Rodano

Rodano (, ) estas rivero longa je 812 kilometroj (el kiuj 290 km en Svislando), kiu fontas ĉe la Rodan-Glaĉero en Svislando, trafluas Valezon, trairas la lagon Lemano, trafluas la sudorientan Francion. En Arles ĝi disforkiĝas en du brakojn. La ĉefbrako alfluas kiel Granda Rodano (Grand Rhône) en Marseille al Mediteraneo, kaj la alia brako kiel Eta Rodano (Petit Rhône) almariĝas ĉe Saintes-Maries-de-la-Mer.

El ĉiuj riveroj, kiuj alfluas al Mediteraneo, Rodano havas la due plej grandan debiton post Nilo.

La mita rivero Eridano estas identigita ĉu kiel Rodano, ĉu kiel Pado.

 Etimologio 
Laŭ kelta etimologio, la nomo venus de "Rhôdan" (rapide turniĝi), sed Plinio la pli maljuna en sia "Naturalis Historia", opiniis ke la nomo venas de urbo Rhoda aŭ Rhodanusia, kolonio de rodisanoj, apud la nuna Aigues-Mortes.

En Kantono Valezo, ĝia germana nomo estas Rotten.

 Geografio 
La Rodana fonto estas en Kantono Valezo, (Svislando), el la Rodan-Glaĉero en la montarmasivo Sankt-Gotardo (franclingve : Le massif du Saint-Gothard, germanlingve: Gotthardmassiv), ĝi trafluas Valezon. Apud la svisa urbo Martigny, Rodano turniĝas norden en la tiel nomata Rodana Kubuto kaj enfluas en la lagon Lemano inter la svisaj urboj Port-Valais kaj Noville, formante malgrandan riverdelton. Ĝi elfluas el Lemano apud Ĝenevo, kie ĝi ricevas la riveron Arve.

Ĝi eniras Francujon, sekvante la landlimon inter la urbetoj Gaillardin kaj Pougny. Ĝia fluejo sinuas ĝis Liono, tie ĝi ricevas ĝian pli longan alfluanton: rivero Saône. De tie, ĝi fluas suden inter Alpoj kaj la Centra Masivo en la Rodana Sulko. En Arles ĝi disforkiĝas en du brakojn. La ĉefbrako alfluas kiel Granda Rodano (Grand Rhône) en Marseille al la Mediteraneo, kaj la alia brako kiel Eta Rodano (Petit Rhône) almariĝas ĉe Saintes-Maries-de-la-Mer. Inter tiuj brakoj estas la riverdelto Kamargo.

 Gravaj alfluantoj 
 Svisaj alfluantoj 
 Goneri
 Ägine
 Minstigerbach
 Blinne
 Bina
 Masa
 Saltina
 Vispa
 Lonza
 Turtmana
 Raspille
 Navizence
 Rèche
 Lienne
 Borgne (Val d'Hérens)
 Printze
 Sionne
 Morge
 Losentse
 Lizerne
 Fare
 Salentse
 Dranse
 Trient
 Avançon
 Vieze
 Gryonne
 Grande Eau
 Arve
 Allondon
 Laire

 Alfluantoj en la Lago Lemano (svisa bordo)
 Veveyse
 Venoge
 Morges
 Aubonne
 Promenthouse
 Versoix

 Francaj alfluantoj 
 Alfluantoj en la Lago Lemano (franca bordo)
 Morge
 Dranse

 Valserine
 Dorches
 Les Usses
 Fier
 Canal de Savières La ununura reversebla akvofluo de Eŭropo
 Séran
 Furans
 Guiers
 Perna
 Bourbe
 Ain
 Saono (riversistemo Saono-Doubs)
 Yzeron
 Gier
 Gère
 Varèze
 Cance
 Ay
 Galaure
 Doŭ
 Izero
 Mialan
 Véore
 Eyrieux
 Drôme
 Ouvèze en Vaucluse
 Payre
 Lavezon
 Roubion

 Escoutay
 Lez
 Ardèche
 Cèze
 Eygues
 Ouvèze en Ardèche
 Durance
 Gard

La rivero Saono ĉe la alfluo al Rodano en Liono jam pasis plian longecon la Rodano mem kaj se oni aldonas la ĉefan alfluanton de Saono, la riveron Doubs, tiam la riversistemo Doubs-Saono-Rodano havas totalan longecon de 1025 km.

 Urboj laŭlonge de Rodano 
 Obergoms
 Brig-Glis
 Sierre
 Siono, ĉefurbo de Kantono Valezo
 Vetroz
 Martigny
 Saint-Maurice
 Massongex
 Monthey
 Ĝenevo, ĉefurbo de Kantono Ĝenevo
Vidu ankaŭ la urbojn de Lago Lemano
 Bellegarde-sur-Valserine
 Saint-Solin-en-Bugey
 Liono
 Givors
 Vienne
 Saint-Ranbert-d'Albon
 Tain-L'Hermitage
 Valence
 Montélimar
 Pierrelatte
 Pont-Saint-Esprit
 Roquemaure
 Châteauneuf-du-Pape
 Avignon
 Tarascon
 Arles
 Marseille

 Rodano kiel trafikvojo 
Granda parto de la rivero estas utiligebla kiel akvovojo sub la nomo Voies Navigables le Rhône kaj estas prizorgata de la ŝtata kompanio Compagnie Nationale du Rhône. Oni ŝuldas al ĝi la konstruon de akvobaraĵoj kiuj reguligas la altakvojn kaj donas hidroelektran energion (15 miliardoj da kWh en 2007).

Estas du sendependaj partoj
 La supera parto Haute Rhône
 La parto de Lyon ĝis la Mediteranea maro
La rivero ne taŭgas por senspertuloj. La akvofluo estas forta kaj de tempo al tempo aldoniĝas la forta verto (france Mistral)

En Lyon alfluas la rivero Saône, laŭ kiu eblas vojaĝi pli norden. En Chalon-sur-Saône renkontiĝas akvovojoj al la river' Rejno kaj al la meza kaj norda partoj de Francio.

 Referencoj 

 Vidu ankaŭ 
 Bouches-du-Rhône
 Francaj regionoj
 Rodano-Alpoj
 Federacio Esperantista Rodana

 Eksteraj ligiloj 

 Manlibro pri la akvovojo
 oficiala retpaĝo de compagnie Nationale du Rhône C.N.R 
 Aktualaj informoj
 Detala mapo kun havenoj, kluzoj ktp. (Por utiligi, oni devas akcepti la kondixojn! Poste elekti "Découvrir le Rhône")
 Informoj pri turismaj havenoj
 NoorderSoft Datumbazo de akvaj vojoj (Varbado por komerca programo)
 Akvaj vojoj en Francio
 Retejo de la inundoj de Liono de 1856 (en franca lingvo) 

Kategorio:Riveroj en Francio
Kategorio:Riveroj en Svislando
*
Kategorio:Kantono Valezo
Kategorio:Kantono Ĝenevo
Kategorio:Riveroj de la Alpoj
Kategorio:Internaciaj riveroj