Kacivelo (Jalta municipo)

Kacivelo (, , ) estas urbotipa loĝloko de la Jalta municipo (montrita denskolore sur la mapo) de Aŭtonoma Respubliko Krimeo, grava scienca centro de Ukrainio. Administre la loĝloko apartenas al la Simeiza komunumo kaj troviĝas 2,5 kilometrojn okcidente de la loĝloko Simeizo ĉe la aŭtovojo Sebastopolo-Teodozio. En la loĝloko loĝas ĉirkaŭ 650 homoj, plejparte rusoj. La loĝloko estas ligita al Simeizo per busa trafiko.

 Historio 
Ĝis la 20a jarcento la loĝloko evoluis kiel negranda ripoz-loko, kie
troviĝis kelkaj somerdomoj de riĉuloj kaj artistoj.

En la jaro 1929 oni konstruis ĉi tie la Nigramaran hidrofizikan stacion
(sub gvido de V. Ŝulejkin). En la jaro 1949 surbaze de la stacio estis
fondita Moskva hidrofizika instituto; nuntempe en Kacivelo aktivas la
Nigramara filio de tiu instituto (kiu nun apartenas al Ukrainio). En la maro (duonkilometron for de la bordo)
troviĝas negranda poreksperimenta platformo, kiu iĝis la unua
en Eŭropo mar-platformo por hidrofizikaj esploroj.

En la 60aj jaroj de la XXa jarcento en la loĝloko estis konstruita
ŝtorm-baseno - aerohidrodinamika tubo forme de ringo, en kiu la ondo,
pelata de 20 altpotencaj ventoliloj, moviĝas kvazaŭ en naturaj kondiĉoj.
En tiu baseno oni aranĝis i.a. la esplorojn pri hidrodinamiko de delfenoj.

Gravan rolon por la evoluo de la loĝloko ludis ankaŭ la radioastronomia
fako de Krimea astrofizika observatorio, kiu troviĝas inter Kacivelo kaj
Simeizo (la ĉefa rezidejo de la observatorio estas la loĝloko
Nauĉno). En la jaro 1966 en la loĝloko
oni muntis raditeleskopon kun diametro de la anteno egala al 22 metroj
(tiutempe ĝi estis la plej granda raditeleskopo en la mondo). En la jaro
1969 la teleskopo kune kun analogia teleskopo de la usona observatorio
"Green Bank" partoprenis la interkontinentan interferometrion, kiu estis
la unua eksperimento de tia skalo en la mondo.

Alia scienca institucio situanta en Kacivelo estas Krimea filio
de Instituto de fiziko "P. Lebedev". La filio estis fondita en
1948 kaj dum longa tempo ĝi estis la plej potenca radi-astronomia observatorio
en Eŭropo. En la jaro 1952 la stacion ekestris V. Vitkeviĉ, kiu
sukcesis organizi la faman eksperimenton, danke al kiu li malkovris la
ekziston de superkorono de la suno (la eksperimento baziĝis sur esplorado
de rentgen-radiado, kiu pasas tra la suno proksimume la 15an de junio, kiam
la suno troviĝas antaŭ la Kraba nebulozo, granda fonto
de iks-radioj).

 Nuntempo 
La sciencaj institucioj daŭre havas gravan rolon por la loĝloko, tamen
lastatempe ĝi evoluas ankaŭ kiel ripoz-loko. Proksime al Kavicelo
troviĝas granda akvoparko (ripoz-loko kun multaj akvaj atrakcioj).

En la loĝloko estas infana ĝardeno kaj negranda ekspozicio
pri la vivo kaj agado de V. Ŝulejkin (fama sovetia geofizikisto, kiu laboris
ĉi tie). Ankaŭ la observatorio lastatempe estas populara turisma
loko; ĉi tie eblas partopreni interesan ekskurson tra la nokta ĉielo.

Kategorio:Loĝlokoj de la Jalta municipo
Kategorio:Urbotipaj loĝlokoj de Krimeo