Kaniso (lingvo)

Kaniso (Canis) estas planlingvo proponita de Ron de LEEUW en 2003. Laŭ la aŭtoro, Kaniso estas simpla kaj logika, sed, ĉefe, honesta. Kaniso akiris ĝian vortprovizon (kiu havas nur 133 vortojn) ĉefe el latinidaj kaj Afrikaj lingvoj. Kanisa gramatiko estas miksaĵo el latinidaj kaj ĝermanaj lingvoj por esti facila por lerni.

 Alfabeto kaj prononco 

Kaniso uzas 33 literojn de kartvela alfabeto, modifitaj laŭ prononco.

 Gramatiko 
 Morfologio 

La artikoloj estas dividita en 4 grupojn: aferoj, humoj, animaloj kaj abstraktaĵoj. Estas difinitaj kaj nedifinitaj artikoloj:

difinitaj:

 la - aferoj;
 lo - homoj;
 li - animaloj/plantoj;
 le - abstraktaĵoj;

nedifinitaj:
 una - aferoj;
 uno - homoj;
 uni - animaloj/plantoj;
 une - abstraktaĵoj.

En kombino kun 'de' (el) oni havas tiujn formojn:

 de + la = della
 de + lo = dello
 de + li = delli
 de + le = delle

 Substantivoj 

Substantivoj finiĝas per -e, -o kaj -a. Por fari pluralon, oni metu -s post -e aŭ ŝanĝu -o kaj -a al -i, ekzemple: lo pane/ lo panes (la pano, la panoj); lo erro/ lo errori (la eraro, la eraroj); lo camara/ lo camari (la fotilo/ la fotiloj).

 Pronomoj 

La personaj pronomoj estas los (mi), tos (ci), eos (li), eas (ŝi), eus (ĝi), nos (ni), vos (vi), pos (ili). Por fari akuzativon, oni metu -la: losla (min), tosla (cin), ktp. Por fari posedan pronomon, oni metu -tra: lostra (mia), tostra (cia), ktp.

Demonstrativaj pronomoj estas: Aça = tiu,
Açi = ĉi tiu/ tiuj; Saçi = kie; Içi = ĉi tie.

 Verboj 

Canis havas regulajn kaj neregulajn verbojn. Ili havas 6 tempojn. La verbo varias laŭ personoj; gerundio kaj participo havas 4 kazojn: nominativon, genitivon, dativon kaj akuzativon.

 Prepozicioj 

Prepozicioj estas:

 Uprano = super
 Ab = apud
 Proximo = proksime de
 Makrunos = malproksime de
 Koxta = apud
 Epa = antaŭen
 Peroska = per
 Sub = sub.

 Nombroj 

Nombroj:

 0 Siefra
 1 Mono
 2 Duo
 3 Trea
 4 Buta
 5 Penta
 6 Hexa
 7 Hepta
 8 Octo
 9 Nona
 10 Deca
 11 Monodeca
 12 Duodeca
 20 Vento
 21 Monovento
 22 Duovento
 30 Trenta
 40 Quatro
 50 Cinqua
 60 Sessata
 70 Settanta
 80 Ottanta
 81 Monoöttanta LXXXI
 82 Duoöttanta LXXXII
 83 Treaottanta LXXXIII
 84 Butaottanta LXXXIV
 85 Pentaottanta LXXXV
 86 Hexaottanta LXXXVI
 87 Heptaottanta LXXXVII
 88 Octoöttanta LXXXVIII
 89 Nonaottanta LXXXIX
 90 Novanta
 100 Cention
 101 Centionmono
 110 Centiondeca
 111 Centionmonodeca
 200 Vention
 300 Trention
 400 Quatrion
 500 Cinquion
 600 Sessation
 700 Settantion
 800 Ottantion
 900 Novantion
 1000 Milla
 1001 Millamono
 2000 duomilla
 10.000 decamilla
 100.000 cention milla
 1.000.000 mono milliona
 1.000.000.000 mono miljardo

 Sintakso 

La vortordo estas SVO (subjekto, verbo, objekto) kaj tre simila al la angla lingvo.

 Eksteraj ligiloj 
 http://home.unilang.org/main/wiki2/index.php/Cani%CF%82 

Kategorio:Planlingvoj