Nucifragoj

Nucifragoj (Nucifraga) aŭ Nuksrompuloj estas holarktisa kaj orientalisa genro de paserinaj birdoj el la familio de Korvedoj, rilata al la garoloj kaj al la korvoj. 

Taksonomio
La genron Nucifraga unue enkondukis franca zoologo Mathurin Jacques Brisson en jaro 1760. Ĝia tipa specio estis deklarita norda nuksrompulo (Nucifraga caryocatactes), 
tiam nomata simple nuksrompulo. 
La nomo de genro estas rekta traduko de la tradicia germana nomo de la birdo Nussbrecher (laŭlitere "nuksrompulo") al la novlatina.

 Specioj 
Dum longa tempo oni konsideris la genron havanta nur du speciojn: la norda nuksrompulo kaj la Kolumbia nuksrompulo.
Post reanalizo de speciaj limoj en Azio oni konsideras du iamajn subspeciojn de norda nuksrompulo aparta specio. Laŭ nuna sistematiko, estas kvar specioj de nuksrompuloj: 

 Bildo  Scienca nomo  Kutima nomo  Distribuo120px  Nucifraga columbiana  Kolumbia nuksrompulo 180px120px  Nucifraga caryocatactes  Norda nuksrompulo 180px120px  Nucifraga hemispila  Suda nuksrompulo 180px120px  Nucifraga multipunctata  Kaŝmira nuksrompulo 180px

 Dieto 
La plej grava manĝoresurso por ĉiuj specioj estas la semoj (pinikernoj) de diversaj Pinoj (Pinus sp.), ĉefe de tiuj de malvarma klimato (malproksima nordo aŭ alta altitudo) specioj de Vejmuta pino (Pinus subgenro Strobus) kun grandaj semoj: P. albicaulis, P. armandii, P. cembra, P. flexilis, P. koraiensis, P. parviflora, P. peuce, P. pumila, P. sibirica kaj P. wallichiana, kaj ankaŭ la pinsempinoj kaj P. bungeana de la subgenro Ducampopinus. En kelkaj regionoj, kie ne estas iu ajn el tiuj pinoj, ankaŭ la semoj de Piceo (Picea sp.) kaj Avelujo (Corylus sp.) formas gravan parton de la dieto. La bekoj de tiuj birdoj estas specializitaj iloj por elpreni semojn el la pinfruktoj.

Malmanka semaro estas ĉiam stokita por posta uzado kaj pro tio tiu specio responsas por la repliigo de siaj preferataj pinoj ĉe grandaj areoj ĉu bruligitaj de incendio ĉu klarigita de homoj.

Ili manĝas ankaŭ diversajn insektojn inklude larvojn de abeloj kaj vespoj kaj ankaŭ ovojn kaj birdidojn, kaj kadavraĵon kiam troveblas. 

 Reproduktiĝo 
Nestumado okazas ankaŭ frue en tiu genro por fari plej bonan uzadon de pinsemoj stokitaj la antaŭ aŭtuno. La nesto estas kutime konstruita alte en konifero. La ino demetas plej ofte 2-4 ovojn kiuj estas kovataj dum 18 tagoj. Ambaŭ seksoj manĝigas la idojn kaj elnestiĝo okazas post ĉirkaŭ 23 tagoj, sed la junuloj restas kun siaj gepatroj dum multaj monatoj kaj sekvas ilin por lerni la teknikojn de manĝostokado.

 Alia 
Neniu specio estas migranta, sed ili foriras el siaj teritorioj se okazas malpliiĝo en la kolektado de pinsemoj.

 Referencoj 

 Literaturo 
 Lanner, R. M. (1996). Made for each other: a symbiosis of birds and pines. OUP ISBN 0-19-508903-0

 Eksteraj ligiloj 

 Nucifragaj filmoj ĉe Interreta Birdokolekto

Kategorio:Korvedoj
Kategorio:Orientalisa faŭno
Kategorio:Holarktisa faŭno
Kategorio:Nearktisa faŭno
Kategorio:Palearktisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Kategorio:Birdoj de Eŭropo