2 Palaso

Palaso, oficiale 2 Pallas, estas la tria plej granda asteroido en la asteroida zono (averaĝa diametro de 524 km) kaj la dua kiun oni malkovris.

 Malkovro 
Ĝin malkovris la  Heinrich Olbers, kiam li provis retrovi la preskaŭplanedon Cereso helpe de prognozoj faritaj de Carl Friedrich Gauss. Olbers malkovris ankaŭ 4 Vesta.

 Historio de la malkovro 
En 1801, la astronomo Giuseppe Piazzi ekvidis ion, kiu aspektis kiel kometo. Iom poste, li anoncis la malkovron de objekto, kies movo estis tro malrapida kaj unuforma por esti tiu de kometo. Li sugestis, ke temis pri novtipa objekto. Tiu objekto malaperis malantaŭ la Suno. Retrovis ĝin kelkajn monatojn poste barono Franz Xaver von Zach kaj Heinrich Olbers, danke al kalkulo farita de Gauss. Tiun objekton oni nomis Cereso (aŭ 1 Ceres); ĝi estis la unua malkovrita asteroido.

Iom poste, Olbert, provante lokalizi Cereson, rimarkis alian objekton proksime. Estis Palaso, kiu hazarde pasis apud Cereso.

Oni atendis la malkovron de unu nova planedo inter Marso kaj Jupitero, sed ne de du.

En 1947, la japana astronomo Kiyotsugu Hirayama, studante asteroidajn movojn, malkovris, ke ĉi tiuj estas klaseblaj en diversaj grupoj kaj malkovris tri asteroidojn samgrupajn kiel Palaso; li nomis tiujn: la Palasa familio. De 1994, pli ol dek anoj de tiu familio estis malkovritaj, kaj en 2002, la ekzisto de tiu familio estis konfirmita per la spektro de ties anoj.

 Nomo 
Pallas estis nomita laŭ la greka diino Pallas AtenaAtena, en mitologio, estis kromnomita Palaso ĉar ŝi mortigis la giganton Pallas, en epopeo Gigantomaĥio. En alia mito, male, Pallas estis amikino de Atena, kiun tiu-ĉi mortigis akcidente diino de saĝo, scienco kaj artoj.

 Ecoj 
 Orbitaj ecoj 
eta|180px|maldekstra|Orbito de la asteroido
 Afelio: 510.468 Gm (= 3.412 A.U.)
 Perihelio: 319.005 Gm (= 2.132 A.U.)
 Granda duonakso: 414,737 Gm (= 2,772 A.U.)
 Orbita periodo: 1686.044 tagoj (= 4.62 jarojEn astronomio, oni uzas la julian jaron, kies daŭro estas ekzakte 365,25 tagoj)
 La palasa orbito havas grandan inklinacion: 34,21 ° rilate al la meza plano de la sunsistemo (34,838° rilate al la ekliptiko).
 La rotaciperiodo de Pallas estas 7 horoj kaj 49 minutoj kaj ĝia aksa dekliniĝo estas estimata al 78° ± 13°. Oni ne scias ĉu la rotacio estas prograda aŭ retrograda.

 Aliaj ecoj 
eta|180px|maldekstra|Komparaj grando de la 10 unuaj objektoj de ĉefa zono, antaŭ la Luno. 2 Palaso estas la 2-a el maldekstre.
La mason oni kalkulis je 1,21 × 10−10 sunmasoj aŭ 2,41 × 1020 kilogramoj.

Pere de observado de steleklipsojAnglalingva artikolo: http://adsabs.harvard.edu/cgi-bin/nph-bib_query?bibcode=1990AJ.....99.1636D estas deduktebla la grandeco: la formo de Pallas sekve de tio estas triaksa elipsoido kun aksolongecoj de 574 ± 10 km, 526 ± 3 km kaj 501 ± 2 km. Bone konforme kun tio, el observadoj de la Infraruĝa Astronomia Satelito (infrared astronomical satellite) oni deduktis averaĝan diametron de 523 ± 20 km.
Tiel Pallas estas, krom Cereso, la plej granda astro de la klasika asteroida zono, sed ĝin superas laŭ maso kaj Cereso kaj 4 Vesta.

Ĝia surfaco, kies averaĝa albedo estas 0,159, konsistas el silikato, malriĉa je fero kaj akvo (tiatipaj mineraloj inkludas olivinon kaj piroksenon) kaj ĝia spektro similas tiun de karbon-kondraj meteoroidoj.

 Notindaĵo 
La ĥemia elemento Paladio, kiun oni malkovris en 1803 estis tiel nomata refere al la malkovro de Palaso, unu jaron antaŭe.

 Notoj kaj referencoj 

 Eksteraj ligiloj 




  Pallas: mort-naskita planedo
  Estas tempo vidi la asteroidon Pallas plej bone; el Universe Todaj – 18-a de februaro 2014

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Carl Friedrich Gauss
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1802