Halachó

Halachó estas unu el la 106 komunumoj de la meksika subŝtato Yucatán, kiu estas unu el la tri meksikaj subŝtatoj sur la duoninsulo Jukatano. La ĉefurbo de la komunumo estas la samnoma Halachó. La komunumo situas en la plej okcidenta parto de Yucatán. La regiono 7 nomiĝas "Litoral Poniente". Ĝi limas al la Meksika Golfo en la nordo, al la subŝtato Campeche en la okcidento kaj al la regiono 6 "Influencia Metropolitana" en la oriento. Krome ĝi havas limon kun la regiono 8 "Sur Poniente" en la sudoriento. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 31033.
maldekstra|eta|300px|La situo de la regiono 7 en Yucatán

 Geografio 
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 18125 loĝantojn. El tiuj estis 9173 viroj kaj 8952 virinoj. La komunumo havas surfacon de 671,9 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 16 metroj super la marnivelo. Al la komunumo apartenas 18 loĝlokoj. La ĉefaj estas la ĉefurbo Halachó, Cepeda, Cuch Holoch, Siho (San Antonio Siho) kaj Santa María Acu.

 Klimato 
En la komunumo jare falas averaĝe 50 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas . Ĝenerale la klimato estas varma kaj duonhumeda. La pluva sezono ĝenerale komencas fine de majo kaj ĝi daŭras ĝis oktobro. Plej malvarmaj monatoj estas januaro kaj decembro kaj plej varmaj monatoj estas julio kaj aŭgusto.

 Sociogeografio 
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 10928 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 8182 scipovis legi kaj skribi kaj 2731 personoj estis analfabetoj. Do 24,99% de la personoj pli aĝaj ol 15 en la komunumo estis analfabetoj.

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 16864 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 10935 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 64,8% de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon. La ĉefa indiĝena lingvo en Yucatán estas la jukatana majaa lingvo, ankaŭ nomita Majatano.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

 Politiko 

Sekve listo de la komunumaj prezidantoj kaj la koncerna regtempo:

 Komunuma prezidanto Periodo C. Luciano Ruiz P. 1941 - 1942 C. Alfredo Abraham 1943 - 1944 C. Martin Ruiz Perez 1945 - 1946 C. Ancelino Cardenas 1947 - 1949 C. Alfredo Abraham 1950 - 1952 C. Amilcar Caceres Reyes 1953 - 1955 C. Amado Fernández Almeida 1956 - 1958 C. Diómedo Ojeda 1959 - 1961 C. Pastor Cervera 1962 - 1964 C. Hilario Huchim Collí 1971 - 1973 C. Miguel Briceño Lara 1974 - 1975 C. William Canché Poot 1976 - 1978 C. Alberto Collí Mut 1979 - 1981 C. Amado Fernández Paredes 1982 - 1984 C. Mario Chim Hernández 1985 - 1987 C. José Gonzalo Acevedo Cepeda 1988 - 1990 C. Melba del Rosario Abraham Hoyos 1991 - 1993 C. Pedro Javier Chi Caamal 1994 - 1995 C. Amilcar David Ku Castillo 1995 - 1998 C. Pedro Javier Chi Caamal 1998 - 2001 C. Ricardo Jesús Cauich Perera 2001 - 2004 Profr. Rodolfo Abelardo Castillo Huchim 2004 - 2007 C. Rene Geremias Tun Castillo 2007 - 2010

 Eksteraj ligiloj 
 Halachó  en Enciclopedia de los Municipios de México ()
 Halachó  en ''Nuestros municipios” (niaj komunumoj; retejo de la registaro de Yucatán) ()

Kategorio:Komunumoj de Yucatán