Sáros (historia departemento)

Sáros [ŝAroŝ], slovake Šariš estis historia departemento en norda parto de la Hungara Reĝlando ĝis Traktato de Trianon. La nomo signifas hungare kota. La menciitaj loknomoj estas unue hungare, kiel oficialaj nomoj ĝis Traktato de Trianon, poste la nuna slovaka nomo sekvas.
eta|350ra|dekstra|Hungara reĝlando kun Kroatio, loko de departemento Sáros

 Departementejo: - Eperjes
 Areo: 3652  km²
 Loĝantaro: 174 620 en 1910

 Demografio 
Laŭ la censo de 1880
 4.344 (2,6%) hungaroj
 11.012 (6,6%) germanoj
 118.953 (70,9%) slovakoj
 31.798 (18,9%) rutenoj
 1.753 (1,0%) ceteraj.

Laŭ la censo de 1910
 101.855 (58,3%) slovakoj
 38.500 (22,0%) rutenoj
 18.088 (10,4%) hungaroj
 9.447 (5,4%) germanoj
 6.730 (3,9%) ceteraj.

 Administracio 
Estis 7 distriktoj, distriktonomoj kaj distriktejoj samas:
 Bártfa samtempe municipa urbo
 Eperjes samtempe departementejo kaj municipa urbo
 Felsővízköz
 Girált
 Héthárs
 Kisszeben samtempe konsilantrajta urbo
 Lemes

La departemento situis en la Karpatoj, la norda limo estis samtempe akvodislimo. Menciinda rivero estis Hernád, kies valo estas historia komerca vojo inter Hungario kaj Pollando laŭ Miskolc, Kassa, Eperjes. La iaman vojon parte sekvis ankaŭ la fervojo.

Sáros iĝis memstara departemento de Hungara reĝlando ekde la 13-a jarcento. Eperjes kaj Bártfa estis gravaj urboj de Francisko Rákóczi la 2-a dum la liberecbatalo. En 1848 la vintra militiro tuŝis la departementon. En 1918 la ĉeĥoslovaka armeo okupis la departementon, en 1919 la hungara ruĝa armeo reokupis nordan grandan parton de la lando, kaj en Eperjes oni proklamis Slovakan Konsilantaran Respublikon. Poste okazis kontrakto: la hungaroj retiriĝos kaj ankaŭ la rumana armeo retiriĝos de Tiso. La hungaroj forlasis la departementon, sed la rumanoj restis. Ekde 1920 la departemento apartenas al Ĉeĥoslovakio, fine al Slovakio.

 Eksteraj ligiloj 

 Censo de Hungario en 1880 (hungare)
 Censo de la Aŭstra-Hungara Monarĥio en 1910 (hungare, angle kaj germane) 

 Vidu ankaŭ 
 Departementoj de reĝlando Hungario
 Hungara reĝlando

Kategorio:Departementoj de Hungara Reĝlando
Kategorio:Slovakio