Lingala lingvo

Lingala lingvo (Lingála aŭ Ngála, liNgála) estas Afrika interkomunik- kaj komerclingvo parolata en Kongo Brazavila, Kongo Kinŝasa kaj Centr-Afrika Respubliko. Ĝi ankaŭ etendas sin suden ĝis Angolo. Ĝia ISO-kodo estas ln. Ekzistas Vikipedio en la lingala lingvo.

 Deveno 
La lingala estas bantua lingvo, parolata en Orienta kaj Centra Afriko. Ĝi devenis laŭlonge de la Kongo el la provinco Équateur, kiu en 2015 estis disigita al kvin novaj provincoj, Norda Ubango, Mongalo, Suda Ubango, Ekvatoro kaj Ĉuapo. Unue la lingala (origine nomita lobangi) estis lingvo de la bangalaoj. Centre de la regiono, kiu loĝata de tiuj, inter Kinŝasa kaj Kisangani konstruiĝis la haveno Makanza kiel unu el la unuaj komercstacioj de Kongo. Lobangi fariĝis miksite kun aliaj bantuaj lingvoj en la 19-a jarcento superregiona interkomunik- kaj komerclingvo.

El la franca kaj la svahila estas prunteprenitaj kelkaj proklizaĵoj aŭ apogvortetoj). La lingala estas unu el sep bantuaj lingvoj grupigitaj en la Lusengo- aŭ Losengo-grupo kaj estas simila al la bangala (aŭ ngala, d:Q34989, fakte variaĵo de la lingala) kaj banga (aŭ bobanga, d:Q34936) lingvoj. Kune kun ankoraŭ 20 aliaj bantuaj lingvoj ili formas la Bangi-Ntomba-lingvaron.

299px|eta|maldekstre|
 Disvastiĝo 
En la Demokratia Respubliko Kongo (Kongo Kinŝasa) la lingala ne estas instrua lingvo en la lernejoj spite al ĝia granda disvastigo. Sed private efektiviĝas sukcesegaj alfabetigkursoj de lokaj popolkomitatoj je la helpo de UNESKO en la internlando. Estas vortaroj ekzemple en la hispana, franca aŭ angla. Ekde 1970 la Biblio estas tradukita en lingalan, sed estas malsamaj eldonoj de la nova testamento kaj la psalmoj.

 Notoj 

 Eksteraj ligiloj 



 Ekzemploteskto en language-museum kun angla traduko
 Ekzemploteskto en Promotora Española de Lingüística 
 Lingva mapo de Kongo 
 Lingva Mapo de Kongo 
 Lingva Mapo de Norda Zairio 
 Serĉrezultoj de Rosetta Project
 ''Les minorités linguistiques/ Les minorités plurinationales morcelées  en Les Langues du Monde de Jacques Leclerc 


Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto