Tatabánya

Tatabánya [tatabAnja] estas urbo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Komárom-Esztergom, kies departementejo estas kune kun departementa rajto, en Distrikto Tatabánya, kies centro estas.
eta|maldekstre|

 Bazaj informoj 
 Areo: 
 Loĝantaro: 
 Poŝtkodo: 2800
 Telefonprefikso: 34

 Geografio 
Tatabánya situas sur montetoj, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Budapeŝto-Vieno, aŭtoŝoseo M1 en la sama direkto preteriras. Budapeŝto troviĝas 55 km.

 Historio 
La loko estis loĝata ekde la ŝtonepoko. Dum la historio formiĝis tie 4 apartaj vilaĝoj: Bánhida, Alsógalla, Felsőgalla kaj Alsógalla-kolonio. Tiu lasta portis la nomon vilaĝo Tatabánya ekde 1902, en 1923 ĝi estis levita grandvilaĝo. Ili unuiĝis en 1947 jam kun urba rango. Inter ili Bánhida estis menciita unue en 1288. Post la turka erao en 1733 germanoj kaj slovakoj alvenis. En 1785 oni trovis karbonon. La 4 komunumoj iĝis ministaj vilaĝoj. Ekfunkciis cementofabriko kaj alia uzinoj. En 1947 la unuiĝintaj vilaĝoj ricevis la rangon urbo kaj en 1950 la freŝa urbo iĝis departementejo de restdepartementoj Komárom kaj Esztergom. Dum la socialismo la urbo impetis. Multe da domoj konstruiĝis, precipe por la ministoj.

La urbo havas 2 altlernejojn, 10 mezlernejojn kaj 16 bazlernejojn, krome havas elstaran futbalan kaj manpilkan teamojn.

 Vidindaĵoj 
 Preĝejo Senmakula Koncipiĝo (Tatabánya) de 1765
 Preĝejo Nomo de Sankta Maria (Tatabánya) de 1798
 Preĝejo Sankta Mikaelo (Tatabánya) de 1885
 novgotika preĝejo Stefano la 1-a (Tatabánya) de 1912
 Luterana preĝejo (Tatabánya) de 1937
 preĝejo Stefano la 1-a (Tatabánya-Alsógalla) de 1942
 Kalvinana preĝejo (Tatabánya-Bánhida) de 1974
 moderna preĝejo Elizabeto de Hungario (Tatabánya) de 1989
 moderna kalvinana preĝejo (Tatabánya) de 1995
 Teatro Mari Jászai
 skulptaĵo de aglo, kiel simbolo de Hungario
eta|
eta|
eta|
eta|

 Eduko 
En Tatabánya Altlernejo Edutus funkcias.

 Famuloj 
 En Tatabánya naskiĝis:

 aktoroj Sandor Elès, Tünde Murányi, Roland Rába kaj Gábor Reviczky
 baletisto Szilárd Macher
 ekonomikisto Attila Szalay-Berzeviczy
 futbalistoj Ferenc Machos kaj József Kiprich
 György Oláh (grafikisto)
 inĝeniero György Kaptay
 kantisto Márta Záray
 Béla Kovács (klarnetisto)
 ministro Tivadar Nemeslaki
 naĝistoj Klára Killermann kaj András Székely
 politikisto Imre Párdi
 József Fülöp (reĝisoro)
 skulptistoj Klára Balatoni, Viktor Lois kaj László Szunyogh
 tekstilartisto Judit Droppa.
 En Felsőgalla naskiĝis:
 futbalisto Tivadar Monostori
 poeto Lajos Kónya.
 En Bánhida naskiĝis Béla Tettamanti (karikaturisto).
 En Tatabánya mortis:
 estro de ministoj István Gál
 futbalistoj Tibor Csernai kaj Gusztáv Szepesi
 halterlevistoj Imre Földi kaj Sándor Holczreiter.

 Esperanto 
Estas delegito de UEA tie.

 Ĝemelaj urboj 
  Aalen, Germanio
  Będzin, Pollando
  Christchurch, Anglio, Britio
  Fairfield, Usono
  Iĵevsk, Rusio
  Odorheiu Secuiesc, Rumanio
  Pazarĝik, Bulgario

 Partneraj urboj 
  Arad, Rumanio
  Hoogezand-Sappemeer, Nederlando
  Nové Zámky, Slovakio
  Saint-Ghislain, Belgio
  Saint-Lô, Francio

 Eksteraj ligiloj 
  (

Kategorio:Tatabánya