorities (1967).

Ekde 1971 ĝis 1988
Fortiĝo de la komitato. La celo estis, ke la publikigitaj rekomendoj iĝu internaciaj normoj. Dum tiu fazo kreiĝis tri subkomitatoj, nome SC 1 (1980), SC 2 (1983) kaj SC 3 (1985). Dum tiu fazo la komitato publikigis jenajn internaciajn normojn:
 ISO 1951 (1973): Lexicographical symbols particularly for use in classified defining vocabularies
 ISO 704 (1987): Principles and methods of terminology
 ISO 6156 (1987): Magnetic tape exchange format for terminological/lexicographical records (MATER)
 ISO 639 (1988): Code for the representation of names of languages
 ISO 1087 (1990): Vocabulary of terminology
Dum tiu fazo ne plu estis kvar tipoj, kiel antaŭe, interalie pro disvolviĝado de komputilaj teknologioj kaj ilies influon sur la labormetodoj en la terminologia kampo.

Ekde 1989 ĝis 2005
Kreskiĝo de la komitato.

Nomo de la komitato
 Ekde 1936 ĝis la dua mondmilito: ISA/TC 37 "Terminology" (Terminologio) 
 Oficiale ekde 1946, kvankam la komitato eklaboris en 1952, ĝis 2001: ISO/TC 37 "Terminology (principles and coordination)" (Terminologio (principoj kaj kunordigado))
 Ekde 2001 ĝis 2005-2006: ISO/TC 37 "Terminology and other languages resources" (Terminologio kaj pliaj lingvaj datumoj)
 Ekde 2005-2006: ISO/TC 37 "Terminology and other language and content resources" (Terminologio kaj pliaj lingvaj kaj sciaj datumoj)

Strukturo de la komitato
La komitato, ties subkomitatoj kaj laborgrupoj
Sekretario de la komitato estas S-ro Changqing Zhou kaj prezidento estas S-rino Kara Warburton (ĝis 2015). La komitato konsistas el 4 subkomitatoj (el la angla Subcommittee, SC), kaj pluraj laborgrupoj (el la angla Working Groups, WG) kiuj jenas
 ISO/TC37/AG -- Konsila grupo (Advisory group)
 ISO/TC37/TCG -- Terminologia kunordigada grupo por ISO/TC37 (Terminology Coordination Group for TC37)
 ISO/TC37/JAC -- Kuna konsila komitato pri la instancoj de registrado de ISO 639 (ISO 639 RA Joint Advisory Committee)
 ISO/TC37/WG8 -- (Ontologies—Linguistic, terminological and knowledge organization aspects)
 ISO/TC37/SC1http://www.iso.org/iso/standards_development/technical_committees/list_of_iso_technical_committees/iso_technical_committee.htm?commid=48116 -- Principoj kaj kunordigado (Principles and methods)
Laborgrupoj:
ISO/TC37/SC1/WG2 -- Harmoniigado de terminologio (Harmonization of terminology)
ISO/TC37/SC1/WG3 -- Principoj, metodoj kaj terminaro (Principles, methods and vocabulary)
ISO/TC37/SC1/WG4 -- (Socioterminology)
ISO/TC37/SC1/WG5 -- (Concept modelling in terminology work)
 ISO/TC37/SC2http://www.iso.org/iso/standards_development/technical_committees/list_of_iso_technical_committees/iso_technical_committee.htm?commid=48124 -- Terminografiaj kaj leksikografiaj labormetodoj (Terminographical and lexicographical working methods)  
Rimarko: ISO/TC37/SC2 zorgas pri lingvokodoj (ekzemple dulitera kodo "eo" kaj trilitera kodo "epo" por Esperanto)
Laborgrupoj:
ISO/TC37/SC2/WG1 -- Lingvokodoj (Language coding)
ISO/TC37/SC2/WG2 -- Terminografio (Terminography)
ISO/TC37/SC2/WG3 -- Leksikografio (Lexicography)
ISO/TC37/SC2/WG4 -- (Source identification for language resources)
ISO/TC37/SC2/WG5 -- (Requirements and certification schemes for cultural diversity management)
ISO/TC37/SC2/WG6 -- Procezoj de tradukado kaj de interpretado (Translation and interpretation processes)
 ISO/TC37/SC3http://www.iso.org/iso/standards_development/technical_committees/list_of_iso_technical_committees/iso_technical_committee.htm?commid=48136 -- Sistemoj por administrado de terminologio, scio kaj enhavo (Systems to manage terminology, knowledge and content)
Laborgrupoj:
ISO/TC37/SC3/WG1 -- (Data elements)
ISO/TC37/SC3/WG2 -- Terminaro (Vocabulary)
ISO/TC37/SC3/WG3 -- Interŝanĝo de datumoj (Data interchange)
ISO/TC37/SC3/WG4 -- Administrado de datumbanko (Database management)
 ISO/TC37/SC4http://www.iso.org/iso/standards_development/technical_committees/list_of_iso_technical_committees/iso_technical_committee.htm?commid=297592 -- Administrado de lingvodatumoj (Language resource management) 
Laborgrupoj:
ISO/TC37/SC4/WG1 -- (Basic descriptors and mechanisms for language resources)
ISO/TC37/SC4/WG2 -- (Annotation and representation schemes)
ISO/TC37/SC4/WG3 -- (Multilingual information representation)
ISO/TC37/SC4/WG4 -- Leksikaj datumoj (Lexical resources)
ISO/TC37/SC4/WG5 -- (Workflow of language resource management)

Nuntempe 28 landoj - 2 kiel sekretariaj landoj - partoprenas la laboron de la komitato kaj 33 pliaj landoj observas ĝin. Krome TC37 rilatas al aliaj ISO-komitatoj kaj al pluraj organizaĵoj.

 Partoprenantaj landoj 
 Lando  Normiga organizaĵo	Belgio		NBN	Britio		BSI	Danio		DS	Finnlando		SFS	Francio		AFNOR	Germanio		DIN	Grekio		ELOT	Hispanio		AENOR	Irano		ISIRI	Irlando		NSAI	Japanio		JISC	Kanado		SCC	Kazaĥio		KAZMEMST	Kolombio		ICONTEC	Meksiko		DGN	Nederlando		NEN	Nord-Koreio		CSK	Norvegio		SN	Pollando		PKN	Rusio		GOST R	Sud-Afriko		SABS	Sud-Koreio		KATS	Svedio		SIS	Tunizio		INNORPI	Ukrainio		DSSU	Usono		ANSI

 Sekretariaj landoj 
 Lando  Normiga organizaĵoAŭstrio  ASIĈinio  SAC

 Observantaj landoj 
 Lando  Normiga organizaĵo	Argentino		IRAM	Aŭstralio		SA	Belorusio		BELST	Bulgario		BDS	Ĉeĥio		UNMZ	Ĉilio		INN	Egiptio		EOS	Hungario		MSZT	Indonezio		BSN	Islando		IST	Israelo		SII	Italio		UNI	Kroatio		HZN	Kubo		NC	Litovio		LST	Malto		MSA	Maroko		SNIMA	Mongolio		MASM	Pakistano		PSQCA	Rumanio		ASRO	Sauda Arabio		SASO	Serbio		ISS	Sirio		SASMO	Slovakio		SUTN	Slovenio		SIST	Tajlando		TISI	Tanzanio		TBS	Turkio		TSE	Vjetnamio		STAMEQ	Bolivio (nur koresponda membro)		IBNORCA	Honkongo (nur koresponda membro)		ITCHKSAR	Moldavio (nur koresponda membro)		INSM	Montenegro (nur koresponda membro)		ISME

 ISO-komitatoj en rilato 
JTC 1 (Information technology)
JTC 1/SC 22 (Programming languages, their environments and system software interfaces)
JTC 1/SC 29 (Coding of audio, picture, multimedia and hypermedia information)
JTC 1/SC 31 (Automatic identification and data capture techniques)
JTC 1/SC 32 (Data management and interchange)
TC 12 (Quantities and units)
TC 20/SC 8 (Aerospace terminology)
TC 46 Informado kaj dokumentado (Information and documentation)
TC 61/SC 1 Terminologio (Terminology)
TC 120 (Leather)
TC 154 (Processes, data elements and documents in commerce, industry and administration)
TC 173/SC 2 Klasifikado kaj terminologio (Classification and terminology)
TC 176/SC 1 Nocioj kaj terminologio (Concepts and terminology)
TC 184/SC 4 (Industrial data)
TC 215 (Health informatics)

 Organizaĵoj en oficiala rilato 
Internaciaj organizaĵoj aŭ regione gravaj organizaĵoj povas rilati kun la komitato, ties subkomitatoj kaj laborgrupoj.
Je la komitata kaj subkomitata niveloj, estas du kategorioj de rilato:
 Kategorio A: Organizaĵoj, kiuj aktive partoprenas la normigan laboron. Kiam organizaĵo rilatas al subkomitato, ĝi rajtas nomumi spertulojn por aktiviĝo en ties laborgrupoj.
 Kategorio B: Organizaĵoj, kiuj volas esti informitaj pri la laboro, tamen ne intencas partopreni la normigan laboron.
Je la laborgrupa nivelo, estas unu kategorio de rilato:
 Kategorio D: Organizaĵoj, kiuj aktive kontribuas al la teknika laboro.

Jenas organizaĵoj en oficiala rilato je la komitata nivelo:
AILA
CERN
EAFT
EC
FAO
FIT
GTW
IFLA
IIF
ISKO
ITU
IUPAC
Infoterm—de 1971 ĝis 2008 Infoterm estis sekretariejo de la komitato ISO/TC37. Nuntempe funkcias kiel parta sekretariejo
LAS
LISA (tiu organizaĵo ne plu ekzistas)
LSA
OASIS
OMG
OMG
REALITER
RIFAL
TERMNET
UATI
UEA (Universala Esperanto-Asocio) -- en rilato de kategorio A ekde 1991
UIC
UN Unuiĝintaj Nacioj
UNECE
UNESCO Unesko
UPU
WHO Monda Organizaĵo pri Sano
WMO
eCl@ss e.V.

Laboro de la komitato
Laborplano de la komitato
Publikigitaj ISO-normoj
 Normo  Nomo en Esperanto (kaj en la angla)  Komitato (TC) / Subkomitato (SC)	ISO 704:2009		Terminologia laboro—principoj kaj metodoj (Terminology work—Principles and methods)		TC 37/SC 1	ISO 860:2007		Terminologia laboro—Harmoniigado de nocioj kaj de terminoj (Terminology work—Harmonization of concepts and terms)		TC 37/SC 1	ISO/TR 22134:2007		(Practical guidelines for socioterminology)		TC 37/SC 1	ISO/TR 24156:2008		(Guidelines for using UML notation in terminology work)		TC 37/SC 1	ISO 29383:2010		(Terminology policies—Development and implementation)		TC 37/SC 1	ISO 639-1:2002		Kodoj por reprezenti nomojn de lingvoj—Parto 1: duliteraj kodoj (Codes for the representation of names of languages—Part 1: Alpha-2 code)		TC 37/SC 2	ISO 639-2:1998		Kodoj por reprezenti nomojn de lingvoj—Parto 1: triliteraj kodoj (Codes for the representation of names of languages—Part 2: Alpha-3 code)		TC 37/SC 2	ISO 639-3:2007		(Codes for the representation of names of languages—Part 3: Alpha-3 code for comprehensive coverage of languages)		TC 37/SC 2	ISO 639-4:2010		(Codes for the representation of names of languages—Part 4: General principles of coding of the representation of names of languages and related entities, and application guidelines)		TC 37/SC 2	ISO 639-5:2008		(Codes for the representation of names of languages—Part 5: Alpha-3 code for language families and groups)		TC 37/SC 2	ISO 639-6:2009		(Codes for the representation of names of languages—Part 6: Alpha-4 code for comprehensive coverage of language variants)		TC 37/SC 2	ISO 1951:2007		(Presentation/representation of entries in dictionaries—Requirements, recommendations and information)		TC 37/SC 2	ISO 10241:1992		Internaciaj terminologiaj normoj—Preparado kaj aranĝo (International terminology standards—Preparation and layout)		TC 37/SC 2	ISO 12199:2000		(Alphabetical ordering of multilingual terminological and lexicographical data represented in the Latin alphabet)		TC 37/SC 2	ISO 12615:2004		(Bibliographic references and source identifiers for terminology work)		TC 37/SC 2	ISO 12616:2002		(Translation-oriented terminography)		TC 37/SC 2	ISO 15188:2001		(Project management guidelines for terminology standardization)		TC 37/SC 2	ISO 22128:2008		(Terminology products and services—Overview and guidance)		TC 37/SC 2	ISO 23185:2009		(Assessment and benchmarking of terminological resources—General concepts, principles and requirements)		TC 37/SC 2	ISO 1087-2:2000		(Terminology work—Vocabulary—Part 2: Computer applications)		TC 37/SC 3	ISO 12200:1999		(Computer applications in terminology—Machine-readable terminology interchange format (MARTIF) -- Negotiated interchange)		TC 37/SC 3	ISO 12620:2009		(Terminology and other language and content resources—Specification of data categories and management of a Data Category Registry for language resources)		TC 37/SC 3	ISO 16642:2003		(Computer applications in terminology—Terminological markup framework)		TC 37/SC 3	ISO 30042:2008		Sistemoj por administri terminologion, sciojn kaj enhavojn—TermBase eXchange (TBX) (Systems to manage terminology, knowledge and content—TermBase eXchange (TBX))		TC 37/SC 3	ISO 24610-1:2006		(Language resource management—Feature structures—Part 1: Feature structure representation)		TC 37/SC 4	ISO 24613:2008		(Language resource management - Lexical markup framework (LMF))		TC 37/SC 4	ISO 24614-1:2010		(Language resource management—Word segmentation of written texts—Part 1: Basic concepts and general principles)		TC 37/SC 4	ISO 24615:2010		(Language resource management—Syntactic annotation framework (SynAF))		TC 37/SC 4

Kreiĝantaj ISO-normoj

Sekretariejoj de la komitato 
1951-1971: terminologia esplorcentro de Eugen Wüster
1971-2008: Infoterm
2009-nun: Infoterm kaj plena membro de ISO (nuntempe Ĉinio CNIS)

La komitato kaj ties renkontiĝoj
La lastaj tutkomitataj aranĝoj okazis en junio 2011 en Seulo (Sud-Koreio), respektive:
 10-11 de junio 2011: TC37
 13-17 de junio 2011: TC37 kaj ties SC-j

La venontaj tutkomitataj aranĝoj okazos en junio 2012 en Madrido (Hispanio).

La komitato kaj Esperantujo
Ekde 1991 Universala Esperanto-Asocio (UEA) oficiale rilatas je la komitata nivelo (kategorio A).http://www.iso.org/iso/about/organizations_in_liaison/organizations_in_liaison_details.htm?id=10045&LiaisonList=True Dum majo 2011 UEA petis membriĝon al la kvar subkomitatoj (ISO/TC 37/SC 1, ISO/TC 37/SC 2, ISO/TC 37/SC 3 kaj ISO/TC 37/SC 4) por ebligi pli aktivan kunlaboron (t. e. partopreno en la procezo de kreado de normoj interalie pere de komentado) kaj por (r)esti informita pri la novaj normoj. Sekve en UEA membriĝis en ISO/TC 37/SC 1 (17 jesaj voĉdonoj, 0 nea voĉdono) kaj ISO/TC 37/SC 2 (18 jesaj voĉdonoj, 0 nea voĉdono) en junio 2011, en ISO/TC 37/SC 3 (18 jesaj voĉdonoj, 1 nea voĉdono) en oktobro 2011 kaj en ISO/TC 37/SC 4 (12 jesaj voĉdonoj, 1 sindeteno, 1 nea voĉdono) en novembro 2011.

Dum la Universala Kongreso de Kopenhago (Danio) en julio 2011 okazos kadre de Terminologia forumo prelego pri ISO/TC 37. Tiel eblos por la membroj de UEA pli lerni pri la komitato kaj la agado de UEA kun ĝi.

Mallongigoj
En la ISO-laboro sufiĉe ofte aperas mallongigoj, kiuj ĉiam baziĝas sur la angla lingvo. Jenas kelkaj:
JTC: kuna teknika komitato (en la angla Joint Technical Committee)
SC: subkomitato (en la angla Subcommittee)
TC: teknika komitato (en la angla Technical Committee)
WG: laborgrupo (en la angla Working Group)

Referencoj

Vidu ankaŭ
Infoterm
Eugen Wüster
Internacia Organizaĵo por Normigado
Terminologia Esperanto-Centro
Terminologio
Terminologia Forumo

Kategorio:ISO
Kategorio:Internaciaj organizaĵoj
Kategorio:Terminologio