Nyitra (historia departemento)

Nyitra [njitra] estis historia reĝa departemento en nord-okcidenta parto de la Hungara reĝlando, slovake: Nitrianská župa, germane Komitat Neutra.

300px|eta|dekstra|Zobor

 Demografio 
Laŭ la censo de 1880
 56540 (15,2%) hungaroj
 38134 (10,2%) germanoj
 275512 (74,0%) slovakoj
 2253 (0,6%) ceteraj.

Laŭ la censo de 1910
 324.664 (71,0%) slovakoj
 100.324 (21,9%) hungaroj
 27.937 (6,1%) germanoj
 4.530 (1,0%) ceteraj

 Administracio 
De komence estis tie 4 procesaj distriktoj. En 1910 estis 12 distriktoj, ties nomoj estas la samaj, ol la distriktejoj:
 Érsekújvár, escepte distriktejo: Nagysurány
 Galgóc
 Miava
 Nagytapolcsány
 Nyitra, samtempe departementejo kaj konsilantrajta urbo
 Nyitrazsámbokrét
 Pöstyén
 Privigye
 Holics
 Szenice
 Vágsellye, escepte distriktejo: Tornóc
 Vágújhely

La departemento havis la plej strangan formon inter la departementoj. Nord-okcidente troviĝis la Karpatoj, kiu estis ne nur landolimo, sed ankaŭ akvodislimo. Okcidente estis limorivero Morava, meze estis Váh. La sudan parton formis ebenaĵo.

La hungaroj - ŝajnas - tie renkontis slovakojn sub aŭspicio de moravoj. Stefano la 1-a (Hungario) formis departementon komence de la 11-a jarcento. En 1848 norde kaj okcidente slovakoj strebis sendependecon, precipe lingve, kiun la hungaroj rifuzis. Laŭ Váh okazis batelserio, kie fine la hungaroj ne povas forpuŝi la aŭstrojn. En 1918 la ĉeĥoslovakia armeo okupis la regionon kaj ekde 1920 apartenas al Ĉeĥoslovakio, fine al Slovakio ekde 1993. Dume inter 1938-1945 laŭ Packontrakto de Vieno la suda parto revenis al Hungario, la norda parto aliĝis al Slovakio. La disiĝo tiel okazis, ke tiuj komunumoj, kie estis hungara plimulto, aldoniĝis al Hungario. Post 1945 la hungaroj estis persekutitaj laŭ dekretoj de Edvard Beneš.

 Eksteraj ligiloj 
 Censo de Hungario en 1880 (hungare)
 Censo de la Aŭstra-Hungara Monarĥio en 1910 (hungare, angle kaj germane) 

 Vidu ankaŭ 
 Departementoj de reĝlando Hungario
 Hungara reĝlando

Nitra departemento