Banská Belá

Banská Belá, hungare Bélabánya, germane Düllen estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Banská Bystrica, en distrikto Banská Štiavnica.

La vilaĝo situas en valo, najbare de Banská Štiavnica, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Banská Štiavnica-Žiar nad Hronom.

 Historio 
En la ĉirkaŭo minis jam la romianoj; en la mezepoko oni mencias unuafoje la lokon en 1228 en formo "Bela". Tiutempe la loko apartenis al Banská Štiavnica, ankaŭ tie oni minis arĝenton. Ĝi estis en la mezepoko kaj ĝis fino de la 19-a jarcento floranta minurbo.

Alianco de minurboj dum la mezepoko en la regiono slovake-hungare:
 Kremnica-Körmöcbánya
 Banská Bystrica-Besztercebánya
 Pukanec-Bakabánya
 Nová Baňa-Újbánya
 Ľubietová-Libetbánya
 Banská Štiavnica-Selmecbánya
 Banská Belá-Bélabánya
 Brezno-Breznóbánya

Dum bataloj kontraŭ husanoj la minejo sendependiĝis de Selmecbánya kaj urbiĝis en 1450. Ladislao la 5-a (Hungario) donacis al la urbo privilegiojn en 1453 kaj ĝi iĝis unu el la plej grandaj urboj de Supra Hungarujo. La urbo aliĝis al alianco de minurboj. Lernejo ekfunkciis ekde 1565. La turkoj detruis la urbon en 1552 kaj en 1664, tamen ĝi ekhavis la rangon libera reĝa urbo en 1572 ĝis la 18-a jarcento, tiam unuiĝis kun Selmecbánya. Ĝis 1919 la loko apartenis al Hont. Poste apartenis al Ĉeĥoslovakio. Ekde 1954 ĝi estas memstara vilaĝo. En 2001 loĝis en la vilaĝo 1218 da homoj (1151 slovakoj).

 Vidindaĵoj 
 katolika romanika paroĥa preĝejo de 1243, poste renesanciĝis
 preĝejo omaĝe al Dipatrino el la 15-a jarcento, poste barokiĝis
 renesanca lernejo de 1565
 kapelo de 1756
 klasikisma nobeldomo el la 19-a jarcento
 monumento pri Slovaka Nacia Ribelo de 1957
 iamaj ministaj loĝdomoj

 Famuloj 
En la iama Bélabánya naskiĝis hungara piaristo Vilmos Rappensberger.

Kategorio:Municipoj en distrikto Banská Štiavnica