Idriss Déby

Idriss DÉBY (naskiĝis la 18-an de junio 1952 en Berdoba apud Fada en la dezerta norda provinco Ennedi Ouest de Ĉado, mortis ) estis prezidanto de Ĉado ekde la .

 Biografieto 
Idriss Déby, kiu mem nomis sin Idriss Déby Itno ekde januaro 2006, estis membro de la etno "Zaghawa", proksima al la etno "Toubou". Prezidento de Ĉado ekde la , li estis reelektita la  por tria mandato per 64.67% de la validaj voĉdonoj.

 Familio 
Brahim Déby, filo de Idriss Déby, kiu estis postsekvonta sian patron al la povo, estis murdita la  en Courbevoie, Francio. Lia dua filo Mahamat Idriss Déby Itno vere postsekvis sian patron al la povo en 2021.

 Politika kariero 
Li estris Ĉadon ekde la , kiam, helpate de Francio li forpelis el la povo sian antaŭan armean kunulon Hissène Habré post periodo de armita lukto el Sudano.
Li estas la fondinto de "Mouvement Patriotique du Salut" (Patriota Movado de Savo), armita movado poste fariĝinta politika partio, kiu superas en la politika vivo de Ĉado. Li estis elektita por unua mandato en 1996, poste por dua mandato en 2001. La , dektri politik-militaj movadoj kaj politikaj partioj unuiĝis celante renversi la reĝimon, kiu iom post iom centriĝis ĉirkaŭ la «prezidento». En 2000, oni estimis la bilancon de la reĝimo al  mortintoj.

La ĉadaj deputitoj adoptis la  ŝanĝon en la konstitucio, kiu forigas la limigon de prezidentaj mandatoj, antaŭe fiksitan al du. En februaro 2006 la ribeluloj estis renversontaj la reĝimon, sed la francaj fortoj ĉeestantaj surloke ebligis la rapidan revenon de Idriss Déby, kiu estis vizitanta Ekvatoran Gvineon por la kunveno de "CEMAC" (Ekonomia kaj Mona Komunumo de Centra Afriko). Li estis reelektita por tria mandato en majo 2006, unu monaton post la fuŝinta atako kontraŭ Nĝameno, la 13-an de aprilo, farita de "Front Uni pour le Changement" (FUC) (Unuiĝinta Fronto por la Ŝanĝo) de kapitano Mahamat Nour, unu el la ribelaj movadoj luktantaj kontraŭ la povo.

Komence de februaro 2008, li denove frontis ribelajn atakojn en Nĝameno. Francaj soldatoj helpis siajn surlokajn samlandanojn forflugi en Francion. Multaj homoj ankaŭ forfuĝis en Kamerunon.

Kategorio:Prezidantoj de Ĉado
Kategorio:Ĉadaj politikistoj