Edelény

Edelény [edelEnj] estas urbo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento , en Distrikto Edelény, kies centro estas.
eta|maldekstre|Kastelo de Edelény

 Situo 
eta|Malnovaj kamparanaj domoj en Edelény
Edelény situas en valo de rojo Bódva, laŭ ĉefvojo Sajószentpéter-Hidasnémeti, laŭ fervojo Miskolc-Tornanádaska. Sajószentpéter troviĝas 12, Kazincbarcika 14, Miskolc 27, Budapeŝto 197 km.

 Historio 
La komunumo estis loĝata jam dum la neolitiko, bronzepoko, ferepoko. Antaŭ la hungaroj keltoj, hunoj kaj avaroj vivis tie. Dum la historio tie troviĝis 3 vilaĝoj: Edelény (menciita en 1299), Borsod (menciita en 1108) kaj Finke. Supozeble en Borsod konstruiĝis terfortikaĵo laŭ ordono de Stefano la 1-a (Hungario), pri kiu nomiĝis la departemento Borsod kaj kiu estis la unua departementejo. La turkoj faris senhoma la vilaĝojn. Sukerfabriko ekfunkciis ekde 1838, poste oni trovis brunan karbonon, ankaŭ la industrio aperis. Granda evoluo okazis dum la socialismo. En 1950 Borsod, iom poste Finke aliĝis al Edelény. La triopo urbiĝis en 1986. Ekde 1995 la minejo ne plu funkcias. En 2010 inundo okazis.

 Vidindaĵoj 
 baroka Kastelo L’Huillier–Coburg de 1730
 romkatolika Preĝejo Koro de Jesuo (Edelény)
 romkatolika preĝejo en iama Finke
 grek-katolika preĝejo Apoteozo de Sankta Kruco (Edelény)
 Kalvinana preĝejo (Edelény-Borsod)
 malnova kalvinana preĝejo (Edelény)
 Kalvinana preĝejo (Edelény-Finke)
 oni profitas mineralakvon nomatan Borsodi víz

 Famuloj 
 En Edelény naskiĝis:
 arkitekto István Ferencz
 juristo Gyula Sághy
 piarista monaĥo András Egyed.
 En Finke naskiĝis inĝeniero Ödön Miklós.
 En la iama Borsod mortis Árpád Szekrényessy.

 Famaj nomportantoj 
 Vivien Edelényi

 Ĝemelurboj 
  Siewierz, Pollando
  Moldava nad Bodvou, Slovakio
  Bad Sobernheim, Germanio
  Worb, Svislando

 Referencoj 

eta|maldekstre|Iama fortikaĵo de Edelény


Kategorio:Vinvilaĝoj