Amino

Aminoj estas derivaĵoj de amoniako, en kiuj unu aŭ pli el la tri hidrogenatomoj estas anstataŭigitaj per alkilaj aŭ arilaj grupoj. La anstataŭigo de unu hidrogenatomo per unu alkila aŭ arila grupo produktas primarajn aminojn; de du hidrogenaj atomoj kun du grupoj al sekundaraj aminoj, de tri hidrogenaj atomoj kun tri grupoj al terciaraj aminoj. La terciaraj aminoj posedas la potencon kombini kun unu molekula proporcio de alkiljodido por formi kvaternarajn amoniajn salojn. La strukturaj rilatoj de tiuj kunmetaĵoj povas esti montritaj laŭ la flanka kadro.

<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><big><big>Tipoj de aminoj</big></big></span>amoniako|70ra Amoniakometilamino|120ra Primara aminodumetilamino|120ra Sekundara aminotrimetilamino|120ra Terciara aminotetrametilamino|120ra Kvaternara amonia hidroksido
</center>

Amino laŭdire estas alifata se ĉiu karbonatomo kiu estas kunigita rekte al la amina nitrogeno estas saturita. Ĉi tio validas eĉ se aromaj ringoj ĉeestas en pli malproksimaj partoj de la molekulo. La komponaĵoj de ĉi tiu tipo posedas ecojn tre similajn al tiuj de amoniako. La plej malsupraj membroj de la serio estas bruligeblaj gasoj kaj estas facile solveblaj en akvo.

La venontaj pli altaj membroj de la serio estas likvaĵoj kun malalta bolpunkto kaj ankaŭ estas solvebla en akvo, la solvebleco kaj volatileco, aliflanke, malpliiĝas kun la kreskanta karbonenhavo de la molekulo. La plej altaj membroj de la serio estas senodoraj solidoj kun alta bolpunkto kaj estas nesolveblaj en akvo. Ili ĉiuj estas modere fortaj bazoj, facile formante salojn kun la mineralaj acidoj.

Ili estas jonigitaj en akva solvaĵo laŭ iom pli granda forto ol amoniako. La kvaternaraj amoniaj bazoj, NR4-OH, distinge de la aminoj, estas solidaĵoj kiuj estas solveblaj en akvo; ili estas multe pli forte bazaj ol amoniako aŭ iu ajn el la aminoj, kaj, fakte, estas kompareblaj en forto al la natriaj kaj kaliaj hidroksidoj.

Multaj metodoj estis elpensitaj por la preparado de primaraj aminoj. Metilamino estis izolita en 1849 fare de Charles-Adolphe Wurtz (1817-1884) dum bolado de metilizocianato kun kalia hidroksido. Laŭ la sekva reakcio:

metila izocianato|160ra +2 kalia hidroksido|120ra metilamino|100ra +kalia karbonato|120ra

Pliaj metodoj de preparado inkluzivas la reduktigon de nitriloj kun alkoholo kaj natrio; la hidrolizo de alkilftalimidoj - 1887, Sintezo de Siegmund Gabriel (1851-1924) -, kaj la ago de bromo aŭ kloro kaj forta bazo sur la aminoj de karboksilacidoj (von Hoffmann, 1882 ). La sekundaraj aminoj estas preparataj, kune kun la primaraj kaj terciaraj, per la ago de amoniako sur la alkiljodidoj kaj ankaŭ laŭ multaj aliaj manieroj.
eta|maldekstre|210ra|Bildo 1 - Reakcio inter unubaza amino kaj p-tolueno-sulfonila klorido donante N-Metil-p-tolueno-sulfonamido
eta|dekstre|210ra|Bildo 2 - Reakcio inter dubaza amino kaj p-tolueno-sulfonila klorido donante N,N-Dumetil-p-tolueno-sulfonamido

Per la agado de amoniako sur la alkiljodidoj estas akirita kompleksa miksaĵo de primaraj, sekundaraj kaj terciaraj aminoj, kune kun kvaternaraj amoniaj saloj, kies apartigo estas malfacila. Metodo estis ellaborita fare de von Hoffmann en 1850 por la etilaminoj sed ne estis vaste disvastigita. Pli ĝenerala metodo elpensita en 1890 de Oscar Hinsberg (1857-1939) konsistas en traktado de la miksbazoj kun benzensulfonilklorido (aŭ p-tolueno-sulfonila klorido)Kiam la amina grupo (NH2) ligiĝas al la sulfonila grupo (SO2) tiam ĝi konatas kiel sulfamido.. La primara bazo donas acidan derivaĵon, (Vidu bildon 1, N-metil-p-toluenosulfonamido), solveblan en akva alkalo, la sekundara bazo provizas la kunmetaĵon (Vidu bildon 2, N,N-Dumetil-p-toluenosulfonamido), nesolveblan en alkalo, dum la terciara bazo ne reagas. La procezo estas aplikebla kaj al alifataj kaj al aromataj aminoj.

 Nomenklaturo 
Kiam la aminogrupo prioritatas, la molekulan nomon finas sufikso "-amino".
Kontraŭe ĝi havas prefikson "amino-"

 Sintezoj 
Klasike, la aminoj estas kreataj de alkilado el malaltarangaj aminoj.
Per alkilado de amoniako ekestas unuarangaj aminoj, kiujn poste oni povas alkiladi en dua- kaj triarangajn aminojn.
La alkilado de triarangaj aminoj fordonas salojn de kvararangaj aminoj.

Ekzistas aliaj metodoj:
 La unuarangajn aminojn oni povas estigi per redukto de azidogrupo;
 Ankaŭ la aminojn povas fordoni la redukto de amido per hidrido;
 La redukta aminado ebligas la kreadon de aminoj kun flankaj grupoj, el karbonaj kombinaĵoj, (aldehidoj aŭ ketonoj).

 Sintezo 1 
 Sintezo de aminoj per traktado de alkoholo kun amoniako:
50ra|etanolo+40ra|amoniako70ra|etilamino+30ra|akvo
Tamen, se ni uzas du molarojn da amino, la fina produkto estas sekundara amino:
250ra|etilamino+40ra|amoniako50ra|duetilamino+230ra|akvo
Sekve, se ni uzas tri molarojn da amino, la fina produkto estas terciara amino:
350ra|etilamino+40ra|amoniako50ra|trietilamino+330ra|akvo

 Sintezo 2 
 Preparado de aminoj per reduktado de nitrokombinaĵoj en ĉeesto de LiAlH4:
50ra|nitrobenzeno50ra|anilino+30ra|akvo

 Sintezo 3 
 Preparado per traktado de kloridoj kun amoniako:
50ra|klorometano+40ra|amoniako50ra|metilamino+40ra|klorida acido

 Sintezo 4 
 Sintezo de Gabriel: Reakcio inter klorido kaj ftalimido donante kiel flankprodukton kalian ftalaton kaj kalian bromidon (KBr):
50ra|bromoetano+100ra|kalia ftalimido50ra|etilamino+100ra|kalia ftalato

 Sintezo 5 
 Per hidratigo de izocianatoj:
70ra|etila izocianato+30ra|akvo50ra|etilamino+40ra|karbona duoksido

 Sintezo 6 
 Hidrolizo de ureoj en alkala medio:
100ra|fenilureo+30ra|akvo+90ra|natria hidroksido50ra|anilino+70ra|natria bikarbonato+40ra|amoniako

 Sintezo 7 
 Rearanĝo de Hofmann: Temas pri reakcio inter primara amido kaj natria hipobromito:
70ra|propanamido+100ra|NaOBr50ra|etilamino+50ra|natria bromido+40ra|karbona duoksido

 Sintezo 8 
 Rearanĝo de Curtius: Kreita en 1885, ĉi-reakcio estas simila al la Rearanĝo de Hofmann, tamen la reakciaĵoj estas amido kaj nitrita acido:
70ra|propanamido+250ra|nitrita acido50ra|etilamino+250ra|nitrata oksido+40ra|karbona duoksido

 Reakcioj 

 Reakcio 1 
 Kun nitrozila klorido primaraj aminoj donas alkilan kloridon:
50ra|metilamino+50ra|nitrozila klorido50ra|klorometano+30ra|akvo+50ra|nitrogeno

 Reakcio 2 
 Kun sekundaraj amino, nitrozila klorido donas nitrozaminojn:
50ra|etilamino+50ra|nitrozila klorido70ra|nitroza duetilamino+40ra|klorida acido

 Reakcio 3 
 Kun karbonila klorido, aminoj donas izocianatojn:
50ra|metilamino+50ra|fosgeno70ra|metila izocianato+240ra|klorida acido

 Reakcio 4 
 Aminoj reakcias kun fenilaj izocianatoj por doni substitutitan ureon, kiuj estas kristalaj kaj taŭgas por karakterizi la aminojn:
250ra|metilamino+240ra|fenila izocianato2100ra|fenilureo+40ra|etileno

 Reakcio 5 
 Kun acetila klorido aminoj formas amidon:
50ra|metilamino+50ra|acetila klorido100ra|n-metila acetamido+40ra|klorida acido

 Reakcio 6 
 Kun acetata anhidrido aminoj formas amidon kaj la respektivan karboksilatan acidon:
90ra|metilamino+90ra|acetata anhidrido100ra|n-metila acetamido+90ra|acetata acido

 Reakcio 7 
 Karbilamina reakcio: Ankaŭ konata kiel "Sintezo de Hoffman isocianido", temas pri interagado de primara amino, kloroformo kaj bazo:
50ra|metilamino+70ra|kloroformo+390ra|kalia hidroksido100ra|metila izocianido+370ra|kalia klorido+330ra|akvo

 Reakcio 8 
 Testo de la mustardoleo de Hoffman: Tiu eksperimento taŭgas por diferencigi primarajn aminojn elde sekundaraj aminoj. Oni devas agnoski ke la izotiocianatoj havas mustardosimilan odoron:
70ra|metilamino+70ra|karbona dusulfido70ra|metila izotiocianato+240ra|klorida acido

 Ecoj 
La nitrogena atomo de aminoj enhavas solan elektronan paron.
Tio igas la aminojn bazajn kaj nukleofilajn.
Ĉe unua- kaj duarangaj aminoj, la ligo N-H povas rompiĝi, tial igante ilin iom acidajn.

Fizika tabelo de la aminojNomoFormuloFp ()Bp ()Specifa masonDpKbMetilaminoCH5N-93-70.900…10.63Metileno-duamino</center>||CH6N2||0,879||82,6||105||...||...
|-
|Dumetilamino||C2H7N||-92||7||0.680||…||10.68
|-
|Fosforiletanolamino</center>C2H8NO4P242335,81,554...1,55Etileno-duamino</center>'''C2H8N20,8998,51181.4565...TrimetilaminoC3H9N-11730.6361.3649.80EtilaminoC2H7N-81170.6801.38410.81DuetilaminoC4H11N-50550.7021.38611.02TrietilaminoC6H15N-115900.7281.40110.75PropilaminoC3H9N-83480.7171.38810.60DupropilaminoC6H15N-632450.7401.40510.93TripropilaminoC9H21N-931560.7561.41710.46DubutilaminoC8H19N-622710.7601.41511.25TributilaminoC12H27N-702160.7741.428…PentilaminoC5H13N-551050.7541.41110.63DupentilaminoC10H23N-82030.7771.427…TripentilaminoC15H33N…2570.7911.437…HeksilaminoC6H15N-191300.7661.41810.56DuheksilaminoC12H27N32370.7891.434…TriheksilaminoC18H39N…2600.7981.442…HeptilaminoC7H17N-231540.7751.42210.67DuheptilaminoC14H31N32271………OktilaminoC8H19N01770.7821.42910.65DuoktilaminoC16H35N142980.7991.443…TrioktilaminoC24H51N-393660.8101.449…NonilaminoC9H21N-12020.7821.43310.64DekilaminoC10H23N162210.7871.43710.64DudekilaminoC20H43N39372,50,8091.4552…TridekilaminoC13H29N31275,70,8071.4457…UndekilaminoC11H25N16240,60,7961.4415…DodekilaminoC12H27N292590.800……DudodekilaminoC24H51N46426,30,8151.4641…TridodekilaminoC36H75N152240.8231.458…Tris-tridekilaminoC39H81N27608,40,8371.4771…TetradekilaminoC14H31N392910,8571.5045…PentadekilaminoC15H33N36307,30,8121.4991…HeksadekilaminoC16H35N473300.8131.450…OktadekilaminoC18H39N533470.860……DuoktadekilaminoC36H75N72582,80,8261.4841…

 Ciklaj aminoj 
Fizika tabelo de la ciklaminojNomanimoKemia formuloDensecog/mlFandopunktoBolpunktoEkflamatemperaturo<center>RefraktaindicoCiklopropilaminoC3H7N0,824-5049,31<center>1.419CiklobutilaminoC4H9N0,83381,4133-135,5-41.4366CiklopentilaminoC5H11N0,863-85106-108171.4482CikloheksilaminoC6H13N0,86717133271.458CikloheptilaminoC7H15N0,888-18163,442,21.4684Ciklooktilamino<center>C8H17N0,928-48187,962,81.4815CiklodekilaminoC10H21N0,839-32100-130......CiklododekilaminoC12H25N0,83127-29264,4121,11.487

 Aromataj aminoj 
Fizika tabelo de la aromataminojNomaminoKemia formuloDensecog/mlFandopunktoBolpunktoEkflamatemperaturo<center>RefraktaIndico1-AminoakridinoC13H10N21,268183419,8241,2<center>1.78572-AminoakridinoC13H10N21,268218426,2241,2<center>1.783-AminoakridinoC13H10N21,268224426,2241,21.784-AminoakridinoC13H10N21,268241419,8237,21.789-AminoakridinoC13H10N21,268241413,5233,21.782-Amino-kinolinoC9H8N21,21125304,9163,61.70803-Amino-kinolinoC9H8N21,2191-94311,4167,81.70804-Amino-kinolinoC9H8N21,114151312,7181,21.70805-Amino-kinolinoC9H8N21,21106-109310171,51.70806-Amino-kinolinoC9H8N21,114115-119192-195181,91.70807-Amino-kinolinoC9H8N21,2180-86324,3176,11.70808-Amino-kinolinoC9H8N21,21762-65289,8171,51.70802-Amino-piridinoC5H6N21,10759-60204-210921.56553-Amino-piridinoC5H6N21,10760-632481241.5874-Amino-piridinoC5H6N21,26715727370,31.55602-Amino-purinoC5H5N51,379238280-2823621.702,5-Duamino-toluenoC7H10N21,10764273,5140,61.51032,6-Duamino-toluenoC7H10N21,107102-107289148,31.51032,4-Duamino-toluenoC7H10N21,267992921491.5103m-Fenilena-duaminoC6H8N21,13963-65282-2841751.6339o-Fenilena-duaminoC6H8N21,031108,144103-104256-2581.6339p-Fenilena-duaminoC6H8N21,15138-1432671561.661-NaftilaminoC10H9N1,11447-50301157,21.67032-NaftilaminoC10H9N1,061111-113306157,11.6493m-ToluidinoC7H9N0,989-30203-204861.566o-ToluidinoC7H9N1,008-23199-200851.571p-ToluidinoC7H9N0,96241-46200871.5636

 Aminoj 
 Anizilamino
 Butilamino
 Furfurilamino
 Heksilamino
 Heptilamino
 Izobutilamino
 Miristilamino
 Neopentilamino
 Pentilamino

 Organikaj komponaĵoj 
 Cinamilamino
 Hidroksilamino

 Vidu ankaŭ 

 Aminogrupo
 Aromata amino
 Alkaloido
 Poliamino
 Senanimigo

 Referencoj 

Kategorio:Aminoj