Bismarkoj

La Bismarkoj aŭ Bismarka Insularo estas grupo de insuloj for de la nordorienta marbordo de la insulo Nov-Gvineo en okcidenta Pacifiko kaj parto de Papuo-Nov-Gvineo. Ili ricevas la nomon de germana kanceliero  Otto von Bismarck, ĉar dum la 19-a jarcento la Germana Imperio ekdisvastigis siajn koloniismajn klopodojn en tiu mondoregiono.

 Geografio 
La Bismarkoj inkludas ĉefe vulkanajn insulojn disvastigitajn en 4 provincoj kun areo de 49,700 km² kie la plej gravaj insuloj inkludas:

eta|300px|provincoj de Papuo-Nov-Gvineo
 Provinco Orienta Novbritio (4)
 Novbritio aŭ Niu Briten, ĉefa insulo
 Insuloj de la Duko de Jorko
 Provinco Manus (9)
 Insuloj Admiralitato kun
 Insulo Manus, ĉefa insulo
 Insulo Lou
 Insulo Los Negros
 Insulo Ndrova
 Tongo
 Insulo Baluan
 Insuloj Purdy
 Insulo Rambutyo
 Insuloj Sankta Andreso
 Okcidentaj Insuloj kun
 Insuloj Hermit
 Insuloj Kaniet
 Insuloj Ninigo
 Insulo Vuvulu

 Provinco Nova Irlando (12)
 Nova Irlando aŭ Niu Ailan, ĉefa insulo
 Nova Hanovero aŭ Lavongai
 Insuloj Feni
 Insulo Lihir
 Insuloj Tabar
 Insuloj Tanga
 Insuloj Sankta Matiaso

 Provinco Okcidenta Novbritio (18)
 Novbritio aŭ Niu Briten, ĉefa insulo
 Insuloj Vitu

 Provinco Bougainville (14) Aŭtonomaj kaj sudoriente de Insuloj Feni
 Insulo Bougainville
 Insulo Buka
 Insuloj Carteret
 Verdaj insuloj (kiuj foje estas inkluditaj spite ne esti reale parto de la areo.)

Biogeografie la insularo troviĝas en la Aŭstralazia ekozono laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso ( WWF ). Fitogeografie, Bismarkoj estas aparta flaŭra provinco el la Malesia Regiono de la Paleotropika Regno.

 Historio 
La unua loĝantaro de la insularo alvenis tien ĉirkaŭ 33 000 jarojn post elŝipiĝo el kio aktuale estas Papuo-Nov-Gvineo. Postaj alvenoj inkludis la popolon Lapita.

La unua eŭropano kiu vizitis la insularon estis la nederlanda esploristo Willem Schouten en 1616.  Sigmond,J.P and Zuiderbann, L.H.(1976) Dutch Discoveries of Australia, Rigby, Australia. ISBN 07270 08005   Spate, O.H.K. (1979) The Spanish Lake, Australian National University, Second Edition, 2004. ISBN 1920942 173 

La insuloj restis nesetlitaj de okcidentaj eŭropanoj ĝis kiam ili iĝis parto de la germana protektorato de Germana Nov-Gvineo en 1884.

La 13an de marto de 1888, vulkano erupciis en Insulo Ritter kaŭzante megacunamo. Preskaŭ 100% el la vulkano falis en la oceanon lasante etan krateran lagon.

Post la eksplodo de la Unua Mondmilito, la Aŭstralia Armeo kaj Ŝiparo konkeris la insularon en 1914 dum Germanio estis tro okupita en siaj eŭropaj militfrontoj; poste Aŭstralio ricevis el la Ligo de Nacioj mandatoj por pluokupi la insularon, kiuj restis sub aŭstralia regado kaj kontrolo ĝis la japana okupado dum la Dua Mondmilito — ĝis kiam Papuo-Nov-Gvineo sendependiĝis en 1975.

 Loĝantaro 
 1955.— 141 700
 1966.— 218 000
 1980.— 314 000
 Lastatempe.- 575 000

Faŭno
La Bluokula kakatuo estas la sola kakatuo en la Bismark-arkipelago.

 Notoj 

 Eksteraj ligiloj 

 pri la provincoj 


Kategorio:Insularoj en Papuo-Nov-Gvineo
Kategorio:Insula Regiono (Papuo-Nov-Gvineo)
Kategorio:Bismarka maro