Kastelo

eta|350px|Ekstera vidaĵo de la Kastelo de Manzanares el Real.
Kastelo (el la latina lingvo castellum signifante "milita kampo") estas loĝejo kaj fortikaĵo ĉefe konstruita dum la mezepoko en Eŭropo kaj Azio. Kasteloj estis ofte konstruitaj por protekti la loĝantojn (ofte nobelon, kiel reĝo, grafo, duko, aŭ daimio) kaj ebligi regnon al la ĉirkaŭaj landoj.

Kasteloj protektis la loĝantojn kun altaj muroj kaj turo, sed iuj pli kompleksaj strukturoj havis remparon, ĉirkaŭfosaĵon, barbakanon, kaj aliajn defendilojn.

La vorto "kastelo" ankaŭ uzeblas por loĝejo de nobeloj, riĉuloj, eĉ se ĝi ne estas fortikigita.

PIV ne faras grandan diferencon inter kastelo kaj palaco. En moderna senco kastelo estas luksa konstruaĵo en kamparo aŭ en parko. En tiu okazo la kastelo aspektas iomete historieca. La simila konstruaĵo palaco dum la historio estis luksa domego (konstruaĵo) ĉefe por la reĝo. Laŭ pli moderna senco ĝi estas ornama impona konstruaĵo en urbo.

Laŭ Francisko Azorín kastelo estas Fortikigita loĝloko, ofte kun ĉirkaŭ fosoj, remparoj k. turoj.Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 107. Li indikas etimologion el la latina castellum, el castrellum, castrum (fortikaĵo).Azorín, samloke.

Historia helpscienco pri kasteloj nomiĝas kastelologio.

 Kasteltipoj 
Kvarangula kastelo estas kastela formo, kiu deire de la mediteranea regiono enradikiĝis en Eŭropo ekde la epoko de la krucmilitoj, plej malfrue tamen per enkonduko de pafarmiloj, do en la malfrua fazo de la kastelkonstruo. Ĝi priskribas la modernepokan formon de castrum.

 Famaj kasteloj 
eta|500px|La norda fasado de la kastelo de Chambord.
Ankaŭ jen listo de kasteloj.
 Kastelo Bolingbroke (Anglio)
 Kastelo Lincoln (Anglio)
 Kastelo Tattershall (Anglio)
 Kastelo Windsor (Anglio)
 Kastelo de Léhon (Bretonio)
 Kastelo de Amboise (Francio)
 Kastelo de Chambord (Francio)
 Kastelo de Fontainebleau (Francio)
 Kastelo de Montsoreau (Francio)
 Palaco de Versajlo (Francio)
 Kastelo Hohenschwangau (Germanio)
 Kastelo Linderhof (Germanio)
 Neuschwanstein (Germanio)
 Kastelo de la Muela (Hispanio)
 Kastelo de Manzanares el Real (Hispanio)
 Kastelo de Orgaz (Hispanio)
 Kastelo de Martonvásár (Hungario)
 Kasteloj de la reĝa dinastio de Jugoslavio kaj Serbio
 Moskva Kremlo (Rusio)

 Konstruelementoj 
 Krenelo
 levoponto
 Poterno
 Remparo

 Vidu ankaŭ 
 Akvokastelo
 Burgenland
 Burgo
 Citadelo
 Palaco

 Proverbo 
Ekzistas pluraj (4) proverboj pri kastelo en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:




 Referencoj 

 Eksteraj ligiloj 

 Artikoloj pri kasteloj