Torda-Aranyos

Torda-Aranyos (-aranjoŝ) estis historia reĝa departemento en la orienta parto de la Hungara Reĝlando, pli proksime en Transilvanio, rumane: Comitatul Turda-Arieş. Aranyos signifas hungare ora. Temas pri rivero Aranyos (=ora), kie oni lavis oron, rumane Arieş (rivero).
eta|350ra|dekstra|Hungara reĝlando kun Kroatio, loko de departemento Torda-Aranyos
 Departementejo: Torda
 Areo: 3497  km²
 Loĝantaro: 174 375 en 1910

 Demografio 
Laŭ la censo de 1880
 31 509 (23,0%) hungaroj
 100 121 (73,2%) rumanoj
 5 238 (3,8%) ceteraj.

Laŭ la censo de 1910
 125 668 (72%) rumanoj
 44 630 (25,6%) hungaroj
 4 077 (2,3%) ceteraj.

 Administracio 
Estis 6 distriktoj, ties nomoj kaj departementejoj samas:

 Alsójára
 Felvinc
 Marosludas
 Topánfalva
 Torda samtempe departementejo kaj konsilantrajta urbo
 Torockó

La longforma departemento situis okcidente en Bihar-montaro, oriente en valo kaj ebenaĵo de Arieş. Gravaj riveroj estas Arieş (rivero) kaj Mureş. La departemento famas pri popolkostumoj en Torockó. En Torda estas intersa montofendo. Laŭ legendo Sankta  Ladislao la 1-a estis pelita de tataroj. Antaŭ atingi lin, li preĝe petis helpon. Tiam la monto disfendiĝis inter la tataroj kaj la reĝo. Krome en Torda ĉiutage la suno dufoje leviĝas. Post la unua leviĝo la kruda monto kovras per ombro la urbon, denove estas mallumo.

Dum la historio ofte okazis atakoj de tataroj, turkoj kaj aŭstroj. En tiu formo la departemento formiĝis en 1876 el diversaj partoj. En 1919 la rumana armeo okupis interalie la departementon, ekde 1920 apartenas al Rumanio, kies departementa sistemo estas tute alia. Dume inter 1940-1944 laŭ Dua Packontrakto de Vieno parto revenis al Hungario. La nuna rumana departementa sistemo ne agordas al la hungara.

 Eksteraj ligiloj 

 Censo de Hungario en 1880 (hungare)
 Censo de la Aŭstra-Hungara Monarĥio en 1910 (hungare, angle kaj germane) 

 Vidu ankaŭ 
 Departementoj de reĝlando Hungario
 Hungara reĝlando

Kategorio:Departementoj de Hungara Reĝlando