Skolopedoj

La Skolopedoj estas grandega familio de vadbirdoj de la ordo de Ĥaradrioformaj, kiuj enhavas multajn genrojn -ĉirkaŭ 15- kaj speciojn.

La plej granda parto el specioj manĝas etajn senvertebrulojn plukitajn el koto aŭ grundo. Diferencaj longecoj de bekoj permesas diferencajn speciojn manĝi en la sama medio, ĉefe ĉe marbordo, sen rekte konkurenci pro la sama manĝaĵo.

Tiu grandega familio estas ofte plie subdividita laŭ grupoj de similaj birdoj. Tiuj grupoj ne nepre konsistas el ununura genro, sed kiel indikite sube kuniĝas tiuj kiuj montras similan evoluon (Thomas et al, 2004). 

Taksonomio
La familio Scolopacidae estis enkondukita (kiel Scolopacea) fare de la franca polimato Constantine Samuel Rafinesque en 1815. La familio enhavas 98 vivantajn aŭ ĵus formortintajn speciojn dividitaj en 15 genroj. 

La jena genro-nivela kladogramo de Scolopacidae estas bazita sur studo fare de David Černý kaj Rossy Natale kiu estis publikigita en 2022.

 Genroj kaj specioj 
BildoGenroVivantaj kaj ĵus formortintaj specioj 220px Numenius (Brisson, 1760) Malgranda kurlo, Numenius phaeopus
 Hudsona kurlo, Numenius hudsonicus
 †? Maldikbeka kurlo, Numenius tenuirostris (vidita lastfoje en 1995)
 Granda kurlo, Numenius arquata
 Longbeka kurlo, Numenius americanus
 Orienta kurlo, Numenius madagascariensis
 Nana kurlo, Numenius minutus
 †? Eskimokurlo, Numenius borealis (vidita lastfoje en 1987)
 Pacifika kurlo, Numenius tahitiensis 220px Limosa (Brisson, 1760) Lapona limozo, Limosa lapponica
 Nigravosta limozo, Limosa limosa
 Hudsona limozo, Limosa haemastica
 Marmora limozo, Limosa fedoa 220px Arenaria (Brisson, 1760) Koluma ŝtonturnulo, Arenaria interpres
 Nigra ŝtonturnulo, Arenaria melanocephala 220px Prosobonia (Bonaparte, 1850) Tuamotua tringo, Prosobonia parvirostris
 † Kiritimatia tringo, Prosobonia cancellata
 † Tahitia tringo, Prosobonia leucoptera
 † Blankaflugila tringo, Prosobonia ellisi  220px Calidris (Merrem, 1804) Grandega kalidro, Calidris tenuirostris
 Granda kalidro, Calidris canutus
 Nigroblankpuga kalidro, Calidris virgata
 Duelbirdo, Calidris pugnax
 Larĝbeka kalidro, Calidris falcinellus
 Pintvosta kalidro, Calidris acuminata
 Himantopa kalidro, Calidris himantopus
 Rustokalidro, Calidris ferruginea
 Blankvosta kalidro, Calidris temminckii
 Nana kalidro, Calidris subminuta
 Kulerbeka kalidro, Calidris pygmaea
 Ruĝkola kalidro, Calidris ruficollis
 Sablokalidro, Calidris alba
 Bunta kalidro, Calidris alpina
 Rokkalidro, Calidris ptilocnemis
 Markalidro, Calidris maritima
 Flavbrusta kalidro, Calidris bairdii
 Malgranda kalidro, Calidris minuta
 Amerika malgranda kalidro, Calidris minutilla
 Blankpuga kalidro, Calidris fuscicollis
 Stepkalidro, Calidris subruficollis
 Striokalidro, Calidris melanotos
 Pigmea kalidro, Calidris pusilla
 Alaska kalidro, Calidris mauri 220px Limnodromus (Wied-Neuwied, 1833) Mallongbeka tringo, Limnodromus griseus
 Longbeka tringo, Limnodromus scolopaceus
 Azia tringo, Limnodromus semipalmatus 220px Scolopax (Linnaeus, 1758) Amerika skolopo, Scolopax minor (granda teritorio en Nordameriko)
 Eŭrazia skolopo, Scolopax rusticola (granda teritorio en Eŭrazio)
 Amamia skolopo, Scolopax mira (endemia de Amamioj en Japanio)
 Filipina skolopo, Scolopax bukidnonensis (endemia de Luzono kaj Mindanao en Filipinoj)
 Malhela skolopo, Scolopax saturata (endemia de Sumatro kaj Javo en Indonezio)
 Novgvinea skolopo, Scolopax rosenbergii (endemia de Nov-Gvineo)
 Moluka skolopo, Scolopax rochussenii (endemia de Molukoj en Indonezio)
 Celebesa skolopo, Scolopax celebensis (endemia de Sulaveso en Indonezio) 220px Coenocorypha (G. R. Gray, 1855) Ĉathama galinago, Coenocorypha pusilla (Buller, 1869) – Ĉathamoj
 Novzelanda galinago, Coenocorypha aucklandica (G. R. Gray, 1845)
 Aŭklanda galinago, C. a. aucklandica (G. R. Gray, 1845) – Aŭklandaj Insuloj
 Antipoda galinago, C. a. meinertzhagenae (Rothschild, 1927) – Antipodaj Insuloj
 Kampbela galinago, C. a. perseverance (Miskelly & Baker, 2010) – Kampbelinsulo
 Snaresa galinago, Coenocorypha huegeli (Tristram, 1893) – Insuloj Snares / Tini Heke
 † Nordinsula galinago, Coenocorypha barrierensis (Oliver, 1955) – 
 † Sudinsula galinago, Coenocorypha iredalei (Rothschild, 1921) – 
 † Forbesa galinago, Coenocorypha chathamica (Forbes, 1893) – Ĉathamoj
 † Vitilevua galinago, Coenocorypha miratropica (Worthy, 2003) – Fiji
 † Novkaledonia galinago, Coenocorypha neocaledonica (Worthy et al., 2013) – Novkaledonio
 † Norfolka galinago, Coenocorypha sp. – Norfolk-insulo 220px Lymnocryptes (F. Boie, 1826) Malgranda galinago, Lymnocryptes minimus 220px Gallinago (Brisson, 1760) Solgalinago, Gallinago solitaria
 Lathama galinago, Gallinago hardwickii
 Arbara galinago, Gallinago nemoricola
 Nadlovosta galinago, Gallinago stenura
 Svinhoa galinago, Gallinago megala
 Afrika galinago, Gallinago nigripennis
 Madagaskara galinago, Gallinago macrodactyla
 Magelana galinago, Gallinago magellanica
 Granda galinago, Gallinago media
 Ordinara galinago, Gallinago gallinago
 Vilsona galinago, Gallinago delicata
 Sudamerika galinago, Gallinago paraguaiae
 Anda galinago, Gallinago andina
 Nordanda galinago, Gallinago nobilis
 Ondogalinago, Gallinago undulata
 Fuegia galinago, Gallinago stricklandii
 Jamesona galinago, Gallinago jamesoni
 Imperia galinago, Gallinago imperialis 220px Xenus (Kaup, 1829) Terekio, Xenus cinereus 220px Phalaropus (Brisson, 1760) Vilsona falaropo, Phalaropus tricolor
 Ruĝkola falaropo, Phalaropus lobatus
 Ruĝa falaropo, Phalaropus fulicarius 220px Actitis (Illiger, 1811) Blankventra tringo, Actitis hypoleucos (de Eŭrazio)
 Makula tringo, Actitis macularius (de Nordameriko) 220px Tringa (Linnaeus, 1758) Blankpuga tringo, Tringa ochropus
 Solema tringo, Tringa solitaria
 Mallongkrura tringo, Tringa brevipes (iam Heteroscelus brevipes)
 Griza flavkrura tringo, Tringa incana (iam Heteroscelus incanus)
 Malhela tringo, Tringa erythropus
 Granda flavkrura tringo, Tringa melanoleuca
 Griza tringo, Tringa nebularia
 Striflugila tringo, Tringa semipalmata (iam Catoptrophorus semipalmatus)
 Flavkrura tringo, Tringa flavipes
 Verdkrura tringo, Tringa guttifer
 Marĉotringo, Tringa stagnatilis
 Ruĝkrura tringo, Tringa totanus
 Brovtringo, Tringa glareola

 Iamaj grupoj 
 Kurloj aŭ Numenioj (8, genro Numenius)
 Longvosta tringo (1, genro Bartramia)
 Limozoj (4, genro Limosa)
 Galinaga tringo (3, genro Limnodromus)
 Galinagoj kaj Skolopoj (ĉirkaŭ 25, genroj Coenocorypha, Lymnocryptes, Gallinago kaj Scolopax)
 Falaropoj (3, genro Phalaropus)
 Tringoj (16, genroj Xenus, Actitis kaj Tringa kiu nun inkludas Catoptrophus kaj Heteroscelus)
 Polinezia tringo (1 nuntempa, 3-5 formortintaj, genro Prosobonia)
 Kalidroj kaj ŝtonturnuloj (ĉirkaŭ 25, ĉefe ĉe Calidris kiu povas esti disigita en diversaj genroj. Aliaj genroj kutime akceptitaj estas Aphriza, Eurynorhynchus, Limicola, Tryngites kaj Philomachus, krom la 2 Arenaria ŝtonturnuloj).

 Kuriozaĵoj 
Studo de 2015 montris ke en Islando la vulkana polvo helpas la fekundecon de Skolopedoj ĉar ĝi pliigas la organikan enhavon kaj ŝtopas la pH de la grundo. La studo temis pri 729 lokoj kaj konstatis trifoje plian fekundecon, pli en humidejoj ol en plugebla tero ĉar tie oni uzas sterkon kiu ŝanĝas la kondiĉojn. Inter la specioj kiuj profitas el vulkana polvo estas la Ruĝkrura tringo, Tringa totanus, la Malgranda kurlo, Numenius phaeopus, la Bunta kalidro, "Calidris" alpina kaj la Nigravosta limozo, Limosa limosa."Aves de España", en Aves y naturaleza, nº 19, 2016, Madrido, SEO BirdLife, paĝo 14. Citita el Gunnarson t. G. kaj aliaj (2015), Ecosystem rechrge by volcanic dust drives broad-scale variation en bird abundance, Ecology and Evolution, 5 (12): 2386-2396.

 Bildaro 

 Referencoj 

 Thomas, Gavin H.; Wills, Matthew A. & Székely, Tamás (2004): A supertree approach to shorebird phylogeny. BMC Evol. Biol. 4: 28.  PDF fulltext  Supplementary Material

 Eksteraj ligiloj 

 filmoj pri Skolopedoj ĉe Interreta Birdo Kolekto

Kategorio:Ĥaradrioformaj