Wojciech Jaruzelski

Generalo Wojciech Witold JARUZELSKI (laŭ la decido de Pola Sejmo degradita /la 6an de marto 2018) (naskiĝis la 6-an de julio 1923 en Kurów ĉe Lublin, mortis la 25-an de majo 2014 en Varsovio) estis pola politikisto kaj oficiro, ŝtatestro de Pollando en la jaroj 1985–1990.

eta|maldekstra|Jaruzelski enkondukis la 13-an de decembro 1981 militleĝon (armean gvidadon), por rompi la kreskantan populariĝon de Solidarność, televida studio, 13an de decembro 1981
eta|maldekstra|Jaruzelski kun Nicolae Ceaușescu
eta|maldekstra|La grupa foto je la fino de la kunsido de la Varsovia Pakto, de la maldekstro: Gustáv Husák (Ĉeĥoslovakio), Todor Ĵivkov (Bulgario), Erich Honecker (Orienta Germanio), Miĥail Gorbaĉov (Sovetunio), Nicolae Ceaușescu (Rumanio), Wojciech Jaruzelski (Pollando) kaj János Kádár (Hungario), la 29an de majo 1987
eta|maldekstra|Wojciech Witold Jaruzelski

Jaruzelski venas el katolika etnobela familio kaj plenkreskis en proksimo de Wysokie en (hodiaŭa) nordorienta Pollando. Post la enmarŝo de la germanaj trupoj en Pollandon en 1939, la familio fuĝis al Latvio kaj la sovetiaj instancoj deportis ilin al la Siberio. Jaruzelski kaj lia patro devis trudlabori. Lia patro, Władysław Mieczysław Jaruzelski, mortis en Bijsk (Altaja Regiono).

Pli poste Jaruzelski aliĝis al la polaj trupoj, starigitaj sur teritorio de Sovetunio kaj batalis en la Dua Mondmilito. Li estis edukita ĉe militfino ĉe la Pola Infanteria Altlernejo kaj la Ĝeneralstaba Akademio.

Jare 1945-1947 Jaruzelski batalas kontraŭ polaj kontraŭkomunismaj partizanoj proksime Częstochowa kaj Piotrków Trybunalski. Li kunlaboris kun Milita Informaĵo (Główny Zarząd Informacji) kiel agento sub pseŭdonimo "Wolski".

Jaruzelski aniĝis en 1947 en la Pola Unuiĝinta Laborista Partio. En 1956 li iĝis generalo (laŭ la decido de Pola Sejmo degradita /la 6an de marto 2018), en 1964 ano de la CK de PULP, en 1968 'ministro pri defendaj aferoj En 1968 dum la Marto 1968 (Pollando) li gvidis la antisemitan "purigadon" de pola armeo pri judoj kaj same partoprenis la enmarŝon de la Varsovia Pakto en Ĉeĥoslovakion por likvidi la Pragan printempon.

Jaruzelski iĝis en 1981 unua sekretario (gvidanto) de PULP, kiam la sindikato Solidarność de Lech Wałęsa akiris pli kaj pli da nacia kaj internacia konateco. Li iĝis la 11-an de februaro ĉefministro de Pollando kaj enkondukis la 13-an de decembro 1981 militleĝon (armean gvidadon), por rompi la kreskantan populariĝon de Solidarność, sed tio ne sukcesis ĉar ĝi agadis plu kaŝe. Li devis rekoni en aprilo de 1989 la Solidarecon kaj tiu akiris ĉiujn lokojn en la parlamento, dum la duonliberaj elektoj, la 4-an de junio.

Li estis de 1989 ĝis 1990 Ŝtatprezidanto de Pollando, kiam Lech Wałęsa anstataŭis lin.

Lia decido en 1981 pri enkonduko de dekreto pri militleĝo (militara gvido) estas disputata eĉ hodiaŭ: unuflanke oni vidas tion superflua, aliflanke oni vidas tion savagado por eviti la batalojn kun la sovetaj trupoj, puĉo.

Jaruzelski petis pardonon en aŭgusto de 2005 pro partopreno de Pollando en la enmarŝo.

La 28-an de marto 2006, aljuĝis krucon Siberia Ekzilo la pola prezidento Lech Kaczyński. Oni deklaris hazarda eraro la aljuĝon kaj Jaruzelski redonis la premion la 30-an de marto 2006.

La pola registaro serĉas pruvojn kontraŭ Jaruzelski por lia agado kiel spiono en 1946 kaj kontraŭleĝaj agadoj en 1981 (la militleĝo). Post fino de la militleĝo (milita stato en Pollando) li ricevis kiel unusola polo platenan-oran Ordenon de Lenin kaj Vjaĉeslav Molotov en sia memorlibro - tute malkonata en Pollando - konstatis, komentante enkondukon de la militleĝo (milita stato): Bolŝevikoj estis malmultaj inter poloj. Jaruzelski anstataŭis nin.

Pro liaj krimaj agadoj en la jaro 1946 kontraŭ Anatemitaj Soldatoj, la Pola ribelo de Decembro 1970 kaj kontraŭleĝaj agadoj en 1981, la militleĝo, (milita stato en Pollando) en la jaro 2016 laŭ propono de defend-ministro Antoni Macierewicz kaj laŭ decido de Pola Sejmo (la 6an de marto 2018) li estis degradita de la rango generalo.

 Vidu ankaŭ 
 Marto 1968 (Pollando)
 Pola ribelo de Decembro 1970
 Milita stato en Pollando
 Ryszard Kukliński

 Eksteraj ligiloj 
 Multimedialna strona
 Ryszard Kukliński: Jaruzelski’s Attitude Behaviour and Style raporto al CIA el 1983

Kategorio:Ĉefministroj de Pollando
Kategorio:Ministroj pri defendo
Kategorio:Polaj soldatoj
Kategorio:Polaj komunistoj
Kategorio:Polaj politikistoj
Kategorio:Prezidantoj de Pollando
Kategorio:Naskiĝintoj la 6-an de julio
Kategorio:Mortintoj la 25-an de majo