Tiana

Tiana - jen itale kaj sarde - estas komunumo de ItalioNoto: La loknomo Tiana ankaŭ ĉeestas en aliaj geografiaj areoj, por kelkaj el kiuj oni povus hipotezi korelacion aŭ komunan originon. Tiana estas fakte la nomo de loko en la municipo Arzachena (SS) kie troviĝas megalitaj fortikaĵoj. En Hispanio estas Tiana, kataluna municipo de 8.000 loĝantoj situanta kelkajn kilometrojn de Barcelono. Tiana estis ankaŭ greka urbo en Kapadocio, kie naskiĝis la fama filozofo Apolonio de Tiano .. Ĝi apartenas al la insulo kaj administra regiono Sardio kaj al la provinco Nuoro. Fine de  en la komunumo vivis . Kristana patrono estas la sankta , kies memortago sekve estas la komunuma festotago. La municipa standardo estas flava flago.

Najbaraj komunumoj estas Austis, Desulo, Ovodda, Sorgono, Teti kaj Tonara.

En la lastaj jaroj, ekonomiaj agadoj, kiuj estis vaste disvastiĝintaj en la lastatempa pasinteco, reviviĝis. Unu el ĉi tiuj estas la kultivado de la tiana fazeolo (Fagiolo tianese), kiu estas klasifikita kiel tipa variaĵo de la regiono Sardio.

 Sana vivmedio 
La municipo Tiana estas parto, kune kun la municipoj Ovodda, Olzai, Gavoi, Ollolai, Lodine, Sarule kaj Oniferi, de la Barbagia Unione di comuni (Unio de Municipoj), apartenantaj al la tiel nomataj bluaj zonoj de internacia longviveco(en) Poulain M. (2004). Identification of a Geographic Area Characterized by Extreme Longevity in the Sardinia Island: the AKEA study. Experimental Gerontology 39 (9): 1423–1429. PMID 15489066. DOI: 10.1016/j.exger.2004.06.016.. Ebla klarigo por tio estas la izolita naturo de multaj bluaj zonoj, kiuj instigis la konservadon de tradicia vivstilo kun altaj niveloj de fizika aktiveco, proksimaj sociaj ligoj kaj loke produktitaj manĝaĵoj.  Pro la moderneco aldoniĝis kromaj avantaĝoj kiel prospero kaj medicina prizorgado.

 Historia centro 
La historia centro de la urbo memorigas pri tipaj montaraj urbetoj, karakterizitaj per mallarĝaj stratoj, kunpremitaj domoj, kaj la ĉeesto de karakterizaj "kapreoloj", speco de kovrita pasejo uzata por loĝado en la supra parto kaj kiel publika vojo en la malsupra parto. En la diversaj kapreoloj, la "maistoj de muru" (laboristoj de la muroj), per sia lerta uzo de ŝtono, ŝtonetoj kaj ligno, ekspluatis la limigitan spacon disponeblan, permesante konekton inter la stratoj samtempe permesante aliron al la loĝspacoj supre. En unu el ili, la distanco inter la perimetraj muroj estas tiel mallarĝa, ke nur unu persono povas trapasi samtempe.  

 Naturo 
La densaj arbaroj de Sa costa 'e Sili , Orovole kaj So rrozello, kiuj limas la randon de la urbo.  Ĉe la fundo de la valo, tuj preter la municipaj limoj, troviĝas la artefarita lago Cucchinadorza, ofte nomata Lago Taloro, nutrata de la rivero Torrei. 

 Kuirarto 
Ekzistas diversaj specoj de dolĉaĵoj, kiuj akompanas la diversajn festadojn de la jaro: sa panemanna, por la festo de Sankta Antonio; pardulas por Pasko; papasinos por ĉiuj sanktuloj (kaj ankaŭ aliaj variaĵoj, kiuj ne estas ligitaj al apartaj periodoj). 

Alia tipa dolĉaĵo de ĉi tiu urbo estas "le fruttine", malgrandaj dolĉaĵoj faritaj el migdala pasto, kiuj reproduktas la plej oftajn fruktojn (pomo, piro, figo, vinbero kaj aliaj). Ili estas kolorigitaj permane kaj kovritaj per sukero. Aliaj bongustaj pladoj estas preparataj surbaze de la fabo tianese, ankaŭ uzata en la kuirartaj kreaĵoj de famaj kuiristoj de la insulo kaj pretere.

 Esperanto 
En Tiana okazas la 82a Internacia Junulara Kongreso de TEJO (IJK) de la 9a ĝis la 16a de aŭgusto 2026(eo) La 82a IJK okazos venontjare en Katalunio, La Ondo de Esperanto, p. 52, n-ro 3, oktobro 2025.eta|400x400px|Pejzaĝa impreso|centra

 Eksteraj ligiloj 
 ()

 Noto kaj referencoj 
Kategorio:Komunumoj de Italio
Kategorio:Komunumoj de Sardio
Kategorio:Komunumoj de Provinco Nuoro