Ajka

Ajka estas urbo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Veszprém, en Distrikto Ajka, kies centro ĝi estas.
eta|maldekstre|

 Geografio 
Ajka situas sur malebenaĵo en montaro Bakony, laŭ ĉefvojo Budapeŝto-Graz, laŭ fervojo Budapeŝto-Celldömölk.

 Historio 
La komunumo estis loĝata dum la neolitiko, de keltoj, romianoj, hunoj, avaroj kaj slavoj. La hungaroj fondis tie plurajn vilaĝojn. La unua mencio devenis el 1214. La turkoj faris senhoma la vilaĝojn. La luterana preĝejo konstruiĝis en 1789.

En 1836 oni trovis karbon. Tio portis novan epokon por la vilaĝo. La minado komenciĝis en 1869. En 1878 vitrofabriko ekfunkciis, la vitrokristalo de Ajka ankaŭ nun estas fama. En 1934 katolika preĝejo konstruiĝis. Dume oni trovis baŭksiton, tial ekfunkciis energia centralo kaj aluminia fandoforno en 1942. En 1959 aliĝis al Ajka la najbaraj vilaĝoj kaj fondiĝis urbo Ajka, kiu iĝis distriktejo en 1971. (Origine Ajka konsistis el 8 apartaj vilaĝoj Ajka, Berénd, Bódé, Padrag, Csékút, Gyepes, Rendek és Tósok, krome menciindas minejo Csingervölgy.)

La 4-an de oktobro 2010, 1,1 miliono da kubaj metroj de ruĝa koto verŝiĝis, post rompiĝo de rezerv-baraĵo el la aluminia fabriko, estigante morton de 8 homoj kaj gravegan naturmedian katastrofon en la river-areo de Danubo.

 Vidindaĵoj 
 minada muzeo
 Preĝejo Koro de Jesuo (Ajka)
 Preĝejo Stefano la 1-a (Ajka) (Tósokberénd)
 Preĝejo Marteno de Tours (Ajka) (Ajkarendek)
 Luterana preĝejo (Ajka)
 Kalvinana preĝejo (Ajka)
 Kalvinana preĝejo (Ajka-Tósok)

 Famuloj 
En Ajka naskiĝis:
 aktoroj Nikolett Krajcsi, Anikó Molnár kaj Péter Scherer
 Róbert Szabó (astronomo)
 ekonomo Gergely Kollmann
 flutisto Dominika Ács
 Tamás Kiss (kanuisto)
 kolonelo János Lakos
 komponisto Zoltán Gáty
 monaĥo Szaniszló Béla Villányi (en Tósokberénd)
 István Cserháti (muzikisto)
 operkantisto Renáta Göncz.
eta|

 Ĝemelurboj 
  Rovaniemi, Finnlando
  Székelykeresztúr, Rumanio (1992)
  Unna, Germanio
  Weiz, Aŭstrio

 Eksteraj ligiloj 
  ()
 Elĉielaj fotoj pri la katastrofo okazinta la 4-an de oktobro 2010 (konsultita je 2010-10-09)
 Aliaj fotoj pri la sama katastrofo (konsultita je 2010-10-09)