Darmstadt

Darmstadt , en Esperanto Darmŝtato, estas germana urbo en suda Hesio, inter Frankfurt kaj Heidelberg.

Darmstadt estas eksterdistrikta urbo kaj administra centro de la distriktaro Darmstadt - la sudo de Hesio - kaj ties distrikto Darmstadt-Dieburg. Fine de la jaro  la komunumo havis  loĝantojn. La komunuma teritorio kovras areon de ĉ. 122 km². Ĝiaj koordinatoj estas 49° 52' norde kaj 8° 38' oriente; ĝia alto super marnivelo estas 167 metroj. La urbo apartenas al la ekonomia regiono Rejno-Majno. Ĝi ankaŭ estas universitata urbo.

La urba teritorio estas parto de la feria regiono "Monta Vojo" (germane "Bergstraße"), kiu de Darmstadt norde vojas suden, ĉe la okcidenta rando de la mezalta montaro Odenvaldo, ĝis la urbo Wiesloch.

La urbon ĉirkaŭas la distrikto Darmstadt-Dieburg (urboj Seeheim-Jugenheim sude, Pfungstadt okcidente, Weiterstadt norde, Dieburg, Groß-Umstadt, Reinheim kaj Babenhausen oriente). Najbaras la distriktoj Bergstraße sude (urboj Heppenheim, Bensheim), Groß-Gerau okcidente (urboj Groß-Gerau, Gernsheim), Offenbach norde (urboj Offenbach, Langen, Dietzenbach), kaj Odenwald sudoriente (urboj Erbach, Michelstadt, Bad König, Höchst).

La kemia elemento Darmŝtatio estas nomata laŭ la urbo, kie ĝi estis unue farita en la jaro 1994 per nuklea kunfandiĝo de plumbo kaj nikelo.

 Vidindaĵoj 
 Mathildenhöhe
 Nova sinagogo de Darmstadt
 Germana Akademio por Lingvo kaj Poezio
 Hesia Ŝtata Muzeo Darmstadt

 Servoj 
 Teknologia universitato Darmstadt
 Eŭropa Spac-Operacia Centro

 Administraj dividaĵoj 
 Darmstadt-Arheilgen norde
 Darmstadt-Bessungen centre sude
 Darmstadt-Eberstadt plej sude
 Darmstadt-Kranichstein nordoriente
 Darmstadt-Wixhausen plej norde

 Famuloj kun rilato al la urbo 
 Adolph Strecker, kemiisto
 Elisabeth Schumacher, grafikistino kaj kontraŭnaziulino
 Emilo de Hesio-Darmstadt, princo
 Fred Denger, verkisto kaj scenaristo
 Friedrich Marx, klasika filologo (kvartalo Bessungen)
 Reinhard Kekulé von Stradonitz, arĥeologo
 Hermann Pfeiffer, grafikisto kaj verkisto
 Johann Heinrich Merck, verkisto
 Ludwig von Hofmann, pentristo kaj grafikisto
 Menyhért Palágyi, filozofo (mortis surloke)
 Mirjam Pressler, verkistino kaj tradukistino
 Wilhelm Walloth, verkisto

 Transporto 
 Tramtransporto en Darmstadt
 20ra Germana aŭtovojo A5
 20ra Germana aŭtovojo A67
 20ra Federacia vojo 3
 20ra Federacia vojo 42

 Partneraj urboj 
eta|

Darmstadt havas partnerajn rilatojn kun la sekvaj urboj, kaj partnerajn rilatojn ankaŭ havas la Esperanto-grupoj de la koncernaj urboj:
 20ra Alkmaar, Nederlando, ekde 1958
 20ra Troyes, Francio, ekde 1958
 20ra Chesterfield, Britio, ekde 1959
 20ra Graz, Aŭstrio, ekde 1968
 20ra Trondheim, Norvegio, ekde 1968
 20ra Bursa, Turkio, ekde 1971
 20ra Płock, Pollando, ekde 1988
 20ra Szeged, Hungario, ekde 1990 20ra Gyönk, Hungario, ekde 1990
 20ra Freiberg, Saksio (Germanio), ekde 1990
 20ra Brescia (Breŝo), Italio, ekde 1991
 20ra Gstaad, Svislando, ekde 1991
 20ra Uĵhorodo, Ukrainio, ekde 1992
 20ra Liepāja, Latvio, ekde 1993
 20ra Logroño, Hispanio, ekde 2002
 20ra San Antonio, Usono, ekde 2017
 20ra Naharija, Israelo, ekde 2023

 Esperanto-movado 
Estas aktiva Esperanto-grupo kaj gastiganto de Pasporta Servo en la urbo. gazeta artikolo pri la grupo de 2013 en la retejo heinertown.de () bedaŭrinde ne plu atingeblas kaj rete ne arkiviĝis, sed esperanto-forum.org ekzemple en 2021 atentigas pri la aparte aktivaj kontaktoj inter la Esperanto-grupoj de Darmŝtato kaj la itala Breŝo () En la teknologia universitato antaŭe studis ekzemple Franz Kruse, Elisabeth Kuhl-Kruse kaj Remi Rudaitytė, en la 2010-aj jaroj tie studis Leo Sakaguchi, kiu grupigis ĉirkaŭ si studentan Esperanto-rondon, en la loka klubo aktivas interalie la lingvoinstruistino Maria Merla, la libroredaktistino Susanne Warmuth kaj la socia helpisto de rifuĝintoj Detlev Haußner,raporto pri la interpartner-urba renkontiĝo de 2011 en retejo de la grupo de Troyes  () lokan librovendejon gvidas Annsybill Kamphausen kaj ekde januaro 2016 kuracistan praktikejon en la urbocentro havas Thomas Pusch ... la listo de internacie aktivaj lokaj esperantistoj daŭrigeblus.

Cetere la franca bardo Ĵak le Puil en sia kanzono «Ĉiam tuj mi pretas diri jes por partopreno al kongres'» varbas pri la entuziasmo veeturi la Universalaj Kongresoj kaj en la longa listo de kongresoj sciigas ankaŭ novaĵon «malaperis tuta komitat' en la kongreso de Darmŝtat'». Tamen en Darmŝtato ankoraŭ neniam okazis Universala Kongreso (kaj al la komitato de UEA neniam okazis io ajn...), jen fabelis Ĵak le Puil.kanzono "Ĉiam tuj mi pretas diri jes por partopreno al kongres'" de Ĵak le Pŭil jen akompanas galerion de la veraj UK-oj - rimo pri la fikcia UK de Darmŝtato aŭdeblas en minuto 1:20

 Referencoj 

 Vidu ankaŭ 
 Hesio-Darmstadt, historia ŝtato
 Darmstadt-Bessungen, centre suda urboparto,  ĝis la jaro 1888 memstara komunumo, dokumente unuafoje menciita en 1002
 Darmstadt-Eberstadt, la plej suda urboparto, ĝis la jaro 1937 memstara komunumo, dokumente unuafoje menciita en 782
 Darmstadt-Arheilgen, norda urboparto, ankaŭ ĝi ĝis la jaro 1937 memstara komunumo, sed dokumente menciita nur en la 10-a jarcento
 Darmstadt-Kranichstein, nun la plej nordorienta urboparto, ĉaskastelo tie estas ekde 1580, sed urboparto nur konstruiĝis ekde majo 1968
 Darmstadt-Wixhausen, nun la plej norda urboparto, ĝis la jaro 1977 memstara komunumo, kun mezepoka loĝloka kerno unuafoje menciita en 1172 
 Darmŝtatio, kemia elemento

 Eksteraj ligiloj 
  ()


Kategorio:Eksterdistriktaj urboj de Hesio
Kategorio:Urboj de Hesio