Varsovia Esperanto-Societo „Konkordo”

Varsovia Esperanto-Societo „Konkordo” estas la nomo de iama Esperanto-Societo en Varsovio. En 1921 fondiĝis la nova urba esperantista rondo. La celo estis disvastigi ne nur Esperanton, sed ankaŭ ĝian internan ideon. Fondita la 18-an de majo 1921 laŭ instigo de Klara Zamenhof (1863-1924), fondintoj estis interalie Edward Wiesenfeld (1992-murdita antaŭ 1945), Józef Litauer (1894-murdita antaŭ 1945) kaj Ignaco Teichfeld (1876-mortojaro ne konata). Lidja Zamenhof (1904-murdita en 1942) aktivis kiel estraranino de "Konkordo". Komence Konkordo havis la taskon fariĝi movado, tiucele estis direktita varbado tra ĉiuj landoj de Eŭropo (en la Franca Respubliko meze de la 1920-aj jaroj estis jam pli ol 20 grupoj). Okazis dum la UK 1924 en Vieno kaj la UK 1925 en Ĝenevo internaciaj fakaj kunsidoj iafoje kune kun la pacifistoj. Laste ĝi limigis sian laboron je la loka grundo de Varsovio kaj laŭ la stato de 1934 estis unu el la plej agemaj grupoj.

La lastaj konataj spuroj pri la aktivado de la rondo datumas de 1936. Ĝian malfortiĝon kaj malaperon kaŭzis la morto de du kernaj aktivuloj Feliks Zamenhof (1868-1933) kaj Leono Zamenhof (1875-1934), kaj la kresko de naciisma etoso en tiama Pollando Zofia Banet-Fornalowa: Konkordo, disvastiganto de Homaranismo, Homarane 2:9-35, 2014. Tamen la grupo ne estis la unua kaj ne la sola urba Esperanto-grupo. Unua grupo ekde 1904 estis la Varsovia Societo Esperantista, kie motoris aparte Antoni Grabowski (1856-1921) - ĝis tamen jam en 1908 transformiĝis al Pola Esperanto-Societo (PES) kaj redifinis sin kiel landa asocio por ĉiuj pollingvanoj en la Rusia Imperio. La Enciklopedio de Esperanto (EdE) de 1934 kompletigas, ke en 1919 fondiĝis en Varsovio la unua laborista (klasbatala) societo „Laboro“, kiu baldaŭ evidentigis tre viglan agemon. Al tiuj du do en 1921 aliĝis la esperantista rondo „Konkordo“. Ĉiuj tri societoj laŭ EdE agadis tre energie kaj fondadis multe da filioj. En 1923 malfermiĝis ankoraŭ unu plie tre vigla rondo en Varsovio: la Akademia Esperanto-Rondo AERO. Tiel do Varsovio posedis jam kvar esperantistajn societojn. Iom post iom ekde 1923 en la urbo fondiĝis ĉiam novaj, aparte fakaj societoj, kio kontribuis al la ĉiam plia populariĝo de Esperanto en la regiono. Sed la kresko de naciisma etoso ne nur, sed ankaŭ en Pollando ekde la komenco de la 1930-aj jaroj, pli kaj pli premis la polajn esperantistojn same kiel samideanojn en multaj ĉirkaŭaj landoj, kaj sufokis iom post iom plurajn iniciatojn kiuj esperplene komenciĝis en la antaŭa jardeko, kvankam la esperantistoj en Germanio ekde 1933 kaj en Sovetunio ekde 1937 ankoraŭ havis pli malfacilan situation. Sed ekde septembro 1939 preskaŭ ĉie en Eŭropo estis la samaj katastrofaj cirkonstancoj.

 Referencoj 

 Vidu ankaŭ 
 Varsovia Vento fondita en 1991, posta urba Esperanto-societo

 Fontoj 
 La Enciklopedio de Esperanto 

Kategorio:Iamaj Esperanto-asocioj
Kategorio:Organizaĵoj en Varsovio
Kategorio:Iamaj polaj Esperanto-asocioj