Louis Couperus

Louis Marie Anne COUPERUS (naskiĝis la  en Hago, mortis la  en De Steeg) estas unu el la plej famaj Nederlandaj aŭtoroj, senkonteste konsiderata kiel "de eŭropa nivelo".

 Vivo 
Louis Couperus estis naskita en Hago (Den Haag) kiel plej juna el dek unu infanoj. Liaj gepatroj apartenis al la pli alta socia tavolo. La patro estis pensiita juĝisto, fakte membro de l' kortumo, el la tiama Nederlanda Hindio (nuna Indonezio). La patrino estis nobelino. En 1872 kun la gepatroj li foriris al Batavia (nun Ĝakarto) en Nederlanda Hindio, kaj en 1878 li revenis al Nederlando. Li studis la Nederlandan lingvon, sed je sia bedaŭro ne je universitata nivelo.

 Eline Vere 
En 1888 aperis lia unua romano, Eline Vere felietone; du poemarojn ne tro sukcesajn li antaŭe publikigis. Eline Vere fariĝis grandega sukceso kaj tuj naciskale famigis lin.

 Geedziĝo kaj vojaĝoj 
Post restado en Parizo, en 1891 li edziĝis je sia kuzino Elisabeth Baud. Ŝia avino kaj la patro de Couperus estis gefratoj. Mallonge post la geedziĝo, la paro komencis fari grandajn vojaĝojn, kiuj ofte daŭris tre longe: ili vizitis - kaj plurfoje dumtempe loĝadis - en Italujo, Francujo, Germanujo, Britujo, Nederlanda Hindio, Hispanujo kaj Japanio. En Francujo sufiĉe longtempe li loĝis en Nice. La Unuan Mondmiliton devigite li pasigis en Nederlando.

 Reveno al Nederlando kaj morto 
En 1923 Louis Couperus ekloĝis en De Steeg, en domo kiun donace li ricevis de amikoj kaj admirantoj; en julio 1923, 60-jara, li mortis tie. Mallonge antaŭe li estis ricevinta gravan Nederlandan ordenon: Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw.

 Aprezado 
Kvankam dumvive la aprezado pri lia verkaro iom malkreskis, kaj tuj postmorte povis ŝajni ke li estos forgesita - lia stilo estas sufiĉe komplika -, tamen precipe liaj romanoj kaj granda elekto el liaj noveloj daŭre restas eldonataj kaj legataj.
Pluraj el liaj majstroverkoj estis prilaboritaj por televido.

Dum sia vivo li ĝuis jam internacian famon: plurfoje aperis tradukoj kaj represoj. Ankaŭ Oscar Wilde ekkonis lin, kaj estis tre entuziasma pri lia romano Noodlot (Fatalo), kies Angla traduko nomiĝis Footsteps of Fate.

En 2008 rondiris tra Nederlando tre sukcesa sursceneja prilaboraĵo de Van oude menschen, de dingen die voorbijgaan (De maljunuloj, la aĵoj, kiuj pasas). Ĝi logis plenajn salonojn. Temas pri romano koncerne lian naskiĝurbon Hago kun ties multaj loĝantoj, devenaj el la kolonio Nederland-Hindio.

En 1993 oni fondis la Louis Couperus Genootschap, fondaĵon por pristudi kaj stimuli liajn verkojn.

 Citaĵo 
Fama citaĵo lia estas: *'Zoo ik iéts ben, ben ik een Hagenaar...' - 'Se io mi estas, mi estas Hagano...'

 Bibliografio 
dekstra|200px|eta|Statuo pri Louis Couperus en Hago.
 1884 - Een lent van vaerzen (poemoj)
 1886 - Orchideeën (poemoj)
 1889 - Eline Vere (romano)
 1890 - Noodlot (romano)
 1892 - Extaze. Een boek van geluk (romano)
 1892 - Eene illuzie
 1893 - Majesteit (romano)
 1894 - Reis-impressies
 1895 - Wereldvrede (romano)
 1895 - Williswinde
 1896 - Hooge troeven (romano)
 1896 - De verzoeking van den H. Antonius
 1897 - Metamorfoze (romano)
 1898 - Psyche
 1899 - Fidessa
 1900 - Langs lijnen van geleidelijkheid (romano)
 1900 - De stille kracht (romano)
 1901 - Babel
 1901 - De boeken der kleine zielen. De kleine zielen
 1902 - De boeken der kleine zielen. Het late leven
 1902 - De boeken der kleine zielen. Zielenschemering
 1903 - De boeken der kleine zielen. Het heilige weten (roman-ciklo)
 1902 - Over lichtende drempels
 1903 - God en goden
 1904 - Dionyzos (romano)
 1905 - De berg van licht (romano)
 1906 - Van oude menschen, de dingen die voorbij gaan ... (romano)
 1908 - Aan den weg der vreugde (romano)
 1910 - Van en over mijzelf en anderen. Eerste bundel
 1914 - Van en over mijzelf en anderen. Tweede bundel
 1916 - Van en over mijzelf en anderen. Derde bundel
 1917 - Van en over mijzelf en anderen. Vierde bundel
 1911 - Antieke verhalen, van goden en keizers, van dichters en hetaeren
 1911 - Korte arabesken
 1911 - Antiek toerisme. Roman uit Oud-Egypte (romano)
 1911 - De zwaluwen neêr gestreken ... 
 1912 - Schimmen van schoonheid
 1912 - Uit blanke steden onder blauwe lucht. Eerste bundel
 1913 - Uit blanke steden onder blauwe lucht. Tweede bundel
 1913 - Herakles (romano)
 1915 - Van en over alles en iedereen
 1915 - De ongelukkige (romano)
 1917 - De komedianten (romano)
 1917 - Jan en Florence
 1917 - Wreede portretten
 1918 - Der dingen ziel
 1918 - Brieven van den nutteloozen toeschouwer
 1918 - Legende, mythe en fantazie
 1918 - De verliefde ezel (romano)
 1919 - De ode
 1919 - Xerxes of de hoogmoed (romano)
 1920 - Iskander. De roman van Alexander den Groote (romano)
 1920 - Lucrezia
 1921 - Met Louis Couperus in Afrika
 1922 - Het zwevende schaakbord (romano)
 1923 - Oostwaarts
 1923 - Proza. Eerste bundel
 1924 - Proza. Tweede bundel
 1925 - Proza. Derde bundel
 1924 - Het snoer der ontferming
 1925 - Nippon En Esperanto 
Aperis pluraj el liaj noveloj en traduko de Gerrit Berveling en Fonto.

Libroforme aperis la romano Fatalo ĉe VoKo: VoKo-serio nr 24, 2008.

Ĉe UEA aperis elekto el liaj rakontoj kaj noveloj sub la titolo Pri vagabondoj kaj friponoj, pri damoj kaj kavaliroj en 2008, 180 p.Fatala triangulo (recenzo fare de Anna kaj Mati Pentus pri Fatalo de Louis Couperus, tradukita de Gerrit Berveling) en BA7.Pri diversaj eventoj, diverslokaj kaj diverstempaj (recenzo fare de Anna kaj Mati Pentus pri Pri vagabondoj kaj friponoj, pri damoj kaj kavaliroj de Louis Couperus, tradukita de Gerrit Berveling) en BA7.

Okaze de la 150-a datreveno de lia naskiĝo aperis en la Serio Oriento-Okcidento, ĉe la eldonejo Mondial , traduko de Van oude menschen, de dingen, die voorbij gaan...'' el 1906 (Pri maljunuloj, la aĵoj, kiuj pasas...).

 Referencoj 

Kategorio:Nederlandaj verkistoj
Kategorio:Nederlandlingvaj verkistoj
Kategorio:Eldonaĵoj de Mondial