Oliver Twist

Oliver Twist estas socia romano de Charles Dickens, kiu aperis sub la kompleta titolo Oliver Twist, or The Parish Boy’s Progress (Oliver Twist aŭ la vojo de orfa knabo) de februaro 1837 ĝis aprilo 1839 en daŭrigoj en la periodaĵo „Bentley's Miscellany“. Oliver Twist estas la dua romano de Dickens kaj probable lia nuntempe plej konata verko. Ĝi estis plurfoje adaptita por teatro, kino, televido kaj kiel komikso.

La romano rakontas la historion de la trovita bebo kaj orfa knabo Oliver Twist, kiu kreskas en infanejo por malriĉuloj de angla urbeto, ne konante sian devenon.

 Resumo 
230px|eta|Lasta provo de Sikes fuĝi. Ilustraĵo de George Cruikshank en la origina eldono de 1837.Jen resumo de ĝiaj ĉefaj aspektoj:

1. Ĉefa protagonisto: Oliver Twist, orfa knabo naskita en laborulejo.

2. Ĉefaj personoj:

   - Fagin: Maljuna krimulo kiu gvidas grupon de infanaj poŝoŝtelistoj

   - Artful Dodger: Juna poŝoŝtelisto kiu enkondukas Oliver-on al Fagin

   - Bill Sikes: Bruta krimulo

   - Nancy: Junulino asociita kun Sikes, kiu helpas Oliver-on

   - Mr. Brownlow: Bonkora sinjoro kiu adoptas Oliver-on

3. Intrigo: La romano sekvas la vivon de Oliver de lia naskiĝo tra diversaj malfacilaĵoj en la stratoj de Londono.

4. Socia kritiko: Dickens forte kritikas la traktadon de malriĉuloj, precipe infanoj, en viktoria Anglio.

5. Laborulejoj: La romano komenciĝas en laborulejo, montrante la terurajn kondiĉojn tie.

6. Krima mondo: Granda parto de la rakonto okazas en la krima submondo de Londono.

7. Identeco kaj heredaĵo: La mistero pri Oliver-a vera identeco kaj familio estas centra al la intrigo.

8. Kontrasto: La rakonto montras la kontraston inter la malriĉa, krima mondo kaj la mondo de la mezklaso.

9. Stilo: Dickens uzas satiran humuron kaj vivajn priskribojn por kapti la atenton de la leganto.

10. Infana laboro: La romano prilumas la problemon de infana laboro en la 19-a jarcento.

11. Moralaj temoj: La batalo inter bono kaj malbono estas konstanta temo tra la tuta libro.

12. Fina mesaĝo: Malgraŭ la malfacilaĵoj, la virto kaj boneco de Oliver finfine triumfas.

"Oliver Twist" estas unu el la plej konataj verkoj de Dickens kaj havis signifan influon sur la publikan konscion pri sociaj problemoj en Anglio. Ĝi restas populara pro sia emociiga rakonto, memorindaj roluloj, kaj akra socia kritiko.

 Literatura kritiko 
La romano estis granda sukceso. Precipe pro sia parte drasta priskribo de infana laboro, krimoj kaj malriĉeco en la epoko de la frua industriigo en Anglio ĝi vekis grandan atenton. Kontraste al la trafa granda sociala realismo de la verko, la literatura kritiko tamen taksas la priskribon de la karaktero precipe de la ĉefa protagonisto nekredinda. Li ŝajnas esti burĝe bone edukita kaj nobla, kvankam mankas ĉiuj ajn kondiĉoj por fariĝi tia en liaj viv-cirkonstancoj.

La antisemita stereotipo, per kiu Dickens priskribas la figuron de Fagin, estas diskutata ĝis hodiaŭ. Dickens mem mildigis ĝin en pli malfruaj eldonoj, en modernaj prilaboroj ĝi ofte tute forestas Geoffrey Nunberg, The Way We Talk Now Houghton Mifflin Company, Boston and New York 2001, p. 126.

 Filmaj prilaboroj 
Jam en 1909 la verko estis filmita la unuan fojon de James Stuart Blackton. Sekvis pliaj filmoj en 1922, 1948 (kun Alec Guinness en la rolo de Fagin), 1988 kiel bildstria filmo de Walt Disney sub la titolo "Oliver & Co." kaj ankoraŭ aliaj.

Ĉiuj filmaj adaptoj en kronologia sinsekvo

Filmtitolo (jaro)ReĝisoroProduktita enAktoroj (elekto)Oliver Twist (1909)James Stuart BlacktonUsonoEdith Storey (Oliver), William Humphrey (Fagin)L'enfance Oliver Twist (1910)Camille de MorlhonFrancioJean PérierOliver Twist (1912)Thomas BentleyGrandbritioIvy Millais (Oliver), John McMahon (Fagin)Oliver Twist (1912)UsonoVinnie Burns (Oliver), Nat C. Goodwin (Fagin)Oliver Twist (1916)James YoungUsonoMarie Doro (Oliver), Tully Marshall (Fagin)Twist Olivér (1919)Márton GarasHungarioJenő TörzsOliver Twist (1920)Lupu PickGermanioOliver Twist (1922)Frank LloydUsonoJackie Coogan (Oliver), Lon Chaney (Fagin)Oliver Twist (1933)William J. CowenUsonoDickie Moore (Oliver), Irving Pichel (Fagin)Oliver Twist (1948)David LeanGrandbritioJohn Howard Davies (Oliver), Alec Guinness (Fagin)Oliver Twist (1955)BraziloAdriano Stuart (Oliver), Jaime Barcellos (Fagin)Oliver Twist (televida serio, 1962)Eric TaylerGrandbritioBruce Prochnik (Oliver), Max Adrian (Fagin)Oliver Twist (1962)Jean-Paul CarrèreKanadoMarcel DalioOliver (1968)Carol ReedGrandbritioMark Lester (Oliver), Ron Moody (Fagin), Oliver Reed (Sikes)Oliver Twist (1974)Hal SutherlandUsonoanimacia filmoOliver Twist (1982)Richard SlapczynskiAŭstralioOliver Twist (1982)Clive DonnerGrandbritio, UsonoRichard Charles (Oliver), George C. Scott (Fagin), Tim Curry (Sikes)Oliver Twist (televida serio, 1985)Gareth DaviesGrandbritioBen Rodska (Oliver), Eric Porter (Fagin)Oliver & Co. (1988)George ScribnerUsonoanimacia filmoOliver Twist (1991)Fernandez RuizUsonoanimacia filmoLes Nouvelles aventures d'Oliver Twist (1997)Bruno BianchiFrancioanimacia filmoOliver Twist (1997) (TV)Tony BillUsonoAlex Trench (Oliver), Richard Dreyfuss (Fagin), Elijah Wood (Artful Dodger), David O'HaraOliver Twist (1999)Renny RyeGrandbritioSam Smith (Oliver), Robert Lindsay (Fagin), Keira Knightley (Rose Fleming)A Boy called Twist (2004)Time GreeneSudafrikoJarrid Geduld (Oliver), Lesley Fong (Fagin)Oliver Twist (2005)Roman PolańskiGrandbritioBarney Clark (Oliver), Ben Kingsley (Fagin)Oliver Twist (2007) /TV)Coky GiedroycGrandbritioWilliam Miller (Oliver), Timothy Spall (Fagin)

 Komiksoj 
 Will Eisner: Fagin the Jew, Doubleday 2003, ISBN 0-385-51009-8.
 Loïc Dauvillier und Olivier Deloye: Oliver Twist de Charles Dickens, Delcourt (Collection Ex-Libris) 2007, ISBN 978-2-7560-0671-0

 Referencoj 

 Eksteraj ligiloj 

 Tekstoj 
 "Oliver Twist" ĉe Dickens Literature.com  - Teksto kun indekso kaj serĉ-eblo (angle).
 "Oliver Twist" ĉe Online literature (angle).

 Filmoj 









Kategorio:Anglalingvaj romanoj
Kategorio:Britaj romanoj
Kategorio:Romanoj de Charles Dickens
Kategorio:Romanoj de 1837
Kategorio:Sociaj romanoj
Kategorio:Verkoj el la anglalingva literaturo
Kategorio:Fikciaj infanoj
Kategorio:Fikciaj orfoj
Twist, Oliver
Kategorio:Romanoj pri infanoj
Kategorio:Antisemitismaj verkoj