Česká Lípa

Česká Lípa (, en jidiŝo לעיפןhttp://www.maskil.online/2019/11/14/synagoga-v-ceske-lipe/ Lejpn aŭ לייפעןhttps://www.jewishvirtuallibrary.org/ceska-lipa Lípen, hebree לייפא Lípa) estas urbo situanta en la norda parto de Ĉeĥio en la regiono Liberec, 63 kilometrojn norde de la ĉefurbo Prago, en valo de la rivero Ploučnice. Ĝi estas industria centro kaj fervoja vojkruciĝo kaj centro de la turisma regiono České středohoří (Bohemia mezmontaro). La urbokerno estas proklamita kiel urba monumenta zono. Vivas ĉi tie  ().

Krom la kerna urbo Česká Lípa, al la teritorio apartenas la urbopartoj Častolovice, Dobranov, Dolní Libchava, Dubice, Heřmaničky, Lada, Manušice, Okřešice, Písečná, Stará Lípa, Vítkov, Vlčí Důl kaj Žizníkov.

 Historio 
Origine slava vilaĝo elkreskis en marĉregiono inter fontfluoj de Ploučnice en la 10-a jarcento. En la jaro 1263 estas menciata burgo Lipá, pli malfrue, ĉe travadejo surpade ĝis Luzacio, estiĝis fortreso. Lipá estis en posedaĵo ĉe vico da nobeloj kaj sinjoroj el Lipá apartenis al la plej potencaj familioj en la lando. Jindřich el Lipá, la plej supera marŝalo de Ĉeĥa Reĝlando eminentis inter ili. Lia samtempulo Zdeněk Žitavský skribas pri li en kroniko de Zbraslav, ke eĉ la reĝo Johano de Luksemburgio obeis lin. En la jaro 1426 konkeris la urbon husanoj kaj Česká Lípa fariĝis la plej norda loko de tábor-orfa urba asocio. En la urbo sukcese evoluis metioj kaj ĝi longe apartenis inter ok plej dense loĝataj urboj en Bohemio.

 Loĝantaro 

 Partoj de urbo 
La urbo dividiĝas en dek kvar katastraj teritorioj kaj de kvar lokaj partoj:
 Častolovice u České Lípy, parto Častolovice, alligita la 1-an de januaro 1969, en la 1990-aj jaroj mallongtempe memstara municipo
 Česká Lípa
 Dobranov
 Dolní Libchava, alligita la 14-an de junio 1964
 Dubice u České Lípy, parto Dubice, alligita la 30-an de junio 1960; ĝis la jaro 2007 situis sur tiu ĉi teritorio ankaŭ parto Robeč, kiu administre pereis.
 Heřmaničky u Dobranova, parto Heřmaničky
 Lada, alligita la 30-an de junio 1960
 Manušice
 Okřešice u České Lípy, parto Okřešice, alligita la 27-an de novembro 1971
 Písečná u Dobranova, parto Písečná
 Stará Lípa, alligita la 30-an de junio 1960
 Vítkov u Dobranova, parto Vítkov
 Vlčí Důl
 Žizníkov

Antaŭe estis krom domaro Bořetín konsisto de la urbo ankaŭ nun memstaraj municipoj Horní Libchava, Kozly, Kvítkov kaj Sosnová.

 Homoj rilataj al la urbo 
 Walter Steiner, geologo

 Vidindaĵoj 
En la historia centro konserviĝis restaĵoj de urbaj remparoj. Apud la burgo Lipý, ekde 1990 iom post iom rekonstruata kaj uzata por kulturaj celoj, troviĝas belvedero Červený dům (Ruĝa domo) en stilo de itala renesanco.
En eksa aŭgustena monaĥejo, fondita en la jaro 1627 de Albrecht von Wallenstein, havas nuntempe sidejon patrujscienca muzeo, kiu estas malfermita tutjare.

El urba arkitekturo konserviĝis nur malmulte, granda parto de konstruaĵoj fariĝis viktimo de incendioj, precipe tiu en 1787. Domoj estas plejparte empiraj el tempo post la jaro 1820. Novrenesanca urbodomo el 1823 estis en 1884 alikonstruita.

 Literaturo 
 PANÁČEK, Jaroslav; VOJTÍŠKOVÁ, Marie; SMEJKAL, Ladislav. Z dějin České Lípy. Česká Lípa : Sobotová, OVM, 1999.
 Z minulosti Děčínska a Českolipska IV., kolektiv autorů, vydalo Severočeské nakl. V Ústí n.L r.1985
 SMEJKAL, Ladislav. Českou Lípou krok za krokem. Česká Lípa : Magdaléna Sobotová, 2006.

Pluaj fotoj

 Referencoj 


Kategorio:Municipoj en distrikto Česká Lípa
Kategorio:Urboj en distrikto Česká Lípa
Kategorio:Distriktaj urboj en Ĉeĥio
Kategorio:Urboj en Bohemio
Kategorio:Setlejoj sur Ploučnice
Kategorio:Setlejoj en Zakupa montetaro