Aleksandr Kuprin

Aleksandr Ivanoviĉ KUPRIN () naskiĝis la 7-an de septembro 1870 (n.s.) en la urbeto Narovĉat, Penza gubernio, Rusia Imperio kaj mortis la 25-an de aŭgusto 1938 en Leningrado, USSR. Li estis granda rusa beletristo kaj verkisto.

 Familio 
La patro, Ivan Ivanoviĉ Kuprin (1834-1871), estis oficisto. La patrino, Ljubov Alekseevna (1840-1910), apartenis al la fama tatara klano Kulanĉak. La gepatroj havis tri infanojn: Sofia (1861-1922), Zinaida (1863-1934) kaj Aleksandr (1870-1938).

 Junaĝo 
Post la morto de sia patro Aleksandr orfiĝis, kiam li estis unujaraĝa. La patrino kune kun la gefiloj translokiĝis al Moskvo. Ekde 1876 ĝis 1880 Aleksandr loĝis kaj lernis en Moskva pensionato por orfoj. Poste li studis en Moskva kadeta korpuso. En 1890 li sukcese finis la Aleksandrovan militejon kiel infanteria leŭtenanto.

Ĝis 1894 li militservis en la rusa armeo. Tiun jaron li eksiĝis kaj poste laboris diversloke sen certa profesio.

 Literatura agado 
Ankoraŭ kiam Aleksandr estis studento de la Aleksandrova militejo aperis lia unua verko La lasta debuto (1889). Poste multaj liaj verkoj estis eldonitaj en kelkaj ĵurnaloj, revuoj ktp.

 Elmigrado 
Post la Oktobra revolucio okazinta en 1917 Kuprin elmigris al Francio en 1919 kaj loĝis deksep jarojn en Parizo. Ĉi periodo de lia vivo ne estis fruktodona kaj li malmulte tie verkis. Li tre suferis pro nostalgio kaj deziris reveni la patrujon. Li tute kadukiĝis kaj estis grave malsana.

 Reveno en Rusion 
Printempe de 1937 Aleksandr Ivanoviĉ revenis Rusion kaj tuj eksentis estimon kaj amon de siaj adeptoj kaj legantoj. Li sukcesis publikigi nure eseon Kara Moskvo.

 Morto 
Aleksandr Kuprin mortis la 25-an de aŭgusto 1938 kaj estis enterigita en Leningrado (nun Sankt-Peterburgo) en la tombejo de Aleksander Nevskij Laŭro apud la tombo de Ivan Turgenev (fama rusa verkisto).

 Lia familio 
Kuprin estis dufoje edziĝinta. La unua edzino Maria Davidova (ekde 1901) naskis filinon Lidia. Baldaŭ ili eksedziĝis. En 1907 Kuprin edziĝis al E. Heinrich. La gepatroj havis filinon Ksenia.

 En Esperanto aperis 
 Al-Iso, trad. S. Pŝenickij.
 "Al-Issa" trad. A. Sidorov
 "Olesja"(daŭrigo) trad. Liana Tuĥvatullina 
 Magia tapiŝo. Kolekto de fabeloj, tradukis el la rusa Klara Ilutoviĉ. Eld. Impeto, 2017.

 Iuj liaj verkoj 
 1892 — Впотьмах
 1896 — Молох
 1897 — Прапорщик
 1898 — Олеся
 1900 — На переломе
 1903 - Белый пудель
 1905 — Поединок
 1909—15 Яма
 1907 — Гамбринус
 1908 — Суламифь
 1911 — Гранатовый браслет
 1913 — Жидкое солнце
 1917 — Звезда Соломона
 1929 — Колесо времени
 1928—32 Юнкера
 1933 — ''Жанета

 Liaj verkoj en kino 
 Первый день (1936)
 Белый пудель (1955)
 Колдунья — (La Sorciere, 1956), ĉefrolis Marina Vlady
 Поединок (1957)
 Анафема (1960)
 Гранатовый браслет (1964)
 Девочка и слон (1969)
 Олеся (1970)
 Шурочка (1982)
 И вот пришёл Бумбо…(1984)
 Любимец публики (1985)
 Яма (1990)
 Гамбринус (1990)
 Брегет (1997)
 Мелюзга (2005)
 Юнкера (телесериал) (2006)

 Eksteraj ligiloj 
 http://www.kuprin.org/ biografio , , 
 http://kuprin.niv.ru/  biografio kaj verkoj 
 http://www.kuprin.de/kuprin_beranger.htm  , ,  tekstoj, bildoj, fotoj kaj voĉo de A.Kuprin deklamanta en 1909 profetaĵon de Nostradamus pri 2000 jaro
 http://shult.ucoz.ru/publ/1-1-0-6 muzeo de A.Kuprin en lia patrujo Narovĉat 

Kategorio:Ruslingvaj verkistoj
Kategorio:Rusiaj verkistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Rusio
Kategorio:Mortintoj en Sankt-Peterburgo