Giganta rubandofiŝo

eta

La giganta rubandofiŝo (Regalecus glesne) estas specio el familio rubandofiŝoj (regalecedoj). Ĝi estas oceanodroma kaj vivas en ĉiuj oceanoj krom polusaj regionoj, en profundo ĝis 300 m. Ĝi povas pezi 270 kg kaj longi ĝis 11 m. La malofte vidata giganta rubandofiŝo estas la plej longa osta fiŝo de la mondo, kaj estas ekzemplo de abisma gigantismo. Ĝia formo estas rubandeca kaj maldika flank-al-flanke kun dorsa naĝilo laŭ la tuta longo, stumpaj brustaj naĝiloj, kaj longaj remformaj pelvaj naĝiloj. Ĝia koloro estas arĝenta kaj blua kun malhelaj makuloj kaj intense ruĝaj naĝiloj. Pro la korpaj karakteroj kaj serpentuma naĝmaniero de gigantaj rubandofiŝoj, oni spekulativas ke ili estas la kaŭzo de multaj observoj de supozataj "mardrakoj".

Etimologio
Regalecus glesne estis unue priskribita de Peter Ascanius en 1772. La genronomo Regalecus venas de la latina vorto regalis "reĝa", kaj la specinomo glesne venas de Glesnaes, la nomo de bieno ĉe Glesvær (proksime al Bergen en Norvegujo), kie la tipa specimeno troviĝis. La nomo "rubandofiŝo" verŝajne aludas al la longega, maldika korpformo.

Arealo
La gigantaj rubandofiŝoj havas tutmondan arealon kaj estas trovita ĝis 72°N kaj sude ĝis 52°S, sed plej ofte de la tropikoj ĝis la mezaj latitudoj. Ili ne troviĝas en la polusaj regionoj. Oni kategoriis ilin kil oceanodromaj, ĉar ili migras sekvante sian ĉefan manĝaĵon. Ili loĝas pli vaste en la Atlantiko ol la Pacifiko. Oni kredas, ke gigantaj rubandofiŝoj vivas de la helluma  ĝis la nehela . La plej profunda fidinda registro de la specio estas 463–492 m en la Golfo de Meksiko kiel parto de la projekto Gulf SERPENT.

Aspekto
Ĉi tiu specio estas la plej longa osta fiŝo de la mondo, kun rekorda longo de 7-8 m, eble ĝis 11 m, kaj rekorda pezo de 272 kg (600 lbs). Oni supozas ke malpli novaj kaj multe pli longaj taksoj, ekzemple rubandofiŝo, kiun oni kredis 17 m longa, estas "tre verŝajne malakurataj." Oni tre ofte mezuras gigantajn rubandofiŝojn je totala longo de almenaŭ 3 m.

Malmultaj larvoj de la giganta rubandofiŝo estas identigitaj kaj priskribitaj. Tiuj havis longan korpon kun radioj elstarantaj de la okcipita kresto kaj longa pelva naĝilo, identa al tiu de la plenkreskaj fiŝoj. Malsame de la plenkreskuloj, la haŭto de la larvoj estas preskaŭ tute travidebla kun disaj makuloj de malhela koloro laŭ la dorso kaj kapo. Tiu malhela pigmento kredeble estas adapto por kontraŭheleco kiam la fiŝo vertikalas en la akvo, kiel oni scias, ke la plenkreskuloj faras. Ankaŭ malsame de la plenkreskuloj, la larvoj havas vostan naĝilon kun kvar radioj. Iuj pli grandaj junuloj havis korpan koloron similan al la plenkreskula. Larvo kaptita apud la insulo Palagruža longis 103.4 mm kun korpa alto de proksimume 7 mm.

La plenkreskuloj havas malhelan arĝentkoloran rubandoforman korpon, flanke plata kaj longega, kun dorsa naĝilo laŭ ĝia tuta longo de inter la okuloj ĝis la pinto de la vosto, kies koloro gamas de malintense rozeca ĝis brile ruĝa. Ĝi ofte surhavas malhelan ondoformajn makulecajn aŭ striecajn markojn. La membrano inter la operkulo kaj la aliaj kraniaj ostoj nigras. Serio de malintensaj horizontalaj strioj estas evidenta ĉe iuj individuoj sed mankas ĉe aliaj. La haŭto estas senskvama kun abunda tuberetaro.

La radioj de la dorsa naĝilo estas molaj kaj nombras inter 414 kaj 449 in total. Sur la kapo de la fiŝo, la komencaj 10–12 naĝilradioj estas pli longaj kaj konsistigas okulfrapan ruĝan kreston. La brustaj kaj pelvaj naĝiloj estas preskaŭ apudaj. La brustaj naĝiloj estas stumpaj, sed la pelvaj estas longaj, unuradiaj, kaj iom similaj al la formo de remo, plivastiĝantaj ĉe la ekstremo. Anusaj naĝiloj mankas. La vosta naĝilo kutime longas malpli ol 2 m, ĉe la plej multaj individuoj multe malpli ol 1 m, kaj havas kvar radiojn. Ĉe la plej multaj specimenoj la vosta naĝilo estas severe rompita aŭ tute mankas. La kapo estas malgranda kun la eletendebla makzelo kutima ĉe . La  speco havas 33-47 brankajn radiojn sur la unua brankarko, neniujn dentojn, kaj ene nigran buŝon. La okuloj grandas kaj situas tuj super la buŝo.

La organoj de giganta rubandofiŝo koncentriĝas al la antaŭa parto de la korpo, kio eble ebligas, ke la besto pluvivu post perdo de granda parto de la vosto. Mankas naĝoveziko. La hepato estas oranĝokolora aŭ ruĝa, verŝajne pro astaksantino en la dieto. La flanka linio komenciĝas super kaj malantaŭ la okulo, sed tuj malaltiĝas ĝis la plej malalta triono de la korpo, kaj longas ĝis la vostpinto. Alirita 15-an de marto 2013. Estas postabdomena stomaka cekumo, t.e. tubo etendita de la fino de la stomako ĝis la fino de la korpo. La funkcio de tiu struktoro estas nekonata, kaj oni observis neniun manĝaĵon en ĝi. Ĝi ne necesas por vivo, ĉar individuoj de Regalecus perdis duonon de la cekumo aŭ la tutan cekumon kaj tamen pluvivis sen ĝi.

La giganta rubandofiŝo estas konfuzebla kun la  (Regalecus russelii). Ili estas distingeblaj per la nombro da dorsaj naĝiloj kaj dorsnaĝilaj radioj: R. glesne havas du naĝilojn kun 11-radioj en la dua, dum ĉe R. russelii la unua naĝilo mankas kaj la alia havas nur un radion). Krome, R. glesne havas proporcie malpli grandan longon de nazpinto ĝis kloako, t.e. proksimume trionon de la norma korpa longo, kompare al triono de la norma korpa longo por R. russelii. R. glense havas pli longan abdomenon ol R. russelii. R. russelii havas pli da brankaj radioj (47–60), kaj R. glesne nur 33–47.  Ankaŭ la nombro da antaŭanusaj dorsnaĝilaj radioj malsamas, estanta malpli ol 82 ĉe R. russellii kaj pli ol 90 ĉe R. glesne.

 Vivociklo 
La sola fidinda registro de la plej fruaj etapoj de Regalecus estas raporto de ovoj de la okcidenta Pacifiko, kiujn oni identigis per DNA-a strekkodado, kaj junulo (norma longo 13.7 mm) identigita laŭ morfologiaj trajtoj. La ovoj estis rondaj kun multaj dornetoj (ĉ. 0.04 mm longaj) situantaj dise sur la tuta .

La nombro da krestoj pliiĝas dum la besto kreskas. Junuloj komence havas unu dorsnaĝilan radion. Post kiam la larvo kreskas ĝis proksimume 50 mm, la radioj post la unua fariĝas ĉiam pli ornamecaj kaj longaj.

Kutimoj
Oni scias malmulte pri la kutimoj de gigantaj rubandofiŝoj. Oni observis ilin naĝantajn per ondado de la dorsa naĝilo, kaj ankaŭ naĝantajn en vertikala pozicio per ondado kaj de la korpo kaj de la dorsa naĝilo. En 2010, sciencistoj filmis gigantan rubandofiŝon en la Golfo de Meksiko, kiu estis naĝanta en la mezapelaga tavolo en kolona pozicio, kun la vosto malsupre. Tio estis la unua filmo de fidinde identigita giganta rubandofiŝo en natura medio, kaj fariĝis dum esploro per defore direktata subakva veturilo proksime al Thunder Horse PDQ.

Nutrado
Oni scias malmulte pri la manĝaj kutimeoj de Regalecus. La stomako kaj intesto de mortintaj individuoj kutime estis malplenaj aŭ enhavis koloran likvon. Unu giganta rubandofiŝo havis milojn da kriluloj en sia intesto. Alia raporto pri la stomaka enhavo de du plenkreskaj gigantaj rubandofiŝoj konstatis 43 kapojn kaj 7 individuojn de mediteraneaj kriluloj.

Parazitoj
Rubandofiŝoj havas malmultajn konatajn parazitojn. Plenkreska giganta rubandofiŝino estis parazitata de almenaŭ 63 plerocerkoidoj (infektaj cestodaj larvoj) malcerte identigitaj kiel Clistobothrium.

Sinamputado
Gigantaj rubandofiŝoj portas indikojn de sinamputado de la postkloaka korpo. Ili povas forigi nur la vostan naĝilon kaj malmultajn vertebrojn, aŭ la tutan malantaŭan parton de la korpo. La amputo ne damaĝas gravajn organojn ĉar ili koncentriĝas en la antaŭa korpoparto. Amputoj okazas plurfoje dum la vivo de la besto, kaj ĉiuj individuoj pli ol 1.5 m estas sinamputintaj. La kialo estas malklara. Rubandofiŝoj ne havas konatajn naturajn predantojn, do ĝi malverŝajne estas kontraŭpredada defendo. Malgraŭ ofta missupozo, ke ŝarkoj manĝas rubandofiŝojn, oni neniam dokumentis atakon al rubandofiŝo fare de ŝarko. Unu atako de  al rubandofiŝo estas dokumentita, kvankam la globokapuloj ne manĝis la fiŝon.

Konservado
Oni neniam dokumentis takson de la nombro da gigantaj rubandofiŝoj. Almenaŭ unu populacio ekzistas en la norda Atlantiko, kaj reprodukte izolita populacio en la Mediteraneo. Tre fruaj vivetapoj troviĝis proksime al la meksikagolfa marbordo de Florido kaj la bordo de Kanado. Ovoj troviĝis ankaŭ en maro apartenanta al Nov-Zelando kaj proksime al la Okcident-Mariana Kresto en la nordokcidenta Pacifiko. La specio estas "Malplej Zorgiga" laŭ la Ruĝa Listo de IUKN.

Rilato kun homoj
La giganta rubandofiŝo ne estas komerce kaptata, sed foje estas kroma viktimo de komercaj retoj. La viando malplaĉas al homoj. La gusto de kuirita rubandofiŝaĵo estas priskribita "kiel papero." Ses homoj, kiuj provis frititan rubandofiŝaĵon, asertis ke la gusto taŭgas, sed ke la karno estis malfirmega kaj ĝenerale maldezirinda. Ankaŭ hundo, kiu regula manĝis aliajn fiŝojn, rifuzis proponatan gigantan rubandofiŝon.

Oni supozas pro la grandeco, longeco, kaj serpentuma naĝado de gigantaj rubandofiŝoj, ke ili respondecas pri kelkaj observoj de mardrakoj. 

Oni iam kredis ke gigantaj rubandofiŝoj estas maloftaj, sed nun suspektas ke ili estas relative oftaj, kvankam vidoj de sanaj individuoj en ilia natura habitato estas malkutimaj. La giganta rubandofiŝo kaj la parenca Russell-a rubandofiŝo foje nomiĝas "tertremfiŝoj" tial, ke la popolo kredas, ke ili alsupriĝas antaŭ kaj post tertremo.

Oni proponis ke bildoj de la egipta dio Ḥȝyšš baziĝis sur gigantaj rubandofiŝoj. Ḥȝyšš estas ĉevalkapa serpenta dio, pri kiuj 16 bildoj estas trovitaj sur ĉerkoj kaj sarkofagoj. La similecoj kun la giganta rubandofiŝo vidiĝas en la longaj naĝiloj kaj la koloro.

Referencoj

Eksteraj ligiloj
 Giant 'Sea Serpent' Caught on Camera, Discovery News ĉe YouTube. Filmo de rubandofiŝo naĝanta en la meza pelago.
 "Mythical sea creature captured on film", artikolo pri klopodoj malpermesi profundmaran trenretadon kun filmo de giganta rubandofiŝo.
 Recent Examinations of the Oarfish, Regalecus glesne, from the North Sea. Yorkshire Coast Sealife, Fisheries & Maritime Archive & Museum

Kategorio:Aktinopterigoj