Zamość

Zamość (latine: Zamoscia, ukraine: Замостя, ruse: Замость (Замостье), jide: זאמאשטש) estas distrikta urbo en la suda parto de Lublina Provinco. Unu el pli grandaj kulturaj, edukaj kaj turismaj centroj de la vojevodio kaj precipe regiono. Pro escepta arkitektura-urba aranĝo de la Malnova Urbo estas ofte nomata "Perlo de Renesanco", "Urbo de Arkadoj" kaj "Norda Padovo". En 1992 eniris liston de la Monda Heredaĵo de Unesko.

Estas Strato de Ludoviko Zamenhof en Zamość.

 Historio 
Zamość akiris urborajton en 1580 kiel privata nobela urbo. La 17-a jarcento estis periodo de la plej granda kaj rapida disvolvo de la urbo. Tie ĉi setlis ankaŭ reprezentantoj de aliaj naciecoj (judoj, armenoj). La urbo devis kontraŭstari al pluraj invadoj, interalie de kozakoj sub gvido de Bohdan Ĥmelnickij en 1648 kaj dum la sveda diluvo en 1656 fare de sveda armeo. Ili tamen ne sukcesis konkeri la urbon. Nur dum la Granda Nordia Milito Zamość estis aneksita de sveda kaj saksia soldataro.

Duone de la 18-a jarcento oni reformis fonditan jam en 1594 Akademion de Zamość, kie lekciis interalie Stanisław Staszic, sed post anekso de la urbo fare de aŭstroj rezulte de la unua dispartigo de Pollando ĝi fermiĝis en 1784.

Septembre 1939 Zamość invadis germanoj, por mallonga periodo ankaŭ soveta armeo. Dum la dua mondmilito germanoj establis ekstermejon kie pereis pli ol 8 mil personoj, kaj tendarojn por sovetaj militkaptitoj kaj provizoran tendaron por deportataj loĝantoj de la regiono, en tio infanoj. Dum la okupado sekvis amasa deportado de la loĝantaro pro planata germana setlado por plue germanigi orientajn teritoriojn. Pro tio ĉirkaŭaĵoj de Zamość estis tereno de pluraj partizanaj bataloj kadre de la ribelo de Zamość. La 5-an de decembro 1942 de la urbo foriris 3 fervojaj transportoj kun polaj infanoj por ilia germanigo. La urbon rekonkeris Ruĝa Armeo kune kun la Pola Enlanda Armeo julie 1944.

Dum la dua soveta okupado de Pollando taĉmentoj de Pola Enlanda Armeo atakis malliberejojn en Zamość liberigante 34 malliberulojn, kaj provis ataki Rzeszów por liberigi kontraŭulojn de nova komunista registaro.

 Internacia kunlaboro 
 Bardejov
 Lucko
 Schwäbisch Hall
 Sighișoara
 Vajmaro

 Famuloj naskitaj en la urbo 
 Marek Grechuta
 Marek Karp
 Roza Luksemburg
 Jizchok Leib Perez

 Ĝemelurboj 



 Vidu ankaŭ 
 Ribelo de Zamość

 Eksteraj ligiloj 
 Oficiala paĝo de la urbo
 Sferaj panoramoj 
 Malnova Zamość


Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Pollando
Kategorio:Urboj de Lublina provinco
Kategorio:Urboj en Pollando