Charles Méray

Charles MÉRAY (mere), (nask. en la 12-a de Novembro 1835 en Chalon-sur-Saône, mortis en la 2-a de Februaro 1911 en Diĵono) estis franca matematikisto, fondinto de la matematika teorio de reelaj nombroj. Li ankaŭ estis esperantisto(fr) Dugac, 1970 , paĝo 348. kaj vinkultivisto(fr) Cossart, Vincent, "Conte de la Saint Vincent", Gazette des Mathématiciens. SMF, n-ro 103, 2005, paĝoj 53-56..

Li estis sufiĉe malkonata ĉar li faris ĉion eblan por malplaĉi al akademianoj kaj al la publiko

 Biografio 
Li studis ĉe la École Normale Supérieure inter 1854 kaj 1857 kaj poste estis profesoro pri matematiko ĉe la Lycée Saint Quentin en Parizo ĝis 1859(fr) Cossart, 2005, paĝo 55.. 

LeN 1866 LI estis nomumita profesoro ĉe la Universitato de Liono, sed ne daŭris eĉ unu jaron. En 1867 li fariĝis profesoro pri diferenciala kalkulo ĉe la Universitato de Dijon, kie li fariĝis dekano ĝis sia emeritiĝo. En 1899 li estis elektita membro de la Franca Akademio de Sciencoj en la sekcio pri geometrio, ĉar li elpensis novan metodon por instrui la geometrion. 

 Verkaro 
Kvankam malmulte memorigita, Méray estas la verkinto de verko, nome "Remarques sur la nature des quantités définées par la condition de servir de limites à des variables données" (1869) donante rigoran difinon de neracia nombro(angla) Boniface, 2007, p. 318.(franca) Dugac, 1970, paĝo 339.. Temis pri pionira verko ĉar ĝi antaŭis tiujn donitajn fare de Dedekind kaj Kronecker .

Unu jaron pli frue (1868) li jam publikigis universitatan tezon pri diferenciala kalkulo: *Remarques sur les principes fundamentaux du calcul*, en kiu li establis la disvolviĝon de funkcioj en serioj de Taylor kiel la bazon de kalkulo(franca) Dugac, 1970, paĝo 336.. 

En 1872 li publikigis unuan traktaton pri kalkulo kaj inter 1894 kaj 1898 aperis la kvar volumoj de lia granda traktato pri diferenciala kalkulo, verkita kunlabore de lia disĉiplo Charles Riquier(franca) Dugac, 1970, paĝo 344.. 

 Esperanto 
Li hazarde eksciis pri Esperanto ĉe parolado farita en 1900 de lia kolego Charles Lambert. Lia akra kaj penetrema spirito estis tuj frapita de la kreaĵo de L. L. Zamenhof. Arde li sin ĵetis en la bataladon multigante paroladojn, gazetajn artikolojn, leterojn, personajn klopodojn por diskonigi Esperanton en ĉiuj sciencaj rondoj: tiel li gajnis fervorajn adeptojn ne nur en la Diĵona Universitato, sed en la Scienca Akademio, en la Pariza Universitato kaj la Parizaj liceoj(eo) L. Couturat, Unua volumo de Historio de Esperanto - 1887-1913.. Li varbis generalon Sebert, kiu jam antaŭe aprobis la ideon, Carlo Bourlet, Charles Laisant, Paul Appell, d-ron Bouchard, dekanon Recoura, rektoron Émile Boirac, prof. Lepine, ktp. Resume li estis la granda propagandisto inter la scienculoj. En Diĵon mem li akiris la aliĝon de la Universitato, urbestraro, ktp. En 1901 li fondis kaj prezidis la Diĵonan grupon. Samjare, kun Sebert, li prezentis Esperanton al la Scienca Akademio(ep) René Centassi & Henri Masson, "La homo kiu defiis Babelon", 2001, eld. L'Harmattan, ISBN 2-7475-1807-8. Li daŭrigis sian Esperanto-agadon ĝis la fino.

En 1905 Méray fariĝis membro de la unua (ĝis 1906 ankoraŭ provizora) Lingva Komitato (LK)Esperantista Dokumentaro, kajero 1, Paris aŭg. 1906, p. 21. kaj restis LK-ano ĝis 1910. Li verkis kelkajn propagandajn broŝurojn. 

En la esperantlingva bitforma bildstrio "Vivo de Zamenhof" de la franca esperantisto kaj pentristo Yanpetro KAVLAN aperis informo ke Méray admiris la logikecon kaj artan valoron de EsperantoMéray, Memuaro pri Esperanto al la franca Akademio pri Sciencoj, en: "La homo kiu defiis Babelon" de René Centassi & Henri Masson., kiu allogis lin al tiu lingvo(plurlingve) Vivo de Zamenhof - tuta teksto, Yanpetro Kavlan..

 Literaturo 
 (Esperanto) Louis BASTIEN en "Enciklopedio de Esperanto", 1933.
 (franca) Jacqueline BONIFACE, Les Constructions des nombres réels dans le mouvement d'arithmétisation de l'analyse, Ellipses, kolekto «IREM - Épistémologie et Histoire des mathématiques», la 15-an de aŭgusto 2002 (ISBN 9782729811426)
 (angla) Jacqueline BONIFACE. The Concept of Number from Kant to Kronecker». A: The Shaping of Arithmetic after C.F. Gauss's Disquisitiones Arithmeticae,. Springer, 2007, pp. 315-342. ISBN 978-3-540-20441-1. 
 (franca) Pierre DUGAC, "Charles Méray (1835-1911) et la notion de limite". Revue d'histoire des sciences et de leurs applications , Vol. 23, n-ro 4, 1970, p. 333-350. DOI : 10.3406/rhs.1970.3163 . ISSN : 0048-7996 .

 Referencoj 

Kategorio:Francaj esperantistoj
Kategorio:Akademio de Esperanto
Kategorio:Francaj matematikistoj