Ĉernivca Universitato

Ĉernivca nacia universitato nome de Jurij Fedkoviĉ () estis fondita en 1875 laŭ ukazo de aŭstra imperiestro Franco Jozefo. Dekomence la germana estis oficiala stud-idiomo, poste la rumana kaj la ukraina. En 1989 la universitato estis honorigita per la nomo de Jurij Fedkoviĉ, de 2000 per la aldona titolo "nacia".

La universitato en Ĉernivco, Ukrainio, posedas faman bibliotekon fonditan en 1852 kiu nun enhavas 2,6 milionojn da ekzempleroj, inter kiuj eĉ libroj de la 13-a jc. En la universitato aktivis multaj famaj scienculoj, verkistoj, komponistoj.
Ĝi troviĝas ĉe Koncjubinskogo-strato; rektoras s-ro Roman Petriŝin.

 Historio 
La institucio estis establita en 1875 sub la nomo de Francisko-Jozefo-universitato surbaze de teologia altlernejo. La instrulingvo estis la germana, kun apartaj sekcioj por rumana kaj ukraina lingvoj kaj literaturoj. Dum la aŭstria dominado, la universitato havis tri fakultatojn: ortodoksa teologio, juro kaj filozofio. Dum tiu periodo, la studentaro konsistis el proksimume 20-25% rumanoj kaj ukrainoj, la plej multaj el la studentoj estis germanlingvanoj (judaj kaj nejudaj).

La malfermo de la Universitato de Ĉernivco havis fortan pozitivan rolon pri rumanoj, eĉ se la kursoj fariĝis en la germana. Kelkaj junuloj ne plu iris studi Vienon aŭ en aliajn eŭropajn urbojn, sed povis fari tion hejme en Bukovino. Krome, junuloj el Moldavio, Besarabio kaj de la Malnova reĝlando de Rumanio pretis volonte studenti tie ĉi. Junaj studentoj de la tri ortodoksaj distriktaroj danubmonarkiaj venis al la ĉernivca fakultato pri ortodoksa teologio (metropolitujoj de Bukovino kaj Dalmatio, Transsilvanio kaj de Sremski Karlovci), same kiel el najbaraj ortodoksaj landoj (Rumanio, Serbio, Bulgario kaj Rusio).

Post la dissolvo de Aŭstrio-Hungario 1918 tuta Bukovino estis integrita en la Reĝlandon de Rumanio. Tiam la nomo altlerneja ŝanĝiĝis kaj la institucio nomis sin por reĝo Karlo la 1-a (rumane: Universitatea Regele Carol I din Cernăuți). De 1919 ĝis 1940, la strukturoj universitataj estis plejparte rumanigitaj. En 1920 ekzistis tie 1.671 studentoj. En 1933 frekventis la universitaton 3247 studentoj el kiuj estis 2117 rumanoj, 679 judoj, 199 germanoj, 155 ukrainoj, 57 lazoj, 26 moskvanoj kaj 4 el aliaj etnoj. Tiam la rumana historiisto naciema Ion Nistor rektoris dum longa tempo.

En 1941 Gh.-Asachi-Politekniko de Iași translokigitis Ĉernivcon. Sekve tri fakultatoj politeknikaj ekfunkciis, nome pri elektromekaniko, industria ĥemio kaj konstruartoj.Decret -Lege nr.2847, aperis ĉe "Monitorul Oficial" nr. 247 en la 17.9.1941 La 10-an de januaro 1942 komenciĝis la kursoj de la tri fakultatojNicolae Ciachir: Din istoria Bucovinei (1775-1944). Editura OSCAR PRINT, București, 1999, p. 152 kiuj funkciis normale ĝis la 18-a de marto 1944, kiam pro la proksimeco de la fronto oni rifuĝis je Turnu-Severin.

La hodiaŭa ukraina universitato funkcias ĉefe en la iama loĝejo de la metropolito de Bukovino kaj Dalmatio en Ĉernivco. Tiu ĉi ensemblo konstruitis inter 1864 kaj 1882, surbaze de la planoj de la ĉeĥa arĥitekto Josef Hlávka.

 Nunaj fakultatoj 
eta|Dekstra flanka alo kun horloĝturo de la ĉefepiskopa rezidejo, la nuna fakultato pri geografio
 teologio
 filozofio
 aplikita matematiko
 biologio
 ĥemio
 informadiko
 ekonomisciencoj
 pedagogiko
 inĝenieraj artoj
 vidaj artoj
 geografio
 historio-politiksciencoj-internacia juro
 modernaj eŭropaj lingvoj
 filologio
 fiziko
 arĥitekturo, konstruartoj kaj pentrado

Ĉe Jurij-Fedkoviĉ-universitato troviĝas ankaŭ la germanlingva Centro Gedankendach apogite fare de Goethe-Institut.

 Profesoroj (elekto) 
eta|la unuaj rektoroj

 Francisko-Jozefo-Universitato 
 Adolf Lenz - punjursciencoj kaj punprocesreguloj
 Alexander Supan - geografio
 Alexis Komoroschan - teologio
 Alfred von Halban - jurscienca historio
 Alois Goldbacher - filozofio
 Alois Handl - fiziko
 Anton Elter - klasika filologio
 Anton Marty - filozofio
 Anton Wassmuth - matematika fiziko
 Basil Mitrofanowicz - teologio
 Carl Siegel (Philosoph) - filozofio
 Carl Vrba - mineralogio
 Constantin Popovici - kanona juro
 Constantin Tomaszczuk - jursciencoj
 Constantin von Hormuzaki - entomologio kaj biogeografio
 Eduard Tangl - botaniko
 Emil Kałużniacki - slavistiko
 Emilian Wojucki - moralteologio
 Ernst Kalinka - klasika filologio
 Ernst Mischler - statistiko
 Eugen Ehrlich - jursciencoj
 Eugen Herzog - romanistiko
 Eugen Kozak - malnova slavistiko
 Eusebius Popowicz - eklezihistorio
 Ferdinand von Zieglauer - aŭstria historio
 Franz Exner - punjursciencoj
 Franz von Juraschek - statistiko kaj publikaj jursciencoj
 Friedrich Heinrich Vering - jursciencoj romiaj
 Friedrich Johann Karl Becke - mineralogio kaj petrografio
 Friedrich Schuler von Libloy - jursciencoj
 Friedrich von Kleinwächter - jursciencoj
 Gustav Adolf Gerhard - klasika filologio
 Hans Gross
 Hans Hahn - matematiko kaj filozofio
 Ion G. Sbiera, romanistiko
 Ion Nistor - sudeosteŭropa historio
 Isidor Hilberg - klasika filologio
 Isidor Onicul - teologio
 Johann Loserth - historio
 Johann Wrobel - klasika filologio
 Johannes Kromayer - historio
 Josef von Geitler - fiziko
 Joseph Schumpeter - politika ekonomio
 Joseph Strobl - germana literaturo
 Josip Plemelj - matematiko
 Julius Jüthner - klasika filologio kaj arĥeologio
 Karl Hiller - punjursciencoj
 Leon Kellner - anglistiko kaj literaturo
 Leopold Gegenbauer - matematiko
 Ludwig Schiffner - civila juro
 Matthias Friedwagner - romanistiko
 Michael Radaković - teoria fiziko
 Moriz Wlassak - jursciencoj romiaj
 Raban Canstein - jursciencoj
 Raimkaj Friedrich Kaindl - historio
 Richard Pribram - ĥemio
 Richard Wahle - filozofio
 Stepan Smal-Stotskyi - slavistiko
 Theodor Gartner - romanistiko
 Theodor von Grienberger - germanistiko
 Victor Conrad - geografio, klimatologio kaj seismologio
 Vitus Graber - zoologio
 Walther Hörmann von Hörbach - ekleziaj jursciencoj
 Walther Judeich - malnova historio
 Wilhelm Kosch - germanistiko
 Wladimir Milkowitsch - orienteŭropa historio

 Reĝo-Karlo-Universitato (ekde 1918) 
 Constantin Narly, pedagogiko
 Constantin Rădulescu-Motru, filozofio
 Dragoș Protopopescu, anglistiko
 Gheorghe I. Brătianu, historio
 Traian Brăileanu, sociologio

 Jurij-Fedkoviĉ-Universitato (ekde ukrainiiĝo) 
 Oleh Pantschuk, ĥemio
 Petro Rychlo, germanistiko kaj literaturhistorio

 Eksteraj ligiloj 
 Hejmpaĝo
 Historiaj informoj
 Informoj sur surreta priukrainia enciklopedio

 Notoj 

Kategorio:Universitatoj en Ukrainio
Kategorio:Konstruaĵoj en Ĉernivca provinco
Kategorio:Lernejoj fonditaj en 1870-1879
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1875
Kategorio:Konstruaĵoj en Ĉernivco