Érd

Érd [Erd] estas urbo (kun departementorajto) en Hungario en regiono Meza Hungario, en departemento Pest, Distrikto Érd, kies centro estas. Ĝi estas latine , turke , germane: .
eta|maldekstre|Minareto en Érd

 Geografio 
Érd jam kontaktiĝas kun Budapeŝto. Ĝi situas laŭ la fervojo Budapeŝto-Balatono kaj Budapeŝto-Pécs, laŭ la aŭtoŝoseo M6 al Pécs, fine laŭ la aŭtoŝoseo M0, kiu ĉirkaŭas Budapeŝton.

 Historio 
Pli frue la komunumo estis romiana Tusculanum. La unua hungarlingva mencio okazis en 1253. En 1684 la setlejo liberiĝis de turkoj. En 1776 Érd iĝis kampurbo. En mezo de la 20-a jarcento ĝi estis la plej granda hungara vilaĝo ĝis 1979, kiam ĝi iĝis urbo kaj en 2005 ricevis la rangon departementorajta.

Ĉe la suda periferio de Budapeŝto tiu favorata ĝarden-vilaĝo fariĝis industria centro dum la lastaj jardekoj, sekve ĝi ege rapide ampleksiĝis al granda "planed-urbo" - kun preskaŭ centmila loĝantaro. Tie-ĉi nia vojo suden estas fakte de antikva origino: de la ĉefurbo de la Romia provinco Panonio (Aquincum - norde de Budao) tiu vojo pavimita kondukis la komercistojn kaj legiojn al Nord-Italio (i.a. al Milano), kaj reen, kaj ĝi restis daŭre gravega komerca kaj strategia vojo tra Pannonia, Transdanubio, apud Balatono.

eta|Preĝejo en Érd

 Vidindaĵoj 
 minareto, konstruita en la 16-a jarcento, interesa restaĵo de la turka okupado, el kiu restis en Hungario sume 3
 geografia muzeo
 paroĥa preĝejo Sankta Mikaelo (Érd) (la plej malnova)
 paroĥa preĝejo Koro de Jesuo (Érd) (en Nova Urbo)
 paroĥa preĝejo Karmelmonta Dipatrino (Érd) (en poŝtista loĝkvartalo)
 paroĥa preĝejo Stefano la 1-a (Érd) (en loĝkvartalo Parkváros)
 vota kapelo (Érd)
 Kalvinana preĝejo (Érd)
 Luterana preĝejo (Érd)
 Baptisma preĝdomo (Érd)

 Famuloj 
 en Érd naskiĝis:
 kuracisto László Romics
 ministro Ferenc Miákits
 piaristo János Endrődy
 en Érd mortis:
 aktoro Zita Szeleczky
 János Gyenis (ekonomikisto)
 Géza Kovács (futurologo)
 geografo Dénes Balázs
 Gyula Károlyi (maŝininĝeniero)
 pentristo Imre Simay
 poeto Zoltán Csuka

 Famaj nomportantoj 
 Bálint Érdi
 György Érdi Krausz
 Tamás Érdi
 Pál Érdy

 Ĝemelurboj 
  Lubaczów, Pollando
  Poynton, Britio, Anglio
  Reghin, Rumanio
  Levice, Slovakio
  Subotica, Serbio
  Ŝuĝoŭo, Ĉinio

 Referencoj 

 Fontoj 
 WikiTrans


Erd