Monastera Lando

La regiono Monastera Lando aŭ Monasterio, , situas en la nordo de la federacia lando Nordrejn-Vestfalio de Germanio. Ĝia centro estas la urbo Monastero, . La regiono ne havas fikse difinitajn limojn - pli-malpli limoj estas la mezalta montaro Teŭtoburga Arbaro nordoriente, la rivero Lippe sude kaj la limo al la najbara ŝtato Nederlando okcidente.

Historie la regiono sekvas la tradicion de la mezepoka regno princepiskopejo Monastero, Hochstift Münster, kiun regis la katolikaj episkopoj de Monastero. Hodiaŭ politike oni difinas la regionon kunligo de la kvar distriktoj Borken, Coesfeld [kosfelt], Steinfurt [ŝtajnfurt] kaj Warendorf [varndorf], kiuj kune ĉirkaŭas la urbon Monastero. El geografia vidpunkto kiel natura pejzaĝo la Monastera Lando estas la norda parto de la Vestfalia Valo (). La teritorioj de tiuj tri difinoj grandparte, sed ne komplete, identas - la politika plej malvastas.

La regiona memkonscio de la loĝantaro estas forta kaj difiniĝas laŭ la historiaj limoj. Interligaj faktoroj krom la longa komuna historio estas la komuna forta katolika kredo, tradicie kampara, agrikultura vivstilo de la krom Monastero ne urbe difinita regiono kaj kuna kultura, ekonomia, socia centro en la urbo Monastero. Krome ekzistas komuna variaĵo de la platgermana lingvo (altgermane Münsterländer Platt), kiu signife diferencas de la pli nordaj regionoj de Germanio (Malsupra Saksio, Ŝlesvig-Holstinio, Meklenburgio-Antaŭpomerio kaj la urboj Bremeno kaj Hamburgo), en kiuj krome parolatas la platgermana lingvo.
eta|400px|<center>la Monastera Lando ene de Nordrejn-Vestfalio

 La hodiaŭa regiono 
La urbo Monastero kaj la kvar supre nomitaj distriktoj havas kunan areon de 5.940 km² - tiu areo konsistigas grandan parton de la politika distriktaro Monastero. En la regiono vivas proksimume 1,6 milionoj da homoj (stato fino de 2005). Okcidente limas la ŝtato Nederlando, sudokcidente la regiono Malalta Rejno (Niederrhein), sude la Ruhr-regiono, (Ruhrgebiet), sudokcidente la sabla ebenaĵo Soester Börde, oriente la regiono Orienta Vestfalio-Lipo (Ostwestfalen-Lippe), nordoriente kaj norde la najbara federacia lando Malsupra Saksio kun la regionoj Osnabruka Lando (Osnabrücker Land) kaj Emslando.

La nunaj limoj de la kvar distriktoj nur ekzistas ekde administra reformo de la lando Nordrejn-Vestfalio inter la jaroj 1969 ĝis 1975. Pro intensa politika kunlaboro de la kvar distriktoj kaj la urbo Monastero, kaj pro la intensa por-regiona varbado, kiu iĝis populara post la jaro 1980, la marka nomo "Monastera Lando" ekde la lastaj jardekoj grandparte limiĝas al la politika difino de tiuj kvar distriktoj, kvankam la historia kaj geografia difino pli vastas.

La sekvaj komunumoj aŭ eroj de komunumoj historie estas parto de la Monastera Lando, kvankam ili ne apartenas al la kvar nomitaj distriktoj, kiuj konsistigas la hodiaŭan politikan kunlaboron:
 en la distrikto Wesel: la urboparto Dingden de la urbo Hamminkeln,
 en la distrikto Recklinghausen: la plej granda parto de Haltern am See kaj pli eta parto de Dorsten (poe la teritorio norde de la rivero Lippe),
 en distrikto Unna: Selm, Werne kaj la parto Altlünen de la urbo Lünen,
 en la urbo Hamm: la urbopartoj Bockum-Hövel kaj Heessen,
 en la distrikto Soest: la partoj Herzfeld kaj Lippborg de la komunumo Lippetal, kaj la urboparto Bad Waldliesborn de la urbo Lippstadt,
 en la distrikto Gütersloh: la urbo Harsewinkel kaj la urboparto Benteler de la urbo Langenberg.

 Gravaj urboj kaj trafikaj vojoj 
La centra urbo Monastero (Münster) havas 270 000 loĝantojn, estas la sola granda urbo kaj domina ĉefurbo de la regiono. Inter 50 000 kaj 80 000 loĝantojn havas la urboj Rheine, Bocholt, Ahlen, Ibbenbüren, Dülmen kaj Gronau. Tiuj urboj kreskis dum la lastaj 150 jaroj pro la forta industriigo, aparte de la teksaĵa industrio. Politike kaj kulture signifaj krome estas la hodiaŭaj distriktaj centroj Borken, Coesfeld, Steinfurt kaj Warendorf, sed ankaŭ la centraj urboj de eksaj distriktoj Ahaus, Beckum kaj Lüdinghausen.

La regionon pasas la aŭtoŝoseoj A 1, A 31 kaj A 43 nord-sude, kaj la aŭtoŝoseoj A 2 kaj A 30 okcidente-oriente. Gravaj akvovojoj estas la kanaloj Dortmund-Ems-Kanal kaj Mittellandkanal - la rivero Emso estas ŝipe veturebla nur norde de la regiono. La flughaveno Münster/Osnabrück (FMO) en Greven havas regionan signifon.

La regiono havas densan reton da fervojoj.

 Turismo 
eta|<center>la eksa fortikaĵo de la katolika episkopo de Monastero en Vreden
Pro la strukturo sen grandaj urboj, parte ebena, parte monteta, kun multaj historiaj konstruaĵoj, la regiono bone taŭgas por biciklaj vojaĝoj, sed ankaŭ por migrado kaj kanuaj ekskursoj. Krome aparte la distrikto Warendorf havas sukcesajn bienojn pri bredado de ĉevaloj kaj tre subtenas turisman rajdadon.

 Vidindaĵoj kaj kulturo 
La regionon arkitekte dominas granda nombro da historiaj konstruaĵoj - katolikaj preĝejoj kaj monaĥejoj, sed ankaŭ multaj kasteloj, ĝenerale ne sur montoj, sed iom protekte ĉirkaŭitaj de akvaj fosaĵoj. Pro la relative ebena tereno aparte en la nordo kaj okcidento de la regiono la lokuloj (neniel nur turistoj) tre multe emas bicikli. Ekzistas densa reto de biciklaj vojoj inter la urboj kaj inter la kulturaj vidindaĵoj, inkluzive de detalaj indikiloj kaj bonaj mapoj por biciklantoj. La kastelaj ĝardenoj kaj kromaj parkoj de la regiono estas parto de la "Eŭropa Reto pri Ĝardena Heredaĵo" (European Garden Heritage Network).

 Kasteloj kaj fortikaĵoj 
eta|250px|<center>akva kastelo Anholt apud Bocholt
eta|250px|<center>kastelo Erbdrostenhof en Monastero
eta|250px|<center>fortikaĵo Vischering [fiŝering] en Lüdinghausen

Inter la plej signifaj kaj plej belaj historiaj nobelaj konstruaĵoj de la regiono estas:

 la akva kastelo de Ahaus
 la akva kastelo Anholt en Isselburg apud Bocholt
 la kastelo Buldern en Dülmen)
 la kastelo Burgsteinfurt
 la kastelo Cappenberg en Selm
 la kastelo Crassenstein en Wadersloh-Diestedde
 la akva kastelo Darfeld
 la kastelo Drostenhof en Monastero-Wolbeck
 la kastelo Erbdrostenhof en Monastero (arkitekto Johann Conrad Schlaun)
 la fortikaĵo Gemen en Borken
 la kastelo Harkotten apud Sassenberg
 la fortikaĵo Hülshoff en Havixbeck
 la kastelo Itlingen en Ascheberg-Herbern (arkitekto Johann Conrad Schlaun)
 la kastelo Lembeck apud Dorsten-Lembeck
 la kastelo Möhler apud Herzebrock
 la episkopa kastelo en Monastero (arkitekto Johann Conrad Schlaun)
 la kastelo Nordkirchen [Nortkirĥn] (arkitekto Johann Conrad Schlaun)
 la kastelo Raesfeld [Rásfelt]
 la kastelo Rüschhaus (arkitekto Johann Conrad Schlaun)
 la baroka kastelo Steinfurt [ŝtajnfurt] en Drensteinfurt
 la fortikaĵo Stromberg [ŝtromberg] en Oelde-Stromberg
 la kastelo Varlar [falar] apud Coesfeld
 la kastelo Velen [felen] en Velen
 la kastelo Venne [fene] en Drensteinfurt-Mersch
 la fortikaĵo Vischering [fiŝering] en Lüdinghausen
 la kastelo Westerwinkel en Ascheberg-Herbern

 Kristanaj preĝejoj 

eta|dekstra|175px|<center>baroka preĝejo Zwillbrock [Cvílbrok] 
La urbo Monastero kaj la ĉirkaŭa Monastera lando tradicie estas forte katolikaj. Kvankam dum la Dua Mondmilito detruiĝis multaj historiaj preĝejoj, tamen restas vasta gamo da arkitekte interese historiaj religiaj konstruaĵoj.

La plej interesaj el ili estas:
 katedralo de Sankta Paŭlo en Monastero
 Preĝejoj Clemens [klemens], Lamberti kaj Sankta Mauritz [maŭric] en Monastero
 preĝejo de Sankta Georgo en Drensteinfurt-Ameke
 preĝejo de Sankta Lambertus en Ascheberg
 preĝejo de Sankta Nikomedes en Borghorst
 preĝejo de Sankta Remigius en Borken
 katedrala preĝejo de Sankta Ludgerus kaj preĝejo de Sankta Johano en Billerbeck
 granda preĝejo de Burgsteinfurt
 preĝejo Sankta Kruco en Dülmen
 monaĥeja preĝejo en Warendorf-Freckenhorst
 preĝejo de Sankta Sixtus en Haltern am See
 monaĥeja preĝejo Marienfeld en Harsewinkel
 preĝejo de Sankta Briktius en Schöppingen
 paca preĝejo en Selm
 pilgrima preĝejo en Oelde-Stromberg
 pilgrima preĝejo en Telgte
 monaĥeja preĝejo de Sankta Felizitas en Vreden
 baroka preĝejo de Sankta Francisko en Vreden-Zwillbrock
 monaĥejo kaj preĝejo de Sankta Maria en Borken-Burlo

 Muzeoj 
Aparte interesaj muzeoj ekzistas en:
 Ahlen: Arta muzeo
 Altenberge: historia glaciokelo (subĉiela kela arkaro, kiu historie funkciis kiel glaciostokejo de bierfarejo)
 Billerbeck: kastelo Kolvenburg
 Bocholt: urba historia muzeo, teksaĵomuzeo, metia muzeo, turhorloĝa muzeo
 Borghorst: regiona historia muzeo
 Coesfeld-Lette: fervoja muzeo en eksa stacidomo
 Emsdetten: galerio Monastera Lando, muzeo pri fabrikado de bankuvoj
 Gescher: vestvalia muzeo pri sonoriloj, vestfalia-nederlanda muzeo pri bredado de abeloj
 Greven: muzeo Sachsenhof
 Gronau: rok- kaj popmuzika muzeo
 Haltern am See: vestfalia muzeo pri la romia epoko
 Havixbeck: sabloŝtona muzeo, muzeo Droste-Hülshof, kastelo Hülshof, radiomuzeo Holtstiege
 Lüdinghausen: muzeo pri la Monastera Lando en kastelo Vischering [Fiŝering]
 Mettingen: lerneja muzeo, poŝta muzeo
 Münster: vasta gamo da muzeoj
 Ochtrup: muzeo pri argilaĵoj
 Oelde: muzeo pri vestfalia literaturo, infana muzeo Klipp-Klapp, germana muzeo pri centrifugoj, biera muzeo
 Ostbevern-Brock: muzeo pri historia lavado-tekniko
 Hörstel-Riesenbeck: muzeo pri agrikulturaj maŝinoj
 Sendenhorst: kaleŝa muzeo
 Tecklenburg: pupa muzeo (kun ekspozicio de modelaj ludilaj fervojoj)
 Telgte: muzeo pri kristnaskaj skulptaĵo-ensembloj
 Vreden: distrikta muzeo Hamaland, muzeo pri siluetaj eltondaĵoj
 Wadersloh: abatejo Liesborn
 Werne: regiona historia muzeo Karl-Pollender kun ekspozicioj de vestaĵoj el la 14-a jarcento

 Skulptaĵo-Festivalo Monastera Lando 
Ekde 1999 la distriktoj Borken, Coesfeld, Steinfurt kaj Warendorf ĉiun duan jaron okazigas festivalon de skulptaĵoj. Ĉiujare alia el la kvar distriktoj okazigas la eventon (dum 2005 temis pri Borken), kaj la artaĵoj ekspoziciiĝas en diversaj lokoj de la distrikto - parte ankaŭ post la festivalo restas en la ekspoziciaj lokoj.

Aparte impresa estas la instalo de ligna helikoptero en la urba parko de Vreden, kies flugiloj moviĝas helpe de apuda akvomuelejo de la proksima historia muzeo Hamaland.

 Teatroj 
En la urbo Monastero ekzistas pluraj, parte tre ne-konvenciaj, teatroj.

Krome en la urboj de la regiono estas gamo da subĉielaj teatroj, kiuj funkcias somere:
 Tecklenburg (la plej granda subĉiela muzika teatrejo de Germanio)
 Greven-Reckenfeld
 Billerbeck
 Oelde-Stromberg (kastela teatrejo)
 Werne
 Coesfeld

 Konataj personoj el la regiono 
 Götz Alsmann, ĵazmuzikisto
 Annette von Droste-Hülshoff, poetino el la 19-a jarcento
 Clemens August Graf von Galen, katolika episkopo el nobela familio, kiu tre protestis kontraŭ la senhoma, murda politiko de Hitler, sed estis tiom konata aŭtoritato, ke la reĝimo ne kuraĝis enkarcerigi lin
 Franka Potente, filma aktorino
 Udo Lindenberg, rokmuzikisto
 Johann Conrad Schlaun, baroka arkitekto

 Eksteraj ligiloj 

 oficialaj paĝoj de la regiono (germanlingvaj)
 turismaj informoj pri la regiono (germanlingvaj) 
 pliaj regionaj paĝoj (germanlingvaj)
 360-gradaj panoramoj el ĉiuj komunumoj, kasteloj kaj muzeoj de la regiono (paĝoj germanlingvaj) 


Kategorio:Regionoj en Eŭropo
Kategorio:Regionoj en Nordrejn-Vestfalio