Ústí nad Orlicí

Ústí nad Orlicí estas urbo en Ĉeĥio, situanta en orienta parto de Bohemio, en Regiono Pardubice, ĉirkaŭ 10 km nordnordokcidente de Česká Třebová. Ĝi etendiĝas sub Orlica montaro ĉe kunfluejo de riveroj Tichá Orlice kaj Třebovka. La urbo estas signifa centro de teksindustrio. En  en ĝi loĝis . Hylváty (pli frue ankaŭ nomata Krátká Třebová (Mallonga Třebová)) estas parto de la urbo Ústí nad Orlicí.

En 2015 ĝi estis gastiganto de la kongreso de Ĉeĥa Esperanto-Asocio.

 Historio 
La urbo estis fondita komence de la 13-a jarcento de Vilém el Drnholec. Ĝi estis la servutula urbeto, pli malfrue ĝi estis posedaĵo de la ĉeĥaj reĝoj. Ekde la fino de la 13-a jarcento ĝi estis konsisto de sinjorejo de Lanšperk kaj ekde la duono de la 16-a jarcento de sinjorejo de Lanškroun. Pli malfrue ĝi estis posedata de pluraj nobelaj familioj (ekz. Pernŝtejnidoj, Hrzanidoj aŭ Liĥtenŝtejnidoj). Drapproduktadaj kaj teksadaj gildoj estis rekonitaj jam komence de la 16-a jarcento. Simile kiel vico da ĉeĥaj urboj ankaŭ Ústí estis ruinigita dum la tridekjara milito. Konstruado de fervojo en la jaro 1845 (Olomouc – Prago) rapidigis industriigon de la teksproduktado. Al la malnova tradicio de teksistoj kaj drapistoj ligiĝis moderna industrio. En la jaro 1967 estis konstruita en kotona esplorinstituto senŝpinila sistemo de ŝpinado.

Origina bazplano de la kvadrata ĉefplaco restis konservita, domojn en du flankoj de la placo borderas arkadoj. La domoj estas plejparte barokaj. En 1990 la urbo estis proklamita kiel protektata memorindaĵzono.

Ústí nad Orlicí estas naskiĝloko de violonvirtuozo Jaroslav Kocián (1883–1950) kaj de historiisto de artoj Josef Cibulka (1886–1968). Al muziktradicioj de la urbo, kiuj tuŝas ĝis la 14-a jarcento, ligiĝas ĉiujara konkurso de junaj violonistoj nomata Muzika Ústí de Kocián.

 Loĝantaro 

 Partoj de urbo 
 Ústí nad Orlicí (katastra teritorio (k. t.) Ústí nad Orlicí)
 Černovír (k. t. Černovír u Ústí nad Orlicí)
 Dolní Houžovec (k. t. Dolní Houžovec)
 Horní Houžovec (k. t. Horní Houžovec)
 Hylváty (k. t. Hylváty)
 Kerhartice (k. t. Kerhartice nad Orlicí kaj Gerhartice)
 Knapovec (k. t. Knapovec)
 Oldřichovice (k. t. Oldřichovice u Ústí nad Orlicí)

Antaŭe konsisto de urbo estis ankaŭ hodiaŭ memstaraj municipoj Dlouhá Třebová kaj Řetůvka.

 Memorindaĵoj 
 Ĉefplaco kun urbodomo, plejparte barokaj domoj kun arkaĵaro, baroka kolono de Virgulino Maria kaj Civitana monŝparejo el 1868
 Barokstila urbodomo el 1721-1723 - konstruita post incendio surloke de la malnova urbodomo far Jan Kristián Auer, arkitekto de la nobela familio de Liĥtenŝtejno; en 1850 kunigita kun konstruaĵo de la t.n.Malnova lernejo el 1793
 Preĝejo de Ĉielenpreno de Virgulino Maria - malfrubaroka konstruaĵo el 1770-1776 surloke de la originaj lignaj preĝejo kaj sonorilejo, kun adorata pentraĵo de Virgulino Maria de Ústí, atestata jam en 1468
 Baroka dekanejo el 1742-1748 - kun malferma arkaĵaro kaj kruca volbo
 Vilao de Hernych - konstruigita de teksindustriisto Florian Hernych en 1906 en secesia stilo - ekde 2008 sidejo de la Urba Muzeo
 Konstruaĵo de la Unueco de fratoj - la plej malnova ŝtona konserviĝinta konstruaĵo en la urbo, el la j. 1553-1555, kun mansarda tegmento
 Unika stacidoma konstruaĵo el 1874
 Empira konstruaĵo de stacidoma haltejo
 Vilao de Hartmann
 Teatro de Roškot - funkciisma verko de la fama arkitekto Kamil Roškot, en Eŭropo nomata "la ĉeĥa Le Corbusier", el la j. 1935-1936
 Statuaro de Sankta Triunuo
 Originaj teksistaj dometoj el la 19-a jarcento, precipe en la strato Zahradní
 Krucvojo direkte al Andrlův chlum

 Fotogalerio 

 Kulturaj tradicioj 
En la urbo estas elstara muzika tradicio, precipe dank al violonvirtuozo Jaroslav Kocian kaj Bohuš Heran, kies heredaĵon memorigas ĉiujaraj internaciaj muzikkonkursoj. En la urbo aktivas Muzika unuiĝo de Cecilio (Cecilská hudební jednota), unu el la plej malnovaj korusoj en Mezeŭropo. Gravas ankaŭ tradicio de konstruado de betlehemoj, dokumentita ekde la 18-a jarcento. Pluraj specimenoj estas prezentataj en la Urba Muzeo.

 Sporto kaj libera tempo 
En la urbo troviĝas granda sportarealo kun futbala kaj atletika stadionoj, akvaparko kaj ludejoj por volejbalo, basketbalo kaj teniso. Krome funkcias kovrita naĝejo, kegloludejo kaj centro por bovlingo. Rande de la urbo en Cakle troviĝas tendumejo kaj boatejo. Inter 2007-2009 estis konstruitaj ĉirkaŭ 40 km da biciklovojoj, kondukantaj tra bela valo de la riveroj Tichá Orlice kaj Třebovka al Choceň, Letohrad kaj Česká Třebová.

 Vidindaĵoj en la ĉirkaŭaĵo 
Inter memorindaĵoj en la proksima ĉirkaŭaĵo elstaras burgruinoj Lanšperk, Žampach, Potštejn kaj Litice nad Orlicí.

 Transporto 
Tra Ústí nad Orlicí gvidas grava elektrizita fervoja linio numero 010 de Kolín al Česká Třebová. Kaj de urbo gvidas linio numero 024 al Štíty.

 Esperanto 
De la 30-a de novembro ĝis la 2-a de decembro 2012 okazis novula aranĝo — Ĉelima Aŭtuna Renkontiĝo, en kunlaboro de ĈEJ kaj Studenta Esperanto-Klubo “Aŭroro” el Vroclavo.

Inter la 6-a de novembro kaj la 8-a de novembro 2015 en Ústí nad Orlicí okazis La Anstataŭa 15-a Kongreso de Ĉeĥa Esperanto-Asocio. La aranĝo realiĝis kun financa subteno de la urbo.

 Partneraj urboj 
Inter la partneraj urboj estas
 20ra Neukölln, la urbodistrikto de Berlino, en Germanio





 Eksteraj ligiloj 
 Oficiala urba retpaĝaro ĉeĥe, angle, germane
 La urbo Ústí nad Orlicí prezentiĝas oficiala informa videofilmo esperantlingve dublita (2015)
 Retejo de la Urba muzeo ĉeĥe, pole
 Ĵurnalo "Orlický deník"
 Albumo pri la Anstataŭa 15-a Kongreso de ĈEA okazinta 6.-8.11.2015 en Ústí nad Orlicí


Kategorio:Municipoj en distrikto Ústí nad Orlicí
Kategorio:Urboj en distrikto Ústí nad Orlicí
Kategorio:Distriktaj urboj en Ĉeĥio
Kategorio:Urboj en Bohemio
Kategorio:Setlejoj en Svitava montetaro