Halič

Halič, hungare Gács estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Banská Bystrica, en Distrikto Lučenec.

 Situo 
La vilaĝo situas sur malebenaĵo, laŭ ĉefvojo Lučenec-Veľký Krtíš. Lučenec troviĝas 7 km.

 Historio 
La unua mencio pri Gács devenis el 1299. Familio Losonci konstruis burgon en la 13-a jarcento, kiu ruiniĝis pro la bataloj kontraŭ Mateo Csák. La fortikaĵo rekonstruiĝis en 1386, kiun la husanoj okupis en 1451. Reĝo Matiaso la 1-a reokupis ĝin. En 1612 la tiam ruina fortikaĵo trakonstruiĝis burgo havanta 6 turojn, kiun Emeriko Thököly vane sieĝis. En 1703 Francisko Rákóczi la 2-a akiris ĝin, sed la Habsburgoj reokupis ĝin en 1709. La vilaĝo urbiĝis en 1765. Posedanto de tiama burgo grafo Johano Forgách (forgAĉ) fondis drapofabrikon en 1767, la unua en Hungario. Katolika lernejo en 1816 ekfunkciis. En 1910 loĝis tie 1251 da homoj (637 hungaroj kaj 560 slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Nógrád (reĝa departemento), al la distrikto de Gács, kies distriktejo estis. Poste la regiono iĝis parto de Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝo estis aligita al Hungario. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito multe da hungaroj estis deportitaj al Sudetoj. La restaĵo iĝis senrajta laŭ Dekretoj de Beneš.

 Famuloj 
 en la iama Gács naskiĝis kaj mortis hungara ĉefkanceliero Antal Forgách
 hungara pentristo Tivadar Csontváry Kosztka tie funkciigis apotekon

 Vidindaĵoj 
 burgo aŭ kastelo el la 16-a j.c. kun parko kaj lageto
 katolika preĝejo el 1835 
 baroka-klasikisma domo pri salokomercado el la 18-a j.c. 
 iama uzino pri drapo el la 19-a j.c.
 sinagogo

Kategorio:Municipoj en distrikto Lučenec