Rožňava

,  [roĵnjO], ) estas urbo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Rožňava, kies distriktejo ĝi estas. La nomo devenas el la germana, signifante rozejo.
eta|maldekstra|250ra|Malnova urbodomo de Rožňava

 Situo 
La urbo situas en valo, laŭ bordo de Slaná, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Košice-Zvolen. Krome estas grava ĉefvojo al Poprad kaj fervojo al Dobšiná. Košice troviĝas 55 km.

 Historio 
La komunumo estis loĝata dum la neolitiko, bronzepoko kaj ferepoko. La unua mencio devenis el 1294 en formo Rosnaubana, pli frue germanaj ministoj fondis la komunumon. Ĝi ricevis urbajn privilegiojn en 1340. Dum la historio oni minadis oron, feron kaj aliajn ercojn. La husanoj okupis ĝin en ĉirkaŭ 1440 kaj ili konstruis fortikaĵon, kiun Johano Hunyadi okupis en 1452. Poste la ruina fortikaĵo apartenis al familio Rozgonyi (rozgonji). En la 16-a j.c. la loĝantoj iĝis protestantoj. La turkoj kelkfoje finrabis la urbeton. En 1685 Emeriko Thököly en batalo malvenkis de Habsburgoj. Dum la liberecbatalo Francisko Rákóczi la 2-a ofte pasigis tie tempojn. Okazis pesto en 1710, incendio en 1776. Ĝuste tiam Maria Teresia nomumis la urbon katolika episkopejo. La urbo akiris la rangojn konsilantrajta kaj mina ekde 1876. La urbo iĝis industria centro en la 19-a j.c.

En 1910 loĝis en la urbo 6565 da homoj (5886 hungaroj, 406 slovakoj kaj 159 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon la urbo apartenis al Gömör kaj Kis-Hont, al distrikto de Rozsnyó, kies distriktejo estis. Poste la regiono iĝis parto de Ĉeĥoslovakio. Dume inter 1938-1945 la regiono rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito granda parto de la hungareco estis deportita, la restaĵo iĝis senrajta laŭ dekretoj de Beneš.

En 2001 loĝis en la urbo 19 261 da homoj, grandparte slovakoj. Okazis impona subĉiela meso fare de papo Johano Paŭlo la 2-a en 2003.

 Alianco de minurboj en Supra Hungarujo 
Unue hungare, poste laŭ nuna formo slovake:
 Gölnicbánya  Igló  Jászó  Rozsnyó Rudabánya  Szomolnok  Telkibánya 

 Gelnica  Spišská Nová Ves  Jasov  Rožňava Rudabánya  Smolník  Telkibánya 

 Vidindaĵoj 
 baroka katolika preĝejo el 1650, la preĝejturo samtempe estis fajroturo kune kun horloĝo, tio estas simbolo de la urbo
 gotika katedralo omaĝe al Ĉieliro de Virga Maria el la 14-a j.c., poste trakonstruiĝis
 episkopa palaco, en 1777 trakonstruiĝis al copfa stilo
 baroka klostro kaj preĝejo el 1733
 luterana templo el 1786 ne havanta turon
 urbodomo el 1810
 mezepoka kapelo, samtempe pilgrimejo kune kun fonto Magdalena
 muzeo pri minado
 impona ĉefplaco kvadratforma

 Famuloj 
eta|Preĝejo de Rožňava
 en la iama Rozsnyó naskiĝis:
 hungara poeto István Gyöngyösi
 hungaraj aktorinoj Lujza Magda Hubenayné kaj Szilvia Sunyovszky
 hungara historiisto Árpád Markó
 hungaraj inĝenieroj Mihály Gunda, Pál Káposztás kaj Imre Pekár
 hungaraj instruistoj Samu Czabán kaj László Stromp
 hungara juristo Vilmos Mariska
 hungara kuracisto Árpád Eisert
 hungara maŝininĝeniero Rezső Száday
 hungaraj pentristoj Lajos Latkóczy kaj Kálmán Tichy
 hungara statistikisto Pál Magda
 en la iama Rozsnyó mortis:
 hungara advokato András Cházár
 hungara kanoniko András Jaszlinszky
 hungaraj katolikaj episkopoj György Schopper kaj Antal Andrássy
 hungara luterana episkopo István Czékus
 hungara pentristo Gyula Tichy
 en Rožňava naskiĝis:
 ĉeĥoslovakia hungara zoologo András Stollmann
 slovakia hungara aktoro Tibor Fabó
 hungara-slovaka pentristo Ádám Szentpétery
 en Rožňava mortis hungara lingvisto Adalbert László Arany

 Ĝemelurboj 
  Bačka Topola, Serbio
  Cieszyn, Pollando
  Český Těšín, Ĉeĥio
  Glarus, Svislando
  Szerencs, Hungario

Kategorio:Urboj de Slovakio
Kategorio:Municipoj en distrikto Rožňava
Kategorio:Distriktaj urboj en Slovakio