Moldava dialekto

La moldava dialekto estas speco de la rumana lingvo, parolata en Moldavio, nord-orienta Rumanio kaj Odesa provinco.

En Rusio kaj Ĉednestrio pro pure politikaj kialoj la moldava dialekto estas erare rigardata kiel lingvo aparta de la rumana.

 Statuso kaj uzado 
Inter la moldava dialekto, kaj la norma rumana lingvo, kiu estas uzata en Rumanio, apenaŭ ekzistas diferencoj; la Moldava Akademio de Sciencoj oficiale informas (i.a. en sia paĝaro), ke la moldava fakte egalas al la rumana. Tamen kelkaj politikistoj de Moldavio erare insistas pri aparteco de la moldava lingvo.

La gravecon de la lingva statuso eble montras la fakto, ke la himno de Moldavio nomiĝas Limba noastră (= nia lingvo).

Laŭ esplorado de 2014 http://upm.ro/cci3/CCI-03/Lds/Lds%2003%2078.pdf, la moldava rumanlingva gazetaro uzas nur 0,28—0,58 % de moldavaj dialektismoj.

La  la parlamento de Moldavio aprobis leĝprojekton por ŝanĝi la nomon de la ŝtata lingvo en la konstitucio kaj en ĉiuj aliaj leĝoj, de "moldava" al "rumana". La iniciato estis argumentita per neceso konformigi la leĝaron al la decido de la Konstitucia Kortumo farita en 2013, kiu diras ke la Deklaracio de Sendependiĝo de Moldavio, mencianta la rumanan lingvon, superas la konstitucian tekston, inkluzive rilate la nomon de la ŝtata lingvo..

 Leksiko de la moldava dialekto 
 Kelkaj vortoj konservis arĥaikan formon: îmblu, împlu, întru, înflu, nour, dirept (kompare kun norm-rumanaj umblu, umplu, intru, umflu, nor, drept).
 Kelkaj vortoj, kiuj ne estas uzataj en la kutima lingvo: omăt («neĝo», anstataŭ kutima rumana zăpadă), agudă («moruso», anstataŭ dudă), poame («vinberoj», anstataŭ struguri) kaj pluraj aliaj.https://archive.org/details/sim_slavic-and-east-european-journal_spring-1999_43_1/page/85.
 Malsamaj formoj de demonstrativaj pronomoj:  (tiu; kompare kun norm-rumanaj acesta, aceasta, acela, aceia.
 Malsama prononcado de kelkaj vortoj, kiuj havas analogojn en la rusa lingvo: epizod anstataŭe norm-rumana episod («epizodo»), organizm anstataŭ norm-rumana organism kaj aliaj. Sed tiu prononcado ankaŭ estis komuna en la malmoderna norma rumana lingvo.

 Skribsistemo 
Historie la rumana lingvo uzis propran skribsistemon, sed poste la parto parolata en Rumanio transiris al la latina alfabeto. La cirila skribsistemo konserviĝis en sovetia Moldavio, sed post la sendependiĝo, la alfabeto estis ŝanĝita fakte al la rumana (kun kelkaj pli regulaj uzoj, ol en la rumana). Tamen la cirila skribsistemo plu estas konservata nur en Ĉednestrio, kaj nur de pro-rusiaj lokaj aŭtoritatoj (ekzemple, en gazeto Adevărul Nistrean). Rumanlingvanoj, kiuj loĝas en Ĉednestrio, plejparte uzas latinan skribsistemon.https://vtranse.life/ro/pentru-a-activa-in-mass-media-moderne-nu-e-necesar-sa-fii-creativ-interviu-cu-ana-autor-al-portalului-vtranse-life/

 Mapoj de leksemoj 

 Vidu ankaŭ 
 Usona varianto de la angla lingvo

 Eksteraj ligiloj 
 Argoul basarabean în stradă și în presă
 Vortaro de moldava dialekto 


 Referencoj 

Vidu ankaŭ
 Latinliterigo en Sovetunio