Uusimaa

Uusimaa ([], traduko "Novlando",  [], finne parollingve iam Uusmaa) estas la plej popolriĉa provinco de Finnlando. El la finnlandaj provincoj ĝi estas ankaŭ la plej dense loĝata, rapide kreskanta, la plej multkultura, la plej multlingva kaj la plej sekulara. Laŭ la stato de  en la provinco vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La ĉefurbo estas Helsinko. Ekde la 1-a de januaro 2011 la najbara provinco Orienta Uusimaa estis aligita al Uusimaa. La provinco estas oficiale dulingva (finna kaj sveda), sed nuntempe ekzistas multe ankaŭ denaskaj parolantoj de aliaj lingvoj.

En la finnaj parlamentaj elektoj Uusimaa inkludas du elektajn distriktojn: Elektan distrikton de Helsinko, kiu inkludas nur Helsinkon kaj elektan distrikton de Uusimaa, kiu inkludas la tutan reston de la provinco.

eta|<center>aro da apudmarbordaj insuletoj ĉe Raseborg, viditaj el aviadilo.
eta|dekstra|420ra|Porvoo ĉe la Porvoo-rivero.
eta|altdekstre|dekstra|Nuboskrapulo en Kivenlahti, Espoo.
Antaŭ la sveda povo la granda plejo de nuna Uusimaa apartenis al Tavastio. En la 9-a jarcento, en la epoko de la Vikingoj, komerca vojo de okcidento al oriento pasis la teritorion. Ĝis la 12-a jarcento la areo estis nur malmulte loĝata de estonoj kaj iuj parencoj de la finnoj el la pli norda teritorio Kanta-Häme, kiuj regule pasis tra la areo por atingi la maron kaj reveni hejmen. Post la 12-a jarcento la teritorio estis parto de Svedio kaj la loĝado rapide plimultiĝis. La kompare al la regiono Origina Finnlando (finne Varsinais-Suomi; svede Egentliga Finland), la historia kerno de Finnlando, pli malfrua setlado kaŭzis la nomon "Novlando" (Uusimaa / Nyland).

Post la jaro 1809, kiam la svedoj devis cedi Finnlandon al la Rusia Imperio, la ĉefurbo de Finnlando estis translokigita de Turku (Åbo) al Helsinko kaj la procentaĵo de finnlingvanoj en la regiono tre plifortiĝis. Transloĝiĝo el finnparolantaj areoj al Uusimaa kaŭzis, ke la finna fariĝis en la 20-a jarcento denove la pleja lingvo en la marborda regiono de Uusimaa.

La bordoj de la lago Tuusulanjärvi (inter la komunumoj Tuusula kaj Järvenpää) fine de la 19-a jarcento altiris multajn artistojn, kiuj por la ekesto de finna nacia konscio havis grandan signifon: inter ili estis la komponisto Jean Sibelius, la verkisto Juhani Aho kun sia edzino, la pentristino Venny Soldan-Brofeldt, kaj la pentristo Pekka Halonen. Ankaŭ la verkisto Aleksis Kivi pasigis siajn lastajn jarojn tie. La plej granda lago en la provinco Uusimaa estas Lohjanjärvi.

La regiona kanto de Uusmaalaisten laulu estas la kanto Uusmaalaisten laulu. Ĝiaj plej konataj partoj estas: “ĉi tie la kapo kaj koro de Finnlando, nia Uusimaa” (en la finna: täällä Suomen pää ja sydän, meidän Uusimaa) kaj “Uusmaa en la krono de Finnlando estas la plej hela perlo” (en la finna: Uusmaa Suomen kruunussa on helmi kirkkahin).

 Komunumoj 
Estas 26 komunumoj (municipoj) en Uusimaa. Por la oficiale dulingvaj komunumoj estas parenteze donita la nomo en la lingvo de la malplimulto.

 Regiono de Helsinko 
 23ra Espoo (svede Esbo)
 23ra Helsinko (fi. Helsinki, sv. Helsingfors)
 23ra Hyvinkää
 23ra Järvenpää
 23ra Karkkila
 23ra Kauniainen (sv. Grankulla)
 23ra Kerava
 23ra Kirkkonummi (sv. Kyrkslätt)
 23ra Lohja (sv. Lojo)
 23ra Mäntsälä
 23ra Nurmijärvi
 23ra Pornainen
 23ra Sipoo (sv. Sibbo)
 23ra Siuntio (sv. Sjundeå)
 23ra Tuusula
 23ra Vantaa (sv. Vanda)
 23ra Vihti

 Regiono de Raseborg 
 23ra Hanko (sv. Hangö)
 23ra Ingå (finne Inkoo)
 23ra Raseborg (fi. Raasepori)

 Regiono de Porvoo 
 23ra Askola
 23ra Myrskylä (sv. Mörskom)
 23ra Porvoo (sv. Borgå)
 23ra Pukkila

 Regiono de Loviisa 
 23ra Lapinjärvi (sv. Lappträsk)
 23ra Loviisa (sv. Lovisa)

 Eksaj komunumoj 
 Bromarv
 Degerby
 Ekenäs
 Ekenäs landskommun
 Haaga
 Huopalahti
 Kampara komunumo de Hyvinkää
 Kulosaari
 Liljendal
 Kampara komunumo de Karis
 Karis
 Karjalohja
 komunumo Lohja: Lohjan kunta
 Nummi
 Nummi (Lohja)
 Nummi-Pusula
 Oulunkylä
 Pohja
 Pusula
 Ruotsinpyhtää
 Tenala
 iuj aliaj

La antaŭa Gubernio Uusimaaa
Gubernio Uusimaa estis unu el la gubernioj de Finnlando ĝis 1997. Ĝi estis laŭ loĝantaro la plej granda gubernio de Finnlando ekde la dua mondmilito. La ĉefurbo estis Helsinko. La gubernio estis fondita en 1831. Tiam Gubernio Uusimaa kaj Tavastio estis nuligitaj kaj parto el tiuj iĝis Gubernio Tavastio kaj la alia parto kaj iuj areoj el Gubernio Kymenkartano estis unuigita kreante do Gubernio Uusimaa. Gubernio Uusimaa estis oficiale dulingva (finna kaj sveda). En 1949 parto el Gubernio Uusimaa estis ligita al Gubernio Kymi. En 1997 Gubernio Uusimaa estis ligita al Gubernio suda Finnlando. Kvankam Helsinko estas la ĉefurbo de tuta Finnlando, ĝi perdis sian pozicion kiel gubernia ĉefurbo, kaj Hämeenlinna iĝis ĉefurbo de Gubernio suda Finnlando. En 1997 Gubernio Uusimaa inkludis 36 komunumojn. En 1900 Gubernio Uusimaa havis 298 000 kaj en 1997 1 277 932 loĝantojn. 


Kategorio:Provincoj de Finnlando
Kategorio:Suda Finnlando