Asamio

Asamioartikolo Asamio en la Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto (PIV), eldono de 2020, reta versio. La unua eldono de PIV el 1970 ankoraŭ ne menciis la landonomon, kaj la esperantlingva Poŝatlaso de la mondo de 1971 notis la nomon kiel "Asamo" en la listo 21 kaj la sekva detala mapo 21a, sed la nuna vortumo de PIV 2020 estas la aktuala. (asame: অসম [asam]) estas barata subŝtato. 

Laŭ la stato de  en la subŝtato vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝia ĉefurbo estas Dispur (7225 loĝantoj), suburbo de Guvahati. 

La ĉefaj lingvoj parolataj en Asamo estas la asama kaj la bengala; aldone parolatas pluraj lingvoj de la Tibeto-Birma lingvaro, plej grave la bodoa lingvo.

 Geografio 
Asamio limas la baratajn ŝtatojn Arunaĉal-Pradeŝo, Nagalando, Manipuro, Mizoramo kaj Tripuro (de nordo suden laŭ la horloĝa direkto) kaj Meghalajo en la sudo kaj Okcident-Bengalo en la okcidento. Aldone ĝi limas Butanon en la nordokcidento kaj Bangladeŝon en la sudokcidento. La plej granda urbo de Asamio estas Guvahati.

 Plej grandaj urboj 
- laŭ la censo de 2011loĝantaro de Asamio baze de la censo de 2011, jen germane kaj angle -

UrboLoĝantaroGuvahati962 334Silĉar178 865Dibrugar145 488Ĝorhat126 736Nagoan121 628 Tinsukia116 322 Tezpur75 540Bongaigan67 322Dhubri63 388 Diphu61 797norda Laĥimpur59 814 Karimganĝ56 854 Goalpara53 430Sivasagar50 781

 Dividaĵoj 
 Dividaĵo Norda Asamio

 Historio 
De 1228 Asamio estis regata de la dinastio Ahom. Nur en 1826 la britoj surprenis Asamion de la birmanoj.

Ĝis la divido de Brita Hindio post ĝia sendependeco disde Britio, Asamio entenis la tutan areon de la nord-orienta Hindio. Per referendumo je la 6-a de julio 1947 la areo de Silhet iĝis parto de la nova Orient-Pakistano (nun Bangladeŝo). Aldonaj malgrandaj barataj ŝtatoj estiĝis poste en la oriento de Asamo. La lastan fojon Asamio dividiĝis en 1972, kaj tiel estiĝis la ŝtato Meghalajo, kiu surprenis la antaŭan asaman ĉefurbon Ŝilongo. Dispur iĝis la nova ĉefurbo de Asamio.

Ekde 1979 la United Liberation Front of Asom (ULFA) perforte batalas per gerilaj agoj por la sendependeco de Asamio disde Barato. La registaro de Barato kontraŭbatalas la separatistojn per la armeo.

 Vidindaĵoj 
Asamio famas pro la tia kultivata malmilda teo. En Asamio situas la nacia parko Kaziranga, kiu estis nomumita Monda Naturheredaĵo de Unesko en 1985.

 Referencoj 

 Vidu ankaŭ 
 Bengalaj islamanoj

 Eksteraj ligiloj 
 Oficiala retpaĝaro de la registaro de Asamio  

Kategorio:Regionoj de Barato