Maria Tereza de Aŭstrio

Maria Tereza de Aŭstrio ankaŭ nomata Maria Teresia (germane: Maria Theresia Walburga Amalia Christina, 1717 – 1780) estis la ununura regantino de la Habsburga dinastio kaj la lasta reganto de la Domo de Habsburgo (postaj regantoj estis konataj kiel Habsburgo-Loreno). Ŝi regis super la tiamaj teritorioj de Aŭstrio, Hungario, Kroatio, Bohemio, Mantuo, Milano, Lodomerio kaj Galicio, la Aŭstria Nederlando kaj Parmo. Pro sia edziĝo kun Francisko la 1-a Stefano, ŝi estis laŭnome Granda Dukino de Toskanio, Dukino de Loreno, Reĝino de Germanio kaj Imperiestrino de la Sankta Romia Imperio.

Ŝiaj gepatroj estis Karolo la 6-a de Habsburgo, imperiestro de la Sankta Romia Imperio, kaj Elizabeto Kristina (filino de duko de Brunsvigo-Wolfenbüttel). Ŝi estis baptita kiel: Maria Theresia Walburga Amalia Christina.

Ŝi parolis latine, germane, itale, france kaj hispane

 Ĉefaj eroj de ŝia vivo 
Ŝi naskiĝis la 13-an de majo de 1717, kaj dum postaj jaroj ŝi estis edukata por transpreno de trono en la monarĥio.

La 12-an de februaro 1736 ŝi edziniĝis al Francisko Stefano de Loreno.
eta|maldekstra|180px|Maria Tereza (Aŭstrio)

 1738 ŝi forveturis kun la edzo al Toskanio
 la 20-an de oktobro de 1740 post la morto de Karolo la 6-a eksplodis milito pro heredaĵo aŭstria
 la 20-an de novembro de 1740 ŝi estis kronita kiel arkidukino aŭstria
 1741 prusia reĝo Frederiko la 2-a de Prusio invadis Silezion kaj konkeris ĝin
 la 10-an de aprilo de 1741 aŭstriaj soldataroj malvenkitaj de Prusio ĉe Molvico
 junio de 1741 Maria Tereza ekvojaĝis Hungarion
 la 25-an de junio de 1741 kronado kiel hungara reĝino
 novembro de 1741 bavariaj soldataroj konkeris Ĉeĥion kaj Supran Aŭstrion
 la 17-an de majo de 1742 Aŭstrio malvenkita de Prusio ĉe Chotusice
 la 11-an de junio de 1742 per paco en Vroclavo Maria Tereza rezignis pri Silezio kaj Klodsko
 la 29-an de aprilo de 1743 Maria Tereza enveturis Pragon, kiu estis konkerita de aŭstroj
 la 12-an de majo de 1743 kronita kiel ĉeĥa reĝino
 la 16-an de junio de 1743 reĝino Maria Tereza forveturis Vienon
 la 13-an de majo de 1744 Saksio subskribis aliancanan kontrakton kun Aŭstrio
 aŭgusto de 1744 Frederiko la 2-a de Prusio, timanta pri tio, ke Maria ne volus rekonkeri Silezion, invadis Bohemion kaj li konkeris ĝin
 novembro de 1744 prusiaj soldataroj estis elpelitaj el la lando
 1744 Niccolo Pasassi komencis alikonstrui Pragan burgon
 la 22-an de aprilo 1745: Traktato de Füssen: Reĝino Maria redonis la konkeritan Bavarion al la Vitelsbaĥoj, rekompence la nova princo-elektisto Maksimiliano la 3-a Jozefo elektos Franciskon Stefanon imperiestro
 la 13-an de septembro de 1745 Francisko fariĝis imperiestro. Maria Tereza ricevis titolon de imperiestrino, sed kiun ŝi tro ne uzis
 1745 Aŭstrio estis malvenkita de Prusio ĉe Zárov kaj Kesseldorf
 1746 Aŭstrio venkis ĉe Piacenza francan-hispanan soldataron
 1747 – 1757 per tereza urbardokumento okazis impostigo de la tuta grundo
 1748 per paco en Aĥeno Aŭstrio perdis Silezion kaj parton de Lombardio
 la 1-an de majo de 1749 kunigitaj ĉeĥaj kaj aŭstriaj kortegaj oficejoj
 1751 Maria Tereza enfunkciigis oficejojn de la t.n. regionaj hetmanoj, per kio ŝi transigis administradon de la regionoj el la manoj de la nobelaro en siajn manojn
 1753 per aŭstria-bavaria monerstampeja kontrakto, al kiu aliĝis ankaŭ la resto de la regno (krom Prusio), komencis validi en la teritorio de la regno tolaroj
 1754 dum la 1-a popolnombrado en Ĉeĥio la reĝlando havis 3 000 000 loĝantojn
 1754 pastro Prokop Diviš inventis fulmokondukilon
 1756 – 1763 la sepjara milito je duklando silezia (aŭstriaj soldataroj kun alternaj sukcesoj gvidate de la marŝaloj Daŭno kaj Laŭdono efektivigis vicon da bataloj, sed la perdo de Silezio estis daŭra)
 1761 reĝino Maria eldonis gorĝan leĝaron 
 1762 emisiitaj estis la unuaj paperaj bankbiletoj
 1770 – 1780 reĝino Maria efektivigis ampleksajn ŝanĝojn en lernejafero
 la 5-an de aŭgusto de 1772 aligita reĝlando haliĉa-lodomeria kaj Bukovina
 la 21-an de julio de 1773 papo Klemento la 14-a nuligis jezuitan ordenon
 1775 ribelo de kamparanoj ĉe Chlumec nad Cidlinou
 la 9-an de aprilo de 1775 Maria Teresia eldonis por la kamparanoj ĝeneralan pardonon
 la 13-an de aŭgusto de 1775 post ampleksaj kamparanaj ribeloj estis eldonita laborega patento
 1776 Maria Tereza nuligis rajton suferigan
 1778 – 1779 milito pri heredaĵo bavaria. Maria ne sukcesis akiri la tutan duklandon bavarian, sed sole la t.n. innan kvartalon
 1780 konstruitaj fortresoj Terezín kaj Josefov
 la 8-an de novembro de 1780 reĝino Maria partoprenis ĉasadon, en kiu ŝi malvarmumiĝis kaj malsaniĝis je pneŭmonio
 la 29-an de novembro de 1780 je la naŭa vespere Maria Teresia mortis
 la 3-an de decembro de 1780 ŝi estis sepultita en viena Hofburg. Per ŝia morto finiĝis 250-jara regado de Habsburgoj en Ĉeĥio en rekta linio de la familio. La nova familio poste iĝas konata kiel Habsburgo-Loreno.
350px|eta|dekstra|kroniga monero de MTM. THERESIA. D. G. R. -IMP. HU. BO. REG. Maria Theresia Dei gratia Romanorum imperatrix Hungariae, Bohemiae reginaMaria Teresia, Reĝino de Hungario, Ĉehio, Romia Imperiestro je volo de Dio

 Infanoj de Maria Tereza kaj de Francisko la 1-a Stefano 
 la 5-an de februaro de 1737 filino Elizabeto (ŝi mortis la 7-an de junio de 1740)
 la 6-an de oktobro de 1738 filino Maria Anna (en monaĥejo)
 la 12-an de januaro de 1740 filino Maria Karolina (ŝi mortis la 25-an de januaro de 1741)
 la 13-an de marto de 1741 filo Jozefo Benedikto Aŭgusto (imperiestro Jozefo la 2-a)
 la 13-an de majo de 1742 filino Maria Kristina (Alberto Kazimiro de Saksio-Teŝino)
 la 13-an de aŭgusto de 1743 filino Maria Elizabeto (monaĥejo en Innsbruck)
 la 1-an de februaro de 1745 filo Karolo Jozefo (li mortis 16-jara)
 la 26-an de februaro de 1746 filino Maria Amalia (duko Ferdinando (Parma))
 la 5-an de majo de 1747 filo Petro Leopoldo (kiel imperiestro Leopoldo la 2-a)
 la 17-an de septembro de 1748 filino Karolina (ŝi mortis la saman tagon)
 la 4-an de februaro de 1750 filino Johanino Gabriela (ŝi mortis 12-jara)
 la 19-an de marto de 1751 filino Maria Jozefino (ŝi mortis 16-jara)
 la 13-an de aŭgusto de 1752 filino Maria Karolina (Ferdinando la 4-a (Sicilio))
 la 1-an de junio de 1754 filo Ferdinando (edzino Beatrix von Este)
 la 2-an de novembro de 1755 filino Marie-Antoinette (edzo Ludoviko la 16-a)
 la 8-an de decembro de 1756 filo Maksimiliano Francisko (princo-elektisto de Kolonjo kaj princepiskopo de Monastero)

Ŝi estis ankaŭ baptopatrino de Teréz Brunszvik, portanta la saman virinan nomon, Tereza kiel ŝi.

 Vidu ankaŭ 
 Imperiestroj de la Sankta Romia Imperio

 Eksteraj ligiloj 
 Ĉeĥa interreta fonto (persona paĝo)-traduko al Esperanto en la Diskuto:Maria Tereza de Aŭstrio

Kategorio:Habsburgoj
Kategorio:Habsburgo-Loreno
Kategorio:Romgermanaj imperiestrinoj
Kategorio:Hungaraj reĝoj
Kategorio:Reĝoj de Bohemio
Kategorio:Princoj-elektistoj de Bohemio
Kategorio:Arkidukoj
Kategorio:Dukoj de Parmo