Kamień Pomorski

eta|240px|maldekstre|Migra ŝtonego alportita tien dum la glaciepoko, de tio devenas la nomo de la urbo Kamień Pomorski (Pomeria Ŝtono)
eta|maldekstre|350px|La Urbodomo en Kamień Pomorski (en la fono), el la 14a jc
Kamień Pomorski (laŭvorte "Kamień ĉe la maro" aŭ "Kamień en Pomerio", kaŝube: Kamiéń, Chamin 1124, 1140, Camin 1159, Camyn 1176, Steinborg 13a jc, platgermane: Cammin, germane: Cammin in Pommern) - estas kuracloka urbo en la administra provinco (historie vojevodio) Okcidenta Pomerio de Pollando, situana nur 7 km de la Balta Maro. Ĝis 1945 la loĝantaro estis germanlingva kaj ĝi situis en la centra parto de la Germana Regno kaj de la tradicia reĝlando Prusio. La urbo apartenas al samnoma komunumo kaj estas la administra centro de ankaŭ samnoma distrikto Kamień. En  en la urbo vivis .

Kamień Pomorski estis la unua konata ĉefurbo de Pomerio.

 La Reĝa ŝtonego 
La namo de la urbo devenas de la tempo de la iamaj slavoj nomataj vendoj kaj de la Migra ŝtonego alportita tien dum la glaciepoko, de tio devenas la nomo de la urbo Kamień Pomorski (Pomeria Ŝtono). Nun la ŝtono (vidu la supran foton) havas 20 m (perimetro) kaj je 3 metroj superas la akvonivelon, antaŭe pli granda, sed en la 19 jc ĝi estis ekspluata kiel fonto de granito fare de lokaj ŝtonistoj. La griza koloro de la ŝtono devenas de la kvarco kaj la roza koloro de la feldspato kaj plagioklazo (miksaĵo de albito kaj anortito). Laŭ la legendo sur tiu ŝtono en la jaro 1121 pola reĝo Boleslavo la 3-a Kurbabuŝa observis la defiladon (paradon) de sia milit-floto.

 Historio 
 Dum la 9a kaj 10a jc loĝis tie slavaj gentoj tn. volinanoj (fiŝista setlejo kaj kastelo/burgo), vidu la supran mapon de Pollando kun la tereno de hodiaŭa Kamień Pomorski - dum la regado de unua pola princo Mjeŝko la 1-a,
 En la 11a jc estis tie jam granda kastelo/burgo de la okcident-pomeriaj princo kaj Kamień Pomorski estis la unua konata ĉefurbo de Pomerio,
 En la jaro 1124 – aperis la plej malnova mencio pri la urbo dum la regado de Boleslavo la 3-a Kurbabuŝa,
 En la 12a jc - la urbo jam havas fortikaĵoj, foir-placon ĉe la Orienta Pordego, la havenon la Golfo de Karpinka; kaj komencas la rapida disvolvo de la urbo post la falo de la urbo Wolin (Volino),
 En la jaro 1176 – translokigo de la episkopa sidejo el Volino al Kamień Pomorski,
 En la jaro 1274 – Cammin in Pommern ricevas la urborajton laŭ la leĝo de Lubeko,
 En la 14a jc – Cammin in Pommern apartenas al la Hansa ligo (tio estis komerca ligo de 100-160 mezepokaj germanaj urbetoj origine ĉirkaŭ la Balta maro. Poste aliĝis ankaŭ urboj kun komercaj rilatoj tien. La ligo floris de 1241 ĝis la jaro 1441),
 En la jaro 1545 – okazis la sekularigo de episkopejo de Cammin in Pommern, ekestis la luterana episkopejo, kiu ekzistis ĝis la jaro 1648,
 En la 17a jc – la urbo ekestas en la manoj de Svedio, poste de Brandenburgio, kaj poste ĝis la fino de la Dua Mondmilito en Reĝlando Prusio,
 En la jaro 1876 – oni malkovris la sal-fontojn - la urbo Cammin in Pommern ekestas kurac-loko.

 Partneraj urboj 






 Honoraj civitanoj de la urbo 
 Sankta Johano Paŭlo la 2-a

 Gefiloj de la urbo 
 Uwe Johnson
Uwe JOHNSON (naskiĝinta la 20-a de julio 1934 en Cammin in Pommern, mortinta la 13-an de marto 1984 en Sheerness) estis germana verkisto aparteninta al la verkista rondo Gruppe 47. 
 Klausjürgen Wussow
Klausjürgen WUSSOW (naskita la 30-an de aprilo 1929 en Cammin in Pommern, mortinta la 19-an de junio 2007 en Rüdersdorf bei Berlin) estis germana aktoro kaj treege populara televidaktoro. 

 Gravaj personoj ligitaj kun la urbo 
 Ewald Georg von Kleist (prononco , n. la 10-an de junio 1700 en Vietzow , ekde 1945 Wicewo, apud Groß Tychow , Pomerio; m. la 11-an de decembro 1748 en Kößlin, nun Koszalin) estis prusa juristo kaj natursciencisto.

Ewald Georg von Kleist studis jurosciencon en Leipzig kaj Leiden, de 1722 al 1747 li estis dekano de la katedralo de Kamień Pomorski (germane: Cammin) kaj poste prezidanto de la korta tribunalo en Koszalin. Li estis membro de la Prusa Akademio de Sciencoj en Berlino.

Li apartenis al la nobela pomeria familio von Kleist, lia patro estis la subdistriktestro Ewald Joachim von Kleist (1657-1716).

Ewald Georg von Kleist faris sciencajn eksperimentojn. En 1745 li eltrovis la "skuantan botelon" kaj la 4an de novembro 1745 li skribis pri lia eltrovaĵo al J.K. Lieberkühn en Gdansko, kiu provis refari la eksperimenton sed ne sukcesis. Kleist skribis al pluraj sciencaj societoj kiuj komence ne sukcesis en ripetado de la eksperimento. Sendepende de Kleist la profesoro pri fiziko de la Universitato de Leiden Pieter van Musschenbroek, faris la saman eltrovaĵon en 1746. Pro tio, la "skuanta botelo", kiu fakte estis la unua elektra kondensilo, estas konata kun la nomo Botelo de Leiden. (vidu la suprajn fotojn de memortabulo dediĉita al li kaj lian Botelo de Leiden)

 Historiaj monumentoj 
Sur la tereno de la nuna Malnova Urbo la historia mezepoka urbo estis grandparte detruita en la jaro 1945 kaj en la 60-aj jaroj de la 20 jc tie oni konstruis tie la kelketaĝaj domoj. Malgraŭ tio la tuta tereno de la Malnova Urbo estis enskribita sur la liston de la historiaj monumentoj. La katedrala ensemblo en Kamień Pomorski estis agnoskita kiel monumento de historio. La urbo troviĝas sur la itinero de la romanika arto en Pollando.

eta|230px|dekstre|La episkopa palaco (kurio)
eta|230px|maldekstre|La Preĝejo de la Ĉielenpreno de Maria
eta|dekstre|La Turo de Piastoj kaj la Pordego de Wolin / (Volino)
eta|maldekstre|La defend-muroj
eta|dekstre|La Wolin-pordego kaj Turo de Piastoj – la gotika urbopordego kaj la turo el la 14a jc, nun sidejo de la Muzeo de la Ŝtonoj
eta|230px|maldekstre|La Preĝejo de Sankta Nikolao
 La katedrala ensemblo
 La kun-katedralo de Sankta Johano Baptisto en Kamień Pomorski - romanik-gotika baziliko, la historia katedralo de la pomeria diocezo, nun ĝi plenumas funkcio de la paroĥa preĝejo kaj de kun-katedralo de la arki-diocezo de Szczecin kaj Kamień Pomorski
 La palaco de episkopoj en Kamień Pomorski – renesanca domo de episkopa kurio konstruita en 15a jc, grandparte rekonstruita en la 16-a jarcento
 Monaĥeja ĝardeno el la 13a jc kun kanonikejo kaj mastrumadaj konstruaĵoj el la 18a jarcento
 La domo de sakristiano, el la 19a jarcento, nun loĝdomo
 Domo de dekano – el 18a jc, dum la jaroj latach 1722–1747 Ewald von Kleist faris sciencajn eksperimentojn. En 1745 li eltrovis la "skuantan botelon" kaj la 4an de novembro 1745 li skribis pri lia eltrovaĵo al J.K. Lieberkühn en Gdansko, kiu provis refari la eksperimenton sed ne sukcesis. Kleist skribis al pluraj sciencaj societoj kiuj komence ne sukcesis en ripetado de la eksperimento. Sendepende de Kleist la profesoro pri fiziko de la Universitato de Leiden Pieter van Musschenbroek, faris la saman eltrovaĵon en 1746. Pro tio, la "skuanta botelo", kiu fakte estis la unua elektra kondensilo, estas konata kun la nomo Botelo de Leiden.
 La kanonikejo – konstruita en la 18a jarcento, nun loĝdomo
 La kanonikejo – nun virina monakejo
 La domo de la komunumo de protestantoj, el la jaro 1934, nun la domo de pastroj-emeritoj
 La lernejo – konstruita dum la jaroj 1907–1909, nun elementa (fundamenta) lernejo
 La domo por fraŭlinoj – konstruita dum la jaroj 1691–1694, nun loĝdomo
 La gotika katedrala Monaĥeja ĝardeno – el 13-a jarcento
 La katedralaj defend-muroj
 La Malnova Urbo
 La Preĝejo de la Ĉielenpreno de Maria – baroko el la 18-a jarcento, antaŭe gotika, multfoje rekonstruita 
 La urbodomo  – ĝi estas gotika kaj triarkada subombraĵo de la orienta flanko kaj riĉe ornamita fasado (frontospico) 
 La juĝejo – la konstruaĵo de la Distrikta Juĝejo kaj arestejo ĉe la strato Kościuszki
 La brikdomoj – la historiaj brikdomoj ĉe la Urboplaco kaj ĉe la strato Kościuszki
 La mezepokaj urbaj defendmuroj (vidu la suban foton)
 La Wolin-pordego – la gotika urbopordego el la 14a jarcento, nun sidejo de la Muzeo de la Ŝtonoj 
 La Turo de Piastoj – la gotika turo el la 14a jarcento, ĉe la urbopordego de Wolin (Volino)
La Muzeo de la Ŝtonoj en Kamień Pomorski: en la kolekto estas fosilioj de dinosaŭroj, interalie skeletoj de deinoniko kaj ornitolesto krome ostoj de tiranosaŭro, alosaŭro, barionikso, celofizo kaj strutomimo, krome fosilia nesto kun 33 ovoj de dinosaŭroj. Krome en la kolekto estas multaj mineraloj (i.a. la plej granda en Pollando broso de ametisto), sukcenoj kaj meteorŝtonoj (aeroŝtonoj, aerolitoj, meteoritoj) kaj ŝtonigitaj trilobuloj, amonitoj, ortocerasoj (naŭtiloj) el la prahistoriaj maroj. Kadre de la ekspozicio estas: historia ekspozicio pri la urbo kaj replikoj de la mezepokaj armiloj kaj kirasoj. El la terasoj de la turo estas belega panoramo de la urbo kaj de la golfo de Kamień Pomorski.
 La Monto Żalnik (legu: ĵalnjik)
 Tombokampo - la slava tombejo el la antaŭkristana tempo sur kiu nun staras interalie la preĝejo de Sankta Nikolao
 Sankta Nikolao – el la 14a jarcento, pligrandigita en la 17a jarcento, plenumis la rolon de la preĝejo por la popolo (kredantoj) kiu ne rajtis partopreni en la sanktaj mesoj (diservoj) en la katedralo

 Eksteraj ligiloj 
  ()

 Referencoj 

Kategorio:Urboj de Okcidentpomeria provinco
Kategorio:Urboj en Pollando