Kontraŭkoncipilo

Kontraŭkoncipilo estas kontraŭkoncipa metodo aŭ ilo, kiu ebligas seksan rilaton sen danĝero de gravediĝo aŭ almenaŭ malpligrandigas tian riskon.

Por diskuto de la filozofio kaj politiko de kontraŭkoncipo, legu la apartan artikolon pri Kontraŭkoncipo.

 Bazoj 
Kontraŭkoncipiloj inkluzivas barilajn metodojn, hormonan kontraŭkoncipon, enuterilojn, steriligon, termikajn testikajn metodojn, kaj kondutajn metodojn. Hormonoj povas esti injekeblaj, gluteblaj, metebla en la vaginon, aŭ metebla sub la haŭto. La plej oftaj tipoj de perbuŝa kontraŭkoncipilo inkluzivas kombinitan perbuŝan kontraŭkoncipan pilolon kaj la nurprogestogenan pilolon.
Tipe oni uzas tiajn metodojn antaŭ koitado, sed specifaj formoj efikas en la unuaj tagoj post koitado.

Determini ĉu virino kun unu aŭ pliaj malsanoj, riskfaktoroj aŭ nenormalaĵoj, povas uzi specifan metodon, estas kompleksa demando, kiu foje postulas ekzamenon de la pelvo aŭ santestojn. La Monda Organizo pri Sano publikigas detalan liston de kriterioj por ĉiu tipo de kontraŭkoncipo.World Health Organization (2009) Medical Eligibility Criteria for Contraceptive Use, 4th ed.  (Geneva: WHO Department of Reproductive Health and Research)

Kontraŭkoncipiloj estas divideblaj en du kategorioj laŭ funkcio:
 tiuj, kiuj malhelpas estiĝon de embrio,
 tiuj, kiuj malhelpas ennestiĝon de la embrio en la uteron.

 Diversaj metodoj kaj iloj 
Kontraŭkoncipiloj estas taksitaj pri sekuro laŭ la Pearl-indico. Tiu indikas, kia procento da virinoj gravediĝis, kiam ili uzis dum tuta jaro la indikitan metodon.
Sen ia kontraŭkoncipilo la valoro de la Pearl-indico estas ĉirkaŭ 80 ĝis 85.

 Naturaj metodoj 
La naturaj metodoj kalkulas fekundajn kaj nefekundajn tagojn de virinoj por uzi tiujn lastajn por sendanĝera amoro.

Tiajn metodojn devas uzi la virino, ĉar juna viro ĉiam fekundas. La nura natura metodo uzebla al viro estas interrompita koito, kiu tute ne estas fidinda metodo.

MetodoPriskriboPearl-indiconenia kontraŭkoncipilo...80 ĝis 85temperaturmetodoankaŭ komputile0,8 ĝis 3 Leitlinien der Deutschen Gesellschaft für Gynäkologie und Geburtshilfe (DGGG), 2004, bei AWMF online Billings-metodoanalizo de uterkola muko laŭ oestra ciklo5 simptotermala metodokombino de la temperaturmetodo kaj de Billings-metodo; v. jen (germane)0,3 Knaus-Ogino-metodokalendara metodo (laŭ MOS ĝi ne estas natura ilo pro familiplanado)9 komputila mezuro de hormonojmezuro helpe de matena virina urino5 – 6 pro familia: Pearl Indexinterrompita koitoretiro de la peniso iom antaŭ la ejakulado4 - 18 negravediĝo pro mamnutradounu el la plej gravaj kontraŭkoncipiloj en la tria mondo2 Labbock et al., 1997G. Freundl, P. Frank-Herrmann, U. Sottong, Frauenarzt (1994) 35:1198-1204

 Meĥanikaj metodoj 
Meĥanikaj metodoj celas malhelpi kontakton inter vira spermo kaj virina ovolo.

MetodoPriskriboPearl-indicoporvira:kondomoguma ingo surmetota sur la penison 2 ĝis 12 7 ĝis 14 Pfleidere/Breckwoldt/Martius, Gynäkologie und Geburtshilfe, 3. Aufl. 2001termika testika metodosilikona ringo au kalsonon por subteni la testikojn ene de la korpo0 ĝis 1porvirina:ina kondomokondomo por virinojĉ. 5 ĝis 25 (mankas fonto)pesarionecesas sperto por efika uzo1 ĝis 20 kolĉapobarilo el latekso aŭ silikono ĉe la utereliro6 LEA-ŝildokombino el barilo kaj kemia kontraŭkoncipiloĉ. 2 ĝis 3 laŭ produktanto (iuj pridubas la rezulton)  laŭ FDA pli ĝuste 15http://www.fda.gov/cdrh/pdf/P010043b.pdf S. 16kontraŭkoncipa komputilokontraŭkoncipa spongoofte kombinitaj al kemia kontraŭkoncipiloĉ. 5 ĝis 10 (mankas fonto)

Vira kondomo kaj ina kondomo estas nuntempe la nuraj kontraŭkoncipiloj, kiuj samtempe protektas kontraŭ sekse transdoneblaj malsanoj kiel aidoso.

 Hormonaj kontraŭkoncipiloj 
Hormonaj kontraŭkoncipiloj funkcias per diversaj meĥanismoj depende de siaj enhavoj.

MetodoPriskriboPearl-indicoporvirina:kontraŭkoncipa piloloenhavas oestrogenojn kaj progestagenojn0,1 ĝis 0,9 kontraŭkoncipa piloletoenhavas nur progesteronojn, dikigas la mukozon, ne rekte malhelpas ovoladon0,5 - 3 senoestrogena pilolopilolo kun progesteronoj, rekte malhelpas ovoladon0,14-0,4 trimonatinjekto0,3 - 1,4 vaginoringohormona ringo0,4 - 0,65 hormonplastro 0,72 - 0,9 kontraŭkoncipa aspergilotestfazo ekde 2004nekonatakontraŭkoncipa bastonetohormontransplantato0 - 0,08 hormonspiralointernutera sistemo kun progesteronoj0,16 postpilolopostkoita hormona kontraŭkoncipilo, ne temas pri aborta pilolo1 ĝis 5 (Yuzpe-metodo); 2 (Levonorgestrel-metodo) porvira:porvira pilolone havebla, unuaj testojnekonata

Nuntempe ne troveblas hormonaj kontraŭkoncipiloj viraj. Tamen ĉinaj sciencistoj anoncis en 1979, ke ili sukcese kreis viran pilolon.

 Kemiaj kontraŭkoncipiloj 
Kemiaj kontraŭkoncipiloj estas plej ofte uzata aldone al pesario. La efiko estas kemia, la kontraŭspermilo, ekz. kupro, neniigas la spermon.

MetodoPriskriboPearl-indicoporvirina::de:suppositorium, ŝmiraĵo, gelato 3 ĝis 21vaginfolio ĉ. 6 (mankas fonto)enutera pesariospiralo el kupro en la utero malhelpas ennestiĝon de la ovolo0,9 ĝis 3 kupra ĉenomalhelpas ennestiĝon kaj neniigas spermon, konata ankaŭ kiel GyneFix 0,3 ĝis 0,8 (mankas fonto)

 Kirurgiaj metodoj 
Kirurgia metodo malfekundigas viron aŭ virinon daŭre.

MetodoPriskriboPearl-indicomalfekundigo de viro (vazektomio)tia kirurgio enhavas malmulte da riskoj. Du malgrandaj tranĉoj ĉe la skroto kutime rapide resaniĝas.malsukceso 1 / 400malfekundigo de virinotemas pri pli komplika kaj riska kirurgiomalsukceso 1 / 1000 - 1 / 10.000

 Statistikoj pri kontraŭkoncipiloj 
Laŭ statistikoj en Germanio 54 % de ĉiuj paroj uzas kiel kontraŭkoncipilon pilolon, 13,5 % spiralon, 19 % kondomon kaj apenaŭ 7 % malfekundigon. Nur ĉirkaŭ 6,5 % elektis aliajn metodojn.

 Esplorado por novaj kontraŭkoncipiloj 
 Por virinoj 
 Praneem estas plurherba vagina tablojdo studata en Barato kiel spermicido, kaj mikrobicido aktiva kontraŭ HIV.
 BufferGel estas spermicida ĝelo, studata kiel mikrobicido aktiva kontraŭ HIV. 
 Duet estas evoluata diafragmo, por unufoja uzo, kiu estu antaŭe plenigita per BufferGel.  Oni planis ke ĝi liveru mikrobicidon al kaj la uterkolo kaj la vagino. Malsame al aktuale disponeblaj diafragmoj, la Duet-diafragmo estos fabrikata en nur unu grando, kaj oni ne bezonos preskribon, adapton, aŭ viziton al kuracisto.
 La SILCS-diafragmo estas silikona bariero, ankoraŭ en klinika testado. Ĝi havas fingran tason muldita ĉe unu finaĵo por facila demeto. Malsimile al aktualaj diafragmoj, la SILCS-diafragmo disponeblos en nur unu grando.
 Plilonge daŭra vagina ringo estas evoluata kiu eligas kaj oestrogenon kaj progesteronon, kaj efikas por pli ol 12 monatoj.
 Du specoj de nur-progesterona vagina ringo estas evoluataj. Nur-progesteronaj produktoj eble estos tre utilaj por virinoj kiuj estas mamnutrantaj. La ringoj estas uzeblaj por kvar monatoj.
 Oni evoluas nur-progesteronan kontraŭkoncipilon kiun oni ŝprucu sur la haŭton unufoje ĉiutage.
 Quinacrine-sterilizo (ne-kirugia) kaj la Adiana procedo (simila al Essure) estas du porĉiamaj metodoj de kontraŭkoncipo evoluigataj.

 Por viroj 
Krom kondomoj kaj interrompita koito, ekzistas nur unu ofta metodo de kontraŭkoncipo por viroj: vazektomio, malgranda kirurgia procedo en kiu oni tondas la spermoduktojn de la viro, kaj tiam ligas/sigelas ilin tiel, kiel preventas ke spermoj eniru la spermfluidon (elĵetaĵon). Pluraj metodoj estas esplorataj aŭ evoluigataj:

 En 2007, kemiaĵo nomita Adjudin estis testata home kiel kontraŭkoncipilo por viroj. Adjudin estas nehormona drogo, kiu efikas haltigante la produktadon de spermoj en la testikoj, sen influi la produktadon de testosterono.
 RISUG (Reversible inhibition of sperm under guidance - Inversigebla inhibo de spermoj sub gvidado) konsistas el injekti polimeran ĝelon, stirenan malean anhidridon, en dimetila sulfoksido, en la spermoduktojn. La polimero havas pozitivan ŝargon, kaj kiam negative ŝargita spermo pasas tra la spermoduktoj, la ŝargodiferenco severe damaĝas la spermon. Injekti per natria hidrogenkarbonato forlavas la substancon kaj restaŭras fekundecon.
 Eksperimentoj ŝtopi spermoduktojn temas pri enmeti ion en la duktojn por preventi al spermoj trairi laŭ la duktoj. Eblaj metodoj temas pri klipoj, ŝtopiloj, valvoj kaj aliaj iloj. 
 Eksperimentoj pri varmobazita kontraŭkoncipo temas pri varmigi la testikojn al alta temperaturo dum mallonga tempo. Apliki ultrasonon, altfrekvencajn sonondojn, al la testikoj, kiuj kapablas sorbi la energion de la sonondoj kiel varmon, por kaŭzi provizoran nefekundecon.
 Esplorado pri la sekureco kaj efikeco de aplikado de ultrasono por mortigi spermojn komencis en la 1970-aj jaroj post la publikigo fare de Mostafa S. Fahim, kiu rimarkis ke ultrasono mortigas mikrobojn kaj reduktas fekundecon. En 2012 studado pri ratoj trovis, ke du 15-minutaj aplikoj de ultrasono, faritaj du tagojn aparte en varma sala bano, efikis redukti ilian spermonombron al nefekundaj niveloj. Pluaj eksperimentoj pri la efikeco ĉe homoj, la daŭro de la nefekundeco, kaj la sekureco, estas ankoraŭ farotaj.

 Kial la Katolika Eklezio malaprobas kontraŭkoncipilajn agojn? 
La Katolika Eklezio instruas ke la du aspektoj koncernantaj la geedzecan agon – tiu unuiga kaj tiu naska – neniam povas esti disigitaj ĉar tiu ago profunde unuigas la geedzojn kaj ilin igas “kapablaj generi novajn vivojn” (Humanae Vitae, n 12). Nome Dio volis ke la amo inter viro kaj virino estu humane fekunda.

Jam en la pagana mondo tiu kriterio emerĝis: ekzemple, Gaio Musonio Rufo (Diatriba 12) asertas, ke la unikaj ĝustaj seksrilatoj estas tiuj “celantaj al la generado de infanoj […] dum tiuj kiuj cela la nuran plezuron estas malĝustaj”. Ankaŭ Seneko la pli juna (De matrimonio) kaj Epikteto (Diatriboj, III 7, 21: II18, 15-18: III 21, 13) asertas la moralan licecon de la nuraj seksrilatoj celantaj al la generado. (Aliaj citaĵoj vidu ĉe: I. Ramelli, De matrimonio nello stoichismo romano)  .

 Referencoj 

 Vidu ankaŭ 
 Kontraŭkoncipo

 Bibliografio 
 Helga Dietrich, Birgitt Hellmann (Hrsg.): Vom Nimbaum bis zur Pille. Zur kulturgeschichtlichen Vielfalt der Verhütungsmethoden (kulturhistoria vario pri kontraŭkoncipiloj). (Reihe Dokumentation der Städtischen Museen Jena; Bd. 17) Hain, Weimar kaj Jena 2006, ISBN 3-89807-104-9
 Robert Jütte: Lust ohne Last. Geschichte der Empfängnisverhütung von der Antike bis zur Gegenwart (historio de kontraŭkoncipiloj de antikvo ĝis nuntempo). Beck, Munkeno 2003, ISBN 3-406-49430-7
 Sylvia Knöpfel, Knut O. K. Hoffmann: Verhütung. Welche Methode passt zu mir? Von traditionell bis hypermodern: alle Möglichkeiten im Überblick (kia metodo por mi? de tradicia al hipermoderna: ĉiaj ebloj). Trias, Stuttgart 2002, ISBN 3-8304-3019-1
 Karin Meisenbacher: Empfängnisverhütung. Methoden, Anwendung, Beratung (kontraŭkoncipo. metodoj, uzo, konsiloj). Wissenschaftliche Verlags-Gesellschaft, Stuttgart 2006, ISBN 3-8047-2220-2
 Maria Metz-Becker (Hrsg.): Wenn Liebe ohne Folgen bliebe... Zur Kulturgeschichte der Verhütung (Se amo restus sensekva... pri kulturhistorio de kontraŭkoncipo). Jonas, Marburg 2006, ISBN 3-89445-362-1
 Uta Ranke-Heinemann: Eunuchen für das Himmelreich. Katholische Kirche und Sexualität (eŭnukoj por la ĉiela regno. katolika eklezio kaj sekseco). Hoffmann u. Campe, Hamburgo 1988, Heyne, Munkeno 2003, ISBN 978-3-453-16505-2

 Eksteraj ligiloj 

 schwanger-info.de - Informoj por gravedaj virinoj kaj kontraŭkoncipiloj (germane)
 Pro Familia (germane) 

Kategorio:Demografio