Kromleĥo

eta|300px|Almendres
eta|La fragmento de kromleĥo de Grzybnica, en norda Pollando
eta|Kromleĥo de Odry, en norda Pollando
Kromleĥo estas megalita strukturo el la bronzepoko aŭ la neolitiko, kiu konsistas el megalitoj starante en cirklo aŭ duoncirklo. Tiuspecaj monumentoj estas troveblaj en Irlando, Britio, Francio, Pollando (http://www.gazetakaszubska.pl/73008/slow-o-slynnych-kaszubskich-kregach-kamiennych) kaj Portugalio.

Laŭ Francisko Azorín kromleĥo estas Megalita monumento formita per menhiroj formantaj unu cirklon (ciklolito), aŭ kelkajn kombinitajn cirklojn.Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 121. Li indikas etimologion el la bretona krom + leĥ (krono ŝtona).Azorín, samloke.

 Signifo 
Kromleĥo povas havi du signifojn Dictionary of Architecture and Construction, McGraw-Hill Companies Inc. 2000:
 Ŝtoncirklo
 Dolmeno

La signifo dependas de la regiono. En Francio kaj Germanio oni komprenas ŝtoncirkon, dum sur la britaj insuloj oni komprenas dolmenon kaj henĝon.The Columbia Encyclopedia, Columbia University Press 2007.

Foje la termino estas ankaŭ uzata pro la restaĵoj de tumulo (monteta tombejo), kiuj estis apenaŭ cirkloformajHeritage Dictionary of the English Language, Houghton Mifflin Company 2003. Ĉi tiuj tomboj havas sur la britaj insuloj ankaŭ la nomon Cairn. Pro la terminologiaj problemoj, la termino Kromleĥo ne plu estas uzata Random House Unabridged Dictionary, Random House Inc. 2006.

En la kazo de ŝtona cirklo, la aĝo estas proksimume 3.000 ĝis 4.000 jaroj, do bronca epoko. Se estas dolmeno la monumento povas esti ĝis 5.500 jaroj aĝa kaj devenas el la juna ŝtonepoko

Ĉiukaze la konstruaĵoj ne estas (kontraŭ ofta opinio) konstruitaj de la keltoj, sed de reprezentantoj de megalita kulturo

 Deveno de la termino 
La vorto Cromlech devenas el la kimra lingvo kaj konsistas el la silaboj Crom kaj Llech. Crom estas malrekta, kurbita, kaj Llech estas la termino por glata, plata ŝtonoDouglas Harper: Online Etymology Dictionary, 2001.

Ĉar la bretona lingvo apartenas al la britaniaj lingvoj, la vorto estis komprebla ankaŭ en Bretonio.eta|300px|Mulfra desegno de W. Borlase 1769

 Utiligo de la termino 
La unua konata utiligo okazis 1588 dum la traduko de la biblio en la kimran lingvon per William Morgan, episkopo de Llandaff kaj St Asaph.

Kiel nomo por prahistoria tombejo en formo de dolmeno ĝi estis unuafoje uzita 1650 de Reverend John Griffith de Llanddyfnan kiu priskribis kelkajn starantaj monolitojn, kiu portis horizontalan kuŝŝtononClassic Encyclopaedia, Love To Know Corp. Inc. 2000.eta|300px|Kromleĥo ĉirkaŭ kairno|maldekstra
En 1769 klasifikis William Borlase en lia eseo pri megalitaj strukturoj en Cornwall ĉiujn portajlaj tombejoj de la regiono kiel KromleĥojWilliam Borlase: Antiquities Historical and Monumental of the County of Cornwall, Bowyer and Nichols, London 1769. Nuntempe ĉi tiuj konstruaĵoj nomiĝas Quoit. Poste estis priskribitaj ankaŭ aliaj monumentoj sur la britaj insuloj, ekzemple Stonehenge kiel kromleĥoWebster's Revised Unabridged Dictionary 1913 . Simplaj ŝtoncirkloj ĉiam estis klare distingitajCotton William: Stone Circles, Cromlechs and other remains of the aboriginal Britons in the West of Cornwall, 1827 .

En la franca lingvo la vorto Cromlech estas uzata ekde la 18-a jarcento kaj prenita el la angla lingvo. La termino estas konata en la bretona lingvo, kie temis pri cirkloforma aranĝo de menhiroj. Intertempe kelkaj anglaj arkeologoj uzas la terminon kiel sinonimo por ŝtoncirkloAubrey Burl: A Guide to the Stone Circles of Britain, Ireland and Brittany, Yale University Press 2006. ISBN 0300114060.

 Eksteraj ligiloj 

 klarigo en enciklopedio el la jaro 1911

 Asilah, le Cromlech de M'zora ou M’Soura (indiko al monumento en  Maroko

 Der Cromlech von Crucuno bei Plouharnel (Kromleĥ de Crucuno ĉe Plouharnel en Bretonio, Francio)

 klarigo kun fotoj el Navaro

 Bildaro 

 Vidu ankaŭ 

 Ŝtoncirkloj de Wassu (Senegalio, Gambio)
 Stonehenge, Britio
 Carnac, Francio
 Menhiro

 Referencoj 

Kategorio:Arkeologiaj lokoj
Kategorio:Megalitoj