Volofa lingvo

Volofa lingvoWolofParolata en:Senegalo, Gambio, MaŭritanioDenaskaj parolantoj:3,5 milionojGenetika klasifiko:Niĝerkonga lingvaro
 Atlantik-konga lingvaro
  Atlantika lingvaro
   Senegambia
    VolofaOficiala statusoOficiala lingvo de:Senegalo (nacia lingvo)Reguligita de:Lingvaj kodojISO 639-1:woISO 639-2:wolSIL:WOLSpecimenoArtikolo 1 de la Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj:

Matukaay bu jëkk biDoomi aadama yépp danuy juddu, yam ci tawfeex ci sag ak sañ-sañ. Nekk na it ku xam dëgg te ànd na ak xelam, te war naa jëflante ak nawleen, te teg ko ci wàllu mbokk.
La volofa lingvo estas lingvo de la atlantika subgrupo de la niĝerkonga lingvaro. Ĝi estas parolata ĉefe en Senegalo, Gambio kaj Maŭritanio.

 Alfabeto kaj prononco 
 Konsonantaro 
 Laŭ IFA 
  BilabialoLabial-dentaloLabial-velaroAlveolaroPalataloVelaroUvularo Plozivo p b     t d c j k g q Nazalo m     n ñ ŋ   Antaŭnazalo mp mb     nt nd nc nj nk ng nq Trilo       r       Frikativo   f   s   x   Alproksimanto     w   y     Lateralo       l      

Laŭ la volofa ortografio, du samaj konsonantoj unu post la alia estas duopigita konsonanto. Ĉiuj plozivaj, nazaj kaj lateralaj povas esti duopigitaj. Tamen, la q ĉiam estas duopigita, sed ĝi ĉiam estas skribita tiel, kiel simpla konsonanto.

 Laŭ esperantaj prononckutimoj 
p, b, t, d, k, g, m, n, r, f, s kaj l estas prononcataj kiel en Esperanto.

x estas prononcata ĥ.

w estas prononcata ŭ.

y estas prononcata j.

c estas proksimume prononcata ĉ.

j estas proksimume prononcata ĝ.

ñ estas proksimume prononcata nj.

q estas k prononcata je la gorĝfundo. Ĝi estas la araba ﻕ aŭ la hebrea ק.

ŋ estas n prononcata je la malantaŭo de la buŝo. Ĝi estas la ng en la angla parking.

La antaŭnazaloj devas esti prononcataj tiel, kiel unu nura konsonanto.

 Vokalaro 
 Laŭ IFA 
  AntaŭaCentraMalantaŭa Malvasta i   u Mezmalvasta é   ó Meza   ë   Mezvasta e   o Vasta   a  

Laŭ la volofa ortografio, du samaj vokaloj unu post la alia estas longa vokalo. La à estas aa (longa a) antaŭ antaŭnazala aŭ duopigita konsonanto. La ë neniam estas longa.

 Laŭ esperantaj prononckutimoj 
i, u kaj a estas prononcataj kiel en Esperanto.

e estas e prononcata per la buŝo tre malfermita. Ĝi estas la franca è.

é estas e prononcata per la buŝo pli fermita ol la antaŭa. Ĝi estas la franca é.

o estas o prononcata per la buŝo tre malfermita.

ó estas o prononcata per la buŝo pli fermita ol la antaŭa.

ë estas centra vokalo, ne ekzistas en Esperanto.

 Konversacio 
eta|Eŭropaj landoj en volofa
 Volofa Esperanto Laŭvorta traduko Prononco (laŭ IFA) Prononco (laŭ esperantaj prononckutimoj) Salaamaalekum! Bonan tagon! - sala:ma:lɛkum salaamaalekum Maalekum salaam! Bonan tagon! (responde) - ma:lɛkumsala:m maalekum salaam Na nga/ngeen def? Kiel ci/vi fartas? Kiel ci/vi faras? nan͜gadɛfnan͜gɛ:ndɛf na nga defna ngeen def Maa ngi fi (rekk). Mi fartas bone. Mi jen estas ĉi tie (nur) ma:n͜gifirɛkk maa ngi fi rekk Jàmm rekk. Mi fartas bone. Paco nur ɟa:mmrɛkk ĝaamm rekk Naka/Ana waa kër gi? Kiel via familio fartas? Kiel/Kie estas uloj domo la nakawa:kərgianawa:kərgi naka ŭaa ker giana ŭaa ker gi Ñu ngi fi. Ili fartas bone. Ili jen estas ĉi tie ɲun͜gifi nju ngi fi Waaw Jes - wa:w ŭaaŭ Déedéet Ne - de:de:t deedeet Jërëjëf Dankon - ɟərəɟəf ĝereĝef

 Nombroj 
 Volofa Esperanto Laŭvorta traduko Prononco (laŭ IFA) Prononco (laŭ esperantaj prononckutimoj) tus nul - tus tus benn unu - bɛnn benn ñaar du - ɲa:r njaar ñett tri - ɲɛtt njett ñent kvar - ɲɛn͜t njent juróom kvin - ɟuro:m ĝuroom juróom benn ses kvin unu ɟuro:mbɛnn ĝuroom benn juróom ñaar sep kvin du ɟuro:mɲa:r ĝuroom njaar juróom ñett ok kvin tri ɟuro:mɲɛtt ĝuroom njett juróom ñent naŭ kvin kvar ɟuro:mɲɛn͜t ĝuroom njent fukk dek - fukk fukk fukk ag benn dek unu dek kaj unu fukkakbɛnn fukk ak benn fukk ag ñaar dek du dek kaj du fukkakɲa:r fukk ak njaar ñaar fukk dudek - ɲa:rfukk njaar fukk ñaar fukk ag benn dudek unu du dek kaj unu ɲa:rfukkakbɛnn njaar fukk ak benn fanweer tridek tago luno fanwɛ:r fanŭeer ñent fukk kvardek - ɲɛn͜tfukk njent fukk juróom fukk kvindek - ɟuro:mfukk ĝuroom fukk juróom benn fukk sesdek - ɟuro:mbɛnnfukk ĝuroom benn fukk téeméer cent - te:me:r teemeer junni mil - ɟunni ĝunni junni ag ñett téeméer ag juróom ñent fukk ag juróom benn mil tricent naŭdek ses (1396) mil kaj tri cent kaj kvin kvar dek kaj kvin unu ɟunniakɲɛttte:me:rakɟuro:mɲɛn͜tfukkakɟuro:mbɛnn ĝunni ak njett teemeer ak ĝuroom njent fukk ak ĝuroom benn

 Ankaŭ vidu 
 Internaj ligiloj 

 Lingva familio
 Lingvoj de Senegalo
 Niĝerkonga lingvaro
 Senegalo
 Banano, verŝajne la plej internacieca vorto de volofa origino.

 Eksteraj ligiloj 


 Slipo pri en Ethnologue 
 Wolof ci web bi... le wolof sur le web  (france)

Kategorio:Atlantika lingvaro
Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Kategorio:Lingvoj de Senegalo
Kategorio:Lingvoj de Gambio
Kategorio:Lingvoj de Maŭritanio