Aŝĥabado

AŝĥabadoLa ĝis nun sola esperantlingva atlaso, Poŝatlaso de la mondo de 1971 el Prago, dokumentigas esperantigon "Aŝĥabado" en la du-paĝaj mapoj 15 kaj 20.kapvorto "Aŝĥabado" en la Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto (PIV), eventuale ekde 1991 ankaŭ esperantlingve nomebla Aŝgabato (turkmene Aşgabat) estas la ĉefurbo de Turkmenio.

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Kompare kun 797 900 loĝantoj (en 2005), ĝi estas la plej granda urbo de la lando. 

Ĝi situas en oazo de la dezerto Karakumo, ĉe la piedoj de Kopetdago, proksime al la limo de Irano.

En la urbo funkcias flughaveno, maŝinindustrio, elektrotekniko, teksaĵa kaj nutraĵa industrio. Ĝi estas kultura centro kun universitatoj, altlernejoj, teatroj, muzeoj kaj zoo.

 Historio 
La urbo evoluis ĉirkaŭ rusa milita apogejo, kiu estis establita en 1881 ĉe krucpunkto de pliaj karavanaj vojoj. Post aliĝo al la Transkaspia Fervojo, kiu interligas Kazaĥion kaj Uzbekion kun la Kaspia Maro, la urbo disvastiĝas daŭre ekde 1885. Inter 1919-1927 la urbo portis la nomon Poltorack.

En 1924, Aŝĥabado iĝis ĉefurbo de la Turkmena Soveta Socialisma Respubliko ene de Sovetunio. Okaze de grava sismo la 5-an de oktobro en 1948, la urbo tute detruiĝis, sed poste estis rekonstruita. En 1962, Aŝĥabado alligiĝis al la Karakuma kanalo. Tiu kanalo estas unu el la plej longaj surmonde kaj estas provizita el 600 kilometrojn oriente fluanta rivero Amudarja.

Post sendependiĝo de Turkmenio la 27-an de oktobro de 1991, Aŝĥabado iĝis la ĉefurbo de la regno.

 Vidindaĵoj 
Plimulto de la historiaj konstruaĵoj ruiniĝis dum la tertremoj (ĉefe en 1948). La centron de Aŝĥabado karakterizas ŝtalbetonaj kaj vitraj konstruaĵoj, kiuj do estas sismorezistaj.

Aparte vidindas la muzeoj pri plastikaj artoj, etnografio kaj historio; sed ankaŭ la botanika ĝardeno.

 Kultura kaj Distra Centro Alem
 Monumento al Neŭtraleco
 Statuo de la Hundo Alabay

 Vidu ankaŭ 
 Nisa (Turkmenio)

 Servoj 
 Internacia Flughaveno de Aŝĥabado

 Referencoj 

 Eksteraj ligiloj 
  http://www.vokrugsveta.ru/publishing/vs/archives/?item_id=399  Paĝo sur moderna Aŝgabato
 http://www.editions-harmattan.fr/index.asp?navig=catalogue&obj=livre&no=20654
 http://www.mekdep.com  
 http://www.turkmeniya.info 

Kategorio:Urboj de Turkmenio
Kategorio:Ĉefurboj de Azio
Kategorio:Aŝĥabado