Vitacoj

eta|Ilustraĵo de genro Cissus
La vitacoj () estas planta familio el la dukotiledonaj angiospermoj. Tiu familio apartenas al la ordo vitaloj (Vitales). Ĝi enhavas ĉirkaŭ 15 genrojn, kaj preskaŭ 1000 speciojn. Ĝia tipa genro estas vitovito en PIV ĉe vortaro.net.

Tiuj plantoj estas insekt- kaj mem-polenitaj. La tigoj estas lignecaj. La folioj ĝenerale entranĉitaj, kontraŭ tiuj kreskas ĉiroj aŭ infloreskoj. La korolo estas reduktita, la bero estas multgrajna.

Floroformulo: Ka3-7Ko3-7A37G(1-8), ovario supre staranta.

La vina vito estas kulturata jam 6-8000 jarojn. Ties praplanto estas verŝajne Vitus sylvestris. 

 Taksonomio 
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (19 maj. 2020)Vitaceae ĉe World Flora OnlineVitaceae ĉe The Plant List, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomojListo de plantoj baza ĉe Google Sheets:

Angiospermae - angiospermoj
Vitales Juss. ex Bercht. & J.Presl - vitaloj
Vitaceae Juss. - vitacoj
Acareosperma Gagnep. - akareospermo
Ampelocissus Planch. - ampelociso
Ampelopsis Michx. - ampelopsoampelopso en PIV ĉe vortaro.net
Cayratia Juss. - kajratio
cissus L. - ciso
Clematicissus Planch. - klematiciso
Cyphostemma (Planch.) Alston - cifostemo
Ituterion Raf. - ituterio*
Leea D. Royen ex L. - liao
Muscadinia - muskadinio*
Nothocissus (Miq.) Latiff - notociso**
Parthenocissus Planch. - partenocisopartenociso en PIV ĉe vortaro.net
Psedera Neck. ex Greene - psedero
Rhoicissus Planch. in A. de Candolle & C. de Candolle - roiciso
Tetrastigma (Miq.) Planch. - tetrastigmo
Vitis L. - vito
Yua C.L. Li - juo

*genro akceptita en TPL sed ne en WFO, kiu tamen akceptas ĝiajn speciojn.
**genro akceptita en WFO sed ne en TPL. Tamen laŭ WFO, estas neniu akceptita specio en ĝi.

La familio havas ĉ. 50 speciojn kun 3 gravaj kulturitaj areoj.
La specioj de Nord-Ameriko havas malalt-kvalitajn berojn, sed ili rezistas al la vinberujaj malsanoj (filoksero, peronosporo (foliŝimo), melduo)
Specioj de Orient-Azio ne estas gravaj.
Specioj de la Mediteraneo: plej gravaj.

Oni plimultigas ilin per vegetativaj metodoj (vergoj)

vinberujo (vitoŝimo estas funga malsano de la vitofolioj) estas ĉirohava arbedo, preskaŭ ĉiuj devenas el al norda mezvarmaj regionoj. Ili havas manforme lobaj folioj kaj dolĉaj tre sukoplenaj beroj. Multaj specioj kulturataj por la bero (Vitis vinifera, labrusca), kiuj servas seke (sekvinbero) aŭ sukoplene kiel manĝaĵo aŭ donas bazmaterialon por vinproduktado (vinfarado).
sovaĝa vinberujo (Parthenocissus pubescens) estas ornamplanto kun adheraj disketoj.
ampelopso estas volvogrimpanta arbedo kun volvofadenoj sen disketoj por alfiksiĝo. Ili havas kvinpintajn foliojn similajn al tiuj de la vinberujo.

 Referencoj 

Kategorio:Magnoliofitoj
Kategorio:Vitacoj
Kategorio:Plantofamilioj