Integralanta faktoro

En matematiko, oni solvas certajn ordinarajn diferencialajn ekvaciojn per uzo de integralanta faktoro. La integralanta faktoro estas funkcio elektita ĝuste tiel ke per ĝi eblas solvi la donitan ekvacion.

Konsideru ordinaran diferencialan ekvacion de formo

kie y = y(x) estas nekonata funkcio de x, kaj a(x) kaj b(x) estas donitaj funkcioj.

La maniero de integralanta faktoro laboras per transformigo de la maldekstra flanko enen la formon de derivaĵo de produto.

Konsideri funkcion M(x). Oni multipliki ambaŭ flankojn de (1) je M(x):

Necesas ke la maldekstra flanko estu en formo de derivaĵo de produto. Fakte, se alpreni ĉi tion la maldekstra flanko povas esti reordigita kiel

La maldekstra flanko povas esti integralita multe pli facile per la fundamenta teoremo de kalkulo,

kie C estas konstanto de integralado. Oni povas nun solvi por y(x)

Tamen, por eksplicita solvo por y(x) oni bezonas trovi esprimon por M(x). Povas esti konkludite de (2) ke M(x) obeas diferencialan ekvacion

Al preni M(x)', dividu ambaŭ flankojn per M(x):

Ekvacio (5) estas nun en formo de logaritma derivaĵo. Solvo de (5) donas ke

Oni vidas ke multiplikante per M(x) kaj la propraĵo
 estis esenca en solvado de ĉi tiu diferenciala ekvacio.
 estas la integralanta faktoro. La nomo venas de la fakto ke ĝi estas integralo, kaj ĝi montras kiel faktoro'' en la ekvacio.

Ekzemplo

Solvu la diferencialan ekvacion

Oni povas vidi ke en ĉi tiu okazo 

Multiplikante ambaŭ flankojn per  oni ricevas ke

aŭ

kiu donas ke

Vidu ankaŭ

 Maniero de variacio de parametroj
 Ekzemploj de diferencialaj ekvacioj
 Logaritma derivaĵo
 Produta regulo
 Akurata diferencialo

Kategorio:Ordinaraj diferencialaj ekvacioj