Subotica

Subotica (ankaŭ kroate),  [subotica],  [sabadka], ) estas urbo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto Norda Bačka kaj en municipo de Subotica. Ankoraŭ unu plia urbo kaj 17 vilaĝoj apartenas al la municipo.
eta|250ra|maldekstra|<center>teatro de Subotica

 Situo 
Subotica situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Kecskemét-Novi Sad, laŭ fervojo Budapeŝto-Beogrado.

 Historio 
Subotica estas la dua plej granda urbo de Vojvodino kaj la 5-a plej granda de Serbio. La etna konsisto estas tre heterogena. Laŭnombre dominas hungaroj (40%), kroatoj (25%), kaj serboj (iom pli ol 25%).
eta|350ra|maldekstra|<center>la urbodomo de Subotica
La unua mencio pri la urbo estis en 1391 en formo Zabotka. Dum komenciĝo de la turka erao figuro Jovan Nedad deklaris sin caro, sed tiu puĉo iĝis efemera. Li havas monumenton en la urbo kaj politikistoj post la 1-a mondmilito havis argumenton por akiri la urbon. La turkoj okupis la urbon en 1542 kaj tenis ĝin ĝis 1686. Poste alvenis kroatoj kaj serboj. La komunumo iĝis kampurbo en 1743 kaj libera reĝa urbo en 1779. La fervojo atingis la urbon en 1869 kaj en 1897 ekfunkciis interurba tramo. En 1918 taĉmentoj de SHS (=Serba-Kroata-Slovena Reĝlando) okupis la urbon kaj kun okupitaj regionoj de Pécs kaj aliaj ili proklamis respublikon. Fine Subotica apartenis al SHS, kie tiutempe estis la plej granda urbo, pli granda, ol Beogrado aŭ Zagrebo. Inter 1941-1944 la urbo rehungariĝis.

 Lingvoj 
Serba lingvo estas la plej dungita lingvo en ĉiutaga vivo. Hungara lingvo ankaŭ uzas preskaŭ unu trionon de la populacio en iliaj ĉiutagaj konversacioj. Ambaŭ lingvoj ankaŭ estas vaste uzataj en komerca kaj oficiala signo 

 Famuloj 
eta|maldekstre|
eta|maldekstre|
 en la urbo vivis Tibor Sekelj, esperantisto, vojaĝanto, de 1972 ĝis sia forpaso en 1988. Li tiam estis Direktoro de la urba muzeo. En Subotica estas lia tombo. bildo de la tombo de Tibor Sekelj en la bildarkivejo de la Aŭstra nacia biblioteko
 en la urbo naskiĝis kaj mortis:
 hungara aktoro Béla Garay
 hungara instruisto Árpád Kosztolányi
 hungara ĵurnalisto Izidor Milkó
 hungara skulptisto Ferenc Kalmár
 en la urbo naskiĝis:

 hungara akademiano Károly Szkála
 hungaraj aktoroj Juci Komlós, Kató Berky, Kálmán Árpád Latabár kaj József Szabadkay
 hungara arkeologo Bálint Kuzsinszky
 hungara-serba astronomo László Kiss
 hungara etnografo kaj ministro Gyula Ortutay
 hungara fizikisto Imre Tarján
 hungara inĝeniero József Stoczek
 hungara instruisto Ilona Huszka-Fábián
 hungara-kroata juristo József Rudics
 hungara juristo Pál Markovics
 hungaraj komponistoj Ernő Király kaj Szilveszter Lévay
 hungara kuracisto Oszkár Becsey
 hungara matematikisto József Suták
 hungaraj operkantistoj Mária Budanovits, Béni Dalnoki kaj Ferenc Hegedűs
 hungaraj pentristoj Kálmán Mesterházy, Ernő Metzner kaj László Vinkler
 hungara poeto Dezső Kosztolányi
 aŭstra politikisto Josef Gerö
 hungara politikisto Zoltán Illés
 hungara ŝakisto Péter Lékó
 serbia verkisto Danilo Kiš (1935)
 serbia hungara operkantisto Rebeka Bobanj
 germana esperantisto d-ro Eugen Macko
 en la urbo mortis:
 Imre Magyar (bienulo)
 hungara aktoro Antal Tóth
 Miklós Schwalb (ĵurnalisto)
 hungara komponisto Ferenc Gaál
 hungara muzikisto György Arnold
 hungara operkantisto Kornélia Gábos

 Vidindaĵoj 
 urbodomo 1910
 teatro 1853
 preĝejo kun abatejo 1723
 baroka romkatolika preĝejo 1797
 ortodoksa preĝejo
 Sinagogo
 Bunaricj (hungare Szentkút) estas pilgrimloko

 Partneraj urboj 
eta|200ra|













 , Britio


 Notoj kaj referencoj 

 Vidu ankaŭ 
 Subotica (stacidomo)
 Tramtransporto en Subotica

 Eksteraj ligiloj 

 ekonomia retejo pri la urbo (en la serba, hungara, angla kaj germana) 
 mapo de Subotica
 Ferdinand, S. and F. Komlosi. 2017. The Use of Hungarian and Serbian in the City of Szabadka/Subotica: An Empirical Study (La uzo de hungara kaj serba en la urbo de Szabadka/Subotica: empiria studo), Hungaraj kulturaj studoj, volumo 10. 2017. ()


Kategorio:Urboj de Serbio
Kategorio:Historio de Hungario