Bernhard Wicki

Bernhard Wicki (n. 28-an de oktobro 1919 en St. Pölten, Malsupra Aŭstrio; m. 5-an de januaro 2000 en Munkeno) estis aŭstra-svisa-germana aktoro kaj filmreĝisoro.

 Vivo 
La patro de Wicki estis svisa inĝeniero kaj kompaniano de maŝinfabriko, lia patrino aŭstrino kun hungaraj prauloj. Post la abituro en Silezio li studis komence ĉe la universitato de Breslau arthistorion, historion kaj germanistikon, en 1938 li ŝanĝiĝis al la aktorlernejo de la Ŝtata Teatrejo en Berlino. En 1939 li estis arestita pro nura membreco en la junulara movado "Bündische Jugend" por kelkaj monatoj en koncentrejo Sachsenhausen. Post sia liberiĝo li komence transloĝiĝis al Vieno kaj studis tie ĉe Max-Reinhardt-Seminaro aktoran arton kaj reĝisoradon. Ĉe la kastelparka teatro en Schönbrunn li rolis Urfaust, pluaj engaĝoj estis i.a. en Bremen, ĉe la Salcburgaj Festivaloj, en Bazelo kaj Zuriko. Komence de 1945 li geedziĝis kun aktorino Agnes Fink, la du jam antaŭ la militfino forlasis Germanion kaj iris al la teatro je Zuriko. Tie li konatiĝis i.a. kun dramisto Friedrich Dürrenmatt, kun kiu lin ligis dumviva amikeco.

En 1950 Wicki debutis kiel filmaktoro en Der Fallende Stern, sekvis i. a. Die letzte Brücke (1953) kaj Es geschah am 20. Juli (1955). Post kiam li en 1952 spektis fotoekspozicion de la agentejo Magnum en Lucerno, li decidis eklerni ankaŭ fotadon. Li petis reĝisoron Helmut Käutner pri kunlaborebleco kiel kameraasistanto ĉe ties filmo Monpti (1957). En 1958 li unuafoje direktis la reĝisoradon en la dokumenta filmo Warum sind sie gegen uns? Tutmonde li famiĝis unubate en 1959 per la kontraŭmilita filmo Die Brücke, en kiu li rakontas la tragedian historion de sensenca defendado de ponto fare de junaj soldatoj je la fino de la dua mondmilito. Dum la sekvaj jaroj Wicki plue laboris kiel filmreĝisoro. Lia lasta reĝisora verko (1986–1989), la filmigo de la romano Das Spinnennetz de Joseph Roth, ankaŭ povas esti rigardata kiel lia testamento: jen Wicki montras la danĝeron de implikiĝo de la germana burĝaro en ekstreme dekstrula ideologio kaj la kontraŭjudismo de la Vajmara Respubliko.

Post lia morto en 2001 fondiĝis en Munkeno la Bernhard Wicki Gedächtnis Fonds. Ĉi tiu disdonas ekde 2002 la Bernhard-Wicki-Filmpremion – Die Brücke kiel pacpremio de la germana filmo. Plua Bernhard-Wicki-Filmpremio, ekde 2006 dotita per 15.000 eŭroj, jam ekde 2000 estas disdonata en orientfrisa Emden. Bernhard Wicki estis ekde la komenco idea patrono de la festivalo Internationales Filmfest Emden-Norderney, unuafoje okazigita en 1990.

En dua geedzeco Wicki vivis ekde 1995 kun aktorino Elisabeth Endriss. En la dokumenta filmo Verstörung – und eine Art von Poesie (2007, vidu sube) Elisabeth Wicki-Endriss portretas vivon kaj verkaron de sia edzoi.

Bernhard Wicki estis entombigita en la tombejo Nymphenburg en Munkeno (tombejo n-o 4-1-23).

 Filmaro 
 Aktoro (elekto) 
 1950: Der fallende Stern, reĝisoro Harald Braun
 1953: Der Haflinger Sepp, reĝisoro Paul May
 1953: Die letzte Brücke, reĝisoro Helmut Käutner
 1954: Rummelplatz der Liebe, reĝisoro Kurt Neumann
 1954: Das Zweite Leben, reĝisoro Victor Vicas
 1954: Ewiger Walzer, reĝisoro Paul Verhoeven
 1955: Es geschah am 20. Juli, reĝisoro Georg Wilhelm Pabst
 1955: Kinder, Mütter und ein General, reĝisoro László Benedek
 1955: Rosen im Herbst, reĝisoro Rudolf Jugert
 1956: Weil du arm bist, mußt du früher sterben, reĝisoro Paul May
 1956: Skandal um Dr. Vlimmen / Tierarzt Dr. Vlimmen, reĝisoro Arthur Maria Rabenalt
 1957: Es wird alles wieder gut, reĝisoro Géza von Bolváry
 1957: Die Zürcher Verlobung, reĝisoro Helmut Käutner
 1958: Unruhige Nacht, reĝisoro Falk Harnack
 1960: La notte, reĝisoro Michelangelo Antonioni
 1967: Madeleine und der Legionär, reĝisoro Wolfgang Staudte
 1969: Deine Zärtlichkeiten, reĝisoro Peter Schamoni
 1971:Carlos
 1973: Der Kommissar (epizodo: Herr und Frau Brandes)
 1977: Derrick (epizodo: Eine Nacht im Oktober)
 1977: Despair – Eine Reise ins Licht, reĝisoro Rainer Werner Fassbinder
 1978: Die gläserne Zelle, reĝisoro Hans W. Geißendörfer
 1978: Die Abenteuer des David Balfour (kvarparta televida filmo), reĝisoro Jean-Pierre Decourt
 1980: Derrick (epizodo: Zeuge Yurowski)
 1983: Frühlingssinfonie, reĝisoro Peter Schamoni
 1983: Eine Liebe in Deutschland, reĝisoro Andrzej Wajda
 1984: Paris, Texas, reĝisoro Wim Wenders
 1985: Killing Cars, reĝisoro Michael Verhoeven
 1991: Erfolg, reĝisoro Frank Seitz
 1993: Das Prinzenbad, reĝisoro Richard Blank

 Reĝisorado 
 1958: Warum sind sie gegen uns?
 1959: Die Brücke
 1961: Das Wunder des Malachias
 1962: Der längste Tag
 1964: Der Besuch, laŭ la dramo Der Besuch der alten Dame '(La vizito de la maljuna damo) von Friedrich Dürrenmatt
 1965: Morituri, laŭ samnoma romano de Werner Jörg Lüddecke
 1967: Der Paukenspieler
 1970: Karpfs Karriere
 1971: Das falsche Gewicht, laŭ samnoma romano de Joseph Roth 
 1977: Die Eroberung der Zitadelle
 1984: Die Grünstein-Variante, laŭ sondramo de Wolfgang Kohlhaase
 1986: Sansibar oder Der letzte Grund, laŭ samnoma romano de Alfred Andersch
 1989: Das Spinnennetz

 Literaturo 
 Peter Zander: Bernhard Wicki, eldonejo Bertz + Fischer, Berlino 1995, 2-a prilaborita eldono, ISBN 3-929470-04-7
 Richard Blank: Jenseits der Brücke. Bernhard Wicki. Ein Leben für den Film ("Trans la ponto". Bernhard Wicki. Vivo por la kino), 1999 ISBN 3-430-11473-X

 Dokumenta filmo 
 Verstörung - und eine Art von Poesie. Die Filmlegende Bernhard Wicki. (Perturbo - kaj ia speco de poezio. La filmlegendo Bernhard Wicki) Dokumenta filmo, Germanio, 2007, 120 Min., scenaro kaj reĝisorado: Elisabeth Wicki-Endriss, BR, interalie kun Maximilian Schell kaj Klaus Maria Brandauer

 Eksteraj ligiloj 


 Bernhard Wicki Gedächtnisfond e.V.
 „Verstörung - und eine Art von Poesie“ - oficiala filma retejo
 „Porträt Bernhard Wicki“ , Bayerischer Rundfunk, la 16-an de junio 2008

Kategorio:Aŭstraj reĝisoroj
Kategorio:Aŭstraj aktoroj