Engelbert Humperdinck

Engelbert HUMPERDINCK (naskiĝis 1-an de septembro 1854 en Siegburg; mortis la 27-an de septembro 1921 en Neustrelitz) estis germana komponisto de la malfruromantismo.

 Vivo 
eta|Naskiĝdomo de Humperdinck
eta|Engelbert Humperdinck estas nomita sur honortabulo de iamaj lernantoj de la Gimnazio Theodorianum en Paderborn. (dekstra flanko supre)
Humperdinck naskiĝis kiel filo de gimnazia instruisto kaj de kantorino en Siegburg. Post sia diplomo ĉe Gimnazio Theodorianum en Paderborn ekde 1872 li studis muzikon en la konservatorio de Kolonjo. Mallonge li laboris kiel dirigento de la urba teatro de Kolonjo. Sed li ekkverelis kun la estraro de la teatro kaj translokiĝis al Munkeno, kie li daŭrigis la muzikstudadon ekde 1876. Humperdinck estis sukcesplena studento. En 1876 li gajnis la Mozart-premion de la urbo Frankfurto-ĉe-Majno, en 1879 la Mendelssohn-premion de la Felix-Mendelssohn-fondaĵo en Berlino kaj en 1881 samloke ankaŭ la Meyerbeer-premion. Ekde 1880 ĝis 1882 li estis kunlaboranto de Richard Wagner en Bayreuth. Post la morto de Wagner li aktivis ankoraŭ ĝis 1884 kiel muzika asistanto ĉe la Bayreuther Festspiele. Li ankaŭ instruis kompozicion al la filo de Wagner, Siegfried. En 1884 Franz Wüllner denove proponis al li instruistopostenon en la kolonja konservatorio. Humperdinck akceptis kaj poste prezentis en la festsalono Gürzenich sian ĥorkomponaĵon de la balado Die Wallfahrt nach Kevelaer (La pilgrimado al Kevelaer) de Heinrich Heine. Ekde fino de 1885 li estis kompoziciinstruisto de la konservatorio en Barcelono kaj ekde 1888 li laboris kiel redaktisto en muzikeldonejo B. Schott’s Söhne en Majenco. En 1890 li instruis ĉe la Konservatorio d-ro Hoch en Frankfurto ĉe Majno (ĝis 1897) kaj estis operreportisto de la gazeto Frankfurter Zeitung. En 1897 li translokiĝis al Boppard ĉe Rejno, en 1901 al Berlino, kie li ekde 1900 ĝis 1929 estris la majstran klason pri kompozicio ĉe la Akademie der Künste kaj profesoris ĉe la Stern’sches Konservatorium. Li ankaŭ aktivis kiel prilaboristo de popolkantoj por la t.n. Kaiserliederbuch (imperiestra kantaro, t.e. kantaro kompilita laŭiniciate de imperiestro Vilhelmo la 2-a), unue por la popolkantaro por virĥoro publikigita en 1906. En 1909 li estis eldonisto de la infankantaro Sang und Klang fürs Kinderherz, ilustrita de Paul Hey. Humperdinck vojaĝis en septembro 1921 al Neustrelitz, por travivi en la tiea teatro la probojn kaj premieron de Freischütz (Carl Maria von Weber), kiun surscenigis lia filo Wolfram. Tie li surprize mortis sekve de apopleksio. La tombo de Engelbert Humperdinck troviĝas sur la tombejo Südwestkirchhof Stahnsdorf ĉe Berlino.

Lia opero Hänsel und Gretel, unuafoje prezentita en Vejmaro la 23-an de decembro 1893 fariĝis tutmonda sukceso kaj alportis al li famon kaj financan sendependecon. Richard Strauss dirigentis la unuan prezenton. Kelkaj el la melodioj enestaj en la opero (Brüderchen, komm tanz mit mir) fariĝis popolkantoj; alikaze Humperdinck (Ein Männlein steht im Walde, Suse liebe Suse, was raschelt im Stroh) lerte ekprenis jam ekzistantajn melodiojn. Ankaŭ lia ceteraj verkoj surmontras melodiaron inspiritan de popolkanto. Humperdinck komponis ses operojn, lia tuta verkaro ampleksas 170 komponaĵojn dokumentitajn en la Engelbert-Humperdinck-Verkregistro (EHWV), eldonita de sia nepino Dr. Eva Humperdinck.

La 9-an de septembro 2004 la Germana Poŝto honorigis lin okaze de lia 150-a naskiĝtago per aparta poŝtmarko de 45 Exurocendoj (Michel Nr. 2420). Siegburg, la naskiĝurbo de Humperndinck, aranĝis jubilee festsemajnon kun prelegoj kaj koncertoj samkiel publikigon de scienca memoriga volumo pri la opero „Königskinder“ de Humperdinck.

 Verkaro 
 Scenejaj komponaĵoj 
 Harzipere (1868; EHWV 3). Muzikdramo
 Perla (1868; EHWV 4). Kantoteatraĵo.
 Claudine von Villa Bella (1868–1872; EHWV 5). Opero. Libreto: Johann Wolfgang von Goethe
 Fedelma (1883; EHWV 80). Operfragmento. Libreto: Ernst von Wolzogen
 Schneewittchen (1888; EHWV 9). Kantoludo. Libreto: Adelheid Wette (1858-1916)
 Hänsel und Gretel. Libreto: Adelheid kaj Hermann Wette
 Kantoludo (1890; EHWV 93.1)
 Kantoteatraĵo (EHWV 93.2)
 Fabelopero en 3 scenoj (1893; EHWV 93.3). UP 23-an de decembro 1893 Vejmaro (Hoftheater; Dirigento: Richard Strauss)
 Die sieben Geislein (1895; EHWV 100). Unuakta kantoteatraĵo. Libreto: Adelheid Wette UP 19-an de decembro 1895 Berlino
 Königskinder. Libreto: Elsa Bernstein (sub ŝajnnomo Ernst Rosmer)
 Melodramo 3-akta (1895-97; EHWV 106.1). UP 23-an de januaro 1897 Munkeno
 Fabelopero 3-akta (1908-1910; EHWV 106.2). UP 28-an de decembro 1910 Novjorko (Metropola Operejo)
 Dornröschen (1902; EHWV 121). Fabelopero 3-akta. Libreto: Elisabeth Ebeling (1828-1905) kaj Bertha Filhés (1819-nach 1887). UP 12-an de novembro 1902 Frankfurto ĉe Majno (Operejo; Dirigento: Ludwig Rottenberg)
 Die Heirat wider Willen (1902–05; EHWV 130). Komika opero 3-akta. Libreto: Hedwig Humperdinck (laŭ Alexandre Dumas). UP 14-an de aprilo 1905 Berlino (Ŝtata Operejo Unter den Linden)
 Bübchens Weihnachtstraum (1906; EHWV 136). Melodrama kripoludo. Libreto: Gustav Falke. UP 30de decembro 1906 Berlino (Zirkus Busch)
 Die Marketenderin (1913; EHWV 155). Kantoteatraĵo 2-akta. Libreto: Robert Misch (1860-1929). UP 10-an de majo 1914 Kolonjo
 Gaudeamus (1915–19; EHWV 162). ludopero. Libreto: Robert Misch. UP 18-an de marto 1919 Darmstadt

 Teatromuzikaĵoj 
eta|<center>memortabulo pri la komponisto en Berlino-Grunewald
 pri La Ranoj (Βάτραχοι, Bátraĥoj) de Aristofano (1879-1881; EHWV 61; fragmento)
 pri El alcalde de Zalamea ("La Urbestro de Zalamea") de Pedro Calderón de la Barca (EHWV 82). UP 19-an de novembro 1883 Kolonjo
 pri La Venecia Komercisto de William Shakespeare (1905; EHWV 133). UP 9-an de novembro 1905 Berlino
 pri The Winter's Tale ("La vintra fabelo") de William Shakespeare (1906/06; EHWV 135). UA 15-an de septembro 1906 Berlino
 pri La Ventego (The Tempest) de William Shakespeare (1906; EHWV 138). UP 26-an de oktobro 1906 Berlino
 pri What You Will ("Kion vi volas") de William Shakespeare (1907; EHWV 140). UP 17-an de oktobro 1907 Berlino
 pri Lisistrata (Λυσιστράτη) de Aristofano (1908; EHWV 141). UP 17-an de februaro 1908 Berlino
 pri La Blua Birdo (Der Blaue Vogel de Maurice Maeterlinck (1910; EHWV 150). UP 23-an de decembro 1912 Berlino
 pri La Miraklo (The Miracle; 1911; EHWV 151). Misterpantomimo 2-akta de Karl Gustav Vollmoeller kaj Max Reinhardt (laŭ Cezario el Heisterbach kaj Maurice Maeterlinck). UP 23-an de decembro 1911 Londono
 pri Kristnasko 1914 (Christnacht 1914, poste Weihnachten im Schützengraben; EHWV 157). popolteatraĵo (unuakta) de Ludwig Thoma

 Orkestrokomponaĵoj 
 Koncertubverturo en D Uverturo Eb-maĵora (fragmenta)
 Sommerabend auf dem Dorfe. Suito (fragmenta)
 Sonbildoj pri „Das Lied von der Glocke“ de Friedrich Schiller
 Die Glocke von Siegburg Humoreske E-maĵora Maurische Rhapsodie Shakespeare-Suiten Nr. 1 und Nr. 2

 Ĉambromuzikaj komponaĵoj 
 Arĉkvarteto d-minora Menuett Eb-maĵora por arĉkvarteto
  Arĉkvarteto e-minora (fragmenta)
 Sonato A-maĵora por violono kaj piano
  Arĉkvartetmovimento c-minora  Arĉkvartetmovimento C-maĵora (fragmenta)
 Pianokvinteto G-maĵora Pianotrio G-maĵora (fragmenta)
 Nokturno G-maĵora por violono kaj piano
 Salonpeco a-minora por violonĉelo kaj piano (skizo)
 Albumblatt por violono kaj piano
  Arĉkvarteto C-maĵora Sonateto por kvar violonoj (fragmenta)

 Voĉkantaj komponaĵoj 
 Die Wallfahrt nach Kevlaar (1878–1887). Ĥorbalado. Teksto: Heinrich Heine
 Das Glück von Edenhall (1879–1883). Ĥorbalado. Teksto: Ludwig Uhland
 Die Fischerin. Ĥorbalado (fragmenta). Teksto: Johann Wolfgang von Goethe
 multaj pianakompanataj lidoj

 Lernantoj de Engelbert Humperdinck 
 Siegfried Wagner (1869–1930), komponisto, dirigento, reĝisoro
 Robert Stolz (1880–1975), komponisto, dirigento
 Clemens Schmalstich (1880–1960), komponisto, dirigento
 Friedrich Hollaender (1896–1976), komponisto, pianisto
 Kurt Weill (1900–1950), komponisto
 Imre Pető (1883-1944), hungara dirigento

 Literaturo 
 Eva Humperdinck: Der Unbekannte Engelbert Humperdinck. Seine Werke. Engelbert Humperdinck Werkverzeichnis (EHWV). Görres, Koblenz 1994, ISBN 3-920388-38-0.
 Hans-Josef Irmen: Die Odyssee des Engelbert Humperdinck., Kall-Steinfeld 1975
 Hans-Josef Irmen:  Hänsel und Gretel. Studien und Dokumente zu Engelbert Humperdincks Märchenoper. Schott, Mainz 1990
 Bernd Distelkamp: "Eine innige Verschmelzung von Wort und Musik ..." Untersuchungen zur Entstehungsgeschichte der Märchenoper »Königskinder« von Elsa Bernstein und Engelbert Humperdinck.'' Siegburg, Rheinlandia-Verlag, 2003, ISBN 3-935005-81-4

 Eksteraj ligiloj 


 Boppard über Humperdincks Biographie und seine Villa 
 über Humperdinck  auf onlinekunst.de
 kurze biographische Informationen 
 ausführliche englischsprachige Seite 

 Hermann Zilcher und Humperdinck 

Kategorio:Germanaj romantikaj komponistoj
Kategorio:Germanaj operkomponistoj