Socia sekso

eta|Epizodo de podkasto Kern.punkto pri genro kaj egaleco, podia diskuto dum IJK 2018 pri la kongresa temo.
Socia sekso (neologisme ankaŭ genro https://www.reta-vortaro.de/revo/art/genr.html#genr.0o.POL laŭ la angla vorto gender [ĜENder]) rilatas al la socia kaj kultura interpreto de la regantaj ideoj, roloj, trajtoj kaj atendoj ĉirkaŭ "vireco" kaj "virineco" en socio.

Depende de la kunteksto, ĉi tiuj trajtoj povas inkluzivi biologian sekson (t.e., la stato de esti vira, virina, aŭ intersekseca variaĵo), sociajn strukturojn bazitajn sur sekso (t.e., genraj roloj), aŭ genra identeco. Plej multaj kulturoj uzas genran duumismon, havante du genrojn (knaboj/viroj kaj knabinoj/virinoj);Kevin L. Nadal, The SAGE Encyclopedia of Psychology and Gender (2017, ), page 401: "Most cultures currently construct their societies based on the understanding of gender binary—the two gender categorizations (male and female). Such societies divide their population based on biological sex assigned to individuals at birth to begin the process of gender socialization." tiuj, kiuj ekzistas ekster ĉi tiuj grupoj, estas klasifikitaj kiel neduumaj. Iuj socioj havas specifajn genrojn krom "viro" kaj "virino", kiel la hiĝroj de Suda Azio; oni ofte nomas ilin triaj genroj (kaj kvaraj genroj, ktp).

La distingo inter "biologia sekso" kaj "socia sekso," kaj la kapablo difini biologian sekson laŭ absolutaj terminoj, estas tamen komplikitaj pro la ekzisto de homoj kun kondiĉoj, kia la simptomaro de plena androgen-rezistado, kie plene fenotipe inaj homoj estas genotipe "viraj." Ĝi estas plu komplikita pro lastaj studoj en neŭroscienco, kiuj montras similaĵojn inter la malmultaj sekse duformaj cerbaj strukturoj de antaŭhormonterapiaj transseksuloj kaj tiuj de cisgenruloj de ilia interna sekso.Ligilaro al diversaj neŭrosciencaj studoj en la angla. Iusence eĉ biologia sekso estas socia konstruaĵo, kvankam utila konstruaĵo por priskribi la plimulton da homoj, sed certe ne scienca leĝo kiel gravito aŭ lumrapido.

En feminisma teorio kaj kvir-teorio oni distingas la utilajn biologiajn klasigojn de vira, ina, kaj interseksa seksoj, disde la socia sekso, la aro de enaj sentoj, sociaj konceptoj, normoj, kredoj, kaj anticipoj konstruitaj ĉirkaŭ tiu klasigo, laŭ kiuj oni taksas sin viro, virino, ambaŭ, aŭ neniu el tiuj.

Kelkaj aspektoj de socia sekso estas:
 nomo kaj respekttitolo;
 aspekto - videbla fizika formo, hararo, voĉo ktp.;
 vestaĵoj;
 sinteno;
 interna identiĝo.

Malakordo aŭ malkonformo inter aspektoj de ies interna sento pri sia sekso kaj ties socie determinita sekso povas logi diskriminacion aŭ eĉ perforton.

 Socia seksrolo 
Socia seksrolo () estas la kondutmaniero kiu en ĝusta kulturo estas taksata tipa aŭ akceptabla por koncerna sekso. Laŭ kelkaj psikologoj, kelkaj kondutmanieroj rezultas pro biologiaj kondiĉoj kaj kelkaj pro socia premo.

 Vidu ankaŭ 
 Gender Trouble (esperante La seks-problemo) estas la libro el 1990 de Judith Butler
 Intersekseco
 Seksa identeco, socia seksrolo
 Seksegaleca konsiderado
 Transseksulo
 Transgenrulo
 Genra duumismo
 Genrostudoj
 Neduuma genro
 Seksa duumismo
 Seksa konstitucio
 Sekso
 Seksoflueco
 Principoj de Jogjakarto
 Samseksema liberiga movado
 Maĉismo

 Eksteraj ligiloj 
 Genraj Perspektivoj, Kontakto, 2017:2
 Retpaĝo de la Eŭropa Komisiono pri genra egaleco (oficialaj lingvoj de Eŭropa Unio)

 Bibliografio 
 Marguerite A. Peeters, Le gender: unue norme politique et culturelle mondiale. Outil de discernement, 2012, pollingva traduko: Gender - światowa norma polityczna i kulturowa. Narzędzie rozeznania, Wydawnictwo Sióstr Loreatanek, Varsovio 2013, p. 200, ISBN 978-83-7257-628-6
 Alessio Giordano, Sekso kaj genro en nia percepto pri la lingvo, Literatura Foiro, organo de la PEN-centro, jaro 53, oktobro 2022, n-ro 319, paĝoj 291-301,

 Referencoj 

Kategorio:GLAT
Kategorio:Interpersona rilatado
Kategorio:Kvir-teorio

Kategorio:Genraj studoj
Kategorio:Pseŭdoscienco