Spicherbo

eta|Foirstando en suda Francio
Ĉirkaŭ 15.000 manĝeblaj sovaĝplantoj ekzistas en Eŭropo. Spicherboj, kuirejaj herboj aŭ mallonge herboj estas nomataj plantoj, kies folioj, tigoj kaj floroj estas uzataj freŝe aŭ en sekigita formo por spici manĝaĵojn aŭ trinkaĵojn. Ne nepras ke la plantoj botanike estas veraj herboj. Kelkaj plantoj ankaŭ estas staŭdoj aŭ lignoplantoj. Malgraŭ la spicherboj apartenas al la spicoj, oni distingas ilin de la sekaj kaj ofte muelitaj spicoj, el semoj, fruktoj, ŝeloj, radikoj aŭ aliaj plantpartoj.
Kelkaj herboj ankaŭ uzeblas en medicino, plej ofte en tradicia aŭ popola medicino (kuracherbo)

La plej konatoj spicherboj estas:

 Listo de spicherboj 
 latina nomo esperanta nomo plantfamilio botanika rimarkoj kuireja uzo Pimpinella anisum anizo apiacoj unujara herbo por spici ruĝan brasikon, ruĝajn betojn kaj bakaĵojn, fari likvoron Ocimum basilicum bazilio lamiacoj unujara herbopor spici saŭcojn, buteron, salaton, tomatojn kaj viandon Sarureja hortensis satureo lamiacoj unujara herbopor spici fazeolojn kaj fabojn, viandaĵojn, terpomaĵojn, kukurbojn aŭ fari teon Borago officinalis borago boragacoj unujara herbopor spici kukumoj, salatoj, fiŝo, ovaĵoj, terpomoj, kazeo, verda saŭco. La floroj estas manĝeblaj kaj servas kiel dekoraĵo. Nasturtium officinale akvokreso brasikacoj unujara herbopor spici salaton Anethum graveolens aneto apiacoj unujara herbopor majonezo, salatoj, vinagro, tomatoj, fiŝaĵoj, kazeo, aneta supo, semoj por tizano Dracocephalum moldavica drakocefalo lamincoj unujara herbosekigita herbo por kuracteo kaj ungvento Lepidium sativum kreso, kultiva lepidio brasikacoj unujara herbopor salatoj, krudaj manĝaĵoj, al kolbaso, al kazeo, al malvarma viando, ovoj, terpomoj, kiel surmetaĵo al pantranxaĵo, por verda saŭco Matricaria chamomilla kamomilo asteracoj unujara herbopor teo, en medicino Tropaeolum majus tropeolo tropeolacoj unujara herbokiel salato, kiel krudaĵoj, sumetaĵoj al pano, miksi en kazeo Anthriscus cerefolium cerefolio apiacojacoj unujara herboen printempa kaj herbaj supoj, en herbbutero, por spici tomatojn kaj fromaĝojn, en omleto, en verda saŭco Coriandrum sativum koriandro apiacoj unujara herbopor spici legomon, salaton kolbason, pastaĵon, panon, enkredienco de kario, por spici konservitaj kukumoj kaj likvoron Origanum majorana majorano laminacoj unujara herbopor spici tomatan saŭcon, kokaĵon, porkaĵon, picon, krudaĵon Capsicum annuum kapsiko solanacoj unujara herbo kiel legomo, salato, al viando (gulaŝo), supoj, saŭcoj Portulaca oleraceae portulako portulakacoj unujara herbokiel krudaĵo, kaj salato, kuirita kiel legomo (spinacsimila), herbaj saŭcoj, en kazeo Calendula officinales kalendulo asteracoj unujara herbopor teoj kaj ungvento, por natura kosmetikaĵo Sinapis alba sinapo asteracoj dujara herbojunaj ŝosoj kiel kreso, semo por spici acidan legomon, mustardo Barbarea vulgaris barbara-herbo brasikacoj dujara herbovintra spiclegomo, salato Angelica archangelica angeliko apiacoj dujara herbo freŝaj folioj kaj folitigoj por spici, radikoj kiel teo, likvoro kaj herba brando Carum carvi karvio apiacoj dujara herbo por brasiko, viando, terpomoj, fromaĝo, kazeo, pano, legomo, supoj, salato, likvoro, saŭrkraŭto Cochleariea officinalis skorbutherbo asteracoj dujara herbo aldonaĵoj al salatoj kaj buterpanoj Petroselinum crispum petroselo apiacoj dujara herbo spicherbo por supoj, saŭcoj, legomoj, salatoj, terpomoj, verda saŭco Allium sativum ajlo liliacoj aliumo por spici multajn manĝaĵojn Allium cepa var. viviparum aercepo liliacoj aliumo por salatoj, kazeo supoj kaj viando Allium tuberosum ĉina ajlo aŭ ajla ŝenoprazo liliacoj aliumo kiel ajlo, sed pli malforta ajla gusto Allium schoenoprasum ŝenoprazo liliacoj aliumo por spici supon, saŭcoj, salatoj, kazeo, viando, ovoj, terpomaĵoj, buterpano Allium fistulosum tubocepo liliacoj aliumo multflanka spicplanto Inula helenium inulo asteracoj multjara herbo por fari tizanon Arnica montana arniko asteracoj multjara herbo medicina uzo (tinkturo, ekstrakto) Valeriana officinalis valeriano aŭ katherbo valerianacoj multjara herbo teoj, tinkturoj kaj banaldonaĵoj Artemisia vulgaris artemizio asteracoj multjara herbo por spici grasajn rostviandaĵon, anasaĵon, ŝafaĵon, spici legomojn kaj fungojn Symphytum officinalis oficina sinfito boragacoj multjara herbo medicina uzo Satureja montana monta satureo lamiacoj multjara herbo por spici fabojn kaj fazeolojn, viandaĵojn, terpomojn, kukurbojn, por fari teon, kaj banaldonaĵon Origanum vulgare ordinara origano laminacoj multjara herbo por tomatoj, viando, fromaĝo, supoj, legomo, picoj Artemisia abrotanum abrotano asteracoj multjara herbo al salatoj, saŭcoj, rostaĵo, por fari florbukedon Althea officinalis alteo malvacoj multjara herbo por teo Gentiana lutea flava genciano gencianacoj multjara herbo teo, herba brando, malvarmaj ekstraktoj Fragaria vesca arbara frago asteracoj multjara herbo teo, la fruktoj estas freŝe manĝeblaj Artemisia dracunculus estragono asteracoj multjara herbo al salatoj, kazeo, supoj, saŭcoj, kokaĵo, herba vinagro, herba vino, por acidaj kukurboj, por prepari teon Foeniculum vulgare fenkolo apiacoj multjara herbo la semoj por teo kaj bakaĵoj, freŝaj folioj por spici fiŝaĵon, salatojn kaj saŭcojn Sambucus nigra sambuko kapriofoliacoj arbusto floroj kiel teo, friti la florojn en pasta kovraĵo, fruktoj por preparo de ĵeleo kaj sapo Monarda didyma monardo lamiacoj plurjara herbo teo kaj malvarma trinkaĵo, kuracherbo Hypericum perforatum hiperiko kapriofoliacoj arbusto floroj kiel teo, friti la florojn en pasta kovraĵo, fruktoj por preparo de ĵeleo kaj sapo Lavendula angustifolia lavendo lamiacoj plurjara herbo, junaj ŝospintaj por spici saŭcojn, unupotaĵojn, fiŝo, floroj sekigitaj por odori ŝrankojn kaj prepari tizanon, herban brandon aŭ banejaromon Levisticum oficinale levistiko apiacoj plurjara herbo por aromigi supojn, unupotaĵojn, saŭcojn kaj viandaĵon Malva silvestris malvo malvacoj plurjara herbo tizano kaj gargaraĵo Armoricia rusticana kreno brasikacoj plurjara herbo raspita radiko por spici viandaĵon, fiŝaĵon, kazeon, radikpecoj por spici konservitajn kukurbojn Menta sp. mento lamiacoj plurjara herbo freŝa herbo por spici saŭcojn, supojn, krudaĵon, kazeon, ovaĵojn, trinkaĵojn, por aromi oleon kaj por aromi banakvon Sanguisorba minor eta sangvisorborozacoj plurjara herbo junaj folioj por spici salaton, kazeon, ovaĵojn, tomatojn, fiŝaĵon, fari saŭcojn(verda saŭco) Rosmarinus officinalis rosmareno lamiacoj rufarbusto ŝprospintoj kaj folioj por spici viandajn, terpomajn kaj legomajn pladojn, herbovino, herbobrando, tizano kaj por aromi banakvon. Atentu: Ne taŭgas por graveduloj! Salvia officinalis salvio lamiacoj plurjara herbo por spici viandaĵon, fiŝaĵon, supojn, kazeon, tomatan salaton, por fari tizanon, por fari gurgaraĵon. Rumex acetosa rumekso kapriofoliacoj pluirjara herbo por salato, saŭcoj, supoj, fiŝaĵon kaj kazreon, grava inkredienco de frankfurta verda saŭco Thymus vulgaris timiano lamiacoj arbusteto aŭ plurjara herbo por spici kazeon, fungoojn, picojn, viandaĵon, legomaĵon kaj saŭcojn, por fari tizanon, aromigi banakvon kaj fari gargaraĵon Thymus x citriodorus timiano citronaroma lamiacoj arbusto por spici multajn manĝaĵojn, por fari tizanon kaj fari aromajn kusenetojn Sedum reflexum sedo krasulacoj plurjara herbo sukulentfolia junaj ŝosoj kaj folioj kiel salato por spici saucojn kaj herbovinagron Galium odoratum asperulo rubiacojplurjara herbo por majbovlo, por spici fruktsukojn kaj pomĵeleon, por fari tizanon Ruta graveolens ruto citronaroma lamiacoj arbusteto aŭ plurjara herbo por spici viandaĵon, saŭcojn, supojn, herbovinon kaj herbobrandon.
Atentu: nur uzu etajn kvantojn de ruto. La konsumado de grandaj kvantoj estas malsalubra! Artemisia absinthium absinto   asteracoj plurjara herbo aldoni al grasaj viandaĵon kaj unupotaĵojn, poer spici herbovinon,herbolikvoron kaj herbobrandon, por fari tizanon. Atentu: uzu ŝpareme! Hyssopus officinalis hisopo lamiacoj arbusteto kaj plurjara herbo por spici salaton, saŭcojn, fazeolaĵojn, erpomaĵojn, viandaĵojn, sekigita por herbovino, herbobrando, likvoro kaj tizano Melissa officinalis citronmeliso aŭ meliso citronaroma lamiacoj plurjara herbo junaj ŝosoj por spici salaton, kazeon, fiŝaĵon, birdaĵon kaj ĉasaĵon, sekigita herbo por tizano

 Bibliografio 
 anonima: Heil- und Geüwrzpflanzen aus dem eigenen Garten. AID-kajero 1192, Bonn/Germanio 1992
 Bültjer, U.: Lexikon der Kräuter und Gewürze, Bassermann-Verlag, München, 2006


Kategorio:Manĝaĵoj