Marĉanaso

La marĉanasomarĉanaso en PIV ĉe vortaro.netOrnitologia taksonomio aŭ kerkedulokerkedulo en PIV ĉe vortaro.net () estas birdo el anasedoj. Tiu specio estis unuafoje priskribata de Linnaeus en 1758. Kiel la aliaj malgrandaj plaŭdanasoj kiaj la Komuna kreko, ankaŭ tiu specio leviĝas facile el akvo per rapida vadbirdeca flugmaniero.

Ties reprodukta habitato estas herbejoj apudaj al neprofundaj marĉoj kaj lagoj de stepoj.

 Taksonomio 
Laŭ AviListAviList v2025, konsultita la 22-an de dec. 2025, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj:

Anseriformes - anseroformaj
Anatidae - anasedoj
Spatula Boie, F, 1822
Spatula querquedula (Linnaeus, C, 1758) - marĉanaso

 Aspekto 
250ra|eta|maldekstra|Masklo
250ra|eta|maldekstra|Inoj
Ĝi grandas 37 al 40 cm longe kun 65 cm de enverguro kaj pezo de 380 g, tio estas iomete pli granda ol Komuna kreko, sed ĝia kolo estas pli maldika, la kaposupro estas pli plata, la beko pli rekta.

Temas pri evidenta kazo de seksa duformismo. La virbirdo estas rekonebla dum flugo pro bluecgrizaj flugilplumoj kun tre rimarkinda speguleto (duarangaj) blua kun blankaj ambaŭaj bordoj (ege rimarkinda dumfluge). Li havas brunan bruston, arĝentecblankan ventron, kaj ĉefe distinge en la malhelbruna kapo tre okulfrapan larĝan kaj kontrastan blankan brovostrion (superokulo) sur la kapo el la antaŭopkulo al la nukoflankoj mallarĝiĝante. La ŝultroplumoj estas nigra-blankaj. La resto de la plumaro estas griza, kun izolaj grizaj skapularaj plumoj. Li havas grizajn bekon kaj krurojn. Dumnaĝe li montras elstarajn blankajn bordojn en siaj triarangaj. Lia krono estas malhela dum la vizaĝo estas iom ruĝecbruna.Dunn, J. & Alderfer, J. (2006) National Geographic Field Guide to the Birds of North America 5th Ed.

Necesas zorgo por separi la malhelbrunan inon el la tre simila ino de Komuna kreko, sed la pli markataj vizaĝaj markoj kaj pli ofta kaposkuado dum plaŭdonaĝetado estas bonaj indikiloj. Eblas konfuzo ankaŭ kun la ino de la Bluflugila anaso, sed la kapo kaj bekoformo estas diferenca (pli svelta ĉe la marĉanaso, dum tiu alia specio havas flavecajn krurojn. Pala superokulo, malhela okulstrio, pala bridopunkto bordata de dua malhela linio.

 Kutimaro 
eta|250ra|Maskloj kun brovtringo proksime de Hodal en distrikto Faridabad de Harjano, Barato
eta|180ra|En Uppalapadu, Andra-Pradeŝo, Barato
eta|180ra|Maskloj en Kolkato, Barato
eta|180ra|Maskloj kaj inoj en Kolkato, Barato
eta|180ra|Maskloj kaj inoj proksime de Hodal en distrikto Faridabad de Harjano, Barato
eta|180ra|En Uppalapadu, Andra-Pradeŝo, Barato
eta|180ra|En Uppalapadu, Andra-Pradeŝo, Barato
La konduto, nutrado similas al tiu de Kuleranaso. Ĝia flugo similas al tiu de la Komuna kreko, la voĉo de la virbirdo estas rapida kniik-kniik; tiu de inbirdo (multe pli silentema) estas kvakado.

Ĝi vivas proksime al akvo. Tiuj birdoj manĝas ĉefe per horizontala plukado surface pli ol per vertikala plukoplonĝado. Ili manĝas ĉefe substancojn kaj animalajn kaj vegetalajn (fiŝetoj, etaj amfibioj, krustuloj, moluskoj, insektoj, vermoj, burĝonoj, folioj, radiketoj, greno).

 Reproduktado 
Ili nestumas surgrunde meze de la vegetaĵaro. La ino demetas 8 al 11 ovojn kiujn ŝi kovas dum 21 al 23 tagoj. La idoj, frumaturaj (elnestiĝuloj), estas zorgataj de la ino kaj ekflugas post 5 al 6 semajnoj.

 Distribuado 
Ili reproduktiĝas en multe de Eŭropo kaj okcidenta Azio, sed ĝi estas strikte migranta, kaj la tuta populacio moviĝas al suda Afriko, Barato (ĉefe ĉe Santragaĉi) kaj Aŭstralazio vintre,Clements, James, (2007) The Clements Checklist of the Birds of the World, Cornell University Press, Ithaca kie povas vidiĝi grandaj anasaroj.

Marĉanasoj estas raraj reproduktantaj birdoj en la Brita Insularo, kaj plej parto reproduktiĝas en trankvilaj marĉoj en Norfolk kaj Suffolk. En Irlando kelkaj paroj nuntempe reproduktiĝas ĉiujare en Wexford. En Kamargo, Francio, tiu specio estas konata laŭ la nomo de cacharel [kaŝarEl], termino kiu la nimano Jean Bousquet adoptis en 1962 por nomigi sian markon de prêt-à-porter Cacharel.

La marĉanaso estas unu el la specioj al kiu aplikiĝas la Agreement on the Conservation of African-Eurasian Migratory Waterbirds (AEWA). La statuso de la marĉanaso en la IUCN Ruĝa Listo estas Malplej Zorgiga.IUCN, versio 2010.3, BirdLife International, 2009, 141529/0, Anas querquedula, konsultita la 25an de aŭgusto 2010

 Bildaro 

 Referencoj 

 Literaturo 
 Guide vert des Oiseaux du monde, Solar.
 Roger Peterson, Guy Mountfort, P.A.D. Hollom, "Guía de campo de las aves de España y de Europa", Omega, Barcelona, 1983.
 Lars Svensson, Guía de aves. España, Europa y región mediterránea, Omega, Barcelona, 2010.
 Hans-Günther Bauer, Einhard Bezzel kaj Wolfgang Fiedler (Hrsg): Das Kompendium der Vögel Mitteleuropas: Alles über Biologie, Gefährdung und Schutz. Band 1: Nonpasseriformes – Nichtsperlingsvögel, Aula-Verlag Wiebelsheim, Wiesbaden 2005, ISBN 3-89104-647-2
 John Gooders und Trevor Boyer: Ducks of Britain and the Northern Hemisphere, Dragon's World Ltd, Surrey 1986, ISBN 1-85028-022-3
 P. J. Higgins (Hrsg): Handbook of Australian, New Zealand & Antarctic Birds, Band 1, Ratites to Ducks, Oxford University Press, Oxford 1990, ISBN 0-19-553068-3
 Erich Rutschke: Die Wildenten Europas – Biologie, Ökologie, Verhalten, Aula Verlag, Wiesbaden 1988, ISBN 3-89104-449-6

 Eksteraj ligiloj 

 BirdLife Species Factsheet 
 RSPB A al Z de Britaj Birdoj
 Marĉanaso  ĉe Internet Bird Collection

Kategorio:Anasedoj
Kategorio:Birdoj de Indonezio
Kategorio:Birdoj de Eŭropo
Kategorio:Birdoj de Pakistano
Kategorio:Birdoj de Aŭstralio
Kategorio:Birdoj de Afriko