Kito

eta|250px|maldekstra|Avenuo en Kito
eta|250px|maldekstra|Baziliko de Kito
Kito (hispane: Quito) estas universitata urbo kaj ĉefurbo de Ekvadoro, en la provinco de Pichincha (piĈINĉa). Ĝi enhavas ĉirkaŭ 1,6 milionojn da loĝantoj. Ĝia nomo signifas 'centro (Qui) de la mondo (To)' en la keĉua lingvo. UNESKO antaŭfoje nomis Kiton kiel Monda Kulturheredaĵo dum 1979 pro ĝia kolonia arĥitekturo.

 Situo 
Kito troviĝas en montaro Andoj en valo de rivero. De la nordo suden, la urbo kovras distancon de 20 kilometroj ĉe alteco de 2 850 metroj, sur la flanko de la vulkano Pichincha (piĈINĉa). La ekvatoro troviĝas je 35 km.

 Historio 
Kito fondiĝis proksimume en 1000. La fondintoj estis nomadoj. En la 16-a jarcento inkaoj akiris la setlejon. En 1533 hispanoj alvenis, sekve la inkaoj bruldetruis Kiton. Post unu jaro la hispanoj refondis la urbon, kies nomo estis Santiago de Quito. Oficiale ĝi urbiĝis en 1541, kiel „Muy Noble y Muy Leal ciudad de San Francisco de Quito”. En 1660 kaj ankaŭ en 1999 vulkana polvo kovris la urbon. En 1797 kaj en 1987 tertremoj okazis. En 1849 ĝi iĝis ĉefepiskopejo. En 1809 tie komenciĝis la sendependa movado, kiu plenumis en 1822. Ĝis 1830 Kito apartenis al Kolombio, poste oni proklamis sendependecon de Ekvadoro, kies ĉefurbo estis Kito. Longe ofte okazis politikaj bataloj, ribeloj.

 Vidindaĵoj 
 baziliko
 katedralo
 romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Francisko
 monumento nomata centro de mondo
 monumento pri Virga Maria de 1976, 41 m-ojn alta
 muzeoj tutlanda kaj urba
 parkoj

Servoj
 Centra universitato de Ekvadoro
 Pontifika katolika universitato de Ekvadoro
 Universitato San Francisko de Kito

 Trafiko 
En Kito aŭtobusoj kaj trolebusoj liveras la pasaĝerojn. La urbo havas internacian flughavenon Mariscal Sucre (marisKAL SUKre).

 Klimato 
En Kito la averaĝa jara temperaturo estas . Nur 2 sezonoj estas: pluva kaj seka.

 Konataj urbanoj 
 Arturo Rodas, n. en 1954
eta|250px|maldekstra|Katedralo de Kitoeta|maldekstra|220px|<center>vidaĵo de la palaco Gangotenaeta|maldekstra|220px|<center>la placo de sendependecoeta|250px|<center>la urba telfero, nomata TelefériQo

 Ĝemelurboj 
  Madrido, Hispanio
  Bonaero, Argentino
  Bogoto, Kolombio
  Managvo, Nikaragvo
  Louisville, Usono
  Coral Gables, Usono
  Vancouver, Kanado
  Toronto, Kanado
  La Paz, Bolivio
  Dubajurbo, Emirlandoj
  Buxton, Britio
  Santo Domingo, Domingo
  Krakovo, Pollandoeta|250px|maldekstra|Preĝejo en Kitoeta|250px|Palacio del Antiguo Círculo Militar

 Eksteraj ligiloj 

 Kito Ekvadoro 

 Vidu ankaŭ 
 Metroo de Quito
 Trolebusa transporto en Kito
 Guayaquil
 Listo de milionurboj

Kito
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Ekvadoro
Kategorio:Urboj de Ekvadoro
Kategorio:Ĉefurboj de Sudameriko
Kategorio:Milionurboj