Hajderabado

HajderabadoEn la vasta, dupaĝa mapo 21 pri Barato el la esperantlingva Poŝatlaso de la mondo de 1971 dokumentiĝas esperantlingva formo por la urbego Hajderabado, kiu ankaŭ dokumentiĝas en la datumbazo Reta Vortaro, kun iuj aldonaj ekstervikipediaj referencoj (sed ne en la diversaj eldonoj de PIV) (, IAST: Haidarābād;  ) estas ĉefurbo de la barata subŝtato Telangano, kreita en junio 2014 el parto de la subŝtato Andra-Pradeŝo. Ĝi havas pli ol ses milionojn da loĝantoj, kaj tio igas ĝin la sesa plej granda urbo de Barato. Jure la urbego por maksimume dek jaroj, do ĝis plej malfrue 2024 ankaŭ plufunkcios kiel ĉefurbo de Andra-Pradeŝo.

Ĝi estas unu el la plej evoluintaj metropoloj da Barato, kaj multaj komputil-firmaoj baziĝas en ĝi. La ĉefaj lingvoj estas la telugua kaj la urdua, sed ankaŭ pluraj aliaj estas parolataj tie, kiel bengala, hindia, kanara, marata, marvara, odia, panĝaba kaj tamila.

La najbara Sikundarabad kaj Hajderabado estas ĝemelurboj (inter ili estas artefarita lago ekde la 16-a jarcento), tamen ambaŭ estas kolektive konataj kiel Hajderabado.

Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
eta|maldekstre|Palaco en Hajderabado

 Geografio 
 situas en Dekkana Altebenaĵo en alteco 543 m laŭ la marnivelo. Mumbajo troviĝas 624, Kolkato 1185, tutlanda ĉefurbo Delhio 1260 kilometrojn (aere) .

 Historio 
La origina urbo de Hajderabado estis fondita sur la bordoj de rivero Musi, kio nun estas la malnova urboparto en 1591. Tie regis diversaj dinastioj, inter kiuj Asaf Jahi el 1769 ĝis 1948. En 1687, imperiestro Aurangzeb havis la urbon, kaj baldaŭ donis al ĝi aŭtonomion. Dum la 1950-aj jaroj, la urbo iĝis la dua ĉefurbo de Barato."Demand for states along linguistic lines gained momentum in the '50s". The Times of India. 10a de Januaro 2011. Arkivita el la originalo la 10an de Septembro 2015. Alirita la 26an de decembro 2023.

 Klimato 
Hajderabado havas tropikan savanoklimaton, kun varmaj someroj inter februaro‒junio, kiun sekvas la musono en oktobro. Jare pluvas po 810 mm. La temperaturo varias inter 6-.

 Trafiko 
En Hajderabado kruciĝas 2 gravaj vojoj: inter la 2 marbordoj kaj inter sudo-nordo. La milionurbo estas signifa fervoja nodo kaj havas internacian flughavenon.

 Vidindaĵoj 
 Kvar-Minaretoj, moskeo kaj fama monumento de la urbo, kun kvar graciaj minaretoj 
 Kvar-Pordegoj, arkaĵo proksima al Kvar-Minaretoj
 Arkeologia Muzeo de Telangana
 Fortikaĵo
 Palacoj Ĉovmahalla kaj Taramati Baradari 
 Artefarita lago

Servoj
 Universitato de Hajderabado
 Universitato Mahindra
 Universitato Osmania

 Esperanto 
La 26-an kaj 27-an de oktobro 2013 la Barata Esperanto-Kunveno okazis en la Goethe-centro de la urbo.Facebook-paĝo de la Barata Esperanto-Kunveno en oktobro 2013

 Ĝemelurboj 
  Indianapolis, Usono
  Dubajo, Emirlandoj
  Ipswich, Aŭstralio
  Brisbane, Aŭstralio
  Kazan, Rusio
  Mijoŝi (三芳町), Japanio
  Medellin, Kolumbio
  Munkeno, Germanio
  Riverside (Kalifornio), Usono
  Suvon, Sud-Koreio
  Tajpejo, Tajvano

 Referencoj 

 Vidu ankaŭ 
 listo de milionurboj
 Hajderabado (princlando)
 Metroo de Hajderabado
 Lingampalli (stacidomo)

eta|maldekstre|Panoramo en Hajderabado

Kategorio:Urboj de Barato
Kategorio:Urboj de Telangano
Kategorio:Milionurboj