Aluŝto

AluŝtoJam la referenca esperantlingva "Poŝatlaso de la mondo", eldonita 1971 en Prago, en sia mapoj 15 kaj 17 esperantigas la urbon Aluŝto. (, , ) — urbo en Krimeo ĉe la Nigra Maro (en la Suda Bordo de Krimeo), fama kurac-loko. La Aluŝta regiono (urba municipo), konata ankaŭ kiel "Granda Aluŝto" (montrita flave sur la mapo), havas ankoraŭ kelkajn loĝlokojn.

La nomo de la urbo devenas de la originala helena nomo Aluston, kiu signifas "nelavita".

 Historio 
La plej malnovaj arĥeologiaj trovaĵoj sur la loko de Aluŝta rilatas al neolito.

La unua skriba mencio pri la loko rilatas al la VI jarcento p.K., kiam ĉi tie
laŭ la ordono de bizanca imperiestro Justiniano la Unua estis konstruita la fortreso Aluston.

Dum la mezepoko la fortreso estis grava defend-loko por ĉiuj ŝtatoj, kiuj
regis la Sudan Bordon de Krimeo: Bizanca Imperio, princlando Teodoro ka. Dum la
regado de ĝenovanoj la urbo estis unu el la fortresoj de la Kapitanejo Gotio (tiel
nomiĝis parto de la ĝenovaj kolonioj sur la nordaj bordoj de la Nigra Maro. Italoj
nomis la urbon Lusta. Ĝis nun konserviĝis nur unu turo de la mezepoka
fortreso.

Post okupo de la Suda Bordo de Krimeo fare de Otomana Imperio la urbo perdas
sian militan signifon kaj iĝas eta fiŝkaptista vilaĝeto.

Post anekso de Krimeo fare de Rusujo Aluŝto iĝas regiona centro de la Simferopola
kaj poste Jalta urbaj municipoj. Fine de la XIXa - komence de la XXa jarcento
Aluŝto famiĝas kiel kuracloko kaj en 1902 ĝi ricevas la statuson de urbo.

Multaj loĝantoj de la urbo pereis dum la Interna Milito (1918-1921). En la jaro 1930
Aluŝto iĝis centro de la Aluŝta regiono de Krimea Aŭtonoma Socialisma Soveta
Respubliko, tiam ĝi havis ankaŭ la statuson de nacia krime-tatara regiono.

Dum la dua mondmilito la urbo estis sub germana okupado de la 4a de oktobro 1941 ĝis
5a de aprilo 1944. Post la ekzilo de la krime-tataroj, kiu okazis la 18an de majo 1944
la urbo preskaŭ plene senhomiĝis.

En postmilitaj jaroj Aluŝta evoluis ĉefe kiel ĉemara ripoz- kaj kurac-loko;
en la urbo estis konstruitaj multaj ripozejoj kaj sanatorioj.

 Geografio kaj klimato 
500px|dekstra|Panoramo de la urbo
La urbo situas ĉe la Nigra Maro, en la valoj de la riveretoj Ulu-Uzeno
kaj Demerĝio. Ĉirkaŭ la urbo troviĝas la amfiteatro de la ĉefa
montoĉeno de la Krimea montaro - okcidente la Babugana alt-ebenaĵo,
norde - Ĉatirdago kaj nord-oriente - la monto Demerĝio. Aluŝto situas
45 kilometrojn for de Simferopolo kaj 32 kilometrojn for de Jalto.

La klimato estas subtropika, mediteraneeca, seka, kun varma vintro. La averaĝa
temperaturo de decembro estas , de aŭgusto — . La jara kvanto
de hidrometeoj - 430 mm/jare, la kvanto de sun-horoj jare - ĉ. 2320, la malplej
granda relativa humideco de la aero - 63-68%. La bansezono komenciĝas meze de
majo kaj daŭras ĝis oktobro (la mar-temperaturo somere +22-).

 Ekonomio 
La ĉefaj por la ekonomio de Aluŝto estas ripoz- kaj kurac-sektoro. En la
urbo estas ankaŭ la fer-betona uzino, lakto- kaj pan-fabritoj. Famas ankaŭ la
vin-produktaj entreprenoj, kiuj apartenas al la vinproduktejo "Masandro".

 Transporto 
En la urbo estas bus-stacio, kiu ligas Aluŝton kun ĉiuj grandaj urboj de Krimeo.
Per interurba trolebusa linio la urbo estas ligita al Simferopolo kaj Jalto. Somere
aktivas ankaŭ ŝipa konekto al Jalto, Sudako kaj Teodozio.

 Demografio 
La dinamiko de la loĝantar-kvanto
 1805 - 208 homoj (ĉiuj - krime-tataroj)
 1926 - 4 800 (2 070 krime-tataroj, 1 450 rusoj, 480 ukrainoj, 270 judoj, 250 grekoj, 30 germanoj, 20 armenoj, 10 bulgaroj)
 1939 - 9 689
 1989 - 36 413
 2001 - 29 781
Nuntempe en la urbo loĝas ĉefe rusoj, ukrainoj kaj krime-tataroj, krom ili
en la urbo troveblas la reprezentantoj de pli ol 10 nacioj. La ĉefe uzata
lingvo estas la rusa.

 Vidindaĵoj 
eta|dekstra|140px|Restaĵoj de la ĝenova fortikaĵo en Aluŝto
 La restaĵoj de la fortreso Aluston (VIa jarcento p.K.)
 La restaĵoj de la mezepoka fortreso Funa (XIIa-XVa jarcentoj)
 La akvofalo Ĝurĝuro (troviĝas kelkajn kilometrojn for de la urbo, unu el la plej famaj akvofaloj de Krimeo, 15 metrojn alta)
 Monaĥejo de Kozjma kaj Demian (troviĝas sur la teritorio de la Krimea naturrezervejo kelkajn kilometrojn for de la urbo, fama religia pilgrimejo)

 Ceteraĵoj 
En la 19a jarcento la urbon vizitis interalie la fama pola poeto Adam Mickiewicz,
kiu dediĉis al la urbo du el siaj "Krimeaj sonetoj".

 Referencoj 

 Vidu ankaŭ 

 Trolebusa transporto en Aluŝto
 Trolebusa transporto en Krimeo


Kategorio:Loĝlokoj de Krimeo
Kategorio:Urboj de Krimeo
Kategorio:Aluŝta municipo