Teŝina dialekto

Teŝina dialekto (pl.: Gwara Cieszyńska), loke nomata po našymu (po naŝimu - laŭ la nia) aŭ po naszymu (po naŝimu - laŭ la nia) estas dialekto uzata en Teŝinio, nome en ties ĉeĥa kaj pola partoj.

 Deveno, uzo kaj nuntempo 
La teŝina dialekto evoluis el malnovpola lingvo kaj por sia hodiaŭa aspekto ĝi dankemas precipe al influoj de la germana, pola, ĉeĥaRoman Raszka: ZAOLZIE W HISTORII, MOWIE I KULTURZE, p. 27 kaj, ekde la 50-aj jaroj ankaŭ de la slovaka. Laŭ ĉeĥaj lingvistoj temas pri unu el laĥaj dialektoj, polaj lingvistoj por ŝanĝo klasifikas tiun ĉi dialekton kiel unu el sileziaj dialektoj

eta|maldekstra|250ra|Antaŭmilita tombskribo en teŝina dialekto
La teŝina dialekto plenumas por aŭtoĥtonaj loĝantoj de Teŝinio formon de interdialekto. Tio signifas, ke ĝi kunigas elementojn de la ĉeĥa kaj la pola lingvoj kaj ĝi prezentas por parolantoj de la teŝina dialekto relative alireblan rimedon de komunikado kun loĝantoj de Teŝinio, kiuj parolas ĉeĥe aŭ pole. Samtempe temas pri regiona superdialekta formacio, kiu unuigas lingvan kodon en Teŝinio en aspekton de unueca neliteratura parolo. La teŝina dialekto estas la plej disvastigita komunika kodo en la regiono kaj ĝi plenumas ĉi tie rolon de kutima pola lingvo aŭ kutima ĉeĥa lingvo.

La teŝina dialekto sukcesas en Ĉeĥio pli bone ol en Pollando. Kaŭzo de pli rapida integro en Pollando estas pli granda proksimeco de ambaŭ lingvaj sistemoj (de la pola lingvo kaj la teŝina dialekto). En la pola flanko okazas precipe fonetika integro kun la pola lingvo. En la ĉeĥa flanko temas precipe pri kvalitaj ŝanĝoj, nome en sekvo de posteno de la ĉeĥa kiel ofica kaj domina lingvo, aktivecoj de lokaj poloj, kiuj rilate al majoritata populacio limiĝas per emfazigado de la pola kiel rilate al la ĉeĥa alterna lingva koddo, kaj ekzistado de la polaj naciecaj lernejaferoj. Nuntempe nome plimulto de uzantoj de tiu ĉi dialekto apartenas al la pola nacieca minoritato.Hannan, Kevin (1996). Borders of Language and Identity in Teschen Silesia.

 Ekzemploj 
eta|Humura folio „Nasz Kocur“, eldonita en la teŝina dialekto de Josef Koždoň en Moravia Ostrava kaj enhavanta ŝlonzanan propagandon kontraŭ almigreco el Galicio
 babuć - č prase - pl prosię - eo porko
 chrost - č keř - pl krzak - eo arbusto
 glajzy - č koleje - pl szyny kolejowe - eo reloj
 jakla - č blůza - pl bluza - eo bluzo
 jaktóż - č kdyžtak - pl fakte ĝi ne estas uzata - eo se
 keta - č řetěz - pl łańcuch - eo ĉeno (sur biciklo)
 kludzić - č vést - pl prowadzić - eo akompani, konduki
 krokaty - č protivný, agresivní - pl złośliwy, agresywny - eo agresiva, kolerema
 snodzi - č údajně, prý - pl pono, bodajże - eo onidire
 trusiok - č krocan - pl indyk - eo meleagro
 truśka - č krůta - pl indyczka - eo meleagrino
 zakiyl - č dokud - pl dopóki - eo ĝis kiam

 Esploro 
Al esploro de la teŝina dialekto, krom multaj aliaj lingvistoj, longtempe dediĉas sin pola sciencisto kaj folkloristo, vivanta en Ĉeĥio, profesoro Karol Daniel Kadłubiec, kiu prelegas en Silezia Universitato en Teŝino (Uniwersytet Śląski w Cieszynie, Pollando) kaj en PF de Ostrava universitato. La teŝinan dialekton esploris eĉ usona slavisto Kevin Hannan.

 Vidu ankaŭ 
 Goralaj dialektoj
 Silezia lingvo

 Eksteraj ligiloj 

 Strana Teshen Silesian 
 Jakub Grygar: Jazyk jako nástroj sociální diferenciace. Poznámky k jazykové situaci ve Stonavě na Těšínsku.
  - Muzika grupo Blaf, ludas bluegrass, kiel ili mem diras - gorolgrass en silezia dialekto
  - Gorolsko (horalská) kapela Nowina z Jablunkova, hraje původní (nestylizovaný) gorolský folklor
 Roman Raszka: ZAOLZIE W HISTORII, MOWIE I KULTURZE (bakalářská práce)(pol.)

 Referencoj 


Kategorio:Silezia lingvo
Kategorio:Dialektoj de la ĉeĥa lingvo
Kategorio:Silezio