Mosonmagyaróvár

Mosonmagyaróvár [moŝonmadjarOvAr] estas urbo kaj kuracbanloko en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio en departemento Győr-Moson-Sopron en Distrikto Mosonmagyaróvár, kies centro estas. La loknomo estas . La loknomo signifas: moson-madjara-malnova-fortikaĵo. Anstataŭ la longa nomo en la regiono oni neoficiale uzas la vorton Móvár.
eta|maldekstre|Katolika kirko en Mosonmagyaróvár

 Situo 
Mosonmagyaróvár situas en Malgranda Hungara Ebenaĵo laŭ la ĉefvojo kaj fervojo inter Győr kaj Vieno. Ĝi troviĝas ĉe la kunfluo de riveroj Mosoni Duna kaj Leitha. La plej grava geografia trajto de teritorio de Mosonmagyaróvár estas, ke ĝi situas en la nordokcidenta angulo de Malgranda Ebenaĵo en la baseno de Győr, ĉe la renkonto de Szigetköz kaj la rando de Hanság, en la mezo de ebenaĵo de Mosoni. La ebenaĵon apartigas la riveroj Mosoni Duna, kiu estas branĉo de Danubo) kaj Leitha kiu enfluas ĝin en la sudorienta parto de la urbo. Danubo dum la jarmiloj plenigis la teritorion per grua sedimento kiun kovras flava argila sablo en varia dikeco formante kelkloke montetojn, kiel Templomdomb en la norda parto de la urbo aŭ Királydomb en la koro de Moson.

En 1939 Moson kaj Magyaróvár kuniĝis. La komunumo estas universitata kaj industria urbo. Apud la urbo estas radiostacio por la dua programo de Hungara Radio.

 Salvo 

Dum la revolucio en 1956 loĝantaro kuniĝis antaŭ kazerno de la limgardistoj. El mitralo la soldatoj faris salvon. Ili uzis eksplodajn kuglojn, kiuj estis malpermesitaj laŭ la internaciaj kontraktoj. La rezulto estis terura, kaŭzinte gravajn vundojn kaj mortojn de pluraj homoj.

Tiu okazintaĵo estis la plej terura en 1956. Post 1990 oni akuzis 4 ekssoldatojn, el kiuj 1 ricevis suspenditan verdikton pri 2 jaroj.
eta|Fortikaĵo de Mosonmagyaróvár
eta|Urbomeza vido en Mosonmagyaróvár

 Eduko 
 Ekonomia Akademio (Magyaróvár) (nun jam fakultato de universitato)

 Vidindaĵoj 
 Fortikaĵo de Mosonmagyaróvár
 Preĝejo Reĝino Sankta Maria (Mosonmagyaróvár) de 1868
 Preĝejo Johano Nepomuka (Mosonmagyaróvár) en la iama Moson
 Luterana kirko (Mosonmagyaróvár)
 Kalvinana kirko (Mosonmagyaróvár)

 Famuloj 
 en Mosonmagyaróvár naskiĝis kaj mortis: Ernő Báder
 en Mosonmagyaróvár naskiĝis:
 abato Árpád Sixtus Dékány
 aktoroj Mónika Horváth kaj Josef Kainz
 altlerneja instruisto Péter Tamás Sótonyi
 animaciisto László Csáki
 bestkuracistoj Balázs Harrach kaj Sándor Belák
 bibliotekisto Ilona Ásványi
 drumisto Zoltán Pásztory
 fizikistoj Patrik Fazekas kaj György Grűner
 genetikisto Dénes Dudits
 luktisto Marianna Sastin
 matematikistoj József Fritz kaj Vilmos Totik
 muzikalkantisto Ádám Pásztor
 popolkantisto Zoltán Kátai
 skulptisto Sándor Kligl
 en Moson naskiĝis:
 infankuracisto Magda Osztovics
 inĝeniero Béla Zorkóczy
 juĝisto Béla Bittó
 József Bakody (kuracisto)
 operkantisto Gizi Kármán
 violonisto Károly Flesch
 en Magyaróvár naskiĝis:
 agronomoj Sándor Bánvárth kaj József Csiszár
 aktoro Tibor Puskás
 arkitekto Zoltán Legány
 bestokuracistoj Vilmos Csiszár kaj István Nyiredy
 ĉinologo László Bárdi
 filozofo Aranka Kiss
 fotisto János Manninger
 geografo Béla Sárfalvi
 József Koller (monaĥo)
 inĝenieroj Miklós Hoff kaj Ferenc Modrovich
 kemiistoj Károly Vas kaj Irén Júlia Götz
 kostumisto Margit Bárdy
 ministro Frigyes Nagy
 piaristaj monaĥoj János Alber, Kajetán Poor kaj János Reisinger
 en Moson aŭ Magyaróvár naskiĝis pentristo Ferenc Szalay
 en Mosonmagyaróvár mortis:
 agronomoj József Csiszár, Imre Görög, Emil Grábner, József Gyárfás kaj Gyula Széles (1914)
 János Török (bestkuracisto)
 genetikisto Ilona Bajtay
 kuracisto Pál Szily
 pentristo Zoltán Gedeon
 en Moson mortis:
 fabrikestro Ede Kühne
 en Magyaróvár mortis:
 agronomoj Miklós Bittera kaj Béla Gróf
 akademiaj instruistoj Alfréd Krolopp kaj Pál Sporzon (1831)
 botanikisto György Linhart
 kemiisto Zsigmond Zalka
 piaristoj Ferenc Both, Ede Ivánfi kaj Alajos Vashegyi

 Ĝemelurboj 
  Hattersheim am Main, Germanio
  Stockerau, Aŭstrio
  Arese, Italio
  Hadsten, Danio
  Šamorín, Slovakio
  Senec, Slovakio
  Piotrków Trybunalski, Pollando
  Sfântu Gheorghe, Rumanio

 Esperanto-movado 
Estas gastiganto de Pasporta Servo tie.

 Referencoj