Kioto

KiotoLa ĝis nun sola esperantlingva atlaso, Poŝatlaso de la mondo de 1971 el Prago, dokumentigas esperantigon "Kioto" en la mapo 24, kaj same en listo en paĝo antaŭ tiu du-paĝa mapo.artikolo Kioto en la Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto (PIV), eldono de 2020, reta versio, ankaŭ jam en la presita eldono de 1970, paĝo 510Ankaŭ en artikoloj de la revuo Monato multfoje dokumentiĝas la esperanta urbonomo, ekzemple en la tekstoj Reza Kheir-Khah: Mirinda dimensio de nia vivo, 2000/09, p. 16; Marko Naoki Lins: Ĉu la tero fariĝos saŭno?, 2005 aŭ Stefan Maul: Modera espero, 2008; same kompreneble en multaj aliaj verkoj de la esperantlingva literaturo kaj gazetaro, parte troveblaj per la serĉilo tekstaro.com. (  ) estas urbo en Japanio, ĉefurbo de la gubernio Kioto, Urbo aldifinita de registara dekreto. Ĝi estas la historie kaj kulture plej grava urbo de Japanio. Kioto situas en la regiono Kansajo (ankaŭ nomata Kinki), kaj geografie troveblas en la centro de la insulo Honŝuo, la plej granda el la insuloj de Japanio. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

La teritorio havas komunan limon kun . 

Dum la epoko de Heian (794 — 1192) kaj epoko de Muromaĉi (1338 — 1573) Kioto estis ĉefurbo. Ekde 794 ĝis 1868, Imperiestroj de Japanio loĝis en la urbo.

Kioto estas ankaŭ industria urbo. Grandaj entreprenoj (Kyocera, Shimadzu, Nintendo, ktp.) situas tie.

 Geografio 
La plej granda parto de la urba areo de Kioto situas en la Kiota Baseno, kiu ankaŭ kreas medion en kiu la urbo Kioto estas ĉirkaŭita de montoj sur tri flankoj krom la sudo. Ĝi situas en la suda parto de la gubernio Kioto. Tra la urbo fluas la riveroj Kamo (en vikidatumoj, pli eta) kaj Uji [Uĝi] (en vikidatumoj, pli larĝa), ankaŭ nomata Yodo [Jodo] kaj Seta. Nord-oriente de la urbo troviĝas monto Hiej, nord-okcidente monto Atago.

 Vidindaĵoj 
 Kiota Urba Arta Muzeo
 Nacia Muzeo de Moderna Arto

 Industrio 

Tradiciaj industrioj
 Teksaĵo de Niŝiĝin
 Sakeo

Entreprenoj
 Horiba
 Kyocera
 Murata
 Nintendo
 Omron
 Shimadzu
 Wacoal

 Ĝemelaj urboj 
 20px Bostono (Usono)
 20px Florenco (Italio)
 20px Guadalajara (Meksiko)
 20px Kolonjo (Germanio)
 20px Kievo (Ukrainio)
 20px Parizo (Francio)
 20px Prago (Ĉeĥio)
 20px Ŝjiano (Ĉinio)
 20px Zagrebo (Kroatio)

 Kvartaloj 
eta|maldekstra|360ra|

eta|Kioto, 1891
eta|Pagodo de la budisma templo en Kioto
eta|Kinkaku-ĵi, la ora pavilono
eta|Kinkaku-ĵi, la ora pavilono
eta|Kinkaku-ĵi, la ora pavilono

La urbo Kioto havas 11 kvartalojn.
 Kvartalo Fuŝimi
 Kvartalo Higaŝijama
 Kvartalo Jamaŝina
 Kvartalo Kamigjo
 Kita-ku
 Minami-ku
 Kvartalo Nakagjo
 Kvartalo Niŝikjo
 Kvartalo Sakjo
 Kvartalo Ŝimogjo
 Kvartalo Ukjo

 Turismo 
 Mondaj Kulturheredaĵoj 
 Ora templo (Kinkaku-ĵi)
 Kastelo de Niĵo (Niĵoŭ-ĵo)

 Templo Ĵiŝo (Ginkaku-ĵi)
 Templo Kiyomizu (Kijomizu-dera)
 Templo Rokuon (Rokuon-ĵi)
 Templo Rjoan (Rjoan-ĵi)

 Sanktejo Kamigamo
 Sanktejo Ŝimogamo

 Famaj ejoj 
 Kiota Palaco

 Sanktejo Heian
 Sanktejo Jasaka

 Templo Dajgo
 Templo Higahi-hongan
 Templo Kurama
 Templo Ninna
 Templo Niŝi-hongan
 Templo Tou

 Kiota Turo

 Festoj 
 Ĝidaj-Festo
 Gion-Festo
 Dajmonĝi-fajrofesto

 Servoj 
 Gubernia universitato de Kioto
 Universitato de Kioto

 Esperanto en Kioto 
En Kioto vivis kaj aktivis la kompilinto de la Plena Verkaro Zamenhofa (PVZ), ludovikito.

Kioto-Esperanto-Societo Blogo de Kioto-Esperanto-Societo aktivas; ĝi havas kunsidojn ĉiumerkrede en la domo "Esperanto-Kaikan", ĝi ankaŭ okazigas elementan kurson, ekspozicion kaj Zamenhofan feston ĉiujare.

 Kioto kaj Esperanto 
En la kvina kanto de la verko de Abel Montagut nome Poemo de Utnoa okazas asembleo de la Gobanoj (eksterteranoj). Tie oni akceptas, ke oni plikuraĝigu la malfortigitan Utnoan (nome la ĉefrolulo Noa) pere de la drogo anoŭdo. Inna malsupreniras kaj liveras ĝin al Noa. Je ties efiko aperas antaŭ li la poeto Valmikio kiu montras al li la enormajn atingojn de la estonta homaro, se li sukcesas savi ĝin, nome, en Azio, el Ĉina Murego al insulo Srilanko. Poste aperas la japana pentristo Hokusajo kiu siavice montras aliajn mirindaĵon el Azio. Jen kiel oni prezentas Kioton:

En lia akompano Utnoa superlibelas
la landon de Honŝuo, meze de maro safira.
Ili alflugas Kjoton, kaj poste Sanhusagendon,
la lignan konstruaĵon sur tuta mondo plej vastan,
sanktejojn ĝardenitajn kun harmonia primeto.
Kaj la pentristo fama al Uttu diras indike:
-Leviĝas jen Rjoanji kaj la palaco Kacura,
la Ora Pavilono kaj la Reĝhalo Feniksa.
Vidu sur stratoj longaj la girlanditan amason
dum la Printempaj festoj de la Floranta Ĉerizo.Abel Montagut, Poemo de Utnoa. Pro Esperanto. Vieno, 1993. ISBN 3-85182-007-X. 225 p., p. 115.

 Notoj kaj referencoj 

 Vidu ankaŭ 
 Kioto-Premio
 Listo de urboj de Japanio
 Listo de milionurboj
 Protokolo de Kioto

 Eksteraj ligiloj 
  ()

eta|Ginkaku-ĵi, la arĝenta pavilonoeta|Kijomizu-dera, budhisma temploeta|dekstra|Pagodo de la budhisma templo


Kategorio:Urboj de Gubernio Kioto
Kategorio:Gubernio Kioto
Kategorio:Milionurboj
Kategorio:Planitaj urboj