Police (Pollando)

Police (kaŝube: Pòlëca; Polyz 1249, Poliz 1249, Pulitzs 1253, Politz 1253, Poltze 1577, Pölitz, germane: Pölitz) estas urbo en Okcidenta Pomerio en Pollando.
eta|maldekstra|200px|Monaĥejo de Aŭgustenoj, ruino, 14a jarcento, Police - Jasienica
eta|200px|maldekstra|La gentoj de okcident-slavoj, en la 9-a kaj 10-a jarcentoj
eta|200px|maldekstra|Limoj de Pollando dum regado de pola reĝo Boleslao la 1-a, nomata "la Brava"
Ĝi apartenas al komunumo Police en distrikto Policki.

 Historio 
 Historio de la ĉirkaŭaĵoj de Police de la antikveco ĝis la Mezepoko 
eta|maldekstra|200px|Pollando dum la regado de Boleslavo la 3-a Kurbabuŝa
eta|maldekstra|200px|La princo de Pomerio Barnim la 1-a "Bona" (1210-1287)
La spuroj de la homsetlado sur tiuj terenoj aperis en la malfrua paleolitiko (ĉirkaŭ
8 mil jaroj a.K.). W okolicach jeziora Świdwie koczowało wówczas nieliczne plemię.
Na Wysoczyźnie Mścięcińskiej pierwsi ludzie osadowili się w okresie późnego
neolitu, reprezentując kulturę ceramiki sznurowej. Między IX a XI wiekiem w
Mściecinie istniał wczesnośredniowieczny, słowiański obronny gród. Następnie
Słowianie założyli osadę w okolicach współczesnego rynku Polic. Pierwsze pisane
wzmianki o niej sięgają 1254 roku. Prawdopodobnie była to osada o charakterze
rolno-rybackim oraz usługowym. En la jaro 1260 princo de Okcidenta Pomerio Barnim la 1-a "Bona" (1210-1287) enmanigis la urborajtojn al la urbo. Szybki rozwój, usytuowanego tuż przy ujściu Odry miasta,
zagroził głównemu ośrodkowi Pomorza Zachodniego, a więc Szczecinowi. W celu
zahamowania rozwoju Polic, w 1321 roku książę odebrał miastu prawa miejskie i
włączył Police w obręb Szczecina. Prawa miejskie zostały przywrócone dopiero w 1808
roku. En la menciita tempo Police estis la posedaĵo de la urbanoj de Szczecin.

(la artikolo de esperantisto Mariusz Borysiewicz, doktoriĝ-kandidato el Pomeria Akademio en Slupsko / Słupsk)

 Historio de Police de la 16a j ĝis la 19a jc 
eta|dekstra|Eŭropo dum la Tridekjara Milito
eta|dekstra|180px|La preĝejo de Apostoloj de Sankta Petro kaj Sankta Paŭlo
En la 16a kaj 17a jarcentoj tiuj terenoj famis pri la lupolo- kaj greno-komercoj. En la jaro 1630 dum la Tridekjara Milito (vidu la apudan mapon) la urbon konkeris armeo de Svedio, kaj de la jaro 1720 eniris Prusion (tiam oni germanigis la nomon al Pölitz). Po odzyskaniu autonomii w 1808 roku miasto
rozkwitło ponownie. Wiązało się to głównie z rozwojem drobnego przemysłu. Dodatkowo
powstawały liczne obiekty użyteczności publicznej, między innymi ratusz,
szkoły, nowy kościół, port rzeczny na Łarpii. Uruchomiono też przeprawę promową
przez Odrę. W latach 1816-1939 miasto znajdowało się w powiecie Randow. W maju
1852 roku powołano Królewskie Ewangelickie Seminarium Nauczycielskie. Na
przełomie XIX i XX wieku w Policach istniała stocznia rzeczna. W 1898 roku
Police uzyskały kolejowe połączenie ze Szczecinem, prowadzące wówczas do Jasienicy.
12 lat później linię kolejową przedłużono do Trzebieży. La konstruita fervojo disvolviĝis la urbon kaj industrion.

(la artikolo de esperantisto Mariusz Borysiewicz, doktoriĝ-kandidato el Pomeria Akademio en Slupsko / Słupsk)

 Historio de Police dum la 20a jc 
eta|180px|dekstra|La gotika kapelo, placo de pola reĝo Bolesław Chrobry / Boleslao la 1-a, nomata "la Brava"
En la jaro 1938 oni konstruis la fabrikon de la sinteza benzino (germane: Hydrierwerke Pölitz). Tiu fabriko estis ege grava por la industrio de Germanio tiam nomata Tria Regno. W dniu 15
października 1939 roku miasto zostało włączone w granice tak zwanego Wielkiego
Miasta Szczecina. Tym sposobem okres rozwoju Polic przerwała II wojna światowa.
Decydenci III Rzeszy postanowili w okolicach miasta wybudować dużą fabrykę benzyny
syntetycznej. Produkowano w niej, na potrzeby armii niemieckiej, wysokiej klasy
paliwo. Paliwo uzyskiwano z węgla, a używane było m.in. do napędu rakiet V-2. Dum tiu tempo en la ĉirkaŭaĵo de Police oni establigis 8 labortendaroj kaj filion de koncentrejo de Stutthof (Konzentrationslager Stutthof). W obozach tych przebywało blisko 30 tys.
więźniów różnej narodowości. 13 tys. więźniów, w tym 9 tys. Polaków, nie
doczekało końca wojny. Fabryka i miasto były kilkakrotnie celem ataków sił
powietrznych aliantów.
eta|200px|dekstra|Curzon-linio kaj ŝanĝoj de la teritorio de Pollando post la Dua Mondmilito
Miasto zostało zdobyte 26 kwietnia 1945 roku wraz ze Szczecinem
przez wojska radzieckie i polskie.
Post la fino de Dua Mondmilito la urbo eniris Pollandon laŭ la decido de la Potsdama konferenco kaj ankaŭ laŭ la decidoj de la konferenco komenciĝis la procedo de translokiĝo de la germana popolo kaj anstataŭigo de ili per poloj de la centra Pollando kaj de orienta Pollando de post la Curzon-linio (vidu la apudan mapon).
W rzeczywistości miasto znalazło się w
rękach polskiej administracji dopiero w październiku 1946 roku. Wcześniej
Rosjanie ustanowili w nim punkt przerzutowy wywożonych w głąb Rosji łupów
wojennych. Jednak prawdziwy przełom w rozwoju miasta nastąpił w połowie lat
sześćdziesiątych XX wieku, kiedy to postanowiono wybudować pod Policami duże
zakłady chemiczne. Odtąd wzrasta też systematycznie liczba ludności, która
aktualnie wynosi ponad 35 tys. osób. La nuntempa Police estas moderna kaj industria urbo.

(la artikolo de esperantisto Mariusz Borysiewicz, doktoriĝ-kandidato el Pomeria Akademio en Slupsko / Słupsk)

 Bibliografio 
 Wiesław Gaweł, Gmina Police, Szczecin: PROMOCJA Agencja Wydawniczo-Reklamowa, 1997.
 Wiesław Gaweł, Rys historyczny Polic, Police: Gazeta Policka, 1993.
 Jan Matura, Historia Polic od czasów najstarszego osadnictwa do II wojny światowej, Police: Urząd Gminy w Policach, 2002.
 Jan Matura, Powojenne Dzieje Polic 1945-2004. Police: Urząd Gminy w Policach, 2004.
 Elżbieta Olczak, Julia Tazbir, Konrad Banach, Wielki atlas historyczny, Varsovio: Demart 2003.

eta|150px|maldekstra|Urbo Police sur mapo de distrikto Policki

 Fervojstacio j 
 Fervojstacio Police
 Fervojstacio Jasienica
 Fervojstacio Police Zakład
 Fervojstacio Police
 Szczecin Mścięcino estas fervoja haltejo lokita sur la limo inter polaj urboj Szczecin kaj Police. Ĝi troviĝas sur la ferma al pasaĝera servo fervojlinio Szczecin Główny – Trzebież Szczeciński.

 Vidu ankaŭ 

Kategorio:Urboj de Okcidentpomeria provinco
Kategorio:Urboj en Pollando