Partituro

Partituro (itale partitura „disdivido“ aŭ „grupigo“) estas kompilaĵo de ĉiuj unuopaj voĉoj de komponaĵo aŭ aranĝaĵo, aranĝitaj unu sub la alia, tiel ke dirigento povas superrigardi la muzikan okazontaĵon unuvide. Partiturojn oni uzas ankaŭ por konservi muzikon reprodukteblan.

 Strukturo 
„Klasika“ orkestropartituro enhavas de supre malsupren la voĉojn por:
 lignaj blovinstrumentoj
 flutoj (Fl, mallongigoj ĉiam laŭ la itala vorto)
 hobojoj (Ob)
 klarnetoj (Cl.)
 fagotoj (Fg)
 latunaj blovinstrumentoj
 kornoj (Cor)
 trumpetoj (Tbe)
 trombonoj (Trb)
 tubjoj (Tba)
 frapinstrumentoj
 kun difinita tonalto: (timbaloj, celesto, metalbastonaro, ksilofono ktp.)
 kun maldifinita tonalto: (tamburo, cimbalo, triangulo ktp.)
 harpo (Arpa) aŭ piano (Pfte)
 soloistoj
 ĥoro
 arĉinstrumentoj
 violono (Vl) – preskaŭ ĉiam dividita inter unua kaj dua
 vjolo (Va)
 violonĉelo (Vc)
 kontrabaso (Cb)

En partituroj de eklezia muziko la ĥoro ofte staras inter arĉinstumentoj (violonoj, vjoloj) kaj figurita baso (orgeno, violonĉeloj, fagotoj, kontrabaso).

Komento: ĉar la itala estas la internacia lingvo pri muziko, la nomoj de instrumentoj resp. iliaj mallongigoj ofte aperas en la itala.

 Indikoj pri okupado 
En partituro plej ofte estas antaŭmetita ekzakta okupado de la verko. Kiel ofte okazas en katalogoj aŭ verkdosierujoj, tiu ĉi povas esti mallongigita per kodo, kiu antaŭkondiĉas konon de la partiturskemo. Ekzemple en germanlingva partituro 3333/4321/Pk/-/Str signifas:

 po 3 lignoblovistoj
 4 kornoj
 3 trumpetoj
 2 trombonoj
 1 tubjo
 timbaloj (Pk)
 neniu harpo
 arĉistoj (Str)

Malsamaj tipoj aŭ registroj de instrumento (ekz. hobojo kaj angla korno, fagoto kaj kontrafagoto) estas notitaj unu sub la alia kaj ligitaj per akolado. Soloinstrumentoj, kantsoloaj voĉoj aŭ ĥoro estas notitaj super la arĉinstrumentoj, en pli antikvaj partituroj ankaŭ inter vjoloj kaj violonĉeloj. Ĉi tiu notacimaniero devenas de la praktiko de sekorecitativo, en kiu la klavicenisto en la basgrupo ofte tenis la gvidadon de la ensemblo.

La tri grandaj grupoj (lignaj blovinstrumentoj, latunaj blovinstrumentoj, kaj arĉinstrumentoj) estas ordigitaj laŭ tonalto. Ununuran escepton formas la kornoj, kiuj fakte sonas inter trumpetoj kaj trombonoj. Pro ilia laŭsona proksimeco al tonaranĝo por la lignoblovistoj unuflanke kaj la ofta ritma ligo de „malmola“ latunaĵo (trumpetoj kaj trombonoj) kun timbaloj kaj frapinstrumentaro alialanke ĉi tiu lokigo estas oportuna.

Instrumentoj, kiuj ne estas kutimaj en klasika simfonia orkestro, estas alordigitaj al sia respektiva grupo laŭ tonalto. Ekzemple saksofonoj estas notitaj sube de la klarnetoj, ĉar ili same kiel tiuj ĉi estas ekblovataj per unuopa anĉo.

Kelkaj komponistoj variigas parte la ordigon de instrumentoj depende de la instrumentigo de la analoga pasaĝo: ekz. en la partituro de la opero Tristan und Isolde de Wagner oni ofte povas trovi la kornojn inter klarnetoj kaj fagotoj. Tamen tio ĉi en ĝenerale nur okazas malofte.

Partituro enhavas krom nototeksto ankaŭ ĉiujn instrukciojn kiel tempo, artikulacio, ludotekniko kaj esprimo.

 Partiturtipoj 
Oni distingas
 studopartituron libroformatan por legi kaj studi komponaĵon
 Dirigentpartituron en pligrandigita formato kaj bindita kiel ringlibro (por pli rapida foliumado), kiu servas al dirigentoj por prezenti la verkon
 partiturskizon, kiu ekstraktas la enhavon de partituro en malmultaj notliniaroj
 Aŭskultpartituron (aŭ legpartituron), simpligita, ofte en aparte grafika formo, kiu faciligas al nespertulo la komprenon
 ĥorpartituron: la voĉoj de ĥoro(soprano, aldo, tenoro, baso) estas notitaj en ĥorpartituro.

 Eksteraj ligiloj 

 Senpagaj partituroj 
 Project Gutenberg – Partitur-Kategorie des Project Gutenberg
 IMSLP – International Music Score Library Project
 Icking-Music-Archive - Werner Icking Music Archive
 Archiv wissenschaftlicher Ausgaben für Barock-Kammermusik
 Süddeutsche Kirchenmusik des 19. Jahrhunderts 
 Archiv der Kreuznacher-Diakonie-Kantorei 
 Mutopia Project  - Das Mutopia-Projekt
 RowyNet Partituren für Solo.

Kategorio:Muzika teorio
Kategorio:Muzika notacio