Krompachy

Krompachy, hungare Korompa, germane Krompach estas urbo en Slovakio en regiono Košice, en distrikto Spišská Nová Ves.
eta|maldekstra|Vido al Krompachy

 Situo 
La urbo situas en valo kaj dekstra bordo de Hornád, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Košice-Spišská Nová Ves, sed estas linioj al Gelnica kaj Spišské Podhradie. La lasta troviĝas 14 km.

 Historio 
La unua mencio devenis el 1256. La komunumo estis grava minejo, la kampoj apartenis al Spiŝa burgo. Oni minis feron kaj arĝenton. La vilaĝo iĝis kampurbo en la 14-a jarcento, sekve grava komerca centro. La paroĥo fondiĝis en 1397, la unua gotika preĝejo pretiĝis en 1424. La urbeto iĝis libera reĝa urbo en 1602, kiun poste Emeriko Thököly kelkfoje atakis. Ĥolero trafis la urbon en 1831. Komence de la 20-a jarcento tie funkciis la plej granda ferindustria kombinato de Hungario. En 1910 loĝis en la urbo 6378 da homoj, (2560 hungaroj, 2440 slovakoj, 1063 germanoj, 131 serboj). La urbo ĝis 1919 apartenis al Szepes (reĝa departemento), al distrikto de Spišské Podhradie. Poste ĝi apartenis al Ĉeĥoslovakio. En 1921 okazis sanga ribelo. Ekde 1937 la ferkombinato formiĝis al kuprofabriko. En 2001 vivis en la urbo 8812 da homoj (7679 slovakoj, 736 ciganoj).

 Vidindaĵoj 
 katolika preĝejo omaĝe al apostolo Sankta Johano de 1774, en 1910 pligrandiĝis
 paroĥo de 1751, en 1780 bruldetruiĝis, en 1792 renoviĝis
 kapelo omaĝe al Sepdolora Dipatrino de 2000
 kapelo omaĝe al Cirilo kaj Metodo de 2000
 kastelo de Piller de 1727
 muzeo
 centro pri skiado

 Famuloj 
En la iama Korompa aŭ Krompach naskiĝis:
 hungara verkisto Zsolt Harsányi
 hungaraj inĝenieroj Ervin Barlai kaj József Gruber
 hungara juĝisto Dániel Tersztyánszky
 hungara kemiisto Mihály Patzier
 hungara ministro Albin Csáky
 hungara pentristo Gyula Gundelfinger.
eta|maldekstra|Hornada kolonio

Kategorio:Urboj de Slovakio