Laniedoj

La Laniedoj () estas birdofamilio el la ordo de la Paseroformaj birdoj, subordo Kantobirdoj (), kiu estas okulfrape desegnita kaj havas hokoforman, kurban bekon; laniedoj nutras sin per grandaj insektoj kaj malgrandaj vertebruloj, kiujn ili por nutroprovizo fiksas sur pikilojn.

Tiu familio estas komponita el 31 specioj en tri genroj. La familia nomo, kaj tiu de la tipa kaj plej granda genro, , devenas el la latina vorto por "buĉisto", pro ties kurioza kaj distinga manĝokutimaro.

 Distribuado, migrado kaj habitato 
Plej parto de specioj de laniedoj havas distribuadon en Eŭrazio kaj Afriko, kun nur du reproduktantaj en Nordameriko (la Nordamerika kaj Granda lanioj). Ne estas membroj de tiu familio en Sudameriko aŭ Aŭstralio, kvankam unu specio atingas Novgvineon. La laniedoj varias laŭ etendo de sia teritorioj, kun kelkaj specioj kiel la Granda lanio kun teritorio tra la norda hemisfero al la Santomea lanio kiu estas limigita al la insulo de São Tomé.

Ili loĝas en malfermaj habitatoj, ĉefe stepoj kaj savanoj. Kelkaj specioj de lanioj estas loĝantoj de arbaroj, sed ĉefe en malfermaj habitatoj. Kelkaj specioj reproduktiĝas en nordaj latitudoj dum somero, poste migras al pli varmaj klimatoj por vintro.

 Aspekto 
Lanioj estas mezgrandaj birdoj, ĝis 50 cm longaj, kun griza, bruna aŭ nigrablankaj plumaroj. Ties bekoj estas hokoformaj, kiel tiu de rabobirdo, kiu montras ilian predantan naturon, kaj ties alvokoj estas stridaj.

 Kutimaro 
eta|Abelo supozeble kaptata kaj palisumita fare de lanio.
Laniedoj estas konataj pro sia kutimo kapti insektojn, malgrandajn birdojn, aŭ mamulojn kaj palisumi siajn korpojn en dornoj. Tio helpas ilin disŝiri la karnon en pli malgrandajn kaj taŭgajn fragmentojn laŭgrande, kaj utilas kiel kaŝejo por permesi la lanion reveni al nemanĝitaj partoj poste.

Laniedoj estas teritoriaj, kaj ties teritorioj estas defendataj el aliaj paroj. Ĉe migrantaj specioj reprodukta teritorio estas defendata en la reproduktejoj kaj oni setligas pli malgrandan manĝoteritorion dum migrado kaj en vintrejoj. Kie kunekzistas kelkaj specioj de lanioj la konkurenco por teritorioj povas esti intensa.

Laniedoj faras regulan uzadon de eksponitaj (elstaraj) ripozejoj, kie ili adoptas memmontreman rektan sintenon. Tiuj lokoj utilas por gvati predojn kaj por averti sian ĉeeston al rivaloj.

 Reproduktado 
Laniedoj estas ĝenerale monogamaj reproduktantoj, kvankam oni konstatis poliginion en kelkaj specioj. Kooperativa reproduktado, kie junaj birdoj helpas siajn gepatrojn zorgi la venontan generacion de junuloj, estis konstatita en ambaŭ specioj de la genroj  kaj  kaj en almenaŭ unu specio de . Maskloj allogas inojn al siaj teritorioj kun tre bone proviziitaj kaŝejoj, kiuj povus inkludi nemanĝeblajn sed brilkolorajn erojn. Dum pariĝado la masklo plenumas ritan dancon kiu inkludas agojn kiuj imitas la palisumon de predojn en dornojn kaj manĝigadon de la ino. Lanioj faras simplajn, tasformajn nestojn el branĉetoj kaj herboj, en arbustoj kaj plej malaltaj branĉoj de arboj.

 Genroj kaj specioj en taksonomia ordo 
eta|dekstra|Lacerto palisumita sur dornoj fare de Sudgranda lanio , Lanzarote
FAMILIO: LANIEDOJ
 Genro: Lanius aŭ tipaj lanioj
 Tigra lanio, 
 Bovkapa lanio, 
 Ruĝdorsa lanio 
 Izabela lanio 
 Brunkrona lanio, 
 Grizkrona lanio, 
 Emina lanio, 
 Soŭza lanio, 
 Bejdorsa lanio, 
 Longvosta lanio 
 Grizdorsa lanio 
 Filipina lanio, 
 Nigrafrunta lanio 
 Nordamerika lanio, 
 Granda lanio 
 Sudgranda lanio 
 Ĉina lanio, 
 Grizdorsa maskolanio, 
 Longvosta kapuĉolanio, 
 Grizdorsa kapuĉolanio, 
 Somalia lanio, 
 Makinona lanio, 
 Kolumlanio, 
 Santomea lanio, 
 Tanzania lanio, 
 Ruĝkapa lanio, 
 Maskolanio, 
 Stepa lanio, 
 Genro:  aŭ Korvineloj
 Flavbeka lanio, 
 Pigolanio, 
 Genro:  aŭ Blankakronuloj
 Rupela lanio, 
 Blankakrona lanio, 

 Birdoj kun similaj nomoj 
Aliaj specioj estas populare nomataj "lanioj" kaj estas en la jenaj familioj:
 Prionopedoj, helmolanioj.
 Malakonotedoj, arbustolanioj, ĉagroj kaj gonolekoj.
 Kampefagedoj, kukollanioj.

La Prionopedoj kaj la Malakonotedoj estas tre proksime rilataj al la Laniedoj, kaj iam estis inkludataj en la laniedan familion. Dume la kukollanioj ne estas rilataj al la lanioj kaj ricevas tiun nomon nur pro simileco laŭ griza koloro kun lanioj kaj pro flugmaniero kun kukoloj.

La Aŭstralaziaj Buĉobirdoj ne estas lanioj, kvankam ili okupas similan ekologian niĉon.

 Referencoj 




 Vidu ankaŭ 

 Eksteraj ligiloj 
 Lanifilmetoj  ĉe 

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Laniedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Eŭropo