Majtila lingvo

La majtila lingvo (मैथिली Maithilī) estas parolata en la barata ŝtato Biharo kaj en la orienta Terai regiono de Nepalo.

 Klasifiko 
Ĝi estas de la familio de hindo-arjaj lingvoj, kiu estas parto de la hindo-irana branĉo de la hindeŭropa lingvaro. Lingvistoj konsideras la majtilan orienta hindo-arja lingvo, kaj tial malsama lingvo de la hindia lingvo, kiu estas centra hindo-arja. La majtila estas konsiderata kiel dialekto kaj de la hindia lingvo kaj de la bengala, kaj fakte estis klasifikita kiel patrina lingvo (en:"mother tongue") de la hindia en la censo de Barato.[Tiel en la angla originalo!]

 Skribsistemo 
La majtila estis tradicie skribata en la majitila skribsistemo (ankaŭ nomata Tirhuta aŭ Mithilakshar), kiu havas ioman similecon al la bengala skribsistemo. Ĝi estis ankaŭ skribata
en la Kaithi skribsistemo, sed la nagario estas la skribsistemo plej kutime uzata hodiaŭ por la majtila. Oni nun klopodadas konservi la majtilan skribsistemon kaj evoluigi ĝin por uzo en ciferecaj medioj per tio kodi la skribsistemon en la Unikoda normo, por kiu propono  asigni lokon por la skribsistemo en la unikoda skemo "Roadmap" jam estas submetita de Anshuman Pandey kiel la unua paŝo.

 Oficiala statuso 
En 2003 la majtila gajnis la statuson sendependa lingvo en Barato. Movado por doni al la lingvo oficialan statuson per inkludo en la Oka tabelo de la Barata Konstitucio tiel ke ĝi povas esti uzata en klerigadaj, registaraj, kaj aliaj oficialaj ĉirkaŭtekstoj, rezultigis, ke la majtila ricevis oficialan statuson en 2003.

 Kulturo 
 La nomo majtila 
La nomo majtila estas derivita de la nomo Mithila, antikva sendependa regno, kiun regis reĝo Janaka estis la registo (Vidu artikolon Ramajano). Majtila estas ankaŭ unu el la nomoj de Sita, la edzino de reĝo Rama kaj filino de reĝo Janaka.

 Majtila literaturo 
La majtila estas aparta lingvo, havanta grandan majtile parolantan komunumon (4.5 "krore", aŭ 45 miliono da homoj) kun riĉa literaturo. La plej fama literatura figuro en la majtila estas la poeto Vidyapati. Li estas kreditita pri altigado de la graveco de 'popola lingvo', tio estas la majtila, en la oficiala laboro de la ŝtato per tio influi la maharaĵon de Darbhanga per la kvalito de sia poezio. La ŝtata oficiala lingvo tiam estis Sanskrito, kio distancigis la komunan popolon disde la ŝtato kaj ties funkcioj.

Estas fakto, ke erudiciuloj en la majtila uzis Sanskriton por sia literatura laboro, kaj la majtila estis la lingvo de la vulgara popola (Abahatta). La plej frua verkado en la majtila ŝajnas esti Varn Ratnakar far Jyotirishwar Thakur datita je ĉirkaŭ 1224 p.K.

La mezepoka aĝo de la majtila ŝajnas esti dum la dinastio Karnat kiam la nomoj de jenaj erudiciuloj elstariĝis: Gangesh, Padmanabh, Chandeshwar, Vireshwar, Vidyapati, Vachaspati, Pakshadhar, Ayachi, Udayan, Shankar kaj tiel plu.

Vidyapati laŭdire vivis en la periodo 1350 al 1450. Vidyapati, kvankam sanskrita erudiciulo, verkis sennombrajn poemojn (kantojn) rilatajn al Bhakti kaj Ŝringar en la majtila. Kvankam egale akceptitaj en Bengalio kaj Majtila, lia kantoj estas la animo de la majtila kaj nenia festo estas kompleta sen liaj kantoj. Ne estos troigo diri, ke liaj kantoj travivadis en la gorĝoj de majtilaj virinoj. Strofoj de Vidhyapati estas donitaj religian gravecon en la kulturo de Maitilo.

Teatraj skribaĵoj en mezepoka epoko estas ne malpli gravaj. La jenaj meritas mencion: Umapati: (Parijat Haran), Jyotireeshwar: (Dhurt Samagam), Vidyapati: (Goraksha Vijay, Mani Manjari), Ramapati: (Rukmini Haran), Lal: (Gauri Swayambar), Manbodh: (Kriŝno Janma)

La majtila estas preferata de multaj aŭtoroj por skribi humuron kaj satiron. Skribistoj kiel d-ro Hari Mohan Jha prenis paŝojn por rezultigi fundamentajn ŝanĝojn en la jarcentojn malnova majtila kulturo. Liaj verkoj kia Khatar Kaka Ke Tarang dekoras modernan majtilan literaturon.

La majtila nun estas listita en 8-a tabelo de la barata konstitucio kaj tial nun ĝi estas unu el la 22 naciaj lingvoj de Barato. La majtila estas akceptita de la akademio Sahitya kaj ekde ĝia inkludo gajnis premiojn preskaŭ ĉiujare. Nombro da akademiaj premioj estas gajnitaj pro tradukoj de aliaj lingvoj.

La moderna majtila gajnis prestiĝon post kiam sinjoro Georgo Abraham Grierson, irlanda lingvisto kaj civila lakeo, senlace esploris la majtilan folkloron kaj skribis ĝian gramatikon.

 Modernaj majtilaj verkistoj 
 Parmeshwar Jha
 Sitaram Jha
 Kabishekhar Badrinath Jha
 Murali Jha
 Surendranath Jha Suman
 Kashikant Mishra Madhup
 Chandranath Mishra Amar
 Kanchinath Jha Kiran
 Prof. Hari Mohan Jha
 Ishnath Jha
 Brajkishore Verma "Manipadma"
 D-ro Binod Bihari Verma
 Acharya Surendra Jha 'Suman'
 Baidyanath Mishra Yatri (Nagarĝunao)
 Sudhanshu Shekhar Choudhary
 Upendra Nath Jha Vyas
 Prof. Radhao Kant Jha
 Mahamahopadhyay Umesh Mishra
 D-ro JayKant Mishra
 Prof. Kriŝno Kant Mishra
 Kumar Ganganand Singh
 Dr Chandra Nath Jha(Mangarauni)
 Sri Gaya Nand Jha kaviji (Antour, Benipur)
 Sri Hemant Kumar Jha (Antour, Benipur)
 D-ro Ramanath Jha
 Prof. Tantra Nath Jha
 Acharya Ramlochan Saran
 D-ro Laxman Jha D-ro Subhadra Jha
 Achutanand Dutt
 Bhola Lal Das
 Baidyanath Jha
 Yoganand Jha
 Narendra Das
 Rajeshwar Jha
 Arsi Prasad Singh
 Prof. Buddhidhari Singh Ramakar
 Malfrua Damodar Lal Das
 Sri Brahmadeo Lal Das
 Sri Ratnesh Kumar Jha Kolkatiya
 Prof. UMA Nath Jha kaj multaj pli.
 Viro Mohan Jha
 Profesoro Vijay Kumar Jha (Mohandas Karamchand Gandhi Antarrashtriya Hindia lingvo Vishwavidyalaya, Wardha)
 Babuaji Jha Ajnat
 Shri Murali Madhusudan Thakur
 Shri Vibhuti Anand Jha
 Shri Ratnesh Kumar Jha.

 Notoj kaj referencoj 

 Vidu ankaŭ 
 Lingvoj de Barato
 Listo de naciaj lingvoj de Barato
 Listo de hindiaj lingvoj laŭ nombro da parolantoj

 Bibliografio 
 Listero de ĉi lingvo en la Ethnologue.
 Elŝutu majtilan Tekstotraktilon: Madhyam ellaborita far Balendu Sharma Dadhich

 Eksteraj ligiloj 

 Freŝa Novaĵo De Mithilanchal. Mithila Firdt Online Media !

 Komunuma portalo por la majtila parolanta popolo ĉirkaŭ la mondo !
 Sciu detalojn pri la majtila lingvo
 Historio de la majtila Lingvo 
 Barataj poetoj skribanta en la majtila
 Karna Kayastha komunumo de la Mithila regiono
 la majtila je la projekto Rosetta Projekto 
 la majtila je Ethnologue
 la majtila ĉe la Linguist
 Peto asigni spacon por la majtila skribsistemo en la Unikoda Roadmap 
 मैथिली भाषा आ देवनागरी लिपि मे पहिल ब्लोग Tutunua blogo en la majtila lingvo kaj Devnagri Lipi 

Kategorio:Lingvoj de Barato
Kategorio:Lingvoj de Nepalo
Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Kategorio:Hindarja lingvaro