Lanioj

Lanius estas la genro de la tipaj lanioj, genro de paserinaj birdoj de la familio de Laniedoj. Plej parto de la specioj de tiu familio estis lokigita en tiu genro. La afrikaj specioj estas konataj kiel fiskaloj (esperante akuzistoj aŭ kolumlanioj) el la afrikansa vorto fiskaal ("oficiulo", ĉefe ekzekutisto), pro tio ke tiuj birdoj pendas sian predon el dornoj por stokado.

Plej parto de la specioj de Lanius loĝas en Eŭrazio kaj Afriko, sed la Granda lanio havas ĉirkaŭpolusan distribuadon, dum la Nordamerika lanio estas limigita en Nordameriko. Ne estas membroj de tiu genro aŭ eĉ de la tuta familio de Laniedoj en Sudameriko aŭ Aŭstralio.

La birdoj de la genro Lanius estas birdoj de malfermaj habitatoj tipe vidataj ripoze per rekta sinteno sur elstara ripozejo kiel arbopinto aŭ telefonfosto. Ili eksaltas al predo, kiun kaptas dumfluge aŭ surgrunde. Tiuj specioj ĉefe manĝas grandajn insektojn, sed manĝas ankaŭ malgrandajn birdojn, reptiliojn kaj eĉ mamulojn. Ĉe la grandaj nordaj specioj kiaj la Granda lanio, majoritato de predo estas vertebruloj, ĉefe vintre.

Spite ties dieto, tiuj ne estas veraj rabobirdoj, ĉar ne havas la fortajn kalkanumojn de rabobirdoj. Kvankam ili uzas siajn piedojn por teni pli malgrandajn insektojn, pli grandaj predoj estas palisumitaj ĉe akra pinto, kia dorno aŭ pikiloj de pikdratoj. Tio sekuras la disŝiron per la hokoforma beko.

Plej parto de la lanioj de Lanius estas solemaj, escepte dum reproduktado kaj tre teritoriaj. Nordaj aŭ moderklimataj specioj kiaj la Granda aŭ la Ruĝdorsa lanioj estas migrantaj kaj vintras sude de siaj reproduktaj teritorioj.

Ambaŭ seksoj de plej parto de specioj estas nedistingeblaj, kaj la masklo estas certe la plej brila birdo kie estas diferenco.

Estas kelkaj naturaj grupigoj ene de la genro, kiaj la sep afrikaj kolumlanioj, al grandaj grizaj specioj (ludovicianus, excubitor, meridionalis kaj sphenocercus) kaj la eŭraziaj brundorsaj specioj (tigrinus, bucephalus, collurio, isabellinus, cristatus kaj gubernator). En tiu lasta grupo estis malfacile difini la specilimojn, kaj iam kelkaj el tiuj lanioj estis grupigitaj kiel sampecifaj.

La prahistoria lanio Lanius miocaenus estis priskribita el fosilioj de la Komenca Mioceno troviĝintaj ĉe Langy, Francio, kvankam ties lokigo en tiu genro ne estis universale akceptata pro malproksimeco tempa.

 Specioj en taksonomia ordo 
eta|200px|dekstra|Lacerto palisumita sur dornoj fare de Sudgranda lanio Lanius meridionalis, Lanzarote

 Genro: Lanius aŭ tipaj lanioj
 Tigra lanio, Lanius tigrinus
 Bovkapa lanio, Lanius bucephalus
 Ruĝdorsa lanio Lanius collurio
 Izabela lanio Lanius isabellinus
 Brunkrona lanio, Lanius cristatus
 Grizkrona lanio, Lanius collurioides
 Emina lanio, Lanius gubernator
 Soŭza lanio, Lanius souzae
 Bejdorsa lanio, Lanius vittatus
 Longvosta lanio Lanius schach
 Grizdorsa lanio Lanius tephronotus
 Filipina lanio, Lanius validirostris
 Nigrafrunta lanio Lanius minor
 Nordamerika lanio, Lanius ludovicianus
 Granda lanio Lanius excubitor
 Sudgranda lanio Lanius meridionalis
 Ĉina lanio, Lanius sphenocercus
 Grizdorsa maskolanio, Lanius excubitoroides
 Longvosta kapuĉolanio, Lanius cabanisi
 Grizdorsa kapuĉolanio, Lanius dorsalis
 Somalia lanio, Lanius somalicus
 Makinona lanio, Lanius mackinnoni
 Kolumlanio, Lanius collaris
 Santomea lanio, Lanius newtoni
 Tanzania lanio, Lanius marwitzi
 Ruĝkapa lanio, Lanius senator
 Maskolanio, Lanius nubicus
 Stepa lanio, Lanius pallidirostris

 Referencoj
 Tony Harris kaj Kim Franklin, Shrikes and Bush-Shrikes ISBN 0-7136-3861-3

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Laniedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Eŭropo