Makulkukolo

La Makulkukolo, Makulhava tufkukolo aŭ Jakobena kukolo, Clamator jacobinus, estas membro de la kukoledoj, familio de la ordo de birdoj, nome Cuculiformes, kiuj inkludas ankaŭ la Geococcyx, la aniojn, la centropojn kaj la hoacinon.

Taksonomio
La Makulkukolon priskribis la franca polimato Georges-Louis Leclerc, grafo Buffon en lia Histoire Naturelle des Oiseaux en 1780. Tiu birdo estis ankaŭ bildigita en man-kolorigita plato gravurita de François-Nicolas Martinet en Planches Enluminées D'Histoire Naturelle. Tio estis produktita laŭ superrigardo de Edme-Louis Daubenton por akompani la tekston de Buffon. Nek la platoklarigo nek la priskribo de Buffon inkludis sciencan nomon, sed en 1783 la nederlanda natursciencisto Pieter Boddaert stampis la duvortan nomon Cuculus jacobinus en sia katalogo de Planches Enluminées. La tipa loko estas la Koromandela Marbordo de sudorienta Barato.

La nunan genron Clamator starigis la germana natursciencisto Johann Jakob Kaup en 1829 kun la Tufkukolo (Clamator glandarius) kiel la tipa specio. La nomo estas la Latina vorto por "krianto" el clamare, "krii". La specia epiteto jacobinus kaj la samvorta ordinara nomo Jakobena referencas al la blankanigra plumaro kiu similas al la blankanigra vestaĵaro de la monaĥoj apartenantaj al la Dominikanoj. En Francio Dominikanoj estis konataj kiel "Jacobins".

La tri subspecioj kun siaj reproduktaj teritorioj estas jenaj:
 C. j. serratus (Sparrman, 1786) – Sudafriko, suda Zambio
 C. j. pica (Hemprich & Ehrenberg, 1833) – Afriko sude de Saharo ĝis norda Zambio kaj Malavio, nordokcidenta Barato ĝis Nepalo kaj Birmo
 C. j. jacobinus (Boddaert, 1783) – suda Barato, Srilanko, suda Birmo

 Disvastiĝo 
Ĝi reproduktiĝas en Afriko sude de Saharo kaj orienten ĝis Barato, Srilanko kaj Birmo. Ĝi estas mallongdistancen migranta, ĉar birdoj de pli nordaj latitudoj kaj pli altaj altecoj estas someraj loĝantoj, kiuj foriras al pli varmaj kaj humidaj areoj en vintro. Tial ĝi estas parte migranta kaj en Barato, ĝi estis anoncanto de  musonaj pluvoj pro la epoko de iliaj alvenoj. Ĝi estis asocia kun birdo de la hindiaj mitologio kaj poezio, konata kiel ĉātaka (Sanskrit: चातक) reprezentita kiel birdo kun beko sur la kapo, kiu atendas pluvon por sensoifigi sian soifon.

La Makulkukolo estas birdo de arbustejoj, humidejoj kaj terkultivejoj. Ĝi estas nestoparazito, ĉar la ino demetas po unu ovon en la nestoj de Timaliedoj.

 Aspekto 
La Makulkukolo estas grandeca kukolo de 33 cm. Plenkreskuloj havas elstaran tufon aŭ kreston kaj longan, gradecan voston. Ili prezentiĝas laŭ du diferencigajn kolorformoj: plenkreskuloj de la hela formo estas nigraj supre kun blankaj subaj partoj, dum la malhela formo estas tute nigra escepte eta blanka flugilmakulo, kiu estas en ambaŭ formoj. Junuloj estas pli brunaj supre kaj blankoflavecaj sube.

En Barato la subspecio serratus (Sparrman, 1786) estas somera reproduktiĝanta vizitanto al norda Barato kaj oni kredas, ke ĝi migras al suda Afriko. Ĉi tiu estas pli granda kaj pli longflugila ol la nomiga subspecio trovita en la suda duoninsula regiono kaj Srilanko kaj laŭdire estas loka migranto. Neniu ringo-pruvo ekzistas por subteni la faktan migradon al Afriko.

En Afriko, subspecioj serratus kaj pica (Hemprich & Ehrenberg, 1833) montras du fazojn, plurkoloran fazon kun blanka aŭ blankeca sube kaj nigran fazon kie blanko estas nur sur la flugilmakulo. Pariĝo ŝajnas esti respektiva, kaj plurkolorfazaj maskloj pariĝas kun plurkolorfazaj inoj. Tute ruĝbruna kolorfazo estis notita en Centra Afriko. Mankas klareco pri la migrado kaj plumarvario implikitaj. Subspecio pica ŝajne estas la formo kiu migras inter Afriko kaj Barato tamen Rasmussen & Anderton (2005) sugestas serratus kiel la validan nomon por la afrik-hindaj migrantoj.

En la pasinteco oni sugestis kelkajn aliajn afrikajn subspeciojn, kiel ekzemple hypopinarus el Sud-Afriko kaj caroli el Gabono.

Distribuado kaj habitato
La specio estas distribuata sude de Saharo en Afriko kaj sude de Himalajo en Barato. Ankaŭ troveblas en Srilanko kaj partoj de Birmo. Ene de Afriko, ekzistas movadoj de la specio kvankam ili loĝas en tropika Afriko. La orientafrika populacio estas migranta kaj moviĝas tra suda Arabio en Baraton dum aprilo. La vivejo de la specio estas ĉefe en dorna, seka arbustaro aŭ malferma arbaro Rasmussen, PC; JC Anderton (2005). Birds of South Asia: The Ripley Guide. Vol. 2. Smithsonian Institution & Lynx Edicions. p. 225.  evitante areojn de densa arbaro aŭ ekstreme sekajn mediojn. Payne, RB (2005). The Cuckoos. Oxford University Press. pp. 49, 320–325. 

 Kutimoj kaj ekologio 
La Makulkukolo manĝas varion de insektoj kaj raŭpoj. Ĝi estas bruema specio, kun konstanta kaj laŭta alvoko pipiu pipiu pipiu.

Dum la reprodukta sezono, birdoj krias de elstaraj ripozejoj kaj postkuras unu la alian per malrapidaj flugilbatoj kaj kolombeca aplaŭda flugo. Aminduma manĝigado estis observita en Afriko. La specio estas nestoparazita kaj en Barato la gastiganto estas ĉefe specioj de turdoidoj en la genro Turdoides. La koloro de la ovoj kongruas kun tiuj de la gastiganto, tipe turkisblua. La ovoj estas iomete pli grandaj ol tiuj de la ordinara turdoido (T. caudatus) aŭ la ĝangala turdoido aŭ ĝangala bablero (T. striata). Alia gastiganto estas la Kafra piknonoto aŭ ruĝventra bulbulo, kaj la ovoj demetitaj tiam estas plejparte blankaj. Ovoj estas demetitaj haste matene en la neston de la gastiganto ofte faligitaj de supre dum la birdo sidas sur la rando de la nesto kaj super la ovoj de la gastiganto ofte rezultante en la fendado de unu aŭ pluraj ovoj de la gastiganto. En Afriko, la maskloj malatentigas la gastiganton dum la ino demetas la ovon. Pluraj ovoj povas esti demetitaj en la nesto de gastiganto kaj du junaj kukoloj estis trovitaj elnestiĝantaj sukcese en pluraj okazoj. En Afriko, la gastigantoj estas Pycnonotus barbatus, P. capensis,  Turdoides fulvus, Turdoides rubiginosus, Lanius collaris, Andropadus importunus, Terpsiphone viridis, Dicrurus adsimilis kaj kelkaj aliaj specioj. Babiluloj en la genro Turdoides estas komunumaj reproduktuloj kaj kukol-idoj estas bredataj de pluraj membroj de la grupo. Oni observis, ke kukolido de nigra kukolo estis nutrata de kvar ĝangalaj turdoidoj.

La haŭto de junaj birdoj malheliĝas de rozkolora al purpurbruna ene de du tagoj post eloviĝo. La buŝa ligo estas ruĝa kun flavaj malfermejaj randoj. Male al kelkaj kukoloj, nestuloj ne elĵetas la ovojn de la gastiganto el la nesto, kvankam ili postulas plejparton de la gepatra atento kaj manĝaĵo, rezultante kelkfoje en la malsato de la gastigantaj nestuloj.

Tiuj kukoloj manĝas insektojn inkluzive de harecaj raŭpoj, kiujn oni prenas de proksime aŭ surgrunde. Raŭpoj estas premitaj de fino al fino por forigi la internaĵojn antaŭ ol ili estas englutitaj. Ili kelkfoje manĝas fruktojn.

Jakobenaj kukoloj estas foje celitaj kiel predo fare de la nizo (Accipiter nisus), kiu estis registrita atakante la signife pli grandan kukolon devigante ĝin surgrunden per siaj ungegoj, poste disŝirante ĝin per sia kurba beko.

Bildoj

Referencoj

 Literaturo 

  Ne minacata
 Birds of The Gambia de Barlow, Wacher kaj Disley, ISBN 1-873403-32-1
 Birds of India de Grimmett, Inskipp kaj Inskipp, ISBN 0-691-04910-6
 Birds of Southern Africa de Sinclair, Hockey kaj Tarboton, ISBN 1-86872-721-1

Kategorio:Nestoparazitoj
Kategorio:Kukoledoj
Kategorio:Birdoj de Barato
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kategorio:Migrantaj birdoj