Kantono (Ĉinio)

Kantono ( [transliterumo al eo: Kŭoncoŭ] ), pli konata nuntempe per la nomo Guangzhou (transliterumo al eo: Guǎngzhōu, ĉine: 廣州市 / 广州市, pinjine: Guǎngzhōu Shì, IPA: [kwɑŋʈʂɔw], W.-G. Kuang-chou, Jyutping Gwongzau Si, angle: Canton, malnoviĝinte Kwong Chow, mallonge 穗, Suì, Jyutping Seoi), estas la ĉefurbo de la provinco Gŭangdongo (Kantonio). Ĝi estas subprovincnivela kaj prefektujnivela havenurbo kaj ankaŭ universitata urbo.

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝi havas komunan limon kun Foŝan, Ĝonŝan, Donguan, Ĉinjuan, Ŝaoguan kaj Hujĝou.
eta|maldekstre|Katedralo Sankta Koro en Kantono

 Geografio 
eta|280px|Nubskrapuloj en Kantono
eta|320px|Panoramo en Kantono
La urbo situas en la suda parto de la provinco kaj ĉe la norda fino de la delto de la Perla Rivero, ĉe kies suda fino troviĝas Makao kaj Hongkongo. La lasta iama brita kolonio troviĝas je 120 km-oj. La Perla rivero estas navigebla, tial Kantono estas grava havenurbo.

 Loĝantaro: 5 634 140 (2005)
 Poŝtkodo: 510000

 Historio 
Jam antaŭ Kristo estis tie urbo, eĉ ĉefurbo de regno, kiel "Panju". Dum la mezepoko estis ŝipaj kontaktoj al Arabio kaj Hindio. Portugaloj alvenis en la 16-a jarcento, komercadis kaj ricevis komercan monopolon en 1511. Poste alvenis ankaŭ nederlandanoj, hispanoj, islamanoj kaj aliaj. En la 17-a jarcento iom post iom francoj kaj angloj ricevis permeson pri komercado. Post 1842 pro la opia milito la britoj akiris gravajn poziciojn. La francoj setligis en la areo la enklavon Kuangĉuŭano. Inter 1938-1945 la japana imperia armeo okupis ankaŭ tiun urbon. Proksimeco de Honkongo kaj Makao konstante helpis evoluon de la urbo. En 2010 Kantono gastigis sportistojn pri Tutaziaj Ludoj.

 Klimato 
Kantono havas subtropikan klimaton, kiun musono influas. La someroj estas malsekaj kun altaj temperaturoj. La vintroj estas mildaj, sekaj kaj sunaj. La musono daŭras inter aprilo- septembro. Jare pluvas po 1730 mm.

 Trafiko 
Kantono havas internacian flughavenon, stacidomon. Ekde 1997 metroo transportas la pasaĝerojn. En la haveno ankaŭ pramoj trafikas.

 Vidindaĵoj 
 Kantona Turo
 muzeoj
 diversaj preĝejoj
 parkoj

 Servoj 
 Universitato Sun Jatsen

 Gravuloj 
En Kantono naskiĝis kaj aktivis Won Kenn kaj SIFO.

 Ĝemelurboj 
  Fukuoka, Japanio
  Los-Anĝeleso, Usono
  Manilo, Filipinoj
  Vancouver, Kanado
  Sidnejo, Aŭstralio
  Bari, Italio
  Lyon, Francio
  Frankfurt am Main, Germanio
  Auckland, Nov-Zelando
  Gwangju, Sud-Koreio
  Linköping, Svedio
  Durban, Sud-Afriko
  Bristol, Britio
  Jekaterinburgo, Rusio
  Arequipa, Peruo
  Surabajo, Indonezio
  Vilno, Litovio
  Birmingham, Britio
  Hambantota, Srilanko
  Recife, Brazilo
  Tampere, Finnlando
  Bankoko, Tajlando

 Interesaĵo 
Estas konata ĉina diraĵo: Naskita en Suzhou, vivas en Hangzhou, manĝas en Kantono, mortas en Ljuĝou.

Kantono estas konata pri la kuirarto, tio estas solvo pri manĝas en Kantono.
eta|250px|Loko de Kantono sur la mapo

 Vidu ankaŭ 

 Metroo de Kantono
 Trolebusa transporto en Kantono


Kategorio:Prefektujnivelaj urboj de Ĉinio
Kategorio:Marhavenaj urboj
Kategorio:Subprovincnivelaj urboj de Ĉinio
Kategorio:Provincaj ĉefurboj de Ĉinio