Kokosa triĥogloso

Kokosa triĥogloso (Trichoglossus haematodus) estas tre bela multkolora birdo el genro triĥoglosoj de familio papagedoj. Trichoglossus haematodus apartenas al ŝatataj birdoj de multaj birdobredistoj, kvankam ili ne "parolas" multe, ili kapablas lerni nur kelkajn vortojn. Estas pli ol 30 subspecioj. Ili povas vivi pli ol 20 jarojn.

Taksonomio
En 1758, la angla natursciencisto George Edwards priskribis tiun specion kiel ruĝbrusta papago en sia verko Gleanings of Natural History. Li estis akirinta remburitan specimenon el ĉinaĵ-vendejo en Londono, kiu estis devena el Orientaj Hindioj."It is a parrakeet, equal to any I have seen for beauty; and I believe hath never been described or figured until now." En 1760 la franca zoologo Mathurin Jacques Brisson inkludis priskribon de la kokos-lorio en sia Ornithologie baze sur specimeno kolektita en la insulo Ambon en Indonezio. Li uzis la franclingvan nomon La perruche variée d'Amboine kaj la Latinan nomon Psittaca amboinensis varia. Du steloj (**) starte de la fako indikas, ke Brisson bazis sian priskribon sur ekzamenado de specimeno. Kvankam Brisson stampis Latinajn nomojn, tiuj ne kongruas kun la dunoma sistemo kaj ne estas agnoskitaj de la Internacia Komisiono pri Zoologia Nomenklaturo.

Rekonante, ke ambaŭ antaŭaj aŭtoroj jam verkis pri la sama specio, Carl Linnaeus formale priskribis la kokos-lorion en 1771 kiel Psittacus haematod.(us). Li mallongigis la nomon por eviti misliterumon sur la venonta linio. La mallongigita formo estis sekvita dum multaj jaroj. La specia epiteto devenas el la greka haimatōdēs por "sangoruĝa". De tie devenas traduko de ĝia dunoma nomo kiel "sanga harlango".

Dum multaj jaroj, la specio estis vaste difinita kun 20 aŭ 22 agnoskitaj subspecioj, kaj oni konis ĝin kiel ĉielarka lorio. Tiu nomo estis reaplikita al orient-aŭstraliaj populacioj, nun klasigita kiel aparta specio Trichoglossus moluccanus. Agnoskitaj kiel apartaj specioj estas nun la Sunsubira triĥogloso (T. forsteni), la Folia triĥogloso (T. weberi), la Kalendula triĥogloso (T. capistratus), la Ruĝkoluma triĥogloso (T. rubritorquis), kaj la Biaka triĥogloso (T. rosenbergii).

Oni agnoskas nun ses subspeciojn, nome la jenaj:
 Bildo  Subspecio   Distribuado180pxT. h. haematodus  nomiga subspecio, en sudaj Molukoj, insuloj de Okcidenta Papuo, kaj en okcidentaj kaj nordaj marbordoj de Nov-Gvineo. T. h. massena  en orienta Nov-Gvineo, Karkar, Bismarkoj, Salomonoj kaj Vanuatuo T. h. nesophilus  en insuloj Ninigo kaj Hermit (Admiralty) T. h. flavicans  Nova Hanovero kaj Admiralty 180pxT. h. deplanchii, konata ankaŭ kiel Lorio de Deplanche  en Nov-Kaledonio kaj Loyauté-insuloj180pxT. h. nigrogularis  Kai kaj Aru-insloj, kaj suda Nov-Gvineo. Tio inkludas la iaman subspecion caeruliceps kaj similas al la ĉielarka lorio (T. moluccanus). Molekula analizo uzante mitokondrian citokromon b konfirmas, ke tiu subspecio estas pli proksime rilata al la laste menciita taksono.

"Coconut lorikeet" estis akceptita kiel oficiala ordinara nomo por la specio fare de la Internacia Ornitologia Unuiĝo (IOU).

Aspekto 
eta|maldekstre|200ra|En Juronga Birdoparko, Singapuro.
La Kokosa triĥogloso estas 25–30 cm longaj kaj pezas ĉirkaŭ 109–137 g. La beko estas oranĝruĝa, kaj la kapo malhelblua paliĝante al bruna ĉe la kolo. Ĝi havas flavan malantaŭan kolumon kaj verdajn suprajn partojn. La brusto estas ruĝa kun blunigra strieco, kaj la ventro estas verda kun flava skvameco. La vosto estas verda supre kaj striece verda kaj flava sube. La irisoj de la masklo estas brilruĝaj, dum ĉe la ino ili estas oranĝruĝaj.

Distribuado kaj habitato
Trichoglossus haematodus troviĝas en orienta Indonezio, en insuloj Buru, Seram, Misool, Waigeo, Numfoor, Japen kaj la Aru-insuloj, en Indonezio kaj Papuo-Nov-Gvineo en Nov-Gvineo, en Bismarkoj, Salomonoj, Vanuatuo kaj Nov-Kaledonio.

La specio okupas vastan gamon da malaltebenaĵaj kaj arbarkovritaj montetaj vivejoj, inkluzive de manglejoj, pluvarbaroj, nypa-arbaroj, marĉoj, savanoj kaj arbaroj. Ĝi ankaŭ okupas hom-modifitajn areojn, inkluzive de kokos-plantejoj, ĝardenoj, agrikultura tero kaj ĝenitaj arbaroj. Ĝi troviĝas de marnivelo ĝis 2 440 m; ĉi tiu supra altitudo varias laŭ loko.

Biologio
Tiuj lorioj havas sur la pinto de sia specialigita lango malgrandan broson, kiu fakte estas la plilongigitaj papiloj de la lango. Per la helpo de la lango, ili kapablas nutri sin per nektaro kaj poleno el floroj.Ananda Porto, Terra da Gente Periquito-arco-íris tem língua adaptada para se alimentar de nectar  Ili ĉefe manĝas nektaron kaj polenon, sed ili ankaŭ manĝas aliajn partojn de la floroj, same kiel semojn, fruktojn, berojn, insektojn kaj larvojn. Ili kutime faras grandegan bruon dum flugo, elsendante laŭtegajn kriojn (ekz. "paŭ-paŭ-paŭ"), je regulaj intervaloj.

Kokosaj lorioj estas monogamaj birdoj, elektante nur unu partneron por sia tuta vivo. Ili estas tagemaj birdoj vivantaj en tre grandaj grupoj. Vespere, ili kuniĝas kun siaj samspecianoj en dormarbo. Ĉi tiuj birdoj povas reproduktiĝi dum plejparto de la jaro, depende de la regiono. Kutime ili reproduktiĝas printempe, de julio ĝis decembro. Ili kutime kreskigas unu idaron jare, foje du.

Nestoj kutime troviĝas en truoj en putriĝanta ligno, kiel ekzemple truoj de eŭkaliptoj, je alto de 25 metroj super la tero. Inoj demetas du senbrile blankajn, rondajn ovojn kaj kovas ilin dum 23–25 tagoj. Gepatroj nutras la kokidojn dum 7–8 semajnoj, post kio ili forlasas la neston kaj post pliaj 2–3 semajnoj ili fariĝas tute sendependaj.Gordon Beruldsen, Australian Birds, their Nests and Eggs, Kenmore Hills, G. Beruldsen, 2003, 424 p. (), p. 245

Bildaro

 Notoj kaj referencoj 


Eksteraj ligiloj

Kategorio:Papagoformaj
Kategorio:Papagedoj
Kategorio:Birdoj de Indonezio
Kategorio:Birdoj de Aŭstralio
Kategorio:Birdoj de Melanezio