Tábor

Tiu ĉi artikolo temas pri urbo en samnomata distrikto. Pri parto de municipo Velké Heraltice temas artikolo Tábor (Velké Heraltice).

eta|dekstra|250ra|Elaviadila vido al Tábor
Tábor () estas urbo en Ĉeĥio. Ĝi situas en la norda parto de Sudbohemia regiono, sur la rivero Lužnice, 80 km sude de la ĉefurbo Prago kaj 60 km norde de České Budějovice. Unike konservita mezepoketosa historia urbo proklamita kiel protektata monumentrezervejo, origine fondita de husanoj kaj nomita laŭ la biblia monto Tabor. Vivas ĉi tie  (). Laŭ la urbo nomiĝas Tabora montetaro.

Tábor estas grava centro de turismo, trafiko, industrio, kulturo kaj klerigado en la regiono.

 Historio 
Laŭ trovaĵoj la loko estis loĝata jam en la tempo de keltoj. En la 2-a duono de la 13-a jarcento estis konstruita burgo Burgejo. Apud la burgo elkreskis loĝdomaro de urba tipo. Fundamenton de la nuna Tábor metis Jan Žižka el Trocnov en la jaro 1420. Tiam ĝi estis zorgeme riparita, fortikigita kaj ĝi antaŭiĝis inter ĉiujn bohemiajn urbojn. Imperiestro Zigmundo la 1-a, en klopodo favorigi por si la urbon, avancigis Táboron en la jaro 1437 je reĝa urbo. En la jaro 1452 landa administranto Jiří z Poděbrad humiligis la urbon, li konkeris ĝin, kaj Tábor devis subiĝi al ĝenerala landa ordeno.

Politike la urbo staris je flanko de Jiří z Poděbrad kaj ĝi kreis ankaŭ bonan rilaton al reĝo Vladislao la 2-a Jagello. En la jaroj 1532 kaj 1552 la urbo suferis pro incendioj. En la jaro 1547 la urbo ekrezistis al imperiestro Ferdinando la 1-a. Tiu subpremis la ribelon kaj Tábor estis senigita de vico da posedaĵoj. En la jaro 1611 ĝi estis prirabita de invado de pasovanoj. Post nobelara ribelo ĝi estis post longdaŭra sieĝado konkerita en la jaro 1621 de la imperiestra soldataro kaj en la jaro 1648 de svedoj. La urbo suferis grandajn perdojn kaj ekde tiu tempo ĝi jam neniam rekonsciiĝis. Ĝi plu restis meti-agrikultura urbo kaj samtempe grandega armea fortreso, tial ĝi estis ofte celo de malamikaj armeoj. En la jaro 1742 okupis ĝin francoj kaj bavoroj, en la jaro 1744 prusoj. En la jaro 1788, dum josefa tempo, estis deprenita aŭtonomio de la reĝaj urboj kaj anstataŭ ĝi estis enoficigitaj imperiestraj burggrafoj. Tiuj ĉi ŝanĝoj estis kunigitaj kun forta germanigo. La 19-a jarcento alportis post longa tempo denove prosperon de socia, lerneja kaj kultura vivo. Starigon de monumento al Jan Žižka en la jaro 1877 oni konsideras memorinda evento. Evoluis ankaŭ lernejaferoj. La urbo fondis en la jaro 1862 realan gimnazion, kio estis la unua gimnazio, kies instrulingvo estis ekskluzive la ĉeĥa lingvo, en la eksa monarĥio. Ankaŭ nove malfermita pli alta ekonomia kaj ekonomie-industria landa lernejo famigis la urbon eĉ malantaŭ limoj. La ekonomia evoluo alportis ankaŭ grandegan kreskon de loĝantoj.

 Loĝantaro 

 Membrigo de urbo 
La urbo havas 15 partojn:

 Vidindaĵoj 
 ĉefplaco de Jan Žižka, sur kiu origine staradis ŝtontabloj, ĉe kiuj táboranoj akceptis utrakvismon, kaj komunuma ligna barelo, en kiun oni metis monon por bezonoj de la urbo:
 malnova urbodomo, kvarala konstruaĵo el 1440 en malfrugotika stilo, servanta nuntempe kiel sidejo de Husana muzeo, enirejo al la subterejo, okazloko de kulturaj aranĝoj
 Dekana preĝejo de Transformiĝo de Sinjoro sur la monto Tabor, konstruita en 1440-1512, rekonstruita en renesanca kaj novgotika stiloj; 78m alta gotika turo kun baroka kupolo estas la plej alta tura en Sudbohemia regiono
 monumento de Jan Žižka kaj urbanaj domoj

 burgo, el kiu konserviĝis nur ronda turo Kotnov kun aligita Pordejo de Bechyně, nuntempe muzea ekspozicio pri ...
 Jordán - la plej aĝa akvorezervujo en tuta Mezeŭropo, fondita en 1492 kun areo de 50 hektaroj kaj profundeco ĝis 18 m
 parko de Hus, aranĝita en 1997, kun granda skulptaro "Majstro Jan Hus" de elstara ĉeĥa skulptisto František Bílek (1872-1941) el 1928

urbanaj domoj:
 Lichkovický dům (domo de Lichkovic-anoj), devenanta el la tempo ĉirkaŭ la jaro 1440 kaj alikonstruita post granda incendio en la jaro 1532;
 Ctiborův dům (domo de Ctibor) unu el la plej rimarkindaj domoj sur la ĉefplaco
La domo omo devenas el la tempo post la jaro 1532. Antaŭ la domo ĝis hodiaŭ konserviĝis ŝtontablo, la altaro el la tempo de husanoj, el kiu táboranoj akceptis utrakvismon.
 Škrochův dům (domo de Škroch), unu el la plej elstaraj gotike-renesancaj urbaj konstruaĵoj en tuta Bohemio.

 Subterejo en Tábor 
Mezepokaj katakomboj en Tábor: Konstruado de keloj kaj subteraj katakomboj havis strategian, ŝirman kaj deponejan signifon. La subtera labirinto estas sub la placo. La kelojn ni trovos en du etaĝoj, volboj havas interspacon preskaŭ 6,6 m. La dua subtera etaĝo ne kreas kompletan sistemon, la unuopaj keloj ne estas kun la ceteraj ĉiam kunigitaj. La nivelo de la dua etaĝo enpenetras en profundaĵon preskaŭ 9 m. La estiĝon de la keloj ni envicigas en la tempon ĉirkaŭ la jaro 1500 kaj en komencon de la 16-a jarcento. Oni komencis haki la koridorojn kaj la kelojn precipe pro kaŭzo de ŝirmo de la loĝantoj antaŭ multnombraj incendioj. En limdisiĝo de 150 jaroj ĉi tie brulis proksimume kvindekfoje kaj dum tiuj ĉi katastrofoj la urbanoj kaŝis siajn bezonaĵojn en la subterejon. Sed ili kaŝis ĉi tien ankaŭ nutraĵojn kaj bieron, kiun oni kuiris en Tábor. La strategia signifo de la katakomboj validiĝis en la tempoj de milita endanĝerigo. En la jaro 1937 estis alirebligitaj por publiko la unuaj tri keloj, el kiuj unu estas sub la urbodomo kaj la alia sub preĝejo, staranta en la placo. Nuntempe estas por publiko alirebla parto de la subteraj koridoroj, kondukantaj sub la placo de Tábor kaj kies longeco estas preskaŭ 800 metroj. La enirejo en la subterejon estas en la malnova urbodomo kaj la elirejo en malantaŭa parto de domo n-ro 6.

 Ĉirkaŭaĵo 

 Famaj personoj 
 Oskar Nedbal, muzikkomponisto
 Edvard Beneš
 František Zelenka
 Venceslav Trnka, kuracisto, rektoro

 Ĝemelurboj 





 Esperanto 
En jaro 1999 okazis en Tábor la 9-a kongreso de Ĉeĥa Esperanto-Asocio.

 Literaturo 
 Augusta, Pavel / Klínková, Hana: Kniha o městě Tábor. Praha 2001. ISBN 80-86098-18-4.
 Berwid-Buquoy, Christiane: Tabor-Meschitz. BI-HI Verlag: Berlin 2005. ISBN 3-924933-07-3. ĉeĥe, germane

 Vidu ankaŭ 
 Subterejo en Ĉeĥio

 Eksteraj ligiloj 
 Oficiala urba retpaĝo  ĉeĥe, germane, angle
 Retpaĝo de Husana muzeo ĉeĥe, germane, angle


Kategorio:Municipoj en distrikto Tábor
Kategorio:Urboj en distrikto Tábor
Kategorio:Subterejo en Ĉeĥio
Kategorio:Distriktaj urboj en Ĉeĥio
Kategorio:Urboj en Bohemio
Kategorio:Setlejoj en Tabora montetaro
Kategorio:Setlejoj sur Lužnice
Kategorio:Jakobaj vojoj en Ĉeĥio