Ordinara sonko

La ordinara sonko aŭ legoma sonko (Sonchus oleraceus) estas sonko el la familio de asteracoj. Ĝi estas kuracplanto indiĝena en Azio kaj Eŭropo, kiu estas nutra manĝaĵo  por homoj kaj por la plimulto de la brutaro.

 Nutraj kvalitoj 
Al ĝi estis atribuata ankaŭ saniga forto, simila al tiu de taraksako kaj amara cikorio Ordinara sonko ( botanical.com ). La folioj estas la partoj kiujn homoj kutime manĝas, kaj ili estas utilaj kiel salatolegomoj, aŭ kuiritaj kiel spinaco. Brogado aŭ boligado forigas amaran guston. Nutraĵo-analizo rivelas 30 – 40 mg da C-vitamino en 100g, 1,2% da proteino, 0,3% da graso, 2,4% da karbonhidrato.

Sek-peza analizo de la folioj montras, ke 100g entenas (varieme laŭ kreskadaj cirkonstancoj):
45g da karbonhidrato, 28g da proteino, 22g da cindro, 5,9g da fibro, 4,5g da graso; sume, ĝi disponigas 265 kaloriojn.

Mineraloj  Kalcio : 1 500 mg Fosforo : 500 mg Fero : 45,6 mg Magnezio : 0 mg Natrio : 0 mg Kalio : 0 mg Zinko : 0 mg;
Vitaminoj  A: 35 mg Tiamino ( B1): 1,5 mg Riboflavino ( B kun nombro): 5 mg Niacino : 5 mg B6: 0 mg C: 60 mg

 Kultivado 
eta|220px|maldekstra|Verda salato kun karoto, kukumo, cepo, folioj de ordinara sonko kaj tomatotranĉaĵoj.
Tiu palearktisa planto estas konsiderata kiel invada specio en multaj mondopartoj, kie ĝi estas trovata plejofte en perturbitaj areoj  Sonchus oleraceus  at  Center for Aquatic and Invasive Plants Sonchus oleraceus L., Asteraceae , Pacific Island Ecosystems at Risk (PIER). Ĝi disvastiĝas per semo kiu estas vente aŭ akve transportata, kaj povas ofte esti limigata per falĉado ĉar ĝi ne rekreskas ekde radikopartoj . Tiu estas unu el la specioj uzataj en ĉina kuirarto kiel kŭcài ( 苦 菜; laŭvorte : amara legomo ).
 Botanikaj trajtoj 
La floroj estas duseksaj, kaj oftaj polenigantoj inkludas abelojn kaj muŝojn.
La folioj estas sentigaj kun du pintaj oreletoj.

La specio preferas plenan sunon kaj ĝi ŝatas nitratoriĉajn grundojn.

 Saniga valoro 
Ordinara sonko havas gamon da medikamentaj uzoj. Partoj de la planto estas diversmaniere uzataj por stimuli menstruan fluon, ŝanĝi hepatofunkcion, stimuli  diurezon, ekhaltigi fekadon, kaj kontraŭbatali kanceron, verukojn, inflamon kaj febron.
 Kontraŭbatalo 
Klopodoj de trudherboforigo per uzo de herbicidoj, neglektante aliajn metodojn, eble kondukis al proliferado de tiu specio en kelkaj medioj  Mastrumado de ordinara sonko. .

 Referencoj 

 Eksteraj ligiloj 

  Mapo de origina natura kaj nuntempa areo.
   Bildoj de ordinara sonko ( Nature Manitoba ).

Kategorio:Asteracoj
Kategorio:Palearktisa flaŭro
Kategorio:Kuracplantoj
Kategorio:Manĝeblaj sovaĝaj plantoj