Departemento Lambayeque

Lambayeque, Esperantigite Departemento Lambajeko, estas unu el la 24 departementoj de Peruo.

 Situo 
Ĝi situas ĉe la norda marbordo, 751 km fore de Limo, ĉefurbo de Peruo. Ĝi havas kunlimojn norde kun Piura, sude kun La Libertad, oriente kun Cajamarca (Kaĥamarko) kaj okcidente kun la Maro de Grau.

Laŭ la stato de  en la departemento vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

Ĝi estas regiono kun fekundaj valoj kaj riĉa marbordo.

 Ĉefurbo: Chiclayo
 Latitudo suda: 5º 28´ 37"
 Longitudo okcidenta: inter 79º 53´ 48" kaj 80º 37´ 24"
 Alteco: 29 m
 Provincoj: 3
 Distriktoj: 38

 Klimato 
La klimato estas preskaŭ varma: subtrokipa kaj seka-tropika, kun multa humido kaj malmultaj pluvoj en la suda marbordo. La maksimuma temperaturo superpasas  (januaro-aprilo) kaj la malmaksimuma estas  en julio.

 Transporto 
 Haveno: Eten kaj Pimentel.
 Flughaveno: Chiclayo.

 Geografio 
eta|200px|Mapo de la departemento Lambayeque. Lambayeque okupas teritorion, kiu kunigas la subtropikan marbordan dezerton kun la arbaro sek-tropika. La dezerto estas komuna en la marbordo centre kaj sude. En la nordo ekzistas arbaroj sek-tropikaj, kiel Chaparri kaj Chongoyape.

 Riveroj: La Leche, Chancay, Saña kaj Motupe.
 Montoj: Tembladera (3650 m) en Ferreñafe; Quesería (2550 m) en Lambayeque; Escalera (1600 m) en Lambayeque.
 Insuloj: Lobos de Tierra kaj Lobos de Afuera.

 Historio 
La originoj de la Lambayeque-civilizo, multe mirita pro ties konoj pri metalurgio, komenciĝas kun la mito de Naylamp, reĝo, kiu alvenis de la maro kaj dekretis la adoron al Yampallec.
Eble la Lambayeque- aŭ Sicán-kulturo aperis kiam finis la Moche-kulturo, konkerita de la Wari-oj. Post jarcentoj ĝi aniĝis al la regno Mochica, ĉimua reĝlando. Dum tiu epoko konstruiĝis grandaj akvokanaloj, kiel Raca Rumi.
Post kvar jardekoj da batalado, la inkaoj konkeris la ĉimuan regnon, unu jarcenton antaŭ la hispana konkero.
Dum la sendependisma milito kontraŭ Hispanio en 1821, elstaris Juan Manuel Iturregui kaj Pascual Saco. La peruaj maristoj Elias Aguirre kaj Diego Ferré batalis ĝismorte kun la ŝipo Huáscar en 1879 en la marobatalo de Angamos, dum la milito kontraŭ Ĉilio.

 Politiko organizo 
Lambayeque havas 3 provincojn.

 Provinco Chiclayo, kun 20 distriktoj.
 Provinco Ferreñafe, kun 6 distriktoj.
 Provinco Lambayeque, kun 12 distriktoj.

 Ekonomio 
En ĉi tiu regiono oni produktas rizon kaj sukeron (en Tumán, Pomalca kaj Cayaltí), kaj ankaŭ citronojn en Olmos.
Aliaj produktoj: fazeolo, zarandaja, maizo, sorgo, algarrobina kaj mielo. La fiŝkaptado estas tre grava.

 Turismo 
La trezorojn de la Sinjoro de Sipán oni montras en Muzeo de la Reĝaj Tomboj (Lambayeque) kaj Túcume. En Ferreñafe estas la Sicán-Muzeo.

Chiclayo estas "la ĉefurbo de la amikeco", ekonomia kaj komcerca akso de la nordo de Peruo.
En Monsegu kaj Eten oni kreas manfaritaĵojn el pajlo kaj ligno.
Okazas pilgrimadoj al la Kruco de Motupe kaj estas famaj la akvosportoj en Tinajones.

 Kutimoj 
La plej konata danco estas marinero, kio estas miksaĵo el sama danco el Trujillo kaj la danco tondero el Piura. Aliaj dancoj estas Las cumananas, Los tristes, Las décimas zañeras, La Zaña kaj la valso.

La gastronomio estas tre diversa: ceviche, seco de cabrito, chinguirito, rizo kun anaso, chicha (drinkaĵo); dezertoj: king kong kaj natillas.

Ekzistas foiroj de ĉevaloj kaj ankaŭ kok-bataloj en la vilaĝoj.

 Vidindaĵoj 
 Casa Montjoy, en Lambayeque.
 Muzeo Bruning, en Lambayeque.
 Preĝejo San Pedro, en Lambayeque.
 Antikvaj preĝejoj, en Saña.
 Túcume.
 Sipán.
 Arbaroj Pomac.
 Plaĝoj en Pimentel kaj Eten.

 Eksteraj ligiloj 

 http://www.regionlambayeque.gob.pe 
 http://www.unprg.edu.pe
 http://abc.es/especiales/index.asp?cid=7916 
 http://www.lambayeque.net

Lambayeque