Antonio Gala

Antonio GALA VELASCO (2-a de oktobro 1936 en Brazatortas, Ciudad Real - 28-a de majo 2023 (estante 92-jara) en Kordovo) estis hispana verkisto.

 Biografio 
Kvankam li naskiĝis en regiono La Mancha, li ĉiam konsideris sin kordovano, ĉar li translokiĝis al Kordovo ankoraŭ estante infano kaj tie ekloĝis. Li estis inteligenta kaj elstara infano de andaluzia burĝaro kaj entuziasma leganto de Rainer Maria Rilke, Garcilaso, San Juan de la Cruz kaj aliaj verkistoj. Li studis Juron por kontentigi sian patron en la Universitato de Sevilo kaj poste en la Universitato de Madrido aliajn du studojn: Filozofio kaj Beletro kaj Politikaj kaj Ekonomiaj Sciencoj kaj ĉiujn licenciojn akiris. Tamen post kontentigi la patron kaj kiel ribela trajto, li decidis iĝi monaĥo. Tamen la monaĥa disciplino ne plaĉis al li, kiel li rakontas en sia distrega membiografio, Ahora hablaré de mí (Nun mi parolos pri mi, 2000), li estis forpelita.

Li vivis tiam bohemian vivon en Madrido, dediĉita al amo, al teatro, al ĵurnalismo kaj al la literaturo, veturante multe kaj vivante intense kaj sukcesante en ĉio kion li intencis, escepte atingi la stirlicencon. En 1959 instruis filozofion kaj arthistorion kaj ricevis honoran mencion de fama hispana Premio Adonáis de poezio pro lia verko Enemigo íntimo (Intima malamiko) kaj komencis elstaran karieron kaj teatran kaj ĵurnalisman, kio ebligis lin ekde 1963 subteni sin nur per verkado. Komence de la sepdekaj jaroj grava malsano preskaŭ mortigis lin kaj dum konvalesko ekuzis ilon per kiu li estas pli konata en Hispanio: bastono, de kiuj li faris gravan kolekton.

Dum la elpaŝo al demokratio li devis esti kaŝita en muzeo de Murcia ĉar li estis mortominacata de ekstremdekstruloj, kiuj konsideris lin nova Lorca; ekstremdekstruloj neniam serĉus ion en muzeo. Ligita al maldekstrularo pli radikala ol idea, li ĉiam defendis progresemajn sintenojn kaj ne dubis partopreni en manifestacioj, ekzemple kontraŭ la enmeton de Hispanio en la OTAN, kiam li estis eĉ prezidanto de la civitana organizo por la neo. Tiam famiĝis liaj ĵurnalaj artikoloj en la dimanĉa plej legata hispana ĵurnalo El País: sub titoloj "Charlas con Troylo" (Babilado kun Troylo, lia hundo), "A los herederos" (Al heredontoj), "A quien conmigo va" (Al tiu kiu kuniras min) ktp., kiuj poste estos kolektitaj en libroj kiel li faris poste per siaj penetraj prozaj epigramoj pri aktualaĵoj publikitaj sub titolo de troneras (embrazuro, ŝipluko, sed ankaŭ diboĉulo) en ĵurnaloj kiel El Mundo. Li atingis tiel popolan eĥon, ke en tutlanda enketo aperis kiel unu el la plej fidindaj gravuloj en Hispanio. Vere li estas unu el la plej vendantaj kaj aplaŭdataj en multaj ĝenroj: teatro, kolumnismo, romano aŭ poezio. Lia persona stilo aperas same en siaj elegantaj paĝoj kiel en publikaj aperoj. Krome li estas ankaŭ mecenato per fondaĵo kiu klopodas helpi junajn artistojn.

 Literaturo 
La verko de Gala utiligas historiajn temojn por prilumi la estantecon pli ol pri profundiĝi en la pasinteco. Li ekdramaturgis per Los verdes campos del edén (La edena verda kamparo, 1963). Noviembre y un poco de hierba (Novembro kaj iom da herbo, 1967) prezentas la morton de respublikano, enfermita hejme post la Intercivitana milito. Indultita, la malvarmeco de liaj samurbanoj forpelos lin al la morto. Los buenos días perdidos (La bonaj perditaj tagoj, 1972) temas pri familio, trompita de aventurulo. La edzo redonas esperon al la iluziema kaj patrino kaj edzino. Anillos para una dama (Ringoj por damo, 1973), historia dramo, konstruas la ĉefrolulon de doña Jimena, kiu ne facile akceptas estis la vidvino de Cid, kaj kaŝas sian amon por Álvar Fáñez, kapitano de lia edzo, persvadita, ke la umbro de la heroo intermetos sin inter ili. Krome la aliaj roluloj: la filino, la episkopo, ktp. pelas Jimena ne ĝui sian propran vivon kaj akcepti trankvilecon de vidvina vivo. Multfoje virino estos ĉefrolulo en la historioj de Gala kaj ofte ili dezirus vivi neeblan vivon .

Las cítaras colgadas de los árboles (La citroj penditaj el la arboj, 1974), temas pri alia marĝenitulino nun en la 16a jarcento: la novkristana Olalla, perfortita de Alonso, ne estos edzino de Lázaro, kiu baraktas por nova Hispanio. La penditaj citroj malhelpas kanton en tiu Hispanio. La komedio ¿Por qué corres, Ulises? (Kial vi kuras, Odiseo?, 1975) temas pri hispana maĉismo, sed tra kapricema Odiseo. Ankaŭ Penelopo estas kulpa: pro ŝia aŭtoritareco kaj maltoleremo la edzo forfugas. La filo Telemaĥo estas ambiciulo kaj Nausikaa estas la lasta kaprico de Odiseo, kiun estas forlasita por la hejma sekureco de Penelopo. Petra regalada (Fordonacita Petra, 1980) premieriĝis jam en demokratio. Temas pri insurekcio de Mario kaj la ĉiesulino Petra kontraŭ la reakciularo de hispana vilaĝo. Mario misuzas sian povon kaj Tadeo murdas lin pro amo al Petra. El hotelito estas banala parodio de Hispanio post regiona aŭtonomeco. Séneca o el beneficio de la duda (1987) estas parolado per kiu la fama hispanromana filozofo pristudas sian epokon kaj filozofas. Lia frapfrazo estas: “propreco de homo estas senripoza dubo”. En 1989 verkis operon Cristóbal Colón. Li kunlaboris por televidaj serioj kiel Paisaje con figuras (Pejzaĝo kun bildoj, 1976 kaj 1980). Aliaj verkoj estas El cementerio de los pájaros (La tombejo de birdoj, 1982), Samarkanda, Los bellos durmientes (La belaj dormantoj), pri senideala juneco, ktp. La multnombra teatra verko de Gala estis pli ŝatata de lia publiko ol de la kritikistaro, kiu pene klasigas ĝin pro ties stranga miksado de poezio kaj epika sento.

Gala verkis laŭ ĉiuj : ĵurnalismo, rakonto, eseo kaj televida scenaro kaj ricevis multajn premiojn pro lia poezio, teatro, ktp. Sed li estis ankaŭ tre kritikata kaj nuligita. Li ricevis krom jam menciita honora mencio en premio Adonais de poezio, la Nacian Premion de Teatro Calderón de la Barca (1963) pro sia komedio Los verdes campos del Edén kaj la premion Planeta pro sia unua romano, El manuscrito carmesí (La karmezina manuskripto) pri la araba Hispanio. Estis tre sukcesaj Anillos para una dama (1973), ¿Por qué corres, Ulises? (1975), Petra Regalada (1980), Samarkanda (1985), Carmen, Carmen (1988) kaj La truhana (1992). Inter lia poezio elstaras Sonetos de La Zubia, Poemas de amor, Testamento Andaluz, la jam menciita Enemigo íntimo kaj El poema de Tobías desangelado, 2005.

Antonio Gala malfrue ekis verki romanojn, sed li multege sukcesis per la historia romano El manuscrito carmesí kaj La regla de tres aŭ La pasión turca (La turka pasio), kinigita de fama hispana reĝisoro Vicente Aranda en samnoma filmo. Águila bicéfala (Dukapa aglo) estas kolekto de artíkoloj pri amo. Li elstaras ankaŭ pro siaj rakontoj per libroj kiel Los invitados al jardín, 2002. Liaj memoroj, Ahora hablaré de mí, (2000), estas distregaj kaj verkitaj laŭ humura sento.

 Verkaro 
 Teatro 
 Los verdes campos del Edén, 1963
 El caracol en el espejo, 1964
 El sol en el hormiguero, 1966
 Noviembre y un poco de hierba, 1967
 Spanish strip-tease, 1970
 Cantar del Santiago para todos, 1971
 Los buenos días perdidos, 1972
 ¡Suerte, campeón!, 1973
 Anillos para una dama, 1973
 Las cítaras colgadas de los árboles, 1974
 ¿Por qué corres Ulises?, 1975
 Petra regalada, 1980
 La vieja señorita del paraíso, 1980
 El cementerio de los pájaros, 1982
 Trilogía de la libertad, 1983
 Samarkanda, 1985
 El hotelito, 1985
 Séneca o el beneficio de la duda, 1987
 Carmen, Carmen, 1988
 Libreto de la ópera Cristóbal Colón, premierita en 1989
 La truhana, 1992
 Los bellos durmientes, 1994
 Café cantante, 1997
 Las manzanas del viernes, 2000

 Poezio 
 Enemigo íntimo, 1959
 11 sonetos de La Zubia, 1981
 27 sonetos de La Zubia, 1987
 Poemas cordobeses, 1994
 Testamento andaluz, 1994
 Poemas de amor, 1997
 El poema de Tobías desangelado, 2005

 Artikoloj 
 Charlas con Troylo, 1981
 En propia mano, 1985
 Cuadernos de la Dama de Otoño, 1985
 Dedicado a Tobías, 1988
 La soledad sonora, 1991
 Proas y troneras, 1993
 A quien conmigo va, 1994
 Carta a los herederos, 1995
 Troneras, 1996
 La casa sosegada, 1998

 Rakontarto 
 El manuscrito carmesí, 1990, Premio Planeta
 La pasión turca, 1993
 Siete cuentos, 1993
 Más allá del jardín, 1995
 La regla de tres, 1996
 Las afueras de Dios, 1999
 El imposible olvido, 2001
 Los invitados al jardín, 2002 (32 rakontoj)
 El dueño de la herida, 2003

 Aliaj libroj 
 El águila bicéfala, 1993
 Córdoba de Gala, 1993
 Granada de los nazaríes, 1994
 Andaluz, 1994
 El corazón tardío, 1998
 Ahora hablaré de mí, 2000 (membiografio)

 Eksteraj ligiloj 

 tttejo I dediĉita al Antonio Gala 
 tttejo II dediĉita al Antonio Gala
 Antologio I
 Fondaĵo

Kategorio:Hispanaj verkistoj
Kategorio:Hispanlingvaj verkistoj
Kategorio:Romanistoj
Kategorio:Hispana literaturo de la 20-a jarcento
Kategorio:Andaluzoj