Abaúj-Torna

Abaúj-Torna (abaUj), (germane Abaujwar-Tornau, slovake Abov-Turňa) estis historia departemento en norda parto de la Hungara Reĝlando. Pli frue estis 2 departementoj: Abaúj kaj Torna, kiuj unuiĝis en 1881.

 Departementejoj: Abaúj aparte: ĝis 1647 Abaújvár, inter 1647-1881 Kassa, Abaúj-Torna: inter 1570-1647 Gönc, inter 1881-1920 kaj inter 1945-1951: Szikszó

 Demografio 
Laŭ la censo de 1880

 112 889 (62,7%) hungaroj
 52 922 (29,4%) slovakoj
 12 292 (6,8%) germanoj
 566 (0,3%) rutenoj
 1470 (0,8%) ceteraj.

Laŭ la censo de 1910

 156 668 (77,4%) hungaroj
 36 067 (17,8%) slovakoj
 6520 (3,2%) germanoj
 387 (0,1%) rutenoj
 2444 (1,4%) ceteraj.

 Administracio 
Estis 6 distriktoj:
 Csereháti, distriktejo: Szepsi
 Füzér, distriktejo: Hernádzsadány
 Gönc, distriktejo: Abaújszántó
 Kassa, distriktejo: Kassa samtempe departementejo kaj municipa urbo
 Szikszó, distriktejo: Szikszó
 Torna, distriktejo: Torna

La departemento situis en la Karpatoj, menciinda rivero estas Hornád. Stefano la 1-a (Hungario) formis departementojn komence de la 11-a j.c. Dum liberecbatalo de Rákóczi Kassa estis kvazaŭ ĉefurbo. En 1918 la ĉeĥoslovaka armeo okupis la departementon, en 1919 la hungara ruĝa armeo okupis nordan grandan parton de la lando, kie ili proklamis Slovakan Konsilantaran Respublikon. La departemento pli kaj pli ligiĝis al la peza industrio kunu kun Borsod, krome estas grava komerca vojo Miskolc-Košice-Pollando. Ekde 1920 norda parto de la departemento iĝis ĉeĥoslovaka, la restinta parto havis departementejon Szikszó. Inter 1938-1945 pro la packontrakto de Vieno Hungario rericevis la teritorion.

En 1941 en Kassa nekonataj flugmaŝinoj bombardis la poŝtoficejon. Ankaŭ nun neniu scias, kiu bombardis, tamen la ĝis tiam neŭtrala Hungario komencis ataki Sovetunion. Post 1945 laŭ dekretoj de Beneŝ en Ĉeĥoslovakio la hungareco estis persekutita.

La restinta hungara parto aliĝis al Borsod, havanta longan nomon Borsod-Abaúj-Zemplén. Tiun longaĵon oni nomas mallonge BAZ.

 Vidu ankaŭ 
 Departementoj de reĝlando Hungario
 Hungara reĝlando

 Eksteraj ligiloj 
 Censo de Hungario en 1880 (hungare)
 Censo de la Aŭstra-Hungara Monarĥio en 1910 (hungare, angle kaj germane) 

Abov-Turňa departemento