Maksim Gorkij

Maksim GORKIJ (, aŭ realnome: Aleksej Maksimoviĉ PEŜKOV, ruse ; naskiĝis la , mortis la ) estis rusa kaj sovetia verkisto kaj socia aganto.

Li naskiĝis en Niĵnij Novgorod. De 1906 ĝis 1913 kaj de 1921 ĝis 1931 li vivis eksterlande; post sia reveno al Sovetunio li ja akceptis la tie regantan kulturpolitikon, tamen pro problemoj kun Stalino ne plu rajtis forlasi la landon. En 1936 li mortis en Moskvo. Lia naskiĝurbo honore al li de 1932 ĝis 1990 nomiĝis Gorkij.

Li plurfoje esprimis sin pri Esperanto, ekzemple: "La konservativa penso obstine asertas, ke Esperanto estas utopio. La viva, evoluanta realeco iom post iom, sed ĉiam pli energie refutas la opinion de la konservativuloj". Pluraj liaj negrandaj verkoj aperis en Esperanta traduko.

 Deveno 
Patro, Maksim Savvatijeviĉ Peŝkov (1840—71) filo de soldata, degradita el oficiro, meblisto-mahagonisto. Antaŭ la morto laboris kiel administranto de vaporŝipa kontoro, mortis kaŭze de ĥolero. Patrino, Varvara Vasiljevna Kaŝirina (1842—79) el burĝa familio; frue vidviniĝis, ree edziniĝis, mortis kaŭze de ftizo. Dum la infanaĝo la verkisto vivis en domo de avo Vasilij Vasiljeviĉ Kaŝirin. Dumjunece la avo de Maksimo Gorkij laboris kiel burlako, poste pliriĉiĝis, sed dummaljunece ree iĝis malriĉa. La avo instruis la knabon per klerikaj libroj, la avino iniciis la nepon al popolaj kantoj, fabeloj, sed ĉefe anstataŭigis patrinon.

 Klerigo 
maldekstre|eta|240px|Maksim Gorkij
eta|maldekstre|240px|Anton Ĉeĥov kaj Maksim Gorkij en Jalto, 1900
eta|dekstra|240px|Aviadilo nomita kiel "Maksim Gorkij"

Gorkij ne ricevis bonan klerigon, li nur finis metilernejon.
Li instruis sin mem por satigi sian soifon pri scioj.
Peza laboro (li lavis manĝilaron sur vaporŝipo, estis "knabo" en ŝuvendejo, laboris en ikonmetiejo kaj ĉe foirej-konstruado) kaj dumjuneca mizero donis al li bonan scion de la vivo kaj naskis revojn pri mondreorganizo.
"Ni venis en la mondon por ne konsenti", deklaras konserviĝinta fragmento de neniigita poemo de juna Peŝkov Kanto de maljuna kverko.

 Verkoj 
 Makar Ĉudra (Макар Чудра, rakonto, 1892)
 Na dne (На дне, dramo, 1902) adaptita en la japana filmo Profunda fundo de Akira Kurosawa
 Mat''' (Мать, romano, 1906/1907 en Usono)
 La kanto de la ŝtormopetrelo En Esperanto aperis 
 Unu fojon en aŭtuno (trad. J., Revuo Internacia, 1902, p. 9-11, 39-39, 87-89, 118-121)
 Boleŝcjo, rakonto, tradukis Ivan Seleznjov. - Sankt-Peterburgo: Societo "Espero", 1906. - 8 p.
 Bolĉjo, tradukis Kazimierz Bein. - En: Internacia Krestomatio, Varsovio: Arcta, 1907.
 La rakonto de Filip Vasiliĉ, tradukis Victor Dufeutrel. - En: Du slavaj rakontoj. - Paris: Presa Esperantista Societo, 1908. - p.[7] - 27. - (Kolekto de Lingvo Internacia 9)
 Ĥano kaj lia filo (tr. Aleksandro Traĥterov, en: Bukedo. Kolekto de literaturaĵoj originalaj kaj tradukitaj de diversnaciaj aŭtoroj, 1923, p. 71-81)
 Tunelo tradukis G. Demidjuk (La nova epoko, 1928-1929, p. 65-68)
 Kiel mi lernis, tradukis P. Tilin. - Leipzig: Ekrelo, 1931. - 23 p.
 V. I. Lenin. - Moskvo: Komisiono pri Internaciaj Ligoj de Sovetaj Esperantistoj; Unio de Sovetaj Societoj de Amikeco kaj Kulturaj Ligoj kun Eksteraj Landoj, 1969. - 50 p.

 Ankaŭ 
 Ĝis nun fervojstacio de Niĵnij Novgorod nomiĝas "Gorkij".
 Literatura instituto Maksim Gorkij
 Estis konstruita aviadilo nomita kiel "Maksim Gorkij", la projekto estis malsukcesa.
 Filmo "Patrino", nome Mat''.

 Rete legebla en Esperanto 
 Feino
 Ŝtormkuriero

 Eksteraj ligiloj 

 http://www.marxists.org/archive/gorky-maxim/index.htm Interreta Arkivo de Maksim Gorkij


Kategorio:Ruslingvaj verkistoj
Kategorio:Rusiaj verkistoj
Kategorio:Rusiaj ĵurnalistoj
Kategorio:Sovetiaj verkistoj
Kategorio:Sovetiaj dramistoj
Kategorio:Rusiaj dramistoj
Kategorio:Sovetiaj publicistoj
Kategorio:Rusiaj publicistoj
Kategorio:Pseŭdonimoj
Kategorio:Niĵnij Novgorod
Kategorio:Socialisma realismo
Kategorio:Rusiaj socialistoj
Kategorio:Fabelistoj
Kategorio:Entombigitoj en la Nekropolo ĉe la Kremla Muro