Lingvoj de Kanado

La Oficiala Lingva Komisionestro de Kanado (la federa registara oficialulo ŝarĝita kun la kontrolado de la du lingvoj) asertis, "same kiel raso estas grava al la usona sperto kaj klaso estas grava al la brita sperto, mi kredas, ke lingvo estas grava al la kanada sperto."Oficiala Lingva Komisionestro Graham Fraser estas citita en The Hill Times, 31an de aŭgusto 2009, p. 14. Por pli precize kontroli la du oficialajn lingvojn, la censo de Kanado kolektas lingvanajn priskribaĵojn ne listigitajn en la censoj de la plejparto de aliaj landoj, inkluzive hejman lingvon, gepatran lingvon, unuan oficialan lingvon, kaj lingvon de laboro.

La lingva diverseco de Kanado etendiĝas preter la du oficialaj lingvoj. "En Kanado, 4,7 milionoj da homoj (14,2% de la loĝantaro) raportis, ke ili parolas lingvon krom la angla aŭ la franca plej ofte ĉe la hejmo, kaj 1,9 milionoj da homoj (5,8%) raportis, ke ili parolas tiun lingvon ofte kiel duan lingvon (krom sia ĉefa hejma lingvo, la angla aŭ la franca). Entute, 20,0% de la loĝantaro de Kanado raportis, ke ili parolas lingvon krom la anglan aŭ la francan ĉe sia hejmo. Por proksimume 6,4 milionoj da homoj, la alia lingvo estis enmigrinta lingvo, parolata plej ofte aŭ ĉe la hejmo, sole aŭ kune kun la angla aŭ la franca, sed por pli ol 213000 homoj, la alia lingvo estis indiĝena lingvo. Fine, la nombro da homoj kiuj raportas gestlingvon kiel la lingvon parolatan ĉe la hejmo estis preskaŭ  homoj ( plej ofte kaj  ofte).

Kanado estas enhavas multajn indiĝenajn lingvojn. Entute, ĉi tiuj estas parolata de malpli ol unu procento de la loĝantaro. Proksimume 0,6% de kanadanoj (aŭ  homoj) raportas indiĝenan lingvon kiel sian gepatran lingvon.

 Geografio 
Jen la loĝantaro de ĉiu provinco kaj teritorio laŭ gepatra lingvo, kiel raportita en la censo de Kanado de 2016.
Provinco/teritorioTuta loĝantaroAngla%Franca%Aliaj lingvoj%Oficialaj lingvojOntario69,52%4,27%29,04%AnglaGovernment of Ontario, “About Ontario” (7a de marto 2019).Kebekio8,91%79,06%14,54%FrancaBrita Kolumbio71,14%1,56%29,59%Angla (laŭfakte)Alberto76,51%2,15%23,66%AnglaManitobo73,83%3,65%25,06%AnglaSaskatĉevano84,09%1,64%16,01%AnglaNov-Skotio91,86%3,66%5,39%Angla (laŭfakte)Nov-Brunsviko65,42%32,44%3,42%Angla, FrancaNovlando kaj Labradoro97,22%0,59%2,53%Angla (laŭfakte)Insulo Princo Eduardo91,46%3,83%5,44%Angla (laŭfakte)Nordokcidentaj Teritorioj78,65%3,30%20,05%Chipewyan, Kria, Angla, Franca, Gwich’in, Inuinaktuno, Inuktituto, Inuvialuktun, Norda Slaveja, Suda Slaveja, TłįchǫJukonio83,72%5,10%13,12%Angla, FrancaNunavuto32,90%6401,79%67,38%Inuitaj lingvoj (Inuktituto, Inuinaktuno), Angla, FrancaConsolidation of (S.Nu. 2008, c,10) (NIF) Official Languages Act and Consolidation of Inuit Language Protection ActKanado58,08%21,43%22,94%Angla, Franca

 Indiĝenaj lingvoj 
eta|180x180ra|Skribo en la kria lingvo per kanada indiĝena silabaro
Kanado havas 12 indiĝenajn lingvajn grupojn, kun pli ol 65 distingeblaj lingvoj kaj dialektoj, inkluzive multaj gestlingvoj. Preskaŭ ĉiuj indiĝenaj lingvoj en Kanado estas taksitaj endanĝerigitaj, escepte de Inuktituto, Inuinaktuno, kaj la kriaj variaĵoj Naskapi, Atikamekw, Orienta Kria, kaj Ebenaĵa Kria.

Du el la teritorioj de Kanado donas oficialan statuson al indiĝenaj lingvoj. En Nunavuto, Inuktituto kaj Inuinnaqtun, kune nomata la inuita lingvo, estas oficialaj lingvoj apud la naciaj lingvoj de la angla kaj la franca, kaj Inuktituto estas ofta ila lingvo en la teritoria registaro. En la Nordokcidentaj Teritorioj, la Leĝo pri Oficialaj Lingvoj deklaras, ke estas dek unu malsamaj lingvoj: ĉipevajana, kria, angla, franca, gviĉina, inuinaktuna, inuktituta, inuvialuktuna, norda slaveja, suda slaveja, kaj Tłįchǫ (dogriba). Krom la angla kaj la franca, ĉi tiuj lingvoj ne estas ilaj en registaro; oficiala statuso rajtigas civitanojn ricevi servojn en ili je peto kaj trakti la registaron per ili.Gordon, Raymond G Jr. (2005). Ethnologue: Languages of the world (Web Version online by SIL International, formerly known as the Summer Institute of Linguistics) (15 ed.). Dallas, TX: SIL International. ISBN 1-55671-159-X. Alirita 2009-11-16. Ekde 2015 oni estas petinta agnoskon de ĉiuj indiĝenaj lingvoj en Kanado.
eta|240x240ra|
Laŭ la censo de 2016, malpli ol unu procento de kanadanoj () raportis indiĝenan lingvon kiel sia gepatra lingvo, kaj malpli ol unu procento de kanadanoj () raportis indiĝenan lingvon kiel la lingvon parolatan plej ofte ĉe la hejmo. La plejparto da kanadaj indiĝenaj lingvoj estas endanĝerigitaj kaj la nombro de iliaj nunaj parolantaj estas ofte malalta, sed la nombro da parolantoj kreskas eĉ pli ol la nombro kun indiĝena gepatra lingvo, indikante ke multaj homoj daŭras lerni la lingvojn eĉ se ili ne lernis ĝin denaske.

Glottolog 4.3 (2020) kalkulis 11 sendependan indiĝenajn lingvofamiliojn kaj/aŭ izolaĵojn en Kanado.Harald Hammarström, Robert Forkel, Martin Haspelmath & Sebastian Bank, eds., Glottolog, ver. 4.3 (Jena: Max Planck Institute for the Science of Human History, 2020).

 Algic
 Athabaskan-Eyak-Tlingit
 Beothuk
 Eskim-Aleuta
 Ĥajda
 Irokeza
 Kutenai
 Saliŝa
 Hoka-Siua
 Tsimshian
 Wakashan

La nombro de parolantoj de indiĝenaj lingvoj en Kanado:Statistics Canada, 2006 Census Profile of Federal Electoral Districts (2003 Representation Order): Language, Mobility and Migration and Immigration and Citizenship Ottawa, 2007, pp. 2, 6, 10.
Indiĝenaj lingvojNo. de parolantojGepatra lingvoHejma lingvoKriaInuktitutaAniŝinabekaMontagnais-Naskapi (Inua)Dene SulineOji-Cree (Anishinini)Mi'kmaq (Mikmaka)Siuaj lingvoj (Dakota/Siua)AtikamekwNigrapiedaTłįchǫ aŭ DogribaAlgonkenaCarrierGitksanChilcotinNorda Slaveja (Leporo)Suda SlavejaMalesitaĈipevajanaInuinaktunaGviĉina (Loucheaux)MohokaShuswapNisga'Tlingita00Atgangmuurngniq Ne sciitaNe sciita

 Vidu ankaŭ 
 Kebeki-franca lingvo
 Akadi-franca lingvo
 Ĉinuka piĝino
 Miĉifa lingvo

 Referencoj