Ille-et-Vilaine

Ille-et-Vilaine [ilevilen] () estas unu el la kvar departementoj (n-ro 35) de la okcidenta regiono Bretonio en Francio.

Ĝia nomo devenas de Ille kaj Vilaine, laŭ la nomoj de la du ĉefaj riveroj.

Ĝi situas oriente de la regiono Bretonio kaj apartenas al Orienta Bretonio (franclingve "Haute-Bretagne"). La tuta loĝantaro nombriĝis je  en 2010, kreskinte laŭ pluraj jardekoj kaj estis taksita je  en 2013. Rennes estas la ĉefurbo de la departemento, sidejo de la departementa prefektejo kaj de la regiona prefektejo de Bretonio. La departemento enhavas 353 komunumojn ekde la kreo de la komunumo "Saint-Symphorien" la 1-an de januaro 2008.

 Arondismentoj 
La departemento dividiĝas al kvar arondismentoj:
 arondismento Fougères-Vitré (Felger-Gwitreg)
 arondismento Redon
 arondismento Rennes (Roazhon)
 arondismento Saint-Malo (Sant-Maloù)

 Lingvoj 
Kvankam ĉiuj denaske nun konas la francan lingvon, ekzistas ankaŭ lingvo nomata "galo". Latinida lingvo, ĝi estas parolata precipe en kamparo de maljunaj personoj sed ankaŭ de kelkaj junuloj. La bretona lingvo neniel ekzistis tiuflanke de Bretonio.

 Ĉefaj urboj 

Kun nombroj da loĝantoj en 2007
 Bruz :  loĝantoj
 Cesson-Sévigné :  loĝantoj
 Dinard : 
 Fougères (galolingve Felger), subprefektejo : 
 Redon (galolingve Redon), subprefektejo : 
 Rennes (bretonlingve Roazhon, galolingve Resnn), ĉefurbo, prefektejo : 
 Saint-Malo (galolingve Sant-Maloù), subprefektejo : 
 Vitré : 

 Blazono kaj flago 

La blazono simboligas Bretonion kaj la du riverojn, kiuj donis siajn nomojn al la departemento : riveroj Ille kaj Vilaine. Jen ĝia priskribo : :ermena kun du lazuraj ondaj palisoj.
Tiu blazono estas nur propono de Robert Louis kaj sekve ne havas oficialan statuson.

La « flago » de la departemento Ille-et-Vilaine baziĝas sur la blazono, tio estas kun la du riveroj (Ille kaj Vilaine) sur kampo de ermentuŝoj. Tiu flago ne estas uzata de la departementa konsilio, kiu uzas blankan flagon kun sia logo en la centro.

 Aliaj simboloj 
 Bestoj :
 Mamulo : ermeno
 Insekto : ruĝa kokcinelo

 Politiko 
La departemento Ille-et-Vilaine voĉdonis "jes" por la eŭropa konstitucio okaze de la referendumo de la 29-a de majo 2005, je 53,8 % kaj plejmulto da . Tiu rezulto konfirmis la firmecon de la fortoj superantaj en la loka politika vivo : la tre eŭropfavora socialista partio kaj centrisma kutimo ankoraŭ influa. Tamen, tiu rezulto, preskaŭ inversa al la nacia rezulto, estis malpli alta ol tiu de la referendumo de 1992 pri la traktato de Maastricht, en kiu estis 62,8 % da jesaj voĉoj kaj plimulton da .

Okaze de la dua baloto por la prezidanteco de Francio en la 6-a de majo 2007, kun partopreno je 87,46 % supera je 3,5 % al la nacia mezumo, la departemento voĉdonis je 52,39 % por Ségolène Royal kaj je 47,61 % por Nicolas Sarkozy t.e. kun diferenco de . En la unua baloto, François Bayrou rangis je la tria pozicio kun 23,81 % da voĉoj. Okaze de la balotoj por la deputitoj en junio 2007, kvar el la sep deputitoj estis maldekstraj (tri oficialaj kandidatoj de la socialista partio kaj unu parenca kandidato, prezentiĝis kontraŭ la opinio de la nacia estraro de la partio).

 Ekonomio 
eta|Placo de "Champ Jacquet" en Rennes

Por la evoluigo de la teritorio, la departemento dividiĝas en sep aktivecajn basenojn nomatajn « pays » (esperantlingve "landoj"):
 la lando de Rennes, centre, kun 67 komunumoj sur  kun ( en la 1-a de januaro 2008), t.e. 48,4 % de la departementa loĝantaro ;
 la lando de Saint-Malo, norde, kun 71 komunumoj sur , el kiuj 67 en Ille-et-Vilaine (4 en Côtes-d'Armor), kun  loĝantoj en 1999, t.e. 17,2 % de la departementa loĝantaro);
 la lando de Fougères, nordoriente, kun 58 komunumoj sur , kaj , t.e. 8,8 % de la departementa loĝantaro ;
 la lando de Vitré (Porte-de-Bretagne), oriente, kun 64 komunumoj sur , kaj , t.e. 10,1 % de la departementa loĝantaro ;
 la lando de Brocéliande, okcidente, kun 43 komunumoj sur , kaj , t.e. 6,6 % de la departementa loĝantaro ;
 la lando de la Valetoj de Vilaine, sude, kun 25 komunumoj sur  kaj compte , t.e. 4,8 % de la departementa loĝantaro ;
 la lando de Redon kaj Vilaine, sudokcidente, kun 54 komunumoj sur , el kiuj 28 en Ille-et-Vilaine (la aliaj en Morbihan kaj en Loire-Atlantique) kun  el kiuj preskaŭ  en Ille-et-Vilaine, t.e. 4,1 % de la departementa loĝantaro. Pro la geografia situo de Redon kaj la administraj malfacilaĵoj ligitaj al ekonomia baseno sur tri departementoj, estis konsiderata la kreo de nova departemento ĉirkaŭ Redon kaj ties landon, tamen la kunordigo de la departementaj rimedoj je la regiona nivelo ŝajnas sufiĉa.
eta|centre|upright 2|La fortika kastelo de Fougères

eta|centre|Enirtabulo en la departemento alvenante de Maine-et-Loire, sur la komunumo Martigné-Ferchaud
eta|maldekstra|La mezepoka urbo Vitré
eta|maldekstra|Saint-Malo
eta|centre|Urbodomo de Rennes
eta|maldekstra|La kastelo de Combourg

eta|centre|Vilaoj de Dinard

 Kulturo 
eta|La katedralo Saint-Samson de Dol-de-Bretagne

Granda parto de la kulturaj organizaĵoj troviĝas en Rennes kun departementa disradiado. Jen la listo de tiuj ĉefaj organizaĵoj:

 Edukado
 : krom la multaj altlernejoj, la universitatoj kaj la universitata satelito de Saint-Malo, la departementoj enhavas multajn liceojn pri diversaj branĉoj kun diplomo BTS (franclingve "Brevet Technique Supérieur"), kaj edukcentrojn ligitajn al la metiĉambro aŭ la regiona centro de la ministerio pri nacia edukado.
 Teatroj, kinejoj, spectaklejoj kaj koncertejoj
 La nacia teatro de Bretonio (franclingve "Théâtre national de Bretagne")
 La Operejo
 La nova ondo (franclingve "nouvelle vague") (Saint Malo)
 La spektaklejo UBU (franclingve "L'Ubu")
 La Antipodo (franclingve "L'Antipode")
 La nacia koreografia centro (franclingve "Centre chorégraphique national") de Rennes kaj de Bretonio
 Teatro de Saint Servan (Saint Malo)
 Teatro Chateaubriand (Saint Malo)
 La Granjagoul (Parcé)
 Muzeoj kaj ekspoziciejoj
 La Champs libres (esperantlingve: "Liberaj kampoj")
 La Palaco Grand Large (Saint Malo)
 La belarta muzeo
 La muzeo de Bretonio
 La centro Allende (Saint Malo)
 La franca centro de la nemateriala kultura heredaĵo - Domo de la kulturoj de la mondo (Vitré)
 La muzeoj pri la ĉefaj monumentoj de la departemento (Fougères, Combourg, Dol, Vitré, ktp.).
 Amasinformiloj
 Ouest-France, la 1-a ĉiutaga gazeto de Francio, havas sian sidejon en Chantepie, apud Rennes; la televida kanalo France 3 Ouest havas sian sidejon en Rennes. La departemento Ille-et-Vilaine estis unu el la unuaj, kiuj ricevis la teran ciferecan televidon (france mallongigata TNT, internacie DVB-T) dank'al la sendilo de Saint-Pern en Bécherel. Rennes havas lokajn televidkanalojn :  kaj . Saint-Malo ricevas  sed havas ankaŭ lokan gazeton nomatan Le Pays Malouin.
 Festivaloj kaj aliaj eventoj
 Multaj festivaloj okazas en Rennes ĉiujare, kiaj la Transmusicales (muziko), la festivalo Mettre en scène (teatro kaj danco), la Tombées de la nuit (stratspektakloj), la Travelling (kino), la festivalo de la parolo Mythos, la festivalo Rock'n Solex (koncertoj kaj soleksaj kurkonkursoj), la Un Des Sens (multkultura festivalo), same kiel la festivalo Marmaille (spektakloj por junuloj kaj ĉiu publiko).
Estas ankaŭ en Saint Malo La Route du Rock, Etonnant Voyageurs (festivalo de la libro), la Route du Rhum (kurkonkurso de velŝipoj) kaj eĉ folkloroj de la mondo (koncertoj, dancoj, spektakloj, ktp.) kaj multaj aliaj.

 Turismo 
En Ille-et-Vilaine, turismo estas unu el la motoroj de la ekonomia evoluo. La departementa konsilio partoprenas en la promocio, al la evoluigo kaj al la diversigo de la turisma aktiveco, partnere kun la departementa komitato pri turismo. Ĝi subtenas investojn rilatajn al libertempaj kaj kulturaj projektoj kun turisma celo kaj kontribuas al la evoluigo de la loĝejoferto. Ĝi akompanas ankaŭ la evoluigon de la kampara turismo kaj helpas profesiulojn diversigi siaj turisman aktivecon malaltsezone dank'al aferturismo.
eta|400ra|La botanika ĝardeno de Orienta Bretonio apud Fougères, sur 25 ha estas aro da ĝardenoj ĉarmaj, poeziaj, strangaj... malkovrindaj.
La departemento Ille-et-Vilaine estas riĉa je historiaj aŭ religiaj monumentoj, rimarkindaj mezepokaj urboj, muzeoj kaj natura heredaĵo. Jen la ĉefaj monumentoj aŭ konstruaĵoj kun pli ol  - Nombroj por la jaro 2006 de la departementa komitato pri turismoEsploroj de "Observatoire du Tourisme" en la retpaĝoj de la departementa komitato pri turismo) :
 Granda akvario de Saint-Malo (≈ ) ;
 la remparoj de Saint-Malo (≈ ) ;
 la bieno de Trémelin (≈ ) ;
 la kastelo kaj la zoo de la Bourbansais en Pleugueneuc (≈ ) ;
 L’Espace des Sciences en Les Champs Libres en Rennes () ;
 Cobac Parc en Lanhélin (≈ ) ;
 La bieno de la Briantais en Saint-Malo (≈ ) ;
 la kastelo de Fougères () ;
 la tajdocentralo de Rance en La Richardais () ;
 la eta trajno de Saint-Malo () ;
 la Manoir de l'automobile en Lohéac () ;
 la belarta muzeo de Rennes () ;
 la muzeo de la hornkabaj ŝipoj en Saint-Malo ().

En 2007, la turismloĝa kapacito altis je turismaj , el kiuj :
 profesiaj  klasitaj ;
 80 kampadejoj por  ;
 270 hoteloj por  ;
 792 kunmeblaj ĉambroj Clévacances por  ;
 12 turismaj rezidejoj por  ;
 6 junulargastejoj por  ;
 535 kamparaj gastloĝejoj (franclingve "gîtes ruraŭ") por  Gîtes de France ;
 573 gastoĉambroj (franclingve "chambre d'hôtes") por  Gîtes de France.

En 2006, la turisma vizitado atingis  el ekster la departemento kaj ankoraŭ pli se oni enkalkulas la departementanoj kiuj restadas en sia propra departemento. La nombroj de tranoktoj estas  en la hoteloj,  en la kampadejoj kaj  en la kamparaj gastloĝejoj.

En 2005, ĉirkaŭ 5 milionoj da ekskursoj okazis (tio estas la tagaj moviĝoj). La meza taga elspezo por persono estas  kaj la meza restaddaŭro estas .

 Referencoj 

 Vidu ankaŭ 
 Komunumoj de Ille-et-Vilaine
 Listo de senatanoj de Ille-et-Vilaine
 Interkomunumaĵoj en Ille-et-Vilaine

 Eksteraj ligiloj 

  Retpaĝoj de la prefektejo de Ille-et-Vilaine 
  Retpaĝoj de la departementa konsilio de Ille-et-Vilaine
  Retpaĝoj de la urbodomo de Rennes 


Kategorio:Departementoj de Francio
Kategorio:Bretonio