Täby

Täby [ˈtɛːˌbyː] estas komunumo, paroĥo kaj urbo (svede tätort 'denssetlejo') en Svedio, provinco Uplando, gubernio Stockholms län. Täby estas konsiderata antaŭurbo de Stokholmo. La komunumo havis 67 000 loĝantojn meze de la jaro 2014.

 Geografio 
La komunumo bordas al la Balta maro interne de la Stokholma arkipelago. Gi ankaŭ enhavas kaj bordas al kelkaj lagoj. La alteco de la tereno varias inter 0 kaj 57 m super la marnivelo, se oni esceptas rubŝutejon kiu estas pli alta.

 Historio 
90ra|dekstra|
Täby estas malnova loĝloko. Ekzistas restaĵoj el la bronzepoko. Aro da runŝtonoj informas pri loĝantoj el la vikinga erao, kiam kristanismo disvastiĝis en la regiono. La blazono de la komunumo reproduktas rus-bizancan krucon, kiu troviĝas sur unu el la runŝtonoj.

Täby restis kampara regiono ĝis la konstruado de plurlinia loka fervojo al Stokholmo, plilongigita en 1885. Ek de tiam Stokholmanoj konstruis al si somerajn dometojn en la komunumo kaj poste ankaŭ kreskis la daŭra enloĝantaro. Urbecan karakteron Täby ekhavis nur en la 1960-aj jaroj, kiam konstruiĝis nova centro kun interalie kelkaj unike altaj kaj grandaj loĝdomoj kun duoncirkla formo (Storstugan kaj Grindtorp). La duono de la enloĝantaro tamen loĝas en unufamiliaj domoj.

 Notindaĵoj 
En Täby troviĝas
 preĝejo el la 13-a jarcento (Täby kyrka) kun murpentraĵoj de Albertus Pictor (15-a jarcento);
 kastelo Näsby (Näsby slott), menciita jam en la 14-a jarcento, rekonstruita post incendio en 1904;
 eksa hidroplana eskadro F2 de la sveda aerarmeo (1926-1974);
 ĉevala vetkurejo, inaŭgurita en 1960, plej granda en Svedio;
 butikuma centro subtegmenta, inaŭgurita en 1968, la unua tia en Eŭropo, la plej granda butikuma centro de Svedio.

 Konatuloj el Täby 
 Jarlabanke, grandulo vivanta en la 11a jarcento. Lia nomo kaj tiuj de pluraj el lia klano troviĝas sur multaj runŝtonoj. La tombo de lia patraflanka avino, Estrid, estis trovita kaj ŝia vizaĝo rekonstruita.
 Eric Prydz, diskĵokeo.
 Fredrik Reinfeldt, ĉefministro de Svedio inter la  kaj la .

 Partneraj urboj 
 20ra Rødovre, Danio
 20ra Viimsi, Estonio
 20ra Järvenpää, Finnlando
 20ra Reinbek, Germanio
 20ra Lørenskog, Norvegio

 Eksteraj ligiloj 
 Oficiala retejo 
 Estrid 
 Runŝtonoj de Jarlabanke 

Kategorio:Komunumoj de Svedio
Kategorio:Komunumoj de la provinco Stockholms län
Kategorio:Uplando
Kategorio:Stokholmo
Kategorio:Urboj de Svedio