Magna Carta

Magna Carta (; ) aŭ ) estas privilegia dokumento, subskribita de la angla reĝo Johano, "Johano sen Tero", la . Oni reeldonis ĝin en 1216, 1217 kaj 1225 kun etaj modifoj.

Ĉar Johano efektivigis malsukcesan internan kaj eksteran politikon (li lezis privilegiojn de urboj, feŭduloj, vasaloj), la landaj ordoj armile ekbatalis kaj devigis akcepti la privilegian dokumenton.

La dokumento havas 66 artikolojn (klaŭzojn kaj preambulojn). Ĝi certigis la rajtojn kaj privilegiojn de la urboj, laikaj kaj ekleziaj vasaloj, ties personajn kaj posedajn sekurojn. La privilegia dokumento enhavis artikolojn pri komerco, dogano, financa afero, ordonis unuecigon de la pezo- kaj mezurunuoj. La Magna Carta ordonis fondon de 24-taga komisiono, konsistanta el baronoj kaj kiuj rajtas eĉ per armiloj devigi la reĝon ne neglekti la privilegiojn.

 Ĉefaj partoj 
 pri eklezio (estu libera)
 pri feŭdaj ĵuroj de tiuj kiuj ricevis bienon de la reĝo
 pri feŭdaj ĵuroj de tiuj kiuj pruntas bienon
 pri urboj, komerco, komercistoj
 pri reformo de juro kaj juĝado
 pri kondutoj de reĝaj oficistoj
 pri reĝaj urboj
 diversaj decidoj, (ekz. tuja maldungo de eksterlandaj solduloj de Johano)
 garantio pri la skribitaj (menciita komisiono)

Johano ne efektivigis ordonojn de la dokumento – papo Inocento la 3-a liberigis lin de la ĵuro –, sed la dokumento gravis en la sociaj movadoj de la sekvaj jarcentoj.

39-a artikolo: „liberan homon [...] oni rajtas enprizonigi aŭ senposedigi [...] nur laŭ leĝa juĝo de samranguloj aŭ leĝo de la lando”. La usona konstitucio kaptis el Magna Carta ideojn kaj eĉ vortkunmetojn.

La Magna Carta el 1215 havas kvar ekzemplerojn: po unu en katedraloj de Lincoln kaj Salisbury, du en la British Museum. En la katedralo de Durnham troviĝas ekzempleroj el 1216, 1217 kaj 1225.

 Vidu ankaŭ 
 Ĉarto de Liberecoj

 Eksteraj ligiloj 

 la teksto en la latina

Kategorio:Manuskriptoj
Kategorio:Politikaj dokumentoj
Kategorio:Mezepoko
Kategorio:Ĉarto
Kategorio:Historio de Britio
Kategorio:1215
Kategorio:Brita parlamento