Dunajská Streda

Dunajská Streda, hungare Dunaszerdahely, germane Niedermarkt, esperante Danuba Merkredo estas urbo en Slovakio. La loknomo signifas: Danubo-merkredo, ĉar iam okazis foiro merkrede.
eta|maldekstra|250px|Monumento al judaj viktimoj de holokaŭsto meze de la urbo.

 Situo 
La urbo situas sur ebenaĵo inter 2 riverobranĉoj de Danubo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Komárno-Bratislava. La ĉefurbo troviĝas 37 km.

 Historio 
La loko estis loĝata dum la neolitiko kaj bronzepoko. La unua mencio okazis en 1250 en formo Zerda (=hungare merkredo). La urbo naskiĝis en 1874 el unuiĝo de vilaĝoj Szerdahely, Újfalu, Nemeszseg, Előtejed kaj Sikabony. En 1910 loĝis tie 4762 da homoj, plejparte hungaroj. Ĝis Traktato de Trianon la urbo apartenis al Pozsony, kie estis distriktejo. Poste la regiono apartenis al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la urbo rehungariĝis, ĉar la unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Dum la 2-a mondmilito la judoj estis deportitaj. Post la 2-a mondomilito granda parto de la hungareco estis deportitaj, la restaĵo iĝis senrajtaj laŭ dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 23 519 homoj (18 756 hungaroj, 3588 slovakoj, 353 ciganoj, 147 ĉeĥoj kaj 24 germanoj.

 Ĝemelurboj 
  Gödöllő, Hungario
  Odorheiu Secuiesc, Rumanio
  Subotica, Serbio

 Vidindaĵoj 
 romanika katolika preĝejo omaĝe al Dipatrino, poste gotikiĝis, fine barokiĝis
 luterana novromanika templo el 1883
 moderna kalvinana preĝejo el 1996
 iama loko de sinagogo (estis bombardita en 1945), nun monumento el 1991
 kastelo, nun muzeo
 biblioteko
 termala banejo

 Famuloj 
 en la iama Dunaszerdahely naskiĝis:
 la 19-an de marto 1832 hungara lingvisto Ármin Vámbéry
 la 15-an de aprilo 1905 ŝakisto Herman Steiner
 hungaraj piaristoj Benedek Csaplár kaj János Szaiff
 hungara juristo Károly Szladits
 hungara kanoniko Mihály Marczell
 hungara verkisto Gyula Csermely
 apud la iama Dunaszerdahely naskiĝis:
 hungara episkopo Miklós Kondé
 en Dunajská Streda naskiĝis:
 hungaraj aktoroj Tamás Gál kaj Viktor Varga
 hungara-usona biokemiisto György Ács
 slovakia hungara ekonomo Péter Rajkovics
 Gábor Lelkes (geografo)
 slovakia hungara politikisto József Nagy
 slovakia hungara skulptisto György Lipcsey
 hungara operkantisto Ágnes Molnár
 en Dunajská Streda mortis:
 hungara-slovakiana astronomo Zsigmond Bödők

Kategorio:Urboj de Slovakio
Kategorio:Municipoj en distrikto Dunajská Streda
Kategorio:Distriktaj urboj en Slovakio