Georg Böhm

Georg Böhm (* 2-a de septembro 1661 en Hohenkirchen (Turingio); † 18-a de majo 1733 en Lüneburg) estis Germana orgenisto kaj komponisto de la baroko samkiel de la nordgermana orgenskolo.

 Vivo 
Georg Böhm naskiĝis en 1661 en Hohenkirchen (Turingio en Germanio). Lia patro, orgenisto en Hohenkirchen, estis lia unua muzika instruisto. Böhm studis ĉe la universitato de Jena.

En 1693 li transloĝiĝis al Hamburgo, kiu estis grava muzika centro kaj pro la Hamburga operejo akceptema pri Itala muziko. Böhm laboris en Hamburgo dum kelkaj jaroj, kaj oni supozas, ke li tie studis ĉe la fama orgenisto Johann Adam Reincken.

Poste Böhm transiris al Lüneburg, urbo en kiu oni flegis la Francan muzikstilon. En 1698 li iĝis orgenisto ĉe la preĝejo St. Johannis en Lüneburg. Tiun postenon li posedis ĝis sia morto en 1733.

 Influo sur J. S. Bach 
En 1700 Johann Sebastian Bach estis en Lüneburg libera lernanto de la monaĥejo Michaelis-Kloster kaj kantis kiel diskantisto en la mesĥoro. La influo de Böhm sur la fruaj orgenverkoj kaj klavarsuitoj de Bach supozeblas laŭ stilkritiko, tamen ne pruveblas. Kopioj de orgenverkoj sur papero kun la akvomarko de Böhm, kiun oni malkovris en la jaro 2006 ene de la malnova stoko de la Herzogin-Anna-Amalia-Biblioteko en Vajmaro, sugestias ke ilin produktis la 13-jara Johann Sebastian Bach por la orgeninstruo ĉe Georg Böhm.

Carl Philipp Emanuel Bach asertis al Forkel en 1775, ke lia patro "ŝatis kaj studis la verkojn de la orgenisto Georg Böhm en Lübeck".

 Verkoj 
Böhm ĉefe estas konata pro siaj komponaĵoj por orgeno kaj klaviceno (precipe preludoj, fugoj kaj partitoj). Multaj el siaj klavarverkoj estas kreitaj tiel, ke ili estis adapteblaj al la speciala situacio de la muzikisto resp. ties klavarinstrumento. Rimarkinda estas la muziko de Böhm ankaŭ pro la uzo de la stylus phantasticus, stilo de muzikado surbaze de improvizado.

Böhm komponis kantatojn, motetojn, orgen- kaj aliajn klavarverkojn; Precipe konataj estas liaj riĉe ornamitaj ĥoralmuzikigoj.

 Ĥoralpartitoj 
La plej grava kontribuo de Böhm al la nordgermana klavarmuziko estas la ĥoralpartito, ampleksa komponaĵo konsista el diversaj variaĵoj pri ĥoralmelodio. Efektive li inventis la ĝenron verkante kelkajn partitojn de varia daŭro kaj diversaj ĥoraloj. Postaj komponistoj transprenis la ĝenron, speciale Johann Sebastian Bach. La ĥoralpartioj de Böhm elstaras pro la lerta ellaborado de pluraj voĉoj sur la harmonia strukturo de la ĥoralo. Liaj partitoj ĝenerale havas kamparanan karakteron kaj povas esti sukcese realigataj aŭ per orgeno aŭ per klaviceno.

 Partitoj 
 Ach wie nichtig, ach wie flüchtig
 Auf meinen lieben Gott
 Aus tiefer Not schrei ich zu dir
 Christe der du bist Tag und Licht
 Freu dich sehr, o meine Seele
 Gelobet seist du, Jesu Christ
 Herr Jesu Christ, dich zu uns wend
 Jesu du bist allzu schöne
 Vater unser im Himmelreich
 Wer nur den lieben Gott lässt walten

 Ĥoralpreludioj 
 Allein Gott in der Höh sei Ehr
 Christ lag in Todesbanden (fantazio)
 Christ lag in Todesbanden
 Christum wir sollen loben schon
 Erhalt uns, Herr, bei deinem Wort (duba; eble de Dietrich Buxtehude)
 Gelobet seist du, Jesu Christ
 Nun bitten wir den heilgen Geist
 Vater unser im Himmelreich (du versioj)
 Vom Himmel hoch

 Aliaj verkoj 
 Preludio en C-maĵoro
 Preludio en D-maĵoro
 Preludio en A minore
 Preludio en F-maĵoro
 11 suitoj (C-minoro, D-maĵoro, D-minoro, E-bemola-maĵoro (duba), E bemola-maĵoro, F-maĵoro, F-minoro, F-minoro, G-maĵoro, A-minoro)
 Kapriĉo en D-maĵoro
 Ĉakono en G-maĵoro (duba)
 Preludio, fugo kaj postludo en G-minoro
 Menueto en G-maĵoro (en la Clavierbüchlein por Anna Magdalena Bach)

 Kantvoĉa sakralmuziko 
 Kantatoj 
 Ach Herr, komme hinab und hilfe meinem Sohne, por 5 voĉoj, 2 violonoj, 2 vjoloj, baso kaj figurita baso
 Das Himmelreich ist gleich einem Könige, por 5 voĉoj, 2 violonoj, 2 vjoloj, fagoto kaj figurita baso
 Ich freue mich, por 1 voĉo, violono kaj figurita baso (malaperinta)
 Jauchzet Gott, alle Land, per 5 voĉoj, 2 kornetoj, 3 trombonoj, 2 violonoj, 2 vjoloj, fagoto kaj figurita baso
 Mein Freund ist mein, por 4 voĉoj, 2 violonoj, 2 vjoloj, fagoto kaj figurita baso
 Nun komm der Heiden Heiland, por 5 voĉoj, 3 trombonoj, 2 violonoj, fagoto e figurita baso
 Sanctus est Dominus Deus Sabaoth, por 4 voĉoj, 2 violonoj, fagoto kaj figurita baso (verŝajne de Nicolaus Bruhns)
 Satanas und sein Getümmel, por 4 voĉoj, 2 hobojoj (aŭ por 2 violonoj, 2 vjoloj, fagoto kaj figurita baso) (verŝajne de Nicolaus Bruhns)
 Warum toben die Heiden, por 4 voĉoj, 2 flutoj, 2 hobojoj, 2 trumpetoj, timbaloj, 2 violonoj, vjolo kaj figurita baso (duba)
 Wie lieblich sind deine Wohnungen, per 4 voĉoj, 2 trumpetoj, 2 violonoj, 2 vjoloj, fagoto kaj figurita baso

 Motetoj 
 Auf, ihr Völker, danket Gott, por 5 voĉoj
 Jesus schwebt mir in Gedanken, por 4 voĉoj (malaperinta)
 Jesu, teure Gnadensonne, por 4 voĉoj (malaperinta)
 Nun danket alle Gott, por 5 voĉoj

 Altra musica sacra 
 Passione secondo San Luca (1711, malaperinta)
 23 sakralaj kantoj el Geistreiche Lieder Vidu ankaŭ 
 Listo de komponaĵoj de Georg Böhm

 Fontoj 
 McLean, Hugh J. "Böhm, Georg", Grove Music Online, ed. L. Macy (konsultita la 23-an de marto 2006), grovemusic.com.

 Literaturo 
 Waldschmidt, Carl L. Georg Böhm: his Life and Works, disertacio, Northwestern University, 1963. 
 Cumrine, Carol Ann. The Keyboard and Vocal Settings of Georg Boehm: an Analysis of Style as Dictated by Text, disertacio, Syracuse University, 1972. 
 Verkade, Gary G. Georg Böhm: Vater unser in Himmelreich á claviers et pedal: the Concept of Order, disertacio, University of Iowa, 1987. (Alia titolo: The Concept of Order in the Keyboard Works of Georg Böhm.) 
 Müller-Buscher, Henning. Georg Böhms Choralbearbeitungen für Tasteninstrumente''. Laaber, 1979. ISBN 3-9215-1807-5. 
 Diskutas profunde la plimulto de la ĥoralmuzikigoj de Böhm.

 Ligiloj 
 Biographie Georg Böhms
 Bach-Cantatas.com, by Aryeh Oron - medium-length biography of Böhm
 Classic Cat  - recording of the Suite in C minor, played by Robert Woolley (requires registration)
 Bach's "Canons & Fugues" , by Timothy A. Smith - a small biography of Böhm
 Encyclopædia Britannica - a one-paragraph encyclopedia entry on Böhm
  De Muziek -bus  - a small biography of Böhm.

Kategorio:Germanaj barokaj komponistoj
Kategorio:Germanaj klasikaj komponistoj
Kategorio:Germanaj klasikaj orgenistoj
Kategorio:Nordgermana Orgenskolo