Arekacoj

La arekacoj aŭ palmoj (, antaŭe Palmae aŭ Palmaceae) estas planta familio el angiospermoj (unukotiledonoj) kaj la sola familio el la ordo arekaloj, kiu jam estis disvastiĝanta antaŭ ĉirkaŭ 70 milionoj da jaroj en la kretotempo. Ili estas plurjaraj, unuseksaj aŭ hermafroditaj, lignecaj plantoj, kun karakterizaj folitufo. La palmoj apartenas al la unukotiledonaj florplantoj kaj pliiĝas per semoj. La familio de la palmoj havas laŭ aktuala taksado preskaŭ 190 genrojn kaj ĉirkaŭ 2530 speciojn. Ĝia tipa genro estas arekoareko en PIV ĉe vortaro.net. La infloresko estas spadiko, kovrita parte per spato, la folio estas kunmetita aŭ dividita.

Inter la palmacoj troviĝas la plej longa folio (25 metroj ĉe palmoj de genro Raphia), la plej granda grajno (ĝis 20 kg ĉe Sejŝelpalmo), same kiel la plej granda infloresko (ĉe genro Corypha kun 10 milionoj floroj je infloresko) de la planta regno.

 Disvastiĝo 
La palmoj preferas la akvoriĉajn kaj varmajn regionojn, tiel ili troviĝas plej ofte en la tropikoj kaj subtropikoj, en pli malvarmetaj regionoj kreskas nur kelkaj specioj, ekz. la mielpalmo. Ĝi kreskas ĝis super marnivelo de 4000 metroj.

 Taksonomio 
eta|subfamilio Calamoideae: Raphia australis
eta|subfamilio Nypoideae: Nypa fruticans
eta|subfamilio Coryphoideae: nanopalmo(Chamaerops humilis)
eta|subfamilio Coryphoideae: Washingtonia filifera
eta|subfamilio Coryphoideae: Brahea armata
eta|subfamilio Ceroxyloideae: Ravenea rivularis
eta|subfamilio Arecoideae: Kuba reĝapalmo (Roystonea regia)
eta|subfamilio Arecoideae: Dictyosperma album

La familia nomo Arecaceae estis publikigita en 1820 fare de Friedrich von Berchtold kaj Jan Svatopluk Presl en O Prirozenosti Rostlin, paĝo 266. La malnova familia nomo Palmae estis publikigita en 1789 fare de Antoine Laurent de Jussieu en Genera Plantarum, p. 37, .  The name "Palmaceae" is not accepted because the name Arecaceae (and its acceptable alternative Palmae, ICBN Art. 18.5 ) are conserved over other names for the palm family.

La sistematiko de la Arekacoj estis en la lastaj jaroj molekulgenetike esplorita, ĉe kiu multaj longe ekzistantaj grupoj estis konfirmitaj. 2005 estis publikigita resuman klasifikadon de la familio.John Dransfield, Natalie W. Uhl, Conny B. Asmussen, William J. Baker, Madeline M. Harley, Carl E. Lewis: A New Phylogenetic Classification of the Palm Family, Arecaceae. Kew Bulletin, volumeno 60, 2005, paĝoj 559–569. (JSTOR) La ĉi tie uzata sistematiko estas malgrave ŝanĝita versio publikigita en Genera Palmarum en la jaro 2008:John Dransfield, Natalie W. Uhl, Conny B. Asmussen, William J. Baker, Madeline M. Harley, Carl E. Lewis: Genera Palmarum. The Evolution and Classification of Palms. dua eldono. Royal Botanic Gardens, Kew 2008, ISBN 978-1-84246-182-2, S. 138 f.

 subfamilio Calamoideae
 tribo Eugeissoneae
 Eugeissona
 tribo Lepidocaryeae
 subtribo Ancistrophyllinae
 Oncocalamus
 Eremospatha
 Laccosperma
 subtribo Raphiinae
 Raphia
 subtribo Mauritiinae
 Lepidocaryum
 Mauritia
 Mauritiella
 tribo Calameae
 subtribo Korthalsiinae
 Korthalsia
 subtribo Salaccinae
 Eleiodoxa
 Salacca
 subtribo Metroxylinae
 Metroxylon
 subtribo Pigafettinae
 Pigafetta
 subtribo Plectocomiinae
 Plectocomia
 Myrialepis
 Plectocomiopsis
 subtribo Calaminae
 Calamus
 Retispatha
 Daemonorops
 Ceratolobus
 Pogonotium

 subfamilio Nypoideae
 Nipo (Nypa)

 subfamilio Coryphoideae
 tribo Sabaleae
 sabalo
 tribo Cryosophileae
 Schippia
 Trithrinax
 Zombia
 Coccothrinax
 Hemithrinax
 Leucothrinax
 Thrinax
 Chelyocarpus
 Cryosophila
 Itaya
 SabinariaRodrigo Bernal, Gloria Galeano: Sabinaria, A New Genus of Palms (Cryosophileae, Coryphoideae, Arecaceae) from the Colombia-Panama border. en: Phytotaxa. volumeno 144 (2), 2013. paĝoj. 27–44. 
 tribo Phoeniceae
 daktilpalmo (Phoenix)
 tribo Trachycarpeae
 subtribo Rhapidinae
 Chamaerops
 Guihaia
 kanabopalmo (Trachycarpus)
 Rhapidophyllum
 Maxburretia
 Rhapis
 subtribo Livistoninae
 Livistona
 Likulo (Licuala)
 Johannesteijsmannia
 Pholidocarpus
 Pritchardiopsis
 Saribus (kelkfoje en Livistona)
 incertae sedis Trachycarpeae
 Acoelorrhaphe
 Serenoa
 Brahea
 Colpothrinax
 Copernicia
 Pritchardia
 Washingtonia
 tribo Chuniophoeniceae
 Chuniophoenix
 Kerriodoxa
 Nannorrhops
 Tahina
 tribo Caryoteae
 Caryota
 Arenga
 Wallichia
 tribo Corypheae
 Corypha
 tribo Borasseae
 subtribo Hyphaeninae
 Bismarckia
 Satranala
 Hyphaene
 Medemia
 subtribo Lataniinae
 Latania
 Lodoicea
 Borassodendron
 Borassus

 subfamilio Ceroxyloideae
 tribo Cyclospatheae
 Pseudophoenix
 tribo Ceroxyleae
 Ceroxylon
 Juania
 Oraniopsis
 Ravenea
 tribo Phytelepheae
 Ammandra
 Aphandra
 Phytelephas

 subfamilio Arecoideae
 tribo Iriarteeae
 Iriartella
 Dictyocaryum
 Iriartea
 Socratea
 Wettinia
 tribo Chamaedoreeae
 Hyophorbe
 Wendlandiella
 Synechanthus
 montopalmo (Chamaedorea)
 Gaussia
 tribo Podococceae
 Podococcus
 tribo Oranieae
 Orania
 tribo Sclerospermeae
 Sclerosperma
 tribo Roystoneae
 Roystonea
 tribo Reinhardtieae
 Reinhardtia
 tribo Cocoseae
 subtribo Attaleinae
 Beccariophoenix
 Jubaeopsis
 Voanioala
 Allagoptera
 Attalea
 Butia
 Kokospalmo (Cocos)
 Honigpalme (Jubaea)
 Lytocaryum
 Syagrus
 Parajubaea
 subtribo Bactridinae
 Acrocomia
 Astrocaryum
 Aiphanes
 Bactris
 Desmoncus
 subtribo Elaeidinae
 Barcella
 Ölpalmen (Elaeis)
 tribo Manicarieae
 Manicaria
 tribo Euterpeae
 Hyospathe
 Euterpe
 Prestoea
 Neonicholsonia
 Oenocarpus
 tribo Geonomateae
 Welfia
 Pholidostachys
 Calyptrogyne
 Calyptronoma
 Asterogyne
 Geonoma
 tribo Leopoldinieae
 Leopoldinia
 tribo Pelagodoxeae
 Pelagodoxa
 Sommieria
 tribo Areceae
 subtribo Archontophoenicinae
 Actinorhytis
 Archontophoenix
 Actinokentia
 Chambeyronia
 Kentiopsis
 subtribo Arecinae
 Areca
 Nenga
 Pinanga
 subtribo Basseliniinae
 Basselinia
 Burretiokentia
 Cyphophoenix
 Cyphosperma
 Lepidorrhachis
 Physokentia
 subtribo Carpoxylinae
 Carpoxylon
 Satakentia
 Neoveitchia
 subtribo Clinospermatinae
 Cyphokentia
 Clinosperma
 subtribo Dypsidinae
 Dypsis
 Lemurophoenix
 Marojejya
 Masoala
 subtribo Linospadicinae
 Calyptrocalyx
 Linospadix
 Howea
 Laccospadix
 subtribo Oncospermatinae
 Oncosperma
 Deckenia
 Acanthophoenix
 Tectiphiala
 subtribo Ptychospermatinae
 Ptychosperma
 Ponapea
 Adonidia
 Solfia
 Balaka
 Veitchia
 Carpentaria
 Wodyetia
 Drymophloeus
 Normanbya
 Brassiophoenix
 Ptychococcus
 subtribo Rhopalostylidinae
 Rhopalostylis
 Hedyscepe
 subtribo Verschaffeltiinae
 Nephrosperma
 Phoenicophorium
 Roscheria
 Verschaffeltia
 Incertae sedis Areceae
 Bentinckia
 Clinostigma
 Cyrtostachys
 Dictyosperma
 Dransfieldia
 Heterospathe
 Hydriastele
 Iguanura
 Loxococcus
 Rhopaloblaste

Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (3 maj. 2020)Arecales ĉe World Flora OnlineArecaceae ĉe The Plant List, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomojListo de plantoj baza ĉe Google Sheets:

*genro akceptita en TPL sed ne en WFO, kiu tamen akceptas ĝiajn speciojn.
**genro akceptita en WFO sed ne en TPL. Tamen laŭ WFO, estas neniu akceptita specio en ĝi.

 Uzado 
Palmo estas valora kultivplanto en multaj regionoj. Oni povas ties parton multflanke eluzi, prilabori:

 nutraĵo 
Ĉe ĉirkaŭ 100 palmoj, la fruktoj estas manĝeblaj (daktilpalmo, palmirpalmo); ĉe aliaj specioj manĝeblas parto de frukto (kokosnukso, betelnukso, palmirpalmo). La manĝebla parto de palmtrunko estas nomata ankaŭ palmokoro, el la interno de palmotrunko de kelkaj specioj estas elgajnebla saguo. La suko (kaj eĉ la fruktokarno) de la palmoj estas uzeblaj por produkti trinkaĵojn aŭ ekstrakti el ili sukeron. Per ties fermentado estiĝas palmovino. Kelkaj palmaj floroj allogas abelojn, tiel oni povas kolekti palmomielon.

 Aliaj materialoj 
Oni povas ankaŭ fari materialojn kiel palmofibroj, palmoleoj kaj palmovaksoj, "planta eburo" (el la „Phytelephas”-specioj).

 Konstrumaterialoj 
En multaj landoj, palmo estas bazmaterialo por domkonstruo, kiam oni uzas la trunkojn kiel lignon kaj la akvoforkondukajn foliojn al la tegmento. Oni produktas el rotangpalmo la ratan-meblojn.

 Eksteraj ligiloj 
 Klasifikado laŭ Dransfield kaj Uhl
 "Arecidae" (paĝoj germanaj) 
 paĝaro "arecaceae.com" 

 Referencoj 

Kategorio:Magnoliofitoj
Kategorio:Arekacoj
Kategorio:Arboj