Uĵhorodo

Uĵhorodo ( (Uĵhorod), rutene Ужгородъ (Uĵhorod),  (Uĵgorod), slovake kaj , , ,  (Ungvir, Ingver, Yngvyr)) estas urbo kun departementorajto en okcidenta Ukrainio, samtempe administra centro de la Transkarpata provinco. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
eta|maldekstre|Urbocentro de Uĵhorodo
 Situo 
Uĵhorodo situas rande de ebenaĵo kaj Karpatoj, borde de la rivero Uĵ, ĉe la ŝtata limo kun Slovakio, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Debrecen-Moskvo.
eta|maldekstre|La iama departementejo

 Historio 
En 895 hungaraj triboj okupis la regionon. Frue ili konstruis tie fortikaĵon. En 1430 la loko ricevis rangon Libera reĝa urbo. La grekokatolika eklezio fondiĝis en 1646. Ekde 1769 la urbo iĝis departementejo de Ung. La fervojo ekfunkciis ekde 1872. Ĝis 1920 Ungvár apartenis al Hungara reĝlando, al Ung, kies departementejo estis, poste al Ĉeĥoslovakio. Ungvár rehungariĝis inter 1938-1945, ĉar la unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. En 1944 la judoj estis deportitaj. Ekde 1945 Uĵhorodo apartenis al Ukraina SSR (Sovetunio), do ekde 1991 ĝi estas parto de la suverena Ukrainio.
eta|maldekstre|

 Servoj 
 Uĵhorod (stacidomo)
 Internacia flughaveno Uĵhorod

 Vidindaĵoj 
 Katedralo Gloro de la Kruco, grek-katolika
 skanzeno
 klostro
 botanika ĝardeno
 sinagogo
 preĝejoj grek-katolika, kalvinana kaj rusa
 statuo de Tomáš Garrigue Masaryk
eta|250ra|Panoramo ĉe la riverobordo en Uĵhorodo

 Famuloj 
 en tiu urbo naskiĝis kaj mortis:
 hungara aktoro Sándor Monori
 hungara pentristo Ferenc Szemán
 hungara zoologo Gyula Krocskó
 en la urbo naskiĝis:
 András Bodnár (akvopilkisto) (hungaro)
 hungara aktoro kaj operkantisto Ilka Pálmay
 hungaraj aktoroj István Gyergyai, Ida Harmath kaj Esztella Levko
 hungara akademia instruisto Dávid Hajnal
 hungaraj arkitektoj Attila Csikós kaj Mihály Tomcsányi (pli juna)
 hungaraj biologoj Sándor Gorka kaj Adorján Kesselyák
 hungaraj botanikistoj Sándor Mágócsy-Dietz kaj Gábor Ubrizsy
 hungara fizikisto László Jenkovszky
 hungara geologo Imre Timkó
 hungara inĝeniero Ottó Farkas
 hungara kalvinana pastro Pál Pruzsinszky
 hungara matematikisto Barna Szénássy
 hungara kemiisto Gyula Hevesi
 hungardevena muzikisto Dezső Zádor (komponisto)
 hungaraj operkantistoj Ferenc Ferenczy, Viktor Massányi kaj Endre Zádor
 hungara orientalisto Ildikó Ecsedy
 hungaraj pentristoj Mór Karvaly, Lili Ország, Géza Pap, László Puskás, Irma Seidler, Sándor Zicherman kaj Ilku Marion Zoltanoviĉ
 hungara piaristo Konstantin Halápy
 hungara poeto Árpád Pásztor
 hungaria politikisto András Bródy
 hungaraj rabenoj Henrik Bródy
 hungara reĝisoro Pál Bródy kaj Arnold Kiss
 hungara skulptisto Márk Vedres
 ukraina-hungara skulptisto Mihail Kolodko
 hungara ŝlagrokantisto László Bódi
 hungara teatrestro József Ferenczy
 en la urbo mortis:
 hungara botanikisto István Fodor
 grek-katolika episkopo Gyula Firczák
 hungardevena inĝeniero Miklós Bojkó
 hungaraj pentristoj József Boksay, Béla Erdélyi kaj István Molnár (pentristo)
 hungara poeto Gábor Dayka
 hungara-ukrainia verkisto Mihajlo Ivanovics Tomcsanyij

 Esperanto 
Tie movadis Vince Tóth 1939-1944.

 Ĝemelurboj 
 20ra Békéscsaba en Hungario
 20ra Corvallis en Usono
 20ra Česká Lípa en Ĉeĥio
 20ra Darmstadt en Germanio
 20ra Horsens en Danio
 20ra Jarosław en Pollando
 20ra Kajaani en Finnlando
 20ra Koŝice en Slovakio
 20ra Michalovce en Slovakio
 20ra Nyíregyháza en Hungario (ekde 1971)
 20ra Orjol en Rusio
 20ra Szombathely en Hungario

 Eksteraj ligiloj 

 Užhorod  - fotografaĵoj


Uzhorod