Lucien Tesnière

Lucien TESNIÈRE [lisje tenjer] (ĉi-sube TENJERO; naskita en 1893, mortinta en 1954) estis 
franca lingvosciencisto kaj profesoro en Strasburgo (1924), poste en Montpellier (1937). Li eldonis verkojn pri slavaj lingvoj, sed li estas precipe konata kiel iu el la
iniciatintoj de dependogramatikoj. Oni kutime kalkulas
lin en strukturismo.

 Lingvoteorio 
Tenjero prezentas la sintaksan konstruon de frazoj en
originala kaj rilate al sia epoko tre sistema maniero. Li
uzas grafikajn arbojn por ilustri siajn analizojn.

 Valento 
Tenjero konsideras, ke vortoj – iel simile al
ĥemiaj substancoj – havas valentojn. Valento estas
la nombro kaj specoj de necesaj dependaĵoj, kiujn vorto
atendas. Ekzemple pluvas estas nul-valenta (ĝi povas
solestari), dormas estas unu-valenta (ĝi atendas rolon
de subjekto), 'batas' estas du-valenta (ĝi atendas rolojn
de subjekto kaj objekto).

(Ellaseblaj komplementoj, ekzemple la lokindiko en
pluvas en madrido, ne kalkuliĝas kiel valenteroj.)

 Transklasigo 
Tenjero uzas kvar bazajn vortklasojn, nome verbon,
adverbon, substantivon kaj adjektivon, kiujn li signas per
iliaj respektivaj esperantaj finaĵoj: i, e, o, a. Aliajn
vortspecojn li ne prezentas kiel memstarajn klasojn, sed
kiel rimedojn por situacie ŝanĝi la klasojn de la
ĉefvortoj.

Ekzemple li konsideras, ke rolvorteto povas ŝanĝi la
klason de o-vorto al e-vorto: en
la kato dormas sur mato, la vorteto sur ŝanĝas
la o-klason de mato al e-klaso, tiel ke la tuto
sur mato funkcias adverbe,
alivorte ĝi samvaloras kiel mate aŭ surmate.

Transklasigo okazas ankaŭ sen marko. Ekzemple en
pluraj opinias tiel, li konsideras ke pluraj
transiĝas de a- klaso al o-klaso sen aŭdebla marko.

 Dependigo kaj kunigo 
Tenjero rigardas la tradicie proksimajn kunordigajn konjunkciojn
(kaj, aŭ...) kaj subordigajn konjunkciojn (kvankam, ke...)
kiel radikale malsamajn. Li distingas ilin kiel kunigilojn kaj
tranklasigilojn.

Kunigo horizontale ligas vortojn sen transklasigo, kaj
komunigas ilian rolon en la frazo. Kunigilo povas agi
diversnivele, inter vortoj: kato kaj muso aŭ inter
tutaj subfrazoj: li venis hieraŭ kaj ni trinkis bieron kune.
male transklasigilo dependigas tutan frazparton kaj
transklasigas ĝin: ke ŝanĝas tutan verban frazon al
o-vorto taŭga kiel subjekto, objekto aŭ alia tipa o-rolo:
ke li venis hieraŭ estis surprizo al mi.

 Postinfluo 
Tenjero estas ofte menciata en bibliografioj, sed ne tiom
ofte oni legas lian verkaron. Sub la samaj aŭ aliaj nomoj
dependogramatikoj reuzis liajn ideojn pri valento aŭ
kunigo. Male la ideo de transklasigo ĝis nun ne havis
sekvojn en la gramatikaj modeloj, kiuj multiĝis ekde la
1960aj jaroj.

 Verkaro 
 Petite grammaire russe, Henri Didier, Paris 1934.
 Cours élémentaire de syntaxe structurale, 1938.
 Cours de syntaxe structurale, 1943.
 Esquisse d'une syntaxe structurale, Klincksieck, Paris 1953.
 Éléments de syntaxe structurale, Klincksieck, Paris 1959. ISBN 2252018615
 Éléments de syntaxe structurale, Klincksieck, Paris 1988. Préface de Jean Fourquet, professeur à la Sorbonne. Deuxième édition revue et corrigée, cinquième tirage. ISBN 2-252-02620-0

Kategorio:Francaj lingvistoj
Kategorio:Sintaksistoj