Memoro de la Mondo

eta|180px|Konfederacio de Varsovio
eta|180px|Silajaruek Pokhun Ramkhamhaeng (Nacia Muzeo Bangkok)
eta|180px|La Jikji estas la plej frua sciata libro presita per moveblaj metalaj tipoj en 1377.
eta|180px|Biblio de Gutenberg
eta|180px|Paĝo el Ŝahnameo
La programo Memoro de la Mondo (aŭ Monda Memoro) de Unesko (angle Memory of the World Programme) ekis en 1992 kaj celis identigon, diskonigon, atentotiron pri raraj kolektaĵoj, raraj, unuopaj skribitaj aŭ aŭdvidaj dokumentoj, simile al la Monda Kulturheredaĵo de Unesko. Sur la listo aperas tiuj heredaĵoj, kiujn elektis laŭ kriterioj la Internacia Konsila Komitato (International Advisory Committee).

La konsila komitato kunsidas ĉiun duan jaron: en 1997 en Taŝkento, en 1999 en Vieno, en 2001 en Cheongju, en 2003 en Gdansk, en 2005 en Lijiang, en 2007 en Sud-Afriko, en Pretoria,
en 2009 en Bridgetown, Barbados, en 2011, en 2013 en Gwangju, Suda Koreio, en 2015 en Abudabio, UAE, kaj en 2017 en Parizo, Francio.

Unesko disdonas ekde 2005 la Jikji-premion, por antaŭenigi la celojn de la programo. 

 Listo de agnoskitaj dokumentoj 

La listo de dokumentoj aprobitaj estas 527 en 2018. 

Jen specimeno de tiaj inskribaĵoj, ĝis la jaro 2007:
 Afriko 
Benino
 1997 – Kolonia arkivo, Nacia Arkivo, Porto Novo

Egiptio
 1997 – Memoro de la Suez-kanalo (?), Kultura Ofico, Egipta Ambasadejo, Parizo
 2005 – Agadoj de la sultanoj kaj princoj, Egipta Nacia Biblioteko kaj Arkivo

Etiopio
 1997 – Trezoroj de la Nacia Arkivo kaj Biblioteko, Adis-Abebo

Namibio
 2005 – dumveturaj leteroj de Hendrik Witbooi, Namibia Nacia Arkivo, Senegalo
 1997 – Franca Okcident-Afriko (Afrique occidentale française, AOF), Nacia Arkivo, Dakaro

Sud-Afriko
 1997 – La Bleek-kolektaĵo, Universitato de Kaburbo / Sud-Afrika Biblioteko, Kaburbo

Tanzanio
 1997 – Germanaj protokoloj de la Nacia Arkivo, Nacia Arkivo, Dar es Salaam
 2003 – Kolektaĵo de arabaj manuskriptoj kaj libroj, Nacia Arkivo

 Ameriko 
Argentino
 1997 – Dokumentoj de la vicreĝ-lando Rio de Plata, Nacia Arkivo, Bonaero

Barbado
 2003 – Dokumenta arkivo de la subigitaj karibianoj (?), kolektaĵo de Historia Asocio Barbados & Museum

Brazilo
 2003 – Imperiestra kolektaĵo: eksterlandaj kaj brazilaj fotoj el la 19-a jarcento, Brazila Nacia Biblioteko

Ĉilio
 2003 – Arkivo de la Homaj Rajtoj
 2003 – Jezuitoj de Ameriko, Ĉilia Nacia Arkivo

Kolumbio
 2005 – Arkivo de nigruloj kaj sklavoj (Negros y Esclavos Archives), Nacia Ĝenerala Arkivo

Kubo
 2005 – fundamento “José Martí Pérez”

Meksiko
 1997 – kolektaĵo de la meksikaj kodeksoj, Antropologia kaj Historia Nacia Biblioteko, Meksikurbo
 1997 – Kodeksoj de la Oaxaca-valo, Nacia Arkivo, Meksikurbo
 1997 – La Techaloyan-kodekso el Cuajimalpaz, Nacia Arkivo, Meksikurbo
 2003 – La forlasitaj (Los olvidados), filmo de Luis Buñuel, filmkolektaĵo de UNAM, Meksiko
 2005 – Biblioteca Palafoxiana, Puebla

Urugvajo
 2003 – originalaj fotoj de Carlos Gardel (1913–1935), Horacio Loriente Collection

Usono
 2005 – Martin Waldseemüller: Universalis cosmographia secundum Ptholomaei traditionem et Americi Vespucii aliorumque Lustrationes, Kongresa Biblioteko

Trinidado kaj Tobago
 1997 – La kolektaĵo Derek Walcott, Ĉefbiblioteko, Okcident-Hindia Universitato, St. Augustine
 1999 – La kolektaĵo Eric Williams, Ĉefbiblioteko, Okcident-Hindia Universitato, St. Augustine
 2005 – Kolektaĵo C.L.R. James

Venezuelo
 1997 – Escritos del libertador, Nacia Arkivo, Karakaso
 1997 – kolektaĵo de latin-amerikaj fotoj de la 19-a jarcento, Nacia Biblioteko, Karakaso

 Azio 
Armenio
 1997 – Matenadarano – Instituto Maŝtoc por la esplorado ĉe la antikvaj manskribaĵoj, Jerevano

Azerbajĝano
 2005 – Mezepokaj, kuracistaj kaj farmaciaj manuskriptoj, Azerbajĝana Scienca Akademio, Instituto de la Malnovaj Manuskriptoj

Barato
 1997 – Kolektaĵo de tamilaj kuracistaj manuskriptoj, Instituo de Aziaj Studoj (I.A.S.), Tamil Nadu
 2005 – Śaiva-manuskriptoj en Pondicherry

Ĉinio
 1997 – Sonarkivo de la tradicia muziko, Muzikesplora Instituto, Ĉina Arta Akademio, Pekingo
 1999 – Protokoloj de la Granda Sekretariato de la Qing-dinastio, Ĉina Unua Historia Arkivo, Palaca Muzeo, Pekingo
 2003 – Malnovaj naksi-dongbaj literaturaj manuskriptoj
 2005 – Oraj Listoj de Imperiaj Ekzamenoj de la Qing-dinastio, Ĉina Unua Historia Arkivo, Palaca Muzeo, Pekingo

Filipinoj
 1999 – Malnovaj filipinaj manskriboj (Hanunoo, Buid, Tagbanua és Pala'wan), Nacia Muzeo, Manilo
 2003 – La radiodiskonigo pri la popola revolucio de la Filipinoj (Radio Broadcast of the Philippine People Power Revolution)

Irano
 2007 – Ŝahnameo, la sola restanta kopio de la irana nacia eposo, Teherano

Kazaĥio
 2003 – Manuskripta kolektaĵo de Khoja Ahmed Yasawi, Kazakstana Nacia Biblioteko
 2005 – La aŭdvidaj dokumentoj de la internacia kontraŭnuklea movado “Nevada-Semipalatinsk”, Centra Ŝtata Arkivo kaj Ŝtata Filmarkivo

Libano
 2005 – La Nahr el-Kalb-steleo, Libano-monto
 2005 – La fenica alfabeto

Malajzio
 2001 – Korespondado de iama sultano de Kedah (1882–1943), Malajzia Nacia Arkivo, Alor Setar
 2001 – Hikayat Hang Tuah, Malajzia Nacia Biblioteko, Kuala Lumpur
 2001 – Sejarah Melayu – malajaj jarlibroj, Lingva kaj Literatura Instituto, Kuala Lumpur

Maŭricio
 1997 – Francaj protokoloj pri okupado de Maŭricio, Maŭricia Arkivo, Petite Rivière, Port Louis

Pakistano
 1999 – La Jinnah-paperoj, Nacia Arkivo, Islamabado

Sauda Arabio
 2003 – Fruaj islamaj (kufi-aj) notoj

Sud-Koreio
 1997 – manuskriptoj Hunmin Chongum, Belarat Muzeo Kansong, Seulo
 1997 – Jarlibroj de la Ĉoson-dinastio, Ĉongjoksan Sagobon, Seulo
 2001 – Seungjeongwon Ilgi, Taglibroj de la Reĝa Sekretariato, Biblioteko Gyujanggak kaj Seula Nacia Universitato, Seulo
 2001 – Jikji (Buljo jikji simche yojeol (vol. II)), Zenaj instruoj de la gravaj budhistaj pastroj, dua volumo, Franca Nacia Biblioteko, Parizo

Taĝikio
 2003 – Obejd-e Zakani: "Kulliyat" kaj Hafez Sherozi: "Gazallijt"; manuskriptoj el la 14-a jarcento

Tajlando
 2003 – Memornotoj de reĝo Ram Khamhaeng

Uzbekio
 1997 – La othman-a Mushaf, la Sankta Korano, Uzbekia Muslima Konsilio, Taŝkento
 1997 – Kolektaĵo de Instituto Al-Biruni de la Orientaj Studoj, Scienca Akademio, Taŝkento

 Eŭropo 
Albanio
 2005 – Codex Purpureus Beratinus

Armenio
 1997 – kolektaĵo de antikvaj manskribaĵo de Matenadarano, Erevano.

Aŭstrio
 1997 – Vienna Dioscurides, Aŭstra Nacia Biblioteko, Vieno
 1997 – La ferma dokumento de la viena kongreso, Aŭstra Ŝtata Arkivo, Vieno
 1999 – Historia kolektaĵo (1899–1950), Sonregistraĵa arkivo, Aŭstra Scienca Akademio, Vieno
 2001 – Papirusoj de ĉefprinco Rainer, Aŭstra Nacia Biblioteko, Vieno
 2001 – La Schubert-kolektaĵo de la Viena urba Biblioteko, Vieno
 2003 – La atlaso Blaeu–Van der Hem de la Aŭstra Nacia Biblioteko
 2005 – La Brahms-kolektaĵo
 2005 – La kolektaĵo de gotikaj konstruaj desegnaĵoj
 2013 – La Ora buleo de Karolo la 4-a de 1356

Belgio
 2001 – La negoca arkivo de Officina Plantiniana Muzeo Plantin–Moretus, Antverpeno

Britio
 2005 – La batalo de Somme, filmo (1916)

Danio
 1997 – Arkivo de la danaj transmaraj negocaj asocioj, Dana Nacia Arkivo, Kopenhago
 1997 – Linné-kolektaĵo, Dana Nacia Scienca kaj Kuracista Biblioteko, Kopenhago
 1997 – Manuskriptoj kaj korespondado de Hans Christian Andersen, Manuskripta departemento, Reĝa Biblioteko, Kopenhago
 1997 – Arkivo Søren Kierkegaard, Manuskripta departemento, Reĝa Biblioteko, Kopenhago

Estonio
 2009 – Baltia Vojo (komune de Estonio, Latvio kaj Litovio)

Finnlando
 1997 – Kolektaĵo Adolf Erik Nordenskjöld, Biblioteko de la Helsinka Universitato, Helsinko

Francio
 2003 – Deklaro pri Homaj kaj Civitanaj Rajtoj (1789–1791)
 2005 – Alvoko de la 18-a de junio 1940 (armistico)
 2005 – Filmoj de Fratoj Lumière
 2005 – Enkonduko de la decimala sistemo, 1790–1837
 2007 – Tapiŝo de Bayeux, Bayeux
 2011 – Humanisma Biblioteko de Sélestat, Sélestat  Biblioteko de Beatus Rhenanus
 2015 – Arkivoj de Louis Pasteur

Germanio
 1999 – Fruaj sonregistraĵoj de la muzikaj tradicioj de la mondo, sur cilindroj (1893–1952), Sonregistraĵa Arkivo, Etnografia Muzeo, Berlino
 2001 – Ludwig van Beethoven – 9-a simfonio (Beethoven), d-minora, op.125, Ŝtata Biblioteko, Berlino
 2001 – Literatura heredaĵo de Goethe, Arkivo Goethe kaj Schiller, Weimar
 2001 – La 42-linia Biblio de Gutenberg, Ŝtata kaj Universitata Biblioteko de Suba Saksio, Göttingen
 2001 – Filmo Metropolis el 1927, Fondaĵo Friedrich Wilhelm Murnau, Wiesbaden
 2003 – Otokar-epoka ilustritaj manuskriptoj el monaĥejo Reichenau (Bodenlago)
 2005 – Infanaj kaj familiaj fabeloj
 2007 – Leteroj el kaj al Gottfried Wilhelm Leibniz
 2013 – Ĉieldisko de Nebra
 2013 – Manifesto de la Komunista Partio kaj La Kapitalo
 2013 – La Ora buleo de Karolo la 4-a de 1356

Hispanio
 2015 - Komentarioj pri Apokalipso

Hungario
 2001 – Porpatenta peto de Kálmán Tihanyi en 1926 pri „radioskóp”, Tutlanda Arkivo, Budapeŝto
 2005 – La kolektaĵo Bibliotheca Corviniana
 2007 – Unua presita mapo de Hungario, la Tabula Hungariae, (1825?, Ingolstadt), Tutlanda Biblioteko Széchenyi, Budapeŝto

Italio
 2005 – Biblioteko Malatesta Novello, Cesena

Latvio
 2001 – Dainu skapis – Cabinet of Folksongs, Latva Ortografia Arkivo, Rigo
 2009 – Baltia Vojo (komune de Estonio, Latvio kaj Litovio)

Litovio
 2009 – Baltia Vojo (komune de Estonio, Latvio kaj Litovio)

Luksemburgo
 2003 – Family of Man, fotoj de Edward Steichen

Nederlando
 2003 – Biblioteko Ets Haim – Livraria Montezinos
 2003 – Arkivo de la Nederlanda Orient-Hindia Asocio
 2009 – Taglibro de Anne Frank

Norvegio
 2001 – La bergena lepra arĥivo , Urba Arkivo kaj Regiona Ŝtata Arkivo, Bergen
 2001 – Henrik Ibsen: Nora, Norvega Nacia Biblioteko, Oslo
 2005 – Ekspedicio de Roald Amundsen al la Suda poluso (1910–1912)

Pollando
 1999 – Nicolaus Copernicus: De Revolutionibus Orbium Coelestium, Universitato Jagelona, Krakovo
 1999 – Arkivo de la varsovia geto (Arkivo Emanuel Ringelblum), Juda Historia Esplorinstituto, Varsovio
 1999 – Majstroverkoj de Frédéric Chopin, Asocio Fryderyk Chopin, Varsovio
 2003 – La Konfederacio de Varsovio (1573)
 2003 – La 21 postuloj de MKS en Gdańsk, aŭguste 1980 dum naskiĝo de Solidareco
eta|La tabuloj kun la 21 postuloj anoncitaj la 17-an de aŭgusto 1980 de Interfaka Strika Komitato ĉe la pordego n-ro 2 de la Gdanska Ŝipfarejo de Lenin, aŭguste 1980 dum naskiĝo de Solidareco
 2007 – Codex Suprasliensis (Manuskriptoj en malnovslava lingvo), Nacia Biblioteko, Varsovio

Portugalio
 2005 – letero de Pero Vaz de Caminha al portugala reĝo Manuelo pri fondo de Brazilo

Rusio
 1997 – Evangelio de Arĥangelsk, 1092, Rusia Ŝtata Biblioteko, Moskvo
 1997 – Evangelio Kitrovo, Rusia Ŝtata Biblioteko, Moskvo
 1997 – slavaj eldonaĵoj en cirilalfabetaj manuskriptoj el la 15-a jarcento, Rusia Ŝtata Biblioteko, Moskvo
 1997 – Gazet-kolektaĵo, Rusia Ŝtata Biblioteko, Moskvo
 1997 – Mapoj de la Rusia Imperio el las 18-a jc., Rusia Ŝtata Biblioteko, Moskvo
 1997 – Rusiaj afiŝoj el fino de la 19-a jc. kaj komenceo de la 20-a jc., Rusia Ŝtata Biblioteko, Moskvo
 2001 – Historia kolektaĵo de la sanktpeterburga sonregistraĵa arkivo (1889–1955), Rusia Literatura Instituto kaj Rusia Scienca Akademio, Sankt-Peterburgo

Serbio
 2003 – Arkivo Nikola Tesla
 2005 – Evangelio de Miroslav – manuskripto el 1180

Slovakio
 1997 – Ilustritaj kodeksoj el la biblioteko de la bratislava kapitulo, Nacia Arkivo, Bratislavo
 1997 – Kolektaĵo de islamaj manuskriptoj, Universitata Biblioteko, Bratislavo

Svedio
 2005 – Arkivo Astrid Lindgren
 2005 – Kolektaĵo Emanuel Swedenborg

Turkio
 2001 – hetitaj kojnoskribaj tabuloj el Bogazköy, Istanbula Arkeologia Muzeo kaj Anatolia Muzeo de la Civilizo, Ankaro
 2001 – La manuskriptoj de la Observatorio kaj Sismoesplora Instituto de Kandill, Universitato Boğaziçi, Istanbulo
 2003 – verkoj de Ibn Sina en la Manuskripta Biblioteko Süleymaniye

Ukrainio
 2005 – Juda popolmuzika kolektaĵo (1912–1947)

 Aŭstralio kaj Oceanio 
Aŭstralio
 2001 – taglibro de James Cook, Nacia Biblioteko de Aŭstralio, Canberra
 2001 – La manuskriptoj de la Mabo-afero, Nacia Biblioteko de Aŭstralio, Canberra
 2007 – "The Story of the Kelly Gang" (1906), la unua longfilmo de la mondo

Nov-Zelando
 1997 – Traktato de Waitangi, Nacia Arkivo, Wellington
 1997 – La balotrajta peticio de la virinoj (1893), Nacia Arkivo, Wellington

 Vidu ankaŭ 
 Historia memoro

 Eksteraj ligiloj 

 The Memory of the World Register of UNESCO


Kategorio:Mondaj heredaĵoj de UNESKO
Kategorio:Memoro