Apokrifoj

Apokrifoj aŭ ekster-kanonaj libroj (el la greka απόκρυφοs = "kaŝita") estas tekstoj, kiuj ne estis akceptitaj en la biblia kanono. Oni distingas inter apokrifoj de la Malnova Testamento kaj apokrifoj de la Nova Testamento.

 Malsamaj vidpunktoj 
El vidpunkto de la protestantaj eklezioj ankaŭ la dua-kanonaj libroj estas apokrifoj, sed ne laŭ la katolika aŭ ortodoksiaj Greka kaj Rusa eklezioj. Ĉe ili tiuj verkoj ja apartenas al la Biblio. La protestanta Biblio ne inkluzivas la librojn de la apokrifoj, ĉar ili ne mencias profetaĵojn pri la Maŝijah.

La verkojn, kiujn en la katolika tradicio oni nomas duakanonaj, la protestantoj ĝenerale nomas apokrifaj, dum la verkoj, kiujn ankaŭ la katolikoj ne akceptis en sian biblion kaj kiujn ili do nomas apokrifaj, ĉe protestantoj ofte estas indikataj kiel pseŭdepigrafaj.

 Iom da historia fono 
Kiam en Aleksandrio en Egiptio ekde la 3a jc a.Kr. oni ekverkis la unuan kompletan tradukon pri la Hebrea Biblio, komencante ĉe la Torao (la Septuaginto), iom post iom ankaŭ aldoniĝis en la Greka aliaj Judaj libroj kun religia enhavo. Bela ekzemple estas la verko, kiun iom mallongige ofte oni nomas Saĝeco de Jesuo Siraĥ: en la enkonduko de la Greka teksto, la tradukinto, nepo de la origina Hebre-lingva aŭtoro, klarigas, ke lia avo per ĉi verko celis helpi al la religiuloj pli funde eklerni la biblian mesaĝon.

Iom post iom aldoniĝis - en tiu Greklingva Judismo antaŭ Kristo - pluraj verkoj al la origine Hebre-lingva biblio.
Tiuj verkoj estas konataj kiel la supre menciitaj Duakanonaj Libroj.

 Apokrifoj de Malnova Testamento 
Krom tio ekzistas tuta aro da aliaj Apokrifaj Judaj verkoj. Foje oni uzas por ili la jam menciitan nomon Pseŭdepigrafoj.
Ni menciu pri
 Apokalipso de Abraham
 Apokalipso de Adam
 Testamento de Adam
 2 Baruĥ
 3 Baruĥ
 4 Baruĥ
 Apokalipso de Daniel
 Apokalipso de Elija
 1 Henoĥ
 2 Henoĥ
 3 Henoĥ
 Jubileoj
 Testamento de Moseo
 la Testamentoj de la 12 Patriarkoj
 ktp ktp...

 Apokrifoj de Nova Testamento 
Jen ankaŭ kelkaj nomoj de Novtestamentaj apokrifoj. La listigo neniel pretendas kompletecon.

 Protoevangelio de Jakobo
 Evangelio laŭ Maria Magdalena
 Evangelio laŭ pseŭdo-Mateo
 Libro pri la naskiĝo de Maria
 (ekstrakto el) Libro pri la junaĝo de la Savanto
 Evangelio Greka laŭ Tomaso
 Libro de la infanaĝo de la Savanto
 Evangelio laŭ Petro
 Aktoj de Pilato
 Descendo de Kristo al la Infero
 Letero de Poncio Pilato al Tiberio
 Letero de Tiberio al Pilato
 Raporto de Pilato
 Korespondado de Pilato kaj Herodo
 Morto de Pilato
 Deklaro de Jozefo de Arimateo
 Venĝo de la Savanto
 Verdikto de Pilato kontraŭ nia Sinjoro Kristo
 Evangelio laŭ Bartolomeo
 Traktato de Johano la Teologo pri la Endormiĝo de l’ Sankta Patrino de Dio
 Endormiĝo de nia Sinjorino la Patrino de Dio ĉiam Virgulino Maria
 Rakonto de pseŭdo-Jozefo de Arimateo
 Korespondaĵo de Jesuo kaj Abgaro
 Letero de la Sinjoro
 Letero de Barnabaso

Eble el gnostika deveno estas:

 Evangelio Kopta laŭ Tomaso
 Evangelio de la Vero
Ktp

 Paganaj apokrifoj 
Krom tio la vorto Apokrifoj estis ankaŭ jam uzata en Helenisma epoko por verkoj, celataj nur al fermita rondo de iniciĝintoj. Al tiuj Paganaj Apokrifoj apartenas la tiel nomata Corpus Hermeticum.

 Apokrifoj en esperanta traduko 
 Krom la dua-kanonaj libroj kiuj aperis en traduko de Gerrit Berveling, ankaŭ kelkaj apokrifoj de la Nova Testamento aperis en lia esperanta traduko:

 La Evangelio laŭ Petro (Vlaardingen, 1980)
 La Evangelio laŭ Maria Magdalena (Vlaardingen: VoKo, 1985)
 La Praevangelio laŭ Jakobo (Breda, 1990)
 La Evangelio Kopta laŭ Tomaso (Ravenna, 1981, dua eldono Breda, 1994)
 La Evangelio Greka laŭ Tomaso (Dia Regno 2/2006, p. 40-45)

 Pri la Evangelio Kopta laŭ Tomaso aperis nova traduko de Armando Zecchin kaj Silvia Garnero -- Vidu en Dia Regno nr 6 (861) de 2006.