Miĥail Baĥtin

Miĥail Miĥailovich BAĤTIN () (naskiĝis en 1895, mortis en 1975) estis lingvisto de Rusio.

 Biografio 
Miĥail Baĥtin naskiĝis en Orjol. Lia familio apartenis al dekadenca aristokratio. Li loĝis inter Vilniuso kaj Odeso, do en plurlingva regiono. Li studis Filozofion kaj Beletron en la Universitato de Sankt-Peterburgo, kie li konatiĝis kun la germana filozofio.

Post la Revolucio de 1917 li loĝis en Leningrado. Inter la jaroj 1924 kaj 1929 li konatiĝis kun la ĉefaj personoj de la rusa Formalismo. Tiam li publikigis inter aliaj titoloj sian ĉefverkon "Marksismo kaj Filozofio de la Lingvaĵo" (1929). Tiu libro, kiu aperis kun la nomo de lia amiko kaj disĉiplo Voloĉinov, nur en la sepdekaj jaroj de la dudeka jarcento ĝuis sian meritaĵon.

Ekzilita en 1929, li transloĝiĝis al Kazaĥio. Oni akuzis lin pri partopreno en kontraŭleĝa agado ĉe Ortodoksa Eklezio. Tie li restis ĝis 1936, sed en 1937 li denove transloĝiĝis. Ĉifoje li iris al Saransk, ĉefurbo de Mordovio.

En 1941 li pretigas sian doktorigan tezon ĉe Instituto Gorjkij, en Moskvo, kaj post la dua mondmilito li reiris Saransken kiel profesoro.

Post la morto de Stalin lin malkovris studentoj. De la sesdekaj jaroj de la dudeka jarcento lia famo pligrandiĝis kaj iom post iom lia nomo influis esplorojn tra la plej gravaj universitatoj en la mondo. Liaj ideoj pri literatura teorio, literatura kritiko, socilingvistiko, analizo de la diskurso kaj semiotiko faris lin unu el la plej gravaj filozofoj de la lingvo. Laŭ Baĥtin ĉiu lingvistika analizo devas atenti al la nelingva kunteksto.

 Filozofio de la lingvaĵo 
Ĉe "Marksismo kaj filozofio de la lingvaĵo" li celis havigi al la marksisma teorio koheran ideologian kaj psikologian bazon por kontraŭi kaj la pozitivisman objektivecon kaj la idealisman subjektivecon. Tiucele li renovigis la koncepton de la lingva signo. Laŭ Baĥtin signo estas abstrakta ilo kapabla interrilati la individuan konscion al la socia medio. La individua pensmaniero laŭ li ne fabrikas la ideologion, sed ĝuste male.

Malgraŭ la fakto, ke li esploris lingvosciencon de la fino de la 1920-aj jaroj, lia verkaro restas aktuala. Signifa parto de la nuna teorio de la teksto kaj de semiotiko baziĝas sur principoj proponitaj de Baĥtin. Malfermita al pluraj sciencaj kampoj lia filozofio aplikis la dilalektikan materialismon kaj atingas terenojn trans la striktajn limojn de lingvoscienco, kiel psikanalizon, strukturismon, evoluciismon, biologion kaj fizikon.

 Literatura teorio 
Devenas de lia doktoriga disertacio pri la verko de François Rabelais kategorioj kiel dialogismo, polifonio, heteroglosio kaj karnavaleco. Per tiu esploro Baĥtin kantraŭargumentas la klasikan retorikon kaj proponas socian analizon de la literatura verko. Li intervenis ankaŭ en la disvastigo de la koncepto interteksteco.

 Ĉefaj verkoj 
 1927 : Freŭdismo
 1928 : La formala metodo en literatura historio
 1929 : Problemoj de la poetiko de Dostojevski, Marksismo kaj Filozofio de la Lingvaĵo
 1965 : La verko de François Rabelais kaj la populara kulturo de Mezepoko kaj de Renesanco
 1978 : Estetiko kaj teorio pri la romano
 1984 : Estetiko de la parola kreado
 2003 : Por filozofio de la ago, La aĝo de la homo

 Vidu ankaŭ 
 Marksismo
 Lingvistiko
 Translingvado

 Eksteraj ligiloj 

 The Bakhtin Circle, Internet Encyclopedia of Philosophy 
 The Bakhtin Centre (University of Sheffield)
 A Bakhtin profile (James P. Zappen)
 "International man of mistery - The Battle over Mikhail Bakhtin", Matt Steinglass en Lingua Franca (Aprilo 1998)

Kategorio:Rusiaj lingvistoj