Grudziądz

Grudziądz () estas urbo en la provinco Kujavio-Pomerio de Pollando. Ĝi apartenas al samnoma komunumo kaj estas urbo kun rajto de distrikto (eksterdistrikta urbo): tamen ĝi funkcias kiel administra centro por la samnoma distrikto Grudziądz, kiu preskaŭ plene ĉirkaŭas la urban komunumon. Fine de  en la urbo vivis .

 Historio 

 1064: Defendsetlejo estis okupita de praprusoj
 1065: Reveno de la fortikaĵo enlime de la ŝtato de Piastoj

 1222: Piasta princo Konrado la 1-a de Mazovio konfirmis en la Dokumento de Łowicz la donon de urbo Grudziądz kune kun la Tero de Chełmno al episkopo de Prusio Kristiano de Oliwa, kontraŭbatalata de la Ordeno de germanaj kavaliroj

 1920: Januare ĝi laŭ la decidoj de la Versajla traktato doniĝis al la Dua Pola Respubliko

Dua mondmilito
 2.09.1939: Germana invado en Pollando: bataloj pri la urbo
 4.09.1939: Eniro de Wehrmacht al la urbo, kies regopovoj en urbodomo enmanigis ŝlosilojn al la urbo; oktobre kaj novembre pluraj arestoj kaj ekzekutoj de pola intelektularo (Einsatzgruppen, Intelligenzaktion) kaj de judoj — nokte de la 21-a/22-a de oktobro sur konstruaĵoj de Grudziądz aperis afiŝoj en la pola lingvo kun kontraŭgermana enhavo
 2.11.1944: Gestapo de la urbo en apuda vilaĝo (pole nomata Wąkop) pafmortigis 7 personojn
 6.03.1945: Ruĝa Armeo konkeris la urbon, ĝi estis detruita je 60%
 1939-1945: Germanan nacian liston subskribis 87% de loĝantaro

 19.02.1946: Postmilite la urbo estis distingita per la Ordeno de Grunwald-Kruco de la 3-a klaso en Popola Pollando

 Famaj Naskiĝintoj en Grudziądz 
 Waldemar Baszanowski, halterlevisto

 Partneraj urboj 
  Gütersloh, Germanio
  Falun, Svedio
  Ĉernjaĥovsk (, ekde 1945 en Kaliningrada provinco), Rusio
  Naningo, Ĉinio

 Bibliografio 
 Grudziądz. Widoki miasta (Grudziądz. Vidaĵoj de la urbo), prilaboris Jadwiga Drozdowska, Grudziądz, Muzeum w Grudziądzu, 2001, ISBN 83-88076-04-3
 Zbigniew Otremba: Grudziądz. Kronika dziejów miasta (Grudziądz. Kroniko de la urba historio). Gdańsk: Regnum, 1999. ISBN 83-907707-1-7.
 Anna Wajler, Grudziądz na pocztówkach z lat 1920-1939 (Grudziądz sur poŝtkartoj el la jaroj 1920-1939), Grudziądz, Muzeum w Grudziądzu, 2002, ISBN 83-88076-06-X
 Grudziądz. Miniprzewodnik (Grudziądz. Eta gvidlibro), teksto Tadeusz Rauchfleisz, Henryk Stopikowski, Grudziądz, Grudziądzkie Towarzystwo Kultury, 2004, ISBN 83-910048-5-6

 Vidu ankaŭ 
 Tramtransporto en Grudziądz

 Eksteraj ligiloj 

  ()

Kategorio:Urboj de Kujavio-Pomerio
Kategorio:Urboj en Pollando