Esperanto-movado en Finnlando

eta|Landaj salutoj dum UK 2019 en Lahti, Finnlando
La Esperanto-movado en Finnlando komencis iom post iom jam en la malfrua 19a jarcento. Esperanto-Asocio de Finnlando estis fondita la 28-an de aprilo 1907. La unua prezidanto estis Nino Runeberg, nepo de la finnlanda nacia poeto Johan Ludvig Runeberg. La asocio, kiu estas landa asocio de Universala Esperanto Asocio (UEA), havas laŭ UEA 300 membrojn, kaj Finnlando havis 77 individuajn membrojn de UEA en 2020.https://uea.org/landoj/finnlando

Jam en 1895, la gazeto Esperantisto havis 12 abonantojn en malgranda Finnlando. Enlandaj esperantaj gazetoj estis Finna Esperantisto dum periodoj frue, Esperanta Finnlando dum periodoj ekde ĉirkaŭ la fino de Unua mondmilito ĝis la fino de la Malvarma milito, kaj post tio Esperantolehti (subtitole Esperanta Finnlando esperante kaj Esperanto-Bladet svede).

La Universala Kongreso de Esperanto estis aranĝita en Finnlando en 1922, 1969, 1995 kaj 2019.

 Historio 
En Finnlando, pluraj lingvoj estas parolataj, kio donas iom siaspecan lingvan situacion. En la lernejoj ekde longe, krom la denaska lingvo, kutime du aliaj lingvoj estas devige studataj, kaj kutime oni do lernas kaj la finnan, kaj la svedan – kiuj estas la du ĉefaj lingvoj de Finnlando – kaj ankaŭ la anglan.

eta|La finnlanda esploristo, lingvisto kaj esperantisto Ramstedt kun la gvido Baldzir, en Mongolio en 1909
Laŭ Enciklopedio de Esperanto (EdE) de 1934, Esperanto atingis Finnlandon en 1888, sed oni ne klarigas kiel. La unua esperantista klubo aperis inter studentoj de la Politeknika Altlernejo en Helsinki en 1893, kaj ekdormis post du jaroj. La ”fidela esperantisto, esploristo kaj lingva profesoro Gustaf John Ramstedt” lernis pri Esperanto en 1895.Jouko Lindstedt: Lingva Tereno: Scientisto, diplomato, esperantisto (parto 2) (Laŭ EdE Ramstedt lernis pri Esperanto en 1891, tamen laŭ Lindstedt tio estas eraro). Ankaŭ en 1895, 12 de 170 abonantoj de la gazeto Esperantisto ekster Ruslando troviĝis laŭ EdE en ”malgranda Finnlando” – implicite relative granda kvanto. Jam en la unua Universala Kongreso de Esperanto en 1905 atendis finnlandan partoprenanton – Nino Runeberg, kiu esperantiĝis en Parizo plej malfrue per la AdE-ano Théophile Cart.

En 1905, la organizita movado efektive komenciĝis per fondo de la Klubo Esperantista de Finnaj Studentoj. La klubo organizis kurson en 1906, al kiu 208 personoj aliĝis. Post tio, laŭ EdE, fariĝis necese fondi novan ĝeneralan societon, La Polusstelo, kiu dum 15 jaroj estis la plej grava esperanta grupo en Finnlando. Inter la anoj, la studento A. A. Sola dediĉis plej grandan parton de sia tempo al Esperanto, sed li mortis jam en 1909.

En 1907 la tutlanda organizaĵo Esperanto-Asocio de Finnlando (EAF) estis fondata. La unua prezidanto de la asocio estis la antaŭe menciita ”Nino” Runeberg (kromnomo por Hjalmar Johannes Runeberg). Runeberg, kiu estis filologo, poeto kaj tradukisto, ankaŭ estis nepo de la finnlanda nacia poeto Johan Ludvig Runeberg.

eta|upright=0.6|La unua numero de Finna Esperantisto
La unua finna Esperanto-lernolibro aperis nur en 1904, kaj la komenca manko malhelpis la disvastigon de la lingvo laŭ EdE. La unuaj finnaj esperantistoj studis la lingvon per svedaj lernolibroj. Jam en 1895, kiel antaŭe menciite, la gazeto Esperantisto havis 12 abonantojn en Finnlando, sed ankaŭ ĉesis aperi tiun jaron pro perdo de siaj rusaj abonantoj.

1907, samjare je la fondigo de la landa asocio EAF, la unua Esperanto-gazeto de Finnlando mem, Finna Esperantisto, naskiĝis. Ĝi aperadis kun kelkaj interrompoj ĝis 1914. La kooperativa societo Ilarejo Esperantista administris la gazeton ĝis 1909, kiam EAF prenis la eldonadon sur sin. La kooperativo estis fondita – ankaŭ en 1907 – laŭ propono de la direktoro Albin Sandström, kiel komerca entrepreno por liverado de lerniloj kaj literaturo.

 Referencoj 



 Vidu ankaŭ 
 Ilarejo Esperantista

 Eksteraj ligiloj 

 http://www.esperanto.fi – la retejo de Esperanto-Asocio de Finnlando


Finnlando
Kategorio:Finnlando