Teleckoje

Lago Teleckoje (, altajlingve  — "La Ora Lago") situas en sudo de Okcidenta Siberio, en Turoĉaka kaj Ulagana distriktoj de Respubliko Altaj.

La nomon Teleckoje (Telesskoje, Teleĵskoje) la lago ricevis antaŭ proks. 400 jaroj far rusaj pioniroj, ĉar sur ĝiaj bordoj loĝis altajaj triboj, nomintaj sin telesoj (teleutoj). La lokaj popoloj ĉiam nomis ĝin Altyn-Kjol, "La Ora Lago". Mongoloj nomas la lagon Altyn-Nor, en la ĉina geografio ĝi estas konata kiel Altaj aŭ Artaj.

 Ĝenerale 
250ra|eta|maldekstra|La suda ekstremaĵo. Kyŝina golfo kaj la delto de Ĉulyŝman
La lago Teleckoje situas en nord-oriento de la Altajaj montoj, ĉe junto kun Okcidenta Sajano, en giganta tektonika intermonta kavego, en 436-metra alto super la marnivelo. Ĉiuflanke ĝin ĉirkaŭas akvodislimaj montoĉenoj 2000-2500 metrojn altaj. Oriente kuŝas montoĉenoj Korbu kaj Abakana, okcidente — Altyntu, Sumulta kaj Iolgo, sude de la lago situas Ĉulyŝmana altebenaĵo. La lago estas la kvina en Ruslando (25-a en la mondo) inter plej profundaj.

La longeco estas 77,7 km, la meza larĝeco — 2–3 km, la maksimuma larĝeco — ĝis 5 km. La norda parto etendiĝas latitude; la suda, farante preskaŭ 90-gradan turnon, - meridiane.

La areo estas relative ne granda — 223 km², tamen danke al ega profundo (la meza profundeco de la lago estas 175 m, la maksimuma 325 m — kontraŭ akvofalo Korbu) en ĝi troviĝas enorma kvanto (40 km³) de perfekta malsala akvo, saturita per oksigeno, travidebla ĝis 12—15 metra profundo.
En la lagon enfluas ĉ. 70 riveroj kaj 150 provizoraj akvofluoj, kaj 70 % de tuta akvo donas rivero Ĉulyŝman, enfluanta sude. Fordonante siajn akvojn al rivero Bija (98 % de akvoelfluo), la lago rimarkinde partoprenas nutradon de riverego Obj.

La bordoj de lago Teleckoje preskaŭ ĉie estas krutaj kaj abruptaj, kanjonozaj, kaj pitoreske golfet-plenaj. Ekzistas du grandaj golfoj, la Kamgina kaj la Kygina, kiuj estas naturaj frajadejoj por fiŝoj loĝantaj en la lago; norde kaj sude la lago finiĝas per larĝaj etendaĵoj.

250ra|eta|dekstra|La norda ekstremaĵo. Unu el ekskursaj ŝipetoj sur la lago Teleckoje. Malantaŭ ĝi - loĝloko Artybaŝ

La klimato en la valo de lago Teleckoje estas kontinenta; kaj en la kontraŭstaraj ekstremaĵoj la klimataj karakterizoj malsamas. Ekzemple, en la suda parto de lago Teleckoje estas pli varme je 4—5 gradoj, tamen en la norda parto pluvas/neĝas duoble pli. Ĉi tie oni povas sperti raran, sed sufiĉe danĝeran fenomenon — dumtage varmigitaj rokoj, nokte malvarmiĝante «pafas» per ŝtonoj.

Vintre la latituda parto de lago Teleckoje (de Artybaŝ ĝis kabo Aĵi, pli mallarĝa kaj malprofunda) kovriĝas per glacio, sed la meridiana, la profunda, frostiĝas malofte, proks. unu fojon en tri jaroj. La glacio sur Teleckoje estas tre diafana, apud la bordoj je 5—6 metra profundo oni libere povas vidi la fundon.

En lago Teleckoje loĝas 14 specoj de fiŝoj, inter kiuj: salmotruto, teleckoeja timalo, lenok-truto, teleckoeja koregono, perko k.a.

Loĝlokoj sur bordoj de lago Teleckoje: Artybaŝ, Iogaĉ, Jajlu.

Kordonoj sur bordoj de lago Teleckoje: Bele, Ĉiri, Bajgazan, Kamga, Kokŝi, Ĉeluŝ, Koldor, Iĵon.

 Legendo 
eta|dekstra|250ra|Nuboplena tago sur lago Teleckoje

 Turismo 
eta|260ra|Unu el grotoj sur lago Teleckoje
La lago Teleckoje estas unu el plej vizitataj turisme lokoj en Respubliko Altaj.Dulkejt, Tigrij: LAŬ ORIENTA ALTAJO (ruse) «Fizkultura i sport Moskva» 1971 La ripozantojn akceptas 18 turismaj bazoj kaj tendarejoj. Oni organizas piedirajn, akvajn, biciklajn, aerajn kaj aŭtajn ekskursojn. Krome, multaj turistoj venadas al la lago por fiŝkaptado.

La dekstra bordo de la lago apartenas al la teritorio de Altaja Ŝtata Natura Rezervejo (AŜNR), sed el la loĝlokoj ĉe la norda ekstremaĵo de la lago (Artybaŝ, Iogaĉ) dum navigada sezono cirkuladas kutroj kaj motorboatoj ĝis kelkaj vidindaĵoj:

 Akvofalo Korbu (Vizito je permeso de l' administrantaro de AŜNR. Eblas ricevi surloke.)
 Ŝtona golfo (Laŭ loka legendo — la ronda funelo de meteorŝtono sur la maldekstra bordo. La vera kialo de l' apero — ŝtonglitado desur la proksima monto)
 Delto de Ĉulyŝman
 Akvofalo Kiŝte

Kelkloke ĉe la lago eblas viziti pitoreskajn grotojn.

 Sciencaj esploroj 
En la nord-okcidenta parto de la lago, je proks. 6 km de la komenco de rivero Bija, post vilaĝo Artybaŝ, troviĝas kampbazo de Instituto de sistematiko kaj ekologio de animaloj,(Teleckoeja filio de IdSkEdA SF RAS), Siberia fako de Rusia Akademio de Sciencoj; sur ĝia bazo oni esploradas insektomanĝulojn kaj ronĝulojn de la Montara Altajo, helmintofaŭnon de vertebruloj en biocenozoj de nigra tajgo, iĥtiocenozon kaj zooplanktonon de lago Teleckoje.
+ Geomorfologiaj ekspedicioj de la Ŝtata Universitato Tomsk pri Nacia Esploro en la areo de Lago Teleckoje (fotoj 2008-2010, - Aleksej Rudoj ) </span>centre|210ra|eta| Altajo. Aŭgusto 2009centre|210ra|eta|Vidaĵo kvazaŭ en feina fabelo. Aŭgusto 2010centre|210ra|eta| Ĉe la roka marbordo. Julio 2010centre|210ra|eta| Akvofalo. Aŭgusto 2010

 Referencoj 

 Literaturo 
 Nikolaeva, N. A.: Eĥo de kantoj de Altyn-Kjol. Fabelo. (ruse) Barnaul': «Print-info, Ltd», 2005. - 128 p.; 1000 ekz. ISBN 5-88449-130-1
 Dulkejt, Tigrij: Lago Teleckoje en legendoj kaj sagaoj (ruse) 2-a eld. Bijsk: SEC BiSPI, 1999. - 160 p. ISBN 5-85127-167-1

 Vidu ankaŭ 

 Respubliko Altaj

 Eksteraj ligiloj 
 Fotoalbumo de lago Teleckoje

Kategorio:Lagoj en Respubliko Altajo
Kategorio:Akvokolekta areo de Bio