Cork

Korko (,  [kork]) estas irlanda urbo en Graflando Cork ĉe la suda marbordo de la insulo. Ĝi estas la dua plej granda urbo de la respubliko, post Dublino.

Ĝi situas preskaŭ ĉe la bordo de la Kelta Maro, al kiu ĝin ligas rivero Lee. La rivero dispartigas la urbon kaj mem dispartiĝas, formante insuleton, kiu konsistigas gravan parton de la urbocentro. Cork posedas marhavenon ne sensignifan, en la proksima setlejo Cobh.

 Alto: marnivelo
 Areo: 36,3 km²
 Loĝantaro (2006): 119 418Census 2006 — Volume 1 - Population Classified by Area, 2007-04-27 – Central Statistics Office (Irlando). PDF (4.22 MB)

Ĉar la ĉefurbo Dublino kvazaŭ ĉiam estis sub domina politika kaj kultura influo angla, multaj Cork-anoj konsideras sian urbon la vera kultura ĉefurbo de la lando.

eta|Ponto de Patriko en Cork

 Historio 
Cork ĉiam estis konsiderata ribela urbo, de la vikinga tempo ĝis ĝiaj lastaj okupantoj anglaj, kiuj nomis la urbon kaj ĝian ĉirkaŭan teritorion the Rebel County (= la ribela graflando). La origino de tiu nomo estas ribelo kontraŭ Henriko la 7-a, en kiu helpis anoj de Cork.

La urbo havas sufiĉe malnovan originon; certaj spuroj de ĝia ekzisto estas de antaŭ 800 jaroj, kiam ĝi aperis sur reĝaj mapoj konfirmitaj de Johano Senlanda en 1185. Kredeble ĝi estis fondita kiel monaĥeja komplekso de s-ta Finbar; laŭ legendo en la jaro 606.

Dum la sekvaj jarcentoj okazadis atakoj de vikingoj kaj skandinavianoj, kiuj kaŭzis detruojn kaj rekonstruojn de la urbo ĝis la fina konstruo de urbodefenda muro, de kiu ankoraŭ restas multaj partoj kaj la centra pordego.

Ankaŭ en la moderna historio Cork havis elstaran rolon. Michael Collins devenis el ĝia distrikto, kiu estis ankaŭ bastiono de IRA dum la Irlanda Milito de Sendependeco kaj centro de tiuj, kiuj kontraŭis la anglan-irlandan traktaton dum la enlanda milito de 1922.

 Urbonomo 
La angla nomo de la urbo deriviĝas de la gaela formo Corcaigh, kiu laŭlitere signifas "marĉejo" kaj rilatas al la situo ĉe rivero Lee. Male al aliaj urbonomoj tiu nomo estis de la angloj nek tradukita nek prononce adaptita, sed simple kripligita.

 Elstaruloj kun rilato al Cork 
 Robert Bell, verkisto

 Urboĝemelecoj 
  (1969)
  (1982)
  (1984)
  (1988)
  (1994)
  (2005)

En 2005 Cork estis Eŭropa Kultura Ĉefurbo.

 Esperanto 
Laŭ la Enciklopedio de Esperanto en Cork naskiĝis James Charles O'Connor.

 Referencoj 

Kategorio:Urboj de Irlando