Zagrebo (historia departemento)

Zágráb (zAgrAb) estis historia reĝa departemento en la sud-okcidenta parto de la Hungara Reĝlando, pli precize en meza parto de Kroatio-Slavonio, kroate: Zagrebačka županija. Tie estas la ĉefurbo, kiu havas la saman nomon.
eta|300ra|dekstra|Hungara reĝlando kun Kroatio, loko de departemento Zágráb
eta|300ra|dekstra|Zagrebo, dekstre monumento de banuso Jelacic
eta|300ra|dekstra|Fondinto de Zagrebo: Ladislao la 1-a
eta|dekstra|300ra|Rivero Una.
 Departementejo: Zagrebo
 Areo: 7 210  km²
 Loĝantaro: 594 052 en 1910

 Demografio 
Laŭ la censo de 1910
 445 870 (75,1%) kroatoj
 122 558 (20,6%) serboj
 6 068 (1,0%) hungaroj
 6 016 (1,0%) germanoj
 13 540 (2,3%) ceteraj.

La ceteraj estas plimulte slovenoj.

 Administracio 
Estis 15 distriktoj, ties nomoj kaj departementejoj samas:

 Dugo Selo
 Dvor
 Glina
 Jaska
 Karlovac, samtempe konsilantrajta urbo
 Hrvatska Kostajnica
 Velika Gorica
 Petrinja, samtempe konsilantrajta urbo
 Pisarovina
 Samobor
 Donja Stubica
 Szentivánzelina
 Sisak, samtempe konsilantrajta urbo
 Topusko
 Zagrebo samtempe departementejo kaj municipa urbo

La departemento estis ĉenero inter apudmara regiono kaj Sava-Dravo regiono, ĝi estis precipe montara. Gravaj riveroj estis Sava, Kupa kaj Una, la lasta estas ankaŭ limorivero.

En 1091 Ladislao la 1-a iĝis ne nur hungara, sed ankaŭ kroata reĝo. Li fondis episkopejon en Zagrebo en 1094. Poste formiĝis ankaŭ la departemento. La ĉiama hungara reĝo respondecis ankaŭ pri Kroatio, kies ĉefurbo iĝis Zagrebo. En 1526 la hungara armeo malvenkis de la turkoj en Mohács. Sekve grandajn partojn de ambaŭ landoj la turkoj okupis. La restaĵo pluvivis sub dinastio de Habsburgoj. Regiono de Zagrebo iĝis fronto de aŭstra-turka militado. La aŭstroj are venigis serbojn en la militan zonon. Ili ne pagis imposton, sed ili devis defendi la landon.

Post 1918 la departemento apartenis al SHS (Serba-Kroata-Slovena Reĝlando), poste al Jugoslavio. Dume dum la Dua Mondmilito ĝi apartenis al Kroatio. Ekde 1991 ĝi denove apartenas al Kroatio.

 Eksteraj ligiloj 
 Censo de la Aŭstra-Hungara Monarĥio en 1910 (hungare, angle kaj germane) 

 Vidu ankaŭ 
 Departementoj de reĝlando Hungario
 Hungara reĝlando

Zagreba departemento