Pasado de Venuso

eta|dekstre|Registraĵo de la pasado en 2012 far Solar Dynamics Observatory
Pasado de Venuso (aŭ transito de Venuso)
okazas, kiam la planedo Venuso pasas inter Tero kaj Suno.
La planedo iĝas videbla kiel malgranda nigra makulo, kiu trairas la sunan diskon.
Tiaj pasadoj daŭras plurajn horojn.
(la venusa pasado de 2004 daŭris pli ol 6 horojn).
Antaŭ la kosma epoko, la observo de la pasadoj de Venuso utilis al la sciencistoj
por kalkuli la distancon Tero - Suno per paralakso.

La pasadoj de Venuso okazas nuntempe laŭ regula sinsekvo, kiu ripetiĝas ĉiujn 234 jarojn: du pasadoj disigataj de 8 jaroj, ĉiaj paroj disigataj de jen 121,5 jaroj, jen 105,5 jaroj. La lasta pasadoj okazis en 2004 kaj 2012Venonta pasado de Venuso  ,  la venonta paro da pasadoj okazos en 2117 kaj 2125Kalendaro de la pasadoj de Venuso (3000 a.K. - 2999 p.K.) (Institut de Mécanique Céleste et de Calcul des Éphémérides) .

Observi pasadon de Venuso neprigas samajn antaŭgardojn kiel por observi suneklipson;
fikse rigardi Sunon sen taŭgajn protektilo rapide kuntrenas gravajn, ofte ĉiamajn, okulajn lezojn.

 Konjunkcio 
eta|maldekstra|Konjunkcioj de Venuso, kun aŭ sen pasado, laŭ kiu la konjunkcio okazas aŭ ne ĉe la noda linio
En plejoftaj el la okazoj, kiam Tero kaj Venuso estas en
konjunkcio, ili ne estas laŭliniigataj kun Suno ĉar la venusa orbito estas klinata de 3,4°. Vidata elde Tero, Venuso en malsupera konjunkcio povas malproksimiĝi el Suno de 9,8° Ĉar la angula diametro de Suno estas ĉirkaŭ 0,5°, Venuso povas pasi al pli ol 18 sunaj diametroj for de Suno. La pasado okasas kiam
ambaŭ planedoj estas en konjunkcio en kaj en (preskaŭ) sama momento trapasas la
nodan linion de la venusa orbito, tie estas la intersekcia linio de
la orbitaj ebenoj de Tero kaj Venuso.

La pasado ripetiĝas laŭ periodo de 234 jaroj: paro de pasadoj disigataj de 8 jaroj,
intertempo de 121,5 jaroj, nova paro disigataj de 8 jaroj kaj intertempo de 105,5 jarojPasadoj de Venuso: Katalogo de ses jarmiloj .
Tiu periodo de 243 jaroj venas de tio, ke 234 sideraj jaroj de Tero(88 735,3 tagoj) faras
preskaŭ ekzakte 395 venusajn jarojn. Tiu periodo egalas 152 sinodaj periodoj de Venuso. Post tiu periodo, ambaŭ planedoj revenas en preskaŭ sama lokoj unu rilate al la alia.

La intertempo de 8 jaroj estiĝas ĉar 8 teraj jaroj ekvivaloras proksimume 13 venusajn
jarojn, tio, kiu metas la planedojn en pli malpli sama loko ĉiuj 8 jaroj. Tiu-ĉi
koincido ne estas sufiĉe preciza por okazigi tri sinsekvajn pasadojn, ĉar Venuso
antaŭiras de po 22 horoj je ĉiu pasado.

La sinsekvo 105,5 / 8 / 121,5 / 8 ne estas la unusola ebla en la periodo de 243 jaroj
pro malgranda misakordo inter la konjunkcio kaj la trairo de la noda linio. Antaŭ 1518
okazis nur po tri pasadoj ĉiuj 234 jaroj, laŭ sinsekvo 8 / 113,5 / 121,5, kaj la ok
pasadoj antaŭ la jaro 546 estis disigataj de 121,5 jaroj. La nuna sinsekvo daŭros
ĝis 2846 kaj anstataŭigos ĝin sinsekvo 105,5 / 129,5 / 8Transitoj de Venuso elde Tero (el Quarter Million Year Canon of Solar System Transits (Kvaronmilion-jara kalendaro da sunsistemaj pasadoj) .

 Historio 
Kvankam en antikva epoko la grekaj, babilonaj,
ĉinaj kaj majaaj astronomoj konis la movon de Venuso, nenio
permesas aserti, ke ili iam observis la fenomenon de pasado de Venuso.

La unua, kiu estus rimarkinta pasadon de Venuso esti la persa filozofo
AvicenoAbu Ali al-Husain ibn Abdallah ibn Sina (Aviceno)  ,
la . Tio permesis al li aserti, ke foje Venuso estas pli proksima de
Tero ol de Suno.

Johannes Kepler estis la unua, kiu antaŭkalkulis pasadon de Venuso por 1631, sed
tiu-ĉi ne estis observita, ĉar la malprecizo de siaj kalkuloj ne permesi antaŭvidi,
ke la pasado estis nevidebla en plejparto de Eŭropo.

La unuan sciencan observon de pasado de Venuso faris la angla astronomo
Jeremiah Horrocks, de sia domo en Much Hoole apud Preston la
 (aŭ la 24-an de novembro, laŭ la julia kalendaro, tiam
valida en Anglio) dum lia amiko William Crabtree observis la pasadon en Salford,
apud Manchester. La mezuroj faritaj dum la observo permesis al Horrocks taksi la
distanco Tero - Suno je 95,6 milionoj da kilometroj (ĉirkaŭ du trionoj de la vera
distanco: 149,6 milionoj da kilometroj).

Mezuri la distancon inter la Tero kaj la suno estis grava astronomia celo dum jarcentoj. Ĉe la trairejoj de Venuso trans la Suno en 1761 kaj 1769, la grandeco de la astronomia unuo estis mezurita kun granda precizeco, uzante la paralaksan metodon, priskribita de James Gregory en sia verko Optica Promota de 1663. Jam en 1761 multaj internaciaj delegacioj estis senditaj tra la mondo por vidi ĉi tiujn trairejoj. Ĝi estis la unua tiaspeca scienc-internacia kunlaboro; Sciencistoj el diversaj eŭropaj landoj vojaĝis al Siberio, Norvegio, Novlando kaj Madagaskaro. Plej multaj delegacioj spektis almenaŭ parton de la trairejo, sed la plej sukcesan mezuradon faris Jeremiah Dixon kaj Charles Mason ĉe Kabo de Bona Espero.

La , la rusa astronomo Miĥail Lomonosov malkovris
la venusan atmosferon sekve al observo de la pasado en la observatorio de Sankt-Peterburgo.

En la transiro en 1769, ok jarojn poste, sciencistoj vojaĝis al Hudsongolfo, Baja California (tiam sub hispana rego) kaj Norvegio. Alia ekspedicio (kiu inkluzivis Charles Green) estis sendita al Tahitio, gvidata de kapitano James Cook - kiu tiam ekiris sian unuan vojaĝon. La malsukcesa vojaĝo de Guillaume Le Gentil al Barato por vidi la pasado akiris famon pro malsukceso rigardi ambaŭ pasadoj kaj reveninte hejmen post 11-jara foresto, li estis deklarita morta kaj perdis siajn posedaĵojn, laboron kaj edzinon.

En 1771, kombininte mezurojn de 1761 kaj 1769, la franca astronomo
Jérôme Lalande kalkulis ke la distancon Tero - Suno estus 149,9±0,31 gigametroj. Sed la mezuroj estis malprecizigitaj pro la « fenomeno de la nigra guto », kiun oni tiam kredis kaŭzata de la dika venusa atmosfero. Tamen, freŝdataj studoj montris ke tiu
fenomeno estas ŝuldata al turbulado de la tera atmosfero kaj malperfektaĵoj de la tiamaj optikaj aparatoj.

Dum la pasado de 2004, sciencistoj mezuris la karakterizilojn de la malpliiĝo de suna lumeco pro la intermetiĝo de Venuso. Tiuj mezuroj helpos al la malkovro de ekstersunaj planedoj. Tamen tia mezuro neprigas grandegan precizon, la malpliiĝo de la suna lumeco estas apenaŭ de 0,001 videbla magnitudo.

 Apartaj pasadoj 
 Razantaj pasadoj 
Foje Venuso nur "tuŝetas" (lau vidpunkto de Tero) la sunan diskon dum pasado. En tiu kazo, eblas ke en iaj lokoj de Tero plena pasado estus vidata dum en aliaj estus nur parta pasado (ne estas dua nek tria tuŝoj). Tiaj pasadoj tre maloftas. La lasta el tiaj pasadoj okazis la , la venonta okazos la .

Eblas, ke razanta pasado estus parte videbla elde iuj teraj regionoj, kaj nevidebla elde aliaj. Tiaj eventoj okazis lastfoje en 541 a. K. kaj okazos en 2854.

 Samtempaj pasadoj 
Samtempaj pasadoj de Venuso kaj de Merkuro antaŭ Suno estas treege
maloftegaj, la lasta okazis en la jaro 373 173 a.K., la venonta okazos en la
jaro 69 163.

 Kalendaro de la pasadoj 
+ Estintaj pasadoj de Venuso DatoPasadoj de Venuso, informoj provizitaj de HM Nautical Almanac Office   de lapasada mezo  Horo (UTC)  Notoj Komenco  Mezo  Fino   16:12  19:35  21:48  Observita de Aviceno. ......   16:12  19:35  21:48  Lasta pasado, kiu ne okazis duope.   22:46  01:56  05:07    16:12  19:35  21:48  Lasta pasado antaŭ eltrovo de la astronomia lorno.   03:51  05:19  06:47  Antaŭkalkulata de Kepler.   14:57  18:25 21:54 La unua observita, de Horrocks kaj Crabtree.   02:02  05:19  08:37  Lomonosov observas venusan atmosferon.   03:02  05:46  08:29  Ekspedicio de James Cook en Tahition.   01:49  04:07  06:26  Ekspedicio de Pietro Tacchini en BaratonPrelego pri la venusa pasado de la 9-a de decembro 1874 .   13:57  17:06  20:15  Por tiu okazaĵoReviviĝas la pasado de Venuso de 1882, el Sky and Telescope ĉereta revuo  , John Philip Sousa komponas marŝon La pasado de VenusoJohn Philip Sousa & The Transit of Venus .   05:13  08:20  11:26  Vaste diskonigita de amaskomunikiloj2004 : Venusa pasado (de HM Nautical Almanac Office)  .   22:09  01:29  04:49  Videbla en Aŭstralio, Pacifiko kaj orienta Azio. Komenco videbla en Nordameriko2012 : Venusa pasado (de HM Nautical Almanac Office)  

+ Estontaj pasadoj de Venuso Dato de lapasada mezo  Horo (UTC)  Videbleco Komenco  Mezo  Fino   23:58  02:48  05:38  Videbla en orienta Ĉinio, Japanio, Indonezio, AŭstralioParte videbla en okcidenta Nordameriko, Barato, Afriko, Mezoriento.  13:15  16:01  18:48  Videbla en Sudameriko kaj oriento de UsonoParte videbla de la okcidento de Usono, Eŭropo kaj Afriko.   08:42  11:33  14:25  Videbla en Afriko, Eŭropo kaj MezorientoParte videbla de orienta Azio, Indonezio kaj Ameriko.   01:08  04:38  08:08  Videbla de Rusio, Barato, plejparto el IndonezioParte videbla de Afriko, Eŭropo, okcidento de Usono.   22:32  01:44  04:56  Videbla de Aŭstralio kaj plejparto el IndonezioParte videbla de Azio, Afriko kaj oriento de Ameriko.   12:29  14:45  17:01  Videbla de Sudameriko, okcidenta Afriko kaj oriento de UsonoParte videbla en Eŭropo, okcidento de Usono kaj Mezoriento.   11:39  14:17  16:55  Videbla de Ameriko, okcidenta Afriko kaj EŭropoParte videbla de orienta Afriko, Mezoriento kaj Azio.   03:48  07:25  11:02  Videbla en Eŭropo, Azio,Mezoriento kaj orienta AfrikoParte videbla de orienta ameriko, Indonezio kaj Aŭstralio.

 Vidu ankaŭ 

 Pasado (astronomio)
 Pasado de Merkuro
 Pasado de Merkuro elde Venuso
 Pasado de Merkuro elde Marso
 Pasado de Venuso elde Marso
 Pasado de Tero elde Marso
 Francisco Antônio de Almeida Júnior

 Notoj kaj referencoj 


 Eksteraj ligiloj 
  Rendevuoj kun Venuso
  2004-2012: La pasadoj de Venuso
  June 5/6, 2012: Venus Transit
  Transit of Venus.org 
  Pasadoj de Venus - 5 000 a.K. - 10 000 p.K. 
  La pasado de Venus trans Suno  (PDF)
  La pasado de Venus: bona ŝanco por la studentoj  (PDF)

Venuso
Kategorio:Venuso