Wernigerode

Wernigerode  estas urba komunumo de la distrikto Harco en la federacia lando Saksio-Anhalto de Germanio. Ĝi situas ĉe la nordorienta flanko de la mezalta montaro Harco, ĉe la piedo de Brocken, la plej alta monto de la montaro. Fine de  la komunumo havis  loĝantojn.

Laŭ la poeto Hermann Löns oni nomas la urbon "la bunta urbo ĉe Harco".

La unua skriba mencio de la urbo datiĝas el la jaro 1121. En 1229 ĝi ricevis urborajtojn laŭ la modelo de Goslar. Grandajn detruojn la urbo suferis, ĉefe pro fajroj, dum la Tridekjara milito. De 1807 ĝis 1813 Wernigerode apartenis al la reĝlando Vestfalio, poste ĝi estis integrita en la novfonditan distrikton Osterwieck de la prusa provinco Saksio. Nur post plendo de grafo Henrich de Stolberg-Wernigerode la urbo en 1825 fariĝis sidejo de propra distrikto ene de la registara distrikto Magdeburg.

Jenaj komunumoj estis integritaj en la urbon: Hasserode (1907), Nöschenrode (1929), Benzingerode (1994), Minsleben (1994) kaj Silstedt (1994).

 Kulturo kaj vidindaĵoj 
Wernigerode posedas tre multajn turismajn allogaĵojn. La urbocentro grandparte konsistas el malsuprasaksiaj trabfakaj domoj. La novgotika kastelo estas komparebla kun la fama kastelo Neuschwanstein, sed estas pli malnova ol tiu.

Ankaŭ la ĉirkaŭaĵo de Wernigerode estas tre ĉarma. Ĉi tie komenciĝas la Harcaj etŝpuraj fervojoj de trajnoj movataj per tradiciaj vaporlokomotivoj, kiuj veturas tra Schierke al la monto Brocken kaj al Nordhausen en Turingio.

 Konstruaĵoj 
 La kastelo
 La urbodomo
 La plej malgranda domo de la urbo (en Koch-strato)
 La Krummel-a domo
 La iama moner-farejo Alte Münze
 La turo Westerntorturm
 La turo Halbschalenturm
 La turo Kaiserturm

 Homoj rilataj de la urbo 
 Grafo Albrecht von Wernigerode († 1419), 1411-1419 episkopo de Halberstadt
 Christian Gottlieb Kratzenstein (1713-1795), profesoro kaj kunfondinto de la fizika medicino
 Grafo Heinrich Ernst zu Stolberg-Wernigerode (1716-1778), kapitulestro kaj poeto de ekleziaj kantoj
 Heinrich Friedrich Delius (1720-1791), medicinisto
 Prof. D-ro fil. Christian Ernst von Windheim (1722-1766), protestanta teologo kaj orientalisto
 Justus Friedrich Runde (1741-1807), juristo kaj historiisto pri juro
 Martin Heinrich Klaproth (1743-1817), kemiisto, eltrovinto de la elementoj uranio, cirkonio, titano, cero kaj teluro
 Johann Friedrich Eich (1748-1807), portret-pentristo de la rondo ĉirkaŭ Gleim
 Heinrich Gottlieb Zerrenner (1750-1811), verkisto und protestanta landa episkopo (Generalsuperintendent)
 Grafo Henrich zu Stolberg-Wernigerode (1772-1854), politikisto, fondinto de la metalurgia uzino Henrichshütte en Hattingen
 Christian Heinrich Delius (1778-1840), arkivisto kaj historiisto
 Grafo Anton zu Stolberg-Wernigerode (1785-1854), politikisto ĉe la kortego de reĝo Friedrich Wilhelm la 4-a de Prusio
 Gustav Eduard von Hindersin (1804-1872), prusa generalo
 August Wilhelm Grube (1816-1884), pedagogo kaj verkisto
 Paul Renner (1878-1956), pentristo kaj tipografo (i. a. Futura-tiparoj)
 Hans Falkenhagen (1885-1971), elektrolit-esploristo kaj profesoro ĉe la universitato Rostock
 Fritz Nötzoldt (* 1908), librokomercisto, kabaredisto, lektoro kaj aŭtoro en Heidelberg
 Eckart Friedrichson (1930-1976), GDR-aktoro, konata kiel "Meister Nadelöhr"
 Karl Oppermann (*1930), pentristo, profesoro ĉe la Altlernejo pri artoj en Berlino
 Benno Schmidt (1932-2022), rekorda Brocken-grimpisto
 Waldtraut Lewin (* 1937), verkistino, dramaturgino kaj reĝisorino
 Manfred Preiß (* 1939), ministro pri regionaj kaj komunumaj aferoj de GDR
 Otmar Alt (* 1940), pentristo, grafikisto, dezajnisto kaj skulptisto
 Volker Küster (* 1941), grafikisto kaj profesoro pri komunikada dezajno en Essen.
 Monika Wulf-Mathies nask. Baier (* 1942) sindikata aktivulino kaj SPD-politikistino
 Monika Hauff (* 1944) kantistino de la duopo Hauff kaj Henkler
 Irene Ellenberger (* 1946), SPD-politikistino, 1994-1999 Ministrino pri socialaj aferoj de Turingio
 Evelyn Körber (* 1959), artistino
 Guido Fulst (* 1970), venkinto de olimpiado kaj mondĉampiono en biciklado

 Partneraj urboj 
 20ra Carpi (regiono Emilia Romagna) en Italio (ekde 1964)
 20ra Neustadt an der Weinstraße en Germanio (ekde 1989)
 20ra Cisnădie (hungare Nagydisznód, germane Heltau) en Rumanio (ekde 2002)

 Vidu ankaŭ 
 Hasseröder

 Eksteraj ligiloj 
 Oficiala hejmpaĝo de la urbo 

Kategorio:Urboj de Saksio-Anhalto
Kategorio:Distrikto Harco