Plutonio

Plutonio estas kemia elemento en la perioda tabelo kiu havas la simbolon Pu kaj atomnumeron 94. Ĝi ne havas stabilajn izotopojn (estas radioaktiva), ne havas nature prezentiĝantajn izotopojn (nomiĝas ankaŭ "transurana elemento"), estas rara tero kaj elemento en la aktinoida serio. Plutonio estas arĝent-kolora metalo kiu flaviĝos kiam malkovrita al aero. Ĝi estas la ĉefa elemento de nukleaj armiloj.

 Historio 
Oni unue sukcesis produkti plutonion 1940-12-14 ĉe la universitato "University of California, Berkeley", sed la malkovro estis sekreta pro la milita situacio ĝis la jaro 1948. Nuntempe oni scias ke tre minimumaj kvantoj da plutonio ĉiam prezentiĝis en la naturo (dise enmiksite en U-238), sed la plej granda parto de la totala kvanto nun estas plutonio intence aŭ neintence produktita dum uzo kaj prilaboro de uranio.

 Izotopoj 
 238Pu: estiĝas per reakcio inter 238U kaj 2D (peza hidrogeno) kun sekva β-disfalo:

238Pu havas duoniĝan tempon je 87.74 jaroj kaj eligas varmopovumon je 560 W/Kg (vato/kilogramo).

 239Pu: estiĝas per kapto de neŭtrono ĉe uran-izotopo 238U kun du sekvaj β-disfaloj:

239Pu havas duoniĝan tempon je 24'100 jaroj kaj eligas varmopovumon je 1.9 W/Kg (vato/kilogramo).

 240Pu: estiĝas per kapto de neŭtrono el 239Pu. Same povas estiĝi el 239Pu la pli altaj izotopoj 241Pu kaj 242Pu.

 Apliko 
 238Pu en radioizotopa generatoro, (t.n. "Plutonio-baterioj") por provizo de elektra energio en kosmosondiloj (ekzemple Cassini-Huygens), nuntempe nur tiuj kiuj multe malproksimiĝas de suno. Pli frue, oni uzis radioizotopajn generatorojn ankaŭ en satelitoj.
 239Pu kiel fendigaĵo en nukleaj armiloj kaj fendigaĵo en regeneraj reaktoroj (kiuj tamen neniam utiliĝis en nukleaj elektrejoj).
 241Pu kiel fendigaĵo en etaj (povumarmaj) nukleaj armiloj.

 Vidu ankaŭ 

 Glenn Theodore Seaborg (kemiisto)
 Nukleaj armiloj