Baden (Argovio)

Baden estas urbo en la svisa kantono Argovio kaj ĉefurbo de samnoma distrikto. Ĝi situas sur la maldekstra bordo de rivero Limato, 25 km de Zuriko. De la romia tempo ĝi estas konata varmakvobanejo, kio donis al ĝi la nomon ( = ban(iĝ)i).Radioprelego de d-ro Arthur Baur ĉe Svisa Radio Internacia de 1991 (skriba dokumento pdf el la arkivo de CDELI)Radioprelego de d-ro Arthur Baur ĉe Svisa Radio Internacia de 1991 (sondokumento mp3 el la arkivo de CDELI)

 Geografio 
Baden situas ĉe la bordo de la rivero Limato. Ĝi formas kune kun la pli granda najbara urbo Vetingo la plej gravan industrian centron de la Kantono Argovio.

 Trafiko 
Baden estis la fina haltejo de la unua svisa fervojlinio, la Hispan-Panet-Fervojo, kiu konektis la urbon kun la Ĉefstacidomo Zuriko. Hodiaŭ  troviĝas sur la linioj de la Svisaj Federaciaj Fervojoj de Zuriko al Bazelo kaj de Zuriko al Berno kaj ankaŭ estas haltejo de internaciaj trajnoj. Baden ankaŭ estas bone atingebla aŭtomobile, ĉar ĝi situas proksime de la aŭtoŝosetriangulo inter de la aŭtoŝoseoj A1 kaj A3.

 Historio 
La romianoj konstruis setlejon (latine vicus) kun la nomo Aquae Helveticae (Helvetaj Akvoj) kaj utiligis la termalfontojn kun varmeco de . En mezepoko la loko nenion perdis de sia ŝateco kaj en la jaro 1297 Baden ricevis la privilegiajn rajtojn de urbo. De la 14-a ĝis la 17-a jarcento Baden ankaŭ ofte estis la kunsidejo de la Dieto de la Svisa Ĵurkomunumo, precipe ĉar la deputitoj ŝatis la komforton kaj ĝueblcojn de la famaj banejoj. Ekde la konkero de Svislando far Napoleono la hodiaŭa distrikto Baden formis ĝis la jaro 1803 eĉ propran kantonon, nomita Kantono Baden.

 Gravuloj 
 Cosmas Alder, komponisto kaj politikisto.

 Esperanto-Movado 
De 1923 ĝis 1933 ekzistis Esperanto-Societo Baden, kiun prezidis s-ro Alfred Elgg. En 1978 okazis en Baden la ĝenerala kunveno de Svisa Esperanto-Societo.

 Urboĝemeleco 
 (de 1991)

 Notoj kaj referencoj 

 Vidu ankaŭ 
 Baden (stacidomo)

 Eksteraj ligiloj 
 Oficiala retejo de la urbo Baden

Kategorio:Urboj de Svislando
Kategorio:Kantono Argovio
Kategorio:Kuraclokoj de Svislando