Chambéry

Chambéry [ŝāberi] (kelkfoje esperantigita kiel ĈamberioFonto: Kiel traduki okdek franclingvajn vortojn kaj Kiel esperantigi proprajn nomojn  (2011), P236) estas franca komunumo, administra centro de la franca departemento Savoie, en la regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj.

La urbo havas partnerecojn kun Torino en Italio, Albstadt en Germanio kaj Ouahigouya (Uahiguja, en la norda Regiono de Burkina Faso (Burkino). En 2006 la komunumo honoriĝis per la titolo Alpa urbo de la jaro.

 Geografio 
Ĉamberio situas en ebenaĵo ĉirkaŭpremata inter la masivo de Bauges norde (dominata de la pinto du Nivolet), la masivo de Chartreuse sude (dominata per la altaĵo de Granier), la masivo de Chat okcidente.

 Etimologio 
La romianoj nomis Lemencum la ĉevalŝangejon situantan en la kuranta kvartalo Lémenc en Ĉamberio. Dum la mezepoko la urba nomo ŝanĝiĝis, kiam la duka kastelo estis konstruata. Laŭ la jaroj, la nomo evoluis:
 1016: Camefriacum
 1029: Camberiaco
 1036: Cambariacum
 1044: Cambariaco
 ĉirkaŭ 1100: Chambariaco
 1233: Chamberium
 1603: Chamberi

La nuna nomo elvenis el gaŭla camboritos, "travadejo en kurbaĵo", el cambo-, "kurbo, kurbaĵo", el hindo-eŭropa radiko *kam-p-, "kurbi", kaj ritu-, "travadejo".

La malnovaj nomoj indikas plivole ejo-nomon el gaŭlo-romiana deveno. Cambariacum, formata kun la sufikso -acum el nomo Cambarius aŭ Cammarius: kampo de Cammarius. Tiu nomo devenis aŭ el latina cammarus aŭ cambarus, "kankro" tra la arpitano chambero (laŭ la abato Adolphe GROS), aŭ el nomo de profesio cambarius, "bierfaristo", el gaŭla camba, "bierfara forno".

 Historio 
 Fondita de Romianoj kiel Lemencum ĉe vojo el Liono al Milano;
 15-a de marzo 1232: aĉetata de grafo Tomaso la 1-a de Savojo el grafo Berlion;
 1295: farata ĉefurbon de Savojo de grafo Amedeo la 4-a de Savojo;
 1563: perdis ĉefurban statuton al Torino;
 De 1792 al 1815: ĉefurbo de departemento Blanka Monto, dum la unua anekso de Savojo al Francio;
 De 1860: ĉefurbo de departemento Savojo, post la finofara anekso al Francio;
 26-a de majo 1944: aviada bombardego de stacidoma kvartalo, kiu mortigis 200 homojn;
 1961: kunuiĝis kun du samlimaj komunumoj, Bissy kaj Chambéry-le-Vieux.

 Famuloj 
 Jean-Jacques Rousseau. Li vivis tie.
 Benoît de Boigne
 Joseph de Maistre
 Xavier de Maistre

 Esperanto 
 Historio 
La unua persono kiu aliĝis al L'Espérantiste en Chambéry estas S-ino Du Bourg en 1901. En 1909 42 personoj el Chambéry partoprenis duan regionan kongreson en Saint-Étienne. Joseph Evrot, kiu naskiĝis en Chambéry, vivigas la lokan movadon antaŭ la unua mondmilito. De la fino de la unua mondmilito ĝis 1980 ne estas multe da informoj pri la lokaj agadoj, sed ŝajnas ke malpli da personoj praktikis Esperanton dum ĉi-tiu periodo ol antaŭ 1914Franclingva libro : André Védrine, Cent ans d' Espéranto dans la région Rhône-Alpes et en Saône et Loire, 1995, konsultebla ĉi tie.

De 1982 ĝis 1989 okazis du kursojn po semajno en la urbo en la Domo de la juneco kaj de la kulturo (MJC france) per Geneviève Letzgus kaj Louis MarmoexLaŭ la arkivoj de la MJC (france).

En 1987 okazis regiona kongreso en Chambéry, dum kiu oni inaŭguris la Zamenhof-skvaro, laŭ la iniciato de Raymond Boré. Partoprenis italoj el Torino dank'al la ĝemeliĝo inter la du urboj. En 1992 oni konstruis Zamenhof-monumentonAndré Védrine, 1995. Okazis la 56-a Esperanto-Kongreso de SAT-Amikaro, de la 14-a de aprilo ĝis la 18-a de aprilo 2001, dum kiu oni plantis Zamenhof-arbon en urbparkoRezumo de la kongreso ĉe SAT-amikaro . En 2014 okazis la ĉiujara kongreso de la nacia asocio Espéranto-France.

De 2000 okazis ĉiusemajna kurso aŭ renkonto en la Asocidomo (Maison des Associations france). En 2014 la Kongreso de Esperanto en Francio okazis en la urbo Chambéry.informoj de la Kongreso de Esperanto en Francio de 2014 ( kaj )

 Politiko 
Okaze de la eŭropaj balotoj, Eŭropo - Demokratio - Esperanto ricevis 60 voĉojn (0,47% de voĉoj) en 2004 kaj 41 voĉojn (0,31% de voĉoj) en 2009 kaj 29 voĉojn (0,21% de voĉoj) en 2014Rézultoj pri la eŭropa balato en 2014 en Chambéry.

 Asocio 
Ekzistas Esperanto Vive, fondita en 1997, kiu provas pligravigi la famecon, la uzadon kaj la instruadon de EsperantoAsocia priskribo ĉe sia retejo.

 Ĝemeliĝo 
Ĉamberio kaj Torino, Italio, ĝemeliĝis en 1957La ĝemeliĝo kun Torino: artikolo ĉe la oficiala retejo de la ĉamberia urbodomo .. Kontaktoj inter la esperantistoj el ambaŭ urboj jam ekzistis André Védrine, 1995, op. cit., kaj en 2014 la Ĉamberianoj el la loka asocio Esperanto Vive decidis vivigi la ĝemeliĝon, kaj kontaktis sukcese kun la torinanoj el Centro Esperanto Torino. Ambaŭ grupoj renkontiĝas ĉiujare en Torino kaj Ĉamberio. Ili regule estas invititaj de la Torina kaj Ĉamberia urbestraroj por ĉeesti oficialajn kunvenon de urbestraroj pri ĝemeliĝoLa Ondo de Esperanto, 2015, numero 7, p8. Arkivoj de la revuo.

 Referencoj 

 Vidu ankaŭ 
 Komunumoj de Savoie
 Listo de urboj de Francio
 Listo de Zamenhof/Esperanto-objektoj en Francio
 Chambéry - Challes-les-Eaux (stacidomo)

 Eksteraj ligiloj 

 Oficiala retejo ()
 Informadoj pri la esperanta loka asocio ( kaj )


Kategorio:Urboj de Rodano-Alpoj