Granda Italio

Granda Italio (itale: Grande Italia), aŭ Imperia Italio, estis ambicia projekto revita de la itala faŝismo por krei imperion, kiu inkludus la iredentajn teritoriojn de Korsiko, Nico, Dalmatio, Malto, plus aldonajn teritoriojn ĉirkaŭ la Mediteraneo, kiel Albanio, Montenegro, norda Tunizio kaj norda Libio.

 Historio 
Nomite gubernisto de la Dodekanesoj en 1936, la faŝista gvidisto Cesare Maria De Vecchi ekpromociis en la faŝisma partio de Mussolini ideon pri nova "imperia Italio"Baioni, Massimo. Risorgimento in camicia nera. p. 47 (itale: "Italia Imperiale"), kiu, kiel la Romia Imperio inkluzivos nordan Afrikon (la kvaran marbordon, itale: "Quarta Sponda").

La revo de De Vecchi estis Imperia Italio, kiu inkluzivus ne nur ĉiujn eŭropajn teritoriojn postulatajn de italaj iredentistoj (Nico, Savojo, Tiĉino, Venezia Giulia, Dalmatio, Korfuo, Malto kaj Korsiko) kaj komunumoj priloĝataj de italoj de multaj jarcentoj, sed eĉ nordafrikaj teritorioj (Libio kaj Tunizio), kie italoj kreis "koloniojn" fine de la 19-a jarcento.

Post 1936 kaj dum la Dua Mondmilito la grekaj Dodekanesoj estis aldonitaj al la projektoj (kun la Ioniaj insuloj: Zakinto, Itako, ktp.) kaj la faŝisma reĝimo baldaŭ promociis proceson de peforta italiigo de tiuj grekaj insulojDel Boca, A. Le guerre coloniali del fascismo. p. 71; Galeotti, Carlo. Credere obbedire combattere - I catechismi fascisti. p. 72.

La opinioj de De Vecchi esti parte akceptitajBaioni, Massimo. Risorgimento in camicia nera. p. 73 de Mussolini en la 1940-aj jaroj, kiam Italio ekpartoprenis la Duan Mondmiliton, sed kontraŭstaris (kaj skeptike rigardis) ilin la reĝo de Italio, Viktoro Emanuelo la 3-a.

En 1942, post la itala okupado de Korsiko kaj Tunizio la teritorioj de la Granda Italio, revita de la faŝisto De Vecchi, estis tute kontrolitaj de Italio, krom Malto, sed pro la evoluo de la milito kontraŭ la Akso, la projekto ne ricevis politikan subtenonBlitzer, Wolf. Century of War. p.125.

 Italoj en la regionoj de la "Granda Italio" 
eta|maldekstra|200px|Mapo de la regionoj postulataj de la iredentanoj post la unua mondmilito.
La ĉeesto de multaj italaj komunumoj en teritorioj ekstere de la Reĝlando de Italio utilis kiel argumento por la projekto de la "Granda Italio" Lamb, Richard. Mussolini as Diplomat. paĝo 66.

En la 1940-aj jaroj ekzistis jenaj italaj loĝantaroj en la teritorioj postulataj de De Vecchi kaj la faŝistoj dum la unua mondmilito:

 La regiono de Nico, Francio: 4.000 - 9.000
 Savojo, Francio: malpli ol 100
 Svislando: 430.000
 Istrio: 270.000
 La insuloj de Dalmatio: 50.000
 Korfuo kaj la Ioniaj insuloj: 500
 Albanio: 3.000 - 11.000 
 Dodekanesoj, Grekio: 7.015 (en 1936)
 Malto: 70.000
 Korsiko: 40.000
 Libio: 108.419 (en 1939)
 Tunizio: 89.216 (en 1937)

 Bibliografio 
 Baioni, Massimo. Risorgimento in camicia nera. Carocci. Arezzo, 2006.
 Blitzer, Wolf. Century of War. Friedman/Fairfax Publishers. Novjorko, 2001 ISBN 1-58663-342-2
 Chapin Metz, Helen. Libya: A Country Study. GPO for the "Library of Congress". Vaŝingtono, 1987.
 De Felice, Renzo Interpretations of Fascism (translated by Brenda Huff Everett). Harvard University Press. Cambridge, 1977 ISBN 0-674-45962-8. 
 De Felice, Renzo. Mussolini l'Alleato: Italia in guerra 1940-1943. Rizzoli Ed. Torino, 1990. 
 Del Boca, A. Le guerre coloniali del fascismo Laterza. Roma, 1991 
 Galeotti, Carlo. Credere obbedire combattere - I catechismi fascisti  Stampa Alternativa. Milano, 1996.
 Lamb, Richard. Mussolini as Diplomat. Fromm International Ed. London, 1999 ISBN 0-88064-244-0 
 Payne, Stanley G. A History of Fascism, 1914-45. University of Wisconsin Press. Madison, Wisc., 1995 ISBN 0-299-14874-2
 Rosselli, Alberto. Storie Segrete. Operazioni sconosciute o dimenticate della seconda guerra mondiale Iuculano Editore. Pavia, 2007

 Referencoj 

Kategorio:Historio de Italio