Jakuo

Penelopo aŭ Jakuo estas ĝenerala nomo kiu rilatas al dekkvin specioj de birdoj de la samnoma genro (Penelope) kaj de la familio Kracedoj. La Jakuoj estas mezgrandaj arboloĝantaj birdoj (de 65 al 95 cm) kiuj vivas en Mez- kaj Sudameriko nome el suda Meksiko al tropikal Sudameriko. Ili estas kun la aliaj kracedaj birdoj kiel Jakutingoj, Mutuoj kaj Ĉaĉalakoj, la plej antikvaj birdoj de la okcidenta hemisfero.

Ili estas similaj al meleagroj, kun pli sveltaj korpoj, longaj koloj kaj vostoj, malgrandaj kapoj kaj rondoformaj flugiloj. Tiuj grandaj birdoj havas ĉefe brunan plumaron kaj karakteran ruĝan mentonsakon.

Ilia pepado estas forta, laŭta kaj raŭka hopado kaj ilia flugo bruigas iliajn flugilojn, kio atentigas la ĉasistojn al la lokiĝoj de tiuj birdoj.

Nombraj membroj de tiu genro estas endanĝerigitaj specioj kaj almenaŭ unu estas draste endanĝerigita, kutime pro tropika senarbarigo kaj ĉasado. Kaze de kelkaj specioj la ĉirkaŭkalkulitaj populacioj estas tiom malaltaj kiom nur 1000 maturaj birdoj, foje etende sur konsiderinda areo. Pro la malabundo de multaj el la membroj de tiu genro kaj ankaŭ pro la fakto, ke la habitato estas ofte en densaj aŭ altaltitudaj arbaroj, oni scias malmulte pri kelkaj el la speciaj kutimaro kaj reproduktado; fakte, kelkaj specioj troviĝas ĉe altitudoj ĝis 3350 metroj. Nestoj estas tipe konstruitaj el bastonetoj en arboj.

Tiu genro ŝajne originiĝis kiel parto de la sudena etendo de jakuoj tra la Andoj kaj tra tropika Sudameriko. Ties plej proksimaj parencoj estas probable la bridojakuoj, Aburria. Tiuj prauloj de la genro ŝajne diverĝis el kelka tempo dum la epoko Burdigaliano, antaŭ 20-15 mj, sed tio ne estis ĝis nun konfirmita de fosilioj (Pereira et al. 2002).

 Specioj kaj subspecioj 
 Genro Penelope Merrem, 1786
 Kamata penelopo, Penelope argyrotis (Bonaparte, 1856)
 Penelope argyrotis albicauda Phelps kaj Gilliard, 1940
 Penelope argyrotis argyrotis (Bonaparte, 1856)
 Penelope argyrotis colombiana Todd, 1912
 Barba penelopo, Penelope barbata Chapman, 1921
 Ortona penelopo, Penelope ortoni Salvin, 1874
 Anda penelopo, Penelope montagnii (Bonaparte, 1856)
 Penelope montagnii atrogularis Hellmayr kaj Conover, 1932
 Penelope montagnii brooki Chubb, 1917
 Penelope montagnii montagnii (Bonaparte, 1856)
 Penelope montagnii plumosa Berlepsch kaj Stolzmann, 1902
 Penelope montagnii sclateri G. R. Gray, 1860
 Malgranda penelopo, Penelope marail (Statius Müller, 1776) 
 Penelope marail jacupeba Spix, 1825
 Penelope marail marail (Müller, 1776)
 Brova penelopo, Penelope superciliaris Temminck, 1815 
 Penelope superciliaris jacupemba Spix, 1825
 Penelope superciliaris major Bertoni, 1901
 Penelope superciliaris superciliaris Temminck, 1815
 Dabena penelopo, Penelope dabbenei Hellmayr kaj Conover, 1942 Sud-andaj jungaoj
 Kresta penelopo, Penelope purpurascens Wagler, 1830
 Penelope purpurascens aequatorialis Salvadori kaj Festa, 1900
 Penelope purpurascens brunnescens Hellmayr kaj Conover, 1932
 Penelope purpurascens purpurascens Wagler, 1830
 Kaŭka penelopo, Penelope perspicax Bangs, 1911
 Blankaflugila penelopo, Penelope albipennis Taczanowski, 1878
 Granda penelopo, Penelope jacquacu Spix, 1825 - 
 Penelope jacquacu granti Berlepsch, 1908
 Penelope jacquacu jacquacu Spix, 1825
 Penelope jacquacu orienticola Todd, 1932
 Penelope jacquacu speciosa Todd, 1915
 Malhela penelopo, Penelope obscura Temminck, 1815 
 Penelope obscura bridgesi G. R. Gray, 1860
 Penelope obscura bronzina Hellmayr, 1914
 Penelope obscura obscura Temminck, 1815
 Blankakrona penelopo aŭ Ruĝbrusta penelopo, Penelope pileata Wagler, 1830 - 
 Okraventra penelopo, Penelope ochrogaster Pelzeln, 1870 
 Blankabrova penelopo, Penelope jacucaca Spix, 1825 Napaj humidaj arbaroj

Referencoj

Pereira, Sérgio Luiz; Baker, Allan J.& Wajntal, Anita (2002): Combined nuclear and mitochondrial DNA sequences resolve generic relationships within the Cracidae (Galliformes, Aves). Systematic Biology 51(6): 946-958.  DOI 10.1080/10635150290102519, PMID 12554460 PDF kompleta teksto

Bibliografio
 SICK, Helmut. Ornitologia brasileira. Rio de Janeiro: Editora Nova Fronteira, 2001

Kategorio:Kracedoj
Kategorio:Kokoformaj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Kategorio:Birdaj genroj
Kategorio:Neotropisa faŭno