Fernando Sor

Fernando SOR (13-a de februaro de 1778 – 10-a de julio de 1839) estis fama gitaristo kaj komponisto naskiĝinta en Barcelono, Hispanio. 

 Biografio 
De riĉa familio, Sor descendis el militista stirpo kaj klopodis sekvi ĝin, sed li abandonis tiun tradicion kiam lia patro enkondukis lin en la italan operon. Li enamiĝis de la muziko kaj abandonis la militistan karieron. La patro orientigis lin ankaŭ al la gitaro, kvankam tiam ĝi estis ankoraŭ instrumento ludata nur en fidrinkejoj kaj ne taŭga por orkestro.

Sor studis muzikon en la Monaĥejo de Montserrat, proksima al Barcelono, ĝis la morto de la patro. La patrino ne povis plufinanci liajn studojn kaj retirigis lin. En tiu monaĥejo li ekkomponis por gitaro. En 1797 okazis en la Teatro Principal de Barcelono la premiero de lia opero Telémaco en la isla de Calipso (Telemaĥo en la insulo de Kalipso).

En 1808, kiam Napoleono Bonaparte invadis Hispanion, li ekverkis naciisman muzikon por gitaro, akompanate ofte de patriota vortumado. Post la malvenko de la hispana armeo, Sor akceptis administran postenon de la okupa registaro, sub la monarkio de Joseph Bonaparte. Post la forpelo de la francoj en 1813, Sor kaj multaj aliaj artistoj kaj aristokratoj simpatiintoj de la francoj abandonis Hispanion. Li translokiĝis al Parizo, kaj neniam revenis en Hispanion. En Parizo li amikiĝis kun multaj muzikistoj, inter ili la hispana gitaristo Dionisio Aguado, kun kiu kunlaboris kaj eĉ kunvivis dum ia tempo. Li komponis dueton por ambaŭ (Op.41, Les Deux Amis, la du amikoj, kie parte estas markata "Sor" kaj parte "Aguado").

Li veturis tra Eŭropo, kaj akiris konsiderindan famon per konverto de la gitaro al konĉerta instrumento. Li estis en Anglio en 1815 kie li estis agnoskata kiel komponisto de operoj kaj baletoj. En 1823 veturis al Rusio kie li verkis kaj prezentis sukcese la baleton Herkulo kaj Onfalio okaze de la kronigo de la caro Nikolao la 1-a. En 1827, pro maljuniĝo decidis ne plu veturi kaj resti en Parizo. Dum tiu retirepoko komponis multajn el siaj plej bonkvalitaj verkoj, inter kiuj unu instruiga: Metodo por gitaro, publikita en 1830 kaj tradukita diverslingve, inklude la kastilian, en 2008, 178 jarojn post la unua eldono.

Lia lasta verko estis meso honore de lia filino, mortinta en 1837. Tiu morto ege depreziigis kaj malsanigis lin. Sor mortiĝis en 1839.

 Stilo 
Oni konsideris lin kiel iome antaŭenigita gitaristo, sed ankaŭ komponisto tute klasikisma. Ludistoj interpretas liajn verkojn direkte al "romantisma stilo".

Estas en lia muziko iaj influoj de Haydn kaj Mozart. 

 Verkoj 

 Operoj 
 Telémaco en la isla de Calipso (1797)
 Don Trastullo

 Baletoj 
 La feria de Esmirna (1821)
 El señor generoso (1821)
 Cendrillon (1822)
 El amante pintor (1823)
 Hércules y Onfalia (1826)
 El siciliano (1827)
 Hassan y el califa (1828)

 Voĉa muziko 
 25 Boleros aŭ seguidillas
 33 Arias

 Orkestra muziko 
 2 Simfonioj
 Konĉerto por violono

 Ĉambromuziko 
 3 Kordokvartetoj
 Kordotrioj kun gitaro

 Verkoj por gitaro 
 30 Divertimentoj Op. 1, 2, 8, 13 y 23
 Variaĵoj Op. 3, 9, 11, 15, 16 y 20
 5 Fantazioj Op. 4, 7, 10, 12 y 21
 6 Kurtaĵoj Op. 5
 12 Studoj Op. 6
 12 Minuetoj Op. 11
 Granda solo Op. 14
 2 Sonatoj Op. 15 y 22
 12 Valzoj Op. 17
 Variaĵoj pri La magia fluto (Mozart) Op. 9
 8 kurtaĵoj Op. 24
 Sonato Op. 25
 Variaĵoj Op. 26, 27 y 28
 12 Studaĵoj Op. 29
 6 Fantazioj Op. 30, 46, 52, 56, 58, 59 y 97
 Studaĵoj Op. 31Op. 31 nº 20, 35, 44 y 60
 24 kurtaĵoj Op. 32, 42, 45 y 47
 6 salonkurtaĵoj Op. 33 y 36
 12 Valzoj Op. 51 y 57
 Variaĵoj Op. 40
 Serenato Op. 37
 6 Bagateloj Op. 43
 6 Pecoj Op. 48
 Kapriĉo Op. 50
 Duetoj Op. 34, 38, 39, 41 "Les deux amis", 44, 45, 46, 47, 48, 49, 53, 54, 55, 61, 62 y 63.
 Ses selektitaj kantoj de la opero La magia fluto Op. 19

 Eksteraj ligiloj 

 Totalo de la verkaro por gitaro
 Senpagaj partituroj de freestave.com (angla retejo) 
  Ĉefa eldonisto de la verkaro de Ferran Sor
 Fernando Sor en Compos Guitar 

kategorio:Romantikaj komponistoj
kategorio:Katalunaj komponistoj
kategorio:Hispanaj komponistoj
kategorio:Hispanaj gitaristoj
kategorio:Katalunaj muzikistoj
kategorio:Hispanaj muzikistoj
Kategorio:Entombigitoj en la tombejo de Montparnasse