Jupiteraj ringoj

La planedo Jupitero havas sistemon de ringoj, konata kiel la ringoj de Jupitero aŭ la Jupitera ringsistemo.

Ĝi estis la tria ringsistemo malkovrita en la sunsistemo, post tiuj de Saturno kaj Urano. Ĝi estis unue observita en 1979 per la Voyager 1 kosmosondilo Smith, B. A.; Soderblom, L. A.; Johnson, T. V.; et al. (1979). "The Jupiter System through the Eyes of Voyager 1". Science 204: 951–957, 960–972. doi:10.1126/science.204.4396.951. PMID 17800430. http://adsabs.harvard.edu/abs/1979Sci...204..951S. kaj plue studata en la 1990aj jaroj de la Galileo-sondilo.Ockert-Bell, M. E.; Burns, J. A.; Daubar, I. J.; et al. (1999). "The Structure of Jupiter’s Ring System as Revealed by the Galileo Imaging Experiment". Icarus 138: 188–213. doi:10.1006/icar.1998.6072. http://adsabs.harvard.edu/abs/1999Icar..138..188O. Poste ĝi estis observita de la kosmoteleskopo Hubble kaj de surtere por la pasinta 25 jaroj.Meier, R.; Smith, B. A.; Owen, T. C.; et al. (1999). "Near Infrared Photometry of the Jovian Ring and Adrastea". Icarus 141: 253–262. doi:10.1006/icar.1999.6172. http://adsabs.harvard.edu/abs/1999Icar..141..253M.  Nur la plej grandaj haveblaj tero-bazitaj teleskopoj kapablas observi la ringojn.de Pater, I.; Showalter, M. R.; Burns, J. A.; et al. (1999). "Keck Infrared Observations of Jupiter’s Ring System near Earth’s 1997 Ring Plane Crossing" (pdf). Icarus 138: 214–223. doi:10.1006/icar.1998.6068. http://www.astro.umd.edu/~hamilton/research/reprints/DePater99.pdf. 

eta|dekstra|Falskoloraĵo de haloa ringo (Galileo, 1996/11/08)
eta|dekstra|Ĉefa Jupitera ringo, fotita de Galileo. La Metisa tranĉo klare videblas.
eta|Gosameraj ringoj (Galileo 1996)
La Jupitera ringsistemo estas tre malforta kaj konsistas plejparte el polvo.Showalter, M. A.; Burns, J. A.; Cuzzi, J. N.; Pollack, J. B. (1987). "Jupiter's Ring System: New Results on Structure and Particle Properties". Icarus 69 (3): 458–498. doi:10.1016/0019-1035(87)90018-2. http://adsabs.harvard.edu/abs/1987Icar...69..458S. Eblas distingi kvar ĉefajn partojn:
 haloa ringo - dika interna toro de partetoj
 ĉefa ringo - relative hela, eksterordinare maldika "ĉefa ringo";
 Gosamero A Amalteo kaj
 Gosamero B Tebo. La du lastaj estas larĝaj, dikaj kaj malbrilaj eksteraj ringoj, kiuj konsistas el materialo de la du lunoj laŭ kiuj ili estas nomataj: Amalteo kaj Tebo. Esposito, L. W. (2002). "Planetary rings". Reports On Progress In Physics 65: 1741–1783. doi:10.1088/0034-4885/65/12/201. http://www.iop.org/EJ/abstract/0034-4885/65/12/201 . Ilia nomo devenas de la angla gossamer = fajna, delikata.
 Krome: eksterega ringo. Ĝi estas ekstreme maldika ringo en orbito de 640.000-km-a diametro; ĝi kliniĝas je 20° de la ekvatora ebeno de Jupitero kaj rivoluas kontraŭdirekte. Ĝia deveno ankoraŭ ne estas konata, nur estas supozo, ke ĝia materialo devenas ne de Jupitero aŭ ĝiaj lunoj, sed el interplaneda polvo.

Klarigi la devenon de la ringoj estis tasko de la Galileo-misio. La fajna polvo plej verŝajne devenas de la malgrandaj rokecaj lunetoj de Jupitero. La lunoj estas daŭre alfrapataj de malgrandaj meteoritoj. Pro la malgranda gravito la alfrape suprenĵetita materialo ne refalas al la lunetoj, sed ekiras en orbiton ĉirkaŭ jupitero, kaj tiel daŭre "replenigas" la ringojn.

La ĉefa ringo kaj la haloa ringoj konsistas el polvo elĵetita de la lunoj Metiso, Adrasteo kaj aliaj, ĝis nun ne konataj korpoj rezulte de rapidegaj alfrapoj.  Altrezoluciaj bildoj akiritaj en februaro kaj marto 2007 de Novaj Horizontoj sondilo rivelis riĉan fajnan strukturon en la ĉefa ringo.Morring, F. (May 7, 2007). "Ring Leader". Aviation Week & Space Technology: 80–83.

En videbla kaj proksima-transruĝa lumo, la ringoj havas ruĝetan koloron, krom la haloa ringo, kiu estas blua aŭ neŭtralkolora.[3] La grandeco de la polveroj en la ringoj varias, sed plejparte la partikloj mezuras diametre ĉ. 30 μm en ĉiuj ringoj Throop, H. B.; Porco, C. C.; West, R. A.; et al. (2004). "The Jovian Rings: New Results Derived from Cassini, Galileo, Voyager, and Earth-based Observations" (pdf). Icarus 172: 59–77. doi:10.1016/j.icarus.2003.12.020. http://ciclops.org/media/sp/2007/2687_7449_0.pdf. krom en la haloo, kie dominas submikrometra polvo.

La totala maso de la ringa sistemo estas nebone konata, verŝajne inter 10¹¹ ĝis 10¹⁶ kg (do, nur miliardono aŭ malpli de la termaso).Burns, J.A.; Simonelli, D. P.;Showalter, M.R. et al. (2004). "Jupiter’s Ring-Moon System". in Bagenal, F.; Dowling, T.E.; McKinnon, W.B. (pdf). Jupiter: The Planet, Satellites and Magnetosphere. Cambridge University Press. http://www.astro.umd.edu/~hamilton/research/preprints/BurSimSho03.pdf. Ankaŭ la aĝo de la ringa sistemo ne estas konata, sed eble ĝi ekzistis ekde la formado de Jupitero.

 Vidu ankaŭ 
 Naturaj satelitoj de Jupitero

 Notoj, referencoj 

 Eksteraj ligiloj 

 Jupiter Rings Fact Sheet 
 Jupiter's Rings by NASA's Solar System Exploration
 NASA Pioneer project page
 NASA Voyager project page
 NASA Galileo project page 
 NASA Cassini project space 
 New Horizont project page
 Planetary Ring Node: Jupiter's Ring System

Jupitero
Kategorio:Jupitero

de:Jupiter (Planet)#Ringsystem
ja:木星の衛星と環#環