Kristalsistemo

Kristalsistemo ebligas klasifikan skemon pri kristalaj solidaĵoj. Oni klasifikas en kristalografio la priskribendajn kristalojn tridimensie helpe de la kristala strukturo.

La kristala strukturo estas mezurata en koordinata sistemo, en kiu oni komparas la kristalojn. Oni uzas por la pli simplaj kalkuloj kaj prezentoj ne ĉiam la kartezian koordinatan sistemon, sed unu adaptitan al la kristalo. La angulo kaj la bazunuoj de la aksoj estas variitaj. La orientiĝo de la kristalo sekvas surbaze de la randoj kaj ties etendiĝo (longorilato).

La kristala sistemo trovas uzeblecon ĉefe en mineralogio, solidstata kemio kaj solidstata fiziko.

Ekzistas laŭ aŭtoritatoj 6-8 diversaj kristalaj strukturoj, kiujn oni povas dividi plu je 32 kristalklasoj:

 triklina kristalsistemo: havas tri ajnajn laterojn, kiuj ne estas interorbitaj; ĝi havas nek spegulan simetrion, nek rotacian akson, nek saman angulon, nek samlongan lateron.

 monoklina kristalsistemo: rilata al kristalformo kun du interortaj lateroj; ĝi havas du 90°-angulojn kaj nenian samlongan lateron.

 Ortoromba, romba kristalsistemo: ĝi havas tri 90°-angulojn (pro tio orto), kaj nenian samlongan lateron.

 heksagona kristalsistemo: ĝi havas du samlongajn laterojn en sama ebeno kun 120°-angulo, la tria latero staras vertikale al tio.

 tetragona kristalsistemo: ĝi havas du samlongajn laterojn, tri 90°-angulojn.

 romboedra kristalsistemo aŭ trigona kristalsistemo: ĝi havas tri samlongajn laterojn kaj tri samajn angulojn malsame ol 90°.

 kuba kristalsistemo: ĝi havas la plej altan simetrion, kun tri samlongaj lateroj kaj 90°-anguloj.

Tabelo de la kristalklasoj:
 kristalsistemo  kristalklaso Schönfliess Hermann / Mauguin triklina  triklin-pediala C1   triklin-pinakoidala  Ci  monoklina  monoklin-sfenoida C2   monoklin-domata  Cs  monoklin-prizmata  C2h  romba  rombo-disfenoida D2   rombo-piramida  C2v  rombo-dipiramida  D2h  tetragona  tetragono-piramida C4   tetragono- disfenoida  S4  tetragono- dipiramida  C4h  tetragono-trapezoedra  D4  ditetragono-poramida  C4v  tetragono-skalenoedra  D2d  aŭ  ditetragono-dipiramida  D4h  trigona  trigono-piramida C3   romboedra  C3i   trigono-trapezoedra  D3  aŭ  aŭ  ditrigono-piramida  C3v aŭ  aŭ  ditrigono-skalenoedra  D3d aŭ aŭ  Heksagona  heksagono-piramida C6   trigono-dipiramida  C3h  heksagono - dipiramida  C6h  heksagono-trapezoedra  D6  diheksagono-piramida  C6v  ditrigono-dipiramida  D3h aŭ  diheksagono-dipiramida  D6h  kuba  tetraedropentagondodekaedra T   disdodekaedra  Th  pentagonikositetraedra  O   heksakistetraedra  Td  heksakisoktaedra  Oh 

 Eksteraj ligiloj 
 Mineralmapo – kristalsistemo (germane)



 Vidu ankaŭ 

 Kristala strukturo
 Bravais-latiso
 Kristalografia punkta grupo
 Geometria simetria grupo


Kategorio:Materiala scienco
Kategorio:Mineralogio
Kategorio:Kristaloj
Kategorio:Geologio
Kategorio:Kemio