Instrumento-familio

De instrumento-familio oni parolas, se speco de muzikinstrumento estas konstruata en pluraj grandoj resp. registroj.

 Renesanco 
En la renesanco ekzistis multaj instrumento-familioj, kiuj estis elkonstruitaj pokaze ekde diskanto (sopranregistro) trans pluraj interŝtupo ĝis baso aŭ eĉ pli malaltaj kaj parte ankaŭ estis elkonstruitaj en registroj super la sopranregistro. La unuopaj registroj kutime nomiĝas jene:
 sopraneto
 soprano aŭ diskanto
 aldo
 Tenor
 baso
 grandbaso
Por la plej alta registro ne ekzistas unuecaj nomoj. Respektiva bekfluto nomiĝas etbekfluto. La nomoj de la registroj sube de la grandbaso ankaŭ estas malunuecaj. Je bekflutoj troviĝas la nomoj kontrabaso, subbaso kaj subkontrabaso.

Instrumento-familioj en la renesancepoko:
 Blovinstrumento-familioj:
 bekflutoj
 transversflutoj
 ĉamkornoj
 ŝalmoj
 bombardoj
 Rauschpfeife
 Schreierpfeife
 krumornoj
 sakŝalmoj
 kortholtoj
 sordonoj
 ranketoj
 dulcianoj
 klarionoj
 trombonoj
 arĉinstrumento-familioj:
 violonoj
 gambovjoloj
 rebekoj
 Liroj

Michael Praetorius dokumentis la instrumento-familiojn de la renesanco en sia verko „Syntagma musicum“ (1619).

Post la renesanco la plej multaj instrumento-familioj formortis. El la restantaj familioj pokaze nur unuopaj reprezentantoj eniris la barokinstrumentaron.

 Nuntempo 
La evoluo de la nunaj instrumento-familioj ekis en la barokepoko, komencante per la violonfamilio kaj finiĝis esence fine de la 19-a jarcento. Nun oni distingas jenajn instrumento-familiojn, kiuj estas uzataj interalie en simfoniorkestro, blovorkestro kaj en ĵazbandego kaj tie ankaŭ nomiĝas norminstrumentoj:

 Violonfamilio: violono, vjolo, violonĉelo, kontrabaso (la deveno de la kontrabaso tamen estas pridisputata, foje ankaŭ oni algrupigas ĝin al la gambovjoloj)
 hobojofamilio: hobojo, angla korno,
 klarnetfamilio: klarneto, E♭-Kklarneto, tenorklarneto, basklarneto
 saksofono-familio : bariton-, tenor-, ald-, sopran- kaj sopranetsaksofonoj
 arkokorno-familio: flugilkorno, aldokorno, tenorkorno/baritonkorno/eŭfono, tubjo
 Je la trombonoj la normala versio en „B♭“ nomiĝas tenortrombono. Se ĝi havas unu aŭ eĉ du valvojn, oni nomas ĝin ofte bastrombono, kvankam la baza tubolongeco sen valvo estas la sama kie je la tenortrombono. E♭-aldotrombono tamen estas pli mallonga, la malofta B♭-soprantrombono eĉ pli mallonga. Foje oni nomas ĉi tiun tirtrumpeto aŭ glittubo-trumpetopro la sama sonregistro kaj la simila sono.
 Trumpetoj estas produktataj en variaj registroj. La plej malaltan version kiel bastrumpeton ludas en la orkestropraktiko trombonisto.
 Je transversflutoj ja ankaŭ ekzistas ald- resp. tenorinstrumentoj, tamen ili ne estas sufiĉe disvastiĝintaj por esti konataj kiel instrumentfamilio.
Fagotfamilio: fagoto, kontrafagoto
La pli malofte uzataj instrumentoj de familio nomiĝas ankaŭ krominstrumentoj.

La sarusofono, ankaŭ en la 19-a jarcento konstruita kiel familio, neniam povis venki.

Kun la ekde kelkaj jardekoj kreska intereso pri Antikva Muziko denove estas konstruitaj renesancinstrumentoj je kompletaj familioj (v.s. Renesanco), pro kio ĉi tiuj instrumentfamilioj ree estas prezentaj apud tiuj el la nuntempo.

Kategorio:Muzikaj instrumentoj