Vanado

Vanado, aŭ vanadio, estas kemia elemento de la perioda tabelo kun la simbolo V kaj la atomnumero 23. Ĝi estas malofta, mola, kaj dratigebla transirmetalo. Oni povas trovi vanadon kunigitan en iuj mineraloj, kaj ĝi estas ĉefe uzata por fari iajn alojojn.

 Karakterizaĵoj 
Vanadio estas mezmalmola, muldebla, ŝtalblua metalo. Vanadio estas kutime priskribita kiel "mola", ĉar ĝi estas muldebla, modlebla, kaj ne fragila.George F. Vander Voort (1984). Metalografio, principoj kaj praktiko. ASM International. pp. 137–. ISBN 978-0-87170-672-0. Prenite la 22an de aŭgusto 2025.Cardarelli, François (2008). Materialmanlibro: konciza skribtabla referenco. Springer. pp. 338–. ISBN 978-1-84628-668-1. Prenite la 17an de septembro 2011. Vanadio estas pli malmola ol plej multaj metaloj kaj ŝtaloj. Ĝi havas bonan reziston al korodo kaj ĝi estas stabila kontraŭ alkaloj kaj sulfataj kaj kloridaj acidoj.Holleman, Arnold F.; Wiberg, Egon; Wiberg, Nils (1985). "Vanadio". Lernolibro de Neorganika Kemio (en la germana) (91-100 red.). Walter de Gruyter. pp 1071–1075. ISBN 978-3-11-007511-3. Ĝi estas oksidigita en aero je ĉirkaŭ 933 K (660 °C, 1220 °F), kvankam oksida pasiviga tavolo formiĝas eĉ je ĉambra temperaturo.Klinser, Gregor; Zettl, Roman; Wilkening, Martin; Krenn, Heinz; Hanzu, Ilie; Würschum, Roland (2019). "Redoksaj procezoj en natriaj vanadiofosfataj katodoj - komprenoj el operanda magnetometrio". Fizika Kemio Kemia Fiziko. 21 (36): 20151–20155. Bibcode:2019PCCP...2120151K. doi:10.1039/C9CP04045E. ISSN 1463-9076. PMID 31482877. Ĝi ankaŭ reagas kun hidrogena peroksido.

 Trovejoj kaj trovaĵoj 
Vanado nature troviĝas nur ligita. Nune konataj estas ĉirkaŭ 65 mineraloj, kiuj enhavas vanadon.
 patronito VS4
 vanadinito [Pb5(VO4)3Cl]
 karnotito [K2(UO2)2(VO4)2.3H2O]
 kiel malpurigaĵo en magnetito, feroerco, kiu povas konsisti el ĝis 1–2 % da vanadio.

Same baŭksito kaj fosiliaj energiportantoj kiel nafto (kruda petrolo), karbo, petrolskisto kaj gudrosablo enhavas konsiderindajn kvantojn da vanado.Pearson, C. D.; Green, J. B. (1 majo 1993). "Vanadaj kaj nikelaj kompleksoj en naftaj restaĵoj, acidaj, bazaj kaj neŭtralaj frakcioj". Energy & Fuels. 7 (3): 338–346. doi:10.1021/ef00039a001. Arkivita de la originalo je la 11a de septembro 2021. Prenita la 10an de aŭgusto 2018. Spektroanalize la ekzisto de vanadio estas pruvebla en lumo de suno kaj en kelkaj aliaj steloj.

Iom gravaj trovejoj situas en Sud-Afriko, Rusio, Aŭstralio, Usono kaj Finnlando.

 Komponaĵoj 
 Natria orto-vanadato

 Aplikoj 

 Alojoj 
Ĉirkaŭ 85% de vanado estas uzata kiel ferovanadaj aŭ ŝtalaj aldonaĵoj.Moskalyk, R.R; Alfantazi, A.M (Septembro 2003). "Prilaborado de vanado: recenzo". Minerals Engineering. 16 (9): 793–805. Bibcode:2003MiEng..16..793M. doi:10.1016/S0892-6875(03)00213-9. Komence de la 20-a jarcento, oni malkovris, ke aldoni malgrandajn kvantojn de vanado al ŝtalo povus signife pliigi ĝian forton.Aplikoj de Vanadia Pulvoro. Stanforda Pulvoro. Prenite la 22an de aŭgusto 2025. Vanado formas stabilajn nitridojn kaj karbidojn, kiuj signife pliigas la forton de ŝtalo.Chandler, Harry (1998). Metalurgio por la Ne-metallurgo. ASM International. pp. 6–7. ISBN 978-0-87170-652-2. De tiam, vanadaj ŝtaloj estas uzataj en aksoj, biciklaj kadroj, krankoŝaftoj, dentradoj kaj aliaj kritikaj komponantoj. Vanado estas miksita kun aluminio por fari titanajn alojojn uzatajn en jetmotoroj, altrapidaj aviadilskeletoj kaj dentaj enplantaĵoj.

 Kataliziloj 
Vanadaj kombinaĵoj estas vaste uzataj kiel kataliziloj.Langeslay, Ryan R.; Kaphan, David M.; Marshall, Christopher L.; Stair, Peter C.; Sattelberger, Alfred P.; Delferro, Massimiliano (8a de oktobro 2018). "Katalitaj Aplikoj de Vanado: Mekanisma Perspektivo". Chemical Reviews. 119 (4): 2128–2191. doi:10.1021/acs.chemrev.8b00245. OSTI 1509906. PMID 30296048. S2CID 52943647. Vanado estas grava komponanto de miksitaj metaloksidaj kataliziloj uzataj en la oksidado de propano kaj propileno al akroleino kaj akrila acido, aŭ la amoksidado de propileno al akrilonitrilo.

 Aliaj uzoj 
Vanadio-fluobaterio estas tipo de fluobaterio, kiu konsistas el akva solvaĵo de vanadio-jonoj en malsamaj oksidiĝaj statoj.Rychcik, M.; Skyllas-Kazacos, M. (Januaro 1988). "Karakterizaĵoj de nova tute-vanada redoks-fluobaterio". Journal of Power Sources. 22 (1): 59–67. Bibcode:1988JPS....22...59R. doi:10.1016/0378-7753(88)80005-3.Altnivela Vanadia Pulvoro Faris Venontgeneraciajn VRFB-Materialojn. Stanford Advanced Materials. Prenite la 22an de aŭgusto 2025. Ĉi tiu tipo de baterio unue estis proponita en la 1930-aj jaroj kaj komerca disvolviĝo komenciĝis en la 1980-aj jaroj. La baterio uzas jonojn en la +5 kaj +2 oksidiĝaj statoj.

 Bildaro 

 Referencoj 

Kategorio:Kemiaj elementoj
Kategorio:Metaloj