Toruń

Toruń, , esperante foje Toruno estas urbo en Pollando. Ĝi apartenas al la vojevodio Kujavio-Pomerio kaj estas urbo kun rajto de distrikto (eksterdistrikta urbo): tamen ĝi funkcias kiel administra centro por la samnoma distrikto Toruń, kiu plene ĉirkaŭas la urban komunumon. Fine de  en la urbo vivis . 

Historio
Antaŭ ol la grandurbo ekzistis, ekzistis setlejo en Toruń kiu estis parto de Piasta Pollando. La urbo fondiĝis dum la jaro 1231 kaj estis la unua urbofondo de la ordeno de germanaj kavaliroj. Dum la Mezepoko, la urbo apartenis al la komerca ligo Hanso. En 1454, la grandparte germanlingvaj loĝantoj de Thorn estis kontraŭ la ordena regado, kaj la urbestraro petis la polan reĝon ligi la urbon al Pollando, kio kaŭzis militon inter la pola armeo kaj la germanaj kavaliroj en 1454-1466 (la loĝantoj de la urbo forte subtenis kaj financis la polan flankon). Ekde 1466, Thorn troviĝis en la Krono de la Regno de Pollando. Ĝi estis unu el la plej grandaj urboj de la reĝlando. Post la dua dispartigo de Pollando en 1793, la urbo estis okupita de la germanlingva reĝlando Prusio. En la jaroj 1807-1815 ĝi estis parto de la napoleona Duklando Varsovio, kaj en 1815 ĝi estis re-alkroĉita al Germana Prusio. En 1919, la Traktato de Versajlo resendis la urbon al Pollando, kiu reakiris sian sendependecon. Inter 1939 kaj 1945, Toruń estis okupita fare de Nazia Germanio kiel rezulto de la okupo de la pola ŝtato. En 1945, la grandurbo estis konkerita fare de la sovetunia Ruĝa Armeo kaj resendita al Pollando.

Vidindaĵoj
 Muzeo Memoro kaj Identeco en Toruń

 Partneraj urboj de Toruń 
Toruń havas partnerajn rilatojn kun sep urboj:
 kadra|20ra Čadca, Slovakio – ekde 1996
 kadra|20ra Filadelfio, Usono – ekde 1976
 kadra|20ra Göttingen, Germanio – ekde 1978
 kadra|20ra Hämeenlinna, Finnlando – ekde 1989
 kadra|20ra Kaliningrado, Rusio – ekde 1995
 kadra|20ra Leiden, Nederlando – ekde 1988
 kadra|20ra Swindon, Anglio – ekde 2003

 Famuloj 
 Koperniko – pola astronomo, matematikisto, kanoniko, aŭtoro la libron De revolutionibus orbium coelestium (pole: Pri la turno de ĉielaj sferoj), en kiu li tezis la suncentran teorion
 Samuel Thomas Sömmerring – germana paleontologisto, membro de Reĝa Sveda Akademio de Sciencoj
 Samuel Bogumił Linde – aŭtoro de Słownik języka polskiego, unua pola vortaro
 Tony Halik – pola vojaĝisto, ĵurnalisto, aŭtoro vojaĝlibrojn
 Elżbieta Zawacka – kurierino la Ĉefa Komandejo de Pola Enlanda Armeo, unua virino en Mutobskuruloj
 Aleksander Wolszczan – pola astronomo, malkovristo unuaj ekstersunsistemaj planedoj
 Wilhelm Vollmer, germana verkisto kaj filologo
 Gottfried Vollmer, germana eldonisto

 Dua Mondmilito 
27.04.1941: En Nov-Jorko la pollingva bulteno "Nowy Świat" informis, ke germana juĝejo kondamnis en Toruń al 5 jaroj de mallibero 60-jaran judon de Bydgoszcz, akuzitan pri komercado per naziaj broŝuroj kaj portretoj de Hitler.

 Vidu ankaŭ 
 Bydgoszcz - dua ĉefurbo de Kujavio-Pomerio, sidejo de provincestro
 Majstro de la Toruna Madono
 Tramtransporto en Toruń

Kategorio:Urboj de Kujavio-Pomerio
Kategorio:Urboj en Pollando
Kategorio:Hansourboj