Hanko

Hanko (finna prononco ['haŋko], sveda nomo Hangö) estas la plej suda urbo en Finnlando. Ĝi estas havena urbo ĉe la fino de longa duoninsulo (Hanko-terpinto), 130 kilometrojn okcidente de la ĉefurbo Helsinko. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj loĝantoj 53 % estas finnlingvaj kaj 43 % svedlingvaj. La urbo estas oficiale dulingva. La teritorio havas komunan limon kun . 

La Hanko-terpinto estas la plej suda elstaraĵo de kontinenta Finnlando. Ĝi estas la okcidenta fino de longa terdorso, kiun formis la lasta glacia epoko kaj kies alia fino estas en orienta Finnlando. La grundo de la duoninstulo estas plejparte sabla kaj gruza, kun pina arbaro kaj arbustetoj de la erika familio.

Hanko estas ĉirkaŭata de la maro sur tri flankoj, do la tera limo estas nur kelkajn kilometrojn de la urbo Raseborg. La ĉefa parto de la landregiono de Hanko konsistas el la plej sudokcidenta parto de la kabo Hankoniemi. Hankoniemi, siavice, estas la plej sudokcidenta parto de la unua Salpausselkä, kiu formiĝis fine de la lasta glaciepoko kaj konsistas el moreno, sablo, gruzo kaj rokoj. La bordo de la duoninsulo havas multajn kilometrojn da sabla bordo kaj ankaŭ dunoj. Aldone al Hankoniemi, Hanko inkluzivas plurajn insulojn, el kiuj la plej grandaj estas Russarö, Bengtsår, Byön kaj Kadermo.

La marbordoj de la urbo estas sume longaj je 130 km, kun 30 kilometroj da sabla strando. Al la urbo apartenas pli ol 90 insuloj kaj insuletoj.

La Hanko-terpinto estis longe konata alteriĝejo de ŝipoj kaj boatoj veturantaj laŭ la norda bordo de la Finna Golfo.

Dum sia historio, Hanko, en strategie grava loko ĉe la Balta Maro, travivis militojn kaj batalojn. En 1714, ĉe la norda flanko de la duoninsulo okazis la Batalo de Gangut inter la Rusa kaj Sveda flotoj. Ĝi estis la unua grava venko por la militŝiparo de Rusujo. Tiu batalo estas konata ankaŭ sub la nomoj Batalo de Gangut [laŭ la malnova Rusa nomo de Hanko, Gangut, el la Sveda nomo Hangöudd), batalo de Hangöudd aŭ Batalo de Rilax (aŭ de Riilahti) laŭ la nomo de proksima vilaĝo.

En la 1700-jaroj la Sveda imperio konstruis fortikaĵojn sur insuloj proksimaj al Hanko. Tiujn transprenis la Rusa imperio en 1809, kiam ĝi aneksis Finnlandon post milito kontraŭ Svedujo. Dum la Krimea Milito (1850-jaroj) la urbon bombadis Britaj militŝipoj.

En la Moskva Pactraktato (Marto 1940), post la Vintra Milito, Finnlando devis ludoni la urbon Hanko kun la ĉirkaŭa duoninsulo kaj maro al Sovetunio, por uzo kiel militbazo. La luon praktike finis la Daŭriga Milito (1941–1944). Post ĝi Sovetunio ricevis anstataŭe la pli orientan duoninsulon Porkkala kiel militbazon por 50 jaroj; tiu lukontrakto estis finita en 1956.

 Ĝemelurboj 
  Gentofte, Danujo (Danio)
  Haapsalu, Estonujo (Estonio)
  Halmstad, Svedujo (Svedio)
  Stord, Norvegujo (Norvegio)

 Gefiloj 
 Wolfgang Waldstein, juristo kaj historiisto

 Eksteraj ligiloj 

  ()

Kategorio:Komunumoj de Finnlando
Kategorio:Urboj de Finnlando