Treblinka (ekstermejo)

250ra|eta|
eta|220ra|dekstra|Memoraĵo de Treblinka
eta|220ra|dekstra|Memoraĵo de Treblinka

Treblinka, estis la nomo de du naziaj ejoj, koncentrejo kaj ekstermejo, la dua plej grava post la nazia ekstermejo Auschwitz (Aŭŝvico) en la okupita Eŭropo. Ĝi situis en la komunumo Małkinia Górna, en la nuna distrikto Ostrów en Mazovio de la provinco (historie vojevodio) Mazovio en Pollando.

La unua ejo konstruita en 1941 kiel laborejo por krimakuzitoj situis je cento da kilometroj nordoriente de Varsovio Laŭ Encarta , la ejo situis je kelkaj 60 mejloj, tio estas 97 kilometroj, de la pola ĉefurbo., proksime de la urbo Małkinia Eugen Kogon, Hermann Langbein, Adalbert Ruckerl, Les chambres à gaz secret d'état (La gasumejoj, ŝtatsekreto), Paris, Editions de Minuit, 1984, p. 147, en la okupita Pollando.

Iom malpli ol jaro post la malfermo de tiu ejo, kiu estis poste konata sub la nomo de Treblinka 1, dua ejo estis konstruita, kiu rapide iĝis grava ilo en la plano pri ekstermado de judoj elpensita de la tria imperio. Treblinka 2, konstruita de germanaj entreprenoj dungintaj judajn kaj polajn sklavmalliberulojn, iĝis ekstermejo por la judoj el centra Eŭropo. Je ĉirkaŭ du kilometroj de la unua ejo, Treblinka 2 iĝis rapide la plej granda ekstermejo en Ĝenerala Gubernio, kie estis murditaj judoj de polaj getoj kaj ankaŭ de Protektorato Bohemio kaj Moravio, Slovaka ŝtato, Aŭstrio, Jugoslavio, Grekio kaj la Germana Regno. Ĉi tie pereis ankaŭ ĉirkaŭ 2 mil ciganoj. La nombro de la viktimoj de Treblinka atingis verŝajne 800 mil personojn. Inter ili estis la fratinoj Zofia kaj Lidja Zamenhof, filinoj de L. L. Zamenhof, Ida Zamenhof, lia plej juna fratino, kaj Janusz Korczak kun siaj infanoj el la Domo de Orfoj.

 Vidu ankaŭ 
 Listo de naziaj koncentrejoj
 Varsovia geto
 Bjalistoka geto
 Radoma geto
 Porajmos
 Granda Kampanjo
 Operaco Reinhardt
 Ivan Demjanjuk

 Referencoj 

 Bibliografio 
 Gitta Sereny, Au fond des ténèbres (Funde de la malheloj), éd. Denoël. La aŭtoro intervjuis Franz Stangl plurfoje en la malliberejo, kie li atendis sian verdikton.
 Richard Glazar, Trap With a Green Fence, (Kaptata de la verda barilo, ekzistas ankaŭ en la germana: Falle mit dem grünen Zaun). La aŭtoro, naskiĝinta en Prago en 1920 kaj supervivanto de Treblinka, esprimiĝis ankaŭ per la filmo Shoah de Claude Lanzmann.
 Samuel Willenberg, Révolte à Treblinka (Ribelo ĉe Treblinka), éd. Ramsay. La verko estas atesto: la aŭtoro estas unu el la supervivantoj de la koncentrejo.
 Martin Gray, Au nom de tous les miens (Nome de ĉiuj miaj). Aŭtobiografio romanigita en kiu la aŭtoro parolas pri tempo en Treblinka.
 Chil Rajchman, Je suis le dernier juif (Mi estas la lasta judo). Aparta atesto de eskapinto de Treblinka, verkita antaŭ la fino de la milito.

 Eksteraj ligiloj 
 Treblinka, detala priskribo  
 La procesoj de Treblinka  
 L’Enfer de Treblinka, de Vassili Grossman, 1945, kompleta versio 
 Artikolo pri la ribelo de Treblinka de la 2-a de aŭgusto 1943