Literaturo de Brazilo en Esperanto

La Literaturo de Brazilo ekaperis en Esperanto en 1899, dek du jarojn post la publikigo de la Unua Libro, per la traduko de la rakonto La miozoto, de Rosália Sandoval, fare de Caetano Coutinho por aldono de L'Espérantiste (Aŭgusto-Septembro, 1899). La Kolomboj, poeziaĵo de Raymundo Correia en traduko de Samuel Meyer, verŝajne estis la unua brazila poeziaĵo tradukita en Esperanton, aperinta en 1900, ankaŭ en suplemento de L'Esperantiste (Majo, 1900).

En tiuj unuaj jaroj tradukoj de rakontoj kaj poeziaĵoj daŭre aperis en la aldonoj kaj suplementoj de L'Espérantiste kaj iom poste ankaŭ en la revuo Lingvo Internacia kaj ties aldonoj. La Brazila Revuo Esperantista, kreita en aprilo 1907, ankaŭ estis pionira pri aperigo de verkaĵoj de la brazila literaturo en Esperanton.

Dum la 20-a jarcento, jam en la unuaj jardekoj, grave rolis la eldonejo de la Brazila Spiritisma Federacio, kiam tiam komenciĝis ĝia agado favore al Esperanto precipe pere de Ismael Gomes Braga kaj kiu forte daŭris ĝis la komenco de la 21-a jarcento. Meze de la 20-a jarcento estis tre fruktodona la agado de la Brazila Esperanto-Ligo kaj de la Kultura Kooperativo de Esperantistoj, ekz-e kiam aperis en 1953 la Antologio de Brazilaj Rakontoj. Fine de tiu jarcento elstaris alia eldonejo, Fonto, kiu laboris favore ne nur al la brazila, sed al la tutmonda literaturo.

Komence de la 21-a jarcento la aktiveco favore al la brazila literaturo aperonta en Esperanto signife mildiĝis, sed daŭris per gravaj eldonaĵoj. La eldonejo Oportuno ekestiĝis kiel taŭga rimedo, sed iom post la aperigo de unuaj titoloj ĉesis ties eldona agado. Menciindas aperigo de tradukoj el Machado de Assis fare de Francisco Wechsler kaj Paulo Sérgio Viana. Pluraj tradukintoj laŭ modelo de Oportuno ekprovis sendependan eldonadon. Kunlabore kun tradukantoj, en oktobro 2007 la elektronika revuo La Karavelo ankaŭ ekaperigis brazilajn literaturaĵojn en Esperanto. En tiu sama jaro oni publikigis la antologion Brazila Esperanta Parnaso, eble la plej grava eldonaĵo pri brazila poeziaĵo en Esperanto kaj konsiderinda verko pri la esperanta literaturo mem.

Nuntempe oni jam povas legi en Esperanto kelkajn el la plej gravaj aŭ famaj brazilaj aŭtoroj, inter ili Machado de Assis, Castro Alves, Graciliano Ramos, Guimarães Rosa, Jorge Amado kaj Paulo Coelho, tamen kompreneble ankoraŭ mankas multaj nomoj kaj multaj verkoj, multaj el ili pro kopirajtaj bariloj.

 Antologioj kaj kolektoj 
 Antologio de Brazilaj Rakontoj
 Teatro (kvar komedioj), de Machado de Assis
 Elektitaj Poemoj, de Castro Alves
 La Divenistino kaj aliaj rakontoj
 Brazila Esperanta Parnaso
 La Sekreta Kaŭzo kaj aliaj rakontoj
 Brazila Antologio Poezia

 Verkaĵoj de Brazilo en Esperanto 
La partopreno de la brazila literaturo en Esperanto okazis unue per traduko de rakontoj kaj poeziaĵoj kaj poste per traduko de romanoj kaj aliaj literaturaĵoj. La ĉi-suba tabelo organizadas tiujn tradukojn sendepende de la libroj, en kiuj ili aperis. Apud ĉiu traduko-titolo sekvas la originala titolo, la aŭtoro, la tradukinto, la verko-tipo, la eldonjaro, kiu estas la jaro en kiu la verkaĵo aperis unuafoje esperantlingve, kaj la eldonaĵo aperiginta ĝin (se ne memstara eldono). La tabelo permesas organizi ĉiun kolumnon laŭ alfabet-numera ordo.

 Esperanta titolo Originala titolo Aŭtoro Tradukinto Tipo Eldonjaro Eldonaĵo La miozoto A miosótis (?) Rosália Sandoval Caetano Coutinho Rakonto 1899 Aldono de L'Espérantiste, Aŭgusto-Septembro La tri gutoj As três gotas Coelho Neto João A. Avellar Rakonto 1899 Aldono de L'Espérantiste, Decembro La kolomboj As pombas Raimundo Correia Samuel Meyer Poezio 1900 Suplemento de L'Espérantiste, Majo Kanto de l' ekzilo Canção do exílio Gonçalves Dias F. V. Lorenz Poezio 1907 Brazila Revuo Esperantista, n-ro 1, Aprilo Amo per Proverboj Amor por Anexins Artur Azevedo Alberto Couto Fernandes Teatro 1920 La vidvineto A viuvinha José de Alencar L. C. Porto Carreiro Neto Romano 1942 Apologo Apólogo Machado de Assis Alcebíades Correia Pais Rakonto 1953 Antologio de Brazilaj Rakontoj Heredaĵoj Heranças Aluísio Azevedo Aristóteles Juvenal de Faria Alvim Rakonto 1953 Antologio de Brazilaj Rakontoj Katimbau Catimbau Humberto de Campos Rosa Malheiro de Sousa Rakonto 1953 Antologio de Brazilaj Rakontoj La krimo O crime Olavo Bilac Carlos Domingues Rakonto 1953 Antologio de Brazilaj Rakontoj La norvegoj ĉe Sabiaguaba Os noruegueses do Sabiaguaba Gustavo Barroso Osvaldo Leite de Moraes Rakonto 1953 Antologio de Brazilaj Rakontoj La velkinta floro Flor seca Medeiros e Albuquerque Débora do Amaral Malheiro Rakonto 1953 Antologio de Brazilaj Rakontoj Petro, la barkisto Pedro barqueiro Afonso Arinos Geraldo Mattos Rakonto 1953 Antologio de Brazilaj Rakontoj La protokolo O protocolo Machado de Assis Maria Aveleza de Souza Teatro 1958 Teatro (kvar komedioj) Leciono pri botaniko Lição de botânica Machado de Assis Débora do Amaral Malheiro Teatro 1958 Teatro (kvar komedioj) Ne konsultu kuraciston Não consultes médico Machado de Assis Antônio Caetano Coutinho Teatro 1958 Teatro (kvar komedioj) Preskaŭ ministro Quase ministro Machado de Assis Henerik Kocher Teatro 1958 Teatro (kvar komedioj) La libro kaj Ameriko O livro e a América Castro Alves Leopoldo Knoedt Poezio 1959 Elektitaj poemoj Hebreino Hebreia Castro Alves Leopoldo Knoedt Poezio 1959 Elektitaj poemoj Kiu donas al povruloj, pruntas al Dio Quem dá aos pobres, empresta a Deus Castro Alves Leopoldo Knoedt Poezio 1959 Elektitaj poemoj Ahasvero kaj la geniulo Ahasverus e o gênio Castro Alves Leopoldo Knoedt Poezio 1959 Elektitaj poemoj Juneco kaj morto Mocidade e morte Castro Alves Leopoldo Knoedt Poezio 1959 Elektitaj poemoj Sub tegmine fagi Sub tegmine fagi Castro Alves Leopoldo Knoedt Poezio 1959 Elektitaj poemoj L'adiaŭo de Tereza O adeus de Teresa Castro Alves Leopoldo Knoedt Poezio 1959 Elektitaj poemoj La reveno de printempo A volta da primavera Castro Alves Leopoldo Knoedt Poezio 1959 Elektitaj poemoj Bonan nokton Boa noite Castro Alves Leopoldo Knoedt Poezio 1959 Elektitaj poemoj Dormantino Adormecida Castro Alves Leopoldo Knoedt Poezio 1959 Elektitaj poemoj Tragedio sur maro (La negristoŝipo) Tragédia no mar (O navio negreiro) Castro Alves Leopoldo Knoedt Poezio 1959 Elektitaj poemoj Dio rekompencu vin Deus lhe pague Joracy Camargo S. Peixoto Teatro 1959 Internacia kongreso de l' timo Congresso internacional do medo Carlos Drummond de Andrade Roberto Passos Nogueira Poezio 1972 Vojo kaj vorto Meze de l' vojo No meio do caminho Carlos Drummond de Andrade Roberto Passos Nogueira Poezio 1972 Vojo kaj vorto Teksante la matenon Tecendo a manhã João Cabral de Melo Neto Roberto Passos Nogueira Poezio 1972 Vojo kaj vorto La ovo de kokino (III) O ovo de galinha (III) João Cabral de Melo Neto Roberto Passos Nogueira Poezio 1972 Vojo kaj vorto Horloĝo Relógio Oswald de Andrade Roberto Passos Nogueira Poezio 1972 Vojo kaj vorto Ditirambo Ditirambo Oswald de Andrade Roberto Passos Nogueira Poezio 1972 Vojo kaj vorto Iracema Iracema José de Alencar Benedito Silva Romano 1974 La morto kaj la morto de Kinkas Akvobleko A morte e a morte de Quincas Berro D'Água Jorge Amado Geraldo Pádua Novelo 1984 La Bagasejo A bagaceira José Américo de Almeida Geraldo Mattos Romano 1985  Kanaano Canaã Graça Aranha Caetano Coutinho Romano 1987  La alienisto O alienista Machado de Assis Paulo Sérgio Viana Rakonto 1997  Inocenta Inocência Alfredo d'Escragnolle Taunay Geraldo Pádua Romano 1997 Joĉjo Mulato Juca Mulato Menotti del Picchia Geraldo Mattos Poezio 1997 La maskoj As máscaras Menotti del Picchia Geraldo Mattos Teatro 1997 Vivoj sekaj Vidas secas Graciliano Ramos Leopoldo Knoedt Romano 1997 La homo, kiu scipovis la javan lingvon O homem que sabia javanês Lima Barreto Paulo Sérgio Viana Rakonto 2003 La maljuna kontrabandistino A velha contrabandista Stanislaw Ponte Preta Paulo Sérgio Viana Rakonto 2004 Brakoj Uns braços Machado de Assis Paulo Sérgio Viana Rakonto 2005 La divenistino kaj aliaj rakontoj Kokomeso Missa do galo Machado de Assis Paulo Sérgio Viana Rakonto 2005 La divenistino kaj aliaj rakontoj La divenistino A cartomante Machado de Assis Paulo Sérgio Viana Rakonto 2005 La divenistino kaj aliaj rakontoj Rakonto pri lernejo Conto de escola Machado de Assis Paulo Sérgio Viana Rakonto 2005 La divenistino kaj aliaj rakontoj Rakonto pri vergo O caso da vara Machado de Assis Paulo Sérgio Viana Rakonto 2005 La divenistino kaj aliaj rakontoj La miraklo O milagre Stanislaw Ponte Preta Paulo Sérgio Viana Rakonto 2004 Postmortaj rememoroj de Brás Cubas Memórias póstumas de Brás Cubas Machado de Assis Paulo Sérgio Viana Romano 20061-a eldono, Oportuno; 2-a eldono, EASP, 2019 Dom Casmurro Dom Casmurro Machado de Assis Paulo Sérgio Viana Romano 20071-a eldono, Oportuno; 2-a eldono, EASP, 2019 La alkemiisto O alquimista Paulo Coelho Carlos Valle Romano 2007 La atendata trajno O trem de ferro Abel Pereira Aloísio Sartorato Poezio 2007 Brazila Esperanta Parnaso Vivo kaj arto A vida e a arte Abel Sidney Aloísio Sartorato kaj Neide Barros Rego Poezio 2007 Brazila Esperanta Parnaso Troboj, elektitaj Trovas, escolhidas Adelmar Tavares J. B. Mello e Souza Poezio 2007 Brazila Esperanta Parnaso Amantoj, kiel mi Os amantes Affonso Romano de Sant'Anna Neide Barros Rego Poezio 2007 Brazila Esperanta Parnaso Rakonto pri Karmena A história de Carmen Alberto de Oliveira Sylla Chaves Poezio 2007 Brazila Esperanta Parnaso Du animoj Duas almas Alceu Wamosy Benedicto Silva Poezio 2007 Brazila Esperanta Parnaso Mi ne fariĝos polvo Eu nunca serei pó Alda Pereira Pinto Sylla Chaves Poezio 2007 Brazila Esperanta Parnaso Ismalja Ismália Alphonsus de Guimaraens Leopoldo Knoedt Poezio 2007 Brazila Esperanta Parnaso La katedralo A catedral Alphonsus de Guimaraens Leopoldo Knoedt Poezio 2007 Brazila Esperanta Parnaso Se l' morgaŭ finus min Se eu morresse amanhã Álvares de Azevedo Leopoldo Knoedt Poezio 2007 Brazila Esperanta Parnaso La knabino volas scii A garota quer saber Álvaro Moreyra Sylla Chaves Poezio 2007 Brazila Esperanta Parnaso Mia fenestro Janela da paz André Varella Aloísio Sartorato Poezio 2007 Brazila Esperanta Parnaso Brazila Brazilo, elprenoj Brasil brasileiro, trechos Aníbal Albuquerque Neide Barros Rego, Sylla Chaves, adaptis Poezio 2007 Brazila Esperanta Parnaso Preĝo al la tero Oração à terra Antônio Carlos Pereira Josenilton do Nascimento Poezio 2007 Brazila Esperanta Parnaso Neniu amas min Ninguém me ama Antônio Maria Sylla Chaves Poezio 2007 Brazila Esperanta Parnaso Iru, bovisto Boiadeiro Armando Cavalcanti Sylla Chaves Poezio 2007 Brazila Esperanta Parnaso Terura dramo Impressões de teatro Artur de Azevedo J. B. Mello e Souza Poezio 2007 Brazila Esperanta Parnaso Mia fianĉino Minha noiva Artur Azevedo Sylla Chaves Poezio 2007 Brazila Esperanta Parnaso Akvarelo de Brazil', elprenoj Aquarela do Brasil, trechos Ary Barroso Tarcísio Lima Poezio 2007 Brazila Esperanta Parnaso Kanto de l' rivero Chuá, chuá Ary Pavão Sylla Chaves Poezio 2007 Brazila Esperanta Parnaso Tuj, tuj, balono Cai, cai, balão Assis Valente Sylla Chaves Poezio 2007 Brazila Esperanta Parnaso La vojo tra la parko O caminho do parque Augusta Campos Neide Barros Rego Poezio 2007 Brazila Esperanta Parnaso Troboj, elektitaj Trovas, escolhidas Augusta Campos Sylla Chaves Poezio 2007 Brazila Esperanta Parnaso La ideo A ideia Augusto dos Anjos Sylla Chaves Poezio 2007 Brazila Esperanta Parnaso Malpleno Vazio Augusto Frederico Schmidt Paulo Sérgio Viana Poezio 2007 Brazila Esperanta Parnaso Momento Momento Augusto Frederico Schmidt Paulo Sérgio Viana Poezio 2007 Brazila Esperanta Parnaso Eta preĝejo Pequena igreja Augusto Frederico Schmidt Paulo Sérgio Viana Poezio 2007 Brazila Esperanta Parnaso Sufiĉas jam Não posso mais Augusto Frederico Schmidt Paulo Sérgio Viana, Sylla Chaves Poezio 2007 Brazila Esperanta Parnaso Nokturno Noturno Augusto Frederico Schmidt Sylla Chaves Poezio 2007 Brazila Esperanta Parnaso La homo; la vojaĝoj O homem; as viagens Carlos Drummond de Andrade Aloísio Sartorato Poezio 2007 Brazila Esperanta Parnaso La vitralo O vitral Osman Lins Francisco Wechsler Rakonto 2007 Brazila Esperantisto, n-ro 331, Novembro La koro O coração Castro Alves Roger Gotardi Poezio 2008 La maljuna Limo O velho Lima Artur Azevedo Roger Gotardi Rakonto 2008 La monujo A carteira Machado de Assis Vitor Luiz Rigoti dos Anjos Rakonto 2008 Brazila Esperantisto, n-ro 333, Decembro Man-ĉe-mane Mãos dadas Carlos Drummond de Andrade Rafael Lins Poezio 2008 Momenton!, n-ro 11 Vastaj emocioj kaj neperfektaj pensoj Vastas emoções e pensamentos imperfeitos Rubem Fonseca Rogério Ferreira Romano 2010 La sekreta kaŭzo A causa secreta Machado de Assis Francisco Wechsler Rakonto 2011 La sekreta kaŭzo kaj aliaj rakontoj La spegulo O espelho Machado de Assis Francisco Wechsler Rakonto 2011 La sekreta kaŭzo kaj aliaj rakontoj Unu fama homo Um homem célebre Machado de Assis Francisco Wechsler Rakonto 2011 La sekreta kaŭzo kaj aliaj rakontoj Pilado kaj Oresto Pílades e Orestes Machado de Assis Francisco Wechsler Rakonto 2011 La sekreta kaŭzo kaj aliaj rakontoj Makulu vin dike! Suje-se gordo! Machado de Assis Francisco Wechsler Rakonto 2011 La sekreta kaŭzo kaj aliaj rakontoj Patro kontraŭ patrino Pai contra mãe Machado de Assis Francisco Wechsler Rakonto 2011 La sekreta kaŭzo kaj aliaj rakontoj Miss Dollar Miss Dollar Machado de Assis Paulo Sérgio Viana Rakonto 2011 La sekreta kaŭzo kaj aliaj rakontoj Turka pantoflo A chinela turca Machado de Assis Paulo Sérgio Viana Rakonto 2011 La sekreta kaŭzo kaj aliaj rakontoj Kiel oni inventis almanakojn Como se inventaram os almanaques Machado de Assis Paulo Sérgio Viana Rakonto 2011 La sekreta kaŭzo kaj aliaj rakontoj La kvar ĉefideoj de karceruloj As quatro ideias capitais dos presos João do Rio Francisco Wechsler Kroniko 2013 Brazila Esperantisto, n-ro 347, Decembro La strigoj As corujas Caio Fernando Abreu Fernando Pita Rakonto 2013 Brazila Esperantisto, n-ro 347, Decembro La moralistino A moralista Dinah Silveira de Queiroz Francisco Wechsler Rakonto 2015 Brazila Esperantisto, n-ro 353, JunioEsav kaj JakobEsaú e JacóMachado de AssisPaulo Sérgio VianaRomano20191-a eldono, EASPMalnova domoCasa velhaMachado de AssisPaulo Sérgio VianaRomano20211-a eldono, EASPHelenaHelenaMachado de AssisPaulo Sérgio VianaRomano20231-a eldono, EASP

Kategorio:Literaturo de Brazilo
Kategorio:Esperanto-movado en Brazilo