Jacob Paix

Jacob PAIX, (* 1556 en Augsburg; † ĉ. 1623 (?) supozeble en Hilpoltstein) estis germana orgenisto, orgenkonstruisto, kapelestro, komponisto kaj eldonisto. Li famiĝis kiel kolektanto de propraj kaj fremdaj muzikpecoj.

 Vivovojo 
eta|Collegium musicumĉe la laborloko de Paix,la gymnasium illustre, 1590
Jacob Paix naskiĝis en 1556 en Augsburg, kie lia patro deĵoris kiel orgenisto en la preĝejo St. Anna. Lia patro edukis lin muzike.

En 1576, junaĝe edziĝinta, Jacob Paix iĝis orgenisto de la paroka preĝejo en Lauingen ĉe la Danubo. Tie li amplekse aktivis kiel komponisto kaj eldonisto, precipe kunlabore kun la presisto de la palatina grafo, Leonhard Reinmichel.Reinhard H. Seitz (Hrsg.): Jacob Paix d. Ä. : (1556 - nach 1616); Organist - Komponist - Orgelbauer, Schrobenhausen 2006, S. 24ff La rilato de Paix al Caspar Sturm, konstruinto de la orgeno en la katedralo de Ulm, dokumentas krom pluaj fontoj, ke Paix agis ekde Lauingen ankaŭ kiel orgenkonstruisto.Reinhard H. Seitz (Hrsg.): Jacob Paix d. Ä. : (1556 - nach 1616); Organist - Komponist - Orgelbauer, Schrobenhausen 2006, S. 37ff u. S. 115ffTie ĉi li kontaktis kun la palatingrafa gymnasium illustre. Tio evidentiĝas el peto de la 6-a de aŭgusto 1600 al princo August, filo de la palatina grafo Philipp Ludwig: „… Mi faras mian kiel eble pley Bonan ankauw che chi tiu Lerneyo …"Reinhard H. Seitz (Hrsg.): Jacob Paix d. Ä. : (1556 - nach 1616); Organist - Komponist - Orgelbauer, Schrobenhausen 2006, S. 111 u. 196f Samtempe ekzistis libera tablo por Jacob Paix ĉe gymnasium illustre.Reinhard H. Seitz (Hrsg.): Jacob Paix d. Ä. : (1556 - nach 1616); Organist - Komponist - Orgelbauer, Schrobenhausen 2006, S. 20f Estas eraro, ke Paix ricevis kiel „succentor" (vickantoro) la trian instruistan postenon ĉe la palatingrafa gymnasium illustre..Michel Zywietz: Jakob Paix, in MGG, Personenteil Bd. 12, Kassel - Stuttgart 2004, Sp. 1580 La por tio ebla fonto rilatas sur la filo de Paix, Jacob Paix la juna (1578-1634).Reinhard H. Seitz (Hrsg.): Jacob Paix d. Ä. : (1556 - nach 1616); Organist - Komponist - Orgelbauer, Schrobenhausen 2006, S. 23 Li estis la plej aĝa de dek gefiloj, kiujn la geedzoj Paix baptigis en Lauingen..PfarrA Lauingen, Taufmatrikel Bd. 1 und 2 Plurfoje Paix estis devigata, peti la konsilantaron de Lauingen kaj palatinan grafon August zu Neuburg pri mono kaj naturaĵoj por si kaj sia familio, „… char mi aliflanke dum chi tiu vintro, ye la eta salayro kaj ege grava inflatsio devus morti pro malsato..Reinhard H. Seitz (Hrsg.): Jacob Paix d. Ä. : (1556 - nach 1616); Organist - Komponist - Orgelbauer, Schrobenhausen 2006, S. 44ff 

En 1601 li ricevis pli bone salajratan postenon kiel evangelia kortegorgenisto en Neuburg an der Donau, rezidejo de la duklando Pfalz-Neuburg. Tie li ankaŭ responsecis por la figura muziko, estris la palatingrafan instrumentan kapelon kaj krome faris kancelariajn servojn.

Palatina grafo Wolfgang Wilhelm en 1613 i.a. pro politikaj kialoj transiris al la katolika konfesio. Sur tio kaj sur perdiĝinta fonto de 1623 Alfred Einstein fondis en esploro pri italaj muzikistoj ĉe la kortego de la Wittelsbacher de Neuburg (1907/1908) sian opinion, ke Paix, kiu persiste anis la luteranismon kaj verŝajne ne plu kontentigis la italan muzikguston de la duko, devis forlasi Neuburg. Li serĉis evangelan regionon, atingante verŝajne al Hilpoltstein, kie li mortis en 1623.Alfred Einstein: Italienische Musiker am Hof der Neuburger Wittelsbacher 1614-1716. In: Sammelbände der IMG, 9. Jg. (1907/1908), S. 336-424Ĉi tiu urbo nur kadre de la kontraŭreformacio ek 1627 devis denove fariĝi katolika. La palatingrafa flanklinio rezidanta en Hilpoltstein ankaŭ post 1627 restis evangela – kun ĝi la dungitaro, al kiu eble apartenis Jacob Paix. Jacob Paix mem ne estas dokumentita en Hilpoltstein. Lia filo Johann Christoph Paix (1603-1645) tamen la 1-an de junio 1631, do nur post la supozebla morto de Jacob Paix, ekdeĵoris kiel secretarius ĉe la palatina grafo de Hilpoltstein, Johann Friedrich. Liaj aktivecoj ne povas estis konsiderataj kiel nerekta pruvo por la restado de Jacob Paix en Hilpoltstein.Reinhard H. Seitz (Hrsg.): Jacob Paix d. Ä. : (1556 - nach 1616); Organist - Komponist - Orgelbauer, Schrobenhausen 2006, S. 214ff

Plej aktualaj esploroj povis nek konstati nek malkonstati la restadon kaj morton de Paix en Hilpoltstein. La plej posta fonto de 1617 eĉ ne konigas, ĉu Jacob Paix vivis ankoraŭ post 1616.Reinhard H. Seitz (Hrsg.): Jacob Paix d. Ä. : (1556 - nach 1616); Organist - Komponist - Orgelbauer, Schrobenhausen 2006, S. 51ff

 Muzikhistoria graveco 
eta|Jacob Paix (1556-1623?) (Hrsg.)Ein gůter newer Teu.TantzTabulatur 158315px Anhören

Jacob Paix malpli gravas kiel komponisto ol plie kiel kolektanto de plejparte fremdaj muzikpecoj de sia epoko, kiujn li ĉefe publikigis en tabulaturlibro:

Bela utila kay uzebla Orgena Tabulaturlibro. En Tiu kelkay el la famaj Kompozitsiistoy, bonegay Motetoy. Kun 12.6.7.6.5. kaj 4 Vochoy elektitay / Tiuy ĉi kompozitsiitay por chiuy distingitay Festoy de la tuta Jaro / kay kompozitsiitay ankaŭ por Xoro. Finfine ankaŭ multnombro el la pley belay kantoj / Pass è mezzo kaj Dantsoy / Chiuy kolorigitay per granda diligentetso. Por fidinda Servo al la Amantoj de chi tiu Arto propramane korektitay kay permesatay al Presado. De Jacobo Paix Augustano, tiu-Tempe Orgenisto je Lauingen, Lauingen 1583.

En ĉi tiu kaj en siaj tabulaturoj de 1589 montriĝas, ke Paix ja estis malfrua, sed eminenta kolorigisto kaj sperta kolektanto. Li disponigis per siaj aranĝadoj al la muzikaj amatoroj kaj ekleziaj orgenistoj profilon de la siatempa kaj ĝis 100 jarojn reira historia instrumenta kaj voĉkanta muzikoj – ekde popularaj dancoj ĝis strikte polifoniaj komponaĵoj – por la hejma muzikado sur klavarinstrumentoj kaj por la liturgia kaj liturgie libera ludado sur preĝeja orgeno.Reinhard H. Seitz (Hrsg.): Jacob Paix d. Ä. : (1556 - nach 1616); Organist - Komponist - Orgelbauer, Schrobenhausen 2006, S. 76 En siaj tabulaturoj Paix uzis la puran literskribon de la „nova germana orgentabulaturo". Tiu ĉi ja estis iom longan tempon en uzo, tamen ĝi povis nur ekde la mezo de la 16-a jarcento venki la „malnovan germanan orgentabulaturon" kun literskribo kaj mezura supravoĉo sur notlinioj.

Kelkaj el la dancoj tabulaturigitaj de Paix estis transskribitaj ekde la dua duono de la 19-a jarcento kaj plurfoje enigitaj en kolektlibrojn.Reinhard H. Seitz (Hrsg.): Jacob Paix d. Ä. : (1556 - nach 1616); Organist - Komponist - Orgelbauer, Schrobenhausen 2006, S. 2ff Johannes Brahms okupiĝis kritike kun la tabulaturoj.Reinhard H. Seitz (Hrsg.): Jacob Paix d. Ä. : (1556 - nach 1616); Organist - Komponist - Orgelbauer, Schrobenhausen 2006, Tafel 4

Kelkaj pecoj eniris la popmuzikon.

 Verkoj 
 Voĉkanta muziko 
 Missa ad imitationem mottetae „In illo tempore" Ioan. Moutonis 4V., 1584
 Parodia Mottetae „Domine de nobis aŭilium", Thomas Crequilonis 6V., 1587
 Zway neue teutsche Liedlen 4V., o.J.

 Instrumenta muziko 
 6 propraj verkoj en: Ein Schön Nvtz- und Gebreüchlich OrgelTabulaturbuch, Lauingen 1583

 Eldonoj 
 Ein Schön Nvtz- und Gebreüchlich OrgelTabulaturbuch, Lauingen 1583
 1 Werk in Selectae, artificiosae et elegantes fugae, 1587
 Missa helveta, 1587 oder 1590, verschollen
 Liber fugarum, 1588, verschollen
 Thesaurus motetarum […] in diese […] Tabulatur gebracht von Jacobo Paix, Strbg. 1589

 Skriboj 
 Kurtzer Bericht auß Gottes Wort und Kirchen-Historien von der Music, 1589
 Ein christliche Gesang, 1593, verschollen

 fontoj 

 Literaturo 
 Manfred Schuler: Das Orgeltabulaturbuch von J. Paix. Diss., Freiburg i. Br. 1958
 Reinhard H. Seitz (Hrsg.): Jacob Paix d. Ä. : (1556 - nach 1616); Organist - Komponist - Orgelbauer. Schrobenhausen 2006
 Sherry Rudolph Seckler: The Jakob Paix Tablature of 1583: A Discussion, Translation and Transcription of Its Contents. Ph.D. Performance, University of Iowa
 Michel Zywietz: Jakob Paix. In: MGG, Personenteil Bd. 12, Kassel - Stuttgart 2004

Kategorio:Germanaj klasikaj orgenistoj
Kategorio:Germanaj barokaj komponistoj
Kategorio:Germanaj renesancaj komponistoj
Kategorio:Germanaj orgenkonstruistoj