Tunguz-manĉura lingvaro

Al tunguz-manĉura lingvaro apartenas kelkaj lingvoj de Okcidenta Siberio, Mongolio kaj Manĉurio. Multaj lingvistoj kredas, ke la lingvaro apartenas al Altaja superlingvaro kune kun Tjurkaj kaj Mongolaj lingvoj. La Altaja superlingvaro mem, tamen, estas ege disputinda afero. Ĉar nun plimulto de tunguz-manĉuraj lingvoj estas en granda danĝero de formorto, la estonto de la lingvaro estas malklara.

Gramatike ĉiuj tunguz-manĉuraj lingvoj estas aglutinaj kun komplika sistemo de sufiksoj. Ili ankaŭ havas ege disvolvitan sistemon de kazoj, verbaj specoj kaj tempoj. Plimulto de tunguz-manĉuraj lingvoj havas specialan sistemon de vokala harmonio, nomitan ŝtupa sistemo. Ĝi estas bazita je vokala labialeco kaj tensieco.

 Lingvoklasado 
Laŭ lingvisto Valentin Avrorin, tunguz-manĉuraj lingvoj estu disdividitaj je tri grupoj: nord-tunguza, sud-tunguza kaj manĉura. Aliaj sciencistoj opinias, ke sud-tunguza grupo estas pli parenca al la manĉura ol al la nord-tunguza. Jen pli-malpli universale akceptata klasado por nun:
 Norda (nord-tunguza, evonkija) sublingvaro
 Evena lingvo
 Evenka lingvo kaj ĝiaj eks-dialektoj:
 Oroĉena lingvo
 Negidala lingvo
 Solona lingvo
 Suda sublingvaro
 Sud-Orienta (sud-tunguza, nanija) grupo
 Nanaja lingvo
 Oroka lingvo
 Oroĉa lingvo
 Udega lingvo
 Ulĉa lingvo
 Sud-Okcidenta (manĉura) grupo
 Manĉura lingvo
 Gjurĉena lingvo †

 Etimologia tabelo 
(proksimumaj latinaj transskriboj)
SignifoHipotetikaPratunguzaEvnekaEvenaNegidalaManĉuraGjurĉenaUlĉaOrokaNanajaOroĉaUdegaKoreaPatrino; virino  *eni  enin  enin  enin  enen  enin  en-  enin  enin  eni  enin anae(edzino)ômôni(patrino)ajumôni(onklino)ezi > ôi (patrino)Fratino (pli olda)  *eke(n)  ekin  ekin  exe  xexe (virino)  xexe  eqte  ekte  ekte  eki  exi   ônni (samseksa pli olda frato)Frato (pli olda)  *aka  aka  aqa  aga  xaxa (viro)  xaxa  aGa  aka .  aka  aga'  orabi (pli olda frato de ino)Bofilino  *bener  bener  benir  bene . .  bener .  bener  bene  bene  myônûriBrusto; koro  *(k)ukun  ukun  ökin  öxön  oxo .  kukun  qun  kun  okon . kogaeŋi(kerno)Nazo  *xoŋa  oŋokto  oŋıt  oŋokto  xoŋqo .  xoŋqo .  qoŋkto-  xoŋko . k'oKordo  *sire(kte)  sirekte  siren  sijen  sirge .  sirekte  sirekte  sirikte  sijekte  siekte sil (ŝnuro, fadeno)Okulo  *(n)iasa  esa  äsil  esa  jasa  ?iaci  isal  isal  nisal  isa  jehä (?)nunMano  *mana  mana  mana  mana . .  mana .  maja  manaka  mane  man-jida (preni)Akvo  *mu(ke)  mu  mo  mu  muke  mo  mu  mu  muke  mu  mu  mulŜtono  *kada(r)  kadar  qadar  kada  xada (roko)wexe (ŝtono) .  qadali  qada  qadar  kada  kada  dol (ŝtono)pahoy > pawi (roko)Glacio  *djuke  djuke  djök  djuxe  djuxe  djuxe  djue  duke  djuke  djuke  judge  ch'aga-p-da(malvarma)jyohŏy > jongi (papero)3  *ilan  ilan  ilin  ilan  ilan  jilan  ilan  ilan  ila?  ilan  ilan  se4  *dügin  di?i  di?i  di?i  duju  dujin  duin  djin  duin  di  di  ne5  *tu?a  tu?a  tun?in  tu?na  sunja  cunja  tunja  tunda  toj?a  tu?a  tu?a ta-sut7  *nadan  nadan  nadin  nadan  nadan  nadan  nadan  nadan  nada?  nadan  nadan (n)irgup

 Aliaj projektoj 

 Notoj kaj referencoj 


 Ligoj 
 Monumenta Altaica /Словари /Тунгусо-маньчжурские словари
 Monumenta Altaica / Грамматики / Тунгусо-маньчжурские грамматики 
 Monumenta Altaica /Современные тексты/ Тексты на современных тунгусо-маньчжурских языках
 Monumenta Altaica /Древние и средневековые письменные памятники/ Старинные тексты на тунгусо-маньчжурских языках
 Тунгусо-маньчжурская раскладка клавиатуры и шрифты
 Тунгусо-маньчжурская раскладка клавиатуры и шрифты (зеркало)

 Vidu ankaŭ 
 Tungus-manĉura grupo
 Eŭrazia Stepo