Viĉenco

Viĉenco () estas komunumo de Italio kun proksimume 113.000 loĝantoj. Ĝi estas ĉefurbo de la samnoma provinco de Viĉenco, kaj unu el la ĉefaj urboj de la norditala regiono Veneto.

Episkopa sidejo, ĝi estas konata kiel la urbo de Andrea Palladio - renesanca arkitekto, kiu tie realigis grandnombrajn konstruaĵojn kiaj la Villa Almerico Capra "La Rotonda" - kaj ĝi estas tre grava arturbo, kiu allogas turistojn el la tuta mondo.

Pro la grandnombraj konstruaĵoj de Andrea Palladio, la urbo kaj la vilaoj de ĝia provinco enestas la liston de monda kulturheredaĵo de UNESKO.

 Historio 
En la romia epoko, la urbo estis nomata Vicetia  kaj unue menciita en la jaro 135 a-K.

Dum mezepoko, Viĉenco estis konkerita de Verono kaj aneksita al la senjorlando de la familio Della Scala.

De 1404 ĝis 1797, ĝi apartenis al la Venecia respubliko. Estis kvar pacemaj kaj bonstataj jarcentoj: arto atingis subliman nivelon kaj ekonomiko prosperis. La 16-a jarcento estis epoko de la granda renesanca arkitekto Andrea Palladio, kiu heredigis al Vicenza kaj al tuta mondo nesubstitueblan arkitekturan propraĵon. Liaj ĉefkonstruaĵoj estas la Basilica Palladiana (Baziliko de Palladio), la Teatro Olimpico (Olimpika Teatro) kaj la vilao nomata Rotonda (Vilao Ronda). La tradicio de Palladio estis daŭrata de Vincenzo Scamozzi kaj aliaj arkitektoj ĝis la 18-an jarcenton.

En la 19-a jarcento, post la falo de Napoleono, Vicenza fariĝis aŭstrian urbon; fine, ĝi eniris en la Itala regno en la 1866. Dum la unua mondmilito oni batalis en la montaro de la provinco; dum la dua mondmilito la urbo estis tre difektata de Aliancana bombardado.

De la 1950-aj jaroj, forta ekonomika kaj industria kreskado transformis ĝin je prospera urbo.

 Sciindaj informoj 
 Vicenza estas la ununura itala komunumo kiu havas du orajn medalojn pro milita valoro sur sia standardo: la unua estis konsentita de la Reĝo Viktoro Emanuelo la 2-a la 18-an de novembro 1866 pro la rezistado al la Aŭstrio-Hungario en la 1848; la dua estis donita de la Prezidento Oscar Luigi Scalfaro la 11-an de marto 1995 pro la suferegoj de la loĝantaro dum la liberiĝa milito (1943 - 1945).
 La urbanoj de Vicenza estas nomataj Magnagati ("katmanĝuloj"): oni pensis ke dum la milito ili estis tiom malriĉaj, ke la malsata loĝantaro manĝis la vagantajn katojn, ĉar ili ne povis aĉeti manĝaĵon.

 Famuloj 
 Remio Palemono

 Esperanto 
Fondiĝis loka Esperanto-grupo tie en 1922.

 Elstaraj urbanoj 
 Roberto Baggio, futbalisto
 Giuseppina Bakhita, sanktulino
 Fernando Bandini, poeto
 Valerio Belli, skulptisto
 Maria Bertilla Boscardin, sanktulino
 Ottavio Bertotti Scamozzi, arkitekto
 Gelindo Bordin, maratonisto, olimpika ĉampiono
 Luigi Da Porto, verkisto
 Almerico da Schio, astronomo, meteorologo kaj inventisto
 Otello De Maria, pentristo
 Gaetano Thiene, sanktulo
 Federico Faggin, komputikisto kaj inventisto
 Antonio Fogazzaro, verkisto kaj poeto
 Antonio Giuriolo, partizano
 Dino Lagni, sportisto
 Fedele Lampertico, ekonomikisto, verkisto kaj politikisto
 Niccolò Leoniceno, kuracisto
 Paolo Lioy, naturalisto kaj senatano de la Itala Regno
 Luigi Meneghello, verkisto
 Andrea Palladio, arkitekto
 Goffredo Parise, verkisto
 Antonio Pigafetta, verkisto kaj navigisto
 Guido Piovene, ĵurnalisto kaj verkisto
 Orlando Pizzolato, maratonisto
 Sergio Romano, historiisto kaj diplomato
 Paolo Rossi, futbalisto
 Mariano Rumor, politikisto
 Angelus Sala, kuracisto, fizikisto kaj kemiatro
 Vincenzo Scamozzi, arkitekto
 Gian Antonio Stella, ĵurnalisto kaj verkisto
 Tiziano Treu, politikisto
 Vitaliano Trevisan, verkisto kaj aktoro
 Gian Giorgio Trissino, humanisto kaj diplomato
 Giacomo Zanella, sacerdoto kaj poeto

 Vidu ankaŭ 

 Vicenza (stacidomo)


Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Italio
Kategorio:Komunumoj de Italio
Kategorio:Komunumoj de Veneto
Kategorio:Komunumoj de Provinco Vicenza