Literatura ĝenro

La literatura ĝenro estas sistema koncepto kiu permesas la klasigon de literaturaj verkoj laŭ semantikaj, sintaksaj, fonaj, diskursa, formaj, kuntekstaj, situaciaj kaj similaj kriterioj. En la historio estis diversaj klasigoj de literaturaj ĝenroj. Pro tio ne eblas konsideri ununuran kaj unikan regularon po kategoriigi ĉiujn verkojn de la historio laŭ komuna kriterio.

La literaturaj ĝenroj estas modeloj de laŭforma kaj laŭtema strukturigoj de la literaturaj verkoj, kiuj estas oferitaj al aŭtoro kiel skemo antaŭavidita al la kreado de ties verko. La literaturaj ĝenroj estas la diversaj grupoj aŭ kategorioj en kiuj oni povas klasigi la literaturajn verkarojn laŭ ties enhavo. La klasika retoriko klasigis ilin en tri gravaj grupoj : Liriko, Epiko kaj Dramatiko.

 Proponoj pri literaturaj ĝenroj 
La divido en ĝenroj, kaj en la Klasika literaturo estas: 

 Eposo aŭ Epika ĝenro
 Dramo 
 Liriko
 Rakonto
 Ekspozicia ĝenro 

Tio komencis ĉe Aristotelo, kiu en sia verko Poetiko parolas pri 3 de la ĝenroj antaŭe menciitaj:
 Eposo
 Liriko
 Dramo

Ĉiu el ili estis difinita kiel esprimmaniero kaj propra stilo kiu devis taŭgi por preciza estetika celo. Ĉiu ajn el tiuj ĝenroj povis estis esprimita ĉu en verso ĉu en prozo.

Eposo:

Tiu ĝenro prikantas okazaĵojn pri realaj aŭ fikciaj luktoj kiuj okazis al aŭtoro aŭ al alia persono. ties esprimmaniero ĉiam estis verso. La specoj plej gravaj estas jenaj:

 Epopeo

Tiu subĝenro prikantas heroaĵojn kiuj okazis en antikvaj eraoj. Ties ĉefroluloj estas dioj kaj mitologiaj estaĵoj. Inter la plej gravaj epopeoj estas "Iliado" kaj "Odiseado"

 Ĝesto

Tiu subĝenro prikantas heroaĵojn kiuj okazis al ĉevaliroj de la mezepoko. Ĝenerale ili estas heroaj legendoj de popolo. Ĉi ite elstaras "La Kanto de la Nibelungoj".

 Eposaj Poemoj

Tiu subĝenro prikantas heroaĵojn de pli simpla heroo, kiu ĝenerale estas konkeristo, ĉar ĝi klopodas pligrandigi aŭ emociigi la popolon.

Observaĵo:
En la civilizacio de Romio, estis la poeto Horacio kiu reprenis la grekajn teoriojn rilate la literaturan kreadon, en sia Epistola al Pisonoj, konata ankaŭ kiel Poeziarto.

Aktuale oni kconsideras literaturajn ĝenrojn ankaŭ tiuj kiuj estas konsidereblaj kiel "didaktikaj":
 la oratorio
 la eseo
 la biografio
 la kroniko.

 Didaktika ĝenro 
La didaktika ĝenro estas unu de la ĝenroj plej polemikaj kaj ĝi ne ĉiam estas konsiderata en la listo de literaturaj ĝenroj. Tio dependas nur el kiu koncepto de literaturo estas priparolata. Plej ĝenerale oni kategorias tekstojn kiel Libro de ludoj de Alfonso la 10-a, la verkoj de Mistikismo, kaj la eseoj kiel tiuj de Unamuno.

 Literaturaj ĝenroj en Japanio 

 Ŭakao, Katatuo, Ĉookao, Sedookao, Utao (Tankao, Longutao), Rengao, Haikai, Hajko, Dodoico,

 Literaturaj ĝenroj en klasika Grekio 

 Kanta liriko 
Odo, Himno, Anakreontiko, Epitalamio

 Aristotelaj ĝenroj 
Tragedio, Komedio, Poezio, Eposo

 Modernaj literaturaj ĝenroj 
Aktuale estas malfacile paroli pri ĝenro, ĉefe rilate la produktoadon de verkoj post modernismo. 

 Listo de literaturaj ĝenroj 

Klasika divido

 Liriko aŭ poezio
 Odo
 Himno
 Anakreontiko
 Epitalamio
 Elegio
 Ploro
 Satiro
 Epigramo
 Eklogo
 Kanto
 Madrigalo
 Pastoralo
 Hajko
 Epiko
 Epopeo
 Ĝesto
 Romanco
 Tradicia rakonto
 Rakonto
 Legendo
 Mito
 Parabolo
 Romano
 Teatro
 Monologo
 Komedio
 Farso
 Tragedio
 Dramo
 Romantisma dramo
 Absurda Teatro
 Ploriga komedio
 Opero
 Didaktiko
 Biografio
 Membiografio
 Memoroj
 Pseŭdomembiografio
 Taglibro
 Agendo
 Fabulo
 Apologo
 Esprimo
 Aforismo
 Adagio
 Epistolo
 Dialogo
 Kroniko
 Traktato
 Manlibro
 Parafrazo
 Eseo
 Prologo
 Artikolo
 Editorialo
 Kritiko
 Kolumno
 Novaĵo
 Reporteraĵo
 Raporto
 Memoraĵo
 Gvidilo
 Vortaro
 Enciklopedio
 Oratorio
 Diskurso
 Panegiro
 Prediko
 Parabolo

Populara divido
 Fikcio:
 Fantasta literaturo
 Fea rakonto
 Gotika literaturo
 Scienca fikcio
 Ukronio
 Utopio
 Romano
 Aventura romano
 Faroesta romano
 Pripirata romano
 Prispiona romano
 Romantisma romano
 Gotika romano
 Libro de caballerías
 Pikareska romano
 Historia romano
 Humora romano
 Terurromano
 Krimromano
 Novelo
 Erotika romano

 Nefikcio:
 Biografio
 Kroniko
 Eseo
 Memhelpo

 Bibliografio (en la hispana) 
 García Berrio, Antonio y Javier Huerta Calvo. Los géneros literarios: Sistema e Historia. Madrid: Cátedra, 1999.
 Garrido Gallardo, Miguel Ángel (Coord.). Teoría de los géneros literarios. Madrid: Arco, 1988.
 Muñoz Iglesias, Salvador. Los géneros literarios y la interpretación de la Biblia. Madrid: Casa de la Biblia, 1968.
 Rodríguez Pequeño, Francisco Javier. Ficción y géneros literarios. Madrid: Universidad Autónoma de Madrid, 1995.
 Rodríguez Pequeño, Mercedes. Los formalistas rusos y la teoría de los géneros literarios. Madrid: Júcar, 1991.
 Schaeffer, Jean-Marie. ¿Qué es un género literario? Madrid: Akal, 2006.
 Spang, Kurt. Géneros literarios. Madrid: Síntesis, 1993.
 VV.AA. Batjín y la literatura. Madrid: Visor, 1995.

 Eksteraj ligiloj (en la hispana) 
 Portalo de literaturo
 Historio de la hispana literaturo 
 La literaturo popola kaj tradicia
 Mezepoka hispana literaturo
 Ars Theatrica
 Pristudo de la literaturaj ĝenroj en la jarcentofino 
 Vortaro de literaturaj terminoj