Unukornulo (konstelacio)

Unukornulo estas konstelacio de tera ĉielo.

Ĝi situas okcidente de la bone videbla Oriono kaj norde de la plej hela stelo de la ĉielo, Siriuso en konstelacio Granda Hundo. Kompare al tiuj konstelacioj ĝi ne estas okulfrapa. Unukornulon trapasas la lakta vojo; tial ĝi enhavas plurajn nebulozojn, interalie la malfermitan stelamason M 50.

 Gravaj objektoj 
eta|maldekstra|Nebulozo NGC 2261 lumigata de R Monocerotis, kiu situas en la malsupra parto de la bildo
La plej hela stelo de la konstelacio estas α Monocerotis, flav-oranĝa giganto de spektroklaso G9.5III, dekoble pli granda ol la Suno,144 lumjarojn malproksima.Alfa Monocerotis (Hipparcos Catalogue. The New Reduction)
β Monocerotis estas pluropa stelo distingebla per malgranda teleskopo. William Herschel eltrovis ĝian pluropecon en 1781 kaj priskribis ĝin kiel «unu el la plej belaj vidaĵoj en la ĉielo».Monoceros. The Internet Encyclopedia of Science Ĝin konsistigas tri preskaŭ identaj blanka-bluaj steloj, kune pli helaj (+3,74) ol α Monocerotis.

Je proksimo de 1000 lumjaroj, ζ Monocerotis estas flava supergiganto de spektroklaso G2Ib («b» indikas malplian lumecon ene de la spektroklaso) kun proksimuma maso de 6,6 sunmasoj. Ankaŭ supergiganto, sed de tipo A0I,13 Mon -- Star (SIMBAD) estas 13 Monocerotis, kies lumeco estas 17 000-oble pli ol la Suno.

La Unukornulo enhavas diversajn interesajn variajn stelojn. Inter ili, S Monocerotis (15 Monocerotis) estas grandmasa duopo de varmegaj steloj (kunigita spektroklaso O7V) kun periodo de 108 jaroj en tre discentra orbito (ε = 0,77).
La Stelo de Plaskett (HD 47129) estas unu el la plej masaj konataj duopoj: ambaŭ steloj verŝajne masas pli ol 50 sunmasojn.
R Monocerotis estas masa kaj juna stelo T Tauri situanta en ekstremo de la mikse emisia kaj reflekta nebulozo NGC 2261, ankaŭ nomata la «Varia Nebulozo de Hubble».
V700 Monocerotis (MWC 147) estas juna stelo Be de Herbig kiu ankoraŭ ne atingis la ĉefan sekvencon sed daŭre estas en la alkreska fazo.
V838 Monocerotis estas ruĝa supergiganto, kiu en 2002 faris eksplodon pro neklare konataj kaŭzoj.

 Historio 
La unukornulo ne apartenas al la klasikaj 48 konstelacioj de la antikva epoko.

Supozeble ĝin elpensis la nederlanda mapisto Petrus Plancius, kiu kreis ĉielglobon en 1612, sur kiu li bildigis ok novajn konstelaciojn, inter ili "Monoceros Unicornis".

Jacob Bartsch enmetis ĝin 1624 en sian stelmaparon "Planisphaerium Stellaris" kiel "Unicornus" kaj alskribis al ĝi kristanecan motivon: la unukornulo estas plurfoje menciita en la latina biblio (Vulgata, psalmi iuxta lxx 21:22, 28:6, 91:11, isaias 34:7); modernaj bibliotradukoj tie tamen parolas pri bubaloj. Plancius mem ne postlasis siajn kialojn por enkonduki tiujn konstelaciojn. En la "Bestiaire Divin de Guillaume" el la 13-a jarcento skribiĝas, ke la unukornulo kuŝas trankvile, kiam virgulino eniras ties ĉasteritorion. Laŭ tio, la unukornulo reprezentas Jesuon kaj la korno la dian veron.

Heinrich Wilhelm Olbers kaj Ludwig Ideler tamen sciigas, ke la konstelacio jam estis priskribita antaŭ 1564. Laŭ Joseph Scaliger ĝi troviĝas sur antikva persa ĉielglobo.

 Vidu ankaŭ 
 Unukornulo

Referencoj


Kategorio:Unukornuloj