Biŝkeko

Biŝkeko (Biŝkek) estas la ĉefurbo kaj samtempe la politika, ekonomia kaj kultura centro de Kirgizio. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

 Geografio 
Biŝkek situas en alto de  super la marnivelo ĉe la norda parto de la ĝis  altan Alajo-montokresto, pluiĝo de la montaro Tjanŝano. Norde de la urbo etendiĝas onda steparo ĝis preskaŭ al Kazaĥio. Proksime de la urbo fluas la rivero Ĉuj.

 Historio 
La urbo evoluis el karavana ripozejo ĉe la silka vojo kondukanta tra la montaro Tjanŝano. En 1825 la uzbeka Ĥanpo de Kokand konstruis tie brikan fortikaĵon, kiun la rusaj soldatoj en 1862 okupis kaj detruis. La rusoj fondis tie garnizonon kaj la allogitaj rusaj kamparanoj eluzis la produkteman nigrateran grundon kaj la loko rapide disvolviĝis. En 1878 oni fondis tie la urbon Piŝpek.

En 1926 la urbo iĝis la ĉefurbo de la novfondita soveta Kirgizio kaj samtempe estis alinomita al Frunzǎ () – laŭ Miĥail Vasiljeviĉ Frunză, kiu naskiĝis en Piŝpek kaj sukcese batalis en la Rusa Enlanda Milito en Centra Azio por la bolŝevismo.

Kun la sendependeco de Kirgizio rericevis la urbo sian malnovan nomon – en la kirgiza formo – kaj nomiĝas ekde tiam Biŝkek.

 Nomo 
Kirgize la vorto biŝkek aŭ piŝpek signifas ujon por kumiso. Ekzistas multaj legendoj, kiuj provas pruvi rilaton inter la urbo kaj tia ujo. Sciencaj kalrigoj opinias, ke la nomo estiĝis per popoletimologia klarigo (interpretado) de malnova vorto pri Loko sube ĉe la monto.

 Eminentaj homoj 
 Miĥail Vasiljeviĉ Frunză (1885-1925), laŭ kiu nomiĝis la urbo de 1926 ĝis 1991.
 Ĉingiz Aitamov (1928-2008), tutmonde konata verkisto kaj ambasadoro por Sovetunio kaj Kirgizio.
 Nasirdin Isanov (1943-1992), la unua ĉefministro de Kirgizio.
 Felix Kulov (1948 - ), ĉefministro de Kirgizio ekde 2005 ĝis 2007.
 Roza Otunbajeva (1950 - ), la tria prezidento de Kirgizio.
 Aleksandro Suvorov, psikologo

 Biŝkek hodiaŭ 
Pro la mallonga historio, Biŝkek ne havas historiajn konstruaĵojn. Ĝi estas tipa soveta urbo kun grandaj placoj, tipaj platdomoj, grandaj popoldomoj.

La aerpoluado en Biŝkek estas tre malalta, kvankam en la proksimo situas preskaŭ la tuta industrio de Kirgizio kaj la Internacia Flughaveno Manas.

 Esperanto en Biŝkeko 
Fejsbuka grupo Esperanto en Kirgizio.

 Bildaro 

 Vidu ankaŭ 

 Trolebusa transporto en Biŝkeko


Kategorio:Ĉefurboj de Azio
Kategorio:Urboj de Kirgizio
Kategorio:Lokoj de la Silka Vojo