Kukoloformaj birdoj

La Kukoloformaj birdoj (Cuculiformes) estas ordo de birdoj el la Neognatoj (Neognathae). En la familio de la Kukoledoj estas proksimume 150 specioj, el kiuj pli ol 50 estas kovoparazitoj. La plej multaj el ili estas mezgrandaj birdoj, kies preferataj vivejoj estas arbaroj kaj arbustpejzaĝoj. Ambaŭ seksoj ĉe la plej multaj specioj distingas sin laŭ grando kaj pezo. 

La kukoloj aŭ Kukoledoj estas la nura taksono de la Kukoloformaj birdoj. La kukolofamilio inkludas eŭropan kukolon, la vojkurulojn, koelojn, malkohaojn, malagaskukolojn, centropojn, kaj aniojn. La centropoj kaj anioj estas foje apartagitaj kiel diferencaj familioj, nome Centropodidae kaj Crotophagidae, respektive. La kukolordo Cuculiformes estas unu el tri kiuj formas la kladon Otidimorphae, la aliaj du estas la turakoj kaj la otidoj. La familio Cuculidae enhavas 150 speciojn, kiuj estas dividataj en 33 genroj.

La kukoloj estas ĝenerale mezgrandaj, sveltaj birdoj. Plej multaj specioj vivas en arboj, kvankam granda malplimulto loĝas surgrunde. La familio havas kosmopolitan distribuon; la plimulto de la specioj estas tropikaj. Kelkaj specioj estas migrantaj. La kukoloj manĝas insektojn, insektajn larvojn kaj diversajn aliajn bestojn, same kiel fruktojn. Kelkaj specioj (ekzemple, la plimulto de kukolspecioj vivantaj en Eŭrazio) estas nestoparazitoj, demetante siajn ovojn en la nestoj de aliaj specioj kaj kaŭzante la terminojn "kukola ovo" kaj "kukolulo" kiel metaforojn. Tamen, plej multaj specioj kreskigas siajn proprajn idojn.

Kukoloj ludis rolon en homa kulturo dum miloj da jaroj, aperante en greka mitologio kiel sanktaj al la diino Hera. En Eŭropo, la kukolo estas asociita kun printempo, kaj kun kokrado, ekzemple en la verko Love Labour's Lost (Perditaj Amopenoj) de Shakespeare. En Barato, kukoloj estas sanktaj al Kamadeva, la dio de deziro kaj sopiro, dum en Japanio, la kukolo simbolas nereciprokan amon.

 Taksonomio kaj sistematiko 

La familio Cuculidae estas 150 specioj kiuj estas dividataj en 33 genroj. Tio inkludas du speciojn kiuj formortiĝis en historia tempo: nome Helikomanĝa malagaskukolo el Madagaskaro kaj la Sanktahelena kukolo kiu estis metita en sia propra genro Nannococcyx.

 Subfamilio Crotophaginae – amerikaj kukoloj
 Genro Guira – Gvirkukolo
 Genro Crotophaga – Anioj (3 specioj)
 Subfamilio Neomorphinae – amerikaj grundokukoloj
 Genro Tapera – Strikukolo
 Genro Dromococcyx (2 specioj)
 Genro Morococcyx – Ruĝpuga kukolo
 Genro Geococcyx – vojkuruloj (2 specioj)
 Genro Neomorphus – amerikaj grundokukoloj (5 specioj)
 Subfamilio Centropodinae – centropoj
 Genro Centropus  – (29 specioj)
 Subfamilio Couinae – Madagaskaraj kaj Sudorientaziaj grundokukoloj
 Genro Carpococcyx – Aziaj grundokukoloj (3 specioj)
 Genro Coua – Malagaskukoloj (10 vivantaj specioj, 1 ĵus formortinta)
 Subfamilio Cuculinae
 Genro Rhinortha – Malkohao de Raffles
 Tribo Phaenicophaeini
 Genro Ceuthmochares – Flavbekkukoloj (2 specioj)
 Genro Taccocua – Helbruna malkohao
 Genro Zanclostomus – Ruĝbeka malkohao
 Genro Phaenicophaeus – tipaj malkohaoj (7 specioj)
 Genro Dasylophus – (2 specioj)
 Genro Rhamphococcyx – Flavbeka malkohao
 Genro Clamator  – (4 specioj)
 Genro Coccycua – iam en Coccyzus kaj Piaya, inkludas iaman Micrococcyx (3 specioj)
 Genro Piaya  – (2 specioj)
 Genro Coccyzus – inkludas iamajn Saurothera kaj Hyetornis (13 specioj)
 Tribo Cuculini – nestoparazitaj kukoloj de Malnova Mondo
 Genro Pachycoccyx – Dikbeka kukolo
 Genro Microdynamis – Nana koelo
 Genro Eudynamys – tipaj koeloj (3 specioj)
 Genro Scythrops – Kanelbeka kukolo
 Genro Urodynamis – Longvosta koelo
 Genro Chrysococcyx – bronzkukoloj (6 specioj)
 Genro Chalcites – bronzkukoloj (8 specioj)
 Genro Cacomantis  – (11 specioj)
 Genro Heteroscenes – Pala kukolo
 Genro Surniculus – drongo-kukoloj (4 specioj)
 Genro Cercococcyx – longvostaj kukoloj (4 specioj)
 Genro Hierococcyx – akcipitraj kukoloj (8 specioj)
 Genro Cuculus – tipaj kukoloj (11 specioj)
 Genro Caliechthrus - Blankakrona kukolo 
 † Genro Nannococcyx – Sanktahelena kukolo (formortinta)
 Fosilioj
 Genro Dynamopterus (fosilio: Malfrua Eoceno/Frua Oligoceno de Caylus, Tarn-et-Garonne, France)
 Genro Cursoricoccyx (fosilio: Frua Mioceno de Kantono Logan, Usono) – Neomorphinae?
 Cuculidae gen. et sp. indet. (fosilio: Frua Plioceno de Lee Creek Mine, Usono)
 Genro Neococcyx (fosilio: frua Oligoceno de Centra Nordameriko)
 Genro Eocuculus (fosilio: malfrua Eoceno de Kantono Teller, Usono) Chandler, R.M. (1999). "Fossil birds of Florissant, Colorado: with a description of a new genus and species of cuckoo". En Santucci, V.L.; McClelland, L. (eld.). National Park Service Paleontological Research: Technical Report NPS/NRGRD/GRDTR-99/03 (PDF) (Report). United States Department of the Interior, National Park Service, Geological Resource Division. pp. 49–53. 

Referencoj

Kategorio:Kukoloformaj