Hagiso

eta|Hagiso kun napoj (neeps) kaj terpomoj (tatties)
Hagiso (angle ) estas tradicia skota manĝaĵo. Oni eĉ diras, ke ĝi estas "La nacia plado" kaj ĉiukaze estas la neevitebla centro de Burns Supper.
La ingrediencoj de hagiso ne estas tiom allogaj. Ĝi konsistas ĉefe de visceraĵoj de ŝafo, nome de pulmo, koro, hepato kaj stomako, kuirita kun faruno de aveno kaj spicoj.

 Kulturo 
Hagiso atingis literaturan prestiĝon pro la poemo Alparolo al la Hagiso () de la skota nacia poeto Robert Burns. La deklamado de ĉi tiu poemo estas centra parto de la ceremonio dum Burns Supper ĉiujare dum la naskiĝtago de Burns, la 25-an de januaro, kaj celebrata en la tuta mondo.

 teksto kun klarigoj (angle) 
 en Esperanto: Alparolo al la Hagiso  el "Kantoj Poemoj kaj Satiroj" de Robert Burns Tradukitaj de Reto Rossetti kaj William Auld, Eldonejo Kardo, Glasgow, 1995, ISBN 0-905149-26-2.

 Recepto 
La hejma produktado de hagiso nuntempe estas relative komplika, ĉar la ingrediencoj (ŝafaĵoj) ne estas facile atingeblaj. Tial oni kutime aĉetas la pretan produkton kaj varmigas ĝin en bolanta akvo.
Fonto por tradicia recepto: Scotisch Crafts 

 stomako de ŝafo kiel kovrilo
 hepato, pulmo kaj koro de ŝafo
 3 cepoj
 graso de reno
 150 g faruno de aveno
 salo, nigra pipro
 kajena pipro
 saŭco de rostaĵo (angle:gravy)

 Vegetara versio 
Fonto: The Vegetarian Society of the United Kingdom 

 100g cepoj, sen ŝelo kaj tranĉita al malgrandaj pecoj
 15ml sunflora oleo
 50g karoto raspita
 35g fungoj tranĉita al malgrandaj pecoj
 50g ruĝaj lentoj
 600ml vegetara buljono
 25g ruĝaj fazeoloj
 35g muelitaj arakidoj
 25g muelitaj nuksoj
 30ml soja saŭco
 15ml citrona suko
 7.5ml timiano
 5ml sekigita rosmareno
 iomete da kajena pipro
 7.5ml miksitaj spicoj
 200g fajna avena faruno
 freŝe muelita nigra pipro

Fritu la cepon en la oleo kaj aldonu karotojn kaj fungojn. Aldonu la lentojn kaj 2/3 de la buljono. Miksu la restaĵon de la buljono kun la fazeoloj, miksu kun la restantaj ingrediencoj kaj aldonu. Lasu kuiri dum 10-20 minutoj. Aldonu la avenan farunon kaj lasu kuiri 10 - 20 minutojn. Aldonu akvon laŭ bezono. Finfine metu en bakpleton kaj baku en forno (190 °C) dum 30 minutoj. Surtabligu kun terpomoj.

 Kompareblaj manĝaĵoj aliloke 
Hagiso apartenas al la receptoj, kiuj uzas laŭeble la plej grandan parton de buĉita besto (hepato, koro, eĉ sango). Kontraste al kolbaso estas aldonata iu speco de greno.

 Pölsa estas tradicia sveda manĝaĵo. La ĉefaj ingrediencoj estas bova viando, hepato, koro, cepo, kaj hordeo spicita per pipro kaj majorano. Servita kun terpomoj kaj ruĝaj betoj, foje kun fritita ovo.
 Scrapple (Pennsylvania Dutch) estas tradicia manĝaĵo, kiu konsistas el tiuj viandaj partoj de porko, kiuj ne estas uzeblaj alimaniere, kun faruno de maizo kaj foje fagopiro. Similas al Pon, en kiu estas uzata nur la buljono de la viando-restaĵoj. Oni fritas la tranĉaĵojn.
 Grützwurst en Germanio
 Buchada en Brazilo. Tre simila, sed oni uzas kasavon anstataŭ avenaĵo.

 Eksteraj ligiloj 
 Teksto pri Hagiso en la germana ĵurnalo Die Zeit 
 Recepto kun speciala saŭco:   

Kategorio:Skota kuirarto