Daturo

Daturo estas genro (Datura) de akre venena planto (daturujo= daturo) el la familio solanacoj, ordo solanaloj (Solanales). La specioj estas konataj pro la venenaj ĥemiaĵoj en si. Ili gravis/gravas en la popola kuracarto.

La ordinara daturo ekaperis en la 16-a jarcento en Eŭropo. Aliaj specioj kreskas, disvastiĝis de la tropikoj ĝis mildaj klimatoj. Ĝia formo povas esti herbo, arbedo aŭ arbo kun trumpetformaj floroj kaj kun 4-ĉambraj dornaj kapsuloj (same nomata daturo, sed ankaŭ dornpomo tiel la planto dornpomujo) aŭ bero. Arbaj specioj havas beron kiel frukton anstataŭ kapsulon.

La disvastiĝon de la grajnoj faras ofte la formikoj, ĉar la falantaj grajnoj (okaze de la kapsula frukto) havas histan ŝveliĝon t.n. karankulon (carancula), kiu konsistas el ĉeloj kun granda nutrovaloro. La formikoj kolektas kaj transportas la grajnojn pro tiu nutraĵa parto.

La arboformaj daturoj kreskas en suda kaj meza Ameriko. Iliaj floroj estas trumpetformoj kun longo de 25–30 cm – tiel oni uzas ĝin kiel ornamplanton. La indiĝenoj kultivas ĝin longtempe por ĝiaj narkozaj efikoj.

La planto estas forte venena kun halucinigaj efikoj. Folioj estas uzataj en farmakologio.

 Veneneco 
La plantospecioj produktas halucinogenajn substancojn, kiuj efikas sur la centra nervosistemo. Oni uzas ties alkaloidojn, la hiosciaminon, skopolaminon kaj atropinon por produktado de medikamentoj kontraŭ spasmaj kaj astmaj doloroj.

 Sistematiko 
Oni nun diferencigas naŭ Datura-speciojn

 Datura ceratocaula Jacq.marĉa daturo
 Datura discolor Bernh. dezerta daturo
 Datura ferox L. kreskas en modera zono de Ĉinio, longdorna daturo
 Datura inoxia Mill. kultivata en la subtropikoj, grandflora daturo, ĝi havas grandan enetenon je skopolamino
 Datura leichhardtii F.Muell. ex Benth. (syn. D. pruinosa) kreskas en Aŭstralio, aŭstralia daturo
 Datura metel L. kultivata en suda Azio, hinda daturo
 Datura quercifolia Kunth kverk-folia daturo
 Datura stramonium L. (syn. D. inermis) — ordinara daturo, kultivata en la mediteranea regiono, fiherbo
 Datura wrightii Regel sankta daturo

 Eksteraj ligiloj 

 tela botanica  
 venenaj kreskaĵoj  

Kategorio:Venenaj plantoj