Patento

Patento estas altofice donita industria, metia protekta juro, kiu certigas al la patentiganto por ioma tempo ekskluzivan rajton (monopolo) pri industria, komerca uzo de teknika inventaĵo aŭ teknika produkto.eta|Usona atesto de patento
 Historio 
La unuaj protektaj juroj pri inventaĵoj aperis en la ĉeĥiaj kaj saksiaj minejaj juroj. En Venecio, en 1469 ekzistis privilegio pri enkonduko de libropresado.

La unua patenta leĝo (laŭ la hodiaŭa senco) estis ellasita en Venecio, en 1474; ĝin sekvis la "Statute of Monopolies" en Britio (1623) kaj Francio (1787). La "Statute of Monopolies" (Regularo pri Monopoloj) validas kiel ekzemplo por la patentaj leĝoj tramonde.

La patentjuraj reguligoj disvastiĝis nur ekde la dua duono de la 19-a jarcento.

 Ĝenerale 
Patentigeblaj estas inventaĵoj, kiuj novaj estas, baziĝas je eltrovema aktiveco kaj industrie, metie uzeblaj.
Oni devas peti la registrigon de la inventaĵo (patentigi) ĉe la landa aŭ internacia Patentiga Ofico per patenta priskribo. Tiu priskribo estas publika (el tio la nomo "Patent" el la lat. patere - "libere stari", "libere kuŝi"), tio estas iu ajn rajtas legi tion. Oni devas alligi la patentan priskribon en difinita tempo (Germanio: 18 monatoj).

La patentiganto (inventinto) povas ricevi absolutan rajton pri sia inventaĵo ĝenerale ĝis 20 jaroj, ĉe medikamentoj ekzistas ebleco pri plusaj 5 jaroj. Oni devas pagi por la patento ĉiujare kaj laŭ la geografia valideco. Do, la patento malvalidas pro nepago de ĉiujara patentiga imposto.

Oni ne rajtas patentigi
 bestojn
 plantojn
 naturan funkcion (pri tiuj tri aĵoj nuntempe estas tendenco ekpatentigi ilin, kaj tiu emo estigas vastan polemikon, pri tio vidu Patentigo de vivantaĵoj, Vandana Shiva, Genetike modifita organismo, Biologia patento)
 eternan movilon (latine ’’perpetuum mobile’’); tiu regulo servas por protekti la patentajn instancojn de lavango da stultaĵoj

Oni povas patentigi krom la tradiciaj industriaj inventaĵoj:
 ekonomiajn teoriojn
 matematikajn metodojn
 estetikajn formaĵon
 planojn, regulojn, procedojn pri pensaj funkcioj aŭ pri ludoj aŭ ekonomiaj funkcioj
 programojn pri la datenprilaboro kaj redono de la informoj (pri tiu temo estiĝis antaŭnelonge multaj polemikoj kaj diversaj movadoj, vidu Libera programaro, FAT ktp). Memstaran programon per si mem oni iufoje formale ne rajtas patentigi, sed por patentigi ĝian tutan funkcimanieron sufiĉas priskribi, kiel ĝi funkcias en komputilo(j) aŭ aliaj aparatoj.
 kelkfoje genojn (Biologia patento),

Multaj nun kritikas la patentan sistemon, ĉar kelkfoje ĝi anstataŭ instigi al evoluo, baras ĝin, daŭro de protekto emas trolongiĝi, kaj ne plu estas profito al la verkisto/inventisto, sed monopolo al firmaoj, cetere la problemo pri eventualaj trouzoj de patentigo kaj ties sociaj malbonefikoj iĝis politika temo (vidu: Movado kontraŭ kopirajto, Alimondismo). Oni kelkfoje provas patentigi trivialajn metodojn kiel novaĵojn, tiel malhelpante konkurantojn.

 Vidu ankaŭ 
 Intelekta propraĵo
 Juro
 Komerca juro
 Eŭropa Patenta Ofico
 Artur Fischer
 specimeno
 nov(ec)igo (angle Innovation)
 spirita posedaĵo
 Patentaj leteroj
 Biopiratado
 genpatento
 trivialpatento
 patenta ofico
 plagiato
 programara patento
 tipekzemplero
 Usona Patenta kaj Varmarka Oficejo

 Literaturo 
 germane 
 Heinrich Hubmann, Horst Götting, Hans Forkel: Gewerblicher Rechtsschutz. 7. Auflage. C. H. Beck, 2002, ISBN 3-406-49124-3
 Volker Ilzhöfer: Patent-, Marken- und Urheberrecht. 5. Auflage. Vahlen, 2002, ISBN 3-8006-2851-1
 Rudolf Kraßer: Patentrecht - Ein Lehr- und Handbuch. C.H. Beck, München 2004, ISBN 3-406-38455-2
 Christian Osterrieth: Patentrecht. 2. Auflage. C. H. Beck, 2004, ISBN 3-406-51883-4
 Ernst-Peter Heilein: Die Bedeutung des Rechtsschutzes für integrierte Halbleiterschaltkreise in der Praxis - Prognose und Probleme eines sondergesetzlichen Schutzes. Peter Lang Verlag, 2003, ISBN 3-631-39812-3
 Fritz Machlup: la ekonomiaj bazoj de la patentaj juroj, 1961

 Eksteraj ligiloj 

 Artikolo en Monato pri patentoj

Kategorio:Teknologio
Kategorio:Juro