Ayn Rand

Ayn RAND ([ajn rand]; Esperantigite Ajn RAND; denaska nomo Alisa Zinovjevna ROSENBAUM; naskiĝis la  en Sankt-Peterburgo, mortis la  en Novjorko) estis rusa-usona verkistino kaj filozofino. Ŝi estas plej konata pro siaj du anglalingvaj romanoj, The Fountainhead kaj Atlas Shrugged, kaj pro sia filozofia sistemo, kiun ŝi nomis Objektivismo.

 Biografio 
Ayn Rand naskiĝis en Sankt-Peterburgo en 1905 en familio de mezklasaj agnostikaj judoj. Post la Rusa Revolucio la familio fuĝis al Krimeo, sed poste revenis al la naskiĝurbo. Fine de 1925 ŝi foriris eksterlanden por viziti familianojn en Usono. Ŝi restis tie de tiu momento.

Ŝi vojaĝis al Hollywood kaj fariĝis scenaristo, kaj ŝanĝis sian nomon al Ayn Rand.

Ŝi ludis malgrandajn rolojn en filmoj, interalie de Cecil B. DeMille. Ŝi konatiĝis kun la aktoro Frank O'Connor, kun kiu ŝi edziĝis en 1929. En 1931 ŝi fariĝis usona civitano.

Ŝia unua sukceso estis la vendo de sia scenaro Red Pawn en 1932 al Universal Studios. En 1934 la teatraĵo Night of January 16th estis prezentita en Broadway. La verko estis juĝproceso, en kiu la publiko povas elekti la finon.

En 1936 ŝi publikigis We the Living kritika al la rusa reĝimo, kaj en 1938 ŝi verkis Himno (Anthem), kiu ne trovis sukceson en tiu momento.

Ŝia sukceso alvenis en 1943 per la publikigo de The Fountainhead. Ĝi estis tutplaneda sukceso, kaj en 1949 estis adaptita por la kino.

En 1957 ŝi publikigis sian ĉefan verkon Atlas Shrugged, romano kiu konfrontas entreprenistojn kun socio ŝtatisma. Ĝi estis furore vendita, kaj fariĝis tre influa, ĉefe en Usono.

En 1950 Ayn Rand kreis grupon konatan kiel "La Kolektivo" kun Alan Greenspan, posta prezidanto de la Usona Centra Banko kaj Nathanael Blumenthal (poste nomata Nathaniel Branden). La cirklo prenis plian gravecon, kaj helpis disvastigi la ideojn de Rand, kiuj estos konataj kiel Objektivismo.

La rilato inter Branden kaj Ayn Rand fariĝis amora, kun la konsento de la respektivaj geedzoj, malgraŭ la diferenco de aĝo inter ambaŭ (Branden estas pli juna). La paro disiĝis persone kaj filozofie depost 1968, kio kondukis al la kreado de du apartaj grupoj.

Ŝi mortis en 1982 en Novjorko.

 Ideoj 
La filozofio de Ayn Rand estas Objektivismo, la eksentoj devus esti submetitaj al racio; se ne, la homo bazus sian vivon kun ĥimeroj bazitaj sur siaj reprezentoj de la mondo anstataŭ sur faktoj. Ŝi ne neas la eksentojn tamen ŝi konsideras ke la homo kiu sin perdigas en eksentoj provas fuĝi realecon.

Objektivismo konsideras sin forte raciisma. La emocioj devas submetiĝi al la objektiveco.

Ŝi estis tre influa por granda parto de la elito. Ŝia grupo estis akuzita en diversaj okazoj esti speco de sekto.

 Bibliografio 
 Fikcio 
 We the Living, 1936
 Himno, 1938
 The Fountainhead, 1943
 Atlas Shrugged, 1957
 Ideal, 2015

 Nefikcio 
 For the New Intellectual, 1961
 The Virtue of Selfishness, 1964
 Capitalism: The Unknown Ideal, 1966
 The Romantic Manifesto, 1969
 The New Left: The Anti-Industrial Revolution, 1971
 Introduction to Objectivist Epistemology, 1979
 Philosophy: Who Needs It, 1982

 En Esperanto aperis 
 Antifono, romaneto, Roanne 1999, 69 folioj. Tradukis Paul Hanks.
 Himno . Tradukis Roberto Leibman.

 Eksteraj ligiloj 

 The Ayn Rand Institute
 ARI Watch
 All About Ayn Rand
 The Ayn Rand Society 
 The Journal of Ayn Rand societies 
 Klubo de admirantoj de 'The Fountainhead' kaj de 'Atlas Shrugged' 
 Kritikoj al la objektivismo kaj Ayn Rand
 Portreto kritika de Ayn Rand


Kategorio:Rusiaj politikaj filozofoj‎
Kategorio:Rusiaj filozofoj
Kategorio:Rusiaj verkistoj
Kategorio:Rusiaj dramistoj
Kategorio:Rusiaj eseistoj
Kategorio:Rusiaj sciencfikciaj verkistoj‎
Kategorio:Rusiaj ateistoj
Kategorio:Rusiaj scenaristoj
Kategorio:Rusiaj kontraŭkomunistoj
Kategorio:Rusiaj kontraŭsocialistoj
Kategorio:Rusiaj kontraŭfaŝistoj
Kategorio:Usonaj filozofoj
Kategorio:Usonaj verkistoj
Kategorio:Usonaj sciencfikciaj verkistoj‎
Kategorio:Usonaj dramistoj
Kategorio:Usonaj eseistoj
Kategorio:Usonaj scenaristoj
Kategorio:Usonaj etikistoj
Kategorio:Usonaj politikaj filozofoj‎
Kategorio:Usonaj politikaj teoriistoj
Kategorio:Usonaj judoj
Kategorio:Rusiaj judoj
Kategorio:Ateismaj aktivuloj
Kategorio:Usonaj ateistoj
Kategorio:Ateismaj filozofoj
Kategorio:Ateismaj verkistoj
Kategorio:Usonaj kontraŭkomunistoj
Kategorio:Usonaj kontraŭsocialistoj
Kategorio:Usonaj kontraŭfaŝistoj
Kategorio:Epistemologoj
Kategorio:Metafizikistoj
Kategorio:Objektivistoj
Kategorio:Verkistinoj