Partizánske

Partizánske  (ĝis 1949 nomata Baťovany [batjovani]; hungare Simony [ŝimonj]) estas urbo en Slovakio en la regiono Trenčín. Ĝi havis  loĝantojn la 31-an de decembro 2013.

 Historio 
En nekonata pratempo estis tie fortikaĵo, sed en 1411 Sigismundo donis permeson konstrui pli novan fortikaĵon al figuro Simon laŭ bordo de Nitra (rivero). En 1910 loĝis tie 458 homoj, precipe slovakoj. La urbeto apartenis al la hungara departemento Bars ĝis 1919, poste al Ĉeĥoslovakio.

En 1939 ĉeĥa entreprenisto Tomáš Baťa fondis ŝu-fabrikon.http://www.partizanske.sk/?id_menu=1629 Por siaj dungitaj laboristoj li konstruigis tie tipajn ruĝbrikajn domojn, sekve de kio la loĝantaro tre multiĝis. En 1949, pro malamo de la ĉeĥoslovaka komunisma reĝimo al la foririgita Baťa, la urbo ŝanĝis sian nomon al Partizánske, omaĝe al la partizanoj partoprenintaj en la slovaka nacia ribelo okazinta en 1944.

 Geografio 
La urbo situas sub la montaro Tribeč [tribeĉ], ĉe la kunfluejo de riveroj Nitra [njitra] kaj Nitrica [njitrica]. Krom la eksa Baťa-fabriko ekzistas tie ankaŭ manĝaĵ-industrio.

 Urbopartoj 
 Centro: komerca parto de la urbo, meze de ĝi situas hotelo, panorama kinejo Partizán [partizan], superbazaro Prior [prior], Urba kultura centro Partizánske, distrikta oficejo, placo.
 Šípok [ŝipok]: pli nova el duopo de betondomaroj, konstruita laŭ la fluo de la rivero Nitra. Enloĝantaro nombras 5500. Konstruita ĉe la fino de la socialisma epoĥo en la 1980-aj jaroj.
 Luhy [luhi]: pli malnova kaj pli granda betondomaro. Konsistas el klasikaj "paneldomoj". Ĉefaj partoj estas Veľká okružná [veljka okruĵna] kaj Malá okružná [mala okruĵna]. Enloĝantaro ĉirkaŭ 9000.
 Štrkovec [ŝtrkovec]: plej malnova urboparto, konstruita danke al la ĉeĥa entreprenisto Tomáš Baťa, kiu fondis en Partizánske la firmaon "Závody 29. augusta" (ZDA, Esperante Entreprenoj de la 29a de Aŭgusto). Konsistas ĉefe el familiaj domoj.
 Šimonovany [ŝimonovani]: historia urboparto, origine aparta civito, sur kies katastro la urbo Partizánske konstruiĝis. Troviĝas tie brikfabriko, kastelo de la familio Šimoni [ŝimoni], grenstokejo.
 Veľké Bielice [veljke bielice]: origine aparta civito, sur la rivero Nitrica. Situas ĉe la elira vojo el Partizánske direkte al Topoľčany [topoljĉani].
 Malé Bielice [male bielice]: origine aparta civito.
 Návojovce [navojovce]: civito direkte al Hradište. Troviĝas tie ĝardenista kolonio, kie danke al radioantenoj oni iam kaptis SOS-signalon de marŝipo. La ŝipanaro saviĝis.

 Vidindaĵoj 

eta|centre|Panoramo de Partizánske vidata de nordo. Videblas Šimonovany (meze), Šípok (la domegoj maldekstre, malantaŭe), la Baťa-fabrikoj (dekstre) kaj la urbocentro (fone).|721x721px

 Monumentoj 
La registro de naciaj kulturaj monumentoj en Slovakio enhavas dek kulturajn monumentojn en Partizánske.

 Priskribo  Tipo  Koordinatoj  Bildo Monumento al 35 partizanoj murditaj en 1944 Monumento  100px Monumento al rearmado de partizanoj Memorloko  100px Preĝejo de la Ĉielenpreno de Maria en Šimonovany Preĝejo  100px Monumento al soldatoj mortintaj dum la Slovaka nacia ribelo Monumento  100px Preĝejo de la Sankta Koro de Jesuo Preĝejo  100px Memortabulo al Rudolf Jašík Memortabulo  100px Domo, kie komenciĝis armado de partizanoj Memordomo  100px Memortabulo sur tiu domo Memortabulo  100px  (“akvokastelo”) aŭ domego de Šimonovany Domego  100px Parko de la domego de Šimonovany Parko 

 Transporto 
Tra Partizánske kondukas unurela nelektrizita fervoja linio numero 140 de Nové Zámky al Prievidza. Sume estas en urbo tri haltejoj: ĉefstacidomo (kie haltas rapidtrajnoj) kaj du haltejetoj (kie rapidtrajnoj ne haltas, nur personaj trajnoj). Proksime de ĉefstacidomo estas ankaŭ busa stacidomo, kiu estas de urbocentro atingebla per subirejo.

 Famaj personoj 
 Civitanoj 
 Peter Baláž [peter bala:ŝ] - slovaka esperantisto kaj eldonisto, Esperantisto de la jaro 2012
 Miroslav Dvorský [miroslav dvorski:] - slovakia oper-kantisto (tenoro).
 Peter Dvorský [peter dvorski:] - monde konata slovakia oper-kantisto (tenoro).
 Karol Jokl [karol jokl] - piedpilkisto, reprezentanto de Ĉeĥoslovakio

 Aliaj 
 Tomáš Baťa [toma:ŝ batja] - fondinto de la urbo
 Rudolf Jašík [rudolf jaŝi:k] - verkisto

 Esperanto 
El la urboparto Veľké Bielice devenas esperantisto Peter Baláž. En la urbo okazis pluraj esperanto-aranĝoj - interalie en la stelobservejo de Partizánske okazis en 2005 internacia seminario de E@I kaj en 2006 tie SKEJ organizis Kreivan metiejon kun temo "Stel(ar)o".

Ekde la somero de 2011 troviĝas en la "domo de servoj" tuj apud la urbodomo de Partizánske la unua oficejo de E@I, kies sidejo estas jam de sia ekesto kiel asocio en 2005 registrita en la urbo.

 Referencoj 

 Eksteraj ligiloj 

 Oficiala retejo
 Stelobservejo en Partizánske

Kategorio:Urboj de Slovakio

Kategorio:Distriktaj urboj en Slovakio