Urtikacoj

eta|Parietaria officinalis (ilustraĵo).
La urtikacoj () estas planta familio el la dukotiledonaj angiospermoj. Tiu familio apartenas al la ordo rozaloj (Rosales). Ĝi enhavas ĉirkaŭ 50 genrojn kaj preskaŭ 1500 speciojn. Ĝia tipa genro estas urtikourtiko en PIV ĉe vortaro.net.

Ili estas moltigaj plantoj, sen laktosuko kaj kun simplaj folioj. Ili havas ofte brulharojn. La plantoj estas unu aŭ duseksaj. La floroj estas kvarpartaj kaj ili ventopolenitaj. Frukto estas glano aŭ drupo. . La tropikaj genroj uzatas por teksaĵoj.

Floroformulo: P2+2A2+2G(2) supre staranta ovario.

 Taksonomio 
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (23 maj. 2020)Urticaceae ĉe World Flora OnlineUrticaceae ĉe The Plant List, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomojListo de plantoj baza ĉe Google Sheets:

 Angiospermae - angiospermoj
 Rosales Bercht. & J.Presl - rozaloj
 Urticaceae Juss. - urtikacoj
 Achudemia Blume - akudemio
 Archiboehmeria C.J. Chen - arkibemerio
 Astrothalamus C.B. Rob. - astrotalamo
 Australina Gaudich. - aŭstralino
 Boehmeria Jacq. - bemeriobemerio en PIV ĉe vortaro.net
 Cecropia Loefl. - cekropio
 Chamabainia Wight - kamabainio
 Coussapoa Aubl. - kusapoo
 Cypholophus Wedd. - cifolofo
 Debregeasia Gaudich. - debregeazio
 Dendrocnide Miq. - dendroknido
 Didymodoxa E. Mey. ex Wedd. - didimodokso
 Discocnide Chew - diskoknido
 Droguetia Gaudich. - drogetio
 Elatostema J.R. Forst. & G. Forst. - elatostemo
 Forsskaolea L. - forskaoleo
 Gesnouinia Gaudich. - gesnuinio
 Gibbsia Rendle - gibsio
 Girardinia Gaudich. - girardinio
 Gonostegia Turcz. - gonostegio
 Gyrotaenia Griseb. - girotenio
 Hemistylus Benth. - hemistilo
 Hesperocnide Torr. - hesperoknido
 Laportea Gaudich. - laporteo
 Lecanthus Wedd. - lekantuso
 Leucosyke Zoll. & Moritzi - leŭkosiko
 Maoutia Wedd. - mautio
 Musanga R. Br. in Tuckey - muzango
 Myrianthus P. Beauv. - mirianto
 Myriocarpa Benth. - miriokarpo
 Nanocnide Blume - nanoknido
 Neodistemon Babu & A. N. Henry - neodistemono
 Neraudia Gaudich. - neraŭdio
 Nothocnide Blume ex Chew - notoknido
 Obetia Gaudich. - obetio
 Oreocnide Miq. - oreoknido
 Parietaria L. - parietarioparietario en PIV ĉe vortaro.net
 Pellionia Gaudich. - pelionio
 Phenax Wedd. - fenako
 Pilea Lindl. - pileo
 Pipturus Wedd. - pipturo
 Poikilospermum Zipp. ex Miq. - pojkilospermo
 Pourouma Aubl. - purumo
 Pouzolzia Gaudich. - puzolzio
 Procris Comm. ex Juss. - prokrido
 Robinsoniodendron Merr. - robinsoniodendro
 Rousselia Gaudich. - ruseliao
 Sarcochlamys Gaudich. - sarkoklamido
 Soleirolia Gaudich. - soleirolio
 Touchardia Gaudich. - tuĉardio
 Urera Gaudich. - urero
 Urtica L. - urtiko
 Urticastrum - urtikastro
 Villebrunea Gaudich. ex Wedd. - vilebruneo

*genro akceptita en TPL sed ne en WFO, kiu tamen akceptas ĝiajn speciojn.

 Kelkaj taksonoj 
 Urtiko (Urtica) estas genro kun unu aŭ plurjaraj herboj kun duope kontraŭe sidantaj folioj, surhavantaj kaŭstikaĵ-enhavantajn brulharojn, kiuj ĉe eta tuŝo al la folioj kaŭzas brulan jukon. La specioj havas ne okulfrapajn verdecajn florojn en glomeruloj aŭ spikoj el la akseloj.
 Eta urtiko (Urtica urens): duope kontraŭesidantaj folioj, kun segila rando. Unujara herbo, kiu ŝatas la nitrogenriĉan grundon. Nutraĵo por kortbirdaro (ankaŭ diserigite).
 Granda urtiko (Urtica dioica): herba staŭda florplanto, kiu ŝatas la nitrogenriĉan grundon. Nutraĵo por kortbirdaro (ankaŭ diserigite).
 Parietario (Parietaria) – estas genro de herboj, inter ili oficina peritario (Parietaria officinalis), kiu kreskas sur muraĵoj kaj havas disajn, elipsajn foliojn kaj verdecajn glomerule aranĝitajn florojn kun kvar envolviĝintaj stamenoj, kiu ĉe tuŝetosubite eklsaltas kaj disŝutas la polenon. Ili ne havas brulharojn.
 Bemerio (Boehmeria)
 Ramio estas plurjara orientazia herbo (Boehmeria nivea) kun 1-2 m altaj tigoj, longapetiolaj dorsflanke blanke feltaj folioj kaj malgrandaj, unuseksaj floroj ne okulfrapaj. La bastfibroj el la trunkoŝelo estas utiligitaj por multspecaj teksaĵoj (velo, mebloteksaĵo).

 Referencoj 

Kategorio:Magnoliofitoj
Kategorio:Urtikacoj
Kategorio:Plantofamilioj