Amazonio

eta|thumbtime=1:26|Kiel sahara polvo nutras la amazonan arbaron - video de la jutuba kanalo Scivolemo.
Amazonio (Amazônia portugallingve, Amazonía hispanlingve) estas Esperanta nomo por multaj lokoj de la baseno de sudamerika rivero Amazono, al pluvarbaro kaj al baseno mem. Sekve, oni ne konfuzu multajn urbojn, vilaĝojn, ŝtatojn ktp. kun simila nomo en la regiono, kiu estas parto de 4 malsamaj landoj. En la regiono estas la plej granda arbaro el mondo, situanta en la norda parto de Brazilo, sed ankaŭ parte en Venezuelo, Kolombio, Ekvadoro, Bolivio kaj Peruo.

 Geografio 
Amazonio komenciĝas ĉe la atlantika marbordo de Brazilo, en Parao kaj Maranjo, kaj atingas la Andojn. La arbaro estas tiel larĝa kiel Atlantiko inter Afriko kaj Sudameriko.

Tiu rivero sendas al la maro la kvinonon de la rivera akvo el la tuta mondo, tio estas 160 milionoj da litroj ĉiun sekundon. La baseno ampleksas 6 milionojn da km², en 6 landoj.

 Administraj unuoj 
Amazonio estas la nomo de diversaj administraj unuoj:
 Amazonio, ŝtato en Brazilo. Rimarko: Sylla Chaves (2008, p. 36) proponas la vorton "Amazono" por la rivero kaj por la ŝtato, kaj vorton "Amazonio" por la ekologia regiono.
 Amazonio, departemento en Kolombio
 Amazonio, ŝtato en Venezuelo
 Amazonio, regiono en Peruo

 Bibliografio 
 Sekelj, Tibor 1956 : Esplorvojaĝo tra Amazonio, Geografia Revuo, 1(1), 3-7.

 Vidu ankaŭ 
 Amazona arbaro
 Humidaj arbaroj de sudokcidenta Amazonio
 Traktato de Amazonia Kunlaboro
 Organizaĵo de la Traktato de Amazonia Kunlaboro

 Eksteraj ligiloj 
 mapo genta de indianoj de Amazonio 

 Amazonio ( WWF ) 
 CHAVES, Sylla. "Oportuna poŝvortaro esperanta-portugala. [Sen indiko de loko]: Oportuno, 2008.