Orlamünde

Orlamünde estas urbo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Saale-Holzland de la federacia lando Turingio. Fine de  la komunumo havis  loĝantojn.

Orlamünde situas borde de la rivero Saale kaj havas stacidomon kun fervojlinioj al Großheringen/Saalfeld respektive al Pößneck (ĝis 1946 al Oppurg). La supra urbo etendiĝas mallarĝe kaj longe laŭ dekliva montokresto, ne tute 100 metrojn supre de la rivernivelo. Aliaj kvartaloj estas Winzerla kaj Naschhausen. La loko markiĝis ankaŭ sur la fama Mondmapo de Ebstorf el la 13-a jarcento, kiel setlejo inter la riveroj Saale kaj Majno.

 Historio 
eta|Kamerego, unusola resto de la burgo
La origino urba estis landlimburgo, la ĉefsidejo de la grafoj de Orlamünde. La burga komplekso estis starigita en la 11-a jarcento forlasote jam en la 15-a jarcento. Nuntempe de ĝi ekzistas ankoraŭ kamerego, ero kerna de la burgo.Werner Mägdefrau, Rainer Lämmerhirt, Dana Lämmerhirt: Thüringer Burgen und Wehranlagen im Mittelalter. Eine Reise ins Mittelalter. Rockstuhl, Bad Langensalza 2001, ISBN 3-934748-43-0, p. 33.

La unua endokumenta mencio estis en la jaro 1039-a.Wolfgang Kahl: Ersterwähnung Thüringer Städte und Dörfer. Ein Handbuch. 5-a eldono, Rockstuhl, Bad Langensalza 2010, ISBN 978-3-86777-202-0, p. 214. Akvoforton uzis la orlamünde-anoj jam ĉ. 1100, ĉar ekde 1194 atestiĝis la ĉi-loka ekzisto de la plej malnova muelejo ĉe la meza Saale-rivero. Inter 1112 kaj 1365 la grafoj venis el la dinastio de la Askanoj, grafoj de Vajmaro-Orlamünde; inter ili estis ankaŭ Alberto la Urso, margrafo de Brandenburgio. Ties nepo, Siegfried la 3-a nuptis en 1181 en Schleswig Sofion, filino de la dana reĝo Valdemaro la 1-a.Olaf Klose (eld.): Handbuch der historischen Stätten Deutschlands, volumo 1: Schleswig-Holstein und Hamburg (=Kröners Taschenausgabe, 271). 3-a eldono. Kröner, Stuttgart 1976, ISBN 3-520-27103-6, p. 230. Ĉ. la jaro 1200 la grafoj tenadis en la komunumo ankaŭ monfarejon.Werner Mägdefrau: Thüringer Städte und Städtebünde im Mittelalter, Rockstuhl, Bad Langensalza 2002, ISBN 3-936030-34-0, p. 43 kaj 47. En 1344 oni cedis al la lokuloj urbajn privilegiojn.

Kvereloj kun vunditoj inter la urbanoj kaj la loĝantoj de Kahla estiĝis en 1718 pro malrespekto de bierfar- kaj bierelverŝrajtoj.Elbe-Saale-Hopfen gibt einen guten Tropfen. 10. Elbe-Saale-Hopfentag, Thüringer Landesanstalt für Landwirtschaft, Jena 2010, p. 16. Inter la du mondmilitoj loĝis en Orlamünde pli ol 1700 homoj. Inter 1331 kaj 1540 funkciis en Orlamünde klostro de la Vilhelmanoj.

 La komunumo literature 
 Inter legendemuloj Orlamünde konatas pro la historio pri blanka sinjorino, kion ankaŭ mencias Theodor Fontane en la romano Effi Briest: Effi, post la legado pri la virino, estis timigita. Jenas la enhavo: Kunigunde dronigis la du infanojn ĉe Kindels-puto ĉar ŝia amato Albrecht estis asertinta ke nupto ne eblus pro du okulparoj. Kunigunde malkorekte interpretis tion metaforo por siaj infanoj. Postmorte ŝi kiel fantomo daŭre hantas dum plenlunaj notoj sur la kamerego teruriginte jam multajn vizitantojn. La menciita puto ĝis nun troveblas. En la romano Vor dem Sturm protagonisto klarigas ke aliaj similaj legendoj ne egalus la "veran" blankan virinon de Orlamünde.Heike Hentschel: Wahre Geschichten um den Lutherweg in Thüringen, Tauchaer Verlag, Taucha 2017, p.59-60, ISBN 3897722933
 En la opero Ariane et Barbe-Bleue de Paul Dukas gravas la kanto Die sieben Mädchen von Orlamünde, kies tekston verkis Maurice Maeterlinck.
 En la romano Die Entgleisung de Inge von Wangenheim Orlamünde modelis por la fikcia intrigejo Groß-Naschhausen.Citaĵo: "Naschhausen bildet tatsächlich das Nadelöhr auf der gewaltigen Strecke Stockholm – Rom" (Naschhausen ja estas vere la kudrilotrueto sur la longega vojo inter Stokholmo kaj Romo.)
eta|Stacidomo

 Vidindaĵoj 
 Kamerego de Orlamünde
 Preĝejo Sankta Mario

 Homoj rilataj al la loko 
 Andreas Bodenstein (* ĉ. 1482, † 1541), teologo kaj paroĥestro en Orlamünde
 Andreas Ellinger (* 1526 en Orlamünde, † 1582 en Jena), medicinisto kaj poeto
 Andreas Schröder (* 1960), luktisto, frekventis la lernejon en Orlamünde
 Christian Löber (1683–1747), ĝenerala superintendanto en Altenburg
 Dietrich Mania (* 1938 en Orlamünde), arĥeologo, geologo kaj paleontologo
 Harry Franke, grafikisto
 Johann Christfried Sagittarius, superintendanto
 Kaspar Glatz (* en Rieden am Forggensee; † 1551 apud Naschhausen), teologo kaj paroĥestro en Orlamünde
 Martin Wähler (* 1889 en Orlamünde, † 1953 en Berlin), etnologo kaj pedagogo
 Paul Crusius (* ĉ. 1525 en Coburg, † 1572 en Orlamünde), teologo, historiisto kaj matematikisto
 Reiner Blumentritt (1943 en Orlamünde, † 2019 en Ehingen), politikisto kaj arĥeologo
 Viktor Lommer, urbestro inter 1869 kaj 1909, krome regionhistoriisto
 Winfried Patzer (* 1941), piedpilkisto en GDR kies kariero ekis en Orlamünde

 Eksteraj ligiloj 
  ()
 Informoj porturistaj

 Notoj