Nikolaj Berdjajev

Nikolaj BERDJAJEV (; la  — la ) estas rusa kristana filozofo.

Plejgrade mia metafiziko estas esprimita en la libro Sperto de esĥatologia metafiziko (1941). Mia filozofio estas filozofio de spirito. Kaj spirito por mi estas libero, krea akto, persono, interkomunikado en amo. Mi asertas primarecon de libero super estado. Estado estas sekundara, ĝi jam estas determinado, neceseco, jam estas objekto. La antaŭuloj de mia ideo, de mia filozofio de libero estas Kant, Jakob Böhme kaj Dostojevskij kiel metafizikisto. Memekkono, ĉap. 11.

 Vivo 
Nikolaj Berdjajev naskiĝis en Kievo (Ukrainio, tiama Rusia Imperio) en aristokrata familio.
Ekde la 14-jaraĝo li legis verkojn de Hegel, Schopenhauer kaj Kant kiuj estis en la biblioteko de lia patro.
En 1891 li lasis la kadetan lernejon, kie li studis laŭ la tradicio de sia militista familio.
En 1894 li ekstudis ĉe la Kieva Universitato.
En 1898 li estis arestita pro konflikto kun la loka reĝimo kaj preskaŭ 2 jarojn poste li estis ekzilita por 3 jaroj en la rusian urbeton Vologda.
La lastan jaron de ekzilo li loĝis en Ĵitomir, post kio li revenis al Kievo.
En 1904 li edziĝis kun Lydia Trusheff (1874-1945) kaj transloĝiĝis en Sankt-Peterburgon.
En 1909 li transloĝiĝis kun sia familio en Moskvon.
En 1918 el la renkontiĝoj ĉe la moskva loĝejo de Berdjajev en la strato Malyj Vasjevskij fondiĝis la Libera Akademio de Spirita Kulturo (Вольная Академия Духовной Культуры - ВАДК), kiu estis registrita en 1919 kaj funkciis ĝis lia ekzilo.
En 1920 li estis arestita de la soveta reĝimo kaj pasigis kelkajn tagojn en malliberejo, kie li estis pridemandita de Feliks Dzerĵinskij mem, al kiu li prelegis dum 45 minutoj - Mi strebis klarigi pro kiuj religiaj, filozofiaj kaj moralaj kaŭzoj mi estas kontraŭulo de komunismo. Kun tio mi insistis ke mi ne estas politika persono. Post tiu parolado li estis tuj liberigita.
En 1922 li estis refoje arestita pro akuzo pri kontraŭsoveta agado kaj ekzilita el la Soveta Rusio.
En septembro de 1922 li kun sia edzino vojaĝis el Sankt-Peterburgo en ŝipo kun ĉ. 160 artistoj kaj intelektuloj al Berlino.
En somero de 1924 li transloĝiĝis en Francion.
Li mortis en Clamart apud Parizo.

 Ideoj 
 Pri filozofio 
 "Teologio ĉiam enhavas iun filozofion. Ĝi estas filozofio, legalizita de religia kolektivo. Kontraŭ libero de la filozofia ekkono ribelas ĝuste la filozofiaj elementoj de teologio, kiuj ekhavis dogmisman formon."

 "En filozofio estas profeta elemento. La vera, alvokita filozofo volas ne nur ekkonon de la mondo, sed ankaŭ la ŝanĝon, plibonigon, renaskiĝon de la mondo. Aliel ne povas esti, se filozofio unue estas instruo pri la senco de la homa ekzisto, pri la homa sorto."

 "Ekkono de filozofo neeviteble instruas pri la vojoj de realig(iĝ)o de senco. Eco de vera filozofo estas gusto pri la transa realo, pri transcendado trans la limoj de la mondo. Filozofio ĉiam estis impeto el la sensenca, empiria kaj perforta por ni mondo al la mondo de senco, al la mondo transa."

 "Filozofio, samkiel scienco povas havi purigan signifon por religio, povas liberigi ĝin de kuniĝo kun nereligiaj elementoj, neligitaj kun revelacio, elementoj de socia origino kiuj fiksas postrestintajn formojn de scio, same kiel postrestintajn formojn sociajn."

 "Filozofio ne estas scienco, ne estas ĝi eĉ scienco pri entoj, sed estas krea perspirita konsciado pri senco de homa ekzisto."

 "Filozofio povas ekzisti nur se estas agnoskata filozofia intuicio. Kaj ĉiu signifa kaj vera filozofo havas sian primarnaskan intuicion. Tiun intuicion povas anstataŭigi nek dogmoj de religio, nek veroj de scienco."

 "Ne estas homo kiu estus plene libera de filozofio, almenaŭ primitiva, infana, naiva, senkonscia. Ĉar ĉiu pensas, parolas, uzas nociojn, kategoriojn kaj simbolojn, mitojn, produktas pritaksojn."

 "Homo estas neforigebla el filozofio. La ekkonanta filozofo estas profundigita en estadon kaj ekzistas antaŭ la ekkono de estado kaj de ekzisto. Kaj pro tio dependas kvalito de lia ekkono. Li ekkonas estadon, ĉar li mem estas estado."

 Pri ekkono 
 "Revelacio de Dio kaj de la mondo de nevideblaj aĵoj ne jam estas ilia ekkono. Ekkono originas de homo. Homo ekkonas revelacion de Dio kaj de la nevidebla mondo. Revelacio donas realaĵojn, faktojn de mistika plano. Sed la ekkona rilato de homo al tiuj realaĵoj kaj faktoj ne estas revelacio mem. Tio jam estas tiu aŭ alia filozofio."

 "Ekkono estas humanigo en la profunda, ontologia senco de la vorto. Maksimumo de humanigo estas en la religia ekkono, pro tio ke homo estas bildo kaj similo de Dio, do Dio enhavas bildon kaj similon de homo, la puran homecon."

 "Vekiĝinto por ekkono ĉiam spertas konflikton kun la dormantoj en la tradicia vivo."

 Pri racio 
 "Racio estas aŭtonoma rilate al ĉiu ekstera aŭtoritato. Sed ĝi ne estas aŭtonoma interne, ne estas tranĉita for de emocia kaj vola vivo de la ekkonanta filozofo, for de lia amo kaj malamo, for de liaj pritaksoj. Racio havas sian ontologian fundamenton en la estado de filozofo mem, en lia interna ekzisto, ĝi dependas de kredo aŭ nekredo de filozofo. Racio ŝanĝiĝas pro larĝiĝo aŭ mallarĝiĝo de konscio. Racio ŝanĝiĝas pro revelacio."

 Pri spirito 
 "Kriterio de vero estas ne en racio, ne en intelekto, sed en la kohera spirito. Koro kaj konscienco restas la suverenaj organoj por pritakso kaj por ekkono de senco de aĵoj."

 "Spirito ne estas videbla objekto, spirito tute ne estas objekto inter objektoj. Spirito estas subjekto ĉar subjekto estas mala al objekto."

 "Spirito ne nur ne estas objektiva realo, sed ne estas estado kiel racia kategorio. Kiel reala objekto spirito estas nenie kaj neniam. Filozofio de spirito devas esti ne filozofio de estado, ne ontologio, sed filozofio de ekzistado. Spirito estas realo ne nur alia ol la realo de objektoj, sed realo en tute alia senco. Uzante terminologion de Kant direblas, ke realo de spirito estas realo de libero, sed ne realo de naturo. Spirito neniam estas objekto kaj realo de spirito ne estas realo de objekto. En la tiel nomata objektiva mondo ne estas tia naturo, tia aĵo, tia objektiva realo kiun ni povus nomi spirito. Tial tiom facilas negi realecon de spirito. Dio estas spirito kaj tial ne estas objekto. Dio estas subjekto. En objekto ne estas spirito, nur en subjekto. Nur subjekto estas ekzistenciala, havas sian ekzistadon. Realo de spirito estas ne objekta, ne aĵa, sed realo alia kaj nekompareble pli granda realo, pli primara realo. Spirito estas alia, la plej alta kvalito de ekzistado ol ekzistado anima kaj korpa." Spirito kaj realo, ĉap. 1.

 "Spirito estas reala alie ol la mondo de naturaj aĵoj."

 "Spirito estas libero, spirito estas kreado. Al spirito apartenas primareco super estado, ĉar primareco apartenas al libero."

 Pri kredo 
 "Kredo estas interna spirita sperto kaj spirita vivo, estas renaskiĝo de animo, kaj ĝi ne povas sklavigi filozofion, ĝi povas nur nutri ĝin. Sed en la lukto kontraŭ aŭtoritatisma religio, brulinta sur lignofajro pro impeto de ekkono, filozofio defalis de kredo kiel de la interna lumigo de konscio."

 "Filozofo nekredanta estas estaĵo kun tre mallarĝa sperto kaj horizonto, konscio lia estas fermita por tutaj mondoj. Filozofia ekkono lia estas tre malriĉa, li akceptas la proprajn limojn kiel limojn de estado. Kiel kredon ni komprenas malfermon de konscio por aliaj mondoj, por la senco de estado."

 Pri kristanismo 
 "En la nova tempo, ekde Descartes kristanismo eniras en la internon de la homa penso kaj ŝanĝas problemaron. En la centro stariĝas homo, kio estas la rezulto de la renverso farita de kristanismo. La greka filozofio ĉefe estas direktita je objekto. La nova filozofio estas direktita je subjekto rezulte de kristanisma liberigo de homo de la potenco de la natura mondo de objektoj. Malfermiĝas la problemo de libero, kiu estis fermita por la greka filozofio."

 "Kompreno ke Dio kaj Dihomo Kristo estas jughanto kaj punanto estas esprimo de homa stato, de homa mallumo kaj limitigiteco, sed ne esprimo de vero pri Dio kaj Dihomo Kristo. Transiro al la vere krea stato liberigas de tiu malhonoriganta homon stato.

 Pri soleco 
 "La fundamenta problemo de 'mi', kiu ĵetas lumon sur la tutan ĝian ekzistadon, estas problemo de soleco. La problemo de ekkono mem povas esti esplorita en perspektivo de la problemo de soleco kaj ĝia superforto kaj de ĉi tie povas esti elminigita interna lumo."

 "'Mi' estas ĉiam sola antaŭ ĉiu objekto. En mia soleco, en mia ekzistado en mi mem, mi ne nur akre spertas kaj konscias sian personon, sed ankaŭ sopiras pri eliro el la soleco, sopiras pri interkomunikado ne kun objekto, sed kun alia, kun vi, kun ni. 'Mi' soifas eniri el la fermiteco en alian 'mi' kaj timas tion, defendas sin de la renkontiĝo, kiu povas esti renkontiĝo kun objekto.

 "La spaco kaj tempo de nia objektivigita mondo estas la fonto de soleco kaj samtempe fonto de fantoma superforto de soleco. Homoj disiĝas per la spaco kaj tempo kaj ili kuniĝas en la spaco kaj tempo ne en la vera ekzistado, ne en la vera interkomunikado, sed en objekteco, en la socia ĉiutageco. Transmovado en la spaco kaj tempo havas por 'mi' fundamentan signifon. Eliro el la donita spaco kaj tempo estas kvazaŭ eliro el fiksita soleco. Sed soleco ĉiam supozas bezonon pri interkomunikado, sopiro pri interkomunikado."

 "Soleco superforteblas nur en plano de ekzistado. Ĝi superforteblas ne per renkontiĝo kun 'ne-mi', sed per renkontiĝo kun 'vi', kiu ankaŭ estas 'mi', ne per renkontiĝo kun objekto, sed kun subjekto."

 "Soleco sperteblas same kiel nekompreniteco, kiel neĝusta respeguliĝo en la alia. 'Mi' havas profundan bezonon esti ĝuste respegulita en la alia, ricevi konfirmon kaj firmigon de sia 'mi' en la alia, ĝi soifas esti vidita kaj aŭdita.

 "Soifo pri ekkono estas soifo pri superforto de soleco. Ekkono estas eliro el si en la alian kaj aliajn. Nur tiu ekkono superfortas solecon, kiu estas konstruita en perspektivo de interkomunikado, sed ne en perspektivo de socio."

 "Ontologie soleco estas esprimo de sopiro pri Dio, pri Dio kiel subjekto, ne kiel objekto, kiel pri 'vi', ne kiel pri 'ĝi'. Dio ĝuste estas superforto de soleco, ektrovo de proksimeco kaj parenceco, de senco, kunmezurebla kun mia ekzisto."

 Verkoj 
 Pri si 
 Aŭtobiografio. Автобиография. 1917
 Rusa religia renaskiĝo kaj revuo "Vojo". Русский религиозный ренессанс и журнал "Путь". 1935
 Mia filozofia mondpercepto. Мое философское миросозерцание. 1937
 Memekkono. Самопознание. 1940

 Pri kristanismo - homo kaj Dihomo 
 Ekzistencialisma dialektiko de dieco kaj homeco. Экзистенциальная диалетика божественного и человеческого. 1944
 Pri digno de kristanismo kaj maldigno de kristanoj. О достоинстве христианства и недостоинстве христиан. 1928
 Vero kaj revelacio. Истина и откровение. 1946
 Sperto de esĥatologia metafiziko. Опыт эсхатологической метафизики. 1941
 Filozofio de libero. Философия свободы. 1911
 Mi kaj la mondo de objektoj. Я и мир объектов. 1934
 Sorto de homo en la nuntempa mondo. Судьба человека в современном мире. 1934
 Pri sklaveco kaj libero de homo. О рабстве и свободе человека. 1939
 Spirito kaj realo. Дух и реальность. 1937
 Regno de Spirito kaj regno de cezaro. Царство Духа и царство кесаря. 1947; Samtitola artikolo. 1925
 El pensoj pri teodiceo. Из размышлений о теодицее. 1927
 Pri redempto. Об искуплении. 1907
 Problemo de homo (Pri konstruo de kristana antropologio). Проблема человека (К построению христианской антропологии). 1936
 Senco de kreado. Смысл творчества. 1914
 Savo kaj kreado. Du komprenoj de kristanismo. Спасение и творчество. Два понимания христианства. 1926
 Pri libero de kreado. О свободе творчества. 1945
 Disiĝo de la mondo kaj kristanismo. Раздор мира и христианство. 1946
 Mistiko kaj religio. Мистика и религия. 1907
 Teokratio. Теократия. 1907
 Milito kaj esĥatologio. Война и эсхатология. 1939
 Universeco kaj konfesiismo. Вселенскость и конфессионализм. 1933
 Pri fanatismo, ortodoksio kaj vero. О фанатизме, ортодоксии и истине. 1937
 Vero de ortodoksismo. Истина православия.
 La religia sorto de hebreeco. Религиозная судьба еврейства. 1916
 La juda problemo kiel problemo kristanisma. Еврейский вопрос как вопрос христианский. 1924
 Kristanismo kaj antisemitismo. Христианство и антисемитизм. 1938

 Pri etiko 
 Pri destino de homo. О назначении человека. 1931
 Filozofio de libera spirito. Философия свободного духа. 1928
 Metafiziko de sekso kaj amo. Метафизика пола и любви. 1907
 Ekzekuto kaj mortigo. Казнь и убийство. 1906
 Pri memmortigo. О самоубийстве. 1931
 Spirito kaj forto. Дух и сила.
 Vojoj de humanismo. Пути гуманизма. 1946
 Paradokso de malvero. Парадокс лжи. 1939
 Filozofio de malegaleco. Философия неравенства. 1918
 La du moraloj. Две морали. 1946
 Pri malfacilaĵoj de libero. О затруднениях свободы. 1945

 Pri historio 
 Senco de historio. Смысл истории.
 La nova mezepoko. Новое средневековье.
 Eterno kaj tempo. Вечность и время. 1935
 Homo kaj maŝino. Problemo de sociologio kaj metafiziko de tekniko. Человек и машина. Проблема социологии и метафизики техники.
 Krizo de arto. Кризис искусства. 1918

 Pri rusa kristanismo 
 Slavofiloj pri libero de konscienco. Славянофилы о свободе совести. 1910
 Spirita kristanismo kaj sektismo en Rusio. Духовное христианство и сектантство в России, 1916
 Teosofio kaj antroposofio en Rusio. Теософия и антропософия в России. 1916
 Pri rilato de rusoj al ideoj. Об отношении русских к идеям.
 Estingantoj de spirito. Гасители духа. 1913
 Libera Eklezio. Reformo de la Eklezio. Свободная Церковь. 1917 Реформа Церкви.
 Eklezia tumulto kaj libero de konscienco. Церковная смута и свобода совести.
 Pri karaktero de la rusa religia ideo de la 19a jarcento. О характере русской религиозной мысли XIX-го века. 1929
 Signifo de la Rusa Kristana Movado. Значение Русского Христианского Движения.
 Pri la idea krizo de la Movado. Об идейном кризисе Движения.
 Ĉu en ortodoksismo ekzistas libero de ideo kaj konscienco? Существует ли в православии свобода мысли и совести? [В защиту Г.Федотова]. 1939
 Rusio kaj la nova monda epoko. Россия и новая мировая эпоха.

 Pri politiko 
 Fontoj kaj senco de la rusa komunismo. Истоки и смысл русского коммунизма. 1937
 Kontraŭ socialismo: la Granda Inkviziciisto; socialismo kiel religio; la vero de socialismo. Против социализма: Великий инквизитор; социализм как религия; правда социализма. 1907
 Anarkismo. Анархизм. 1907
 La spiritaj fundamentoj de la rusa revolucio. Духовные основы русской революции. 1918
 Pri la rusa nacia konscio. О русском национальном сознании. 1908
 La filozofia vero kaj la inteligenciana vero. Философская истина и интеллигентская правда. 1909
 La nigra anarkio. Черная анархия. 1909
 Milito kaj renaskiĝo. Война и возрождение. 1914
 La sorto de Parizo. Судьба Парижа. 22.11.1914
 Ideoj pri la naturo de milito. Мысли о природе войны. Junio. Июнь 1915
 Pri la mal- kaj dekstreco. О левости и правости. 1915
 Sinregado. Самообладание. 1915
 Pri patriotismo stoikula. О патриотизме мужественном. 1915
 Kontraŭ la rusa pigro. Против русской лени. 1915
 Pri la nova libro pri framasonismo. По поводу новой книги о масонстве. 1916
 Spiritoj de la rusa revolucio. Духи русской революции. 1918
 Eŭropazianoj. Евразийцы. 1925
 Utopia etatismo de eŭropazianoj. Утопический этатизм евразийцев. 1927
 La spiritaj taskoj de la rusa elmigrantaro. Духовные задачи русской эмиграции. 1925
 Decida horo de historia sorto. Решительный час исторической судьбы. 1939
 Ĉe la sojlo de la nova epoko. Antaŭparolo. На пороге новой эпохи. Предисловие.
 Pri la krea libero kaj pri fabrikado de animoj (Rilate al la prijuĝo de Aĥmatova kaj Zoŝĉenko). О творческой свободе и о фабрикации душ (В связи с осуждением Ахматовой и Зощенко). 1946
 Socia renverso kaj spirita vekiĝo. Социальный переворот и духовное пробуждение.
 La estonto kaj potenco de la pasinto. Власть прошлого и грядущее.
 Kristana konscienco kaj socia ordo. Христианская совесть и социальный строй. 1940

 Berdjajev en Esperanto 
 La fontoj kaj esenco de rusa komunismo. El la rusa trad. Nina Korĵenevska kaj Nina Cvileneva. Moskvo: Eŭropa Jura Universitato Justo, 1999.

 Vidu ankaŭ 
 Renouveau catholique
 4184 Berdyayev

 Eksteraj ligiloj 

 Verkoj en la rusa: ĉe krotov.info kaj ĉe vehi.net
 Verkoj en la angla 
 Verkoj en Esperanto

Kategorio:Rusiaj filozofoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Ukrainio