Humoresko

Humoreske estas en la literaturo ĝenronomo de humura rakonto aŭ novelo kaj en la muziko nomo por mallonga, serena, gaja aŭ komika instrumenta muzikaĵo. 

La humoresko en la literaturo
La nocio humoresko ekestis en la 1-a jardeko de la 19-a jarcento kaj estis formita analoge al la nocioj grotesko, burlesko kaj arabesko. Humoresko komence estis mallonga, serena, naiva, aminda, pardonema kaj humura historio, kiu ofte ekprenis okazintaĵojn el la burĝa kaj establita ĉiutago kaj pro tio rolas en burĝaj cirkonstancoj. ekde la 1820-aj jaroj ankaŭ humuraj kaj pli kaj pli satiraj romanoj (humoreskaj romanoj) estas nomataj humoreskoj. 

Klasikaj reprezentantoj de la humoreska romano estas Jean Paul, Adolf Stern, Henry Fielding kaj Charles Dickens.

La humoresko en la muziko
Robert Schumann enkondukis en 1839 la nocion el la literaturo unuafoje per sia pianokomponaĵo op. 20 en la muzikon (ĉi tiun li dediĉis al Julie von Webenau). Similaj praformoj de humoresko estas skerco kaj burlesko. Schumann enkondukis la titolon, por permesi al si sub la signifo de la humura (germane: humorig) kompoziciajn liberecojn kaj por ne plu vidi sian verkon ligita al tradiciitaj formreguloj. Humoresko estas en la romantisma muziko plejofte pianomuziko. Pluaj ĉefaj ecoj de humoresko estas krom mallongeco kaj serena karaktero de la komponaĵo profundpenso kontrastriĉaĵo.

La nocion transprenis aliaj komponistoj, ekz.: 

Antonín Dvořák, Humoreske Op. 101 Nr. 7
Edvard Grieg, Humoresker, Opus 6
Engelbert Humperdinck, Humoresko E-maĵora por orkestro
Georg Schumann, k. a. Humoresko en variacia formo, Gestern Abend war Vetter Michel da op. 74 (orkestrohumoresko)

Literaturo

La humoresko en la literaturo
R. Grimm: Begriff und Gattung Humoreske. Jahrbuch der Jean Paul Gesellschaft. 1968, .
D. Burdorf, C. Fasbender (Hrsg.): Metzler Literatur Lexikon. 3. Auflage. Metzler, Stuttgart, Weimar 2007, ISBN 3-476-01612-9.
Anton Ĉeĥov: Humoresken und Satiren. 2 Bände. Herausgegeben und übersetzt von Peter Urban. Diogenes, Zürich 2001, ISBN 3-257-06266-4.

La humoresko en la muziko
B. Appel: Zum musikalischen Humor in der ersten Hälfte des 19. Jahrhunderts unter besonderer Berücksichtigung des Formproblems. Dissertation. Universität Saarbrücken, Saarbrücken 1981.

 Eksteraj ligiloj 

La humoresko en la literaturo
Carl Maria Seyppel, Schlau, schläuer, am schläusten, Ägyptische Humoreske, niedergeschrieben und abgemalt 1315 Jahre vor Christus von C. M. Seyppel, Hofmaler und Poet seiner Majestät des Königs Rhampsinit III, Memphis, Mumienstraße No 35, 3 Etage, 4x Klingeln, ausgegrabenes Buch, Düsseldorf, Bagel, 1882; DFG-Projekt „Digitalisierte historische Kinderbücher“

La humoresko en la muziko
Humor in der Musik. Universität Paderborn, Musikdidaktik (Seminar-Reader)

Kategorio:Literaturo laŭ ĝenroj
Kategorio:Muzikaj ĝenroj
Kategorio:Humuro
Kategorio:Kabaredo