Gviĉina lingvo

La Gviĉina lingvo (propre, angle, kaj hispane: Gwich’in) estas la Atabaska lingvo de la Gviĉina indiĝena popolo.  

En la Nordokcidentaj Teritorioj kaj la Jukonio de Kanado, ĝi estas uzata precipe en la urboj Inuvik, Aklavik, Fortikaĵo McPherson, Malnova Korvo, kaj Tsiigehtchic (antaŭe Arktika Ruĝa Rivero).  Estas ĉirkaŭ 430 parolantoj de la Gviĉina en Kanado el tuta Gviĉina loĝantaro nombranta 1 900.

En Alasko, la Gviĉina estas parolata en Kastoro, Cirklo, Fortikaĵa Jukonteritorio, Chalkyitsik, Betula Rivereto, Arktika Vilaĝo, Aglo, kaj Venetie, Alasko.  Ĉirkaŭ 300 el la tuta Alaska Gviĉina loĝantaro de 1 100 parolas la lingvon.

Ĝi estas oficiala lingvo de la Nordokcidentaj Teritorioj.

La glotala halto en la nomo Gwich’in estas skribata per la unikoda simbolo 'U+2019 RIGHT SINGLE QUOTATION MARK': ’

 Klasifiko 

La Gviĉina estas membro de la Kanada sub-grupo de la Atabaska lingvaro, de la Na-denea familio de lingvoj.  Ĝi dividas la Han-Kutĉinan subgrupon kun la Hana lingvo.

 Dialektoj 

Estas kelkaj dialektoj de la Gviĉina, inkluzivanta Fortikaĵo Jukonteritoria Gviĉina, Arktik-Vilaĝa Gviĉina, Okcident-Kanada Gviĉina (Takudh, Tukudh, Loucheŭ), kaj Arktik-Ruĝ-Rivera.

 Fonologio 
Konsonantoj

La konsonantoj de la Gviĉina en la norma ortografio estas listitaj ĉi-sube (kun IFA-notacio inter klin-krampoj):
 Labiala Interdentala Alveolara Retrofleksa Palatala Velara Glotala Centra Laterala Simpla Labialigita Nazalo Voĉa m  n  Senvoĉa nh Plozivo Voĉa b  d  dr  g  gw  Senvoĉa t  tr  k  kw  ’  Ejektivo t’  tr’  k’  Nazala eklaso nd  Afrikato Voĉa v  ddh  dz  dl  dj  Senvoĉa tth  ts  tl  ch  Ejektivo tth’  ts’  tl’  ch’  Nazala eklaso nj  Frikativo Voĉa dh  z  zhr  zh  gh  ghw  Senvoĉa (th, -a)  s  ł  shr  sh  kh  h  Alproksimanto Voĉa l  r  y  w  Senvoĉa rh 

 Vokaloj 

 mallonga
 a 
e 
i 
o 
u 
 longa
aa 
ee 
ii 
oo 
uu 
 nazaj vokaloj estas markitaj per ogoneko (diakrito), ekz., ą
 malalta tono estas libervole markita per maldekstra korno, e.g., à
 alta tono estas neniam markita

 Vidu ankaŭ 
Nada Al-Nashif

 Eksteraj ligiloj 
Informo pri la gviĉina lingvo 
Jukonteritoria Aŭtoĥtona Lingva Centro: Gwich’in 
Alaska Aŭtoĥtona Lingva Centro: Gwich’in 
speakgwich'intome (parolu la gviĉinan kun mi)
Reta konversacio: Kiel cifereca aktivismo por indiĝenaj lingvoj povas havi rolon en la venonta Internacia Jardeko de Indiĝenaj Lingvoj

Kategorio: Atabaska lingvaro
Kategorio: Lingvoj laŭ alfabeto
Kategorio: Indianaj lingvoj de Alasko