Bunta kalidro

La Bunta kalidro, Calidris alpina, estas eta kalidro kaj eta vadbirdo de la familio de Skolopedoj kaj ordo de Ĥaradrioformaj.

 Disvastiĝo 
Ĝi estas ĉirkaŭpolusa reproduktanto en arktaj aŭ subarktaj regionoj. Tiuj holarktisaj birdoj kiuj reproduktas en nordaj Eŭropo (Norvegio, Balta maro, Britio kaj Islando) kaj Azio (la tuta norda Siberio) estas migrantaj longdistance kaj vintras sude en la Mediteraneo, Afriko kaj sudorienta Azio. Birdoj kiuj reproduktiĝas en Alasko kaj Kanado migras mallongdistance al nordamerikaj marbordoj de Pacifiko kaj Atlantiko.

 Aspekto kaj subspecioj 
eta|250px|maldekstra|Bunta kalidro en la orienta marbordo de Anglio
eta|250px|maldekstra|Migraj vojoj.
Tiu birdo estas unu el la plek komunaj kaj konataj vadbirdoj kaj en siaj reproduktejoj kaj en siaj vintrejoj kaj pro tio estas la specio kun kiu la aliaj vadbirdoj plej ofte estas komparataj. Ĝi estas 17–21 cm longa kaj havas enverguron de 32–36 cm, tio estas simila laŭ grando kun la Sturno, sed pli fortika kaj kun pli maldika beko.

Ĝi montras klare blankan flugilstrion dumfluge kaj voston kun blankaj flankoj kaj malhelan centron.

Plenkreskuloj en reprodukta plumaro montras diferencigan nigran ventron, kion neniu similgranda vadbirdo posedas, ruĝbrunajn dorson kaj kronon kaj nigrestriitan blankan bruston. La vintra Bunta kalidro estas ĉefe griza supre kaj blanka sube. Junuloj estas brunaj supre kun du blankecaj voj dorse. Ili kutime havas nigrajn markojn flanke aŭ ventre. Kruroj kaj iomete subenkurba beko estas nigraj kaj ankaŭ estas hela supraokula strio. Estas kelkaj subspecioj diferencaj ĉefe pro grando de ruĝeca koloro en reprodukta plumaro kaj la bekolongo. Bekolongo tamen varias pro sekso ĉar ino havas pli longan bekon ol masklo.

Subspecioj rilatas al reproduktaj regionoj, sed diversaj subspecioj povas vintri kune. Calidris a. arctica, reproduktiĝas en Gronlando; Calidris a. schinzii, el sudorienta Gronlando ĝis Islandio, Britio kaj la Balta maro kaj la subspecio Calidris a. alpina, el norda Skandinavio orienten ĝis la duoninsulo de Taimir.

 Kutimoj 
Bunta kalidro estas tre sociema vintre, foje formante grandajn arojn en marbordaj kotejoj aŭ sablaj strandoj. Grandaj multnombraj aroj povas esti vidataj flugante samtempe kaj samdirekte dum migrado aŭ en vintrejoj. Ili manĝas ĉe tiuj marbordaj kotejoj aŭ strandoj bekoplukante per tiu specifa movo kiel de kudromaŝino prenante sistemege etajn manĝerojn. Insektoj estas ĉefa parto de la dieto de la Bunta kalidro en reproduktejoj; ili manĝas ankaŭ moluskojn, vermojn kaj krustulojn en marbordaj regionoj.

Antaŭ pariĝado okazas ceremoniaj flugoj vertikalaj kaj laŭta akra kantado. La nesto estas neprofunda truo surgrunda kovrita kun plantoj, kie la ino demetas du ĝis ses brunverdajn ovojn kovotajn de ambaŭ gepatroj. Ankaŭ ambaŭ gepatroj zorgos la idojn dum kelkaj tagoj; poste la idoj sendependiĝas kaj ekflugos antaŭ sia unua monato.
eta|Ovoj de Calidris alpina alpina - MHNT
eta|Ovoj de Calidris alpina schinzii - MHNT

La voĉo estas tipa de kalidroj kiel ia "piip" kaj por pariĝado pli akra kaj laŭta pepado kiel ĉevalvoĉo.

Bunta kalidro estas unu el la specioj protektitaj de la Traktato por la Konservado de afrikaeŭraziaj migrantaj akvobirdoj (AEWA).

Ŝajnaj hibridoj inter tiu specio kaj la Blankpuga kalidro aŭ kun la Markalidro estis malkaŝitaj en la marbordo de Atlantiko de Norda Ameriko (McLaughlin & Wormington, 2000, kaj eksteraj ligiloj sube) kaj Eŭropo (Millington, 1994), respektive.

 Referencoj 

 McLaughlin K. A. & Wormington, A. (2000): An apparent Dunlin × White-rumped Sandpiper hybrid. Ontario Birds 18(1): 8-12.
 Richard Millington (1994): A mystery Calidris at Cley. Birding World 7(2): 61-63. HTML resumo

 Eksteraj ligiloj 

 Interreta Birdo Kolekto : filmoj pri Bunta kalidro
 Informaro pri specio Bunta kalidro - Laboratorio Cornell pri Ornitologio
 Informaro kaj fotoj pri Bunta kalidro - Birdoj kaj Birdumo ĉe Suda Dakoto
 Bunta kalidro - Calidris alpina  - Birdidentigejo USGS Patuxent
 Ocean Wanderers : Hibrido el orienta marbordo de Usono. 2006-OKT-11

Kategorio:Ĥaradrioformaj
Kategorio:Nearktisa faŭno
Kategorio:Palearktisa faŭno
Kategorio:Holarktisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Azerbajĝano
Kategorio:Skolopedoj