Veľká Ida

Veľká Ida () estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo. Veľká kaj nagy signifas: granda.

 Bazaj informoj 
 Areo: 31 km²
 Supermara alteco: 210 m
 Loĝantaro: 3040
 Poŝtkodo: 044 55
 Aŭtokodo: KS
 Telefonprefikso: 55

 Situo 
Veľká Ida situas grandparte sur ebenaĵo, laŭ rojo, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Rožňava-Košice. La lasta urbo troviĝas 16 km-ojn.

 Historio 
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1251. En 1406 fortikaĵo konstruiĝis, kiun la husanoj akiris en 1442. En 1556 Ferdinando la 1-a okupis, poste malkonstruis ĝin. En 1650 tuteŭropa koncilio de judoj okazis tie. Nagyida akiris la rangon kampurbo en la 19-a jarcento. En 1910 loĝis en Nagyida 2047 homoj, (plejparte hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Abaúj-Torna, al distrikto de Kassa, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1945 Nagyida rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. En 1944 la judoj deportiĝis. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. Dum la socialismo imponaj fabrikoj pri feraĵoj konstruiĝis. En 2001 loĝis en Veľká Ida 2808 homoj, (1381 slovakoj, 888 ciganoj, 516 hungaroj, 12 ĉeĥoj kaj aliaj). En 2006 farejo pri asfalto konstruiĝis.

 Vidindaĵoj 
 restaĵoj de la fortikaĵo
 kalvinana klasikisma preĝejo de 1799
 romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Marteno el la 14-a jarcento, barokigita en 1743
 sinagogo de 1780
 renesanca kastelo de Csáky (ĉAki) el la 17-a jarcento, post jarcento klasikismiĝis
 klasikisma kastelo de 1824
 klasikisma nobeldomo el la 19-a jarcento

 Menciindaĵoj 
 poeto Péter Ilosvai Selymes tie instruis inter 1510 kaj 1513
 pri la sieĝo temas poemo "Ciganoj en Nagyida" de János Arany

 Famuloj 
En la iama Nagyida naskiĝis:
 hungara aktoro Mihály Dombay
 ministro Péter Schell
 hungara pastro, rektoro György Demkó.

 Ĝemelkomunumo 
  Halmaj, Hungario

 Eksteraj ligiloj 
 Veľká Ida en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo