Mukaĉevo

Mukaĉevo ( [mukáĉevо] aŭ  [mukaĉiv], rutene Мукачово [mukaĉovo],  [mukа́ĉevo],  [munkaĉ], , , , , ) estas urbo en Ukrainio, en Transkarpata provinco. Ĝi estas administra centro de Mukaĉeva Distrikto.
eta|maldekstra|250px|Panoramo de Mukaĉeve

Situo
La urbo situas centre de Transkarpata provinco apud rivero Latorica, ĉe renkontiĝo de ebenaĵo kaj montoj, laŭ fervojo Ĉop-Strij, ĉefvojoj estas al Uĵhorodo, Ĥust (Ukrainio) kaj Lviv.

Historio
La loko estis loĝata dum la neolitiko kaj ferepoko, poste alvenis keltoj, slavoj kaj, fine, hungaroj okupintaj la regionon en 895. La unua skriba mencio devenis 1138, sed pli frue Sankta Ladislao tie venkis la kumanojn en 1085. La tataroj en 1241 faris senhoma la komunumon.

Poste precipe rumanoj alvenis kaj en 1359 rutenoj. Tiutempe oni konstruis novan fortikaĵon. La loko ricevis rangojn urbo en 1378, kampurbo en 1427, libera urbo en 1445. En la 16-a kaj 17-a j.c.-oj pro disfalo de Hungario la urbo apartenis al princlando Transilvanio. La poloj detruis la urbon en 1657. Ilona Zrínyi (zrinji) defendis la fortikaĵon kontraŭ aŭstroj dum 1686-1688. En 1703 Francisko Rákóczi la 2-a malvenkis de Habsburgoj, sed en la sekva jaro sukcese okupis la fortikaĵon. En 1834 incendio okazis. La hungara armeo en 1848 venkis la aŭstrojn. En la 19-a jarcento la urbo estis distriktejo.
eta|Latorica ĉe Mukaĉeve

 Vidindaĵoj 
Vidindaĵoj estas fortikaĵo, kastelo de Rákóczi, klostro, katolikaj kaj kalvinana preĝejoj, kapelo, urbodomo el 1901.

 Famuloj 
 en la urbo naskiĝis kaj mortis:
 hungara instruisto Antal Margittai
 hungara politikisto János Nedeczey
 en la urbo naskiĝis:
 Mihály Munkácsy (munkAĉi) la plej granda hungara pentristo en 1844, tiu nomo estas pseŭdonomo kaj li prenis tion el la loknomo
 hungara advokato Hugó Márki
 hungaraj aktoroj Gyula Csortos, Zoltán Dobránszky, László Ferencz (aktoro), Margit Kornai kaj Tivadar Uray
 hungara arkitekto László Acsay
 hungara bestokuracisto Tibor Kobulej
 hungara episkopo Miklós Tóth
 hungaraj etnografoj Csaba Ecsedy kaj István Sándor (etnografo)
 hungara filologo Árpád Kovács
 hungara grafikisto István Tellinger
 hungaraj inĝenieroj Gyula Farbaky kaj András Halász
 hungara kemiisto Rezső Schmid
 hungara literaturisto Vilmos Huszár
 hungara ministro Géza Bornemisza
 ukrainia-hungara botanikisto József Szikura
 ukrainia-hungara fizikisto Ottó Spenik
 hungara kuracisto Ede Neuber
 hungara operkantisto Zsuzsanna Dobránszky
 István Molnár (pentristo)
 hungara skulptisto Petro Jevgenoviĉ Matl
 hungara violonisto Ferenc Jávori
 en la iama vilaĝo Oroszvég (nuntempa apartenaĵo de Mukaĉeve) naskiĝis:
 hungara ĵurnalisto Béla Baternay
 hungara terfizikisto Antal Tárczy-Hornoch
 en la urbo mortis:
 hungara princino Sofia Báthori en 1680
 hungara kuracisto János Dercsényi
 hungaria rusina beatulo Tódor Romzsa

 Ĝemelurboj 
 20px Mátészalka en Hungario.

 Vidu ankaŭ 
 Mukaĉevo (stacidomo)


Kategorio:Urboj en Transkarpata provinco