Epopeo

Eposo (ankaŭ eposo kaj epiko) estas ĝenro de rakonta literaturo, versa aŭ proza, (kontraste al liriko kaj dramo)Eposo en Revo .

Epopeo estas la beletra rakonto mem, kiu proze aŭ verse celebras miton aŭ gravan eventon. Epopeo ofte rakontas la aventurojn de herooj kaj celas subteni la kreiĝon aŭ formiĝon de etno aŭ civilizo aŭ batalon por sendependeco, uzante religiajn aŭ kosmologiajn temojn.

Aliaj epopeoj interlaĉas serion da aventuroj aŭ historioj, kiel faras ekzemple Ovidio. Kelkaj fakuloj alkalkulas ankaŭ la ĝenron didaktika eposo (Lukrecio, Milton k.m.a.) al la eposa ĝenro.

La epopea arto ankaŭ nomiĝas epiko. Ĝi estas unu de la tri grandaj specoj de la poezio kune kun la liriko kaj la drama arto.

En helena mitologio, la Muzo Klio estas ligite epopean poezion.

 Diferenco inter epopeo kaj eposo 
En Esperanto ekzistas du diversaj poeziaj kategorioj pri epopeo kaj eposo, kiuj ne estas sinonimoj, do ne signifas la saman, kvankam ŝajnas ke ĝis nun en la multlingva vikipedio nur antaŭvidiĝas unu artikolo.

Laŭ la Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto (PIV), eldono de 2020, reta versio,

 epopeo estas "verko plej tipe epika, poezie rakontanta la aventurojn de herooj, kiuj reprezentas tutan popolon aŭ tutan epokon el patruja, religia, mora vidpunkto: «Eneado» estis la tipo de la klasikaj epopeoj; «La Dia Komedio» kaj «Kalevala» estas tute ne klasiktipaj epopeoj."artikolo epopeo en la Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto (PIV), eldono de 2020, reta versio, same jam en la presita eldono de 1970, paĝo 244
 dum eposo estas "la rakonta poezio, sen speciale heroa signifo: la kavaliraj eposoj; el malnovaj eposaj kantoj Elias Lönnrot kompilis la epopeon «Kalevala»."artikolo eposo en la Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto (PIV), eldono de 2020, reta versio, same jam en la presita eldono de 1970, paĝo 244

 Grekaj kaj latinaj epopeoj 
La plej famaj epopeoj en la greka kaj latina lingvoj estas:
 Iliado
 Odiseado
ambaŭ atribuataj al Homero
 Argonaŭtikaĵoj de Apolonio de Rodiso
 Pri la Naturo de Lukrecio
 Eneado de Vergilio
 Metamorfozoj de Ovidio
 Astronomiko de Manilio
 Farsalaĵoj aŭ Civitana Milito de Lukano

 Epopeoj en aliaj lingvoj 
En aliaj lingvoj estas:
 Beowulf (anglosaksa lingvo)
 Paradizo perdita de la angla poeto John Milton
 Epopeo de Manas (kirgiza lingvo)
 Eposo pri Gilgameŝ (versioj en la sumera kaj akada lingvoj de antikva Mezopotamio)
 Os Lusíadas (La Luzidoj) de la portugala poeto Luís Vaz de Camões
 Mahabarato (sanskrita lingvo)
 Ramajano (sanskrita lingvo)
 Ŝahnameo (en persa lingvo)
 Enuma Eliŝ (akada lingvo)
 Kanto de Roland (franca lingvo)
 Digenis Akritas (demotika lingvo)
 Poezia Edda (malnovnordlanda lingvo)
 La Kanto de la Nibelungoj (mezaltgermana lingvo)
 Kalevala (finna lingvo)
 Kalevipoeg (estona lingvo)
 Heimskringla (norena lingvo)
 Cantar de Mio Cid (kastilia dialekto)
 Islandanaj sagaoj
 Irlanda mitologio
 Parolo pri la militiro Igora
 Orlando Furioso de Ludovico Ariosto
 Sinjoro Tadeo de Adam Mickiewicz (pola lingvo)
 Jugorno (maria lingvo)

 Etimologio 
Etimologie la vorto epopeo devenas el la malnova greka lingvo epikos (ἐπικός), el epos (ἔπος), vorto, rakonto, poemo.

 Vidu ankaŭ 

 Rakonta poezio
 Poemo
 Sagao
 Legendo
 Epika ĝenro
 popolaj eposoj

 Notoj 

Kategorio:Epopeoj
Kategorio:Literaturo laŭ ĝenroj