Alsó-Fehér

Alsó-Fehér (alŝO-fehEr) estis historia reĝa departemento en la orienta parto de la Hungara Reĝlando, pli proksime en Transilvanio, rumane: Comitatul Alba de Jos, germane: Unterweißenburg. Alsó signifas hungare suba, fehér blanka. La lasta signifas tion, ke la romianoj postlasis domojn el kalkoŝtono.
eta|350px|dekstra|Hungara reĝlando kun Kroatio, loko de departemento Alsó-Fehér
eta|290px|dekstra|Katolika katedralo en Gyulafehérvár
eta|290px|dekstra|Fortikaĵo de Gyulafehérvár
 Departementejo: Nagyenyed
 Areo: 3580  km²
 Loĝantaro: 221 618 en 1910

 Demografio 
Laŭ la censo de 1880
 26 653 (15,0%) hungaroj
 7 222 (4,1%) germanoj
 140 140 (78,8%) rumanoj
 3 792 (2,1%) ceteraj.

Laŭ la censo de 1910
 39 107 (17,6%) hungaroj
 7 269 (3,3%) germanoj
 171 483 (77,4%) rumanoj
 3 759 (1,7%) ceteraj.

 Administracio 
Estis 8 distriktoj, ties nomoj kaj sidejoj (distriktejoj) pliparte samas:
 Alvinc
 Balázsfalva
 Kisenyed, escepte distriktejo: Vízakna
 Magyarigen
 Marosújvár
 Nagyenyed, samtempe departementejo kaj konsilantrajta urbo
 Tövis
 Verespatak
Krome estis 3 urboj kun konsilantrajto:
 Abrudbánya
 Gyulafehérvár, katolika ĉefepiskopejo
 Vízakna
Fine estis 177 vilaĝoj.

La departemento situis en montara regiono meze de Transilvanio. Gravaj riveroj estas Târnava Mare, Târnava Mică kaj Mureş.

Dum la historio ofte okazis atakoj de tataroj, turkoj, aŭstroj, eĉ hungaroj kaj ankaŭ rumanoj. En 1849 rumanaj liberbrigadoj atakis Nagyenyed, la tie trovitaj 4000 hungaroj estis murditaj. En tiu formo la departemento formiĝis en 1764, pli frue estis departemento Fehér (=blanka), tiam aldoniĝis ceteraj partoj. En 1919 la rumana armeo okupis interalie la departementon, ekde 1920 ĝi apartenas al Rumanio, kies departementa (distrikta) sistemo estas tute alia.

En Abrudbánya kaj en Verespatak estas minejo pri ercoj, en Vízakna oni minas salon. En la departemento oni kultivas tritikon, maizon, terpomon, krome estas paŝtejoj kun ŝafoj kaj arbaroj. Dum la historio sur Mureş okazis liverado sur flosoj.

 Eksteraj ligiloj 

 Censo de Hungario en 1880 (hungare)
 Censo de la Aŭstra-Hungara Monarĥio en 1910 (hungare, angle kaj germane) 

 Vidu ankaŭ 
 Departementoj de reĝlando Hungario
 Hungara reĝlando

Aiud departemento