Feromagneta substanco

Feromagnetoj estas substancoj, en kiuj je temperaturoj malpli altaj ol difinita krita valoro (t.n. Curie-temperaturo) ekzistas ordigitaj magnetaj momantoj de atomoj kaj jonoj (en nemetalaj kristaloj) aŭ de komunaj elektronoj (en metaloj). Tia fenomeno nomiĝas feromagnetismo.

 Ecoj 
eta|dekstra|250px|Ciklo de histerezo; la blua kurbo estas la kurbo de unua magnetigo; BR estas la restanta indukto, HC estas la koercitiva kampo, HS estas la satura kampo. 
 500px|  Ordiĝo de domajnoj en feromagneta substanco dum pligrandiĝo de magneta kampo

 Feromagnetoj emas movi en pli fortan magnetan kampon.
 Valoro de magneta impresemeco. por feromagnetoj estas pozitiva kaj pli granda ol unu.
 Je temperaturoj malpli grandaj ol temperaturo de Curie feromagnetoj havas daŭran magnetecon eĉ en manko de magneta kampo (komparu al diamagnetoj aŭ paramagnetoj).

 Ekzemploj de feromagnetoj 
El ĉiuj kemiaj elementoj feromagnetaj estas nur fero, kobalto kaj nikelo (3d-metaloj) kaj kelkaj raraj teroj: gadolinio, terbio, disprozio, holmio kaj erbio.

Tabelo 1. Feromagnetaj elementoj
MetalojTc (K)Js0 (Gs)Fe 1043  1735,2 Co 1403  1445  Ni  631  508,8 Gd 289  1980 MetalojTc (K)Js0 (Gs)Tb 223  2713 Dy 87  1991,8 Ho 20  3054,6 Er 19,6  1872,6 

 Js0 magnetigo de unuo de volumeno je absoluta nulo de temperaturo (t.n. por daŭra magnetiĝo), la mezurunuo estas A/m).
 Tc valoro de Curie-temperaturo por tiu materialo, en kelvino.

Alojoj, kiuj konsistas aŭ enhavas tiujn elementojn ankaŭ ofte estas feromagnetaj. Ankaŭ ekzistas feromagnetaj alojoj de elementoj, kiuj per si mem estas neferomagnetaj. Ekzemplo de tiuj estas alojoj de kromo kaj mangano kun aliaj metaloj (t.n. alojoj de Heusler):
 Cu2MnAl, Cu2MnIn, Cu2MnSn,
 Ni2MnAl, Ni2MnIn, Ni2MnSn, Ni2MnSb
 Co2MnAl, Co2MnSi, Co2MnGa, Co2MnGe
 Pd2MnAl, Pd2MnIn, Pd2MnSn, Pd2MnSb
Krome, feromagnetajn ecojn havas kelkaj aliaj ekzotikaj alojoj kiel ZrZn2 kaj ZrxM1-xZn2 (kie М estas Ti, Y, Nb aŭ Hf), Au4V, Sc3In kaj kelkaj alojoj de aktinoidoj (ekz. UH3).

Tabelo 2. Feromagnetaj alojoj
AlojoTc (K)AlojoTc (K)Fe3AI743TbN43Ni3Mn773DyN26FePd3705EuO77MnPt3350MnB578CrPt3580ZrZn235ZnCMn3353Au4V42–43AlCMn3275Sc3ln5–6

 Referencoj 

 Vidu ankaŭ 

 Antiferomagnetismo
 Diamagnetismo
 Histerezo
 Paramagnetismo

Kategorio:Magnetismo
Kategorio:Fizika kemio