Aarwangen (distrikto)

La distrikto Aarwangen (prononcu: arvangn; en Esperanto ankaŭ distrikto Arvango) estis ĝis la 31-a de decembro 2009 administra unuo de Kantono Berno. Ĝi havis 41839 loĝantojn la 31-an de decembro 2008. Ĝia ĉefurbo estis la samnoma komunumo Aarwangen. Ekde la 1-a de januaro 2010 la iama distrikto Aarwangen estas parto de la administra distrikto Supra Argovio en la administra regiono Emme-Valo-Supra Argovio.

 Geografio 
La distrikto Aarwangen situas en nordoriento de Kantono Berno kaj ĝin norde limigas la rivero Aro kaj oriente la rivero Rot. La plej granda urbo kaj ekonomia centro de la distrikto estas Langenthal, kie dum jardekoj ankaŭ troviĝis la ĉefsidejo de Svisa Esperanto-Societo.

 Trafiko 
La distrikto Aarwangen estas bonege konektita al la privata kaj publika svisaj trafikretoj.

Tra la distrikto pasas la plej grava linio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de okcidento al oriento de Ĝenevo tra Berno kaj Zuriko al Sankt-Galo. La urbo Langenthal estas regiona fervoja nodo, kie ankaŭ haltas rapidtrajonoj al Berno, Olten, Araŭo kaj Zuriko. Mallarĝŝpura trama fervojo de Niederbipp, tra Aarwangen kaj Langenthal krucas la orient-okcidentan ĉeflinion de la nacia fervojkompanio.

Laŭlonge de la norda limo de la distrikto pasas la grava svisa aŭtovojo A1.

 Historio 
En mezepoko en Aarwangen ekzistis nobela senjorujo sub la regado de la Habsburgoj. La senjorujo estiĝis ĉirkaŭ la samnoma kastelo kaj vilaĝo en la lasta triono de la 13-a kaj la komenca parto de la 14-a jarcento. Post la morto de la lasta Senjoro de Arvango la senjorujo fariĝis posedaĵo de la senjoroj de Grünenberg, kiuj vendis ĝis en la jaro 1432 al la urbo Berno, kiu en tiu epoko kune kun la Svisa Ĵurkomunumo fariĝis loka grandpotenco. Sub la regado de Berno Aarwangen fariĝis kamparvoktejo, al kiu Berno aldonis diversajn pliajn teritoriojn kaj lokojn. Dum la tempo de la Helveta Respubliko de 1798 ĝis 1803 el la voktejo Aarwangen fariĝis la distrikto Langenthal, kiu post 1803 fariĝis la ĉefdistrikto Aarwangen kaj en 1831 la distrikto Aarwangen. Ek de 1997 la distrikto Aarwangen estas parto de la administra regiono Emme-Valo-Supra Argovio.

 Komunumoj de la distrikto Aarwangen 
La distrikto Aarwangen konsistis je ĝia dissolvo en la jaro 2009 el 24 komunumoj, el inter kiuj la urbo Langenthal estis la plej granda. Jen la listo:

 Blazono Nomo Loĝantoj(2008-12-31) Areoen km² Komunumkodo 35ra|Aarwangen Aarwangen  4250  9,9 0321 35ra|Auswil Auswil  463  4,6 0322 35ra|Bannwil Bannwil  659  4,8 0323 35ra|Bleienbach Bleienbach  665  5,7 0324 35ra|Busswil ĉe Melchnau Busswil ĉe Melchnau  195  2,8 0325 35ra|Gondiswil Gondiswil  725  9,4 0326 35ra|Kleindietwil Kleindietwil(la 1-an de januaro 2011 integrita al Madiswil)  486  2,7 0328 35ra|Langenthal Langenthal  14777  14,4 0329 35ra|Leimiswil Leimiswil(la 1-an de januaro 2011 integrita al Madiswil)  412  4,6 0330 35ra|Lotzwil Lotzwil  2431  6,2 0331 35ra|Madiswil Madiswil  2150  15,8 0332 35ra|Melchnau Melchnau  1531  10,4 0333 35ra|Obersteckholz Obersteckholz  388  3,9 0334 35ra|Oeschenbach Oeschenbach  263  3,9 0335 35ra|Reisiswil Reisiswil  184  2,0 0336 35ra|Roggwil Roggwil  3786  7,8 0337 35ra|Rohrbach BE Rohrbach  1391  4,1 0338 35ra|Rohrbachgraben BE Rohrbachgraben  423  6,5 0339 35ra|Rütschelen Rütschelen  559  4,0 0340 35ra|Schwarzhäusern Schwarzhäusern  473  3,7 0341 35ra|Thunstetten Thunstetten  2970  9,7 0342 35ra|Untersteckholz Untersteckholz(la 1-an de januaro 2010 integrita al Langenthal)  167  2,8 0343 35ra|Ursenbach BE Ursenbach  931  9,2 0344 35ra|Wynau Wynau  1560  5,1 0345 Totale 24  41839  272 0202

 Eksteraj ligiloj 
 La distrikto Aarwangen en la Historia Leksikono de Svislando