Heraklio

Heraklio aŭ Flavius Heraclius Augustus estis orienta romia imperiestro de la 5-a de oktobro 610 ĝis la 11-a de februaro 641. Li estis unu el la plej gravaj bizancaj regantoj kaj povas esti konsiderata kaj la lasta reganto de la malfrua antikveco kaj la unua imperiestro de la mezepoka Bizanca Imperio. La dinastio, kiun li fondis, regis ĝis 711.

La regado de Heraklio estis markita de kontinuaj militaj kampanjoj en la Mezoriento, unue en la Romiaj-Persaj Militoj kaj poste en la Bizanca-Arabaj Militoj. Dum lia regado, la greka lingvo anstataŭigis la latinan kiel la lingvo de administrado. Rezulte, la kojnea lingvo fariĝis la mezgreka lingvo (mezepoka aŭ bizanca greka lingvo).

Vivo
Origino kaj surtronigo

eta|maldekstre|400px|Heraklio mortigas Kosroes-on la 2-an la reĝon de Persio.

eta|dekstre|400px|Senkapigo de Kosroes la 2-a, sasanida reĝo.

eta|dekstre|400px|Loko de arkeologiaj lokoj atribuitaj al la Medoj.

eta|maldekstre|400px|Heraklio mortkondamnante la tiranon Fokason.

eta|maldekstre|400px|Medoj estis antikva granda Hindo-Eŭropa etna grupo en nord-okcidenta Irano, devena el regiono Medio.

eta|dekstre|400px|Bizancaj kaj sasanidaj imperioj kaj iliaj vasaloj komence de la 7-a jarcento p.K.

Flavio ​​​​Heraklio estis el armena deveno. Lia patrino nomiĝis Epifania (533-612), kaj lia patro, Heraklio la Maljuna (552-610), estis generalo sub imperiestro Maŭrico antaŭ ol esti nomumita ekzarko de Kartago (esence guberniestro kun ampleksaj militaj kaj civilaj povoj). Heraklio la Maljuna eble ankaŭ parolis la latinan, sed lia gepatra lingvo estis la greka. Eblas (kvankam neverŝajne) ke li estis posteulo de la Arsakidoj, kiuj regis Persion ĝis 226 kaj Armenion ĝis 428.

Iom da tempo post la puĉo de Fokas, en kiu imperiestro Maŭrico kaj lia familio estis murditaj, disidentoj en Konstantinopolo, ŝajne malkontentaj pri la tiama registaro, kontaktis la patron de Heraklio. Fine, armeo gvidata de Niketo, veterano de Heraklio, eniris Egiptujon, la grenejon de la imperio.

La okupadon de Egiptujo eble subtenis la riĉa kaj influa familio Apiona. Dume, Heraklio, sukcedante sian patron, velis kun la floto al Konstantinopolo en 610. Fokas estis detronigita kaj brutale mortigita komence de oktobro de la sama jaro. Tamen, la politikoj de la nova imperiestro komence de lia regado malmulte diferencis ol tiuj de lia antaŭulo.

Rezisto al la antaŭenirantaj Persoj, kiuj atakis orientan romian teritorion ekde 603, ŝajnis esti malpliiĝinta, kio parte povas esti klarigita per la fakto, ke Heraklio mem havis malfacilaĵojn firmigi sian regadon. Ĝenerale, tamen, oni kredas, ke la regado de Fokas renkontis reziston de almenaŭ parto de la loĝantaro.

Bizanca-Sasanida Milito (602-628)
Unuaj jaroj de la milito
Rilatoj kun la Persaj Sasanidoj, la delonge hereda malamiko de la Orienta Romia Imperio, estis bonegaj ekde kiam la Granda Reĝo Kosroes la 2-a ekregis, danke al la subteno de imperiestro Maŭrico. Kosroes la 2-a uzis sian detronigon kaj atencon en 602 kiel pretekston por invadi la orientan romian teritorion. La nova imperiestro Fokas estis furioze kontestita, kaj ribeloj eksplodis en pluraj lokoj.

Ribelema generalo, Narseso, asertis esti en kontakto kun Teodozio la 3-a (583-602), supozebla filo de Maŭrico, kiu postvivis la masakron faritan de Fokas. Mezopotamio secesiis. Tio donis al Kosroes la 2-a la ŝancon antaŭeniri plu en Anatolion. Armenio, same kiel la grava fortikaĵo Dara, jam estis perditaj.

Fine, la Sasanidoj sukcesis malfermi breĉon inter Anatolio kaj Levantenio. Nur en 611 Heraklio sukcesis rompi la reziston de la Fokasaj trupoj, kies gvidanto estis frato de Fokas.

Perdo de Sirio kaj Palestino
Persaj trupoj sub generalo Ŝahin antaŭeniris en Cezareon kaj prirabis Kapadocion. En 613, la romia generalo Filipiko invadis Armenion kaj penetris profunde en persan teritorion, esperante devigi la Persojn retiriĝi. Tamen, la soldatoj de Generalo Ŝarbarazo aliĝis al tiuj de Ŝahin, kaj la bizancanoj estis terure venkitaj ĉe la Batalo de Antioĥio (613).

La bizancanoj poste estis denove venkitaj ĉe la |Kilikia Pordego, kaj Tarso ankaŭ estis konkerita. Poste, Ŝahin kaj liaj persaj trupoj avancis tra Malgrandan Azion ĝis Kalcedono, ĉe la bordoj de la Bosporo. Heraklio unuiĝis kun sia frato Teodoro kaj sia nevo Niketo en Sirio. Tamen, Niketo kaj liaj trupoj estis venkitaj kaj devigitaj rapide retiriĝi al Malgranda Azio. En tiu sama jaro, Damasko estis perdita al la Persoj.

La Persoj tiam turnis sin suden kaj konkeris Jerusalemon en 614, kune kun la Vera Kruco, kiu estis redonita al Ŝirin (524-628), la kristana edzino de Kosroes.

Krome, la persa generalo Ŝarbarazo klare varbis la judojn en la batalo kontraŭ la kristanoj. Tio verŝajne rezultigis plurajn gravajn barbaraĵojn, kiuj ne estus forgesitaj de la kristana flanko, kvankam la persoj baldaŭ forlasis sian subtenon por la judoj kaj nun favoris la monofizitajn kristanojn, kiuj longe konfliktis kun la ortodoksaj imperiestroj.

Sasanidoj konkeras Egiptujon (618-621)
La persoj fine invadis Egiptujon en 618, kie Niketo havis neniun elekton krom rezisti. La bizancaj armeoj estis venkitaj plurfoje, kaj la lando estis konkerita en 619 kaj poste administre integrigita en la Sasanan Imperion, tiel ankaŭ alportante la "provizejon" de la Orienta Romia Imperio en persajn manojn - katastrofo, kiun la imperiestro devis rigardi kun konsterno.

Arĝentaj moneroj farigitaj en grandaj nombroj baldaŭ post la falo de Jerusalemo, portanta la nekutiman legendon "Deus adiuta Romani" ("Dio, helpu la romanojn!"), montras la malesperan staton de la imperio.

Kontraŭofensivo de Heraklio
La situacio tiutempe ŝajnis tiel malespera por la imperiestro, ke li laŭdire konsideris forlasi la ĉefurbon kaj retiriĝi al la sekureco de Kartago. Nur laŭ insisto de Patriarko Sergio li restis en la oriento kaj poste elpensis aŭdacan planon: lanĉi ofensivon kaj ataki la malamikon en lian propran teritorion. Ĉi tiu, fakte, tre kuraĝa paŝo montras la malfacilan situacion, en kiu la Orienta Romia Imperio troviĝis tiutempe.

Heraklio plue kontraŭbatalis korupton inter guberniestroj kaj nenecesajn elspezojn, kaj limigis la enspezojn de registaraj oficistoj. Tiel farinte, li sukcesis teni la trezorejon plena, samtempe feliĉigante la popolon kaj ne tro ŝarĝante ilin per impostoj. Samtempe, li rekrutis novajn soldatojn kaj plibonigis trejnadmetodojn kaj armilojn, kaj evoluigis novajn strategiojn. Li uzis la subtenon de la eklezio por alporti unuecon inter la soldatoj kaj civitanoj el malsamaj sektoj, kaj per sia saĝa regado, li ankaŭ sukcesis teni la oficistojn kaj la kortegon kontentaj.

Heraklio atingis mallongan pacon de la Avara Ĥanlando, kunigis siajn regulajn trupojn, kaj forlasis la ĉefurbon la 5-an de aprilo, 622. Rimarkinde ankaŭ estas, ke Heraklio estis la unua imperiestro ekde Teodozio la 1-a, kiu mem gvidis armeon en batalon (escepte de kelkaj militaj operacioj sub Maŭrico) — precipe ĉar Heraklio nun pruvis sin bonega strategiisto, konsiderante ke temis pri ofensivo.

Li verŝajne daŭrigis kun la armeo per marvojo al Pilo, el kie la imperiestro marŝis enlanden per norda vojo. Kvankam la preciza itinero de la armeo estas tiel nekonata kiel ĝia forto, certe temis pri konsiderinda forto.

La mezuroj de la imperiestro klare havis efikon: Heraklio verŝajne sukcesis venki la persan generalon Ŝarbarazo en Kapadocio fine de 622 (laŭ aliaj fontoj, 623). Ĉi tio estis grava venko, kiu montris la efikecon de liaj novaj strategioj.

Li ne povis daŭrigi sian kampanjon. Heraklio estis devigita reveni al Konstantinopolo por trakti novan minacon de la Avaroj, kiuj tamen estis plejparte trankviligitaj per pliaj tributpagoj. Dum tiu procezo, la imperiestro preskaŭ falis en la manojn de la Avaroj.

Heraklio verŝajne gvidis entute tri kampanjojn kontraŭ la Sasanidoj. Post sia restado en Konstantinopolo, li vojaĝis al Kaŭkazo, kie li ricevis plifortikigojn de la lokaj kristanoj.

Rimarkinda pri lia kampanjo kontraŭ la Sasanidoj estis, ke Heraklio malkaŝe konceptis ĝin kiel specon de krucmilito kontraŭ la "Fajroadorantoj": statuoj de Kristo estis starigitaj en la tendaro, kaj venĝe pro la detruo de Jerusalemo kaj la preno de la Vera Kruco, pluraj fajrotemploj estis detruitaj.

Se oni kredas la rakonton de Georgo de Pisidio, preskaŭ mistika etoso ekestis inter la orientromiaj trupoj. Antaŭ 625, li konkeris Kaŭkazon kaj travintris en Kaŭkaza Albanio.

Kosroes ne haltis tie kaj sendis siajn tri plej kapablajn generalojn, Ŝarbarazo, Ŝahin kaj Ŝaraplakano, kontraŭ li. Heraklio havis du soldatojn ŝajnigantajn transfuĝi kaj diri al Ŝarbarazo, ke Heraklio estis venkita de Ŝahin.

La ĵaluzaj persaj generaloj ĉiuj volis venki lin unue. Heraklio sukcesis dispremi Ŝaraplakanon kaj Ŝahin-on, kun la helpo de siaj bone trejnitaj soldatoj kaj infanteriaj pafilistoj, li sukcesis kapti iliajn riĉajn ĉarojn.

Ŝarbarazo sendis 6 mil virojn por ataki lin nokte, sed Heraklio surprize atakis lian tendaron, detruis lian armeon kaj prirabis ĝin. Ĉi tiuj venkoj permesis al Heraklio sekurigi Armenion kaj amasigi konsiderindan riĉecon por plu plenigi sian trezorejon kaj financi la restarigon de siaj provincoj kaj la vastigon e sia armeo.

Li ankaŭ prirabis Medion, akirante eĉ pli da riĉeco. La fina batalo inter Heraklio kaj Ŝarbarazo estis la Batalo de la Rivero Saruso, Kilikio, en 625. Poste, Ŝarbarazo foriris al Anatolio.

Sieĝo de Konstantinopolo (626)
La misio de Ŝarbarazo estis establi kontakton kun la Avaroj kaj kune ataki Konstantinopolon: la Avaroj de la eŭropa flanko kaj la Sasanidoj el Anatolio. La sieĝo komenciĝis en la somero de 626. Tamen, danke al la floto, la urbo rezistis, ĉar nek la Persoj nek la Avaroj aŭ Slavoj sukcesis transiri la Bosporon.

La orientaj romianoj, tamen, kredis, ke la fino de la sieĝo ŝuldiĝis al la subteno de la Dipatrino, donante al la evento religian dimension. Konsiderante la persan strategion — kiu klare kopiis la strategion de Heraklio pri atakado de la malamiko en ĝia kerno — estas rimarkinde, ke la persoj atakis Malgrandan Azion, prirabante ĝin, sed neniam akiris kontrolon de la tuta teritorio.

Dume, Heraklio dividis siajn fortojn: li sendis unu parton al Konstantinopolo kiel plifortikigojn, kie ili alvenis antaŭ Ŝarbarazo, kiu komandis la persajn trupojn dum la sieĝo. Alia parto, gvidata de lia frato, la kuropalato Teodoro, marŝis en Mezopotamion, kie ili venkis la persan generalon Ŝahin. La tria parto restis ĉe la imperiestro en Armenio.

La malvenko de generalo Ŝahin markis turnopunkton en la milito. Aŭdinte pri la morto de Ŝahin, la Avaroj ĉesis batali. Ŝarbarazo estis lasita sola kaj revenis al Sirio.

Fina Ofensivo (627-629)
La malsukcesa sieĝo de Konstantinopolo markis la turnopunkton en la milito: la Persoj estis devigitaj al la defensivo, la Avara regno en Balkanio disfalis pro interna konflikto, dum la Romianoj daŭrigis sian ofensivon. Heraklio ankaŭ kolektis trupojn en Laziko ĉe la Nigra Maro kaj kontaktis la "Hazarojn" (kiel ili estas nomataj en la fontoj, kvankam ili verŝajne estis fakte Gokturkoj), kiuj ankaŭ provizis lin per trupoj.

En la somero de 627, trupoj el Malgranda Azio ankaŭ aliĝis al la armeo. Kun turka subteno, persa alianco gvidata de Ŝaraplakano estis detruita, kaj la persa generalo falis en batalo. Ŝarbarazo, la plej bona generalo de Kosroes malgraŭ pluraj malvenkoj, retiriĝis al Egiptujo kaj ne plu agis kontraŭ Heraklio. Kosroes klare perdis fidon al sia generalo kaj eĉ konsideris ekzekuti lin.

Heraklio, nun kontrolante la sudan Kaŭkazion, marŝis suden de Tbiliso en septembro 627, igante siajn helpantojn baldaŭ forlasi lin. En decembro 627, Heraklio atingis decidan venkon ĉe la Batalo de Ninivo sur la malgranda persa armeo sub la komando de Rhazates. Tamen, li ĉesigis la sieĝon de Ktesifono kaj anstataŭe okupis la ŝatatan rezidejon de Kosroes, Dastagirdo, Irano, kiu estis prirabita kaj detruita.

Heraklio festis Kristnaskon en Kirkuko, kie loĝis la familio de Jazdino, influa nestoriana kristano. Jazdino servis ĉe la kortego de Kosroes la 2-a kiel ia "ministro de financoj", sed estis ekzekutita de la granda reĝo.

Kosroes la 2-a, kiu antaŭe arogante priskribis Heraklion kiel sian humilan serviston kaj sklavon, faris la malsaĝan decidon malakcepti la pacproponon de Heraklio kaj ŝovis la kulpon pri la malvenkoj al siaj generaloj, efike incitante ilin al ribelo.

Post la Batalo de Ninivo li estis akuzita pri malkuraĝo: li fuĝis al Ktesifono. Baldaŭ poste, en februaro 628, Kosroes estis detronigita kaj mortigita de sia filo Kavado la 2-a. Alfronte al neantaŭvidebla imperia armeo en la koro de la Sasanida Imperio kaj grava turka ofensivo ĉe la nordorienta limo, Kavado ŝajne vidis neniun manieron sukcese fini la militon en la antaŭvidebla estonteco, kaj tial pactraktato estis ofertita al Heraklio.

La Reveno de la Relikvo de la Kruco de Kristo
La Persoj, kiuj estis klare ŝokitaj pro la invado de Heraklio, kvankam la plimulto de iliaj trupoj ankoraŭ ne estis venkitaj, estis devigitaj redoni ĉiujn okupitajn teritoriojn kaj la Sanktan Krucon en packontrakto subskribita en 628.

La Restaŭrado de la Sankta Kruco restas kiel duaranga festotago en la Katolika Eklezio, celebrata la 14-an de septembro (Festo de la Altigo de la Sankta Kruco) kaj alta tago por la Ortodoksa Eklezio.

Heraklio, kiu neniam faris militon kiel militon de ekstermado, sed prefere kiel militon de venĝo, ŝajne estis ĉe la kulmino de sia potenco, parte ĉar la Avara Imperio ankaŭ estis senkapabligita de antaŭvidebla estonteco. Granda parto de la balkana regiono kaj la provinco Hispanio estis perditaj al Bizanco dum ĉi tiu milito.

Tiu estis trompa venko: la Orienta Romia Imperio estis elĉerpita de la longa milito kaj, krome, ĝi ŝuldis sian venkon parte al la alveno de la Turkoj. La Sasanida Imperio implikiĝis en interna milito kaj povis nur komenci resaniĝi sub sia lasta reganto, Jazdagirdo la 3-a.

La Araba Invado kaj la Perdo de la Romiaj Orientaj Provincoj
En la ombro de la Bizanca-Sasanida Milito, nova mondpotenco aperis sur la Araba Duoninsulo: la Araba Imperio.

La bizancanoj unue rerenkontis la arabojn en septembro 629 ĉe la Batalo de Mu'tah, kie ili subtenis siajn vasalojn, la gasanidojn. Sub la gvido de generalo Khalid ibn Walid, la araboj rapide konkeris Sirion (634-638). Fine, aŭtune de 636, ili batalis ĉe la Batalo de Yarmuk. Heraklio (nomita Hiraql de la araboj), kiu ne prenis la atakojn serioze ĝis antaŭ nelonge, kunigis tre fortan regulan armeon.

Sed la romiaj generaloj, pelataj de ĵaluzo, kunlaboris malbone, kaj la arabaj helpantoj de la imperiestro transfuĝis al la malamiko: la batalo finiĝis per katastrofa malvenko por la orientaj romianoj, kiuj perdis Sirion, inkluzive de Jerusalemo, en 637. Heraklio bone sciis pri ĝia signifo, ĉar oni diras, ke li forlasis Antioĥion post la Batalo de la Fera Ponto kun la vortoj: "Adiaŭ Sirio." Baldaŭ poste, Khalid ibn Walid invadis Armenion kaj Anatolion.

Eĉ dum sia vivo, Heraklio rigardis kun konsterno la perdon de Egiptujo, unu el liaj plej riĉaj provincoj. La imperio nun reduktiĝis al la urbo Bizanco mem, Malgranda Azio, la Egea Maro, Kartago (kiu ne falis ĝis 698), kelkaj marbordaj regionoj en Grekio, kaj partoj de Italio.

Enlanda Politiko
Armeaj kaj Burokratismaj Reformoj
Heraklio forigis multajn koruptajn generalojn kaj parencojn de Fokas el iliaj potencaj pozicioj kaj anstataŭigis ilin per spertaj generaloj kiel Niketo kaj Teodoro, la frato de Heraklio. Li ankaŭ kontraŭbatalis nenecesajn elspezojn, nekompetentecon, ribelemon kaj korupton en la armeo.

Rezulte, la trezorejo fariĝis pli bone provizita kaj la armeo pli disciplinita. Li ankaŭ limigis misadministradon ĉe la kortego kaj en la provincoj, plue reduktante impostojn kaj fortigante la burokratismon. Farante tion, li restarigis kaj eĉ plibonigis socian ordon, trezorajn enspezojn kaj la kvaliton de la armeo.

En enlanda politiko, tamen, Heraklio antaŭenigis la helenigon de la ŝtato: ekzemple, li forlasis la latinan titolon Imperator (same kiel ĝian grekan ekvivalenton, "autokrator") kaj anstataŭe adoptis la grekan titolon "basileus", kiu unue aperas en oficiala kunteksto en marto 629.

Tamen, la latina lingvo longe estis la lingvo de la militistaro kaj ŝtatservo, ne de la popolo. Ekde la tempo de Aleksandro, la popollingvo en Malgranda Azio, Sirio kaj Egiptio iom post iom supraĵe heleniĝis, fariĝante greka laŭnature. Justiniano la 1-a estis la lasta romia imperiestro, kies gepatra lingvo ankoraŭ estis la latina.

Ekonomie, la ruinigo de la aziaj provincoj fare de la Sasanidoj ŝajnas esti grava problemo. Ĉi tio ankaŭ ludis rolon en la eksplodo de multekostaj militfortoj baldaŭ post 628, kiu, kiel rezulto de la araba invado, montriĝis fatala. Tamen, Heraklio efektivigis vere sukcesan financan reformon, en kiu literaturo kaj arto spertis unuopan floradon, antaŭ ol la kulturo de la Malfrua Antikveco estis ĉiam pli respektata en la Oriento sub liaj posteuloj.

Religio
Rilate al interna politiko, Heraklio devis trakti la nesolvitan problemon de Monofizitismo, klopodante unuigi la eklezion ene de la imperio. Tamen, la kompromisa solvo de la Ektezo (vidu ankaŭ Monotelitismon) malsukcesis, ĉar la plimulto ambaŭflanke restis necedema kaj malakceptis ĉi tiun planon. La problemo pri religia unueco poste estis solvita eksterlande, kiam la araboj konkeris la provincojn, kiuj ne aliĝis al la Ortodokseco.

Cetere, en 622 aŭ 623, post la morto de sia unua edzino Fabia Eŭdokia (590-612) kaj dum restado en Konstantinopolo, Heraklio edziĝis al sia kuzino Martina (m. 641), filino de sia fratino Maria. Ĉi tiu geedziĝo havus gravajn konsekvencojn, ĉar la imperiestro estis suspektata pri incesto kaj tial li falis en malfavoron ĉe iuj en la Eklezio.

Heraklio ankaŭ ordonis la devigan bapton de judoj (io simila okazis, ekzemple, en la merovida Francio). La imperiestro ankaŭ malfidintus la judojn, kio povas esti klarigita per ilia konduto dum la persa invado. La judoj klare atendis politikan kaj religian aŭtonomecon de la persoj, kiuj verŝajne same ne volis fari koncedojn rilate al la orientaj romianoj.

Tematoj aŭ la bizancaj distriktoj
Ĉu Heraklio respondecis pri la establado de la tiel nomataj tematoj estas disputata en aktuala esplorado. Kvankam ĉi tion ankoraŭ konsideris certa la fama rusa historiisto Georg Ostrogorsky (1902-1976) (aŭtoro de la pli frua normverko "Historio de la Bizanca Ŝtato"Geschichte des byzantinischen Staates, Munkeno, 1963), plej multaj modernaj verkoj pri ĉi tiuj temoj distancigas sin de ĉi tiu pozicio, kaj pro bona kialo.

Sinsekvo
Ĉe la fino de sia vivo, la sinsekvo-demando denove kaŭzis problemojn, ĉar Martina volis certigi la tronon por sia filo Heraklono. Ĉirkaŭ 635, iu bastardulo kaj nevo de la imperiestro jam estis arestitaj pri akuzoj de ŝtatperfido kaj brutale mutilitaj - ambaŭ havis siajn nazojn, orelojn kaj piedojn detranĉitajn.

Fine, ambaŭ filoj (Heraklono kaj Konstanteno la 3-a estis nomumitaj imperiestroj kiam Heraklono mortis en Konstantinopolo la 11-an de februaro 641. Konstanteno la 3-a mortis baldaŭ poste, tamen, kaj post mallonga regado de Martina, kiu regis en la nomo de la minora Heraklono, lia filo, Konstanto la 2-a, supreniris la tronon. Sub lia regado, la transformo de la Orienta Romia Imperio en la Bizancan Imperion estis kompletigita.

Konkludo
Heraklio efektivigis ampleksan reformon en la interna organizado de la imperio, kiu lasis sian spuron sur la Bizanca imperio ĝis ĝia falo kaj anoncus la finon de la Malfru-Antikva fazo de la imperio. Sub Heraklio, la Orienta Romia Imperio, aŭ frua Bizanca Imperio, perdis sian Malfruan Romian karakteron pro la ampleksa Helenigo de la ŝtato. La Orienta Romia Imperio finiĝis, kaj la vera Bizanca Imperio naskiĝis.

Heraklio estis sendube granda militisto. La tragedio de lia regado kuŝas sur la fakto, ke li sukcesis savi la imperion de la Sasanidoj, sed ne de la antaŭenirantaj Araboj, kiuj verŝajne estis salutitaj kun entuziasmo de iuj el la semida loĝantaro en Sirio, kvzaŭparenca al Heraklio, el kiuj la plimulto estis Monofizitoj.

Kun la perdo de siaj plej gravaj provincoj kaj la novaj limoj en Malgranda Azio kaj Balkanio, la Orienta Romia Imperio finiĝis, kaj la Bizanca Imperio eniris la Mezepokon.Nederlanda Vikipedio

 Referencoj 

Kategorio:Mortintoj la 11-an de februaro
Kategorio:Naskiĝintoj en 575
Kategorio:Mortintoj en 641
Kategorio:Naskiĝintoj en la 6-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 7-a jarcento
Kategorio:Naskiĝintoj en Turkio
Kategorio:Mortintoj en Konstantinopolo
Kategorio:Bizancaj regantoj
Kategorio:Bizancaj militistoj
Kategorio:Imperiestroj de la Bizanca Imperio
Kategorio:Historio de Romo