Paderborn

eta|maldekstra|la renesancostila kastelo Schloss Neuhaus
Paderborn (en Esperanto ankaŭ Paderborno) estas urbo en la nord-oriento de la federacia lando Nordrejn-Vestfalio en Germanio. Ĝi estas la administra centro de samnoma distrikto Paderborn. Fine de  la komunumo havis  loĝantojn sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La urba teritorio havas komunan limon kun . Paderborn situas sud-okcidente de la montaro Teutoburger Wald kaj estas tradicia universitata urbo.

Dum la mezepoko, la urbo apartenis al la komerca ligo Hanso.

 Etimologio de la nomo 
En la 11-a jarcento Patrisbrunna, Parthelbrunne, Patherbrunn, "-brunn" aŭ "born" signifanta "fonto" aŭ "fontano", kaj "Pater", "Pader" laŭdire estanta vira nomo. Tamen ankaŭ la mallonga rivero, kies fonto situas en la urbocentra parko hodiaŭ nomiĝas "Pader".

 Vidindaĵoj 
 Servoj 
 Universitato de Paderborn

 Religio 
Paderborno havas la reputacion de tradicia katolikeco. Tio reiras al rekatolikigo fare de la jezuitoj ek de 1580; episkopo Dietrich igis fermi la preĝejon Marktkirche, kelkajn jarojn antaŭe protestantigitan, tiel ke ne plu eblis protestantaj diservoj en la urbo. Ĝis 1802 Paderborno restis ekskluzive katolika.

 Trafiko 
Paderborno situas ĉe la germana aŭtovojo A33, nord-suda, kiu ligas ĝin al la aŭtovojaj kruciĝoj Bielefeld kaj Wünnenberg-Haaren. Fervojaj ligoj estas al ĉiuj direktoj; haltas IC- kaj ICE-trajnoj de la linio Düsseldorf – Kassel, kiuj parte iras al Berlino. Regiona flughaveno, komuna kun Lippstadt, situas 15 km sud-okcidente de la urbo; ĝi servas precipe al la enlanda trafiko, sed ankaŭ por flugoj al kaj de Anglio kaj por feriaj (ĉartitaj) flugoj.

 Partneraj urboj 
Partneraj urboj de Paderborno estas:
  Le Mans (Francio), ĝemeleco jam de 836, sed oficiale nur de 1967
  Bolton (Britio) de 1975
  Belleville (d:Q79892, kantono Sankt-Klaro, d:Q486507, Ilinojso, Usono) de 1990 
  Pamplono (Pamplona, Hispanio) de 1992
  Przemyśl (Pollando) de 1993
  Debrecen (Hungario), de 1994
  Ĉingdaŭo (Ĉinio)
  provinco Mantova (Italio) 
  Naharija (Israelo)

 Elstaruloj kun rilatoj al Paderborn
 Engelbert Humperdinck, komponisto
 Eugen Drewermann, teologo 
 Friedhelm Golücke, historiisto
 Friedrich Spee, jezuito, poeto
 Heinrich Aldegrever (1502–1558, d:Q62514), kuprogravuristo 
 Heinz Nixdorf (1925-1986, d:Q67464), komputila pioniro kaj entreprenisto 
 Helmar Gunter Frank, kibernetikisto, esperantisto
 Joachim Telgenbüscher, historiisto
 Josef Wirmer (1901-1944, d:Q75415), ĵurnalisto kaj rezistulo kontraŭ naziismo 
 Karl Weierstraß, matematikisto
 Sophie Schröder, aktorino

 Esperanto en Paderborn 
Dum la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj, Paderborn ene de Germanio estis esperanta nodopunkto, ĉar la urba "Esperanto-Centro Paderborn" estis la plej granda landa esperantlingva libroservo kaj priesperanta inform-centro. El inter la movadaj eventoj en la urbo krome ekzemple menciiĝu, ke inter la 27-a de decembro 1974 kaj la 3-a de januaro 1975 la 11-a Internacia Seminario de Germana Esperanto-Junularo okazis en Paderborn kaj pritraktis la temon "Natursciencoj - ĉu nur por fakuloj?". Tre proksime de Paderborn, en la kastelo Wewelsburg, ankaŭ okazis la jubilea 50-a Internacia Seminario inter la 27-a de decembro 2006 kaj la 3-a de januaro 2007 sub la mem-reflekta temo "50 jaroj da IS - Ĉu ankoraŭ juna?". En la Universitato de Paderborn aparte la profesoro Helmar Frank kaj la docentino Věra Barandovská-Frank informas pri Esperanto kaj pri interlingvistiko.

 Vidu ankaŭ 
 ALEUS, laborrondo pri liberala eŭropa lingvopolitiko, kiu volas altigi la subtenon de interlingvo, specife Esperanto, inter germanaj liberaluloj

 Eksteraj ligiloj 
  ()


Kategorio:Distrikto Paderborn
Kategorio:Urboj de Nordrejn-Vestfalio
Kategorio:Hansourboj