Baterio

Elektra baterio (ankaŭ akumulatoro okaze de por aŭtomobiloj, industria uzo) estas grupo de galvanaj piloj. La nocio hodiaŭ ankaŭ signifas la unuopajn pilojn.

 Bazprincipoj de uzo 
La elektrodaj materialoj determinas la elektran tension de la pilo laŭ la elira grandeco. Pli grandan tension oni akiras per seria konekto de pluraj elementoj.

La kapacito de baterio estas aldonita kiel teorie elgajnebla elektra ŝargo en amperhoroj. La praktike atingebla kapacito dependas de la fakta grandeco de la malŝarga kurento kaj temperaturo de la baterio.

La kapacito (energiokvanto) ĉe fiksa tensio atingeblas per pli grandaj piloj. Paralela konekto por kapacita grandigo povas kaŭzi la baldaŭan malŝargiĝon de la piloj, ĉar la unuopaj ĉeloj (piloj) diferenciĝas en interna rezisto kaj formas inter si propran kurantan cirklon.

La daŭreco, uztempo de baterioj estas aldonita per nombro de ŝargaj/malŝargaj cikloj, ĝis akumulatoro ankoraŭ havas difinitan ŝargokapaciton. La normoj de DIN 43539 parto 5 kaj IEC 896 parto 2 komunikas por tio diversajn procesojn kaj antaŭskribojn.

En multaj (riĉaj) landoj oni organizite kolektas la danĝeran rubon de la foruzitaj baterioj. En multaj landoj oni jam malpermesis vendon de hidrargo-enhavaj (super 2 %) baterioj, piloj. (Legu bateria recikligo)

 Tipoj 
 Uztereno 
 por porteblaj aparatoj kiel ekz. poŝlampoj, horloĝoj (por tiuj butonpilo).
 precipe por aŭtomobiloj akumulatoro.
 elektraj veturiloj disponas pri trakciaj baterioj.
 staciona baterio (en industrio servas en interrompo kurenton).

 Primaraj piloj 
Primaraj piloj en grando de AA nomatas galvanaj piloj, kiuj post la malŝargo ne estas denove ŝargeblaj. Oni nomas ilin laŭ la uzita materialo:
 Alkali-mangan-baterio; 1,5 V je pilo
 zink-karbon-baterio; 1,5 V je pilo
 oksi-nikel-hidroksid-baterio; 1,5 V je pilo
 litio-baterio; depende de la katoda materialo 2,9 ĝis 3,6 V, specifaj tipoj ankaŭ 1,5 V
 zink-aero-baterio; 1,5 V je pilo
 hidrargaoksid-zink- baterio; 1,35 V je pilo
 Arĝentoksid-zink- baterio; 1,55 V je pilo

 Sekundaraj piloj 
Sekundaraj piloj aŭ akumulatoro estas tiuj galvanaj piloj, kiuj estas reŝargeblaj post malŝargo.
 acida akumulatoro (plumbo/sulfuro) 2,3 Volt je pilo, disvastiĝis kiel 6-, 12- kaj 24 volta aŭtobaterio
 nikel-kadmia baterio; 1,2 V je pilo
 nikel-metalhidrida baterio; 1,2 V je pilo
 litia-jona baterio; 3,7 V je pilo
 litia-polimera baterio
 alkali-mangana baterio (angle: Reusable Alkaline Manganese, akronime RAM); 1,5 V
 ĵeleo-akumulatoro estas fermita akumulatoro, kies elektrolito estas ligita en ĵeleo.

 Grando 
Aparatobaterioj devas esti kompakta, malpeza, mekanike rezista. Ili estas aĉeteblaj kiel zink-karbona aŭ alkali-mangana baterio. La nomumo sekvas la normojn de IEC kaj ANSI:
IEC, malgranda povumo (C)IEC, granda povumo (KOH)ANSINomumoGrandoVoltoE96LR 61AAAAMiniØ 8,3 mm, h 42,5 mm1,5 VR03/UM-4LR 03/AM-4AAAMikroØ 11 mm, h 45 mm1,5 VR6/UM-3LR 6/AM-3AAMignonØ 15 mm, h 51 mm1,5 VR14/UM-2LR 14/AM-2CBaby (bebi)Ø 27 mm, h 50 mm1,5 VR20/UM-1LR 20/AM-1DMonoØ 35 mm, h 62 mm1,5 VUM-5AM 5/LR-1NLady (ledi)Ø 12 mm, h 30 mm1,5 V1203LR 12/PlataJFlat Pack aŭ platbateriol 67 mm, b 62 mm, h 22 mm4,5 V (3 piloj)F22/E-BlockE-Block/AM-61604DE-bloka aŭ 9-V-blokal 48,5 mm, b 26,2 mm, h 17 mm9 V (6 piloj)

Krom tiuj "normaj tipoj" ekzistas kompreneble multaj diversaj tipoj por fotiloj kaj aliaj aparatoj.

 Literaturo 
 Lucien F. Trueb, Paul Rüetschi: Batterien und Akkumulatoren - Mobile Energiequellen für heute und morgen. Springer, Berlin 1998 ISBN 3-540-62997-1 
 David Linden, Thomas B. Reddy (Hrsg.): Handbook of Batteries. 3. Auflage. McGraw-Hill, New York 2002 ISBN 0-071-35978-8 
 Wiebke Dirks, Hendrik Vennemann: Lithium-Batterien. CHEMKON 12(1), S. 7 - 14 (2005), ISSN 0944-5846 

 Bildgalerio 

 Vidu ankaŭ 
 Bateria recikligo
 Citrona Baterio
 Edisono
 Nikola Tesla
 Alessandro Volta
 Elektra aŭtomobilo
 Elektro
 Hibrido
 Kontinua kurento
 Renoviĝanta energio
 Fuelpilo
 Maksimuma pova teoremo

 Eksteraj ligiloj 

 la ĝusta baterio por ĝusta uzo, la plej gravaj grandoj kaj tipoj 
 http://www.dfj.com/cgi-bin/artman/publish/article_141.shtml 
 http://www.duracell.com/care_disposal/care.asp 

Kategorio:Baterio