Puĉo

Puĉo (aŭ ŝtatrenverso) estas subita perforta provo renversi ŝtatan sistemon. Kontraŭe al revolucio ĝi estas kutime farata de malgranda, sed influhava grupo. Ofte tiu grupo jam posedas parton de la potenco, ekzemple armeon, policon ktp.

La koncepto de puĉo rilatas ĉefe al la konsidero de laŭleĝa ŝtato aŭ ŝtatformo, kiu estus renversita de kontraŭa partio, sektoro aŭ gravulo. Ekzemple renverso de demokrata registaro fare de nedemokrata partio aŭ gravulo. Tre ofte tiu renverso direktas sin al malpli demokrata aŭ progresema reĝimo (ekzemple en Latinameriko dum la dua duono de la 20-a jarcento), sed ne ĉiam: ankaŭ inverse al pli demokrata aŭ progresema reĝimo.

Jen du ekzemploj de puĉo:

En Francio, kiam en la 2-a de decembro 1851 Ludoviko-Napoleono Bonaparte, la unua prezidento de la Dua Respubliko de Francio dum tri jaroj, iĝis dank'al tiu puĉo imperiestro kun la nomo Napoleono la 3-a.

En Portugalio dum la 1970-aj jaroj).

 Rilato al revolucio 
Foje okazas ke la efiko de puĉo superas la limojn de la lando, tiam kio okazas ĝi ŝanĝus la mondan ordon de la tuta politika kulturo kaj perspektivon de la homa socio; Ĉi-kaze ĝi nomiĝas revolucio. Ekzemplo de tio estas la Oktobra Revolucio, kiu komenciĝis kiel puĉo en Rusio, sed celante disvastigi komunismon tra la mondo. La esprimo "revolucio" estas iam uzata por priskribi puĉo, en kiu neniu substanca ŝanĝo en la reĝimo-speco estis farita, ekz. de unu diktatureco al la sekvanta. Tio okazas plej ofte pro kialoj de mallarĝa nacia vidpunkto, kaj precipe pro kialoj de retoriko kaj propagando. Foje la propaganda diskurso ankaŭ trapenetras historiografion, kvankam tio ne estas koncipe preciza.

Referencoj

 Vidu ankaŭ 
 Listo de puĉoj
 Puĉo-Zono

Kategorio:Perforto
Kategorio:Politiko
Puĉoj