Lignokarbo

eta|dekstra|Ardaj karbetoj
eta|maldekstra|Brulanta lignokarbo/braĝo

Lignokarbo (aŭ braĝo, karbeto) estas iom karbosimila substanco produktita el ligno. Foje produktis ĝin en la karbigejo la lignokarbistoj, kiuj ofte apartenis al la plej mizeraj anoj de la vilaĝa socio. 

La karbigejon oni devis konstrui en konvena loko – en ebenejo ŝirmata antaŭ vento kaj proksime de rojo. La produktado daŭris malpli ol semajnon ĉe mezgrandaj karbigejoj kaj pli ol monaton en grandaj karbigejoj. Oni antaŭe uzis lignokarbon en gisejoj aŭ vitrofarejoj. En Brazilo oni uzas lignokarbon ankaŭ por fabriki ŝtalon, ĉar ne estas ŝtonkarbo tie. Tion oni faris pasintece kaj faras plu ankaŭ aliloke.

 La utileco de lignokarbo 
eta|Ŝaŝliko preparata sur ĝardenrostilo
eta|maldekstra|Lignokarba rostilo
Laŭ malnova receptaro la odorantan kaj "putrintan" akvon danke al lignokarbo eblas utiligi por trinki, simile eblas nuligi malbonodoron de la viando aŭ liberigi grenon de la mucidodoro. 

La lignokarbo ricevata de la ligno de tilio estis/estas uzata por forigado de la malbonodoro de la fuzelo (la fuzela oleo) dum produktado de vodko.

Vaste uzata estis la lignokarbo en samovaro (temaŝino) sur la teritorio de Rusia Imperio.

Same grava estis la uzo de la lignokarbo ricevata de la ligno de tilio] por produktado de pulvo (fuzaĵo).

Nuntempe la lignokarbo estas ege grava en la konsuma kemio kaj ĉe la produktado de specoj de la filtriloj.

La plej populara nun estas la uzado de lignokarbo en la ĝardena aŭ hejma rostado (en braĝujoj ekz.: rostiloj, ĝardenrostiloj) por preparado de manĝaĵoj sur braĝo kaj ardo.

En suda Hispanio la braĝujo kun la lignokarbo estas uzata kiel hejtilo kaj funkcias kiel plado kiun oni enmetas sub tabloj kiujn siavice kovriĝas per speciala kovrilo por reteni la varmon sub la tablo.

eta|La aktiva karbono
eta|mldekstra|karbigejo - stako da ligno antaŭ la kovro per tero (ĉirkaŭ la jaro 1890)
eta|La bildosekco de karbigejo
eta|maldekstra|modelo de karbigejo (en Albstadt Onstmettingen, Germanio)
eta|dekstra|karbigejo en la etnografia muzeo/subĉiela muzeo en Germanio 
La aktiva karbono tio estas substanco ĉefe konsistanta de la kemia elemento karbono senforma ekzemple en fulgo aŭ et-kristala grafito tamen kun alkaliaj metaloj kaj siliko.    
Ĝi havas grandan surfacon kompare kun la maso (pro la mikro-poroj, tio estas akirita de la ligna deveno, kaj eĉ pligrandigita pro la varmigado dum la procedo de de la seka distilado sen la aliro de la aero - ĉar oni produktas ĝin de la lignokarbo en la karbigejo), danke al tio estas bonega adsorbaĵo por multaj kemiaĵoj i.a. la pezajn metalojn.

La aktiva korbono eĉ pli gravas ĉar ĝi estas netoksa substanco (oni povas ĝin manĝi), malmultekosta en la produktado (oni ricevas ĝin en karbigejo) kaj facila por utiligo post la uzo (per forbrul(ig)o). Se estis adsorbitaj la pezaj metaloj, oni povas facile reakiri ilin de la postbruliga cindro.

 La kromaj aplikadoj 
La sekvaj kromaj aplikadoj estas de prilaborita lignokarbo, nomata aktivigita karbo (en vikidatumoj d:Q190878).
 En medicino - kontraŭ laksoj, en dispepsio kaj en flatulencoj (meteorismoj),La interreta apoteko / Apteka internetowa , La indikoj por uzi aktivan karbonon / Carbo medicinalis () ankaŭ sub kontrolo de kuracisto se okazis toksiĝo per medikamentoj aŭ aliaj kemiaĵoj, krome por forigi bakteriojn kaj toksaĵojn post la digesta toksiĝo.

 En la kemia industrio kiel katalizilo kaj kiel konstanta portanto por aliaj kataliziloj
 En la tekniko kiel alsorbanto (adsorbaĵo) de la gasoj (en filtriloj, glaciŝrankoj kaj klimatiziloj)
 En la elektrotekniko kaj elektroniko kiel materialo permesanta akiri grandajn kapacitanco (kapacito) en la kondensatoroj
 En la plibonigado de la akvo (ankaŭ en la hejmaj filtriloj) por forigi la malpuraĵ-substancoj eĉ en minimumaj kvantoj
 En akvariistiko kiel intern-enhavo de la filtrilo alsorbanta kemiaĵojn, ekz. medikamentojn, kemiajn sterkojn, ktp

Laŭ docento Roland Schnell el Berlina altlernejo: "Trioblan avantaĝon atendas la Eŭropa Unio de BioKarbo ĉar ĝi forprenas karbondioksidon el la atmosfero, plibonigas la grundon kaj ofertas fonton de renovigebla energio." Biokarbo savas la planedon ‒ Daŭripovo en la praktiko dum ArKonEs en Poznano — Libera Folio 

Dum la Esperanto-aranĝo ArKonEs de 2014 en Poznano en la seminario pri tiu temo, la brazilanino Maria Angela konstatis, ke oni konsilas la aplikon por forpreni malbonajn odorojn el la fridujo. En Japanio lignokarbo estas ofte uzata por altigi la kvaliton de akvo kaj multaj sciis, ke oni eĉ povas uzi ĝin kiel medikamento.

 Referencoj 

 Vidu ankaŭ 
 karbigejo

 Galerio 
eta|maldekstra|182ra|eta|300ra|eta|maldekstra|164ra|

Kategorio:Brulaĵoj
Kategorio:Lignokarbo
Kategorio:Arbara mastrumado