Caen

[ˈkɑ̃], en Esperanto KaenoLaŭ Esperanta mapo de Eŭropa franclingvio, historie ankaŭ kelte *Catumagos, latine Kadomum kaj normande Kaen, estas grava urbo kaj komunumo en la nordokcidenta parto de Francio. Ĝi situas en la departemento Kalvadoso, estante ties administra centro (prefektejo), kaj en la historia kaj nuna administra regiono Normandio. Krome ankaŭ ĝis 2016 ĝi estis la historia centro de la antaŭa regiono Malsupra Normandio kaj estas la prefektejo de la departemento Calvados. La riverego Orne trafluas la urbon.

Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo krome estas la centro de la samnoma arondismento Caen kaj kaj ankaŭ de 5 kantonoj de Francio, simple nomataj Caen-1 ĝis Caen-5. La teritorio havas komunan limon kun .

La urbanoj en la franca nomiĝas , prononco . Tra Caen fluas la riverego Orne.

eta|maldekstra|300px|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

 Najbaraj komunumoj 

 Historio 
Per la nomo batalo de Caen oni konas la batalojn okazintajn dum la Dua Mondmilito inter fortoj de Aliancanoj kaj la germana armeo post la elŝipiĝo en Normandio la 6-an de junio 1944 por la kontrolo de Caen, kiuj konkludis kun la venko de Aliancanoj. Tiu urbo estis grava komunikcentro, nepre havebla por posta avanco al Parizo. La dekomenca plano de Aliancanoj celis la konkeron de Caen la saman tagon de la elŝipiĝo, nome la 6-an de junio nokte. Tamen, necesos finfine ses semajnoj kaj kvar sinsekvaj ofensivoj por la definitiva konkero. La trupoj de Aliancanoj estis kanadaj kaj britaj estre de Bernard Montgomery. La germanaj trupoj inkludis lastajn rekrutojn de junuloj, maljunuloj kaj baltajn kontraŭsovetojn; la estro estis Erwin Rommel. Ambaŭ flankoj perdis po ĉirkaŭ 50 000 homojn inter mortintoj, vunditoj, kaptitoj kaj malaperintoj. La urbo rezultis ege detruita.

 Kulturo 
 enhavas multajn gravajn historiajn monumentojn. La plej gravaj estis konstruitaj sub la regno de Vilhelmo la Konkerinto dum la 11-a jarcento (du abatejoj kaj la kastelo). Estas ankaŭ dekoj da preĝejoj. Ĝia Memoriga muzeo allogas multe da vizitantoj.

La ĉefaj historiaj monumentoj estas :
 la  (), kaj ĝia preĝejo Saint-Etienne (nuntempe tiu abatejo estas la urbodomo de Caen)
 la  (), kaj ĝia preĝejo Sankta Triunuo (tiu abatejo estas sidejo de la konsilio de Normandio)
 la Kastelo de Caen () kun Muzeo de Normandio () kaj Muzeo de Belartoj de Caen ()
 la  ()
 la  ()
 la Memoriga muzeo de Caen ()
 la universitato, fondita en 1432 de Henriko la 6-a, tiama reĝo de Anglio
 la Domo de Quatrans (), tradicia domo el la 15-a jarcento

La regiono de  havas tradiciajn gastronomiaĵojn : tripoj, teurgoule (deserto kun lakto, rizo kaj cinamo),  (speco de sukera pano), ktp.

Oni povas ankaŭ vidi kurojn de ĉevaloj.

Modernaj konstruaĵoj estas la Sinagogo de Caen kaj la Comédie de Caen.

 Kvartaloj de Caen 
dekstra|eta|420px|Kvartaloj de Caen
 Bas Venoix - Prairie
 Beaulieu - La Maladrerie - Saint-Paul
 Calvaire Saint-Pierre
 Centre Ancien (Gardin-Conquérant)
 Le Chemin Vert
 La Folie-Couvrechef (Campus II – Folie Centre – Hameau Folie - ZI Mont Coco)
 La Grâce de Dieu (Armand Marie)
 La Guérinière
 La Haie Vigné
 Hastings
 La Verte Vallée (Saint-Gabriel - Vallée des Jardins)
 Le Port (Avenue de Tourville - Gare - Presqu'île)
 La Pierre Heuzé (Lébisey - Plateau Nord)
 Sainte-Thérèse - Demi-Lune (Claude Decaen – Demi-Lune - Guynemer)
 Saint-Jean
 Saint-Jean-Eudes - Saint-Gilles (Abbaye aux Dames – Calmette - CHR - Rue Basse)
 Saint-Ouen (Bon Sauveur - Caponière)
 Université (Saint-Julien)
 Vaucelles (Saint-Michel - Rue de Branville)
 Venoix (Fontaine Venoise)

 Transportoj 
eta|300px|Stacidomo.

 Trajnoj "SNCF" 

 Tramoj "Twisto" 

 Busoj "Twisto" 

 Aŭtobusoj 

 Aviadiloj 

 Lernado 
dekstra|eta|Universitato de Caen
En la Universitato de Caen studas ĉirkaŭ . La universitato estas unu el la plej malnovaj en Francio, ĉar fondis ĝin la reĝo de Anglio Henriko la 6-a, en la jaro 1432.
 Retejo de la universitato de Caen ()

La urbo gastigas École de management de Normandie-kampuson.
 Retejo de EMN de Caen 

 Scienca esplorado 
En Caen estas pluraj centroj por sciencaj esploradoj :
 GANIL (Granda Nacia Akcelilo por Pezaj Jonoj)
 CYCERON (Centro por cerbaj bildoj kaj de esplorado pri neŭroscienco)

 Servoj 
 Centro François-Baclesse
 Hospitalo de Caen
 Kanalo de Caen al Maro

 Ĝemelurboj 








 Esperanto-movado 

Estas gastiganto de Pasporta Servo en la urbo.

Vidu iujn aktualajn numerojn de la revuo Normanda Esperanto-Bulteno ekde januaro 2022 en la jena listo.

 Bildgalerio 

 Referencoj 

 Vidu ankaŭ 
 Komunumoj de Calvados
 Arondismento Caen
 Caen la Mer
 Ĝenerala provinco de Caen
 Listo de urboj de Francio
 Hospitalo de Caen
 Caen (stacidomo)
 Twisto
 Bus Verts du Calvados
 Tramtransporto en Caen
 Kanalo de Caen al Maro
 Viadukto de Calix
 Ŝtono de Caen

 Eksteraj ligiloj 

  ()
 Turism-Oficejo de Caen la mer ()
 Urbodomo de Caen en Conseil-General.com
 broŝuro de 2021 pri Kaeno kaj la antaŭurbo Herouville ()
 Kastelo de Vilhelmo la Konkerinto 
 Urbaj busoj kaj tramoj "Twisto"
 Busoj "Bus verts" 


Kategorio:Komunumoj de Calvados
Kategorio:Prefektejoj de Francio
Kategorio:Etapaj urboj de Tour de France