Hunyad

Hunyad (hunjad) estis historia reĝa departemento en la sud-orienta parto de la Hungara Reĝlando, pli proksime en Transilvanio, rumane: Comitatul Hunadoara, germane: Eisenmarkt.
eta|350px|dekstra|Hungara reĝlando kun Kroatio, loko de departemento Hunyad
eta|280px|dekstra|Fortikaĵo de Déva
 Departementejo: Déva
 Areo: 7783  km²
 Loĝantaro: 340.135 en 1910

 Demografio 
Laŭ la censo de 1880
 224.105 (90,3%) rumanoj
 12.648 (5,1%) hungaroj
 7.178 (2,9%) germanoj
 193 (0,1%) slovakoj
 4.098 (1,7%) ceteraj

Laŭ la censo de 1910
 271.675 (79,9%) rumanoj
 52.720 (15,5%) hungaroj
 8.101 (2,4%) germanoj
 1.024 (0,3%) slovakoj
 6.615 (1,9%) ceteraj

 Administracio 
Estis 10 distriktoj, ties nomoj kaj distriktejo samas:

 Algyógy
 Brád
 Déva samtempe departementejo kaj konsilantrajta urbo
 Hátszeg samtempe konsilantrajta urbo
 Körösbánya
 Marosillye
 Petrozsény
 Puj
 Szászváros samtempe konsilantrajta urbo
 Vajdahunyad samtempe konsilantrajta urbo

La departemento situis en sudaj Karpatoj, kie la plej gravaj montoj estas Bihar-monto kaj Retezat. Grava rivero estas Olt, Jiu kaj komenca branĉo de Körös. La departemento estas la plej grava pordo de Transilvanio, eĉ estas du pordoj, la unua estas valo de Mureş (rivero) al Tiso, la dua estas valo de Jiu al Danubo. Karpatoj estis ne nur landolimo, sed ankaŭ akvodislimo. Tie estas tamen ankaŭ escepto, Ĵil trovis apartan vojon el la Karpat-baseno.

En 1256 originas la unua mencio pri la departemento. Krom strategia loko ĝi estis ankaŭ riĉa de terkarbo kaj ercoj. Ofte okazis atakoj de tataroj, turkoj, aŭstroj, la loĝantaro preskaŭ neniiĝis. Post la mezepoko la departemento apartenis al Princlando Transilvanio, kiu estis sub aŭspicio de Turkio. Tie okazis libera praktikado de religio. La departemento transformiĝis kaj estiĝis pli malgranda en 1876. En 1919 la rumanoj sukcese okupis Transilvanion, eĉ dum mallonga tempo preskaŭ tutan Hungarion.

Ekde 1920 la departemento estas parto de Rumanio.

 Eksteraj ligiloj 

 Censo de Hungario en 1880 (hungare)
 Censo de la Aŭstra-Hungara Monarĥio en 1910 (hungare, angle kaj germane) 

 Vidu ankaŭ 
 Departementoj de reĝlando Hungario
 Hungara reĝlando

Kategorio:Departementoj de Hungara Reĝlando