Krabo

Krabo estas komunlingva nomo por dekpiedaj krustacoj kun malgranda abdomeno.

Plej multaj krabaj specioj vivas en maro, tamen kelkaj en nesala akvo aŭ eĉ surtere. Ilia antaŭa pied-paro estas transformita al pinĉiloj, uzeblaj kiel preniloj, sed ankaŭ kiel bataliloj.

Foje kraboj estas konfuzataj kun salikokoj.

 Aspekto 
maldekstra|eta|Gecarcinus quadratus, landa krabo de Centra kaj Sud-Ameriko
Kraboj estas ĝenerale kovritaj per dika eksterskeleto, formita ĉefe de kalcia karbonato, kaj armita kun ununura paro de ungoj. Kraboj estas troveblaj en ĉiuj oceanoj de la mondo, dum multaj kraboj vivas en dolĉa akvo kaj surtere, precipe en tropikaj regionoj. Kraboj varias en grandeco el la piza krabo, kelkajn milimetrojn larĝe, al la japana aranea krabo, kun krura amplekso ĝis 4 metroj.

eta|maldekstra|La malsupro de maskla (supro) kaj femala (malsupre) individuo de Pachygrapsus marmoratus, montrante la diferencon en formo de la abdomenoj
eta|Blua krabo
Kraboj ofte montras markitan seksan duformismo. Maskloj ofte havas pli grandan ungegon.

Alia elstara diferenco estas la formo de la abdomeno; en plej multaj masklaj kraboj, ĝi estas mallarĝa kaj triangula en formo, dum virinoj havas pli larĝan, rondigitan abdomenon.

 Reproduktado kaj viva ciklo 
Kraboj allogas kunulon per ajna kemia rimedo, per feromonoj aŭ per vida aŭ akustika rimedo.

Kiam fekundiĝo okazis, la ovoj estas liberigitaj al la abdomeno de la ino, sub la vosta klapo, sekurigita per algluiĝa materialo. En ĉi tiu loko ili estas protektataj dum la embria evoluado. Kiam la evoluado estas kompleta, la inoj liveros la lastatempe-elkoviĝitajn larvojn en la akvo, kie ili estas parto de la planktono. La ellaso ofte koincidas kun la tajdoj. La libernaĝanta eta larvoj povas flosi kaj utiligi akvajn fluojn. Ili havas spinon, kiu verŝajne reduktas la indicon de predado de pli grandaj bestoj.

Plejpartoj de specioj de surteraj kraboj devas migri malsupren al la oceano por liberigi siajn larvojn; en kelkaj kazoj tio ĉi necesigas tre vastajn migradojn. Vivinte dum mallonga tempo kiel larvoj en la oceano, la junaj kraboj devas fari ĉi tiun migradon inverse. En multaj tropikaj areoj kun landaj kraboj, ĉi tiuj migradoj ofte rezultigas konsiderindan ŝosemortigadon de la kraboj.

 Konduto 
maldekstra|eta|Carpilius convexus konsumanta Heterocentrotus trigonarius en Havajo
Kraboj tipe moviĝas flanke. Kelkaj kraboj, precipe la portunidae kaj matutidae, estas ankaŭ kapablaj naĝi.

Kraboj estas plejparte aktivaj bestoj kun kompleksaj kondutaj skemoj. Ili povas komuniki tamburadante aŭ svingante siajn ungegojn. Kraboj emas esti agresaj unu al alia kaj maskloj ofte batalas por akiri aliron al virinoj.

Kraboj estas ĉiomanĝantoj, nutrantaj sin ĉefe per algoj, kaj prenantaj iun ajn alian manĝaĵon, inkluzivante moluskojn, vermojn, aliajn krustulojn, fungojn, bakteriojn kaj forĵetaĵojn, depende de ties havebleco kaj la kraba specio. Tamen, kelkaj specioj estas pli specialigitaj en siaj dietoj. Kelkaj manĝas planktonon, kelkaj manĝas unuavice krustulojn kiel pektenojn kaj iuj eĉ kaptas fiŝojn.Judith S. Weis (2012). Walking Sideways: The Remarkable World of Crabs. Ithaca, NY: Cornell University Press. ISBN 978-0-8014-5050-1. OCLC 794640315

 Vidu ankaŭ 

 Kancero (zoologio)
 Violonkrabo

 Referencoj 

Kategorio:Manĝaĵoj
Kategorio:Artropodoj