Tanganjiko

eta|Burundi Tanganjiko boatoj sur la lago
eta|Fiŝkaptistoj ĉe la bordo de Burundo.

Tanganjiko estas lago en orienta Afriko, inter Burundo, Kongo Kinŝasa, Tanzanio kaj Zambio. Ĝi apartenas al la Granda Rifto kaj estas unu el la Afrikaj Grandaj Lagoj. Tanzanio (46%) kaj DRK (40%) havas la majoritaton de la lago.

Ĝi havas longon de 673 km, areon de ĉ. 32.900 km² kaj maksimuman profundon taksatan je 1470 metroj; pro tiu ĉi granda profundo ankaŭ ĝia volumeno estas sufiĉe granda, 18.900 km³. Oni konsideras ĝin la dua plej profunda kaj la dua plej akvohava lago de la mondo, post Bajkalo en Siberio. Ĝi estas ankaŭ la plej longa nesalakva lago en la mondo. Ĝia surfaco estas 773 metrojn super marnivelo; ĝia fundo do estas profunde sub marnivelo.

Ĝia elfluaĵo estas rivero Lukugo, kiu fluas al rivero Lualabo kaj fine al Kongo. Laste la fluo iras al la Atlantika Oceano. La rivero Ruzizi (ankaŭ foje literumita Rusizi) longas 104 km; ĝi estas la ununura defluanto de la lago Kivuo (altitudo 1500 m) kaj unu el la alfluantoj de la lago Tanganjiko (altitudo 770 m).

La lago donis la nomon al Tanganjikio, kiu nun estas parto de Tanzanio.

 Urboj 
Oriente situas la tanzania urbo Kigoma, kies haveno estas fervoje ligita al Daresalamo. Ekzistas ankaŭ pramŝipa ligo al la burunda urbo Buĵumburo. La plej grava konga urbo ĉe la lago estas Kalemio, nome ĉefurbo de la nove kreita Tanganjika Provinco de la Demokratia Respubliko Kongo, kies orienta bordo la lago estas.

 Geografio 
La lago Tanganjiko estas situanta ene de Albert-Rifto, nome la okcidenta branĉo de la Orientafrika Rifto, kaj estas limigita de la montaraj muroj de la valo. Ĝi estas la plej granda rifta lago en Afriko kaj la dua plej granda lago laŭ volumo en la mondo. Ĝi estas la plej profunda lago en Afriko kaj tenas la plej grandan volumon de nesala akvo; kio estas ĉirkaŭ 18% de la nesala akvo disponebla en la tuta mondo. Ĝi etendas al 676 km en ĝenerala nord-suda direkto kaj averaĝas 50 km laŭ larĝo. La lago kovras ĉirkaŭ 32 900 km², kun bordo de 1 828 km, averaĝa profundo de 570 m kaj maksimuma profundo de 1 470 m (en la norda baseno). Ĝi tenas ĉirkaŭkalkulitan 18 900 km³.  Ĝi havas averaĝan surfacan temperaturon de  kaj pH averaĝe 8.4.

La enorma profundo kaj tropika loko de la lago povas eviti 'agitiĝon' de akvaj masoj, kio signifas ke multo el la plej profundaj akvoj de la lago estas la tiel nomita 'fosilia akvo' kaj estas senoksigena. La akvokolekta basena areo de la lago estas 231,000 km². Du ĉefaj riveroj fluas en la lago, same kiel nombraj pli malgrandaj riveroj kaj rojoj (kies longoj estas limigitaj de la deklivaj montoj ĉirkaŭ la lago). Estas unu ĉefa elfluo, nome Lukugo, kiu elfluas en la baseno de la Kongo.

La ĉefa rivero kiu fluas en la lagon estas la Ruzizi, formita antaŭ ĉirkaŭ 10,000 jaroj, kiu eniras ĉe la nordo de la lago el la Lago Kivu. La rivero Malagarasi, kiu estas la dua plej granda rivero de Tanzanio, eniras ĉe la orienta flanko de la lago Tanganjiko. La Malagarasi estas pli malnova ol la lago Tanganjiko kaj, antaŭ la lago formiĝis, rekte dreniĝis en la rivero Kongo.

La lago havas kompleksan historion de ŝanĝo de fluaj modeloj, pro sia alta altitudo, granda profundo, malalta takso de replenigo kaj montara situo en malkvieta vulkana areo kiu estis suferinta klimatajn ŝanĝojn. Ŝajne ĝi havis rare en la pasinto elfluon al la maro. Ĝi estis priskribita kiel 'praktike endorea' pro tiu tialo. La laga konekto al la maro estas dependa el alta akvonivelo kiu permesas al akvo elflui tra la Lukungo en la Kongo.

Pro la tropika situo de la lago, ĝi suferas altan indicon de vaporiĝo. Tiele ĝi dependas el alta enfluo tra la Ruzizi el la la Lago Kivu por teni la lagon sufiĉe alta por elflui. Tiu elfluo estas ŝajne ne pli ol 12,000 jarojn aĝa, kaj rezultis el lafofluo kiu ŝtopis kaj ŝanĝis la antaŭan elfluon de la baseno de Kivu en la Lagon Eduardon kaj poste en la sistemon de Nilo, kaj ŝanĝis ĝin al la Lago Tanganjiko. Signoj de antikvaj akvobordoj indikas ke foje Tanganjiko povis esti ĝis 300 m pli malalta ol ties nuna surfaca nivelo, sen aliro al la maro. Eĉ ties nuna elfluo estas intermita kaj povis ne esti funkcianta kiam unuafoje ĝi estis vizitita de okcidentaj esploristoj en 1858.

La lago povis ankaŭ havi foje diferencajn enfluojn kaj elfluojn: oni proponis ke iam ekzistis interna enfluo el pli alta Lago Rukva, aliro al Malavia Lago kaj al elirejo al la Nilo iam dum la historio de la lago.

 Biologio 
 Fiŝoj 
La lago enhavas almenaŭ 250 speciojn de cikledaj fiŝoj kaj 75 speciojn de ne-cikledaj fiŝoj,West, K. (prepared by) (2001). Lake Tanganyika: Results and Experiences of the UNDP/GEF Conservation Initiative (RAF/92/G32) in Burundi, D.R. Congo, Tanzania, and Zambia. Lake Tanganyika Biodiversity Project. plej el kiuj loĝas laŭborde de la linio je profundoj de proksimume 180 m. La plej granda biomaso de fiŝoj, tamen, estas en la pelaga zono (malfermaj akvoj) kaj estas hegemoniita de ses specioj: du specioj de "Tanganjika sardino" kaj kvar specioj de predantaj Lates (rilataj al, sed ne samaj kiel, la Nila perko kiu estis formortiginta la cikledojn de la Lago Viktorio). Preskaŭ ĉiuj (98%) el la tanganikaj cikledaj specioj estas endemiaj de la lago, kaj tiele la Lago Tanganjiko estas grava biologia rimedo por la studo de speciigo en evoluado.Kornfield, Ivy & Smith, Peter A. African Cichlid Fishes: Model Systems for Evolutionary Biology, Annual Review of Ecology and Systematics , Vol. 31: 163-196, Nov. 2000 Inter ne-cikledaj fiŝoj, 59% el la specioj estas endemiaj.

Multaj specioj de cikledoj el la Lago Tanganjiko, kiaj fiŝoj el la brilkolora genro Tropheus, estas popularaj fiŝoj inter posedantoj de akvarioj precize pro ties brilaj koloroj. Ankaŭ rekrei biotopon similan al tiu de la Lago Tanganjiko  por hejmigi tiujn cikledojn en vivmedio simila al tiu de ties natura medio estas populara en la akvaria hobio.

 Cikledoj 
Jen listo de 55 genroj el kiuj plej multajn speciojn havas Neolamprologus:

 Altolamprologus calvus
 Altolamprologus compressiceps
 Astatoreochromis straeleni
 Astatotilapia burtoni
 Astatotilapia stappersii
 Aulonocranus dewindti
 Baileychromis centropomoides
 Bathybates fasciatus
 Bathybates ferox
 Bathybates graueri
 Bathybates hornii
 Bathybates leo
 Bathybates minor
 Bathybates vittatus
 Benthochromis horii
 Benthochromis melanoides
 Benthochromis tricoti
 Boulengerochromis microlepis
 Callochromis macrops
 Callochromis melanostigma
 Callochromis pleurospilus
 Cardiopharynx schoutedeni
 Chalinochromis brichardi
 Chalinochromis popelini
 Coptodon rendalli
 Ctenochromis horei
 Cunningtonia longiventralis
 Cyathopharynx furcifer
 Cyphotilapia frontosa
 Cyphotilapia gibberosa
 Cyprichromis leptosoma
 Cyprichromis microlepidotus
 Cyprichromis zonatus
 Ectodus descampsii
 Eretmodus cyanostictus
 Eretmodus marksmithi
 Gnathochromis permaxillaris
 Gnathochromis pfefferi
 Grammatotria lemairii
 Greenwoodochromis christyi
 Haplotaxodon microlepis
 Haplotaxodon trifasciatus
 Hemibates stenosoma
 Interochromis loocki
 Julidochromis dickfeldi
 Julidochromis marksmithi
 Julidochromis marlieri
 Julidochromis ornatus
 Julidochromis regani
 Julidochromis transcriptus
 Lamprologus callipterus
 Lamprologus finalimus
 Lamprologus kungweensis
 Lamprologus laparogramma
 Lamprologus lemairii
 Lamprologus meleagris
 Lamprologus ocellatus
 Lamprologus ornatipinnis
 Lamprologus signatus
 Lamprologus speciosus
 Lepidiolamprologus attenuatus
 Lepidiolamprologus cunningtoni
 Lepidiolamprologus elongatus
 Lepidiolamprologus kamambae
 Lepidiolamprologus kendalli
 Lepidiolamprologus mimicus
 Lepidiolamprologus nkambae
 Lepidiolamprologus profundicola
 Lestradea perspicax
 Lestradea stappersii
 Limnochromis abeelei
 Limnochromis auritus
 Limnochromis staneri
 Limnotilapia dardennii
 Lobochilotes labiatus
 Neolamprologus bifasciatus
 Neolamprologus boulengeri
 Neolamprologus brevis
 Neolamprologus brichardi
 Neolamprologus buescheri
 Neolamprologus cancellatus
 Neolamprologus caudopunctatus
 Neolamprologus chitamwebwai
 Neolamprologus christyi
 Neolamprologus crassus
 Neolamprologus cylindricus
 Neolamprologus falcicula
 Neolamprologus fasciatus
 Neolamprologus furcifer
 Neolamprologus gracilis
 Neolamprologus hecqui
 Neolamprologus helianthus
 Neolamprologus leleupi
 Neolamprologus leloupi
 Neolamprologus longicaudatus
 Neolamprologus marunguensis
 Neolamprologus meeli
 Neolamprologus modestus
 Neolamprologus mondabu
 Neolamprologus multifasciatus
 Neolamprologus mustax
 Neolamprologus niger
 Neolamprologus nigriventris
 Neolamprologus obscurus
 Neolamprologus olivaceous
 Neolamprologus pectoralis
 Neolamprologus petricola
 Neolamprologus pleuromaculatus
 Neolamprologus prochilus
 Neolamprologus pulcher
 Neolamprologus savoryi
 Neolamprologus schreyeni
 Neolamprologus sexfasciatus
 Neolamprologus similis
 Neolamprologus splendens
 Neolamprologus tetracanthus
 Neolamprologus toae
 Neolamprologus tretocephalus
 Neolamprologus variostigma
 Neolamprologus ventralis
 Neolamprologus walteri
 Neolamprologus wauthioni
 Ophthalmotilapia boops
 Ophthalmotilapia heterodonta
 Ophthalmotilapia nasuta
 Ophthalmotilapia ventralis
 Oreochromis karomo
 Oreochromis leucostictus
 Oreochromis malagarasi
 Oreochromis niloticus
 Oreochromis tanganicae
 Orthochromis kasuluensis
 Paracyprichromis brieni
 Paracyprichromis nigripinnis
 Perissodus eccentricus
 Perissodus microlepis
 Petrochromis famula
 Petrochromis fasciolatus
 Petrochromis macrognathus
 Petrochromis orthognathus
 Petrochromis polyodon
 Petrochromis trewavasae
 Plecodus elaviae
 Plecodus multidentatus
 Plecodus paradoxus
 Plecodus straeleni
 Pseudosimochromis curvifrons
 Reganochromis calliurus
 Simochromis babaulti
 Simochromis diagramma
 Simochromis margaretae
 Simochromis marginatus
 Simochromis pleurospilus
 Spathodus erythrodon
 Spathodus marlieri
 Tangachromis dhanisi
 Tanganicodus irsacae
 Telmatochromis bifrenatus
 Telmatochromis brachygnathus
 Telmatochromis burgeoni
 Telmatochromis dhonti
 Telmatochromis temporalis
 Telmatochromis vittatus
 Trematocara caparti
 Trematocara kufferathi
 Trematocara macrostoma
 Trematocara marginatum
 Trematocara nigrifrons
 Trematocara stigmaticum
 Trematocara unimaculatum
 Trematocara variabile
 Trematocara zebra
 Trematochromis benthicola
 Triglachromis otostigma
 Tropheus annectens
 Tropheus brichardi
 Tropheus duboisi
 Tropheus kasabae
 Tropheus moorii
 Tropheus polli
 Tylochromis polylepis
 Variabilichromis moorii
 Xenochromis hecqui
 Xenotilapia albini
 Xenotilapia bathyphila
 Xenotilapia boulengeri
 Xenotilapia burtoni
 Xenotilapia caudafasciata
 Xenotilapia flavipinnis
 Xenotilapia leptura
 Xenotilapia longispinis
 Xenotilapia melanogeny
 Xenotilapia nasus
 Xenotilapia nigrolabiata
 Xenotilapia ochrogenys
 Xenotilapia ornatipinnis
 Xenotilapia papilio
 Xenotilapia rotundiventralis
 Xenotilapia sima
 Xenotilapia spiloptera
 Xenotilapia tenuidentata

 Ne-cikledoj 
eta|Tetraodon mbu
eta|Mastacembelus moorii
eta|Lamprichthys tanganicanus
eta|Auchenoglanis occidentalis
eta|Synodontis grandiops
eta|Hydrocynus vittatus
eta|Distichodus fasciolatus
eta|Barbus altianalis, Boulenger, 1900

 Lates 
 Lates angustifrons
 Lates mariae Lates microlepis
 Lates stappersii

 Tetraodon 
 Tetraodon mbu

 Mastacembelus 
 Mastacembelus albomaculatus
 Mastacembelus cunningtoni
 Mastacembelus ellipsifer
 Mastacembelus flavidus
 Mastacembelus frenatus
 Mastacembelus micropectus
 Mastacembelus moorii Mastacembelus ophidium
 Mastacembelus plagiostomus
 Mastacembelus platysoma
 Mastacembelus polli
 Mastacembelus reygeli
 Mastacembelus tanganicae
 Mastacembelus zebratus

 Dentokarpedoj 
 Aplocheilichthys pumilus
 Lamprichthys tanganicanus

 Katfiŝedoj 
 Amphilius kivuensis
 Zaireichthys rotundiceps
 Ctenopoma muriei
 Bagrus docmak
 Citharinus gibbosus
 Clariallabes mutsindoziensis
 Clarias alluaudi
 Clarias liocephalus
 Clarias theodorae
 Clarias werneri
 Dinotopterus cunningtoni
 Heterobranchus longifilis
 Tanganikallabes alboperca
 Tanganikallabes mortiauxi
 Tanganikallabes stewarti
 Auchenoglanis occidentalis
 Bathybagrus grandis
 Bathybagrus graueri
 Bathybagrus platycephalus
 Bathybagrus sianenna
 Bathybagrus stappersii
 Bathybagrus tetranema
 Chrysichthys acsiorum
 Chrysichthys brachynema Lophiobagrus aquilus
 Lophiobagrus asperispinis
 Lophiobagrus brevispinis
 Lophiobagrus cyclurus
 Phyllonemus brichardi
 Phyllonemus filinemus
 Phyllonemus typus
 Malapterurus polli
 Malapterurus tanganyikaensis
 Chiloglanis lukugae
 Chiloglanis pojeri
 Synodontis dhonti
 Synodontis grandiops
 Synodontis granulosa
 Synodontis ilebrevis
 Synodontis irsacae
 Synodontis lucipinnis
 Synodontis nigromaculata
 Synodontis petricola
 Synodontis polli
 Synodontis tanganyicae
 Schilbe durinii

 Karaciformaj 
 Alestes macrophthalmus
 Brycinus imberi
 Brycinus rhodopleura
 Bryconaethiops boulengeri
 Hydrocynus forskahlii
 Hydrocynus goliath Hydrocynus vittatus
 Micralestes stormsi
 Micralestes vittatus
 Distichodus fasciolatus
 Distichodus sexfasciatus

 Ciprinedoj 
 Acapoeta tanganicae
 Barbus altianalis
 Barbus apleurogramma
 Barbus eutaenia
 Barbus kerstenii
 Barbus lineomaculatus
 Barbus lufukiensis
 Barbus neumayeri
 Barbus oligogrammus
 Barbus pellegrini
 Barbus platyrhinus
 Barbus taeniopleura
 Barbus tropidolepis Barbus urostigma
 Chelaethiops congicus
 Chelaethiops minutus
 Labeo congoro
 Labeo fuelleborni
 Labeo ibimbi
 Labeo weeksii
 Labeobarbus caudovittatus
 Mesobola spinifer
 Opsaridium splendens
 Raiamas moorii
 Raiamas salmolucius
 Varicorhinus leleupanus

 Kneria 
 Kneria rukwaensis
 Kneria wittei

eta|Mormyrops anguilloides
eta|Polypterus ornatipinnis

 Klupeedoj 
 Limnothrissa miodon
 Stolothrissa tanganicae

 Mormiredoj 
 Gnathonemus longibarbis
 Hippopotamyrus discorhynchus
 Mormyrops anguilloides Mormyrus longirostris
 Pollimyrus nigricans

 Polypterus 
 Polypterus congicus
 Polypterus ornatipinnis

 Pulmofiŝoj 
 Protopterus aethiopicus aethiopicus

eta|dekstre|Paramelania damoni endemia de Tanganjiko.

 Senvertebruloj 
eta|Konko de la endemia talasoida nesalakva heliko Tiphobia horei kun sia prilaboritaj formo kaj pikostoj.
La Lago Tanganjiko estas hejmo de granda nombro de senvertebruloj, el kiuj multaj endemiaj.

Oni konas totalon de 68 specioj de nesalakvaj helikoj (45 endemiaj) kaj 15 speciojn de duvalvuloj (8 endemiajn) el la lago.Segers, H.; kaj Martens, K; eldonistoj (2005). The Diversity of Aquatic Ecosystems. p. 46. Developments in Hydrobiology. Aquatic Biodiversity. ISBN 1-4020-3745-7 Multaj el la helikoj estas maloftaj inter specioj loĝantaj en nesala akvo ĉar havas rimarkindajn dikajn konkojn kaj/aŭ distingajn reliefbildojn, karakteroj kiuj estas pli ofte vidataj en maraj helikoj. Ili estas referencataj kiel talasoidoj, kio povus esti tradukita kiel "marecaj".Brown, D. (1994). Freshwater Snails Of Africa And Their Medical Importance. 2a eldono. ISBN 0-7484-0026-5 Ĉiuj talasoidoj el Tanganjiko, kiuj estas parto de Prosobranchia, estas endemiaj de la lago. Dekomence oni supozis, ke ili estas rilataj al similaj maraj helikoj, sed nuntempe oni konas ke ili estas nerilataj. Ties aspekto nuntempe oni supozas kiel rezulto de la tre diversaj habitatoj de la Lago Tanganjiko kaj pro la evolua premo fare de helikomanĝantaj fiŝoj kaj, partikulare, de la kraboj de la genro Platythelphusa.West, K.; kaj Cohen, A. (1996). Shell microstructure of gastropods from Lake Tanganyika, Africa: adaptation, convergent evolution, and escalation. Evolution 50: 672–682. Totalo de 17 genroj de nesalakvaj helikoj estas endemiaj de la lago, kiaj Lavigeria, Reymondia, Spekia, Tanganyicia kaj Tiphobia. Estas ĉirkaŭ 30 specioj de ne-talasoidaj helikoj en la lago, sed nur kvin el tiuj estas endemiaj, kiaj Ferrissia tanganyicensis kaj Neothauma tanganyicense. Tiu lasta estas la plej granda heliko de Tanganjiko kaj ties konko estas ofte uzata de la malgrandaj konkoloĝantaj cikledoj.Koblmüller; Duftner; Sefc; Aibara; Stipacek; Blanc; Egger; and Sturmbauer (2007). Reticulate phylogeny of gastropod-shell-breeding cichlids from Lake Tanganyika — the result of repeated introgressive hybridization. BMC Evolutionary Biology 7: 7.

Ankaŭ la krustuloj estas tre diversaj en Tanganjiko kun pli ol 200 specioj, el kiuj pli ol la duono estas endemiaj. Ili inkludas 10 speciojn de nesalakvaj kraboj (9 Platythelphusa kaj Potamonautes platynotus; ĉiuj endemiaj), almenaŭ 11 specioj de malgrandaj salikokoj de la familio Atyidae aŭ Atiedoj kaj kelkaj kopepodoj.Marijnissen; Michel; Daniels; Erpenbeck; Menken; Schram (2006). Molecular evidence for recent divergence of Lake Tanganyika endemic crabs (Decapoda: Platythelphusidae). Molecular Phylogenetics and Evolution 40(2): 628–634.Fryer, G. (2006). Evolution in ancient lakes: radiation of Tanganyikan atyid prawns and speciation of pelagic cichlid fishes in Lake Malawi. Hydrobiologia 568(1): 131–142.

Inter la lagoj de Orientafrika Rifto, la Lago Tanganjiko multe superas ĉiujn aliajn laŭ terminoj de riĉo de krustuloj kaj de nesalakvaj helikoj (kaj laŭ totala nombro de specioj kaj laŭ nombro de endemioj). Por ekzemplo, la nura alia lago de la Rifta Valo kun endemiaj nesalakvaj kraboj estas la Lago Kivu kun nur du specioj.Cumberlidge, N.; kaj Meyer, K. S. (2011). A revision of the freshwater crabs of Lake Kivu, East Africa. Journal Articles. Artikolo 30.

La diverseco de aliaj senvertebrulaj grupoj en la Lago Tanganjiko estas ofte ne bone konata, sed estas almenaŭ 20 priskribitaj specioj de hirudoj (12 endemiaj),Segers, H.; kaj Martens, K; eldonistoj (2005). The Diversity of Aquatic Ecosystems. p. 44. Developments in Hydrobiology. Aquatic Biodiversity. ISBN 1-4020-3745-7 9 spongulo (7 endemiaj), 6 bryozoa (2 endemiaj), 11 platvermoj (7 endemiaj), 20 nematodoj (7 endemiaj), 28 anelidoj (17 endemiaj) kaj la malgranda hydrozoa meduzo Limnocnida tanganyicae.Salonen; Högmander; Langenberg; Mölsä; Sarvala; Tarvainen; kaj Tiirola (2012). Limnocnida tanganyicae medusae (Cnidaria: Hydrozoa): a semiautonomous microcosm in the food web of Lake Tanganyika. Hydrobiologia 690(1): 97-112.

 Industrio 
eta|maldekstra|Fiŝkaptistoj.
eta|200ra|dekstra|Fiŝkaptistoj ĉe la Lago Tanganjiko.
Oni ĉirkaŭkalkulas ke 25–40% el la proteinoj de la dieto de proksimume unu miliono da personoj loĝantaj ĉe la lago venas el la lagaj fiŝoj. Nuntempe, estas ĉirkaŭ 100,000 personoj rekte rilatas al la fiŝkaptejoj funkciantaj ĉe preskaŭ 800 lokoj. La lago estas ankaŭ de ŝlosila gravo al ĉirkaŭ 10 milionoj da personoj loĝantaj en la baseno.

La fiŝoj el la lago Tanganjiko povas troviĝi eksportita tra tuta Orienta Afriko. Komerca fiŝkaptado ekis en la mezo de la 1950-aj jaroj kaj havis tre fortajn konsekvencojn sur la specioj de la pelagaj fiŝoj; en 1995 la totalo de la kaptitaj fiŝoj estis ĉirkaŭ 180,000 tunoj. Iamaj industriaj fiŝkaptejoj, kiuj pintis en la 1980-aj jaroj, sekve malpliiĝis.

 Transporto 
Du pramoj portas pasaĝerojn kaj ŝarĝon laŭlonge de la orienta bordo de la lago: Liemba inter Kigoma kaj Mpulungu kaj Mwongozo inter Kigoma kaj Buĵumburo.
 La havenurbo Kigoma estas la ek-fina stacidomo por la fervojo el Daresalamo en Tanzanio.
 La havenurbo Kalemie (iam nome Albertville) estas la ek-fina stacidomo por la D.R. fervoja reto de la Kongo.
 La havenurbo Mpulungu estas proponita ek-fina stacidomo por Zambio.

La 12an de Decembro, 2014, la pramo MV Mutambala vrakis en la Lago Tanganjiko, kaj pli ol 120 personoj mortiĝis.

 Historio 
maldekstre|eta|300ra|Lago Tanganjiko. La nigra linio indikas la itineron de Henry Morton Stanley.
La unuaj konataj blankuloj kiuj trovis la lagon estis la britaj esploristoj Richard Burton kaj John Speke, en 1858. Ili venis tien serĉante la fonton de la rivero Nilo.

Speke pluis kaj trovis la veran fonton, nome la Lago Viktorio.

Poste David Livingstone pasis ĉe la lago. Li notis la nomon "Liemba" por ties suda parto, vorto probable el la Fipa lingvo, kaj en 1927 tiu estis elektita kiel nova nomo por la konkerita germana ŝipo de la Unua Mondmilito tiam nome Graf von Götzen kiu estas ankoraŭ servante en la lago ĝis la nuntempo.

Dum la Unua Mondmilito okazis du gravaj bataloj ĉe la lago. Dekomence la germanoj kontrolis la lagon kaj navigis ĝin por transporti trupojn de unu loko al alia kaj militi kontraŭ aliancanoj, ĉu belgoj, francoj aŭ britoj. Tiam Britio transportis per fervojo du ŝipojn al Albertville (poste renomita Kalemie en 1971) ĉe la okcidenta bordo de la Lago Tanganjiko. El Decembro 1915 li atakis surprize la germanojn kaj kaptis unu el ties ŝipoj kaj vrakigis alian, tiele ke la germanoj plutenis nur unu. Danke al tiu supero la aliancanoj atakis Kigoma en Junio 1916 el belga bazo de Albertville. Tamen la milito pluis surtere ĝis la germanoj abandonis Kigoma.

En 1965 la argentina revoluciulo Che Guevara uzis la okcidentajn bordojn de la lago kiel trejnejo por gerilaj trupoj de Kongo. El tie, Che kaj liaj trupoj intencis renversi la tiaman registaron, sed abandonis tian klopodon post malpli ol unu jaro ĉar la usona National Security Agency (NSA) estis kontrolinte ilin la tutan tempon kaj helpinte la registarajn trupojn por ataki la gerilojn.

 Bildaro 
775px

775px

 Vidu ankaŭ 
 Tanganjikio

 Notoj 

 Literaturo 
 Ad Konings kaj Horst-Walter Dieckhoff: Geheimnisse des Tanganjikasees. Dähne, 1992, ISBN 3-9284-5710-1
 Petru Banaescu: Zoogeography of Fresh Waters. S. 1150–1152, AULA, Wiesbaden 1990, ISBN 3-89104-480-1
 Søren Neergaard: Tanganjikasee-Cichliden. Kernen Verlag, 1976, ISBN 3-87401-005-8
 DATZ-Sonderheft Tanganjikasee, Verlag Eugen Ulmer, 1998, ISSN 1616-3222
 Damien Delvaux: Entwicklung des Tanganjikasee-Grabens. in DATZ-Sonderheft Tanganjikasee
 Jos Snoeks, Mark Hanssens & Erik Verheyen: Vielfalt der Tanganjikaseefische. in DATZ-Sonderheft Tanganjikasee
 Le lac Tanganyika, sa faune, et la pêche au Burundi. Marie José EVERT. Louvain, 1970 - Bujumbura, 1973 - Bujumbura, 1980.
 Fish Communities in lake Tanganyika. Hiroya Kawanabe, Michio Hori, Makoto Nagoshi. Kyoto University Press.
 Exploration hydrobiologique du lac Tanganyika (1946 - 1947). Résultats scientifiques, VOL. I extrait.
 Le milieu géographique et géophysique. André Capart (Bruxelles). Bruxelles 1952.
 Exploration hydrobiologique du lac Tanganika (1946-1947) Vol. III, fasc. 5 B. / poissons cichlidae. M. Poll. Institut royal des sciences naturelles de Belgique / Bruxelles 1956.
 Lake Tanganyika and its Life. Eldonita de G. W. Coulter kun kontribuoj el J-J. Tiercellin, A. Mondegeur, R. E. Hecky & R. H. Spigel. Natural History Museum Publication. Oxford University Press. London Oxford & New York.
 Catalogue des poissons d'eau douce d'Afrique. CLOFFA - I- II - III - IV. Coordinateurs: J. Daget. J. P. Gosse & D.F.E. Thys van den Audenaerde.
 Ecological and limnogical study on lake on lake Tanganyika and its adjacent regions ii.Eldonita de Hiroya KAWANABE. Ministry of Education, Science and Culture of Japan, dum 1981 kaj 1982. (Marto 1983).
 Le grand livre des cichlidés. Ad Konings. Cichlid Press, 1994.
 Les secrets du Tanganyika. Cichlid Press, 1992.
 Les Cichlides du Tanganyika dans leur milieu naturel. Cichlid Press, 1998. Adaptation française: Jean Marie Londiveau.

 Eksteraj ligiloj 
 Food and Agriculture Organization of the United Nations 
 Index of Lake Tanganyika Cichlids 


Kategorio:Lagoj en Afriko
Kategorio:Lagoj en Tanzanio
Kategorio:Lagoj en Burundo
Kategorio:Granda Rifto