Partikla akcelilo

Partiklaj akceliloj estas aparatoj por kreo de ŝargitaj partikloj kaj jonoj kun grandaj kinetaj energioj. Ili estas uzataj kaj en industrio kaj medicino, kaj ankaŭ por gravaj studoj de teoria kaj partikla fiziko. La akceliloj funkcias pere de elektra kaj magneta kampoj, kiuj influas la partiklojn. La elektra kampo aldonas energion al partiklo, kaj la magneta difinas ĝian trajektorion.

Grandaj akceliloj ofte estas grandaj kaj multekostegaj, eĉ grandaj ŝtatoj ne povas aĉeti ilin sen komunaj projektoj. Ekzemple nune konstruata koliziilo LHC en CERN estas subgrunda ringo de 27 kilometroj je longo kaj konsumas ĉirkaue 120 MW da povumo.

 Tipoj de akceliloj 
Laŭ konstruoj kaj principoj de funkcio, ekzistas jenaj tipoj de partiklaj akceliloj:
 Elektrostatika akcelilo
 Kaskada
 Van der Graafa
 Ciklotrono
 Betatrono
 Mikrotrono
 Fazotrono
 Sinkrotrono
 Sinkrofazotrono
 Lineara akcelilo
 Koliziilo
 Liberelektrona lasero

 Literaturo 
 Коломенский Д.Д., Лебедев А. Н. Теория циклических ускорителей. М.: Физматгиз, 1962.
 A.Chao, M.Tigner, Handbook of Accelerator Physics and Engineering, 1999.
 Б.С. Ишханов, И.М. Капитонов, Э.И. Кэбин, Эксперимент (Web-публикация)

 Vidu ankaŭ 
 Koliziigilo
 Elementa partiklo