Grozno

Grozno (alia esperantigo estas Groznij; ruse Грозный; ĉeĉene Соьлжа-ГIала) estas urbo en Norda Kaŭkazio, ĉefurbo de la Ĉeĉena Respubliko.

La urbo estas en valo de rivero Sunĵa (Сунжа) (kiu dedekstre enfluas en riveron Terek (Терек)).

Unu el la grandaj urboj de la Norda Kaŭkazio: dua loko en la areo, kaj la tria - laŭ populacio (283,659 homoj en 2015, reprezentante 20.7% de la loĝantaro).

En la urbo estas fervoja stacio kaj flughaveno.

 Historio 
Fondita en 1818 kiel rusa fortikaĵo, la urbo disfloris fine de la 19-a jarcento, kiam oni trovis en la regiono nafton. Al la loka nafto (hodiaŭ preskaŭ tute elĉerpita) en sovetia tempo oni aldonis ankaŭ la siberian, kiu estis prilaborata en naftouzinoj de Grozno.

Rezulte de la du la Unua kaj Dua Ĉeĉenaj Militoj, miloj da groznanoj — kaj rusoj, kaj ĉeĉenoj — suferis aŭ mortis. La urbo dum tiuj du militoj estis multe damaĝita. Antaŭe ĝi famis per sia elstara moderna arkitekturo.

Dum 1997-1999 jaroj la urbon nomo estis Ĝoĥar (Джохар) laŭ la nomo de Ĝoĥar Dudajev, kiu luktis por sendependeco de la respubliko.

La  2009 el flughaveno de la urbo startis la unua post 15-jara interrompo internacia flugo. Pere de ĝi 200 ĉeĉenaj pilgrimoj ekfaris haĝon en Medino.

 Klimato 
Klimato de Grozno estas mezvarma kontinenta kun mildaj vintroj kaj longaj kaj varmaj someroj. Grozno ne estas protektita kontraŭ la nordaj ventoj, kaj sekve, en kontrasto al la Nigra Maro marbordo de Krasnodara regiono, la vintro en la urbo estas multe pli malvarmaj. Eble estas ekstrema malvarmo ( kaj sub).

Somero en Grozno varmega kaj longa, la varmego kelkfoje superas  en la ombro. Precipitaĵo en la somero neregula kaj varias grande de monato al monato.

 Loĝantaro 
Jaro18971913192319261931193919561959196219671970Loĝantaro16 00035 80049 20097 000148 900172 448226 000242 068280 000331 000341 259Jaro19731975197619791982198519861989199019911992Loĝantaro363 000368 000→368 000375 326384 000390 000399 000399 688399 000→399 000385 000Jaro19931996200220032004200520062007200820092010Loĝantaro362 000182 700210 720210 700214 000215 700218 200222 000226 100231 215271 573Jaro20112012201320142015Loĝantaro271 600275 627277 414280 263283 659

 Popoloj 
eta|<center>urbocentre
Nacia konsisto de la loĝantaro de la urbo laŭ la nacia censo en 2010
:

PopoloForto, homojLa kotizo de la tuta loĝantaro, %Ĉeĉenoj 254 558 93,73 %Rusoj 8 961 3,30 %Kumikoj 1 376 0,51 %Inguŝoj 992 0,37 %Avaroj 710 0,26 %Tabasaranoj 608 0,22 %Lezgoj 365 0,13 %Kazaĥoj 310 0,11 %Tataroj 280 0,10 %Aliaj 2 926 1,08 %Ne eksplicite kaj rifuzis 487 0,18 %En totala 271 573 100,00 %

 Kulturo 
eta|Konstruaĵo de la Nacia Muzeo de la Ĉeĉena Respubliko

 Teatroj 
 Grozna rusa drama teatro nomita laŭ Lermontov;
 Ĉeĉena ŝtata drama teatro nomita Nuradilov;
 Ĉeĉena ŝtata teatro de juna spektantejo;
 Ĉeĉena ŝtata junalara teatro "Serlo";

 Muzikaj institucioj 
 Ŝtata simfonia orkestro de la Ĉeĉena Respubliko;
 Ĉeĉena ŝtata filarmonio;
 Ensemblo "Vainakh".

 Bibliotekoj 
 Nacia Biblioteko de la Ĉeĉena Respubliko;
 Respublikana Infana Biblioteko de la Ĉeĉena Respubliko;

 Muzeoj 
 Nacia Muzeo de la Ĉeĉena Respubliko;

 Universitatoj 
eta|<center>Grozna ŝtata nafta teknika universitato
 Ĉeĉena ŝtata universitato;
 Grozna ŝtata nafta teknika universitato nomita laŭ akademiano Millionŝĉikov;
 Ĉeĉena ŝtata pedagogia instituto.

 Sporto 
 Futbala klubo "Terek" - la Rusia pokalo (2003/2004) kaj Turkia pokalo (2012). Ĝi estis fondita en 1946.
 Voleibola klubo "Grozno".
 Akhmat-Areno - hejma ludejo de FC "Terek". Ĝi povas akomodi 30.597 spektantoj. Konstruita en 2006-2011 jaroj.
 Fortikaĵo "Grozno" - la plej granda en la Norda Kaŭkazio mondo-klaso aŭtodromo.

 Religio 
eta|dekstra|Moskeo Koro de Ĉeĉenio
 Koro de Ĉeĉenio - moskeo en la centro de Grozno, unu el la plej grandaj en Rusio kaj Eŭropo. Konstruita en la jaroj 2006 -2008.
 Michael la Arkianĝelo preĝejo - Ortodoksa preĝejo.

 Komunikiloj 
 Kaŭkazo-Centro

 Famaj indiĝenoj 
 Makka Sagaipova - ĉeĉena kantistino;
 Mamed Khalidov - pola vetbatalanto de miksa luktosporto kun ĉeĉena origino;
 Roza Talĥigova - ĉeĉena poetino;
 Zulaj Sardalova - ĉeĉena dancistino.

 Referencoj 

 Vidu ankaŭ 

 Tramtransporto en Grozno
 Trolebusa transporto en Grozno

 Eksteraj ligiloj 
 Groznyj. Fotogalerie 
 Ilustrita eseo "Promenante laŭ Grozno" 
 Fotoj el postmilita Grozno fare de Time 
 Paĝaro de kazaĥia ĉeĉena diasporo pri Grozno 
 Priurba retejo (ruse)


Kategorio:Urboj de Ĉeĉenio