Universitato Princeton

Universitato Princeton estas privata usona universitato en Princeton, Nov-Ĵerzejo kaj membro de la Hedera Ligo (Ivy League). Ĝi fondiĝis je 1746 en Elizabeth kiel Kolegio de Nov Ĵerzejo, do Princeton estis la kvara plej malnova institucio por supera edukado en kolonia Usono kaj tiel unu de la naŭ Koloniaj Kolegioj fonditaj antaŭ la Usona Revolucio. The institucio moviĝis al Newark je 1747, naŭ jarojn poste al la nuna loko, kiam renomiĝis “Princeton University” en 1896.

Princeton provizas antaŭdiploman kaj postdiploman instruadon en la sciencoj homa, socia, kaj natura, kaj inĝenierarto. Ĝi provizas profesiajn gradojn per la Skolo Woodrow Wilson de Aferoj Publikaj kaj Internaciaj, la Skolo de Inĝenierarto kaj Aplikita Scienco, la Skolo de Arkitekturo, kaj la Bendheim Centro por Financoj. La universitato estas ligita kun la Instituto por Supera Studo, la Princeton Teologia Seminario, kaj la Westminister Korusa Kolegio de Universitato Rider. Princeton havas la plej grandan fonduson po lernanto en Usono.

La universitato havas multajn rimarkindajn lernintojn. Ĝi estas ligita kun 37 Nobelpremiitoj, 17 gajnintoj de la Nacia Medalo de Scienco, la plej da Abel-premiitoj kaj Fields medalistoj de iu ajn universitato (du kaj ok respektive), naŭ premiitoj Turingaj, tri ricevantoj de la Nacia Homa-Scienca Medalo kaj 204 Rhodes lernantoj. Du Usonaj prezidintoj, 12 juĝistoj de la Usona Supera Kortumo (tri da kiuj nune servas), multnombraj vivaj miliarduloj kaj eksterlandaj ŝtatestroj diplomiĝis ĉe Princeton. Ankaŭ diplomiĝis de Princeton multaj elstaraj Usonaj kongresanoj kaj estraranoj, inkludante ok Sekretarioj de Ŝtato, tri Sekretarioj de Defendo, kaj du de la kvar lastaj prezindintoj de la Usona Federacia Rezerva Sistemo.
eta|maldekstra|Nassau-halo, la plej malnova ejo de la universitato

 Institucioj 
 Arta Muzeo de Universitato Princeton

 Elstaraj diplomitoj kaj instruistoj 
eta|Albert Einstein - german-usona fizikisto, Nobel-premio pri fiziko, li prezidis la Esperanto-kongreson de SAT en Kaselo en la jaro 1923
220ra|eta|Woodrow Wilson, la 8a Prezidento de Usono, Nobel-premio pri paco
eta|Pedro Pablo Kuczynski, Prezidento de Peruo, jud-pol-devena
220ra|eta|Michelle Obama - edzino de Prezidento de Usono Barack Obama, la Unua Damo de Usono
220ra|eta|John Nash - usona matematikisto, li partigis Nobel-premion pri Ekonomiko kun germana esperantisto Reinhard Selten (naskita en Breslau, nun Vroclavo en Pollando) kaj John Charles Harsanyi por laboraĵoj pri la ludoteorio
220ra|eta|Frank Wilczek - usona fizikisto pol-devena, Nobel-premio pri Fiziko
 Arjun Appadurai
 Anthony Burgess - brita verkisto
 John Bardeen - Nobel-premio pri Fiziko (dufoje)
 Michael E. Brown - usona astronomo
 Arthur Holly Compton - Nobel-premio pri Fiziko
 Clinton Joseph Davisson - Nobel-premio pri Fiziko
 Angus Deaton - skota ekonomikisto, Nobel-premio pri ekonomiko
 David Duchovny - usona aktoro
 Albert Einstein - german-usona fizikisto (jud-devena), Nobel-premio pri fiziko, li prezidis la Esperanto-kongreson de Sennacieca Asocio Tutmonda (SAT) en Kaselo (Germanio) en la jaro 1923 (vidu la apudan foton)
 Richard Feynman - Nobel-premio pri Fiziko
 Joseph Martin Fischer - germana politikisto, VicKanceliero de Germanio
 Francis Scott Key Fitzgerald - usona verkisto
 Johan Galtung - norvega matematikisto
 David Gross - Nobel-premio pri Fiziko
 Joseph Henry - usona fizikisto
 Robert Hofstadter - usona fizikisto, Nobel-premio pri Fiziko
 Alonzo Church - usona matematikisto
 Daniel Kahneman - israel-usona psikologo, Nobel-premio pri ekonomiko
 George F. Kennan - grava usona diplomato
 John F. Kennedy - la 35a Prezidento de Usono (vidu la supran foton)
 Jerzy Kosiński - pol-usona verkisto, jud-devena (patro de li estis esperantisto)
 Brian Kernighan - usona komputikisto, profesoro de la usona Universitato en Princeton
 Paul Krugman - usona ekonomikisto, Nobel-premio pri ekonomiko
 Pedro Pablo Kuczynski - pol-jud-devena Prezidento de Peruo (vidu la apudan foton)
 Mario Vargas Llosa - perua verkisto, Nobel-premio pri literaturo
 James Madison - la 4a Prezidento de Usono
 Thomas Mann - germana verkisto, Nobel-premio pri literaturo
 Eric Maskin - Nobel-premio pri ekonomiko ricevita kune kun pola judo Leonid Hurwicz
 Miklós Martin, iama hungara akvopilkisto
 Edwin Mattison McMillan - usona fizikisto, Nobel-premio pri kemio
 Wentworth Miller - brita aktoro
 Toni Morrison - usona verkisto
 John Nash - usona matematikisto, li partigis Nobel-premion pri Ekonomiko kun germana esperantisto Reinhard Selten (naskita en Breslau, nun Vroclavo en Pollando) kaj John Charles Harsanyi por laboraĵoj pri la ludoteorio (vidu la apudan foton)
 Joyce Carol Oates - usona verkistino
 Michelle Obama - usona juristo, edzino de Prezidento de Usono Barack Obama, la Unua Damo de Usono (vidu la apudan foton)
 Eugene O'Neill - Li ricevis la Pulitzer-premion en la jaroj 1920, 1921, 1928 und 1938. En 1936 oni aljuĝis al li la nobelpremion pri literaturo
 Gerard K. O'Neill - usona fizikisto kaj instruisto en la Universitato de Princeton
 David Petraeus - usona generalo
 John Rawls - usona filozofo
 Richard Revesz - usona juristo
 Ji Sung-man - la unua Prezidento de Sud-Koreio
 Donald Rumsfeld - usona ministro pri defendo
 Roberto Saviano - itala verkisto
 Esther Schor - usona filologino kaj verva porparolanto por Esperanto
 Brooke Shields - usona aktorino
 Richard E. Smalley - usona kemiisto, Nobel-premio pri kemio
 Eliot Spitzer - usona politikisto de la Usona Demokrata Partio
 James Stewart - usona aktoro
 Terence Tao - aŭstralia matematikisto
 Alan Turing - brita matematikisto
 John Archibald Wheeler - usona fizikisto
 Eugene Paul Wigner - hungara-usona fizikisto, Nobel-premio pri fiziko
 Frank Wilczek - usona fizikisto poldevena, Nobel-premio pri Fiziko (vidu la apudan foton)
 Thornton Wilder - usona verkisto
 Andrew Wiles - brita matematikisto
 Woodrow Wilson - la 8a Prezidento de Usono, Nobel-premio pri paco (vidu la supran foton)
 Edward Witten - usona fizikisto

 Elektitaj instruistoj 
 Gáspár Bakos

 Vidu ankaŭ 
 Princeton University Press
 508 Princetonia

 Eksteraj ligiloj 
 retejo de Universitato Princeton

 Referencoj 

Princeton, Universitato