Herr Mannelig

Herr Mannelig (aŭ ankaŭ konata kiel "Herr Mannerlig") estas mezepoka, malnov-sveda balado, kiu temas pri la rakonto de trolino, kiu ŝatus esti homarano (eble denove – ”estus mi liberigita de mia turmentiĝo”). Ŝi estas konvinkita, ke ŝi povas iĝi homo, se ŝi geedziĝos kun sinjoro Mannelig. Ŝi intencas superŝuti lin per donacoj, tamen li rifuzas precipe pro la fakto de ŝi estas ne ”kristana virino”, sed trolino. La kanto ekzistas en multaj variaĵoj kaj ĝis nun ĝin ludis pluraj grupoj en diversaj lingvoj, tamen la baza rakonto ĉiam samas.

Ĉi-kadre la sveda prateksto klare reprezentas anakronismon. Ja temas pri mezepoka balado, sed Garmarna kaj aliaj ne uzas la "fornsvenska"n (t.e. la malnovnorda lingvo) por interpreti ĝin, tamen prefere formon de la pli posta "nysvenska" (novsveda), kiu ĉirkaŭ la tempo de Gustavo Vasa komenciĝis kaj poste pluevoluis al la "nusvenska" (nunsveda). Krome, kelkaj nekonsekvencaĵoj en la lingvostrukturo indikas, ke jenas teksto miksita kun elementoj de novsveda kaj nunsveda. Tial la lingvaĵo verŝajne egalas al tiu parolata en Svedio antaŭ 200–250 jaroj, sed kun kelkaj arkaikaj nuancoj.

 Prezentita de 
Inter la multnombraj artistoj, kiuj ludas tiun ĉi baladon en diversaj lingvoj, troviĝas ankaŭ konataj nomoj kiel
 In Extremo, en la sveda
 Garmarna, en la sveda
 Haggard, en la itala
 Psalteria, en la ĉeĥa
 Wolfenmond, en la sveda
 Dudekses, en Esperantohttps://www.youtube.com/watch?v=uLmm08CaQZU

 Teksto 
en tradicia svedatraduko simplaTraduko balada Bittida en morgon innan solen upprann
 Innan foglarna började sjunga
 Bergatrollet friade till fager ungersven
 Hon hade en falskeliger tunga

 Herr Mannelig herr Mannelig trolofven I mig
 För det jag bjuder så gerna
 I kunnen väl svara endast ja eller nej
 Om I viljen eller ej:

 Eder vill jag gifva de gångare tolf
 Som gå uti rosendelunde
 Aldrig har det varit någon sadel uppå dem
 Ej heller betsel uti munnen

 Eder vill jag gifva de qvarnarna tolf
 Som stå mellan Tillö och Ternö
 Stenarna de äro af rödaste gull
 Och hjulen silfverbeslagna

 Eder vill jag gifva ett förgyllande svärd
 Som klingar utaf femton guldringar
 Och strida huru I strida vill
 Stridsplatsen skolen I väl vinna

 Eder vill jag gifva en skjorta så ny
 Den bästa I lysten att slita
 Inte är hon sömnad av nål eller trå
 Men virkat av silket det hvita

 Sådana gåfvor jag toge väl emot
 Om du vore en kristelig qvinna
 Men nu så är du det värsta bergatroll
 Af Neckens och djävulens stämma

 Bergatrollet ut på dörren sprang
 Hon rister och jämrar sig svåra
 Hade jag fått den fager ungersven
 Så hade jag mistat min plåga

 Herr Mannelig herr Mannelig trolofven I mig
 För det jag bjuder så gerna
 I kunnen väl svara endast ja eller nej
 Om I viljen eller ej iam frumatene antaŭ sunleviĝo
 antaŭ la birdoj komencis kanti
 la montartrolino proponis al bela bienisto
 per sia falsema lango

 s-ro Mannelig s-ro Mannelig edzinigu min
 pro ĉio, kion mi ofertas al vi
 nur respondu jes aŭ ne
 ĉu vi volas aŭ ĉu ne

 al vi mi donos la dekdu ĉevalojn
 kiuj gresumas jene en la bosko
 neniam iu selo estis metita sur ilin
 nek iam havis enbuskaĵon

 al vi mi donos la dekdu muelejojn
 situantajn inter Tillö kaj Ternö
 kun muelŝtonoj faritaj el la plej ruĝa kupro
 kaj la radoj kovritaj per arĝento

 al vi mi donos la orumitan glavon
 kiu sonoras pro dekkvin oraj ringoj
 kaj kiam vi partoprenos batalon per ĝi
 vi facile konkeros la batalkampon

 al vi mi donos la novegan ĉemizon
 la plej bonan por sin vesti
 ĝi ne kudriĝis per kudrilo kaj fadeno
 sed estas kroĉtrikita el la plej blanka silko.

 tiajn donacojn mi volonte akceptus
 se vi estus kristana virino
 sed, nu, vi estas plej aĉa montartrolo
 el la gento de diabloj kaj Necken

 la montartrolino saltis el la pordo
 plorante kaj kriante tiele
 se mi sukcesus je tiu bela bienisto
 estus mi liberigita de mia turmentiĝo

 s-ro Mannelig s-ro Mannelig edzinigu min
 pro ĉio, kion mi ofertas al vi
 nur respondu jes aŭ ne
 ĉu vi volas aŭ ĉu ne '1 Matenon frue antaŭ aŭrora sun', ;
 pre ol ekis la birdoj kanti ;
 montogrino svatis sin al bela fraŭlo juna, ;
 kaj falsa estis ŝia lango.

 (×: Sinjoro Mane-lig, fianĉu al mi ;
 ĉar ofertas mi volonte. ;
 Vi povas respondi nur jes aŭ ne, ;
 ĉu vi volas aŭ ne.)

 '2 Donos mi al vi la irantojn dek du ;
 kiuj iras en roza arbareto. ;
 Estis neniam selo sur ili, ;
 nek brido en buŝa meto.

 '3 Donos mi al vi muelejojn dek du ;
 kiuj staras de Tiloj al Tarnoj. ;
 Ŝtonoj estas el plej pura or' ;
 kaj radoj arĝente en garno.

 '4 Donos mi al vi la glavon el or' ;
 kiu tintas per dek oraj ringoj. ;
 Vi batalu kiel volas via vol', ;
 bataleje vi venkon atingos.

 '5 Donos mi al vi novan ĉemizon jen, ;
 vi plej bonan trivi meritas. ;
 Estas ne kudrita per pinglo aŭ faden' ;
 sed el blanka silko trikita.

 '6 Tiajn donacojn akceptus mi ja ;
 se vi estus virino kristana. ;
 Sed nun vi estas plej fia monta ogr' ;
 el diablo kaj nikso profana.

 '7 Kuris eksteren tra pordo montogrin' ;
 ŝi skuiĝas kaj tremas histere. ;
 Se mi ricevus belan junan lin, ;
 mi seniĝus je mia sufero.

 (×: Sinjoro Mane-lig, fianĉu al mi ;
 ĉar ofertas mi volonte. ;
 Vi povas respondi nur jes aŭ ne, ;
 ĉu vi volas aŭ ne.)

Melodio
Tonsilabe la balado estas: 

(#: /mifa mire /dodo LaTi /dolre doTi /La; LaTi /do dodo /re dore /mi i /do; h /mifa mire /dodo LaTi /dore doTi /La; hTi /do dodo /re3re dore /mi i /do o;mi /mifa mire /dodo LaTi /dolre doTi /La a;Ti /do dodo /re dore /mi i /so o;mi /milfa mire /dodo LaTi /dolre doTi /La aa;LaTi /dore eedoTi /La ah)

+

(&: 

'1 Ma/te2no2n frue antaŭ /a2ŭrora sun', ; pre ol /ekis la birdo2j /kanti ; /montogrino svatis sin al /bela fraŭlo juna, ; kaj /falsa estis ŝia /lango.

(×:; Sin/jo2ro2 Mane-lig, fi/a2nĉu al mi ; ĉar o/fertas mi vo2/lonte. ; Vi /po2vas respondi nu2r /je2s a2ŭ ne, ; ĉu vi /volas a2ŭ ne.)

 Notoj kaj fontoj 
 Teksto: Svato de monta ogrino 
 Bidrag till Södermanlands äldre kulturhistoria (1877) 
 Esperanta versio de la kanto en la jutuba Kanalo Dudekses: https://www.youtube.com/watch?v=uLmm08CaQZU

 Referencoj 

Kategorio:Baladoj
Kategorio:Mezepoka literaturo
Kategorio:Svedlingvaj kantoj
Kategorio:Troloj