Spišské Podhradie

Spišské Podhradie, hungare Szepesváralja, germane Kirchdrauf, pole Podgrozdie estas urbo en Slovakio. La nomo signifas sub Spiša Subburgejo.
maldekstra|eta|Vido el Spiŝa burgo

 Historio 
 Burgo 
La burgo konstruiĝis en 1113 jam antaŭ la tatara invado, kiu detruiĝis. La nun videbla fortikaĵo konstruiĝis en la 13-a j.c., kiu en la mezepoko estis departementejo. Karolo la 1-a okupis ĝin de Venceslao en 1304, sed en 1307 la ĉeĥoj, poste la husanoj en 1443 okupis ĝin. Ekde 1462 la fortikaĵo apartenis al familio Szapolyai (sapojai), ekde 1528 al Habsburgoj. Dum liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a la fortikaĵo ofte ŝanĝis posedanton. En 1780 la forlasita fortikaĵo pro fulmo forbruliĝis.

 La urbo 
Sub la burgo reĝo Géza la 2-a setligis saksojn jam antaŭ la tataroj, sed poste alvenis ankaŭ saksoj. La komunumo urbiĝis en. En 1412 Sigismondo la 1-a (Sankta Romia Imperio) hipotekis 16 urbojn al Pollando ĝis 1772. La 16 hipotekitaj urboj hungare, poste slovake (la nuntempaj slovakaj loknomoj jam ne ĉiuj estas urboj):
 Duránd  Felka  Gnézda  Igló Leibic  Ólubló  Mateóc  Ménhárd Nagyőr  Podolin  Poprád  Ruszkin Szepesbéla  Szepesolaszi  Szepesszombat  Szepesváralja

 Tvarožná  Veľká  Hniezdne  Spišská Nová Ves Ľubica  Stará Ľubovňa  Matejovce  Vrbov Strážky  Podolínec  Poprad  Ruskinovce Spišská Belá  Spišské Vlachy  Spišská Sobota  Spišské Podhradie

En 1453 la urbo ricevis foirorajton. Incendioj okazis en 1856 kaj en 1862. Fine de la 19-a j.c. la fervojo atingis la urbon. En 1910 loĝis en la urbo 3129 da homoj (1832 slovakoj, 713 germanoj kaj 566 hungaroj). Ĝis 1919 la urbo apartenis al Szepes (reĝa departemento), kie estis distriktejo, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1946 la germanoj estis deportitaj.
eta|250ra|Spišské Podhradie kaj Spiŝa burgo
eta|Spiŝa Kapitulo

 Vidindaĵoj 
 ne apartenas al la urbo, tamen estas tre proksime la fortikaĵo sur 614 m-ojn alta montopinto, tiutempe estis la plej granda hungara fortikaĵo
 sur proksima monteno estis tie alia fortikaĵo
 katolika preĝejo omaĝe al Beata Dameto el la 13-a j.c.
 renesanca urbodomo el 1546
 templo kaj klostro omaĝe al Dia Sankta Johano el 1327
 luterana preĝejo el 1808
 proksime al la urbo kapelo kaj pilgrimejo 1675
 proksime al la urbo kapelo omaĝe al Bapta Sankta Johano el 1776
 sinagogo

 Famuloj 
 en la fortikaĵo naskiĝis en 1487 János Szapolyai, kiu iĝis hungara reĝo kiel Johano la 1-a (Hungario)
 en la proksimeco naskiĝis fama hungara bestkuracisto Ferenc Hutÿra
 en la iama Szepesváralja naskiĝis:
 germana-hungara advokato János Földy
 hungara advokato Miksa Léderer
 hungara arkitekto Guidó Hoepfner
 hungara bankisto Imre Fest
 hungara filologo Sándor Fest
 hungara luterana pastro Vilmos Händel
 hungara pentristo Tibor Csorba
 hungara skulptisto Elek Lux
 en la iama Szepesváralja mortis:
 hungara jezuito György Árvai
 hungara luterana episkopo István Xylander
 hungara katolika episkopo Imre Pongrácz
 en la proksimeco mortis hungara kanoniko Sándor Máriássy

Kategorio:Urboj de Slovakio
Kategorio:Municipoj en distrikto Levoča