Henrik Wergeland

Henrik Arnold WERGELAND (naskiĝis 17-a de junio 1808 en Kristiansand, Norvegujo, mortis 12-a de julio 1845 en Christiania) estis norvega aŭtoro. Multaj pensas pri li kiel la plej grava lirikisto de Norvegujo tra la tempoj. Oni komparas lin al poetoj kiel Byron, Puŝkin kaj Victor Hugo. Li havis kelkajn kaŝnomojn, la plej konata estas Siful Sifadda. La poezio de Wergeland estas malfacile tradukebla, kaj li kelkfoje esprimis ke aparteni al malgranda lingvosocio estas malhelpo. Lia sento de manko de mondlingvo ekzemple esprimiĝis en la poemo "Følg Kaldet" (1844). Sed li samtempe vidis la sencon en verki por "eta amikema ularo".

Malgraŭ ke Wergeland ankaŭ estis grava dramisto, liaj dramoj restas tro nekonataj.

Wergeland estis tre agema, kaj faris pionirajn laborojn en pluraj kampoj en la juna Norvegujo post 1814. Li estis nelacigebla instruisto kaj varmkora prizorgisto. Li kontribuis fonde fari la novan ŝtaton kulturnacio, per sia verkado kaj per sia multflanka agado. Li ankaŭ interesiĝis pri la lukto por libereco de subpremitaj popoloj de aliaj lokoj en la mondo, kiel en Polujo, Irlando kaj Brazilo. Li kunflankis kun Barato kontraŭ la koloniiga potenco.

 Patrioto kaj mondcivitano 
En Norvegujo oni skribis la danan lingvon, sed Wergeland volis ke la juna ŝtato Norvegujo havu memstaran norvegan skriblingvon. Li ekuzis apartajn norvegajn vortojn, kaj norvegajn fleksiojn en siaj tekstoj. Li eĉ verkis kantojn en dialektoj.
Wergeland laboris por norvega sendependceo, sed samtempe li ankaŭ sekvis kion okazis en eksterlando. Li skribis honorpoemon pri la Julia monarkio, kaj riproĉis la rusan caron post la atako al Polujo en 1831. Per sia plumo li subtenis la strebojn por libereco en aliaj mondpartoj. En sia verkado li ne ĝenis sin pri landlimoj, sed skribis pri kaj Barato kaj Brazilo.

 Kelkaj de liaj verkoj 
 Digte. Første Ring, 1829
 Skabelsen, Mennesket og Messias, 1830
 Spaniolen, 1833
 Papegøien : et Fastelavensriis, 1835 (de Siful Sifadda)
 De Sidste Kloge, 1835 (de Siful Sifadda)
 Barnemordersken, 1835
 Stockholmsfareren, 1837 (de Siful Sifadda)
 Vinterblommer i Barnekammeret, 1840
 «Vord Lys» kaj «Skaaltale for et godt Aar», 1840
 Jan van Huysums Blomsterstykke, 1840
 Mig selv, 1841
 Norges Konstitutions Historie, 1841-43
 Svalen : et skærsommermorgensæventyr for mødre som har mistet børn, 1841
 Jøden : ni blomstrende tornekviste, 1842
 Jødesagen i det norske storthing, 1842
 Den engelske Lods, 1844
 Jødinden : elleve blomstrende tornekviste, 1842
 Mennesket, 1845
 Til min Gyldenlak, 1845
 Hassel-Nødder : med og uden Kjerne, dog til Tidsfordriv, plukkede af min henvisnede Livs-Busk, 1845
 Fjeldstuen, 1845

 Verkoj tradukitaj al Esperanto 
 La Papilio (Sommerfuglen), tradukita de Odd Tangerud

 Periodaĵoj 
 Kiel verkisto 
 For Almuen, 1830-1839
 For Menigmand, 1836-38
 For Arbeidsklassen, 1839-45

 Kiel redaktoro 
 Statsborgeren : en tidende for Norges vel

Kategorio:Norvegaj verkistoj
Kategorio:Norvegaj poetoj
Kategorio:Norvegaj arkivistoj
Kategorio:Norvegaj redaktoroj
Kategorio:Norveglingvaj verkistoj