Donecko

Donecko () estas urbo, la ĉefa industria centro de Ukrainio en Donecka Baseno kaj ĉefurbo de Donecka regiono.

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Kompare, laŭ datumoj de 2013 jaro Donecko havis  loĝantojn, kaj komence de 2022 estis 901 645.

Ĝi estas centro de aglomeraĵo, kie en 2013 loĝis ĉirkaŭ 1,9 mln de personoj. Donecko estas la kvara laŭ grandeco ukraina urbo kaj kune kun najbaraj urbaj centroj ĝi kreas kunurbaĵon. Ekde 2014, la teritorio de Donecko estas kontrolita de la memproklamita Donecka Popola Respubliko, kiun la ukraina registaro agnoskas kiel terorisma organizo. 

 Geografio 
Donecko situas en orienta parto de la lando, sur ebenaĵo, laŭ la rivero Kalmiuso.

 Tuta areo estas .
 Longo de nordo al sudo estas 28 km.
 Longo de oriento al okcidento estas 55 km.
 Kvanto da distriktoj - 9.
 Kvanto da placoj - 21.
 Kvanto da stratoj, bulvardoj, avenuoj - 2200.
 Stratoj havas longon - 2500 km.
 Akvujoj - Kalmiuska akvujo (60 hektaro) kaj Donecka maro (206 hektaro).
 Riveroj - 5:, Kalmiuso, Asmolovka (13 km), Ĉeripaŝkina (23 km), Skomoroŝka, Baĥmutka.

 Historio 
eta|dekstra|250px|Hotelo en Donecko
eta|dekstra|250px|Teatro de Donecko
eta|dekstra|250px|Ponto en Donecko
eta|dekstra|250px|Malnova hotelo en Donecko
eta|dekstra|250px|Katedralo en Donecko

La urbo havis nomojn Juzivka (Юзівка), Trock (Троцьк) kaj Stalino (Сталіно).
Juzivka havis statuson de fabrika urbeto.
La 3-an de julio 1917 Juzovka ekhavis statuson de urbo.
La 6-an de junio 1924 Juzovka estis renomita Stalino.
La 9-an de novembro 1961 Stalino estis renomita Doneck'.
eta|Plano de Yuzovka, 1913
Donecko estiĝis somere de 1869 sur lokoj de vilaĝetoj: Aleksandrovka, Avdotino, Grigorjevka (Georgievka), Lubimovka (Zakop), Nikolaevka, Jekaterinovka, Larinka, Semenovka, Oveĉij, kiujn fondis dum la 17-a jarcento zaporoĵskaj kozakoj. John Hughes, kimra negocisto, fondis tie fabrikon pri feraĵoj. En 1917 okazis ribelo. Antaŭ la dua mondmilito en Stalino loĝis ĉirkaŭ 507 mil homoj, post kiam liberigis la urbo ĉi tie loĝis nur 175 mil homoj. Dum la milito la urbo detruiĝis. La armeo de Nazia Germanio havis la urbon inter 1941-1943. En jaro 2012 urbo gastigis plurajn matĉojn de la Eŭropan Futbal-Ĉampionadon 2012.

En la urbo funkcias Donecka Universitato.

 Vidindaĵoj 
 katedralo
 operdomo
 teatro
 skulptaĵo pri ministo

 Distriktoj de la urbo 
 Kijivskij (Київський)
 fondita je la 1967-a j.
 areo - 33 km2.
 loĝantaro - 143,7 mil.
 Kujbiŝevskij (Куйбишевський)
 fondita je la 1937-a j.
 areo - 51 km2.
 loĝantaro - 120,8 mil.
 Kirovskij (Кировський)
 fondita je la 1937-a j.
 areo - 68 km2.
 loĝantaro - 171,7 mil.
 Kalininskij (Калінінський)
 fondita je la 1937-a j.
 areo - 19 km2.
 loĝantaro - 109,7 mil.
 Leninskij (Ленінський)
 fondita je la 1937-a j.
 areo - 37 km2.
 loĝantaro - 107,8 mil.
 Voroŝilovskij (Ворошиловський)
 fondita je la 1937-a j.
 areo - 10 km2.
 loĝantaro - 97,3 mil.
 Petrivskij (Петрівський)
 fondita je la 1937-a j.
 areo - 57 km2.
 loĝantaro - 88,6 mil.
 Budjonovskij (Будьоновський)
 fondita je la 1980-a j.
 areo - 25 km2.
 loĝantaro - 100,3 mil.
 Proletarskij (Пролетарський)
 fondita je la 1937-a j.
 areo - 58 km2.
 loĝantaro - 102,8 mil.

 Famuloj 
 Anatolij Solovjanenko
 Heinrich Martens, eldonisto

 Ĝemelurboj 
  Bochum, Germanio
  Magdeburg, Germanio, 1987
  Charleroi, Belgio
  Katowice, Pollando
  Kutaisi, Kartvelio
  Moskvo, Rusio
  Narva, Estonio
  Pittsburgh, Usono
  Rostov-na-Donu, Rusio
  Sheffield, Britio
  Toronto, Italio, (1984)
  Vilno, Litovio
  Ostrava, Ĉeĥio, (2009)

 Esperanto 
En la urbo kaj la regiono aktivis la ukrainia esperantisto Vladimir Kornilov.

 Vidu ankaŭ 
 Ŝaĥtar Donecko
 Internacia flughaveno Donecko
 Doneck (stacidomo)
 Doneck-2 (stacidomo)
 Doneck-Pivniĉnij (stacidomo)
 Karavanna (stacidomo)
 Tramtransporto en Donecko
 Trolebusa transporto en Donecko

 Eksteraj ligiloj 
 Comprehensive Donetsk city guide – English


Kategorio:Urboj en Donecka provinco