Fikuso

Fikuso estas genro Ficus kun proksimume 800 specioj da arboj kaj arbustoj el la familio morusacoj, konata kiel figarboj, kiuj kreskas aparte en tropika klimato, iuj specioj ankaŭ en la varma modera klimata zono. La plej konata specio estas la komuna figujo: Tiu specio, kiu latine nomiĝas Ficus carica, produktas konsumatajn fruktojn, kiujn oni nomas figoj: ankaŭ la fruktoj de aliaj specoj estas principe manĝeblaj, sed tamen apenaŭ konsumiĝas. La plej multaj specioj estas ĉiamverdaj.

 Figoj 
Kvankam la figoj komune konsideriĝas fruktoj, tutekzakte temas pri la floroj de la figarbo. Temas pri "falsa frukto", en kiuj la floroj kaj semoj de la planto kunkreskiĝis.

maldekstra|eta|<center>Matura figo
Figoj estas bona nutra fonto de flavonoidoj kaj polifenoloj, kaj havas pli grandan kvanton de fibroj ol iu ajn alia frukto, ĉu freŝa aŭ sekigita, kaj havas grandan kvanton da kalcio.

Cent gramoj da freŝaj figoj (310 kJ) enhavas 0,8 gramojn da proteinoj, 0,3 gramojn da grasoj, 19 gramojn da karbonhidratoj, el tio 16 gramojn da sukero, kaj krome 3 gramojn da fibroj. Kompare, cent gramoj da sekigitaj figoj (1041 kJ) enhavas 3 gramojn da proteinoj, 1 gramon da grasoj, 64 gramojn da karbonhidratoj, el tio 48 gramojn da sukero (25 g da glukozo kaj 23 g da fruktozo), kaj krome 10 gramojn da fibroj.

 Sistematiko 
eta|Grandfolia fikuso (Ficus macrophylla)
eta|Radikoj de fikuso
eta|fruktoj de Ficus drupacea

 Subgenroj 
La genro fikuso (Ficus) estas dividita en ses subgenrojn:
 Subgenro Ficus
 Subgenro Synoecia
 Subgenro Sycidium
 Subgenro Sycomorus
 Subgenro Pharmacosycea
 Subgenro Urostigma

 Specioj (elekto) 
Ekzistas ĉirkaŭ 750 ĝis 1000 Ficus-specioj:
 Ficus altissima
 Ficus americana
 Ficus aurea
 Banjano (Ficus benghalensis),
 Ficus benjamina)
 Ficus binnendijkii
 Komuna figujo aŭ Karikfikuso (Ficus carica), donas manĝeblajn figojn.
 Ficus cerasiformis, manĝeblaj fruktoj.
 Ficus cyathistipula
 Ficus citrifolia
 Ficus deltoidea
 Ficus drupacea
 Ficus edulis, fruktoj estas manĝeblaj
 Ficus elastica, foje nomita Kaŭĉukarbo
 Ficus godeffroyi
 Ficus grenadensis
 Ficus hartii
 Ficus insipida, la ŝelo de la arbo estas uzata por fari la paperecan materialon amatlo.
 Ficus lutea
 Ficus lyrata
 Ficus macbrideii
 Ficus macrophylla
 Ficus microcarpa
 Ficus nota
 Ficus obtusifolia
 Ficus palmata
 Ficus prolixa
 Ficus pumila
 Ficus racemosa
 Religia fikuso (Ficus religiosa)
 Ficus rubiginosa
 Ficus stahlii
 Ficus sycomorus
 Ficus thonningii
 Ficus tinctoria
 Ficus tobagensis
 Ficus triangularis
 Ficus trigonata
 Ficus ulmifolia
 Ficus virens
 Ficus vogelii

 Ĉambroplantoj 
Kelkaj figo-specioj kaj iliaj kultivaroj estas ŝatataj ĉambroplantoj (ornamplanto):
 gumarbo (Ficus elastica): iam tre ŝatata ĉambroplanto, kiu hodiaŭ ekzistas en diversaj kultivaroj.
 benjamina figo (Ficus benjamina): en multaj kultivaroj.
 violona figo (Ficus lyrata): grandfolia specio .
 rampanta figo (Ficus pumila): specio kun malgrandaj folioj, rampanta kun fiksiĝaj grimpemaj radikoj.
 Ficus triangularis .
 deltoforma figo (Ficus deltoidea).
 ĉinuja figo
 Ficus binnendijkii: vendata ankaŭ sub la nomo Ficus longifolia
 Ficus cyathistipula: similas al Ficuselastica
 Ficus natasja: similas al benjamina figo, Ficus benjamina
 Ficus australis:
 Ficus retusa: ofte kiel Bonsajo.

 Historia signifo 
Dum junio 2006 dum arkeologia elfosaĵo en la vilaĝo Gilgal 1 en la suba Jordana valo figoj de antaŭ 11.400 jaroj estis trovitaj - malpli ol 15 kilometrojn norde de la antikva urbo Jeriĥo. Figoj estis inter la unuaj kultivitaj fruktoj. Supozeble figoj jam agrikulture kultiviĝis proksimume mil jarojn antaŭ la unuaj grenoj (tritiko kaj sekalo) estis intence plantitaj kaj rikoltitaj.

maldekstra|eta|<center>pentraĵo de la specio Ficus pilosa el la 19-a jarcento
En antikva Grekio, la figarbo estis dediĉita al la dio Dionizo Sukites (Συκίτης). Figoj ankaŭ en la antikva Romio estis grava nutraĵo. Kato la pli maljuna en sia verko De Agri Cultura (Pri agrikulturo) listigas la diversajn specojn de figoj plej multe kultivataj dum la periodo de publikigo de sia manlibro: la Maŭriska, Afrika, Herkulanea, Saguntina kaj la Nigra Telania (De agri cultura, ĉapitro 8).

 Vidu ankaŭ 
 Sumatraj malaltaĵaj pluvarbaroj


Kategorio:Fruktoj
Kategorio:Arboj de Eŭropo
Kategorio:Plantomorfologio