Frakseno

Frakseno (Fraxinus el oleacoj) estas holarktisa genro de arboj. En la antikva Grekio tiu arbo estis simbolo de firmeco kaj solideco; de ĝia ligno oni faris la stangon de la lancoj kaj ankaŭ alnomis la propran lancon. Ankaŭ el la ligno la kampuloj faris laborilojn.

Frakseno estas genro de pluraj specioj de falfoliaj arboj en la familio oleacoj. Ili devenas de la suda Eŭropo kaj la duoninsulo Malgranda Azio. La folioj kreskas kontraŭ-stare, ili estas kunmetitaj el 9-15 folietoj. La floroj estas unu- aŭ ambaŭseksaj, ili koncentras en grapolojn. Ĉi arboj ŝatas malsekajn ĉe-riverajn lokojn — marĉojn (krom Fraxinus ornus). La specio Fraxinus ornus kreskas en kalkŝtonaj, sud-deklivaj lokoj. Ili kreskas 30 m. Krom Fraxinus ornus ili toleras la ombron. La ŝelo estas iomete malebena kaj griza aŭ verdgriza.

Laŭ la skandinava tradicio frakseno estas simbolo de la senmorteco kaj de la interrilato inter la tri kosmaj sferoj. En la ĝermana mitologio la frakseno Yggdrasil estas la arbo de la mondo. En la antikveco tiu arbo havis grandan magian povon, krom ankaŭ funkcii kiel efika antidoto kontraŭ la venenoj (se oni miksu ĝin kun vino).

En la Helena mitologio frakseno alnomis la nimfojn Meliadoj naskiĝintajn de la unua generacio de la dioj.

 Elektitaj specioj 
Fraksenoj de la orienta nearktiso
 Fraxinus americana - blanka frakseno
 Fraxinus caroliniana Water Ash 
 Fraxinus nigra - nigra frakseno 
 Fraxinus pennsylvanica Green Ash (also includes Red Ash) 
 Fraxinus profunda (syn. F. tomentosa) Pumpkin Ash 
 Fraxinus quadrangulata - blua frakseno

Fraksenoj de la okcidenta kaj sudokcidenta nearktiso
 Fraxinus anomala Single-leaf Ash 
 Fraxinus cuspidata Fragrant Ash 
 Fraxinus dipetala Two-petal Ash 
 Fraxinus dubia
 Fraxinus gooddingii Goodding's Ash
 Fraxinus greggii Gregg's Ash
 Fraxinus latifolia - oregona frakseno
 Fraxinus lowellii Lowell Ash
 Fraxinus papillosa Chihuahua Ash
 Fraxinus purpusii 
 Fraxinus rufescens
 Fraxinus texensis Mountain Ash or Texas Ash
 Fraxinus uhdei Shamel Ash aŭ Tropical Ash
 Fraxinus velutina Velvet Ash

Fraksenoj de la okcidenta palearktiso (Eŭropo, Nordafriko, Sudokcidenta Azio)
 Fraxinus angustifolia mallarĝafolia frakseno  Nordorient-hispanaj kaj sud-francaj mediteraneaj arbaroj 
 Fraxinus angustifolia var. oxycarpa (sin. F. oxycarpa) Caucasian Ash
 Fraxinus dimorpha - duforma frakseno (Alĝerio, Maroko)
 Fraxinus excelsior - ordinara frakseno
 Fraxinus holotricha
 Fraxinus ornus - orno aŭ manaa frakseno (Sudeŭropo, Turkio)
 Fraxinus pallisiae Pallis' Ash

Fraksenoj de la orienta palearktiso (centra kaj orienta Azio)
 Fraxinus apertisquamifera  
 Fraxinus baroniana  
 Fraxinus bungeana Bunge's Ash
 Fraxinus chinensis - ĉina frakseno aŭ korea frakseno
 Fraxinus chiisanensis 
 Fraxinus floribunda Himalayan Manna Ash
 Fraxinus griffithii Griffith's Ash
 Fraxinus hubeiensis  
 Fraxinus lanuginosa  
 Fraxinus longicuspis - japana frakseno
 Fraxinus malacophylla
 Fraxinus mandshurica Manchurian Ash
 Fraxinus mariesii Chinese Flowering Ash
 Fraxinus micrantha 
 Fraxinus paxiana 
 Fraxinus platypoda 
 Fraxinus raibocarpa 
 Fraxinus sieboldiana Japanese Flowering Ash
 Fraxinus spaethiana Späth's Ash
 Fraxinus trifoliata 
 Fraxinus xanthoxyloides Afghan Ash

Referencoj

Kategorio:Oleacoj
Kategorio:Holarktisa flaŭro
Kategorio:Nearktisa flaŭro
Kategorio:Palearktisa flaŭro