Parlamenta baloto en Germanio 2009

La 27-an de septembro 2009 en Germanio okazis baloto por la nacia parlamento Bundestag. Komenciĝis ties 17-a parlamenta periodo. Entute rajtis voĉdoni 62,2 milionoj da germaniaj ŝtatanoj de pli ol 17 jaroj, 30 milionoj da viroj kaj 32,2 milionoj da virinoj.

Rezulte la konservativaj partioj Christlich Demokratische Union Deutschlands ("Kristandemokratia unio de Germanio", ne en Bavario) kaj Christlich-Soziale Union in Bayern ("Kristane socia unio en Bavario", nur en Bavario) kun la liberala Freie Demokratische Partei ("Liberala demokratia partio") atingis stabilan plimulton, kaj Angela Merkel restas federacia kanceliero de Germanio. Malgajnis la Sozialdemokratische Partei Deutschlands ("Socialdemokratia partio de Germanio"), kiu perdas sian parton en la registaro kaj iĝas opozicia partio.

 Kandidatiĝantaj politikaj partioj 
En la baloto kandidatiĝis entute 27 politikaj partioj laŭ listoj en la 16 federaciaj landoj. Iuj partioj kandidatiĝis en ĉiuj federaciaj landoj, aliaj nur en kelkaj aŭ nur en unu.

Rajtis kandidatiĝi partioj, kiuj
 ekde la lasta baloto reprezentiĝis per almenaŭ kvin parlamentanoj en la Bundestag (SPD, CDU, FDP, Linke, Verduloj, CSU),
 ekde la lasta baloto reprezentiĝis per almenaŭ kvin parlamentanoj en almenaŭ unu el la 16 landaj parlamentoj (supre nomitaj partioj kaj NPD, DVU)
 aŭ kiuj per la federacia balota komisiono Bundeswahlausschuss oficiale reklariĝis partoprenrajtaj partioj (supre nomitaj partioj kaj pliaj 19, vidu la suban liston).

Ĝis la 23-a de julio 2009 la partioj rajtis prezenti siajn kandidatiĝojn, kaj akceptiĝis entute 27 partioj. La kiel politika partio akceptita grupiĝo Demokratische Volkspartei Deutschlands (Demokratia Popola Partio de Germanio, DVD) ne prezentis ajnan landan kandidatiĝan liston, kaj la prezentitaj landaj listoj de la partio Freie Union (Libera Unio, FU) ĉiuj malakceptiĝis.

 Partiaj kandidatoj por la posteno de la federacia kanceliero 
La unuopaj partioj nomumis po unu kandidaton por la posteno de la federacia kanceliero, la ĉefministro de la post la baloto de la novaj parlamentantoj elektenda registaro - tiu kandidato konsideriĝas la ĉefa reprezentanto de sia partio en la baloto. Realisman ŝancon vere iĝi federacia kanceliero laŭ la spertoj de la pasintaj jardekoj tamen fakte nur havas la gvidaj kandidatoj de la du plej grandaj partioj. Kiel unua partio la socialdemokratia SPD la 7-an de septembro 2008 nomumis la kancelieran kandidaton Frank-Walter Steinmeier, nuna federacia ministro pri eksteraj rilatoj. Angela Merkel, la nuna kancelierino, denove kandidatas por tiu posteno nome de la konservativismaj partioj CDU kaj CSU), kaj Guido Westerwelle estas la pinta balota kandidato de la liberala partio FDP. En la ekologia partio Verduloj nomumiĝis la frakciaj gvidantoj Renate Künast kaj Jürgen Trittin. En la maldekstrisma partio Die Linke la partiestro Lothar Bisky jam en 2005 deklaris ne plu kandidatiĝi en la parlamentaj balotoj de 2009. La frakciaj prezidantoj Gregor Gysi kaj Oskar Lafontaine decidis kune gvidi sian partion en la baloto kaj konfirmiĝis en partia kongreso en junio 2009.

 Listoj laŭ federaciaj landoj 

240px|eta|dekstra|<center>rektaj parlamentaj lokoj laŭ balotodistriktoj: nigre CDU, malhelblue CSU (en Bavario), malhelruĝe SPD, violkolore La Maldekstro (ekskluzive en partoj de la eksa ŝtato GDR), aldone verde la Verduloj (unu distrikto centre de Berlino) - Hamburgo kaj Berlino pligrandigite

 Rezulto de la baloto 
 Partio Listaj voĉoj Procentaĵo Rektaj parlamentaj lokoj Sumaj parlamentaj lokoj Proporciaj lokoj *  11.824.794 27,3 173 194 21  9.988.843 23,0 64 146  6.313.023 14,6 0 93  5.153.884 11,9 16 76  4.641.197 10,7 1 68  2.830.210 6,5 42 45 3 PIRATEN 845.904 2,0 0 0 NPD 635.437 1,5 0 0 Tierschutzpartei 230.572 0,5 0 0 REP 193.473 0,4 0 0 ödp 132.395 0,3 0 0 Familie 120.716 0,3 0 0 RRP 100.606 0,2 0 0 Rentner 56.515 0,1 0 0 BP 48.284 0,1 0 0 DVU 45.925 0,1 0 0 PBC 40.391 0,1 0 0 BüSo 38.789 0,1 0 0 Die Violetten 32.078 0,1 0 0 MLPD 29.551 0,1 0 0 Volksabstimmung 22.998 0,1 0 0 FWD 11.271 < 0,1 0 0 CM 6.825 < 0,1 0 0 Zentrum 6.093 < 0,1 0 0 PSG 2.970 < 0,1 0 0 AdM 2.895 < 0,1 0 0 DKP 1.903 < 0,1 0 0 Nevalidaj voĉoj 640.091 1,5 Ne balotis 18.134.809
* lokoj (nomataj Überhangmandate, "pliaj parlamentaj seĝoj") matematike aldonitaj laŭ la proporcia balotsistemo

 Antaŭbalotaj prognozoj 
institutodato CDU/CSU SPD Verduloj FDP Die Linke aliaj partiojForsa http://www.wahlrecht.de/umfragen/index.htm 2009-09-25 33 % 25 % 10 % 14 % 12 % 6 %INFO GmbH http://www.wahlrecht.de/umfragen/weitere-umfragen.htm 2009-09-23 34 % 27 % 10 % 12 % 12 % 5 %Forsa http://www.wahlrecht.de/umfragen/index.htm 2009-09-23 35 % 26 % 11 % 13 % 10 % 5 %instituto por demoskopio Allensbach http://www.wahlrecht.de/umfragen/index.htm 2009-09-22 35 % 24 % 11 % 14 % 12 % 5 %germana esplorgrupo balotoj Forschungsgruppe Wahleninformoj de la germana esplorgrupo pri balotoj 2009-09-18 36 % 25 % 10 % 13 % 11 % 5 %GMS balotaj prognozoj (germane) 2009-09-18 36 % 25 % 11 % 13 % 11 % 4 %Infratest dimap  2009-09-17 35 % 26 % 10 % 14 % 11 % 4 %FORSA  2009-09-16 37 % 24 % 11 % 12 % 10 % 6 %FORSA  2009-09-11 36 % 23 % 11 % 14 % 11 % 5 %Infratest dimap  2009-09-10 35 % 23 % 12 % 14 % 12 % 4 %instituto por demoskopio Allensbach Allensbach-prognozo 2009-09-09: artikolo en la gazeto Frankfurter Allgemeine 2009-09-09 35 % 23 % 13 % 13 % 12 % 5 %Forschungsgruppe Wahlen 2009-09-04 37 % 23 % 11 % 15 % 10 % 4 %Emnid  2009-09-03 34 % 26 % 11 % 14 % 11 % 4 %INFO GmbH balotaj prognozoj 2 (same germane) 2009-09-02 35 % 23 % 12 % 14 % 11 % 4 %instituto por demoskopio Allensbach  2009-09-01 36 % 23 % 14 % 14 % 10 % 5 %GMS  2009-08-24 37 % 23 % 13 % 13 % 9 % 5 %

 Nombro de parlamentanoj post la baloto 
Dum la 17-a balota periodo la germana parlamento havas 598 deputitojn. Ŝanĝon de la balota leĝo la 3-an de julio 2009 malakceptis la parlamento per voĉoj de la konservativismaj (CDU/CSU), socialdemokrataj (SPD) kaj liberalismaj (FDP) deputitoj.

 Organizado 
 Dato 
La 4-an de januaro 2009 la federacia prezidento de Germanio fiksis, ke la baloto okazu la 27-an de septembro 2009.

Laŭ paragrafo 39 de la germania konstitucio la baloto devas okazi plej frue 46, plej malfrue 48 monatojn post la ekfunkcio de la antaŭa parlamenta periodo. La 16-a periodo de la parlamento Bundestag komenciĝis la 18-an de oktobro 2005, do la baloto rajtis okazi inter la 19-a de aŭgusto kaj 18-a de oktobro 2009. Laŭ paragrafo 16 de la leĝo pri federaciaj balotoj (Bundeswahlgesetz''), krome klaras, ke la baloto okazu dimanĉe aŭ dum ŝtata festotago. Samtage okazos balotoj por la landaj parlamentoj en Ŝlesvigo-Holstinio kaj Brandenburgio.

 Ŝanĝoj de balotaj distriktoj 
Per leĝo de la 17-a de marto 2008 nove difiniĝis la limoj de 31 balotaj distriktoj. La federaciaj landoj Saksio-Anhalto kaj Saksio poe perdas unu balotan distrikton, dum la landoj Malsupra Saksio kaj Baden-Virtembergo gajnas po unu.

 Balotaj observantoj de la OSKE 
Unuafoje teamo de 12 observantoj de la Organizaĵo por Sekureco kaj Kunlaboro en Eŭropo (OSKE) inter la mezo de septembro kaj komenco de oktobro kontrolas la baloton.

 Eksteraj ligiloj 

 retejo de la balota kunordigejo (germane) 
 konsiloj pri la federacia baloto 2009
 balotaj informoj en ŝtata retejo pri politika eduko 
 "Andrea Merkel: Tre baldaŭ nova koalicio" artikolo el la retejo "Eventeo" de la 29-a de septembro 2009 post la parlamenta baloto (esperante) 

 Referencoj 

 Vidu ankaŭ 
 la artikolon pri la teme ligita junulara parlamenta baloto en Germanio 2009

Germanio
Kategorio:Balotoj en Germanio
Kategorio:2009 en Germanio