Bardejov

Bardejov, hungare Bártfa, germane Bartfeld, pole Bardiów, latine Bartpha estas urbo en nordorienta Slovakio, kun 33.100 (2004) loĝantoj. La urbo estas Monda kultura heredaĵo ekde 2000. Proksime al la urbo troviĝas kuracbanejo Bardejovské Kúpele, kiu estas parto de urbo.
eta|maldekstra|Urbodoma placo

 Historio 
La urbon fondis polaj cistercitaj monaĥoj en la 12-a jarcento. Post la tatara detruo en 1241 setlis tie germanoj. Ĝi ricevis en 1352 la rangon de libera reĝa urbo fare de Ludoviko la 1-a (Granda Ludoviko).

Ĉar ĝi apudis la trafikan vojon al Pollando, tio ebligis rapidan evoluon de la urbo. La urbon okupis en 1440 husitoj.

Komence de la 16-a jarcento la urbo havis 5.000 loĝantojn, gimnazion, muzikan lernejon, propran teatron. Ekde 1320 okazis ĉiujare 8-tagaj foiroj kaj kompreneble semajnaj foiroj. La loĝantoj de la urbo konsekriĝis al la evangelismo komence de la 16-a jc., la urbo iĝis la hungarlanda disvastiganto de la lutera reformacio.

Tie okazis la unua koncilio de la hungara reformatoj. Oni eldonis tie unuafoje en la hungara kaj slovaka lingvo la Katekismon de Lutero kaj Leĝaron de Werbőczi, la Tripartium.

La urbon plurfoje detruis incendioj (1686, 1744, 1878), pesto, bataloj, ĝia graveco malpliiĝis. En la urbo loĝis en 1910 2571 slovakoj, 2179 hungaroj kaj 1617 germanoj.

Dum la 1-a mondmilito la rusa armeo okupis la urbon en 1915. En 1919 armeo de Hungara Sovetrespubliko okupis la urbon.
eta|Bardejov, sankta Laŭrenco 08

 Pentopolis 
eta|Domoj en Urbodoma placo
Ĝi estis alianco de 5 gravaj urboj en orienta parto de Supra Hungarujo fine de la mezepoko.
 Sabinov - (hu. Kisszeben);
 Košice - (hu. Kassa);
 Prešov - (hu. Eperjes);
 Bardejov - (hu. Bártfa);
 Levoča - (hu. Lőcse).

 Vidindaĵoj 
 Malnova Urbodomo, konstruita 1505-1508 en gotika stilo. Tie funkcias la muzeo Sáros.
 gotikstila preĝejo Kostol sv. Egídia el la 14-a jc.
 aliaj mezepokaj konstruaĵoj
eta|maldekstra|Urbaj remparoj

 Famuloj 
 En la iama Bártfa naskiĝis kaj mortis hungara luterana episkopo Jakab Zabeler.
 En la iama Bártfa naskiĝis:
 hungara ĉefkuracisto Kornél Chyzer
 hungara arthistoriisto Viktor Myskovszky
 hungara grafikisto Álmos Jaschik
 hungara juĝisto Géza Albach
 hungara literaturhistoriisto György Mihály Vajda
 hungara ministro Ferenc Rajniss
 hungara orgenisto Aladár Zalánfy
 hungara radiologo Aladár Henszelmann
 hungara vinisto Adolf Stark
 hungara muzikisto Béla Kéler.
 filozofo, verkisto Radoslav Rochallyi


Kategorio:Urboj de Slovakio
Kategorio:Municipoj en distrikto Bardejov
Kategorio:Distriktaj urboj en Slovakio