Kőszeg

Kőszeg [kOseg] (, , historie ankaŭ ) estas limurbo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en la distrikto Kőszeg, kies administrejo ĝi estas. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

eta|maldekstre|Malnovaj domoj en Kőszeg

 Geografio 
Kőszeg situas ĉe piedo de montaro laŭ landlimo de Aŭstrio. Szombathely troviĝas 18, Vieno 110, Budapeŝto 260 km.

 Historio 
Pri la ejo estas la fruaj mencioj pri fortikaĵo, kiu gardas la limon kontraŭ la aŭstroj. Familio Kőszegi fondis la urbon iomete for de la fortikaĵo. Poste ankaŭ en la urbo konstruiĝis aparta fortikaĵo. Dum la historio la urbo apartenis foje al Aŭstrio, foje al Hungario. En 1328 la urbo ricevas hungaran rangon reĝa urbo.

En 1532 la urba fortikaĵo kontraŭstaris la turkojn. La urbo tiutempe apartenanta al Aŭstrio, ricevis senimpostiĝon. Sekvis pli pacaj jaroj, la komerca vojo inter Vieno kaj Adriatiko trairis la urbon. Ekde la 19-a jarcento la urbo konstante apartenis al Hungario.

Fine de la 19-a jarcento la finkonstruita fervojo inter Szombathely kaj Sopron ne tuŝis la urbon, sed la riĉa Kőszeg konstruis rivalan fervojon trairintan la urbon. En 1920 la komunumo iĝis limpasejo al Aŭstrio. En 1945 la urbo ne ricevis bombatakon, ĉar angla pilotestro pli frue lernis en Kőszeg, tial li gvidis la atakon kontraŭ la najbara arbaro. Post la 2-a mondmilito la ĉirkaŭaĵo estis parto de ferkurteno. La komunumo dormis. Tiutempe Kőszeg estis la plej malgranda hungara urbo. En 1989 la ferkurteno malkonstruiĝis, la urbo iĝis turisma centro. Ekde 2008 ambaŭ landoj apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limo estas ie ajn trapasebla senkontrole.
dekstra|eta|Pordo de Herooj en Kőszeg
dekstra|eta|La urba fortikaĵo en Kőszeg
eta|Preĝejo en Kőszeg

 Vidindaĵoj 
 Sakralaj vidindaĵoj 
 Preĝejo de Sankta Jakobo (Kőszeg)
 Preĝejo de Koro de Jesuo (Kőszeg)‎
 Preĝejo de Emeriko de Hungario (Kőszeg)
 Preĝejo de Sankta Kruco (Kőszeg) sur montopinto
 Luterana kirko (Kőszeg)
 Kalvinana preĝejo (Kőszeg)
 Sinagogo (Kőszeg)

 Profanaj vidindaĵoj 
 Fortikaĵo de Kőszeg, interne muzeo
 Urbodomo de Kőszeg
 historia urboparto
 proksime: Belvedero Skribita ŝtono

 Famuloj 

 en Kőszeg naskiĝis kaj mortis:
 ornitologo István Chernel
 historiisto Kálmán Chernel
 monaĥo Alfonz Sándor Freh
 en Kőszeg naskiĝis:
 aktoroj Tibor Sipeki kaj Ádám Varga
 bestokuracisto László Tamás
 departementestro Jakab Szvetics
 drumisto László Hollósi
 futbalisto Gyula Lóránt
 Sándor Kárpáti (instruisto)
 jakobeno Jakab Sigray
 kanoniko József Tumpacher
 kemiisto Ferenc Szabadváry
 monaĥo Lipót Ferenc Bierbauer
 neŭrologo Hugó Richter
 oficiro József Csekonics
 operkantisto Valéria Berdál
 pastro József Fabchich
 poeto József Rájnis
 profesoroj Károly Frigyes Karner István Schneller
 redaktoro József Orosz
 teologoj Gusztáv Kovács, József Palotai kaj Keresztély János Horváth
 en Kőszeg mortis:
 bienulo Imre Festetics
 mikrobiologo Ferenc Kevei
 monaĥo László Bielek
 pastro-esteto József Beély Fidél
 ornitologo Jakab Schenk
 piaristo Kajetán Poor

 Famaj nomportantoj 
 Attila Kőszeghy, arkitekto
 Ákos Kőszegi, aktoro
 Botond Kőszegi, ekonomo
 Edit Kőszegi, dramaturgo
 Frigyes Kőszegi, arkeologo
 Gizella Kőszegi, esperantisto
 György Kőszegi, halterlevisto
 Imre Kőszegi, drumisto
 Péter Kőszeghy (komponisto)
 Péter Kőszeghy (literaturisto)
 Tamás Kőszegi, reĝisoro
 Teréz Kőszegi, operkantisto
eta|Urbodomo de Kőszeg (vidu la flavan domon)

 Partneraj urboj 
Partneraj urboj de la komunumo interalie estas (elektiĝis ĉiuj urboj pri kiuj jam estas esperantaj artikoloj - kontrolu en la informkesto)

  Altea, Valencilando, Hispanio
  Bad Kötzting, Bavario, Germanio
  Bellagio, Lombardio, Italio
  Chojna kaj Dębica, Pollando
  Ciudadela, Hispanio
  Granville, Normandio, Francio
  Holstebro, Danio
  Houffalize, Valonio, Belgio
  Judenburg, Stirio, Aŭstrio
  Karkkila (Högfors), Finnlando
  Marsaskala, Malto
  Meerssen, Nederlando
  Mödling, Aŭstrio
  Nitrianske Hrnčiarovce, Slovakio
  Offenbach, Germanio
  Prevezo (Πρέβεζα), Grekio
  Prienai, Litovio
  Senj, Kroatio
  Sherborne, Dorset, Anglio
  Sigulda, Latvio
  Siret, Rumanio
  Sušice, Ĉeĥio
  Vaihingen an der Enz, Germanio
  Zvolen, Slovakio

 Eksteraj ligiloj 
  ()