Jan Szczepanik

eta|maldekstra|La prezentado de la kuglorezista veŝto en 1901
eta|maldekstra|140ra|La granda kruco de la Ordeno de Izabela la Katolikino.
eta|dekstra|Jan Szczepanik kun edzino
Jan Szczepanik (prononco , naskiĝis la 13-an de junio 1872 en Rudniki apud Mostiska, Galicio kaj Lodomerio en la Aŭstra imperio, mortis la 18-an de aprilo 1926 en Tarnów) estis inventisto nomata “la pola Edisono” kaj “galicia geniulo”. Li estis priskribita en du artikoloj de Mark Twain.

Jan Szczepanik estis ekstergeedzeca filo de Marianna, filino de kamparanoj el Zręcin apud Krosno. Edukata li estis de Salomea kaj Wawrzyniec Gradowicz en Krosno, kie li lernis en popola lernejo. Gimnazion li partoprenis en Jasło kaj instruistan seminarion en Krakovo. Ĝis 1896 li laboris kiel instruisto en apudkrosnaj vilaĝoj.

Li estas aŭtoro de 50 inventaĵoj kaj centoj da patentitaj teknikaj konceptoj el la kampo de kolorfotado, televido, kolora teksado kaj aliaj. En 1897 patentigis "telektroskopon", unu el la unuaj solvoj de monokroma televido. En la jaroj 1918-1925 li prilaboris sistemon de kolora filmo kun preskaŭ reala speguligo de koloroj. Laboris ankaŭ pri sonfilmoj. Li sukcesis krei, kaj en 1901 publike ekprezenti, kuglorezistan veŝton, speco de teksaĵo kun maldikaj ŝtalfolioj. La inventaĵo donis al li famon, ĉar danke al ĝi la hispana reĝo Alfonso la 13-a defendis sin kontraŭ atenco kaj poste dekoris lin per la plej alta ŝtata distingilo.

 Distingoj 
Distingita per la Granda Kruco de la Ordeno de Izabela la Katolikino.

 Bibliografio 
 Władysław Jewsiewicki, Jan Szczepanik wielki wynalazca (jan Szczepanik granda inventisto, Varsovio 1961
 Polski Słownik Biograficzny (Pola Biografia Vortaro), Instytut Historii Pola Scienca Akademio, Varsovio -Krakovo 2010, p. 275–278, ISBN 9788388909870
 Anna Pragłowska, Obrazy i barwy. O wynalazkach i życiu Jana Szczepanika (Bildoj kaj koloroj. Pri inventaĵoj kaj vivo de Jan Szczepanik), Tarnów 2012, ​ISBN 978-83-87785-72-7​

 Eksteraj ligiloj 
 Jan Szczepanik  – riĉe ilustrita monografio de Jan Szczepanik kaj liaj eltrovaĵoj  ()
 Strona poświęcona Janowi Szczepanikowi  Paĝo dediĉita al Jan Szczepanik ()
 Mark Twain – The Austrian Edison Keeping School Again  (=
 Mark Twain – From the „London Times” of 1904  ()
 Artykuł o spotkaniu Szczepanika z Twainem  ()

eta|maldekstra|230ra|La artikolo de Mark Twain pri Jan Szczepaniketa|dekstra|210ra|La aŭtomata teksilo inventita de Jan Szczepanik

Kategorio:Polaj inventistoj
Kategorio:Inventistoj
Kategorio:Polaj kemiistoj
Kategorio:Poloj