Gaŭlio

Gaŭlio () aŭ Gaŭlujo estas la tradicia vivteritorio de la historia kelta popolo de gaŭloj (latine galli). Dum la teritorio de nuntempa norda Italio, latine nomata , ankaŭ loĝata de keltoj, jam pli longe apartenis al Romio, la kelte loĝata kontinenta teritorio norde kaj okcidente de la Alpoj, latine nomata , nur en la 1-a jarcento antaŭ nia erao ĝi estis konkerita fare de la armeo de la Romia Imperio - kutime per la esperantlingva gentonomo gaŭloj kaj la teritoria nomo Gaŭlujo oni nur celas la areon de , ne la keltojn en . Ene de la romia imperio post multaj limŝanĝoj en la 1-a jarcento de nia erao disdividiĝis al kvar romiaj provincoj:

maldekstre|eta|300ra|<center>la romiaj provincoj dum la jaro 116, sub imperiestro Trajanus
  en la sudo, borde de la mediteranea maro,
  en la centro,
  en la nordo kaj
  en la sudokcidento.

Tre krude la historiaj limoj de  similas al la limoj de la nuntempa ŝtato Francio, sed neniel precize. Fakte la limoj de la romiaj provincoj dum ties ekzisto forte ŝanĝiĝis.

En la 1-a jarcento antaŭ nia erao, kiam la romia imperio batalis kontraŭ la gaŭloj kaj ankoraŭ ne konkeris grandajn partojn de Ĝermanio, la centra provinco poste nomata  ankoraŭ havis la nomon  kaj etendiĝis ĝis la Rejno kaj la Bodenlago, do okcidente enhavis multajn teritoriojn loĝatajn de ĝermanoj, kaj ankaŭ la norda provinco  havis okcidentan limon ĉe la Rejno kaj enhavis romiajn fortikaĵojn kiel la nuntempaj urboj Kolonjo kaj Bonno. Kiam ekestis la romiaj provincoj  kaj , el kiuj la lasta ankaŭ ampleksis la teritorion de nuna okcidenta Svislando, la provincaj limoj pli koncentriĝis al la vera etna vivteritorio de la gaŭloj. La norda provinco  daŭre ampleksis krom norda nuntempa Francio grandan parton de nuntempa Belgio, la sudon de nuntempa Nederlando kaj la teritorion de Luksemburgo.

La romianoj distingis inter Cisalpa Gaŭlio (Padio) kaj Transalpa Gaŭlio (Francio, Belgio). Tiun ĉi ili dividis al Belga, Liona (Kelta) kaj Akvitania Gaŭlioj. En la du unuaj partoj loĝadis du diversaj keltaj triboj (la tiel-nomataj gaŭloj), dum en la Akvitana parto loĝadis akvitanoj, kies etno estis praeŭska. Julio Cezaro en sia libro De Bello Gallico (Pri la gaŭlia milito) donas priskribon de la lando kaj komencas la libron per la priskribo de la loĝantaro:

 Bildaro 

 Vidu ankaŭ 
 Gaŭla Imperio, latine Imperium Galliarum, fakte romia separatisma regno en la ĝermanaj, gaŭlaj, britaj kaj iberiaj romiaj provincoj, inter 260 kaj 174
 Frankoj
 Vercingetorix
 Historio de Belgio
 Historio de Francio
 Historio de Germanio
 Grek-romia antikvo
 Romia imperio

 Eksteraj ligiloj 

 http://classics.mit.edu/Caesar/gallic.html 
 http://www.britannica.com/EBchecked/topic/227066/Gaul
 http://www.heritage-history.com/www/heritage.php?Dir=wars&FileName=wars_gallic.php 


Kategorio:Historio de Francio
Kategorio:Historio de Italio