Suna nebulozo

La suna nebulozo aŭ praa nebulozo estas nubo da gaso, (aŭ
akrecia disko) el kiu la Sunsistemo estus formiĝinta.

Tiu hipotezo, tiel dirata hipotezo de la praa nebulozo esti unuafoje proponita en
1734 de Emanuel Swedenborg en sia scienca periodo, kaj malvolvigata en 1755
de Immanuel Kant. Simila modelo estis proponita en 1796 de
Pierre-Simon Laplace; pro tio oni ofte parolas pri Teorio de Kant-Laplace.

Tiu teorio supozas, ke la nebulozo rotaciis malrapide, iom post iom koncentriĝis kaj
platiĝis pro gravito por formi Sunon (aŭ stelon) kaj ĝiajn planedojn.

 Formiĝo kaj evoluo 
eta|maldekstra|Tiu objekto, en Orion-nebulo estas verŝajne protoplaneda disko
Laŭ la teorio, la nebulozo havis diametron de 100 AU kaj mason de
2 aŭ 3 sunaj masoj. La gravito estigis plidensigon de la nubo, kaj
aperis proto-stelo en ĝia centro. La tutaĵo estis varmigata de la frotado de
la molekuloj. Pro la konservo de la angula movokvanto, kiu neprigas la
plirapidiĝon de la rotacio, la nebulozo ne tute kolapsas, sed formis diskon, tiel
dirata protoplaneda disko, orbitanta ĉirkaŭ la proto-stelo.

Plej malpezaj elementoj kiel hidrogeno kaj heliumo estis
forblovitaj el la centro de la nebulozo far de la suna vento kaj de la
premo de radiado, restis plej pezaj elementoj kaj polveroj kiuj formis
proto-planedojn riĉaj je mineralaj materialoj. En ekstera parto de la
nebulozo formiĝis proto-planedoj riĉaj je hidrogeno kaj heliumo. Tio klarigas la
ĉeeston de tersimilaj planedoj en la intera Sunsistemo, kaj de
gasgigantoj en la ekstera.

Ne konfuzu kun: Planeduma nebulozo

 Eksteraj ligiloj 
  La praa (aŭ protoplaneda) nebulozo
  Formation du Système Solaire
  Turbuloj en la praa nebulozo kaj formiĝo de la ekstera Sunsistemo
  La Suna nebulozo, formiĝo de Sunsistemo
  Kiel planedoj formiĝas ? (el "Hubble Discoveries")

Kategorio:Nebulozoj
Kategorio:Sunsistemo