Dianto

La Diantoj (latine singulare Dianthus) estas genro de proksimume 300 specioj de florantaj plantoj en la familio de Kariofilacoj. DiantojVidu “Dianto" en: Plurlingva nomaro de sovaĝaj plantoj en Eŭropo - Bernhard Eichkorn - Eld. Villingen-Schwenningen - 1995. Detala priskribo de la verko: Flaŭro.  hejmas precipe en Eŭropo kaj Azio, sed iuj specioj etendiĝas suden al norda Afriko, kaj unu specio (Dianthus repens) en arktika Norda Ameriko. La nomo devenas de la grekaj vortoj dios ("Zeŭso") kaj anthos ("floro"), kaj unuafoje skribe uziĝis fare de la greka botanikisto Theophrastus. Pri tianoma rolulo en greka mitologio vidu artikolon Dianto.

La floroj havas kvin petalojn, tipe kun iom denta rando, kaj en preskaŭ ĉiuj specioj estas (pale ĝis malhele) rozkoloraj. Unu specio (Dianthus knappii) havas flavajn florojn kun purpura centro.

Multaj poetoj konsideris la floron en siaj poemoj, ekzemple la germanlingvaj aŭtoroj Johann Wolfgang von Goethe, Heinrich Heine kaj Annette von Droste-Hülshoff.

La revolucio de 1974 en Portugalio estis nomita dianto-revolucio, ĉar la protestantoj simbole portis diantoflorojn sur roversoj de siaj jakoj.

 Sistematiko 
La genro Dianthus estis starigita en 1753 fare de Carl von Linné e Species Plantarum, 1, p. 409. Pro la beleco de la floro kaj ties odoro Linné donis la genran nomon Dianthus, floro de Zeŭso (Διός Diós por „dio“, „Zeŭso“ kaj ἄνθος anthos por floro). Sinonimoj por Dianthus L. estas: Caryophyllus MILL., Tunica LUDW. La genro Dianthus apartenas al la tribo Caryophylleae en la subfamilio Caryophylloideae ene de la familio Kariofilacoj (Caryophyllaceae).

eta|ĉina dianto (Dianthus chinensis)
eta|Dianthus gratianopolitanus
eta|Habito kaj floraroj de Dianthus hyssopifolius subsp. gallicus
eta|Habito kaj floraraoj de Montpeljera dianto (Dianthus monspessulanus subsp. monspessulanus)
eta|Dianthus lumnitzeri
eta|Dianthus petraeus
eta|pluma dianto (Dianthus plumarius)
[[Dosiero:Dianthus seguieri glaber RB.jpg|eta|Dianthus segueri“ subsp. „glaber“]]
eta|Dianthus serotinus)
eta|Dianthus sylvestris
Ekzistas ĉ. 320 ĝis 600 dianto-specioj (Dianthus) (elekto):

eta|Dianthus alpinus
eta|Dianthus caryophyllus
eta|Dianthus superbus
eta|Dianthus barbatus (Barba Dianto)
eta|ĝardendianto (Dianthus caryophyllus) kiel potplanto en plantdomo kun gutoirigacio
eta|mldekstra|Dianto (Dianthus barbatus)
eta|mldekstra|Dianto (Dianthus barbatus)
eta|mldekstra|Dianto (Dianthus barbatus `Sweet William`)
 Dianthus abchasicus GVINIAN.
 Dianthus acicularis LEDEB.
 Dianthus acrochlorus STAPF: Hejmregiono: Turkujo.
 Dianthus algetanus F.N.WILLIAMS: Hejmregiono: Hispanujo.
 alpa dianto (Dianthus alpinus L.)
 Dianthus anatolicus BOISS.
 Dianthus ancyrensis HAUSSKN. & BORNM.: Hejmregiono: Turkujo.
 Dianthus andronakii SCHISCHK.: Hejmregiono: Turkujo.
 Dianthus androsaceus (BOISS. & HELDR.) HAYEK
 Dianthus anticarius Boiss. & Reut.: Hejmregiono: Hispanujo.
 Dianthus arenarius L.
 Dianthus armeria L.
 Dianthus arpadianus ADE & BORNM.
 Dianthus arrostii C.PRESL: Hejmregiono: Sardio, Sicilio, Alĝerio kaj Maroko
 Dianthus atschurensis SOSN.
 Dianthus balansae BOISS.: Hejmregiono: Turkujo
 barba dianto (Dianthus barbatus L.)
 Dianthus behriorum BORNM.: Hejmregiono: iama Jugoslavio
 Dianthus benearnensis LORET: Hejmregiono: Hispanujo kaj Francujo
 Dianthus bessarabicus (KLEOPOW) KLOKOV
 Dianthus biflorus SM.: Hejmregiono: Grekujo
 Dianthus borbasii VANDAS
 Dianthus brevicaulis FENZL: Hejmregiono: Turkujo
 Dianthus broteri BOISS. & REUT.: Hejmregiono: Portugalujo kaj Hispanujo
 Dianthus callizonus SCHOTT & KOTSCHY
 Dianthus calocephalusBOISS.
 Dianthus campestris M.BIEB.
 Dianthus capitatus DC.
 Dianthus carbonatus KLOKOV
 Dianthus carmelitarum BOISS.: Hejmregiono: Turkujo
 kartuza dianto (Dianthus carthusianorum L.)
 ĝardendianto, (Dianthus caryophyllus L.)
 Dianthus caucaseus SIMS: Hejmregiono: Azerbajĝano, Armenujo kaj Kartvelujo.
 Dianthus charidemi PAU: Hejmregiono: Hispanujo vor
 Ĉina dianto (Dianthus chinensis L.): Hejmregiono: Ĉinujo, Kazaĥujo, Siberio, Koreujo, orienta Rusujo, Mongolujo. Ĝi estas kultivata kiel ornamplanto, en multaj partoj de la mondo ĝi estas neofito. (vidu la apudan foton)
 Dianthus ciliatus GUSS.: Hejmregiono: Kroatujo, Italujo kaj Albanujo
 Dianthus cinnamomeus SM.
 Dianthus cintranus BoISS. & REUT.: Hejmregiono: Portugalujo, Hispanujo, Alĝerio, Maroko kaj Tunizio
 monteta dianto (Dianthus collinus WALDST. & KIT.)
 Dianthus corymbosus SM.
 Dianthus costae WILLK.
 Dianthus crassipes R.ROEM.
 Dianthus cretaceus ADAMS
 Dianthus cribrarius CLEMENTI
 Dianthus crinitus SM.
 Dianthus crossopetalus FENZL
 Dianthus cruentus GRISEB.
 Dianthus cyprius A.K.JACKS. & TURRILL
 Dianthus cyri FISCH. & C.A.MEY.
 Dianthus daghestanicus KHARADZE
 delta dianto (Dianthus deltoides L.)
 Dianthus desideratus STRID
 Dianthus diffusus SIBTH. & SM.
 Dianthus diffusus SM.
 Dianthus diutinus KIT.
 Dianthus dobrogensis PRODAN
 Dianthus elatus Ledeb. Hejmregiono: norda Ŝinĝango, Kazaĥujo kaj okcidenta Siberio
 Dianthus eldivenus CZECZOTT
 Dianthus elegans D'URV.
 Dianthus elongatus C.A.MEY.
 Dianthus engleri HAUSSKN. & BORNM.
 Dianthus eretmopetalus STAPF
 Dianthus erinaceus BOISS.
 Dianthus erythrocoleus BOISS.
 Dianthus eugeniae KLEOPOW
 Dianthus ferrugineus MILL.
 Dianthus fimbriatus M.BIEB.
 Dianthus fischeri SPRENG.
 Dianthus floribundus BOISS.
 Dianthus formanekii FORMÁNEK
 Dianthus freynii VANDAS
 Dianthus fruticosus L.
 Dianthus furcatus BALB.
 Dianthus galicicae MICEVSKI
 Dianthus giganteiformis BORBÁS
 Dianthus giganteus D'URV. (sin.: Dianthus haynaldianus |BORBÁS, Dianthus intermedius BOISS., Dianthus subgiganteus FORMÁNEK, Dianthus giganteus subsp. haynaldianus (BORBÁS) TUTIN, Dianthus giganteus subsp. subgiganteus (BORBÁS) HAYEK, Dianthus giganteus subsp. subgiganteus (FORMÁNEK) STOJ. & ACHT.): invaziva disvastigo en Mezeŭropo. Ĝi havas subspeciojn:
 Dianthus giganteus subsp. banaticus (HEUFF.) TUTIN: Hejmregiono: iama Jugoslavio kaj Rumanujo.
 Dianthus giganteus subsp. croaticus (BORBÁS) TUTIN: Hejmregiono: Kroatujo, Slovenujo kaj Bulgarujo.
 Dianthus giganteus d'Urv. subsp. giganteus Dianthus giganteus subsp. vandasii (VELEN.) STOJ. & ACHT.: Hejmregiono: Bulgarujo, Rumanujo kaj okcidenta parto de Turkujo.
 glaĉera dianto (Dianthus glacialis HAENKE)
 Dianthus goerkii HARTVIG & STRID
 Dianthus gracilis SM.
 Dianthus graniticus JORD.
 grenobla dianto (Dianthus gratianopolitanus VILL.) (vidu la apudan foton)
 Dianthus grossheimii SCHISCHK.
 Dianthus guessfeldtianus MUSCHL.
 Dianthus guttatus M.BIEB.
 Dianthus haematocalyx BOISS. & HELDR.
 Dianthus henteri GRISEB. & SCHENK
 Dianthus hoeltzeri C.WINKLER: Hejmregiono: norda Ŝinĝango, Kazaĥujo kaj okcidenta Mongolujo.
 Dianthus humilis LEDEB.
 Dianthus hymenolepis BOISS.
 Dianthus hypanicus |ANDRZ.
 Dianthus hyssopifolius L.: Ekzistas subspecioj.
 Dianthus hyssopifolius L. subsp. hyssopifolius: Hejmregiono: Ibera Duoninsulo. (vidu la apudan foton)
 Dianthus hyssopifolius subsp. gallicus (PERS.) M.LAÍNZ & MUÑOZ GARM., sin.: Dianthus gallicus PERS.: Hejmregiono: Hispanujo kaj Francujo. (vidu la apudan foton)
 Dianthus imereticus (RUPR.) SCHISCHK.
 Dianthus inamoenus SCHISCHK.
 Dianthus ingoldbyi TURRILL
 Dianthus integer VIS.
 Dianthus jablanicensis MICEVSKI
 Dianthus jacupicensis (KOŠANIN) MICEVSKI
 Dianthus jugoslavicus MICEVSKI
 Dianthus juniperinus SM.: Ĝi estas endemiito en Kreto.
 Dianthus kapinaensis MARKGR. & LINDTNER
 Dianthus karami (BOISS.) MOUTERDE
 Dianthus kastembeluensis FREYN & SINT.
 Dianthus ketzkhovelii MAKASCHV.
 Dianthus khirghizicus SCHISCHK.: Hejmregiono: okcidenta Tjanŝano kaj nordokcidenta Pakistano.
 Dianthus knappii (PANT.) BORBÁS
 Dianthus krylovianus JUZ.
 Dianthus kuschakewiczii REGEL & SCHMALH.: Hejmregiono: norda Ŝinĝango kaj Kazaĥujo.
 Dianthus kusnezowii MARCOW.
 Dianthus lactiflorus FENZL
 Dianthus lanceolatus RCHB.
 Dianthus langeanus WILLK.
 Dianthus laricifolius BOISS. & REUT.
 Dianthus legionensis (WILLK.) F.N.WILLIAMS
 Dianthus leptopetalus WILLD.
 Dianthus leucophaeus SM.
 Dianthus leucophoeniceus DÖRFL. & HAYEK
 Dianthus libanotis LABILL.
 Dianthus liboschitzianus SER.
 Dianthus longicalyx MIQ.: Hejmregiono: Ĉinujo, Tajvano, Japanujo kaj Koreujo.
 Dianthus lusitanus BROT.
 Dianthus lydus Boiss.
 Dianthus macedonicus MICEVSKI
 Dianthus marschallii SCHISCHK.
 Dianthus masmenaeus BOISS.
 Dianthus membranaceus BORBÁS
 Dianthus micranthus BOISS. & HELDR.
 Dianthus microlepis BOISS.
 Dianthus moesiacus VIS. & PANČIĆ
 Dianthus monadelphus VENT.
 Dianthus monspessulanus L. (Syn.: Dianthus hyssopifolius subsp. monspessulanus |(L.) GRAEBN. & P.GRAEBN.) (vidu la apudan foton): Ekzistas subspecioj:
 montpeljera dianto (Dianthus monspessulanus L. subsp. monspessulanus): Hejmregiono: okcidenta, suda kaj sudorienta Eŭropo. (vidu la apudan foton)
 Dianthus monspessulanus subsp. marsicus (TEN.) NOVÁK (Dianthus marsicus TEN., Dianthus sternbergii subsp. marsicus (TEN.) PIGNATTI, Dianthus waldsteinii subsp. marsicus (TEN.) GREUTER & BURDET): Hejmregiono: Italujo. (vidu la apudan foton)
 morava dianto (Dianthus moravicus KOVANDA)
 Dianthus multiaffinis PAU
 Dianthus multicaulis BOISS. & A.HUET
 Dianthus multiceps WILLK.
 Dianthus multinervis VIS.
 Dianthus muschianus KOTSCHY & BOISS.
 Dianthus myrtinervius GRISEB.
 Dianthus nanshanicus C.Y.YANG & L.X.DONG: en Ŝinĝango, en alteco de pli ol 1900 m.
 Dianthus nardiformis JANKA
 Dianthus nitidus |WALDST. & KIT.
 Dianthus noeanus BOISS.
 Dianthus ohridanus MICEVSKI
 Dianthus orientalis ADAMS: Hejmregiono: sudokcidenta Azio, Ŝinĝango, kaj Tibeto.
 Dianthus palinensis S.S.YING: endemiito en Taoyuan Xian , norda Tajvano.
 Dianthus pallidiflorus SER.
 Dianthus pavonius TAUSCH
 Dianthus pelviformis HEUFF.
 Dianthus pendulus BOISS. & C.I.BLANCHE
 Dianthus petraeus WALDST. & KIT. (vidu la apudan foton)
 Dianthus pineticola KLEOPOW
 pinpingla dianto (Dianthus pinifolius SM.)
 Dianthus platyodon Klokov
 plumdianto (Dianthus plumarius L.) (vidu la apudan foton)
 Dianthus plumbeus SCHISCHK.
 Dianthus pogonopetalus BOISS. & KOTSCHY
 Dianthus pontederae A.KERN.
 Dianthus praecox KIT.: Ĝi havas subspeciojn:
 Dianthus praecox KIT. subsp. praecox (sin.: Dianthus plumarius subsp. praecox (KIT.) PAWÊ.): Hejmregiono: Polujo, Hungarujo kaj Slovakujo.
 [[Dianthus praecox subsp. lumnitzeri ]] (WIESB.) KMET'OVÁ, sin.: Dianthus lumnitzeri WIESB., Dianthus plumarius subsp. lumnitzeri (WIESB.) DOMIN: Hejmregiono: Aŭstrio, Liĥtenŝtejno, Hungarujo kaj Slovakujo.
 Dianthus praecox subsp. pseudopraecox |(NOVÁK) KMET'OVÁ: Hejmregiono: Slovakujo.
 Dianthus pratensis M.BIEB.
 Dianthus preobrashenskii KLOKOV
 Dianthus prilepensis MICEVSKI
 Dianthus pseudarmeria M.BIEB.
 Dianthus pseudoversicolor KLOKOV
 Dianthus pungens L.
 Dianthus pygmaeus HAYATA: en Tajvano an altoj de 1400 ĝis 3900 metroj.
 Dianthus pyrenaicus POURR.
 Dianthus quadrangulus VELEN.
 Dianthus raddeanus VIERH.
 Dianthus ramosissimus PALLAS EX POIRET: Hejmregiono: norda Ŝinĝango, Kazaĥujo, okcidenta Siberio kaj okcidenta Mongolujo.
 Dianthus recognitus SCHISCHK.
 Dianthus repens WILLD.: Hejmregiono: Jukono, Alasko, Mongolujo, Siberio kaj orienta Rusujo.
 Dianthus rigidus M.BIEB.
 Dianthus robustus BOISS. & KOTSCHY
 Dianthus roseoluteus VELEN.
 Dianthus rupicola BIV.
 Dianthus ruprechtii SCHISCHK.
 Dianthus scaber CHAIX
 Dianthus scardicus WETTST.
 Dianthus schemaschensis SCHISCHK.
 Dianthus seguieri VILL., sin.: Dianthus sylvaticus WILLD.) (vidu la apudan foton): Ekzistas subspecioj
 [[Dianthus seguieri subsp. glaber]] ČELAK., sin.: Dianthus sylvaticus HOPPE, Dianthus seguieri subsp. sylvaticus (HOPPE) HEGI: Hejmregiono: Germanujo, Aŭstrio kaj Francujo.
 Dianthus seguieri subsp. requienii (GODR.) M.BERNAL, M.LAÍNZ & MUÑOZ GARM. (Sin.: Dianthus requienii GREN. & GODR., Dianthus cadevallii SENNEN & PAU, Dianthus gautieri SENNEN, Dianthus seguieri subsp. cadevallii (SENNEN & PAU) O.BOLÒS & VIGO, Dianthus seguieri subsp. gautieri (SENNEN) TUTIN): Hejmregiono: Francujo, Andoro kaj Hispanujo.
 Dianthus seguieri VILL. subsp. seguieri, sin.: Dianthus seguieri subsp. italicus TUTIN): Hejmregiono: Francujo kaj Italujo.
 Dianthus semenovii (REGEL & HERDER) VIERHAPPER: Hejmregiono: Ŝinĝango, Kazaĥujo, Kirgizio.
 Dianthus serotinus WALDST. & KIT. (vidu la apudan foton)
 Dianthus serratifolius SM.
 Dianthus serrulatus DESF.
 Dianthus sessiliflorus BOISS.
 Dianthus setisquameus HAUSSKN. & BORNM.
 Dianthus simulans STOJ. & STEF.
 Dianthus sinaicus BOISS.
 Dianthus siphonocalyx BLAKELOCK
 Dianthus skopjensis MICEVSKI
 Dianthus soongoricus SCHISCHKIN: Hejmregiono: norda Ŝinĝango, Kazaĥiokaj okcidenta Mongoluo.
 Dianthus sphacioticus BOISS. & HELDR.: Ĝi estas endemiito en Kreto.
 Dianthus spiculifolius SCHUR
 Dianthus squarrosus M.BIEB.
 Dianthus stamatiadae RECH.F.
 Dianthus stenopetalus GRISEB.
 Dianthus sternbergii CAPELLI, sin.: Dianthus monspessulanus subsp. waldsteinii (STERNB.) NYMAN, Dianthus waldsteinii STERNB., Dianthus hyssopifolius subsp. sternbergii (CAPELLI) GRAEBN. & P. GRAEBN., Dianthus monspessulanus subsp. sternbergii HEGI)
 Dianthus stramineus BOISS. & HELDR.
 Dianthus stribrnyi VELEN.
 Dianthus strictus BANKS & SOL. (sin.: Dianthus polycladus BOISS., Dianthus strictus subsp. polycladus (BOISS.) KOLLMANN): Ĝi havas kelkajn subspeciojn.
 Dianthus strictus BANKS & SOL. subsp. strictus Dianthus strictus subsp. multipunctatus |(SER.) GREUTER & BURDET: Hejmregiono: orienta mediteranea regiono. Ĝi troviĝas sur la greka ĉeflando, sur la orienta egeaj insuloj Kipro Egiptio, Israelo, Jordanio, Libano, Sirio kaj la azia parto de Turkio.
 Dianthus strictus subsp. troodi (POST) GREUTER & BURDET: Ĝi estas endemio en Kipro.
 Dianthus strictus subsp. velutinus (BOISS.) GREUTER & BURDET: Hejmregiono: Israelo,Jordanio, Libanono kaj Sirio.
 Dianthus strymonis RECH. F.
 Dianthus subacaulis VILL.
 Dianthus subbaeticus FERN.CASAS
 Dianthus subulosus CONRATH & FREYN
 Dianthus superbus L.): Ĝi troviĝas en pluraj subspecioj en Eŭropo, Ĉinujo, Japanujo, Kazaĥujo, Koreujo, Mongolujo, Siberio kaj la ekstrema oriento de Rusujo. (vidu la apudan foton)
 Dianthus sylvestris Wulfen (vidu la apudan foton)
 Dianthus tabrisianus BOISS.
 Dianthus tenuiflorus (GRISEB.) GRISEB.
 Dianthus tesquicola KLOKOV
 Dianthus toletanus BOISS. & REUT.
 Dianthus transcaucasicus SCHISCHK.
 Dianthus trifasciculatus KIT.
 Dianthus tripunctatus SM.
 Dianthus tristis VELEN.
 Dianthus turkestanicus PREOBRASCHENSKY: Hejmregiono: norda Ŝinĝango kaj Kazaĥujo.
 Dianthus tymphresteus (BOISS. & SPRUNER) BOISS.
 Dianthus uralensis KORSH.
 Dianthus urumoffii STOJ. & ACHT.
 Dianthus versicolor LINK
 Dianthus vigoi M.LAÍNZ
 Dianthus viridescens CLEMENTI
 Dianthus viscidus BORY & CHAUB.
 Dianthus vodnensis MICEVSKI
 Dianthus volgicus JUZ.
 Dianthus xylorrhizus BOISS. & HELDR.: Ĝi estas endemiito en Kreto.
 Dianthus zederbaueri VIERH.
 Dianthus zonatus'' FENZL

 Referencoj 

Kategorio:Kariofilacoj