Harco

La Harco,   estas la plej norda montaro de Germanio. Ĝi estas mezalta. Ĝia plej alta monto, Brocken , mezuras 1141 m kaj la dua plej alta Wurmberg 971 m super la marnivelo. La kerno de la mezalta montaro estas la Nacia Parko Harco, la plej granda arbara nacia parko de Germanio.

En la mezepoko la montaro nomiĝis ankoraŭ Hart, kio signifis montarbaro. Partoj de Harco apartenas al la federaciaj landoj Malsupra Saksio, Saksio-Anhalto kaj Turingio.
eta|dekstra|

 Geologia evoluo 
 Akvo 
 Riveroj kaj rojoj 
eta|dekstra|
eta|dekstra|

 Bode
 Ilse
 Innerste
 Oder
 Oker
 Söse
 Selke

 Flaŭro 
La naturaj arbaroj de la Altharco (germanlingve: Hochharz) konsistas el piceoj (Picea abies) kaj sorbusoj (Sorbus aucuparia), nur pli malsupre ol 600 m super marnivelo foliarboj dominas la arbaron. Ĉar la Harco en la 19-a jarcento per la ercminado plejparte estis senarbigita, la grafa ĉefforstisto (germanlingve: Oberforstmeister) Hans Dietrich von Zanthier (elparolu: cantje) evoluigis la koncepton reforstigi per rapide kreskantaj piceoj. Tiamaniere ekestis la hodiaŭ larĝe disvastigita picemonokulturo. Sed kontraste al la „harcpiceo“ la plantita piceo, origina el aliaj regionoj, malpli sukcese rezistas al la streso per neĝo kaj glacio, pro tio ĝi ankaŭ estas pli vundiĝema per bostrik-atakoj.

Aktuale 82 procentoj de la harcaj arbaroj konsistas el piceoj. Nur 12 procentoj de la arboj estas fagoj. La restantaj procentoj estas specioj kiel kverko, sorbuso aŭ betulo (stato de decembro 2007). En la Nacia Parko Harco troviĝas diversaj altecniveloj de vegeto. En la subalpa regiono super 1050 m troviĝas la „batalzono“ de la piceo. Tie la arboj ne malofte aĝas pli ol 250 jarojn kaj kurbigitaj per la vento je bizaraj formoj. Troviĝas tie precipe diversaj nanarbustaj erikejoj kaj altmarĉejoj. Inter 750 m super marnivelo kaj 1.050 m super marnivelo oni troviĝas en la altmonteca altecozono. Ĉi tie dominas la piceo. Tiajn areojn oni trovas ĉirkaŭ Schierke (elparolu ŜI:Rke) kaj Torfhaus, parto de la komunumoparto Altenau de Clausthal-Zellerfeld. Nur en la monteca areo inter 450 m kaj 750 m super marnivelo samkiel en la submonteca vegetoŝtupo dominas fagoarbaroj. La hodiaŭaj fagaroj kreskas sur acida grundo. La precipe ekzistanta arbarsocio estas la luzulo-fago-arbaro. Ordinare super 700 m komenciĝas la pice-faga miksarbaro. Sed tiu areo en la nacia parko ŝrumpis al malmultaj restaĵoj kaj per piceoj anstataŭiĝis. En la regiono Ilsenburg la picemonokulturo eĉ malsupren etendiĝas al 230 m super marnivelo. En tiuj zonoj la piceo ne estas origina, kaŭze de la klimatoŝanĝiĝo tie ekestis pliaj damaĝoj per bostrik-atakoj. Nuntempe la administrejo de la nacia parko tiujn areojn reforstigas, por setligi tie la origine dominantan fagon kaj sikomoran aceron.

La Harco estas la hejmlando de la pulsatilo alpa subspecio blanka, kiu en Germanio kreskas nur sur la altareo de la Brocken (elparolu: brokn). Sed ĝiaj aroj estas en danĝero per la turismo denove ekestinta post la unuiĝo de Germanio. La Brockengarten (Ĝardeno de Brocken), botanika ĝardeno sur la pinto de la Brocken, okupiĝas precipe pri la specioprotektado kaj la renaturigo de la montosupro.

Precipe valoraj por la naturprotektado estas la altmarĉejoj. La renaturigon de la iamaj marĉareoj oni jam komencis. La kondiĉoj por tio estas favoraj, ĉar la altmarĉejoj en la nacia parko estas malpli ĝenataj per homa uzado ol la marĉejoj en la basebeno de Malsupra Saksio. Kiam la ligno malmultiĝis, oni provis uzi la torfon de la marĉejoj. Tio evidentiĝis neprofitiga pro la malalta hejtvaloro de la torfo kaj pro la veterkondiĉoj en la Altharco. La marĉejoj en Harco pro siaj specifaj formo kaj flaŭro havas internacian gravecon.

 Trafiko 
 Harcaj etŝpuraj fervojoj

 Urboj kaj vilaĝoj en la regiono 

 Altenau
 Bad Gandersheim
 Bad Grund
 Bad Harzburg
 Bad Lauterberg
 Bad Sachsa
 Benneckenstein
 Braunlage
 Clausthal-Zellerfeld
 Derenburg
 Elend
 Gernrode
 Goslar
 Halberstadt
 Hasselfelde
 Herzberg am Harz
 Ilfeld
 Ilsenburg (Harco)
 Neustadt (Harco)
 Nordhausen
 Osterode
 Quedlinburg
 Sankt Andreasberg
 Schierke
 Seesen
 Stolberg
 Tanne
 Thale
 Treseburg
 Walkenried
 Wernigerode

 Urboj kaj vilaĝoj en la apudharcaj regionoj 
 de Malsupra Saksio 
 Goslar
 Bad Harzburg
 Herzberg am Harz
 Northeim
 Salzgitter
 Wolfenbüttel

 de Saksio-Anhalto 
 Halberstadt
 Harzgerode kun la komunumoparto Güntersberge, kie en 1996 okazis la IJK de TEJO
 Hettstedt
 Lutherstadt Eisleben
 Oschersleben
 Quedlinburg
 Sangerhausen
 Staßfurt
 Thale

 de Turingio 
 Bleicherode
 Sondershausen

 Kasteloj kaj burgoj 
 Burgruino Anhalt
 Burgo Falkenstein
 Imperiestra rezidejo (Kaiserpfalz) en Goslar
 Burgruino Harzburg en Bad Harzburg
 Kastelo Herzberg
 Burgo Lauenburg ĉe Stecklenberg
 Roko-fortifikaĵo Regenstein apud Blankenburg (Harz)
 Burgo Stecklenburg
 Kastelo en Stolberg
 Kastelo (kaj muzeo) en Wernigerode
 Burgo Westerburg
 Burgo Zilly
eta|dekstra|
 Preĝejoj 
 bastonpreĝejo en Hahnenklee, parto de la urbo Goslar

 Per la okuloj de artistoj 
 Pentristoj 
 Ernst Helbig
 Hermann Hendrich
 Edmund Kolbe
 Klaus Kuhn
 Wilhelm Pramme
 Adolf Rettelbusch

 Poetoj 
 Johann Wolfgang von Goethe: Harcvojaĝo en vintro (Harzreise im Winter), (Faŭsto, unua parto)
 Heinrich Heine: Die Harzreise
 Otfried Preußler; La malgranda sorĉistino (en Esperanto 1994)

 Eksteraj ligiloj 
 germanlingvaj 

 Turisma retejo pri Harco
 Harca regiono
 Nacia Parko Harco
 Nacia Parko Alta Harco

775px
775px


Kategorio:Mezaltaj montaroj
Kategorio:Montaroj en Germanio
Kategorio:Geografio de Saksio-Anhalto
Kategorio:Geografio de Malsupra Saksio
Kategorio:Geografio de Turingio