Fela Kuti

Fela Anikulapo KUTI (naskiĝis la  en Abeokuta, mortis la  en Lagos) estis niĝeria muzikisto, saksofonisto, bandgvidanto kaj homrajta aktivulo. Li famiĝis kiel pioniro de afrobito. Lia muziko estis senkompromise, same kiel lia rezisto kontraŭ koruptado, militista perforto kaj la postefikoj de la koloniismo(nl) Annie-Sophie Moerman, Fela Kuti: Fear noi man - ritmische ode aan een activist, De Tijd, la 13-an de decembro 2025.. Kuti fariĝis ŝlosila voĉo por la sentoj de ordinaraj afrikanoj. Multaj suferis sub la reĝimoj, kiuj prenis la potencon post la malkoloniigo de Afriko. Riĉeco akumuliĝis nur al malgranda elita grupo, dum la amasoj vivis en malriĉeco.

 Vivo 
Kuti naskiĝis nomate Olufela Olusegun Oludotun Ransome-Kuti en la tiama Kolonio kaj Protektorato Niĝerio. Lia patrino estis ĉefo Funmilayo Ransome-Kuti, kiu estis konata feministo, kontraŭkolonia politikisto kaj edukisto. La patro estis Israel Oludotun Ransome-Kuti, anglikanisma pastoro kaj lernejestro.

Ekde 1958 Kuti studis en brita Londono unue medicinon, poste muzikon. En 1963 li reenlogiĝis al Niĝerio. En Niĝerio kaj dum vojaĝo al Ganao Kuti kreis sian novan muzikĝenron de afrobito, kunfandigo de hajlajfo, ĵazo, funko, salso, kalipso kaj la popolmuziko de la Joruboj. En 1969 li kun bando loĝis dum dek monatoj en usona Los-Anĝeleso, kie li malkovris la politikajn ideojn de la Black Panthers. Reen en Niĝerio en 1970 li ŝanĝis sian ĉefan muzikteksttemon de amo al politiko.

La politikaj tekstoj de Fela Kuti malamikigis multajn homojn, interalie niĝeria prezidento Muhammadu Buhari, kiu en 1984 malliberigis la muzikiston pro akuzo pri kontrabandado. Ĉe la FESTAC de 1978 ("Festivalo por Nigraj Artoj kaj Kulturo", Lagos), Kuti prezentis la kanton "Zombie". La kanto mokis la militistan potencon en Niĝerio kaj fariĝis tre populara en granda parto de Afriko.

Post dudek monatoj li estis liberigita de generalo Ibrahim Babangida. Kuti renomis sian bandon "Egypt 80", nun konsistanta el preskaŭ okdek membroj, kaj ludis en Afriko, Eŭropo kaj Usono. Liaj turneoj faris signifan kontribuon al la akcepto kaj antaŭenigo de afrikaj ritmoj kaj kulturo. La plej juna filo de Kuti, Seun Anikulapo Kuti , estas nuntempe la gvidanto de la bando de sia patro, Egypt 80.

En 1997 Kuti mortis pro eble aidoso.

 Literaturo 
 Michael E. Veal, Fela. Life and Times of an African Musical Icon, Philadelphia: Temple University Press. 1997
 Rolf Brockmann, Gerd Hötter: Szene Lagos. Reise in eine afrikanische Kulturmetropole (germanlingva: Vojaĝo en afrikan kulturmetropolon), Eldonejo Trickster, München 1994, p. 15-48. ISBN 3-923804-75-X

 Referencoj 
Kategorio:Saksofonistoj
Kategorio:Niĝeriaj muzikistoj

 Vidu ankaŭ 
Thomas Sankara

Burna Boy

 Eksteraj ligiloj 

germana biografio pri Fela Kuti