Sudamerikaj barbuloj

Sudamerikaj barbuloj aŭ Kapitonedoj (Capitonidae) estas familio de birdoj el ordo Pegoformaj, kiuj loĝas en Sudameriko. Ili estas tre rilataj al tukanoj.

Sudamerikaj barbuloj estas diketaj birdoj, kun mallongaj koloj kaj grandaj kapoj. Ili ricevas sian  laŭ la bridaj harecaj plumetoj kiuj ĉirkaŭas iliajn fortikajn bekojn. Plejparto de specioj estas tre brilkoloraj kaj loĝas en tropika arbaro.

Sudamerikaj barbuloj estas ĉefe arboremaj birdoj kiuj nestas en arbotruoj elfositaj de la reprodukta paro, kie la ino demetas 2-4 ovojn. Ili manĝas fruktojn kaj insektojn. Tiuj birdoj ne migras.

 Ekologio 
Dum plejparto de la specioj de Sudamerikaj barbuloj loĝas en arbaroj de malaltaj teroj, kelkaj teritorias ankaŭ en montaraj kaj mezvarmaj arbaroj. Plejparto estas limigitaj al habitatoj enhavantaj arbojn kun morta ligno, kiuj estas uzataj por nestado.

La dieto de tiuj barbuloj estas miksa, kun frukto kiel hegemonia parto de la dieto. Ili manĝas ankaŭ etajn predojn, ĉefe dum reproduktado. Barbuloj estas kapablaj ŝanĝi sian dieton rapide laŭ la ŝanĝoj en manĝodisponeblo. Ili vizitas nombrajn specioj de fruktarboj aŭ arbustoj; individua barbulo povas manĝi ĝis 60 diversajn speciojn en sia teritorio. Ili vizitas ankaŭ plantejojn kaj manĝas kultivatajn fruktojn kaj vegetalojn. Fruktojn ili manĝas komplete, kaj ties nedigestebla materialo kiel semoj estas vomita poste (ofte antaŭ kanto). Tiu vomado ne okazas kutime en la nesto (kiel okazas ĉe tukanoj). Kiel siaj samfamilianoj, oni supozas, ke la amerikaj barbuloj estas gravaj agentoj por la semodisiĝo en la tropikaj arbaroj.

Krom fruktoj, ili povas manĝi ankaŭ artropodojn, plukitajn el la branĉoj kaj trunkoj de arboj. Ili prenas ampleksan gamon de insektoj, inklude formikojn, skarabojn kaj tineojn. Ankaŭ skorpiojn kaj centipedojn ili manĝas, kaj kelkaj specioj manĝas ankaŭ etajn vertebrulojn kiel ranojn.

 Rilato kun homoj 
Sudamerikaj barbuloj havas malmulte da influo sur homoj. La perdo de arbaro povas okazigi danĝeran efekton sur la specioj de barbuloj kiuj dependas de malnovaj arbaroj, sed povas okazigi profiton al specioj kiuj favoras pli tuŝitajn arbarojn aŭ malferman habitaton.

Du specioj el Sudamerikaj barbuloj estas listitaj kiel minacataj de la IUCN: La Blankdorsa kapito de Kolombio estas listita kiel endanĝerigita, ĉar ties limigita teritorio estas minacata pro senarbarigo por agrikulturo (inklude tiujn de kokao kaj kanabo), lignorikoltado kaj minado. La ĵus malkovrita Ruĝostria kapito de Peruo estas konsiderata vundebla pro ties malgranda populacio (malpli ĉirkaŭ milo da birdoj) kvankam ties habitato ne estas tuj minacata.

 Sistematiko, taksonomio kaj evoluo 
Fosiliojn de Sudamerikaj barbuloj oni trovis el Mioceno en Florido. 
Oni interkonsentas amplekse, ke la plej proksimaj parencoj de la barbuloj estas la tukanoj, kaj ke tiuj du familioj estas tiom proksimaj kiom la mielindikantoj kaj la pegedoj (kun kiuj formiĝas la ordo de Pegoformaj).

Antaŭe ĉiuj barbuloj estis konsiderataj unu familio.LL Short, JFM Horne (2002) Family Capitonidae (barbets). in del Hoyo J., Elliott A. & Christie D.A. (2004) Handbook of the Birds of the World. Volume 7. Jamacars to Woodpeckers Lynx Edicions, Barcelona  
Tamen, tiu ĉi familio estas montrita parafiletika; do laŭ nuna sistematiko nur Sudamerikaj veraj barbuloj restas en la familio Kapitonedoj. La Afrikaj barbuloj (Libiedoj), Aziaj barbuloj (Megalaimedoj) kaj du specioj de tukan-barbuloj(Semnornitedoj) estas nun konsiderataj apartaj familioj.

Alternativo de tiu ĉi disigo povus esti kreo de eĉ pli granda ĉionenhava familio, kiu ankaŭ enhavu la tukanojn, ĉar tukanoj kaj ĉiuj branĉoj de barbuloj havas . Sed tukanoj havas serion de unikaj ecoj, kiujn aliaj birdoj ne havas, kaj estas tradicie rigardataj apartaj. Pro tio ĉi, nun en 2024 estas interkonsento de birdosistematikaj aŭtoritatoj konsideri tukanojn kaj ĉiun el kvar kladoj de barbuloj apartaj familioj.

1. Eubucco versicolor versicolor;
2. Eubucco versicolor steeri;
3. Eubucco richardsoni richardsoni;
4. Eubucco bourcierii salvini;
5. Eubucco richardsoni richardsoni;
6. Eubucco bourcierii bourcierii.
(Keulemans, 1891)

Filogenetika rilato inter Sudamerikaj barbuloj kaj aliaj 8 nun agnoskitaj familioj de ordo Pegoformaj estas prezentata en ĉi-suba kladogramo. 
La kvanto de specioj en ĉiu familio estas deklarita laŭ la listo, kiun administras Frank Gill, Pamela C. Rasmussen kaj David Donsker el la Internacia Ornitologia Komitato (IOC).

 Genroj kaj specioj 
 Bildo  Genro    Specioj175pxCapito (kapitoj) 
 Ruĝkrona kapito, Capito aurovirens
 Ruĝostria kapito, Capito wallacei
 El-Sira kapito, Capito fitzpatricki
 Makulkrona kapito, Capito maculicoronatus
 Citronventra kapito, Capito squamatus
 Blankdorsa kapito, Capito hypoleucus
 Nigrozona kapito, Capito dayi
 Brunbrusta kapito, Capito brunneipectus
 Nigroŝultra kapito, Capito niger
 Orkolora kapito, Capito auratus
 Kvinkolora kapito, Capito quinticolor175pxEubucco (buntaj barbuloj) 
 Citrongorĝa barbulo, Eubucco richardsoni
 Ruĝkapa barbulo, Eubucco bourcierii
 Ruĝkapuĉa barbulo, Eubucco tucinkae
 Plurkolora barbulo, Eubucco versicolor

 Bibliografio 
 LL Short, JFM Horne (2002) Family Capitonidae (barbets). in del Hoyo J., Elliott A. & Christie D.A. (2004) Handbook of the Birds of the World. Volume 7. Jamacars to Woodpeckers Lynx Edicions, Barcelona ISBN 84-87334-37-7

 Aliaj projektoj 

 Eksteraj ligiloj 
 Barbulfimoj ĉe Interreta Birdokolekto
 Barbulsonoj ĉe xeno-canto.org
 Birdofamilioj tutmondaj de Don Roberson 

 Referencoj 

Kategorio:Pegoformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko