Salomėja Nėris

Salomėja Nėris (ĝis 1940 Salomėja Neris; vera nomo: Salomėja Bačinskaitė-Bučienė; naskiĝo la 17-an de novembro 1904 – morto la 7-an de julio 1945) estas unu el la plej bone konataj poetinoj de Litovio.

 Biografio 
Salomėja Nėris naskiĝis en la regiono de la hodiaŭa litova komunumo Vilkaviškis. Ŝi finis la Universitaton de Litovio en Kaŭnaso kie ŝi studis la litovan kaj germanan lingvojn kaj literaturojn. Poste ŝi laboris kiel instruistino en la urboj Lazdijai, Kaŭno kaj Panevėžys. La unua kolektaĵo de poemoj estis publikigita sub la titolo Anksti rytą (Dum frua mateno) en la jaro 1927, unu jaron antaŭ ŝia universitata diplomiĝo.

Dum ŝi plustudis la germanan lingvon en Vieno, la juna instruistino dum 1929 renkontis la litovan studenton pri medicino Bronius Zubrickas kaj enamiĝis. Zubrickas havis socialismajn vidpunktojn, kaj dum ŝi origine verkis por konservativaj kaj katolikaj publikaĵoj en Litovio, Nėris mem iĝis socialisto por impresi la amikon.

Ekde 1931 la verkistino vivis en Kaŭnaso, kaj dum la unuaj publikaĵoj verkitaj tie ankoraŭ estas tradiciaj popolaj rakontoj, la pli postaj versoj iĝas pli batalemaj kaj porkomunismaj. Tamen ŝi ne vere engaĝiĝis en politiko kaj partia propagando, sed daŭre fokusiĝis je verkado de poemoj. Dum 1938 ŝi gajnis la nacian literaturan premion.

Kontroverse diskutiĝis ŝia laŭ multaj litovoj tro por-sovetunia starpunkto, kiam la sovetunia "Ruĝa Armeo" perforte konkeris la landon. La pluan Duan Mondmiliton Salomėja Nėris pasigis en Rusio, ĝis dum 1944 ŝi revenis al Kaŭnaso, sed jam la postan jaron mortis. Aparte la lastaj poemoj montras fortan amon al la litova kulturo kaj loĝantaro.

La origina verkista pseŭdonimo de la verkistino estis Neris, la nomo de la dua plej granda rivero de Litovio. Kiam dum 1940 iuj el ŝiaj studentoj atakis ŝin ne esti sufiĉe opozicia al la okupanta potenco Sovetunio kaj nomis ŝin perfidanto de sia lando, ne inda je pseŭdonimo tiom forte ligita al la patrio, ŝi aldonis la diakritan signon super la litero "e" de la pseŭdonimo kaj kreis novan, artefaritan nomon sen signifo. Malgraŭ tiuj kritikoj kaj malgraŭ la tre liberaj esprimoj en ŝiaj poemoj, aprezataj ankaŭ de komunismaj funkciuloj en la tiutempe ŝtalinisma Sovetunio, Salomėja Nėris dum sia tuta vivo restis ne nur aparte ligita la la tradicia litova kulturo, sed ankaŭ tre religiema katoliko kaj regula vizitanto de diservoj.

 Libroj 
 Anksti rytą - Kaŭnaso: 1927 - 77 paĝoj
 Pėdos smėly - Kaŭnaso: Sakalas, 1931 - 61 paĝoj
 Per lūžtantį ledą - Kaŭnaso: Sakalas, 1931 - 48 paĝoj
 Mūsų pasakos - Kaŭnaso: Spindulys, 1934 - 160 paĝoj
 Per lūžtantį ledą - Kaŭnaso: Sakalas, 1935 - 48 paĝoj
 Diemedžiu žydėsiu - Kaŭnaso: Sakalas, 1938 - 69 paĝoj
 Eglė žalčių karalienė - Kaŭnaso: 1940 - 107 paĝoj
 Poema apie Staliną - Kaŭnaso: Spaudos fondas,1940 - 16 paĝoj
 Rinktinė - Kaŭnaso: 1941. - 192 paĝoj
 Dainuok, širdie gyvenimą: eilėraščiai ir poemos - Kaŭnaso: 1943 - 39 paĝoj
 Lakštingala negali nečiulbėti - Kaŭnaso: 1945 - 109 paĝoj
 Eglė žalčių karalienė - Kaŭnaso: 1946 - 96 paĝoj
 Poezija: 2 volumoj - Kaŭnaso: 1946
 Našlaitė - Kaŭnaso: 1947 - 48 paĝoj
 Žalčio pasaka - Ĉikago: 1947 - 112 paĝoj
 Rinktinė - Vilno: 1950 - 276 paĝoj
 Eilėraščiai - Vilno: 1951 - 84 paĝoj
 Poema apie Staliną - Vilno: 1951 - 36 paĝoj
 Pavasario daina - Vilno: 1953 - 38 paĝoj
 Poezija - Vilno: 1954 - 500 paĝoj
 Baltais takeliais bėga saulytė - Vilno: 1956 - 164 paĝoj
 Raštai: tri volumoj - Vilno: 1957
 Rinktinė - Kaŭnaso: 1958 - 112 paĝoj - (biblioteko de lernantoj)
 Širdis mana - audrų daina - Vilno: 1959 - 474 paĝoj
 Eglė žalčių karalienė: poema pasaka - Vilno: 1961 - 51 paĝoj
 Pavasaris per kalnus eina: eilėraščiai - Vilno: Valstybinė 1961 - 511 paĝoj
 Biala sciezka - Varsovio: 1963 - 34 paĝoj - Pole
 Kur baltas miestas: rinktinė - Vilno: Vaga, 1964 - 143 paĝoj
 Rinktinė (kolektaĵo) - Kaŭnaso: Šviesa, 1965 - 90 paĝoj - (biblioteko de lernantoj)
 Laumės dovanos - Vilno: Vaga, 1966. - 25 paĝoj
 Poezija: 2 volumoj - Vilno: Vaga, 1966
 Keturi: poemo. - Vilno: Vaga, 1967
 У родника - Vilno: Vaga, 1967 - Ruse
 Лирика - Moskvo: Chudožestvennaja literatura, 1971 - 230 paĝoj - Ruse
 Poezija - Vilno: Vaga, 1972 - 2 volumoj
 Negesk žiburėli - Vilno: Vaga, 1973 - 151 paĝoj
 Egle - zalkšu karaliene: traduko de Daina Avotiņa - Rigo: Liesma, 1974 - 58 paĝoj - Latve
 Širdis mana - audrų daina - Vilno: Vaga, 1974 - 477 paĝoj
 Kaip žydėjimas vyšnios: poezijos rinktinė - Vilno: Vaga, 1978 - 469 paĝoj
 Poezija: rinktinė - Vilno: Vaga, 1979 - 827 paĝoj
 Ветер новых дней: стихотворения - Moskvo: Chudožestvennaja literatura, 1979 - 334 paĝoj - Ruse
 Mama! Kur tu?: poemo - Vilno: Vaga, 1980 - 38 paĝoj
 Nemunėliai plauks - Vilno: Vaga, 1980 - 201 paĝoj
 Negesk, žiburėli: eilėraščiai ir poemos - Vilno: Vaga, 1983 - 103 paĝoj
 Nedziesti, gaismehlit - Rigo: Liesma, 1984 - 129 paĝoj - Latve
 Raštai: 3 volumoj - Vilno: Vaga, 1984
 Blue sister, river Vilija = sesuo Žydrioji - Vilija = Сестра Голубая - Вилия - Moskvo: Raduga, 1987 - 261 paĝoj - Angle kaj ruse
 Соловей не петь не может: Стихи- Vilno: Vaga, 1988 - 160 paĝoj - Ruse
 Эгле, королева ужей": traduko de M. Petrov - Vilno: Vyturys, 1989 - 62 paĝoj - Ruse
 Wiersze wybrane: traduko de M. Stempkowska - Kaŭnaso: Šviesa, 1989 - 221 paĝoj - Pole
 Prie didelio kelio: eilėraščiai - Vilno: 1994 - 96 paĝoj
 Tik ateini ir nueini: kolektaĵo - Vilno: Alma littera, 1995 - 220 paĝoj
 Eglė žalčių karalienė - Vilno: Lietus, 1998 - 126 paĝoj

N