Proto-stelo

Proto-stelo estas amaso da gaso kaj kosma polvo kiu kuntiriĝas, ene
de giganta molekula nubo, por iĝi stelo. La materio, kiu kolapsas sur la
proto-stelon plidensigas kaj, pro frotado, plivarmigas ĝin ĝis inkandesko.
La altirita polvo malhelpas la lumo eliri, la proto-stelo estas do ĉirkaŭigata de
kokono da polvo kaj aspektas kiel malluma globeto. Sed per
infraruĝa observado eblas malkovri ĝin.

La proto-stelo iĝas stelo kiam ĝi estas varmigata ne nur pro ĝia gravita kuntiriĝo,
sed per nuklea fuzio.

La brita fizikisto Sir James Jeans studis la kondiĉojn,
laŭ kiuj nubo (aŭ parto da nubo) povas kuntiriĝi kaj kalkulis la mason en
funkcio de la denso kaj temperaturo de nubo kiu povas komenci gravite
kolapsi. Tiu maso, tiel nomata maso de Jeans estas donata de la formulo:

kie n estas la denso en partikloj, m estas la averaĝa
maso de gasa partiklo en la nubo kaj T la temperaturo de la gaso: ju
pli nubo estas densa kaj malvarma, des pli ĝi facile kuntiriĝa .

La steloj formiĝas kutime multope (en stelamasoj). Tio estas klarigata, se oni supozas
ke la nubo da gaso ne uniforme kuntirigas. Male tiaj nuboj estas loko de
turbulaj movoj, kiuj igas regionojn pli malpli densaj en ĝi. Tiu procezo,
tiel nomata turbula disiĝo faras ke iaj regionoj transpasos la mason de Jeans kaj
iĝos gravite malstabilaj. Tiel, la nubo fragmentiĝas en grupo da proto-steloj: tiu, kiu
kongruas kun la observo de stelamasoj.

 Eksteraj ligiloj 

  La kolapso kaj la rotacio de la proto-steloj 
  Formiĝo de la steloj 
  Stela formiĝo

Kategorio:Astronomiaj objektoj
Kategorio:Steloj