Saliŝa lingvaro

La vorto saliŝa devenas de la lingvonomo de la montana tribo Saliŝ. Poste la nomon etendis lingvosciencistoj por referenci aliajn lingvojn parencajn. Multaj el la apartaj lingvoj ne havas proprajn nomojn, anstataŭe havante specifajn nomojn por lokaj dialektoj, ĉar historie pli kulture gravis lokaj grupoj ol pli vastaj tribaj rilatoj.

Ĉiuj saliŝaj lingvoj estas endanĝerigitaj—kelkaj tre tiel, kun sole tri aŭ kvar restantaj parolantoj. Al la plimulto de la lingvoj restas nur parolantaro pli ol sesdekjaraĝa, kaj multaj havas nur parolantojn pli ol okdekjaraĝajn.

 Famili-divido 
La saliŝa lingvaro entenas 23 lingvojn. Sube estas listo de saliŝaj lingvoj, dialektoj, kaj sub-dialektoj. Tiu ĉi listo estas lingvoscienca klasifikado, kiu eble ne korespondas al politikaj dividaĵoj. Multaj saliŝaj grupoj konsideras sian parolmanieron esti aparta lingvo anstataŭ dialekto.

I. Belakula
 1. Nuĥalk (a.k.k. Bella Coola, Salmon River)
 Kimskvit
 Belakula
 Kvatna
 Taleo

II. Bordo-saliŝa

 A. Centra bordo-saliŝa (a.k.k. Centra saliŝa)
 2. Komoksa
 Komoksa (a.k.k. Qʷ’úmŭʷs)
 Sliammon (Homalko-Klahus-Sliammon) (a.k.a. ʔayʔaǰúθəm)
 3. Halkomelema
 Insula (a.k.k. Hul’q̱’umi’num’, həl̕q̓əmín̓əm̓)
 Cowichan
 Nanaimo
 Downriver (a.k.k. Hunq’umʔiʔnumʔ)
 Katzie
 Kwantlen
 Musqueam
 Upriver (a.k.k. Upper Stalo, Halq’əméyləm)
 Chehalis
 Chilliwack
 Tait
 4. laŝucida (angle: Lushootseed, Puget Salish; laŝucide: dxwləšucid)
 Norda
 skaĝeta (angle: Skagit, laŝucide: skajet)
 snohomiŝa (angle: Snohomish, laŝucide: sduhubš)
 sok-suiatla (angle: Sauk-Suiattle, laŝucide: suiʔatl'abixw)
 Suda
 duvamiŝa (angle: Duwamish, laŝucide: dxwduʔabš)
 niskvala (angle: Nisqually, laŝucide: sqwaliʔabš)
 pujalupa (angle: Puyallup, laŝucide: spuyaləpubš)
 sahevamiŝa (angle: Sahewamish, laŝucide: sʔəhiw'abš)
 skajkomiŝa (angle: Skykomish, laŝucide: sq'ixwəbš)
 snokvalma (angle: Snoqualmie, laŝucide: sdukwalbixw)
 sukvamiŝa (angle: Suquamish, laŝucide: suqwabš)
 5. nuksaka (angle: Nooksack, nuksake: ɬə́čələsəm, ɬə́čælosəm) (†)
 6. Pentlaĉa (a.k.k. Pənƛ̕áč) (†)
 7. Seŝelta (a.k.k. Shashishalhem, šášíšáɬəm)
 8. Skvamiŝa (a.k.k. Sqwxwu7mish, Sḵwx̱wú7mesh, sqʷx̣ʷúʔməš)
 i. Markol-saliŝa grupo (a.k.k. Straits)
 9. klalama (angle: Klallam / Clallam, klalame: nəxʷsƛ̕áy̓emúcən)
 Becher Bay
 Orienta
 Okcidenta
 10. Nord-markola saliŝa (angle: Northern Straits)
 lamia (angle: Lummi, lamie: xwlemi’chosen, xʷləmiʔčósən) (†)
 Saniĉa (a.k.k. SENĆOŦEN, sənčáθən, sénəčqən)
 Samiŝa (a.k.k. Siʔneməš)
 Semaihmoo (a.k.k. Tah-tu-lo) (†)
 Sooke (a.k.k. T’sou-ke, c̓awk) (†)
 Songhees (a.k.k. Lək̓ʷəŋín̓əŋ) (†)
 11. tvana (angle: Twana, Skokomish, tvane: sqʷuqʷúʔbəšq, tuwáduqutšad) (†)
 Quilcene
 Skokomiŝ (a.k.k. Sqʷuqʷúʔbəšq)

 B. Camosa (a.k.k. Olimpia)
 i. Interna-landa
 12. Kaŭlica (a.k.k. Lower Cowlitz, Sƛ̕púlmš) (†)
 13. Supra ĉehalisa (a.k.k. Q̉ʷay̓áyiɬq̉) (†)
 Oakville Chehalis
 Satsop
 Tenino Chehalis
 ii. Maritime
 14. Suba ĉehalisa (a.k.k. ɬəw̓ál̕məš) (†)
 Humptulips
 Westport-Shoalwater
 Wynoochee
 15. Kvinalta (a.k.k. Kʷínayɬ)
 Queets
 Quinault

 C. Tilamuk
 16. Tilamuk (a.k.k. Hutyéyu) (†)
 Sileca
 Sileca
 Tillamook
 Garibaldi-Nestucca
 Nehalem

III. Interna saliŝa

 A. Norda
 17. Ŝusvap (a.k.k. Secwepemctsín, səxwəpməxcín)
 Orienta
 Kinbasket
 Shuswap Lake
 Okcidenta
 Canim Lake
 Chu Chua
 Deadman's Creek-Kamloops
 Fraser River
 Pavilion-Bonaparte
 18. Lilueta (a.k.k. Lilloet, St’at’imcets)
 Lillooet-Fountain
 Mount Currie-Douglas
 19. Thompson River Salish (a.k.k. Nlaka’pamŭ, Ntlakapmuk, nɬeʔkepmxcín, Thompson River, Thompson Salish, Thompson, konata dum la pionira epoko kiel la Klackarpun, Couteau aŭ Knife Indianoj)
 Lytton
 Nicola Valley
 Spuzzum-Boston Bar
 Thompson Canyon

 B. Suda
 20. Kor-dalena (a.k.k. Coeur d’Alene, Snchitsu’umshtsn, snčícuʔumšcn)
 21. Kolumbia-saliŝa (a.k.k. Columbia, Nxaʔamxcín)
 Chelan
 Entiat
 Moses Columbia
 Wenatchee (a.k.k. Pesquous)
 22. Kolvil-Okanagana (a.k.k. Okanagana, Nsilxcín, Nsíylxcən, ta nukunaqínxcən)
 Northern
 Head of the Lakes
 Penticton
 Similkameen
 Vernon
 Southern
 Lakes-Colville-Inchelium
 Methow
 San Poil-Nespelem
 Southern Okanogan
 23. Spokan-Kalispela (a.k.k. Kalispela)
 Flathead (a.k.k. Séliš)
 Kalispel (a.k.k. Qalispé)
 Chewelah
 Kalispel
 Pend d’Oreile
 Spokane (a.k.k. Npoqínišcn)

Pentlaĉa, nuksaka, tvana, suba ĉehalisa, supra ĉehalisa, kaŭlica, kaj tilamuka estas nun mortintaj. Pluse, la Lummi, Semiahmoo, Songhees, kaj Sooke dialektoj de Norda markolo ankaŭ mortintas.

 Genetikaj rilatoj 
Estas proponite, ke la saliŝa lingvaro eble parencas al la lingvaroj Wakaŝan kaj Ĉimakuan en la hipoteza lingvo-familio Mosan. Ankaŭ estas klopodoj montri rilaton inter la izolita lingvo Kutenaj al Mosan.

 Famili-trajtoj 
 ĝeneraligita sonsistemo
 post-vela harmonio (pli area)
 silaboj
 rekopiado
 malkunkatenigado (enfikso, metatezo, glotigado)
 regado
 manko de verbtempoj
 sensubstantiveco (disputata)

 Literaturo 
 Czaykowska-Higgins, Ewa; & Kinkade, M. Dale (Eds.). (1997). Salish languages and linguistics: Theoretical and descriptive perspectives. Berlin: Mouton de Gruyter. ISBN 3-11-015492-7.
 Kroeber, Paul D. (1999). The Salish language family: Reconstructing syntax. Lincoln: University of Nebraska Press in cooperation with the American Indian Studies Research Institute, Indiana University, Bloomington.
 Thompson, Laurence C. (1973). The northwest. In T. A. Sebeok (Ed.), Linguistics in North America (pp. 979–1045). Current trends in linguistics (Vol. 10). The Hauge: Mouton.
 Thompson, Laurence C. (1979). Salishan and the northwest. In L. Campbell & M. Mithun (Eds.), The languages of native America: Historical and comparative assessment (pp. 692–765). Austin: University of Texas Press.

 Eksteraj ligiloj 
 Bibliography of Materials on Salishan Languages (YDLI)
 University of Montana Occasional Papers in Linguistics (UMOPL)  (Native languages of the Northwest)
 Coast Salish Culture: an Outline Bibliography 
 Coast Salish Collections 
 International Conference on Salish and Neighboring Languages
 The Salishan Studies List  (Linguist List)
 Okanagan language resources (includes sound files)
 Native Peoples, Plants & Animals: Halkomelem
 Saanich  (Timothy Montler's site)
 Klallam  (Timothy Montler's site)
 A Bibliography of Northwest Coast Linguistics 
 Ethnologue classification for Salishan