Dieto (nutrado)

Dieto (devenas de la greka termino diaita, kiu signifas vivmanieron) estas vola selekto de manĝaĵoj kaj trinkaĵoj por reguli la korpan pezon aŭ la provizatajn nutraĵojn pro bonfarta, terapia aŭ alia kialo.

Pli ĝenerale oni povas konsideri ankaŭ, ke dieto estas la nutradmaniero kutima de homo, familio, socia grupo aŭ eĉ popoloj. Eĉ se tio okazas sen specifa vola selekto kaj sen iu ajn specifa celo plibonigi sanstaton aŭ bonfarton.

Tradicie oni ne pristudis multe tiun aferon kaj kutime oni sekvis la plej kutiman aŭ tiun dieton permesebla laŭ akiropovo aŭ manĝodisponeblo. Lastatempe ĉefe en disvolviĝintaj landoj oni zorgas pri dietoj tiele ke eblas en Esperanto fari ŝercojn per kunmetaĵo di-eto. Kompreneble en malriĉaj sociaj tavoloj aŭ lando kie malabundas nutraĵoj kaj eĉ manĝodisponeblo ĝenerale eblas nek ŝercoj nek volaj aŭ elektaj dietoj.

 Klasifikado 
 Manĝospeco Karnomanĝa Ketona Ĉiomanĝa Fiŝomanĝa Vegetara Vegana Krudvegana Halala Hindua Koŝera Praŝtonepoka Frukta Fruktoj kaj beroj                        Foliaj legomoj  Eble                     Legomoj                        Guŝoj                        Tuberoj                        Grenoj                        Birdaĵo                        Fiŝo                        Marfruktoj                        Bovaĵo                        Porkaĵo                        Ovoj                        Laktaĵoj   Eble                     Nuksoj   Eble                     Alkoholo   Eble                    

 Vegetarano: ne por ĉiu la sama afero! 
eta|dekstra|250px|Selekto de manĝaĵoj konsumitaj de homoj. Tamen, la homa dieto povas tre varii.

 Ovoj 
En okcidento oni plej ofte konsideras ke ovoj ne estas speco de viando. Tamen, en kelkaj partoj de la mondo homoj kiuj sin nomas vegetaranoj, ne manĝas ovojn. Kutime rilatas al religio, kiel Hinduismo. Pli klara termino por persono kiu estas vegetarano, sed tamen manĝas ovojn kaj laktaĵojn estas ovo-lakto-vegetarano.

 Fiŝo kaj birdaĵo 
Por plej multaj vegetaranoj estas evidenta ke fiŝoj kaj birdoj estas bestoj kaj ke ilin oni do ne manĝu kiel vegetarano. Tamen ne ĉiuj konsentas. En Francio kaj franclingva Belgio, vegetarano ofte estas konsiderata kiel persono kiu nur ne manĝas "ruĝan" viandon, t.e. bovaĵo aŭ porkaĵo.

 Duonvegetaranoj 
Homo kiu plej ofte manĝas vegetare sed foje tamen ne, oni nomas (en 2014) duonvegetaranon aŭ fleksitarano. Tamen neniu vegetarana asocio akceptas tiajn formojn kiel vegetaraj.

 Plia legaĵo 
Aubert, Claude Longviveco, la limoj de espero 'Le Monde Diplomatique', junio 2018.

 Vidu ankaŭ 
 Dieta fibro
 Dietado
 LCHF, ketogena dieto kun malalta enbuŝigo de karbonhidratoj (Low Carb) kaj alta enbuŝigo de graso (High Fat)
 Fasto
 Vegetarismo
 Veganismo
 Krudveganismo
 Fiŝ-vegetarismo
 Friganismo
 The China Study
 La Mondpaca Dieto

Kategorio:Nutrado
Kategorio:Dietiko