Ružomberok

Ružomberok (ruĵomberok), hungare Rózsahegy, germane Rosenberg estas urbo en Slovakio, en Regiono Žilina, en Distrikto Ružomberok, kies distriktejo estas. La urbonomo signifas: rozomonto.
eta|maldekstra|Preĝejo de sankta Andreo

 Situo 
Ružomberok situas en valo kaj laŭ bordo de Váh, ĉe kunfluejo de Váh kaj rojo Revuca, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Martin-Poprad, krome estas ĉefvojo al Zvolen. Martin troviĝas 37 km.

 Historio 
La komunumo estis loĝata dum la bronzepoko, poste slavoj alvenis. Saksaj ministoj fondis la urbon en la 13-a j.c. La unua mencio pri ĝi devenis el 1233 en formo terra Reuche. Ĝi urbiĝis en 1318, la reĝo donacis al la mina urbo ankaŭ privilegiojn. Oni minis tie arĝenton kaj kupron. En 1390 la urbeto perdis ĉiujn rangojn kaj titolojn, en 1397 fortikaĵo konstruiĝis. En la 15-a j.c. husanoj okupis la regionon, poste la komunumo havis slovakan karakteron. En la 16-a j.c. la loko iĝis kampurbo kun foirorajto. Ekfunkciis latina luterana lernejo por nobeloj. Okazis luterana koncilio en 1607. Gimnazio fondiĝis en 1729. La urbeto prosperis el la industrioj pri lignaĵo kaj papero en la 19-a j.c. kaj iĝis financa, industria kaj kultura centroj de slovakoj. Fine de la 19-a j.c. konstruiĝis granda rondirado de fervojo, kiu ligis urbojn Budapeŝto-Miskolc-Košice-Poprad-Liptovský Mikuláš-Ružomberok-Martin-Žilina-Považská Bystrica-Trenčín-Piešťany-Trnava-Bratislava-Vác-Budapeŝto. Tiutempe tie ekburĝonis la slovaka nacia movado. En 1910 loĝis en la urbo 12 249 da homoj (8340 slovakoj, 1735 hungaroj kaj 1031 germanoj, 670 ĉeĥoj, 216 rumanoj kaj 135 poloj). Ĝis 1919 la urbo apartenis al Liptó, al distrikto de Rózsahegy, kies distriktejo estis. Poste la regiono iĝis parto de Ĉeĥoslovakio. Post la 2-a mondmilito la germanoj estis deportitaj, la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ dekretoj de Beneš.

En 2001 loĝis en la urbo 30 mil da homoj, preskaŭ senescepte slovakoj.
eta|Urbodomo en Ružomberok

 Vidindaĵoj 
 gotika katolika paroĥa preĝejo omaĝe al Sankta Andreo el la 14-a j.c., en 1902 trakonstruita al novromanika stilo, sube troviĝas tombejo de Andrej Hlinka, apud la preĝejo troviĝas restaĵoj de fortikaĵo
 katolika preĝejo omaĝe al Sankta Kruco kaj klostro el 1735
 kalvaria templo el 1873 kune kun kapeloj el 1859
 luterana templo el 1926
 preĝejo omaĝe al Sankta Familio el 1921
 sinagogo el 1880
 kastelo de "Sofia"
 muzeo

 Famuloj 
 en la urbo naskiĝis kaj mortis:
 hungara ĉefjuĝisto Adolf Oberschall
 hungara-slovaka piaristo József Budaváry
 hungara politikisto József Angyal
 en la iama Rózsahegy naskiĝis:
 hungara juĝisto Pál Oberschall
 paroĥestro kaj politikisto, motoro de la slovakismo Andrej Hlinka
 en tiam nomata Rozemberga superintendanto Joakim Kalinka
 naskiĝis en Ružomberok hungara redaktoro György Csanádi
 en la iama Rosenberg mortis piaristoj András Pallyó kaj Jácint Valla

 Partneraj urboj 
  Bački Petrovac, Serbio
  Hlučín, Ĉeĥio

Kategorio:Urboj de Slovakio
Kategorio:Municipoj en distrikto Ružomberok
Kategorio:Distriktaj urboj en Slovakio
Kategorio:Liptov