Centaŭreo

Centaŭreo (Centaurea) estas multspecia genro el la planta familio de asteracoj, al kiu apartenas unu- kaj plurjaraj herboj, pluraj ĝardene kulturataj, kun tubkoloraj floroj, el kiuj tiuj de la ekstera rondo en la kapitulo plej ofte estas funelformaj, pli grandaj, okulfrapaj, sed sterilaj - tio estas sen stiluso kaj stamenoj.

Al la genro apartenas ĉ. 350-500 specioj, kiuj vivas ĉefe en la Mediteraneo kaj Okcidenta Azio, sed deko aperas eĉ en Mez-Eŭropo.

250px|none|cejano (Centaurea cyanus
Inter la plej bone konataj specioj estas:
 cejano (Centaurea cyanus) estas konata bela trudherbo en grenkampoj kun brile ĉielbluaj, malofte blankaj aŭ riĝaj floroj kaj lancetformaj folio. Ĝi preskaŭ malaperis danke al la intensaj agrikulturaj metodoj kaj al la herbicidoj. (cejanobluo estas koloro, simila al koloro de cejanofloro) (vidu la apudan foton)

 kampa centaŭreo (Centaurea jacea) montras tigmonascion, tio estas, je tuŝo de insektoj, la stamenoj kuntiriĝas (je malpli 20-30%) kaj aperas el la stamena tubo la stiluso kun algluiĝintaj polenoj, kiujn la planto alpremas sur la insekton. La stamenoj reakiras siajn antaŭajn poziciojn dum unu minuto. (La stamenoj estas kunkreskintaj ĉe la anteroj, tiel formiĝas tubo.) (vidu la apudan foton)

 skabioza centaŭreo (Centaurea scabiosa) estas plantspecio, kiu apartenas al la familio de la Asteracoj (Asteraceae).

La skabioza centaŭreo estas multjara herba planto, kiu atingas kreskoalton de 1,20 m. Ĝi havas eĝan, aspran tigon, kiu havas starantajn branĉojn. La verdaj, ledaj kaj hirtharaj folioj estas pinataj. La pinataj folipartoj estas oblongaj aŭ mallarĝe lancetaj.

La unuopaj floroj staras kune aŭ en unuopaj apeksaj kapituloj, kiuj estas ĉ. 2 cm alta kaj 4 cm larĝa. La brakteoj (v. bildon) ne havas nervuron. La franĝitaj alpendaĵoj havas rande dentforman aŭ ciliforman orlon. La koloro de la petaloj varias de malhelpurura trans purpura aŭ helruĝa, malofte blanka. La papuso estas preskaŭ samlonge kiel la aĥenofruktoj.

La kromosomonombro estas 2n = 20, malofte 40.

La disvastigo de la aĥenoj okazas per formikoj, krome ili uzas semaĥorion kaj zooĥorion.
La skabioza centaŭreo floras de junio ĝis aŭgusto. Ĝi kreskas sur sekaj kaj duonsekaj razenoj, ofte ĉe sekaj kampaj randoj. Sur ekstensive uzataj agroj kaj subalpaj ŝtonrazenoj ĝi ankaŭ troviĝas. Ĝi prefaras kalkriĉan grundon (vidu la apudan foton).

eta|dekstra|Cejano (Centaurea cyanus)
eta|dekstra|kampa centaŭreo (Centaurea jacea)
eta|Centaurea tchihatcheffii
eta|skabioza centaŭreo (Centaurea scabiosa subsp. alpestris)

 Specioj 
Inter la specioj en ĉi tiu genro estas:

 Centaurea adpressa
 Centaurea aggregata
 Centaurea alpestris
 Centaurea alpina
 Centaurea americana
 Centaurea argentea
 Centaurea aspera
 Centaurea atropurpurea
 Centaurea babylonica
 Centaurea behen
 Centaurea bella
 Centaurea bovina
 Centaurea bulbosa
 Centaurea cachinalensis
 Centaurea calcitrapa
 Centaurea calcitrapoides
 Centaurea chilensis
 Centaurea cineraria
 Centaurea clementei
 Centaurea cyanus – cejano
 Centaurea dealbata
 Centaurea debeaŭii
 Centaurea depressa
 Centaurea diffusa
 Centaurea diluta
 Centaurea dschungarica
 Centaurea eriophora
 Centaurea floccosa
 Centaurea gayana
 Centaurea glastifolia
 Centaurea grinensis
 Centaurea hypoleuca
 Centaurea iberica
 Centaurea imperialis
 Centaurea jacea - kampa centaŭreo
 Centaurea jurineifolia
 Centaurea kasakorum
 Centaurea kopetaghensis
 Centaurea kotschyana
 Centaurea leucophylla
 Centaurea macrocephala
 Centaurea maculosa
 Centaurea marschalliana
 Centaurea melitensis
 Centaurea moschata
 Centaurea monocephala
 Centaurea montana
 Centaurea nigra
 Centaurea nigrescens
 Centaurea orientalis
 Centaurea ovina
 Centaurea paniculata
 Centaurea phrygia
 Centaurea pindicola
 Centaurea polypodiifolia
 Centaurea pulcherrima
 Centaurea ragusina
 Centaurea repens
 Centaurea rothrockii
 Centaurea ruthenica
 Centaurea rutifolia
 Centaurea scabiosa
 Centaurea seridis
 Centaurea sibirica
 Centaurea simplicicaulis
 Centaurea solstitialis
 Centaurea squarrosa
 Centaurea stenolepis
 Centaurea stoebe
 Centaurea sulphurea
 Centaurea scabiosa
 Centaurea transalpina
 Centaurea tchihatcheffii
 Centaurea trichocephala
 Centaurea triumfettii
 Centaurea uniflora
 Centaurea virgata

 Bildaro