Tankao

Tankao (; “mallonga poemo”) estas tradicia japana poeziaĵo, unu el la pli mallongaj formoj de utaoj, konsistanta el kvin versoj.

 Priskribo 
La metriko de japanlingva poezio estas kalkulata laŭ moraoj; unu silabo povas konsisti el unu morao (se la vokalo estas mallonga kaj fina konsonanto mankas) aŭ du (se la vokalo estas longa aŭ fina konsonanto ekzistas). Rimo ne ekzistas en tradicia japana poezio.

La tankao estas mallonga fiksforma poemo, konsistanta el kvin versoj, kies moraoj estas 5, 7, 5, 7, kaj 7:
 suprastro-fo  〇〇〇〇〇 〇〇〇〇〇〇〇 〇〇〇〇〇 malsuprastrofo  〇〇〇〇〇〇〇 〇〇〇〇〇〇〇
La unuaj tri versoj (17 moraoj) nomiĝas supra strofo (), kaj la restantaj du versoj (14 moraoj) nomiĝas malsupra strofo ().

Japanlingve, tankaoj estas tradicie presataj sur du linioj, po unu strofo en linio:
 supra strofo  〇〇〇〇〇〇〇〇〇〇〇〇〇〇〇〇〇 malsupra strofo  〇〇〇〇〇〇〇〇〇〇〇〇〇〇
Tio eblas, ĉar la ĉin-japanaj skribsignoj de japana ortografio ebligas kompaktan prezenton de longaj linioj.

 Tankaoj en Esperanto 
En Esperanto, pro la poezia metriko de tiu lingvo, la tankao estas kalkulata laŭ silaboj, ne moraoj. Ankaŭ, tankaoj tipe aperas en kvin horizontalaj linioj, ne en du.

Malsame al la japana originalo, Esperantaj tankaoj kelkfoje rimiĝas, ekzemple en la verkoj de Miyamoto Masao.

 Historio 
La plej praaj tankaoj aperis en la 7-a jarcento, do la formo estas multe pli aĝa ol la pli konata hajko.

 Ekzemploj 
Tankao far Iŝikaŭa Takoboku (), en la 1900-aj jaroj:
 Originalo  Rondaj kanaoj  Transliteraĵo  Laŭmetra traduko  Laŭvorta traduko 東海の小島の磯の白砂にわれ泣きぬれて蟹とたわむる とうかいのこじまのいそのしらすなにわれなきぬれてかにとたわむる Tōkai noKojima no iso noShirasuna niWare naki nureteKani to tawamuru OrientmareĈe l’ bordo de insulet’  En blanka sablo Larme malsekiĝinta,Ludadas kun kraboj mi. En la Orienta MaroĈe la marbordo de malgranda insuloEn la blanka sabloMi, plore malsekiĝante,Kun krabo ludas.

 Esperantaj ekzemploj 
Ekzemploj de tankaoj originale verkitaj en Esperanto:

Punte de neĝo
pristerniĝas gazono;
silent' profunda,
plena je anticipo
regas super la domo.
UitvlugtArkivo : Hajko en Esperanto (601 - 800)

lume kaj ombre
memoro lante velkas
inter la ŝtonoj
testudo kantas kantojn
de ŝeloj kaj de ostoj
Darlington

Kálmán Kalocsay verkis serion de tankaoj; 29 tankaoj troviĝas en lia lasta poemaro Izolo.

 Referencoj 

 Eksteraj ligiloj 




Kategorio:Japanlingva poezio