Damaĝa organismo

La esprimo damaĝa organismo aŭ damaĝulo (aŭ kelkfoje plago) estas komuna esprimo por organismoj (bestoj, plantoj, fungoj, mikroorganismoj) kiuj kaŭzas rimarkindan ĝenon aŭ danĝeron al aŭ personoj aŭ aliaj (gravaj) organismoj aŭ la tuta naturo.

 Damaĝo al personoj 

La ĉefaj manieroj damaĝi estas formanĝado de cerealoj aŭ aliaj kulturplantoj aŭ utilbestoj, ronĝado de konstruaĵoj, kaj transdonado de infektoj aŭ al personoj mem aŭ al iliaj utilplantoj aŭ utilbestoj. Ili aŭ kaŭzas ĝenon kaj ekonomian perdon, aŭ rekte endanĝerigas la sanon kaj vivon.

Damaĝaj organismoj aperas plej ofte en ne protektitaj kultivareoj. Ili povas plej rapide evolui en monokulturoj, neprizorgitaj per kemiaĵoj. Ekstrema klimato (varmego, sekego) malfortigas la plantojn kaj povas malfermi la pordon por la damaĝaj organismoj.

 Damaĝo al ceteraj organismoj kaj naturo 

Foje iu specio povas esti pritaksita kiel damaĝulo el vidpunkto de alia organismo (utila organismo, aŭ eĉ cetera organismo). Plejparte temas pri invadaj specioj. La ĉefaj manieroj damaĝi estas transdonado de infektoj, rekta manĝado de la trafitaj organismoj, iliaj idoj aŭ ovoj, aŭ formanĝado de ilia manĝaĵo, foje eĉ detruo de iliaj konstruaĵoj.

 Listo de specioj 

Listigeblas inter la damaĝantoj interalie la jenajn: 
 insektoj ("fiinsektaro"):
 afido
 akaro
 bostriko
 filoksero
 kverka pomposkarabo
 kverka procesia araneo?
 kverka vindanto
 abia aranea folivespo?
 pulo
 tripsoj (tizanopteroj)
 ordinara lignovermo
 blanka muŝo
 segilmuŝo de la specio Diprion pini
 noktuoedoj de la genroj Panolis flammea kaj Bupalus piniaria
 malgranda abifolia vespo
 pediko
 tineo
 noktopapilioj
 sponga araneo
 majskarabo
 terpoma skarabo
 termitoj
 fungoj (pli precize nur damaĝantoj)
 folieta fungo
 brulkrusta fungo
 kela fungo
 fitoftoro
 melduo
 nektria fungo
 tindra fungo
 vera larmofungo
 veruka fungo
 birdoj
 Ikteredoj
 mamuloj
 kuniklo (en Aŭstralio)
 homo
 maniso
 hejma muso
 rato
 vesperto

Vidu ankaŭ
 Epidemio
 Invadaj specioj
 Katastrofo
 Plagokontrolo

Kategorio:Damaĝaj bestoj