Neuss

Neuss (literumo ĝis la jaro 1968: Neuß) estas urbo en Germanio. Ĝi troviĝas en la samnoma distrikto Rhein-Kreis Neuss de la federacia lando Nordrejn-Vestfalio kaj estas la administra centro de la distrikto. Ĝi estas konata pri sia romia pasinto, rejna haveno kaj la protekta festo. La nombro de loĝantoj en 1963 trapasis la limon de 100 000 urbanoj. Fine de  la urba komunumo havis  loĝantojn.

 Historio 
Neuss estas unu el la plej malnovaj urboj de Germanio. Ĝia origino kaj la nomo reiras al la romia legia tendaro Novaesium (Castra Novaesia), kiu fondiĝis ĉirkaŭ la jaroj 16 ĝis 12 antaŭ nia erao. Oni elfosis tie ripozejon por ĉaroj en 2005.

En 1050 oni transportis la relikvaĵojn de sankta Quirinus de Romo al Neuss. En 1190, Neuss ricevis urborajtojn, ĉirkaŭ en 1200 oni konstruis grandan urbomuron kun 5 pordegoj. En 1209 oni ekis la konstruon de Quirinus-katedralo. En la 15-a jarcento, la urbo ricevis moneran privilegion, la rajton pri sigelado kun ruĝa vakso, la rajton de Hansa urbo kaj novan blazonon. Tiuj alportis al la urbo bonstaton, kion la urbo en 1586 perdis post malvenko kaj incendio.

 Jaro Loĝantara nombro 1771  3.555 1798  4.423 1810  6.400 1831  7.888 1871  13.996 1875  15.564 1-a de decembro 1890 ¹  22.635 1-a de decembro 1900 ¹  28.484 1-a de decembro 1910 ¹  30.440 8-a de oktobro 1919 ¹  39.819 16-a de junio 1925 ¹  44.890 Jaro Loĝantara nombro 1933 ¹  55.771 1939 ¹  59.654 1950 ¹  63.478 1961 ¹  92.916 1970  116.000 1975  148.000 1980  149.300 1985  143.600 1989  143.976 1997  149.200 2003  152.729
¹ popolnombra rezulto

eta|maldekstra|300px|<center>Quirinus-katedralo
300px|eta|Neuss Ölgangsinsel

 Vidindaĵoj 
 Quirinus-katedralo el la 13-a jarcento,
 Supra Pordego, grandega, en ĉirkaŭ 1200 konstruita suda urba pordego
 Malnova gardoturo de la romia tendaro Novaesia ĉe Reckberg en Grimlinghausen
 Norda kanalo el la tempo de Napoleono
 Sangoturo (Blutturm) el la 13-a jc, lasta ronda turo de la historia urbomuro.
 al "Schwatte Päd" (ripuare: "nigra ĉevalo")– plej malnova gastejo en Niederrhein el 1604
 la "alte Kaffeehaus" ("malnova kafejo"), la plej malnova domo de Neuss [1571] (Michaelstrasse)

 Aranĝaĵoj 
 Protekta festo, en la lasta semajnfino de aŭgusto.

 Trafiko 
 per individua motora trafiko konektiĝas al la aŭtovojoj  kaj , kiuj konektiĝas per aŭtovoja kruciĝo proksime de la urbocentro, kaj kompreneble ankaŭ havas fervojan stacidomon.

 Naskiĝintoj en la urbo 

 Abatino Gepa (1050 transportis relikvaĵon de sankta Quirinus al Neuss)
 Hildegunde de Neuss (Schönau), (1171-1188 Schönau)
 la 7-an de decembro 1810 Theodor Schwann, fiziologo. Laŭ li oni nomis la ŝvan-ĉelojn kaj ŝvan-glavingojn ĉe la nervaj ĉeloj.

 Vidu ankaŭ 
 Aŭgustenaninoj de Neuss
 Tramtransporto en Duseldorfo
 Stadtbahn de Duseldorfo

 Eksteraj ligiloj 
  ()
 romiepoka Neuss

Kategorio:Urboj de Nordrejn-Vestfalio
Kategorio:Iamaj eksterdistriktaj urboj de Nordrejn-Vestfalio