Sitedoj

Sitedoj (Sittidae) estas familio (24 specioj tutmonde) de paseroformaj birdoj, kiu ricevas sian nomon de la plej konata genro, nome sitoj. Ili estas malgrandaj kantbirdoj (11–18 cm), kun granda kapo, forta alenforma beko, mallongaj fortaj kruroj kun pikaj ungetoj kaj mallonga vosto. Ili estas tre buntkoloraj, ambaŭ seksoj same aŭ simile kolorigitaj. Ilia aspekto estas karaktera kaj ĉiuj specioj estas facile distingebla kiel sitoj, je unua ekrigardo.

Ĉiuj estas arbaj birdetoj grimpantaj sur trunko, kelkaj specioj akomodiĝas al vivo sur rokoj. Ili havas nekutiman lertecon grimpi kapalsube, diference de specioj kiel pegoj, kiuj nur reenas sur trunko.

Ili estas ĉiomanĝuloj, manĝas insektojn, nuksojn kaj semojn (precipe vintre).

Principe ili ne migras, sed Kanada sito (Sitta canadensis) migradas el nordo de ĝia teritorio suden. Ili kovas en trunkkavoj aŭ en fendoj. Iuj specioj grandecon de enflutruo etigas per agrilo.

Ili vivas en Nordameriko, Eŭrazio kaj Aŭstralio. En Eŭropo vivas unu genro kun 3 specioj. En centra Eŭropo nur Eŭropa sito, kiu havas en sia disvastiĝareo kelkajn subspeciojn. Entute estas 24 specioj de sitoj plus 1 de la Tikodromo.

 Listo de specioj 
eta|250ra|Eŭropa sito Sitta canadensis grimpante trunkon serĉe de manĝaĵo
 Sitta azurea - Blua sito
 Sitta canadensis - Kanada sito
 Sitta carolinensis- Karolina sito
 Sitta cashmirensis - Kaŝmira sito
 Sitta castanea - Kaŝtanventra sito
 Sitta europaea - Eŭropa sito
 Sitta formosa - Belega sito
 Sitta frontalis - Velurfrunta sito
 Sitta himalayensis - Himalaja sito
 Sitta krueperi - Turkia sito
 Sitta ledanti - Kabila sito
 Sitta leucopsis - Blankvanga sito
 Sitta magna - Giganta sito
 Sitta nagaensis - Nagaa sito
 Sitta neumayer - Roka sito
 Sitta oenochlamys - Sulfurbeka sito
 Sitta pusilla - Brunkapa sito
 Sitta pygmaea - Pigmea sito
 Sitta solangiae - Flavbeka sito
 Sitta tephronota - Persia sito
 Sitta victoriae - Viktoria sito
 Sitta villosa - Ĉinia sito
 Sitta whiteheadi - Korsika sito
 Sitta yunnanensis - Junana sito
 Tichodroma muraria - Tikodromo

 Subfamilioj 
La familio de Sitedoj estas etaj paserinaj birdoj kiu havas du subfamiliojn:

 Sittinidae, kiu enhavas la ununuran genron Sitta kiu enhavas ĉirkaŭ 24 speciojn de sitoj, kiuj loĝas en Eŭrazio kaj Nordameriko.
 Tichodromadinae, kiu enhavas nur ununuran specion, la Tikodromo, Tichodroma muraria, kiu loĝas nur en la montaroj de suda Eŭrazio.

La tikodromo estas intermeza en sia morfologio inter la sitoj kaj la Certiedoj, sed ties aspekto, la teksturo de ĝia plumaro kaj la formo kaj bildo de ĝia vosto sugestas, ke ĝi estas pli proksima al la unua taksono.  Ĝi estas foje lokita en separata familio, la Tikodromedoj.

 Taksonomio 
La familio de Sitedoj estis priskribita de René-Primevère Lesson en 1828. La plej proksimaj parencoj estas la certiedoj, kaj la du familioj estas foje lokitaj en pli granda grupigo kun la trogloditedoj kaj la polioptiledoj. Tiu superfamilio, nome Certhioidea estas proponita en filogenetikaj studoj uzante DNA, kaj estis kreita por kovri kladon de kvar familioj eligitaj el pli granda grupigo de paserinaj birdoj, nome Sylvioidea.Cracraft, J.; Barker, F. Keith; Braun, M. J.; Harshman, J.; Dyke, G.; Feinstein, J.; Stanley, S.; Cibois, A.; Schikler, P.; Beresford, P.; García-Moreno, J.; Sorenson, M. D.; Yuri, T.; Mindell. D. P. (2004) "Phylogenetic relationships among modern birds (Neornithes): Toward an avian tree of life." p468–489 in Assembling the tree of life (J. Cracraft and M. J. Donoghue, eds.). Oxford University Press, New York. ISBN 0-19-517234-5

La Koralbeka hiposito de Madagaskaro kaj la Neositedoj el Aŭstrali-Nov-Gvinea kontinento estis iam lokitaj en la familio de Sitedoj, pro simileco en aspekto kaj vivstilo kun sitoj, sed ili ne estas proksime rilataj, kaj la simileco devenas el konverĝa evoluo por plenigi ekologian niĉon.

 Kutimoj 
 Reproduktado 
Ĉiuj specioj de tiu grupo nestumas en kavaĵoj. La Tikodromo kaj du sitoj, nome la Roka sito kaj la Persia sito uzas rokfendojn, kaj la resto de la sitoj nestumas en arbotruoj. La idoj estas malfrumaturaj, kio signifas ke ili estas blindaj, senplumaj kaj senhelpaj post nasko. Ambaŭ gepatroj manĝiĝas la idojn ĝis elnestiĝo.

 Manĝo 
eta|Tikodromo
La Tikodromo estas insektomanĝanto, kiu manĝas senvertebrulojn, ĉefe insektojn kaj araneojn elprenitajn el la rokosurfaco. Senvertebruloj estas plej parto de la dieto de sitoj, ĉefe dum la reprodukta sezono, sed plej parto de specioj manĝas ankaŭ semojn almenaŭ dum vintro, kiam senvertebruloj estas malpli disponeblaj. Pli grandaj aĵoj, kiaj grandaj insektoj, helikoj, glanoj aŭ semoj povas esti enmetitaj en fendojn kaj frapitaj per la forta beko de sitoj, kiuj en kelkaj lingvoj kia la angla ricevas nomon “nuthatches” tio estas nuksorompuloj. Ĉiuj sitoj stokas manĝerojn, kutime semojn, kiuj povas esti enmetitaj ĉu en fendoj ĉu engrunde, kaŝite sub etaj ŝtonoj aŭ enpremitaj malantaŭ arboŝelo; ankaŭ la roka sito stokas helikojn en taŭgajn fendojn por posta konsumado. Ili rekuperas la kaŝejojn per memoro,   kaj povas esti retrovataj tiom longe kiom ĝis 98 tagoj post la stokado. En pristudo pri la Eŭropaj sitoj oni konstatis, ke la birdoj evitis uzi siajn kaŝejojn dum bona vetero por sekurigi ties postan uzadon dum pli malbonaj veterkondiĉoj.

 Statuso 
eta|Pigmea sito
La Tikodromo kaj plej parto de sitoj havas grandajn populaciojn kaj ampleksan geografiajn teritoriojn, kaj prezentas malmulte da konservada problemaro. 

Kelkaj pli limigitaj sitoj estas minacataj pro senarbarigo.

 La Viktoria sito estas endanĝerita. La populacio estas de nur kelkaj miloj kaj malpliiĝas, dum ne estas konservopolitiko realigata.BirdLife International, 2004, 20280, Sitta victoriae, Elŝutita la 18an de junio de 2008. 
 La endanĝerita Kabila sito loĝas nur en kvar konataj lokoj de Alĝerio, kaj eble la totala populacio ne superas la 1,000 birdojn., BirdLife International, 2004, 20276, Sitta ledanti, Elŝutita la 17an de junio de 2008.
 La Junana sito estas vundebla, kvankam ankoraŭ surloke komuna.BirdLife International, 2004, 20282, Sitta yunnanensis, Elŝutita la 18an de junio de 2008.
 La Flavbeka sito estas vundebla ĉefe en Hainan, kie pli da 70 % de arbaroj perdiĝis en 50 jaroj.BirdLife International, 2004, 20279, Sitta solangiae, Elŝutita la 18an de junio de 2008.
 La Turkia sito estas preskaŭ minacata en sia enklavo en Turkio, kie urbanizado kaj disvolvigo por turismo konsiderinde subpremas maturajn koniferajn arbarojn.BirdLife International, 2005, 51968, Sitta krueperi, Elŝutita la 17an de junio de 2008.

 Referencoj 

 Literaturo 
 Tits, Nuthatches and Treecreepers, Harrap kaj Quinn, (angle) ISBN 0-7136-3964-4
 The Nuthatches, Erik Matthysen, Academic Presss 1998, (angle) ISBN 0-85661-101-8


Kategorio:Paseroformaj