Varmondo

Varmondo Varmoondo laŭ PIV, ĉar en la senco de energifonto oni konservu ĉe la kunmetaĵoj la "o-literon" de varmo estas tempoperiodo, kiu priskribas kelkajn tagojn de aparte varma vetero kun ekstreme altaj temperaturoj, rilate al la rutina vetero en la sama loko kaj sezono. La relativeco de ĉi tiu fenomeno signifas, ke temperaturoj, kiuj estas konsiderataj kiel varmondo en la okuloj de loĝantoj de certa areo, ne estos konsiderataj kiel tiaj en la okuloj de tiuj, kiuj loĝas en alia pli varma areo. Kion oni komprenas je varm-ondo, dependas forte de la regiono en la mondo kie oni troviĝas.

La termino "varmondo" rilatas ambaŭ al anomalioj okazantaj ĉiujare, kaj al anomalioj okazantaj malofte, unufoje ĉiujn jardekojn.

Klimataj modeloj antaŭdiras pliiĝon de la ofteco, intenseco kaj longo de varmondoj kiel rezulto de mondvarmiĝo.Tebaldi, Claudia; Meehl, Gerald A. (13th Aug 2004). "More Intense, More Frequent, and Longer Lasting Heat Waves in the 21st Century". Science 305 (5686): p. 994–997. ISSN 0036-8075. PMID 15310900. doi:10.1126/science.1098704.

Varmondo foje estas akompanata de alta humido, kiu pliigas la aflikton, kiun la varmondo kaŭzas kaj al faŭno kaj homoj. Enlanden, kelkdek kilometrojn for de la marbordo, la varma ondo akompanas grandan sekecon.

En regionoj de modera klimato varmondo estas konsiderata periodo de almenaŭ tri tagoj, en kiuj la temperaturo estas almenaŭ 30 celsiusgradoj.

En Aŭstralio ĝi estas normala somera tagtemperaturo, kaj ne estas konsiderata varmondo. Komence de 2006, Adelajdo, Aŭstralio, estis trafita de kvintaga varmondo, en kiu la temperaturo altiĝis super 40 celsiusgradoj.ABC.au Adelaide registers 1st heatwave since 1940.

Iuj areoj de la terglobo estas pli kutimitaj al varmondoj. Tiaj estas ekzemple mediteraneaj klimatzonoj.

Severaj varmaj ondoj povas kaŭzi morton, precipe ĉe maljunuloj. Dum varma ondo kreskas risko, ke ekzercado kaŭzos varmegon. Varmondo akompanita de sekeco povas kaŭzi ondon de sovaĝaj fajroj ĉe arbaroj.

Severa varmondo, kiu trafis Eŭropon somere 2003, mortigis milojn, plejparte en Francio, kie pereis pli ol .

La plej longa registrita varmondo trafis Okcidentan Aŭstralion la 31-an de oktobro 1923, daŭrante 160 tagojn, dum kiuj mezuris temperaturojn pli ol .Australian Government, Bureau of Meteorology, Marble Bar heatwave , 1923-24

Somere 2010 peza varmondo trafis la nordan duonglobon, kaj ĝiaj detruaj rezultoj estis aparte rimarkindaj en Rusio.Climate Central: 2010 rusa varmondo pli ekstrema ol antaŭe pensita 

En daŭra varmondo, kiu trafis Baraton en majo 2015, pereis ĉirkaŭ du mil homoj.Climate.gov India heat wave kills thousands 

 Difino por Usono 
En Usono oni de 1900 uzas en plej multaj lokoj la difinon temas pri varm-ondo kiam minimume dum tri sinsekvaj tagoj la temperaturo superis 90oF (32,2 oC) en la ombro. En certaj partoj de la pli seka landocentro de Kalifornio oni uzas la kriterion de 100oF (37,7 oC) aŭ (en Redding, Kalifornio) eĉ 105oF (40,6 oC).

 Difino por Belgio kaj Nederlando 
 Vera varmondo:

Dato    Maks.

12 julio    
13 julio  
14 julio  
15 julio  
16 julio  
17 julio  
18 julio  
19 julio    

La varmondo mem
aperas grase Malvera varmondo:

Dato            Maks.

9 aŭgusto   
10 aŭgusto  
11 aŭgusto  
12 aŭgusto  
13 aŭgusto  
14 aŭgusto  
15 aŭgusto  
16 aŭgusto  
Por Belgio kaj Nederlando ekzistas oficiala difino de varm-ondo, kiu interalie estas uzata de la meteologiaj institutoj KNMI kaj KMI. Jen ĝi:

Minimume dum kvin sinsekvaj tagoj la temperaturo devas superi  aŭ pli. Dum tiu periodo de kvin tagoj devas minimume dum tri tagoj la temperaturo atingi  aŭ pli. La temperaturoj estas mezuritaj unu kaj duona metro de la grundo en tiel nomata vetera kabano.

En la ĉiutaga vivo la esprimo varmondo estas ofte uzata sen ke la oficiala difino estas respektata. Dekstre vi trovas du fikciajn ekzemplojn de vera kaj malvera varmondo.

 Notoj kaj referencoj 

 Vidu ankaŭ 
 Eŭropa varmego de 2003
 Eŭropa varmondo de 2019
 Azia varmondo de 2023
 Humidekso
 Malvarmondo

Kategorio:Meteologio