Amerika oksikoko

La amerika oksikoko (Vaccinium macrocarpon) - ankaŭ nomata grandfrukta vakcinio aŭ grubero laŭ la platdiĉa: Kraanbeere (kraan= gruo) aŭ la angla: Cranberry (cran= gruo) - estas tapiŝema arbusto, kun fajnaj branĉoj, kreskanta oriente de Norda Ameriko.

Ĝi estas specio de genro vakcinio (Vaccinium) el la familio Erikacoj (Ericaceae). La populara nomo grubero venas de la filamentoj de la floro, kiuj formas grusimilan bekon. Bitte, was sind eigentlich Cranberrys? In: Welt Online.

Vakcinioj hejmiĝis en Eŭropo, Azio kaj Nordameriko. La amerika specio Vaccinium macrocarpon estas pli robusta ol la ordinara vakcinio (Vaccinium oxycoccus).Britannica, 2004

La grubero estas kultivata en Usono, precipe en Nov-Anglio grandskale. Tie la beroj estas manĝataj aparte dum la Tago de rikolto. La grubero estas pli amara kaj acida ol la eŭropa vakcinio.

 Priskribo 
eta|maldekstre|gruberoj
La planto estas ĉiamverda arbusto aŭ ĥamefito, kiu disvastigas sin per fadenformaj kuŝantaj branĉoj. La kreskoformo estas kuŝanta - altenkreskanta, tio signifas ke la malnovaj partoj de la branĉoj kuŝas sur la grundo kaj kreskigas radikojn, la branĉpintoj staras vertikale. La branĉoj senfine kreskas (ĝis 1 m jare), kaj la malnovaj partoj formortas post kelkaj jaroj kiam ili estas superkreskantaj de najbaraj plantoj aŭ de musko. Kampo kun gruberoj tial aspektas kiel razeno. Unuopaj plantoj ne estas videblaj.

La foliaj estas ĉiamverdaj kaj 1 ĝis 2 cm longaj; oblongaj – ovformaj kun pintaj apeksoj. La floroj estas rozkoloraj-blankaj kun forte refalditaj petaloj. La frukto similas laŭ la grandeco al malgrandaj ĉerizoj. La naturaj fruktoj estas brile ruĝaj. La beroj havas kvar aerkamerojn, per tio la bero estas pli malpeza ol akvo.

 Disvastiĝo 
La natura hejmejo de Vaccinium macrocarpon estas en pluvmarĉoj en orienta Nordameriko. La disvastiĝ-regiono etendiĝas de Nov-Brunsviko kaj Novlando en Kanadoa kaj dude ĝis Norda Karolino, Tenesio kaj Virginio.

Vaccinium macrocarpon hejmiĝis kiel novplanto en pluraj marĉoj de Germanio kaj la nederlandaj insuloj Terschelling kaj Vlieland online atlas of the British and Irish flora.

 Rikolto 
eta|rikolto de gruberoj en Nov-Ĵerzejo 
La beroj estas multe pli malpezaj ol akvo. Por rikolti la berojn oni inundas la kampojn. La beroj drivas sur la akvosurfaco, kie oni povas kolekti ilin facile.
En Eŭropo Latvio estas la lando kun la plej granda produkta kapacito de gruberoj.Mintauts Abolins, Rudite Sausserde, Marta Liepniece, Dace Sterne: Cranberry and blueberry production in Lavia. In: Agronomijas Vestis, 12, 2009, S. 7–13.
La sendifektaj kaj maturaj fruktoj estas vendataj freŝe. El tromaturaj fruktoj estas farataj kompoto aŭ suko. La suko estas esenca ingredienco de Cosmopolitan-koktelo.

 Kultivaroj 
Estas konataj ĉ. 130 kultivaroj de la grubero, parte kun malhelruĝaj ĝis nigraj beroj. Sed nombro de la komerce la plej kultivataj kultivaroj estas nur 12. La plej gravaj estas Ben Lear, Early Black, Howes, McFarlin kaj Searles.Artbeschreibung,  In: uga.edu. (engl.)

 Malsanoj 
La folioj de la grubero povas esti atakataj de la fungo Exobasidium perenne.Nancy L. Nickerson: A previously unreported disease of cranberries caused by Exobasidium perenne sp. nov. In: Canadian Journal of Plant Pathology, 6, Nr. 3, 1984, S. 218–220.

 Referencoj 

 Literaturo 
 Karl Stoll, Ulrich Gremminger: Besondere Obstarten. Vom Reichtum seltener, südländischer und wildwachsender Früchte. Eugen-Ulmer-Verlag, Stuttgart 1986, ISBN 3-8001-6186-9.

 Eksteraj ligiloj 

 Kranbeeren können Gefäße bei Arteriosklerose wieder elastisch machen. In: wissenschaft.de
 Kranbeeren machen Darmviren den Garaus. In: wissenschaft.de''
 Kariesschutz mit Cranberries In: stern.de
 Vaccinium macrocarpon bei Pfaf.org, (englisch)
 tela botanica  

Kategorio:Manĝeblaj sovaĝaj plantoj
Kategorio:Erikacoj
Kategorio:Arbustoj
Kategorio:Nearktisa flaŭro