Frata lingvo

Frata lingvo (Frater aŭ Lingua Sistemfrater) estas internacia planlingvo publikigita de tradukisto Pham Xuan Thai (Vjetnamio) en tiama Sajgono 1957. Li deklaris ke sia lingvo estas la plej facila lingvo jam konstruita. Ĝi estas unu el la malmultaj konstruitaj lingvoj el Azio. Malgraŭ tio, la vortprovizo estas ĉefe prenita el la greka kaj la latina lingvoj.

Alfabeto
Frater enhavas 18 literojn:
+ Lingua Sistemfrater signaroabdefgijklmnoprstu

Gramatiko
Frater ne havas artikolojn, fleksion, afiksojn, neniun akordon de tempo, genro, aŭ nombro. La nomvortoj, verboj, adjektivoj, kaj adverboj uzas la samajn radikojn.

Morfologio
Ĉiuj vortoj estas lastsilabe akcentitaj.

Nomoj
 Antonimoj estas formata per -ne: aktofilo – aktofilone (amo, malamo).
 Pluralo nedeviga povas esti formata per -multi: frater – fratermulti (frato, fratoj), sed bi frater (du fratoj).
 Seksaj formoj povas esti formataj per -gine kaj -andro: infan – infanandro – infangine (infano, vira infano, infanino)
 Genitivo estas indikata per prepozicio ot: ide ot mater (ideo de patrino); asista ot Dio (helpo de Dio)

Pronomoj

La personaj pronomoj estas:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
! persono
! singularo
! pluralo
|-
! 1
| mi
| mis
|-
! 2
| ni
| nis
|-
! 3
| ili
| ilis
|-
|}

La pronomo oni estas antrop en frater. Genitivo estas farita kun ot (de): ide ot mi – ideo de mi. Posedo ankaŭ estas montrita per simpla postigo de persona pronomo: Dom mi (mia domo).

Verboj
 Oni faras la imperativon per antaŭvorteto obliga: filo – obliga filo (ami, amu)
 Oni faras la pasintecon per postvorto pas: filo – filo pas (ami, amis)
 Oni faras la estontecon per postvorto futur: filo – filo futur (ami, amos)

Nombroj
Nombroj de unu al dek: uni, bi, tri, kuadri, kuinti, ses, sep, okta, nona, deka.

Sintakso
La vortordo estas nesanĝebla: subjekto–verbo–objekto; substantivo–adjektivo; verbo–adverbo.

Ekzempletoj
 Frater frater frater frater
 ”La frata frato interfratiĝas frate”

 Mi habe fratermulti
 ”mi havas fratojn”

 Onor fater e mater ni, e ni obliga filo androbisini omo ni
 ”Honoru vian patron kaj vian patrinon, kaj amu vian najbaron kiel vin mem”

 Androfaktopasi es beni akaus ilis es futur nam infan ot Dio
 ”Feliĉaj la pacemaj homoj, ĉar ili estos nomataj filoj de Dio”

Vortareto

 akaus – ankaŭ
 aktofilo – amo
 andro – viro
 androbisini – najbaro
 amdrofaktopasi – pacemulo
 ben – bono
 benne – malbono
 bi – du
 deka – dek
 dio – dio
 dola – mono
 dolaeks – inflacio
 dolapan – buĝeto
 dom – domo

 domfag – manĝejo.
 domne – dezerto
 domstudileban – universitato
 e – kaj
 eksdefen – nerezistebla
 es – esti
 fag – manĝi
 fater – patro
 filo – amo
 frater – frato
 ide – ideo
 ili – ŝi, li, ĝi
 infan – infano
 jur – tago
 jurbi – lundo
 jursep – sabato
 kia – kiu
 leban – alta
 logo – vorto
 logodio – profetaĵo
 logoleban – krio
 logoseudo – mensogo
 luna – monato
 lunadekauni – novembro
 lunasep – julio
 mater – patrino
 mi – mi
 morta – morta
 nam – nomigi
 ni – vi
 obliga – imperativa vorteto
 omo – mem
 onor – honoro
 ot – de
 pan – plano
 pas – pasinta vorteto
 pasi – paco
 probable – eble
 pur – pura
 purne – malpura
 seudo – malvera
 stofgrafauto – plumingo
 studi – studi
 tem – tempo
 temkia – kiam
 uni – unu

 Patro nia 
 Frater
Pater mis in sel, 
nam ni es santa,
nasionroi ni aribe,
desir ni es fakto,
sur geo omo in sel. 
Don mis jurdis pani jur mis.
Perdon erormulti mis,
omo mis perdon filone mis.
Ne direk mis a proba,
e libere mis ot benne.  Esperante
Patro Nia, kiu estas en la ĉielo, 
via nomo estu sanktigita.
Venu via regno,
plenumiĝu via volo,
kiel en la ĉielo, tiel ankaŭ sur la tero.
Nian panon ĉiutagan donu al ni hodiaŭ.
Kaj pardonu al ni niajn ŝuldojn,
kiel ankaŭ ni pardonas al niaj ŝuldantoj.
Kaj ne konduku nin en tenton,
sed liberigu nin de la malbono.

Bibliografio

Fontoj

 Vidu ankaŭ 
 Frater2, evoluado/ellaboro de lingua sistemfrater de 1997
 Interglossa, simila proponita internacia planglingvo
 Glosa, evoluado de Interglossa

Eksteraj ligiloj
 Frater.com Oficiala retejo (en Esperanto, Interlingua kaj la angla)
 Lingua Sistemfrater (en la angla)

Kategorio:Planlingvoj
Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto