Kvara Respubliko de Francio

La Kvara Respubliko de Francio (franclingve Quatrième République) estis la politika reĝimo de Francio ekde la 24-a de oktobro 1946 ĝis la 4-a de oktobro 1958.

 Naskiĝo 
La Kvara Respubliko aperis post la Dua mondmilito kaj la "Provizora Registaro" (Gouvernement Provisoire) de la generalo de Gaulle. Komence de la milito, la germanfavora
reĝimo de Vichy forigis la Trian
Respublikon por starigi diktaturon. Tial, necesis elpensi novan
reĝimon post la malvenko de Germanio. Unua plano de konstitucio estis malakceptita per referendumo la 5-an de majo 1946. Ĝi proponis parlamentan reĝimon, kun nur unu parlamenta ĉambro. Sekve, dua Konstituanta Asembleo estis balotita la 2-an de junio kaj pripensis alian, duĉambran reĝimon : la Malalta Ĉambro (Nacia Asembleo) unue balotus leĝojn, kaj la Alta Ĉambro (la "Konsilio de la Respubliko", franclingve Conseil de la République), sendependa de la Nacia Asembleo, sekve ratifus ilin. Tia reĝimo estas klare parlamentema : la veran ekzekutivan potencon posedas la Konsiliprezidento (ĉefministro), ne la Prezidento, iom samkiel en Britio.

Tiu propono estis aprobita per referendumo la 13-an de oktobro 1946 kaj validiĝis la 24-an. Ekde tiam, oni konas tiun tekston kiel la "konstitucio de 1946".

 Historio 
La du prezidentoj de la Kvara Respubliko estis Vincent Auriol, antaŭa socialista ministro dum la Tria Respubliko, kaj René Coty, mezdekstrulo. Laŭ la konstitucio de tiu parlamenta reĝimo, la prezidento tamen ne havis gravan rolon : la efektivan ekzekutivon havis fakte la Konsiliprezidento, la estro de la registaro, kiu baziĝis sian legitimecon sur la politika plimulto ĉe la Asembleo. La voĉdona sistemo por baloti la deputitojn estis proporcia : tio plifaciligis la kreaĵon de multaj, malgrandaj politikaj partioj, kies senĉesaj aliancoj aŭ kontraŭaliancoj kaŭzis la falon de multnombraj registaroj. Laŭ kelkaj taksoj, la Kvara Respubliko spertis ministrajn krizojn averaĝe ĉiu 9 tagoj ! Tiu deprimita kaj nestabila etoso aliparte faciligis la plifortigon de ekstremaj aŭ demagogiaj politikistoj.

Paradokse, la registara nestabileco ne malrapidigis la ekonomian rekonstruadon de Francio, kiu estis senhava post kvar jaroj de germana okupacio. La ministroj, kiuj apenaŭ havis sufiĉan tempon por ekkoni iliajn dosierojn, fakte lasis la administradon de la lando al iliaj ĉefaj ŝtatoficistoj, kiuj sukcesis agadi efike. Okazis do la rekonstruo de la plej bazaj instalaĵoj (elektro, telefono, fervojoj, vojoj, ktp...) tiel rapide, kiel en la aliaj demokratioj de okcidenta Eŭropo (Unuiĝinta Reĝlando, Belgio...).

 Falo 
La Kvara Respubliko spertis la du ĉefajn senkoloniigajn krizojn en la historio de Francio : la Hindoĉina Milito (1945-1954) kaj la Alĝeria Milito de Sendependeco (1954-1962). Tiu ĉi kaŭzis precipan gravan politikan krizon : oni petis la revenon de Charles de Gaulle al la registaro. La fama generalo tuj organizis la redakton de nova konstitucio en 1958, kiu ricevis kolosan aprobon per referendumo kaj validiĝis la 4-an de oktobro : tiel naskiĝis la Kvina Respubliko.

 Ĉefaj realigoj de la Kvara Respubliko 
La Kvara Respubliko faris plurajn gravajn decidojn dum sia nedaŭra historio:
 Ĝi konfirmis la rajton je virina voĉdono (kreita ekde 1944 dum la Provizora Registaro).
 Ĝi subskribis la traktaton de Romo iniciatintan la Eŭropajn Komunumojn. (1957)
 Ĝi haltigis la kolonian ĉeeston de Francio en Hindoĉinio.
 Ĝi ekinvestis por krei aŭtonoman, francan atombomban kapablon.

 prezidentoj 
 prezidento  oficoperido Vincent Auriol  1947–1954 René Coty  1954–1959

 ministroprezidentoj 
 ministroprezidento  ekofico  partio Paul Ramadier  22-a de januaro 1947  SFIO Robert Schuman  24-a de novembro 1947  MRP André Marie  26-a de julio 1948  Radicaux Robert Schuman  5-a de Septembro 1948  MRP Henri Queuille  11-a de Septembro 1948  Radicaux Georges Bidault  28-a de oktobro 1949  MRP Henri Queuille  2-a de julio 1950  Radicaux René Pleven  12-a de julio 1950  UDSR Henri Queuille  10-a de marto 1951  Radicaux René Pleven  11-a de aŭgusto 1951  UDSR Edgar Faure  20-a de januaro 1952  Radicaux Antoine Pinay  8-a de marto 1952  CNIP René Mayer  8-a de januaro 1953  Radicaux Joseph Laniel  27-a de junio 1953  CNIP Pierre Mendès France  18-a de junio 1954  Radicaux Edgar Faure  23-a de Februaro 1955  Radicaux Guy Mollet  31-a de januaro 1956  SFIO Maurice Bourgès-Maunoury  12-a de junio 1957  Radicaux Félix Gaillard  6-a de novembro 1957  Radicaux Pierre Pflimlin  13-a de majo 1958  MRP Charles de Gaulle  1-a de junio 1958  UNR  8-a de januaro 1959

 Vidu ankaŭ 
 Franca konstitucio de 1946
 Kvina Respubliko
 Konsiliprezidento (Francio)

Kategorio:Historio de Francio
Kategorio:Respublikismo
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1946
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1958