Hiiako (luno)

Hiiako (Hiʻiaka), aŭ Haŭmeo I, estas plej granda kaj plej ekstera satelito de Haŭmeo.

 Malkovro 
Michael E. Brown kaj sia teamo da astronomoj malkovris ĝin la , okaze de observo de HaŭmeoIAUC 8577: 2003 EL_61, 2003 UB_313, 2005, FY_9; c/2005 N6  per la sistemo de adaptiĝiva optikoLaser Guide Star Adaptive Optics (W.M. Keck Observatory)  de la observatorio W.M. Keck de Mauna Kea.

Ĝi ricevis tiam la maldaŭran nomon S/2005 (2003 EL61) 1 aŭ S/2005 (2003 EL_61) 1), kodo indikante ke estis la unua satelito malkovrita en 2005 de la objekto tiam nomita "2003 EL61".

 Nomoj 
Oni komence kromnomis ĝin "Rudolph" [rudolf] (unu el la boacoj de la Kristnaska ViroHaŭmeo komence ricevis la kromnomon « Santa », por « Santa Claus », angla nomo de la Kristnaska Viro. konata pro ĝia ruĝa nazo en porinfana kanto).

Kiam Haŭmeo ricevis sian oficialan numeron (136108) 2003 EL_61, la satelito ricevis nomon (136108) 2003 EL61 I, kaj kiam la nana planedo estis nomita HaŭmeoAUC 8976: V1309 Sco; (136108); 201P, 202P, 203P, 204P, 205P , ĝia satelitoj fine akiris veran nomon: Hiiako, laŭ Hiʻiaka filino de la diino Haumea, diino de la danco, kaj protektantino de Havajo

 Ecoj 
La grando de tiu luno estis ĉirkaŭkalkulata laŭ ĝia videbla magnitudo, hipotezinte ĝian albedon al 0,8. Ĝia infraruĝa spektro similas tiun de kristala akva glacio, ĝia denso estas do rigardita kiel ne malproksima de 1 g/cm3 (aŭ 1000 kg/m3). Oni do taksas ĝian mason al 1,79 x 1019 kg kaj ĝian grando al 320 kmOrbits and Masses of the Satellites of the Dwarf Planet Haumea = 2003 EL61 (Orbitoj kaj masoj de la satelitoj de la nana planedo Haŭmeo = 2003 EL61) .

La ĉeesto de kristala glacio (kiel sur Haŭmea mem) estis neatenditaWater ice on the satellite of Kuiper belt object 2003 EL_61 Akva glacio sur la satelito de kujperzona objekto 2003 EL_61 , ĉar je la temperaturo de Hiiako, (< 50 K) kristala glacio estas nestabila, kaj iom post iom (je milionoj da jaroj) aliformiĝas al amorfa glacio.

Oni opinias, ke Hiiako (kiel Namako) formiĝis sekve al kolizioGiant Remnants of Cosmic Collision Found Beyond Neptune (Giganta restaĵo de kosma kolizio trovita trans Neptuno)  inter Haŭmeo kaj iu kosma korpo.

Grupo de transneptunaj asteroidojThe création of Haŭmea's collisional family (La kreo de Haŭmea kolizia familio) ,
la haŭmean familion,
aro da korpoj kies orbitaj parametroj similas tiujn de Haŭmeo, apogas tiun hipotezon.

 Notoj kaj referencoj 


 Eksteraj ligiloj 
  Partoj de nanplanedo disigataj en la ekstera sunsistemo
  2003 EL61 la nana planedo 
  La objekto (136108) 2003 EL61, el la paĝoj de Jean-Michel

Kategorio:Lunoj de Haŭmeo