Piramido de la komplekseco

La piramido de la komplekseco estas skemo klasifikanta, sub formo de piramido, la apartajn konatajn strukturojn de la Universo, de la plej simplaj ĝis la plej kompleksaj (ĉe la pinto).
400 px|eta|<center>Jen unu el la eblaj versioj de la piramido de la komplekseco

 Maldekstre vertikale : Malkreskanta temperaturo
 Dekstre vertikale : Sago de la tempo
 Malsupre (bazo), kaj poste sinsekve supren :
 demandopunktoj ????
 kvarkoj, elektronoj
 protonoj, neŭtronoj
 atomoj
 molekuloj
 ĉeloj
 organismoj
 konscienco
 ?
250 px|eta|dekstra|Versio de la piramido de la komplekseco laŭ la kutima uzo, kiun Hubert Reeves faras el ĝi.

Ĉi apude, sinsekve, de la bazo pinten :

??? — kvarko, elektrono — neŭtrono, protono — atomo — stelo — molekulo, makromolekulo — ĉelo — organismo — ideo — ?

 Origino 
La piramido de la komplekseco estis plurfoje uzata en verkoj http://www.hubertreeves.info/livres/lheure.html Hubert Reeves "L'Heure de s'enivrer" (La horo por ebriiĝi). Parizo : Seuil, 290 p.. </small>http://www.canal.qc.ca/television/programmation_details.php?op=fiche&fiche=3185 "Une histoire de l'univers" (iu historio pri la universo), Canal Savoir, 85 minutoj,</small> de la astrofizikisto kaj astronomo Hubert Reeves cele al vulgarigoDiskonigo de scio por ebligi kaj faciligi aliron al ĝi kaj komprenon pri ĝi al la ĝenerala publiko.</small> de certa strukturado de la Universo ekde ĝia origino, okaze de la praeksplodo ĝis nun.

Ĝi estas ankaŭ uzebla por ĉirkaŭlimigi la studkampon de la specialigitaj fakoj, kio helpas en la priskribo de la funkciado kaj kunligo en la branĉoj de la homa scio.

 Priskribo 
Unu el la gvidaj ideoj de la piramido de la komplekseco estas, ke la naturo ŝajnas esti strukturita tiel, kiel lingvaĵo.

En lingvaĵo, estas literoj, kiuj formas vortojn; vortoj, kiuj formas frazojn; frazoj, kiuj formas paragrafojn; paragrafoj, kiuj formas ĉapitrojn; ĉapitroj, kiuj formas librojn; libroj, kiuj formas bibliotekon; ktp.

Koncerne la naturon, estas kvarkoj, kiuj formas protonojn kaj neŭtronojn; protonoj kaj neŭtronoj, kiuj formas, kun elektronoj, atomojn; atomoj, kiuj formas molekulojn; molekuloj, kiuj formas ĉelojn; ĉeloj, kiuj formas vivantajn organismojn; vivantaj organismoj, kiuj formas ekosistemojn.

En 2008, la stato de la homa scio ne ebligas scii, ĉu ni atingis la bazon aŭ la pinton de la piramido de la komplekseco.

Ankaŭ en 2008, laŭ la teorio de la norma modelo en fiziko pri partikloj, la kvarkoj estas konsiderataj, kun la leptonoj, kiel elementaj konsistigantoj de la materio.

En la nuna momento, laŭ ekologio, la ekosistemoj estas konsiderataj, kiel konsistigantoj la plej kompleksaj de la naturo.

 Koneksaj artikoloj 
 :fr:Frise chronologique du Big Bang Kronologia skemo pri la praeksplodo.
 :fr:Big Bang Praeksplodo.
  Hubert Reeves.
 :fr:Chronologie du Big Bang Kronologio de la praeksplodo.
 :fr:Frise chronologique de notre univers Kronologia skemo pri nia universo.

 Notoj 

 Fonto 

Kategorio:Scienco
Kategorio:Astronomio
Kategorio:Astrofiziko
Kategorio:Kosmologio