Generalitato de Katalunio

eta

Generalitato de Katalunio (IFA , , ,  ) estas la aŭtonoma registaro de Katalunio, nuntempe organizita sub la sistemo de hispanaj aŭtonomaj komunumoj. Ĝi havas propran sistemon de regado, kun Prezidento, Registaro (Konsilantaro) kaj Parlamento.

La Generalitato havas radikojn en la mezepoka historio, en propraj institucioj kiuj portis la saman nomon. Ankaŭ la aŭtonoma registaro de Valencilando uzas la nomon Generalitato.

 Historio 
La Generalitato devenas el la mezepokaj institucioj kiuj regis la Princlandon de Katalunio, ene de la Kronlando de Aragono, kun relative granda drado de aŭtonomeco sub la komuna reĝo de Aragono, Katalunio kaj Valencilando.

La aŭtonomio estis forigita en la komenco de la 18-a jarcento, post la Sukceda Milito de Hispanio, kiel iniciato de la nova dinastio de la Burbonoj por altrudi komunajn leĝojn en la tuta Hispanio.

La aŭtonomaj institucioj estis restarigitaj en la Dua Hispana Respubliko (1932), kiu agnoskis la rajton je propra regado al diversaj hispanaj regionoj. Dum la tuta respubliko, la regadon alprenis naciistaj partioj aliancitaj al la hispana maldekstro. Post la venko de la hispana dekstro en 1934, la aŭtonoma regado estis haltigita, sed ne forigita, de 1934 ĝis 1936. (Vidu artikolon Hispana revolucio de 1934)

Post la venko de la trupoj de Franco en la Hispana Intercivitana Milito, la registaro estis abolita. La antaŭa prezidanto Lluís Companys estis malliberigita de la nazioj kaj transdonita al Franco, kiu igis lin mortpafi en 1940.

La Generalitato transiris al ekzilo, sed kun nur simbola reprezento.

Post la morto de Franco, oni agnoskis denove la rajtojn de aŭtonomeco de la nacioj kaj regionoj en Hispanio. La tiaman prezidanton en ekzilo Josep Tarradellas oni venigis al Barcelono, kaj oni kreis provizoran registaron, kiu agnoskis la kontinuecon de la institucioj. Post la aprobo de la nova demokrata Konstitucio de Hispanio kaj de Statuto de Aŭtonomio, la Generalitato instituciiĝis kaj akiris novajn povojn.

Inter 1980 kaj 2003 estis prezidanto la naciista politikisto Jordi Pujol. Post lia retiriĝo, la postaj prezidantoj estis la socialistoj Pasqual Maragall kaj José Montilla.

 Institucioj 
La Generalitato konsistas el la Ekzekutiva Konsilantaro, la Prezidento kaj la Parlamento.

Ĝi posedas propran regadon en materioj kiaj kulturo, mediprotektado, transporto, edukado, sansistemo kaj urba planado. Ĝi posedas propran policon (Mossos d'Esquadra) kiu dum la lastaj tempoj prenis la ĉefajn respondecojn en publika sekureco.

Ĝi ankaŭ disvolvas agadojn de rekono kaj promocio en la internacia sfero, eĉ se la bazaj agadoj tiuflankaj estas ekskluzive rezervitaj al la hispana ŝtato.

 Listo de prezidantoj de la Generalitato de Katalunio 

 1.Berenguer de Cruïlles. 1359-1362
 2.Romeu Sescomes. 1363-136(4)
 3.Ramon Gener. 136(4)-1365
 4.Bernat Vallès. 1365
 Bernat Vallès. 1365-1367 [*]
 Romeu Sescomes. 1375-1376 [*]
 5.Joan I d'Empúries. 1376
 6.Guillem de Guimerà. 1376-1377
 7.Galceran de Besora. 1377-1378
 Ramon Gener. 1379-1380 [*]
 8.Felip d'Anglesola. 1380
 9.Pere Santamans. 1381-1383
 10.Arnau Descolomer. 1384-1389
 11.Miquel de Santjoan. 1389-1396
 12.Alfons de Tous. 1396-1413
 13.Marc de Vilalba. 1413-1416
 14.Andreu Bertran. 1416-1419
 15.Joan Desgarrigues. 1419-1422
 16.Dalmau de Cartellà. 1422-1425
 17.Felip de Malla. 1425-1428
 18.Domènec Ram. 1428-1431
 Marc de Vilalba. 1431-1434 [*]
 19.Pere de Palou. 1434-1437
 20.Pere de Darnius. 1437-1440
 21.Antoni d'Avinyó i de Moles. 1440-1443
 22.Jaume de Cardona i de Gandia. 1443-1446
 23.Pero Ximénez de Urrea. 1446-1449
 24.Bertran Samasó. 1449-1452
 25.Bernat Guillem Samasó. 1452-1455
 26.Nicolau Pujades. 1455-1458
 27.Antoni Pere Ferrer. 1458-1461
 28.Manuel de Montsuar. 1461-1464
 29.Francesc Colom. 1464-1467
 30.Ponç Andreu de Vilar. 1467-1470
 31.Miquel Samsó. 1470-1473
 32.Joan Maurici de Ribes. 1473-1476
 33.Miquel Delgado. 1476-1478
 34.Pere Joan Llobera. 1478-1479
 35.Berenguer de Sos. 1479-1482
 36.Pere de Cardona. 1482-1485
 Ponç Andreu de Vilar. 1485-1488 [*]
 37.Juan Payo Coello. 1488-1491
 38.Joan de Peralta. 1491-1494
 39.Francí Vicens. 1494-1497
 40.Pedro Mendoza. 1497-1500
 41.Alfons d'Aragó. 1500-1503
 42.Ferrer Nicolau de Gualbes i Desvalls. 1503-1504
 43.Gonzalo Fernández de Heredia. 1504-1506
 44.Luís Desplà i d'Oms. 1506-1509
 45.Jordi Sanç. 1509-1512
 46.Joan d'Aragó. 1512-1514
 47.Jaume Fiella. 1514-1515
 48.Esteve de Garret. 1515-1518
 49.Bernat de Corbera. 1518-1521
 50.Joan Margarit i de Requesens. 1521-1524
 51.Lluís de Cardona i Enríquez. 1524-1527
 52.Francesc de Solsona. 1527-1530
 53.Francesc Oliver i de Boteller. 1530.1533
 54.Dionís de Carcassona. 1533-1536
 55.Joan Pasqual. 1536-1539
 56.Jeroni de Requesens i Roís de Liori. 1539-1542
 57.Miquel Puig. 1542-1545
 58.Jaume Caçador. 1545-1548
 59.Miquel d'Oms i Sentmenat. 1548-1551
 60.Onofre de Copons i de Vilafranca. 1551-1552
 61.Miquel de Ferrer i de Marimon. 1552
 62.Joan de Tormo. 1552-1553
 63.Miquel de Tormo. 1553-1554
 64.Francesc Jeroni Benet Franc. 1554-1557
 65.Pere Àngel Ferrer i Despuig. 1557-1559
 66.Ferran de Lloaces i Peres. 1559-1560
 Miquel d'Oms i de Sentmenat. 1560-1563 [*]
 67.Onofre Gomis. 1563-1566
 68.Francesc Giginta. 1566-1569
 69.Benet de Tocco. 1569-1572
 70.Jaume Cerveró. 1572-1575
 71.Pere Oliver de Boteller i de Riquer. 1575-1578
 Benet de Tocco. 1578-1581 [*]
 72.Rafael d'Oms. 1581-1584
 73.Jaume Beuló. 1584
 Pere Oliver de Boteller i de Riquer. 1584-1587 [*]
 74.Martí Joan de Calders. 1587
 75.Francesc Oliver de Boteller. 1587-1588
 76.Jaume Caçador i Claret. 1590-1593
 77.Miquel d'Agullana. 1593-1596
 Francesc Oliver de Boteller. 1596-1598 [*]
 78.Francesc Oliveres. 1598-1599
 79.Jaume Cordelles i Oms. 1599-1602
 80.Bernat de Cardona i de Queralt. 1602-1605
 81.Pere Pau Caçador i d'Aquilar-Dusai. 1605-1608
 82.Onofre d'Alentorn i de Botella. 1608-1611
 83.Francesc de Sentjust i de Castre. 1611-1614
 84.Ramon d'Olmera i d'Alemany. 1614-1616
 85.Miquel d'Aimeric. 1616-1617
 86.Lluís de Tena. 1617-1620
 87.Benet Fontanella. 1620-1623
 88.Pele de Magarola i Fontanet. 1623-1626
 89.Francesc Morillo. 1626- 1629
 90.Pele Antoni Sella. 1629-1632
 91.Esteve Salacruz. 1632
 92.Garcia Gil de Manrique y Maldonado. 1632-1635
 93.Miquel d'Alentorm i de Salbà. 1635-1638
 94.Pau Claris i Casademunt. 1638-1641
 95.Josep Soler. 1641
 96.Bernat de Cardona i Raset. 1641-1644
 97.Gispert d'Amat i Desbosc de Sant Vicenç. 1644-1647
 98.Andreu Pont. 1647-1650
 99.Pau del Rosso. 1650-1654
 100.Francesc Pijoan. 1654-1656
 101.Joan Jeroni Besora. 1656-1659
 102.Pau d'Àger. 1659-1662
 103.Jaume de Copons i de Tamarit. 1662-1665
 104.Josep de Magarola i de Grau. 1665-1668
 105.Joan Pagès i Vallgornera. 1668-1671
 106.Josep de Camporrells i de Sabater. 1671-1674
 107.Esteve Mercadal i Dou. 1674-1677
 108.Alfonso de Sotomayor. 1677-1680
 109.Josep Sastre i Prats. 1680-1683
 110.Baltasar de Muntaner i de Sacosta. 1683-1686
 111.Antoni de Saiol i de Quarteroni. 1686-1689
 112.Benet Ignasi de Salazar. 1689-1692
 113.Antoni de Planella i de Cruïlles. 1692-1695
 114.Rafael de Pinyana i Galvany. 1695-1698
 115.Climent de Solanell i de Foix. 1698-1701
 116.Joan Antoni Valls i Pandutxo. 1701
 Antoni de Planella i de Cruïlles. 1701-1704 [*]
 117.Francesc de Valls i Freixa. 1704-1706
 118.Josep Grau. 1706-1707
 119.Manuel de Copons i d'Esquerrer. 1707-1710
 120.Francesc Antoni de Solanell i de Montellà. 1710-1713
 121.Josep de Vilamala. 1713-1714
 122.Francesc Macià i Llussà. 1931-1933
 123.Lluís Companys i Jové. 1933-1940
 124.Josep Irla i Bosch. 1940-1954
 125.Josep Tarradellas i Joan. 1954-1980
 126.Jordi Pujol i Soley. 1980-2003
 127.Pasqual Maragall i Mira. 2003-2006
 128.José Montilla i Aguilera. 2006-2010
 129.Artur Mas i Gavarró. 2010-

[*] Deputitoj elektitaj pli ol unufojehttp://www.president.cat/pres_gov/president/ca/presidencia/origens-generalitat.html  Els orígens de la Generalitat .

 Referencoj 

 Vidu ankaŭ 
 Instituto de Katalunaj Studoj
 Institut Ramon Llull
 Francesc Xavier Vila i Moreno

 Eksteraj ligiloj 


 Hèctor Alòs i Font: artikolo "Survoje al pli granda memregado", revuo Monato, februaro 2006, paĝoj 10 ĝis 12  

Kategorio:Politiko de Katalunio