Saturn (raketo)

La familion Saturn de raketoj evoluigis kaj uzis Usono dum la jaroj 1957 ĝis 1973, por lanĉi pezajn ŝarĝojn en terorbiton kaj preteren. La raketoj estis uzataj kiel lanĉiloj en la projekto Apollo. La du plej gravaj anoj de la familio estis la Saturn-1B (angle Saturn IB) kaj la Saturn-5 (angle Saturn V).

 Fruaj planoj 
En 1957 germana/usona raketinĝeniero Wernher Von Braun evoluigis la originan desegnon de Saturn, proponante al la usona Department of Defense la necesecon evoluigi pezan puŝraketon, kun puŝforto de ĉirkaŭ 6,7 MN. Tia puŝraketo kapablus alsendi 10-20 t da kargo en teran orbiton, aŭ 3-6 t aliloken en la sunsistemo.

Oni konsideris du metodojn: la unua, uzante multoblajn motorojn por atingi la 6,7 MN celon; la dua, uzante unuopan motoron de forto ege pli granda ol iu ĝis tiam kontemplita. La teamo de Von Braun esploris ambaŭ metodojn.

Von Braun proponis desegnon de ok ŝtupoj de militraketo Redstone faskoforme ĉirkaŭ unuopa raketo Jupiter, uzante motorojn S-3D jam uzataj en Thor kaj Jupiter militraketoj. La firmao Rocketdyne gajnis la kontrakton plifortigi la motorojn de 670 al 880 kN puŝforto. La nova motoro nomiĝis H-1.

Samtempe, Rocketdyne desegnis unuopan motoron, kiu atingus la saman puŝforton kiel la faska desegno, uzante unu solan motoron, kaj nomis ĝin F-1.

En 1959, Von Braun proponis ŝanĝi la nomon de la puŝraketo al "Saturn" (t.e. unu paŝo preter Jupitero). Samtempe, oni decidis ke tia peza lanĉilo ne estis utila por militaj celoj, pro tio la projekto iris al NASA.

 Projekto Apollo 
En 1961 usona prezidento John F. Kennedy prezentis sian faman parolon antaŭ la Usona Kongreso, en kiu li skizis la celon, samjardeke veturigi homojn al la luno kaj reveturigi ilin. Tiu ĉi celo donis novan urĝecon al la projekto Saturn. Oni konsideris multajn malsamajn metodojn por atingi la lunon, inter ili la ok proponoj de la Komitato Silverstein. En 1963, la propono Saturn C-5 (malfrue nomita Saturn V aŭ Saturn-5) estis elektita kiel la plej celkonforma por plenumi la celon. Tamen, la tri etapoj tiame nur ekzistis papere, kaj plejeble la luna kosmoŝipo pretiĝus longtempe antaŭ la puŝraketo. Pro tio, NASA decidis ankaŭ daŭri evoluigante la raketon C-1 (malfrue Saturn I aŭ Saturn-1) kiel provilo, ĉar ĝia malsupra etapo uzis jam ekzistantan teknologion, kaj ĝia supra etapo estis jam evoluiĝante.

Finfine, la anoj de la raketofamilio Saturn, kiuj estis lanĉitaj estis:
 Saturn-1: dek raketoj por provi la ŝtupojn S-1 kaj S-4.
 Saturn-1B: plibonigita versio de Saturn-1, kun pli forta unua ŝtupo (S-1B), uzante la S-4B del Saturn-5 kiel dua ŝtupo. Ĉi tiuj raketoj portis la unuajn homportantajn Apollo-flugojn en orbiton, kaj pli malfrue, estis puŝraketoj por Skylab kaj projekto Apollo-Sojuz.
 Saturn-5: La "lunraketo" kiu pelis Apollo-astronaŭtoj al la luno. Ĝi ankaŭ metis kosmostacion Skylab en orbiton.

 Teknikaj datumoj 
 Tipo Ŝtupoj Alto Diametro Max. ŝarĝo Komenca pezo Komenca puŝforto Misiaj datoj Saturn-1  2  57,9 m/37,7 m  6,55 m  10 t 512 t  6,62 MN  1961-1965 Saturn-1B  2  68 m/43 m  6,55 m  18 t 588 t  7,12 MN  1966-1975 Saturn-5  3  110,6 m/85 m  13 m  133 t 2.934,8 t  33,58 MN  1967-1973

Altoj donitaj kun/sen kosmoŝipo Apollo. Ŝarĝoj validas por malalta tera orbito. Fontoj: NASA, teknikaj datumoj el 

 Flugoj 
 Dato Tipo Numero Misio RimarkojSaturn-1SA-1Suborbita flugo por provi la unuan ŝtupon. Anstataŭ la duan ŝtupon oni uzis akvon kiel balasto.Saturn-1SA-2High Water IAlta akvo 1Plua suborbita provoflugo de la unua ŝtupo. La duan kaj trian ŝtupojn plenigitajn de akvo, oni eksplodigis ĉe alto 105 km, kreante artefaritan nubon.Saturn-1SA-3High Water IIAlta akvo 2Same kiel "Alta akvo 2". Artefarita nubo 167 km alta.Saturn-1SA-4Suborbita provoflugo de la unua ŝtupo. Planita malŝalto de unu motoro, por provi se la alia povus daŭre funkcii, kiel planita.Saturn-1SA-5Unua flugo de du ŝtupa Saturn-1 orbiten.Saturn-1SA-6Kun kosmoŝipo Apollo.Saturn-1SA-7Kun kosmoŝipo Apollo kaj lanĉo-eskapa sistemo.Saturn-1SA-9Pegasus 1 Kun kosmoŝipo Apollo, lanĉo-eskapa sistemo, kaj satelito.Saturn-1SA-8Pegasus 2 Same kiel Pegasus 1Saturn-1SA-10Pegasus 3 Same kiel Pegasus 1Saturn-1BAS-201Unua lanĉo de Saturn-1B.Saturn-1BAS-203Saturn-1BAS-202Saturn-5AS-501Apollo 4 Unua lanĉo de Saturn-5Saturn-1BAS-204Apollo 5 Saturn-5AS-502Apollo 6 Saturn-1BAS-205Apollo 7 Unua homportanta lanĉo de SaturnSaturn-5SA-503Apollo 8  Unua homportanta lanĉo de Saturn-5Saturn-5SA-504Apollo 9 Saturn-5SA-505Apollo 10 Saturn-5SA-506Apollo 11 Saturn-5SA-507Apollo 12 Saturn-5SA-508Apollo 13 Saturn-5SA-509Apollo 14 Saturn-5SA-510Apollo 15 Saturn-5SA-511Apollo 16 Saturn-5SA-512Apollo 17 Lasta lanĉo de Saturn-5 al la luno.Saturn-5SA-513Skylab 1 Lasta lanĉo de Saturn-5, nur kun du ŝtupoj, alportante Skylab 1 en terorbito.Saturn-1BAS-206Skylab 2 Saturn-1BAS-207Skylab 3 Saturn-1BAS-208Skylab 4 Saturn-1BAS-210Projekto Apollo-Sojuz Lasta lanĉo de Saturn-1B

 Bildaro 

 Eksteraj ligiloj 

 http://history.nasa.gov/SP-4206/sp4206.htm 
 http://history.nasa.gov/MHR-5/contents.htm  

Kategorio:Raketoj