Taŝkento

Taŝkento (), estas nuntempa ĉefurbo de Uzbekio, grava politika, ekonomia, kultura kaj scienca centro de la lando. 

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².  

Taŝkento estis grava haltejo en komerca vojo (Silka Vojo) de Azio al Eŭropo.
Post rusa revolucio en 1917 multaj historiaj konstruaĵoj estis detruitaj kaj pli poste en 1966 forta tertremo neniigis multajn konstruajn heredaĵojn.Ташкентское землетрясение (1966 г.). Справка 

Vidindaĵoj de la urbo:
Madraso Kukeldaŝ el la 16-a jarcento.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil  Ĝi estiĝis dum regnado de ĥano Abdullah la 2-a (1557-1598), reganto de la Ĥanlando Buĥaro, kaj nun estas supervidata de la provinca religia Konsilio de Mavaranahr. La konstruaĵo nun estas uzita kiel moskeo.

Proksime de Taŝkento troviĝas la tombo de Amir Temur, pli konata kiel Tamerlan — iam konkerita de li teritorio etendiĝis de Hindio ĝis la Mediteranea Maro.

La urbo havas modernan subteran fervojon (metroo), kiu estas unika en Centra Azio.Цивилизаторы в Туркестане (Средняя Азия — вчера, сегодня, завтра) 

 Etimologio 
En skribaj fontoj la urbo estas menciita ekde la 4-a - la 5-a jarcentoj sub la nomoj Dĵadĵo, Ĉaĉkento, Ŝaŝkento, Binkento. En la 11-a jarcento, en la verkoj de centraziaj sciencistoj Al-Biruni kaj Mahmud al-Kaŝgari, la urbo estis renkontita sub la nomo "Taŝkento" unuafoje. Al-Kaŝgari estis la unua persono kiu klarigis ke la nomo Taŝkento signifas "ŝtonurbo" (tjurke taŝ - "ŝtono", kent - "urbo"). Biruni, apogante ĉi tiun interpreton, notis ke "Ŝaŝkento" estas distordita formo de la tjurka "Taŝkento"; estas evidente ke "Ĉaĉkento" estas alia formo de distordo de la sama nomo. La versio de Binkento troviĝas en la verkoj de arabaj geografiistoj. Biruni emfazas: "Ĉu vi ne vidas, ke "Ŝaŝo" estas prenita el la nomo de ĉi tiu urbo tjurklingve, nome "Taŝ-kand" ("Ŝtona vilaĝo")?"Al-Biruni. Barato. A.B. ĤALIDOV, J.N.ZAVADOVSKIJ, V.G.ERMAN. Esplora kaj Eldona Centro "LADOMIR", Moskvo 1995, paĝo 271-a

La grekoj nomis la areon kie Taŝkento nun staras "Tsatsena" (helene: Τσατσηνή).

 Origino de televido 
Unua manifestacio de plene elektronika televidilo al publiko kaj komitato estis farita en Taŝkento en somero 1928 per Boris Grabovskij kaj lia teamo. En sia metodo kiu estis patentita en Samara en 1925, Boris Grabovskij proponis novan principon de televida figurado bazita sur la vertikala kaj horizontala elektrono trabo balai sub alta tensio. Nuntempe tiu principo de televida figurado estas uzita preskaŭ en ĉiuj modernaj katodo-radio tuboj. Historiisto kaj etnografo Boris Golender en sia filma prelego priskribis pri tiu evento.Invento de televido kaj Boris Grabovskij  Tiu dato de pruvo de la plene elektronika televidilo estas la plej frua konata ĝis nun. Malgraŭ tiu fakto, la plejparto de la modernaj historiistoj konsideras Vladimir ZvorikinInvention of the iconoscope, the first electronic television camera  kaj Philo Taylor FarnsworthK. Krull, The boy who invented TV: The story of Philo Farnsworth, 2014  kiel inventistoj de la unua plene elektronika televidilo. En 1964 la kontribuo farita al la evoluo de frua televido de Boris Grabovskij estis oficiale agnoskita de la Registaro kaj al li estis premiita prestiĝa grado Estiminda Inventinto de la Uzbeka Soveta Socialisma Respubliko.

 Servoj 
 Uzbeka Nacia Universitato
 Internacia Flughaveno Taŝkento

 Esperantistoj 
 Jevgenij "Eŭgeno" S. Perevertajlo (1938-2012, esperanta pioniro en la urbo, aktiva en SEJM)
 Tanja Arkaeva
 Beĥruzbek Oĉilov,Мистер Википедия из Ташкента rusa artikolo "Википедия: 16-летний узбекский автор" (ruse: "Vikipedio: 16-jara uzbeka aŭtoro"), el 2015 en la retejo redpen.uz, arkivigita la 8-an de decembro 2015  kiu de 2014 ĝis 2017 estis aktiva esperantlingva vikipediisto de nomo Lingveno, kaj ekde decembro 2015 ankaŭ estis administrantopri la elekto de la taŝkentano Beĥruzbek Oĉilov kiel vikipedia administranto
 Gafur Mirzo kaj lia filo Umid Mirzo (vidu la filmon en rubriko eksteraj ligiloj)

 Ĝemelurboj 
Inter la ĝemelurboj estas:
 Seatlo en  (ekde 1973)
 Kortrejko en   (ekde 1989)
 Ŝanhajo en   (ekde 1994)
 Berlino en   (ekde 1996)
 Minsko en   (ekde 2024)

 Galerio 

 Referencoj 

 Vidu ankaŭ 
 Eŭrazia Stepo

 Eksteraj ligiloj 

 ĉarma filma prezento de la urbo fine de 2019 en la retejo jutubo ()
 retejo pri la arta muzeo de Taŝkento  (,  kaj )
 la oficiala retejo tashkent.uz en marto 2023 ne funkcias (,  kaj )


Kategorio:Urboj de Uzbekio
Kategorio:Milionurboj
Kategorio:Lokoj de la Silka Vojo
Kategorio:Regiono Taŝkento