Jelšava

Jelšava (hungare Jolsva [jolŝva] estas urbo en Slovakio, en Regiono Banská Bystrica, en Distrikto Revúca. La nomo signifas alno.

Situo
Jelšava situas en valo de rojo, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Muráň-Košice. 

Historio
La unua mencio okazis en 1243 en formo Ilswa pri la komunumo, kiun germanaj ministoj fondis. Oni minis feron kaj plumbon. En la 13-a jarcento oni konstruis fortikaĵon, kiu detruiĝis. En 1327 familio Jolsva konstruis pli novan en la proksimeco, kiun la husanoj en 1440, la turkoj en 1556 okupis. La komunumo ricevis rajton pri bazarado en 1551. Karolo la 6-a (Sankta Romia Imperio) donacis al la urbeto privilegiojn kaj forviŝis impostojn. La ĉefplaco estis defendita de muro. En la 18-a jarcento korporacioj formiĝis. Fine de la 19-a jarcento ekfunkciis grava fervojo Murány-Rimaszombat-Salgótarján-Budapeŝto.

En 1910 loĝis en Jolsva 2846 da homoj (2289 hungaroj, 449 slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon Jolsva apartenis al Hungara reĝlando, al Gömör kaj Kis-Hont, al distrikto de Nagyrőce, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. En 1921 konstruiĝis fabriko pri magnezito. Dume inter 1938-1945 la regiono rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito granda parto de la hungareco estis deportita, la restaĵo iĝis senrajta laŭ dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis en la urbo 3287 da homoj (2774 slovakoj, 312 ciganoj, 81 hungaroj).

Vidindaĵoj
 sur montopinto 810 m alta troviĝas ruinoj de fortikaĵo
 klasikisma katolika templo el 1849
 copfa-klasikisma luterana templo el 1834
 copfa-klasikisma kastelo de Koháry
 banejo apud la urbo

Famuloj
 en la iama Jolsva naskiĝis:
 en 1886 hungara operkantisto Mária Basilides
 hungara kemiisto Rudolf Fabinyi
 hungara advokato András Thaisz
 hungara juristo Ádám Brezanóczy
 en la iama Jolsva mortis:
 germana inĝeniero pri arbaroj Ludwig Greiner
 hungaria slovaka luterana pastro Pál Wallaszky

Kategorio:Urboj de Slovakio
Kategorio:Municipoj en distrikto Revúca