Varaja lingvo

La varaja lingvo - varaje nomata Wáray-Wáray, Winaray aŭ L(in)eyte-Samarnon, en Esperanto foje ankaŭ nomata "varaj-varaja lingvo" - estas membro de la aŭstronezia lingvaro kaj unu el la indiĝenaj lingvoj de Filipinoj. Ĝi parolatas aparte sur la insuloj Samaro, Lejteo (aparte ties orienta parto) kaj Bilirano de la filipina insularo Bisajoj.

La lingvo apartenas al la familio de bisajaj lingvoj kaj distance parencas al la cebua lingvo.

 Ekzemploj 
 Nombroj 
La nombroj de 1 ĝis 10 estas uzataj en la varaja lingvo. Ekde 11 nuntempe preskaŭ ekskluzive uziĝas la nombroj de la hispana lingvo, ĉar la plejparto de la denaskaj varajlingvanoj pro manko de praktika uzo apenaŭ plu konas la korespondajn varajajn vortojn.

 unu usá du duhá tri tuló kvar upat kvin limá ses unom sep pitó ok waló naŭ siyám dek napúlô dek unu (napúlô kag usá)

 Iuj tipaj vortoj kaj frazoj 
Jen iuj tipaj vortoj kaj frazoj uzataj en la varaja lingvo:
 Bonan matenon (tagmezon/posttagmezon/vesperon) – Maupay nga aga (udto/kulop/gab-i)
 Ĉu vi komprenas la varajan? – Nakakaintindi ka hit Winaray?
 Saluton. – Kumusta.
 Dankon. – Salamat.
 Mi amas vin. – Hinihigugma ko ikaw. aŭ Ginhihigugma ko ikaw.
 De kie vi venas? – Taga diin ka?
 Kiom estas tio? – Tag pira ini?
 Mi ne komprenas (vin). – Diri ako nakakaintindi.
 kio – ano
 kiu – hin-o
 kie – hain
 kiam (estonto) – san-o
 kiam (pasinto) – kakan-o
 kial – kay-ano
 jes – oo
 ne – dire
 tie – adto
 nokto – gab-i
 tago – adlaw
 Ĉu mi povas helpi? – Pwedi bumulig?

 Ortografio 
Kvankam la nuntempe ne plu ekzistanta "Akademio de bisajaj lingvoj de Samaro kaj Lejtero" (Sanghiran san Binisaya ha Samar ug Leyte) kreis standardan ortografion por la varaja lingvo, tiu regularo ne tre disvastiĝis kaj uziĝis. Praktike ankoraŭ nuntempe ne ekzistas ĝenerale akceptita ortografio. Sekve povas ekzistis du skribformoj de sama vorto, kvankam la diferencoj kutime limiĝas je vokaloj. Ekzemploj estas

 diri aŭ dire („ne“)
 hira aŭ hera („al ili“)
 pira aŭ pera („mono“ - ankaŭ povas signifi "kiom da?"')
 maopay aŭ maupay („bone“)
 guinhatag aŭ ginhatag („donis“)
 direcho aŭ diritso („antaŭen“; el la hispana lingvo)

 Eksteraj ligiloj 

 ekzemple: la artikolo pri Esperanto en la varaja branĉo de vikipedio
 informo pri la varaja lingvo en la retejo ethnologue.com (angle)

Kategorio:Varaja lingvo
Kategorio:Filipina lingvaro
Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Kategorio:Lingvoj de la Filipinoj