Maŝakalia lingvo

La maŝakalia lingvo estas indiana lingvo parolata en Brazilo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de la maŝakalioj. La maŝakalia lingvo estas parolata kiel hejma lingvo de proksimume 1400 parolantoj. Tiu lingvo apartenas al la maŝakalia familio kaj al la lingva trunko makro-ĵea (ankaŭ nomata kiel granda-ĵea). 

Tipologio

En la maŝakalia lingvo la komuna apero de la frazaj elementoj estas SOV (Subjekto - objekto - Verbo):

{|border="0" cellspacing="0" cellpadding="6" style="border-collapse:collapse"
|-
|   ||Ûn||-te ||tik||kix
|-
| ||Virino||ERG||viro||frapi
|}
"La virino frapis la viron"

La maŝakalia lingvo estas ergativa lingvo, kiu montras ergativa-absolutan kazosistemon. En lingvoj kun tia kazosistemo la subjekto de transitivaj verboj ricevas ergativan finaĵon, dum la subjekto de netransitivaj verboj kaj ankaŭ la objekto ne ricevas ian finaĵon:

   Hãmgãy-texokyînmãhã JaguaroERGviandomanĝi
"La jaguaro manĝis viandon"

   Xapup-tehãmgãypenãhã PorkoERGjaguaroekvidi
"La porko ekvidis la jaguaron"

   Hãmgãyû-xok Jaguaroĝimorti
"La jaguaro mortis"

La maŝakalia lingvo estas ankaŭ aktiva ergativa lingvo, do la subjektoj de netransitivaj verboj, kiuj estas agantoj ricevas ankaŭ la ergativan finaĵon kiel la subjektoj de transitivaj verboj. Subjektoj de netransitivaj verboj kiuj estas suferantoj en la verba evento ne ricevas ergativan finaĵon:

   Ûn-tehãmyãg VirinoERGdanci
"La virino dancis"

   Motû-tapxat Pilkoĝimalpleniĝi
"La pilko malpleniĝis"

Fonologio
La maŝakalio havas kompleksan fonologion, kun pluraj alofonoj kaj komplikaj nazaj procesoj.

Vokaloj
 Antaŭa Centra Malantaŭa Supra ,  ,  Meza ,  ,  Suba , 

Konsonantoj

 Lipkonsonantoj Alveolaj Palataj Velaraj Gorĝaj Brusonaj     Nazaj  ~   ~   ~   Frikativaj   ~  ~    Afrikataj  ~ 

Referencoj

ARAUJO, Gabriel Antunes. Fonologia e Morfologia da Língua Maxakalí. Dissertação (Mestrado em Linguística) – IEL, Unicamp, Campinas, 2000b
CAMPOS, Carlo Sandro de O. Maxakalí: língua ergativa tripartida? Anais do VI Encontro de Línguas e Culturas Macro-jê. Goiânia: UFG, 2008
PEREIRA, Deuscreide. Alguns aspectos gramaticais da língua maxakalí''. Belo Horizonte: Fale, 1992

Eksteraj ligiloj

Instituto Socioambiental (ISA) 
Ethnologue
Maxakalí-English grammar and dictionary

Kategorio:Makro-ĵea lingvaro