Gilgameŝ

Gilgameŝ, laŭ la Sumeria reĝlisto, estis la kvina reĝo de Uruk (Frua "Dynastic II", la unua dinastio de Uruk), filo de reĝo Lugalbanda, reganta ĉirkaŭ 2650 a.K.. Li ankaŭ estas la centra rolulo en la Eposo pri Gilgameŝ, kiu diras, ke lia patrino estis Ninsun, (kiun iuj nomis Rimat Ninsun), diino. Gilgameŝ estas priskribita du-trione dia kaj unu-trione homa.

Laŭ alia dokumento, konata per la nomo Historio de Tummal, Gilgameŝ, kaj iamfine lia filo Urlugal, rekonstruis la sanktejon de la diino Ninlil, lokita en Tummal, kvartalo de la urbo Nippur. En Mezopotamia mitologio, oni atribuas al Gilgameŝ esti duondio kun superhoma forto kiu konstruis grandan muron por defendi sian popolon de eksteraj minacoj.

 Kojnoformaj mencioj 
En la Eposo pri Gilgameŝ diriĝas ke Gilgameŝ ordonis la konstruon de la legendaj muroj de Uruk. Laŭ alternativa versio, Gilgameŝ, iom antaŭ la fino de la rakonto, fanfaronis al la pramisto Urŝanabi, ke la murojn de la urbo konstruis la "sep saĝuloj" Apkallu. En historiaj tempoj, Sargon de Akkad pretendis, ke li detruis tiujn murojn por pruvi sian militan forton.

Fragmentoj de eposa teksto trovitaj en Me-Turan (hodiaŭa Tell Haddad) rakontas ke Gilgameŝ-on oni enterigis sub la akvo de rivero ĉe lia vivofino. La Uruk-anoj devojigis la fluon de la rivero Eŭfrato ĉe Uruk por la celo enterigi la mortan reĝon ene de la riverfundo. En aprilo 2003, germana ekspedicio malkovris kion ili opinias la tuta urbo Uruk — inkluzive de, en la iama fluejo de la Eŭfrato, la lasta ripozejo de ties reĝo Gilgameŝ.

Spite al la manko de rekta evidento, la plejo da kleruloj ne kontraŭstaras konsideri Gilgameŝ-on historia figuro, aparte post la trovo de enskribaĵoj konfirmantaj la historian ekziston de aliaj figuroj asociitaj kun li: reĝoj Enmebaragesi kaj Aga de Kiŝ. Se Gilgameŝ estas historia reĝo, li probable reĝis dum ĉirkaŭ la 26-a jarcento a.K. Iuj el la plej fruaj Sumer-aj tekstoj literumas lian nomon Bilgameŝ. Komencaj malfacilaĵoj legi kojnoskribon rezultigis, ke Gilgameŝ reenvenis mondan kulturon (verŝajne por la unua fojo post pli ol dumil jaroj) en 1891 kiel Izdubar.En Alfred Jeremias, Izdubar-Nimrod, eine altbabylonische Heldensage (1891). 

En la plejo da tekstoj, "Gilgameŝ" estas skribita kun la determinilo por diaj estaĵoj (DINGIR) — sed ne ekzistas evidento por tiatempa kulto, kaj la Sumer-aj mitoj pri Gilgameŝ sugestas ke lia diigo estis posta evoluaĵo (malkiel la kazo de la Akkad-aj dioj-reĝoj). Ĉu historia, ĉu ne, Gilgameŝ fariĝis legenda protagonisto en la Eposo pri Gilgameŝ.

Gilgameŝ estas unufoje menciita ankaŭ en la antikva greka, kiel Gilgamos.Walter Burkert: The Orientalizing Revolution, citing Aelian, Varia Historia 12.21 

 Originala kojnoforma Teksto 
(babilone)

Originala kojnoforma teksto de la tableto XI  de la Eposo de Gilgameŝ (norma Babilon-a versio)

 En Esperanto aperis 

La kanto de Gilgameŝ

 Tekstaj tradukoj 
france :
http://fr.wikisource.org/wiki/Une_%C3%A9pop%C3%A9e_babylonienne/I.1 (Analizo kaj teksto.)

greke :
http://www.peri-grafis.com/ergo.php?id=1147

hispanie :
http://es.wikisource.org/wiki/La_Saga_de_Gilgamesh:_Tablilla_I 


 http://www.wsu.edu/~dee/MESO/GILG.HTM 
 The Epic of Gilgamesh: A Spiritual Biography
 Sumer-aj tekstoj: ETCSL 
 Gilgameŝ kaj Huwawa ("huŭaŭa"), versio A - (la aventuro en la cedra arbaro)
 Gilgameŝ kaj Huwawa , versio B
 Gilgameŝ kaj la Virbovo de la Ĉielo 
 Gilgameŝ kaj Aga 
 Gilgameŝ, Enkidu kaj la suba mondo 
 La morto de Gilgameŝ 
 Komparo de la Eposo pri Gilgameŝ al la Geneza Inundo 
 The Electronic Text Corpus of Sumerian Literature (http://www-etcsl.orient.ox.ac.uk/ ), Oxford 1998-.

Tradukoj de kelkaj legendoj pri Gilgameŝ en la Sumera lingvo estas verkitaj fare de:
 Black, J.A.,
 Cunningham, G.,
 Fluckiger-Hawker, E,
 Stephen Mitchell
 Stripped Books: Stephen Mitchell on Gilgamesh - bilstria adaptaĵo fare de Stephen Mitchell de la eposa poemo.
 La traduko de Mitchell estis ankaŭ adaptita kiel radiofona dramo por Radio 3 fare de Jeremy Howe, unue sissendita dimanĉon la 11-an de junio 2006 de 19:30-21:30 
 Robson, E.,
 Zólyomi, G.,

 Referencoj 

 Bibliografio 

 Cooper, Jerrold S. [2002], "Buddies in Babylonia - Gilgamesh, Enkidu and Mesopotamian Homosexuality", in Abusch, Tz (ed.), Riches Hidden in Secret Places - Ancient Near Eastern Studies in Memory of Thorkild Jacobsen, Winona Lake: Eisenbrauns, 2002, pp. 73–85.

 George, Andrew [1999], The Epic of Gilgamesh: the Babylonian Epic Poem and Other Texts in Akkadian and Sumerian, Harmondsworth: Allen Lane The Penguin Press, 1999 (published in Penguin Classics 2000, reprinted with minor revisions, 2003. ISBN 0-14-044919-1
 George, Andrew, The Babylonian Gilgamesh Epic - Introduction, Critical Edition and Cuneiform Texts, Oxford: Oxford University Press, 2 volumes, 2003.

 Hammond, D. & Jablow, A. [1987], "Gilgamesh and the Sundance Kid: the Myth of Male Friendship", in Brod, H. (ed.), The Making of Masculinities: The New Men's Studies, Boston, 1987, pp. 241–258.

 Vidu ankaŭ 
 Kojnaforma skribo
 Mito pri la Inundo en Gilgameŝ
 Gilgameŝ en populara kulturo
 Ĥaldea mitologio
 Eposo pri Gilgameŝ
 1812 Gilgamesh

 Eksteraj ligiloj 

 "Gilgamesh tomb believed found" - artikolo de BBC News Online, la 29-an de aprilo 2003.

*
Kategorio:Sumera mitologio
Kategorio:Sumeriaj registoj
Kategorio:Mitaj reĝoj