Kiŝinevo

Chișinău [elp. kiŝinəŭ] - , , , , kp. PIV - estas la ĉefurbo de Moldavio. 

La urbo etendiĝas sur areo de 161,2 km² kun ĉirkaŭ 665 500 loĝantoj (ĉ. 17% de la tuta loĝantaro de Moldavio, stato 2000). La urbo estas dividita en 5 distriktojn: Centru, Botanica, Buiucani, Rîșcani, Ciocana.
En Kiŝinevo troviĝas unu universitato, 6 aliaj altlernejoj, teatro, muzeoj kaj kulturejoj.

 Historio 
Kiŝinevo estis fondita en 1466 en la Princlando Moldavio, sed post iom da tempo ĝi venis sub la regon de la Osmana Imperio. La urbon konkeris en 1812 Rusio.

La Pogromo de Kiŝinevo (, signifanta buĉado) aŭ ) estis kontraŭjuda pogromo kiuj okazis en 1903 kaj en pli malgranda kvanto en 1905 en Kiŝinevo. Dekoj de judoj estis mortigitaj en la pogromo, dekoj pliaj estis grave vunditaj, pli ol 500 estis malpeze vunditaj kaj pli ol 700 hejmoj kaj multaj entreprenoj estis prirabitaj kaj detruitaj.

Inter 1918 kaj 1940 la urbo apartenis al Rumanio. Post la dua mondmilito ĝi apartenis al Sovetunio kiel ĉefurbo de Moldavia Sovetrespubliko (1945–1991). Ekde 1991 la urbo estas la ĉefurbo de la sendependa Moldavio.

 Geografio 
Kiŝinevo kuŝas en la centro de Moldavio, en la produktema regiono (vino- kaj fruktokultivado) ĉe la rivero Bâc.
Demografio
Etna strukturo
Etna strukturo laŭ datumoj de censo de la jaro 2014http://pop-stat.mashke.org/moldova-ethnic-comm2014.htm:
 Etno  Kvanto de homoj  %  Moldavoj 254.015  74.91% Rusoj  37.423  11.03% Ukrainoj  23.334  6.88% Bulgaroj  4279  1.26% Gagauzoj  2713  0.80% Ciganoj  102  0.03% Aliaj etnoj  5138  1.51% Nekonate  12.075  3.56% Sume  339.079  100%
Lingva strukturo
Lingva strukturo laŭ datumoj de censo de la jaro 2014http://pop-stat.mashke.org/moldova-ethnic-comm2014.htm:
 Lingvo  Kvanto de hejmparolantoj  %  Rumana 220.215  64.94% Rusa  100.816  29.79% Ukraina  860  0.25% Bulgara  272  0.08% Gagauza  132  0.03% Cigana  41  0.01% Aliaj lingvoj  2259  0.66% Plurlingvuloj  14.484  4.27% Sume  339.079  100%

 Ekonomio kaj trafiko 
Kiŝinevo posedas antaŭ ĉio nutran industrion, tiel oni povas trovi tie grandajn vinfarajn uzinojn, frukto- kaj legomindustrion, tabakindustrion, teksaĵindustrion. Sude de Kiŝinevo troviĝas la Kiŝineva Internacia Flughaveno, krom tio la urbo kuŝas ĉe la ĉefa fervojlinio Ateno / Istanbulo–Moskvo.
Apud la granda ripozumareo de Muelejvalparko okazas ĉiujare ĉ. 20 foiroj sub la ŝirmo de MoldExp.

 Partneraj urboj 
Inter la partneraj urboj estas
 20px Mannheim en Germanio

 Personoj rilataj al la urbo 
Alecu Russo
Alexandru Bernardazzi, arĥitekto
Grzegorz Grzeban, ĥemiisto kaj ŝakludanto pola
 Ion Ceban, urbestro
Jakob Bernstein-Kohan, kuracisto kaj cionisto
Maria Cebotari, kantistino
 Rolf Friedmann, pentristo
Rudolf Faltin, misiisto kaj animzorganto

 Vidindaĵoj 
Aleo de moldavaj regantoj (inaŭguro en 2004): 10 bronzaj bustoskulptaĵoj ĉe la defenda ministerio, nome de Bogdan la 1-a, Stefano la 3-a, Petru la 1-a Mușat, Alexandru cel Bun (Aleksandro la Bona), Bogdan la 3-a, Petru Rareș, Alexandru Lăpușneanu, Ioan Vodă cel Cumplit (princo Johano la Terura), Vasile Lupu kaj Dimitrie Cantemir.
Arboreto apud Muelejvalparko (kie estas ankaŭ foira spaco kaj Aventura-distrigparko)
Bulvardo Stefano la 3-a
Cirko ŝtata de Kiŝinevo
Juda tombejo de Kiŝinevo
‎Katedralo Dia providenco, romkatolika
Katedralo Naskiĝo de Jesuo (ortodoksa) kun impona kampanilo
Triumfarko de Kiŝinevo

Servoj
Nacia muzeo pri etnologio kaj natura historio (MNEIN)
Rusta muzeo, subĉiela muzeo kritikanta burokratismon
Ŝtata Universitato de Moldavio
 Trolebusa transporto en Kiŝinevo
Zimbru-stadiono (piedpilka, en la kvartalo Botanica)

 Notoj 

Kiŝinevo
Kategorio:Urboj de Moldavio