Krupina

Krupina, hungare Korpona, germane Karpfen estas urbo en Slovakio.
eta|maldekstra|Urbodomo de Krupina

Situo
Krupina situas en valo, laŭ ĉefvojo Budapeŝto-Zvolen, laŭ fervojo Šahy-Zvolen.

Historio
La urbo fondiĝis en la 11-a jarcento, kiam Stefano la 1-a (Hungario) setligis germanojn. Post 2 jarcentoj saksaj ministoj alvenis. La unua mencio devenis el 1238 en latina formo Corpona. La tataroj detruis la komunumon en 1241. En la 15-a j.c. la setlejo havis urbomuron, krome ankaŭ la preĝejo havis defendan muron. En 1541 sur pinto de la proksima monto sentinela turo estis konstruita. En 1582 la turkoj ne povis okupi la komunumon. Tiutempe ĝi iĝis departementejo de Hont. En 1604 armeo de Stefano Bocskai okupis la urbon, post unu jaro parlamento okazis. La turkoj rabadis en 1626 kaj en 1647, sed en 1678 la turkoj dufoje vane sieĝis la urbeton. En 1682 Emeriko Thököly, en 1703 Francisko Rákóczi la 2-a okupis ĝin kaj tenis ĝin ĝis 1708, kiam retiriĝanta armeo bruligis la urbeton. En 1724 gimnazio ekfunkciis. En 1910 loĝis en la urbeto 4016 da homoj, (3460 slovakoj kaj 484 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon ĝi apartenis al Hont (historia departemento), kie estis distriktejo, poste ĝi apartenis al Ĉeĥoslovakio, fine al Slovakio. En 2001 plejparte slovakoj loĝis tie.
eta|Gvatturo de Krupina

Vidindaĵoj
muro, kiu ĉirkaŭis la mezepokan preĝejon
romanika paroĥa preĝejo el la 13-a j.c., poste barokiĝis
baroka-klasikisma kapelo omaĝe al Dolora Virgpatrino el 1794
kapelo omaĝe al Sankta Anna el 1852
baroka monumento-kolono pri Sankta Triunuo el 1752
klasikisma luterana templo el 1786
renesancaj loĝdomoj el la 16-a j.c.
muzeo
sentinela turo

 Partneraj lokoj 
  Nepomuk, Ĉeĥio
  Krapinske Toplice, Kroatio

 Famuloj 
En la iama Korpona naskiĝis:
 hungara aktoro Károly Báródi
 hungara fotisto Kata Kálmán
 hungara geologo Aurél Liffa
 hungara piaristo Jácint Valla.
En la iama Korpona mortis:
 hungaraj piaristoj László Haskó kaj Ernő Szolcsányi.

 Famaj nomportantoj 
La hungaran nomon "Korpona" portis:
 Kornél Korponai
 János Korponay
 Julianna Korponay

Kategorio:Municipoj en distrikto Krupina
Kategorio:Urboj de Slovakio
Kategorio:Distriktaj urboj en Slovakio