Diapsidoj

Diapsidoj (Diapsida = "du arkoj") estas subklaso de kvarpieduloj kiuj evoluigis du truojn en ĉiu flanko de la kranio, antaŭ 300 milionoj da jaroj dum la malfrua karbonio. Vivantaj diapsidoj estas divers-specaj; inter ili estas la birdoj, krokodiluloj, lacertoj, serpentoj, kaj eble eĉ la sfenodontoj. Iuj el ili perdis aŭ unu truon (lacertoj), iuj perdis ambaŭ truojn (serpentoj), kaj iuj restrukturigis la kranion ankoraŭ pli multe (modernaj birdoj), sed oni klasas ilin ĉiujn kiel diapsidoj surbaze de ilia deveno. Estas 14.600 diapsidaj specioj nun vivantaj, inter ili la plimulton de la flugantaj kaj venenaj vertebruloj.

La praulaj truoj estis supre kaj malsupre de la okulo, kio permesis al la makzelo malfermiĝi pli larĝe kaj permesis la alligadon de pli grandaj, pli fortaj makzelomuskuloj. Malpli evidenta heredita praula trajto estas plilongeco de la radiuso kompare kun la humero. Inter la formortintaj diapsidoj estas la dinosaŭroj, la flugsaŭroj, la pleziosaŭruloj, kaj la mozasaŭredoj - la klasado de la plimulto de la plej fruaj grupoj estas ankoraŭ ŝanĝebla.

Taksonomio
Klasado
 Subklaso DIAPSIDOJ DIAPSIDA
 Ordo Araeoscelidia
 Ordo Avicephala
 Ordo Younginiformes
 Superordo Iktiopterigoj Ichthyopterygia
 Infraklaso Lepidosaŭromorfoj Lepidosauromorpha
 Ordo Eolacertilia
 Superordo Lepidosaŭroj Lepidosauria
 Superordo Saŭropterigoj
 Infraklaso Arkosaŭromorfoj Archosauromorpha
 Ordo Aetosauria
 Ordo Ĥoristoderoj Choristodera
 Ordo Phytosauria
 Ordo Prolacertoformaj Prolacertiformes
 Ordo Flugsaŭroj Pterosauria
 Ordo Rauisuchia
 Ordo Rinkosaŭruloj Rhynchosauria
 Ordo Trilofosaŭruloj Trilophosauria
 Superordo Krokodilomorfoj Crocodylomorpha
 Superordo Dinosaŭroj Dinosauria

Filogenezo

 Diapsidoj Diapsida
 |--Araeoscelida
 |-?Sphodrosaurus
 |-?Palacrodon
 |-?Omphalosaurus
 `--+--Avicephala
     `--Neodiapsida
           |--Apsisaurus
           `--Eosuchia
                  |-?Younginiformes
                  `--+-?Claudiosaurus
                        |-?Iktiopterigoj Ichthyopterygia
                        `--Saŭroj Sauria
                               |-?Thalattosauriformes
                               |--Lepidosaŭromorfoj Lepidosauromorpha
                               `--Arkosaŭromorfoj Archosauromorpha

Kategorio:Reptilioj