Szepes

Szepes (,  ,  estis nomo de historia departemento en Hungara reĝlando.

Szepes reĝa departemento etendiĝis plejparte en nordorienta parto de hodiaŭa Slovakio.

Ties malgranda parto situas en hodiaŭa suda Pollando, inter riveroj Dunajec kaj Biela voda kaj ŝtatlimo kun Slovakio.

Hodiaŭ tio estas nur historia nomo de apartenanta teritorio sen politika subjektiveco (samkiel Burgundio aŭ Eŭskio en Francio) resp. markigo de unu el oficialaj turismaj regionoj de Slovakio, sed inter popolo la nomo de tiu ĉi regiono estas senĉese uzata.

 Historio 
Tiu regiono ne menciiĝas en dokumentoj en la 11-a jarcento, tial oni supozas, ke ĝi estis neloĝata aŭ apenaŭ loĝata. Post jarcento limgardistoj alvenis por defendi limojn de Hungara reĝlando, poste alvenis saksoj kaj aliaj popoloj. Baldaŭe nova reĝa departemento formiĝis. Dum la historio estis grava la komercado. En 1412 reĝo Sigismundo hipotekis 16 urbojn el Szepes al Pollando. En 1848-1849 la hungara armeo en Branyiszkó faris grandan venkon kontraŭ la Habsburgoj. En 1918 granda parto iĝis parto de Ĉeĥoslovakio, pli malgranda parto aldoniĝis al Pollando kaj finiĝis la hungara dominado.

21.11.1939: Tria Regno, interkonsente kun Slovakio, cedis al ĝi 586 km² (en Spiŝo kaj Oravio) de okupata pola teritorio - la aneksitaj komunumoj revenis post subskribo de la pola-ĉeĥoslovaka protokolo el la 20-a de majo 1945.

 Demografio 
Laŭ la censo de 1880
 3.677 (2,1%) hungaroj
 50.432 (29,1%) germanoj
 100.300 (57,9%) slovakoj
 16.810 (9,7%) rutenoj
 1.978 (1,1%) ceteraj.

Laŭ la censo de 1910
 18.658 (10,8%) hungaroj
 38.434 (22,2%) germanoj
 97.077 (56,2%) slovakoj
 12.327 (7,1%) rutenoj
 6.371 (3,7%) ceteraj.

 Administracio 
Estis 8 distriktoj, la nomoj estas la samaj de distriktejo:
 Gölnicbánya samtempe konsilantrajta urbo
 Igló samtempe konsilantrajta urbo
 Késmárk samtempe konsilantrajta urbo
 Lőcse departementejo, samtempe konsilantrajta urbo
 Ólubló
 Szepesófalu
 Szepesszombat
 Szepesváralja
Leibic, Poprád, Szepesbéla kaj Szepesolaszi estis konsilantrajtaj urboj.

La departemento troviĝas en Karpatoj, centre ĉe Altaj Tatroj. La plej granda rivero estas Hornád.

 La hipotekitaj urboj 
Ne plu ĉiuj estas urboj.

 Tvarožná (hungare Duránd)
 Veľká (hungare Felka)
 Hniezdne (hungare Gnézda)
 Spišská Nová Ves (hungare Igló)
 Ľubica (hungare Leibic)
 Stará Ľubovňa (hungare Ólubló)
 Matejovce (hungare Mateóc)
 Vrbov (hungare Ménhárd)
 Strážky (hungare Nagyőr)
 Podolínec (hungare Podolin)
 Poprad (hungare Poprád)
 Ruskinovce (hungare Ruszkin)
 Spišská Belá (hungare Ruszkin)
 Spišské Vlachy (hungare Szepesolaszi)
 Spišská Sobota (hungare Szepesszombat)
 Spišské Podhradie (hungare Szepesváralja)

En 1772 la urboj denove apartenis al Szepes, ĝis 1870 en formo de aŭtonomio.

 Eksteraj ligiloj 
 Censo de Hungario en 1880 (hungare)
 Censo de la Aŭstra-Hungara Monarĥio en 1910 (hungare, angle kaj germane) 

Kategorio:Departementoj de Hungara Reĝlando
Kategorio:Tradiciaj regionoj de Slovakio