Rapidvortoj

Rapidvortoj, aŭ Speedwords, sialingve rapmotz aŭ rap lin rie ([Rap]rapida [Lin]lingva [Rie] stenografio), estas konstruita lingvo farita de anglo Reginald John Garfield Dutton (1886-1970) ano de Royal Society of Arts ekde 1918. En sia tempo, Rap lin rie havis aprobvortojn de multaj anglaparolantoj.

Miksa lingvo, ĝi celas plejeblan koncizon por rapideco de esprimado. La aŭtoro komencis labori la projekton en 1922, la unua versio (nomita "International Symbolic Script") eldoniĝis en 1935; postaj versioj publikiĝis en 1936, 1943, 1946, kaj 1951. Kiel kelkaj aliaj planlingvoj, ĝi rehavis interesatojn en lastaj jaroj per la Interreto.

Estas nur 493 bazkonceptaj vortoj; la plej oftaj estas unuliteraj, la malpli oftaj duliteraj aŭ triliteraj. Ankaŭ estas afiksoj (unuliteraj) por derivi pliajn vortojn.

Nombroj (1-10): u, dos, tri, qar, fun, ses, sep, otto, nyn, ty. 

 Vortareto 
 a: al
 ab: pri 
 af: negoco
 afm: varo
 al: ĉio
 atu: espero
 au: aŭdi
 ax: demando
 b: sed
 be: antaŭ
 bil: konto 
 by: apud, de
 c: ĉi tio
 d: de
 da: doni
 de: tago
 e: esti
 ev: iĝi
 f: por
 fa: fari
 fe: feliĉa
 fid: fidela
 fin: trovi
 fir: firma
 g: ili
 go: iri
 gu: bona
 guv: afable
 h: havi
 ha: posedi
 i: en
 if: informi
 int: intereso
 ir: ĉi tie
 iz: ĉikune
 j: mi, min
 k: ke; K: firmao
 ko: veni
 ku: ferma
 l: la
 m: kun
 n: ne
 nov: nova
 nu: nun
 num: nombro
 o: sur; O: senjoro
 ob: akiri
 or: aŭ
 ord: ordo
 ot: alia
 ov: supre
 p: povi
 pa: pagi
 pl: bonvole
 pri: prezo
 q: ĉu, demando
 r: -os
 s: li
 sa: scii
 sen: senti
 so: sekve
 se: semajno
 spe: paroli
 t: ĝi
 tat: estado
 te: tempo
 terl: ŝtato
 u: unu; iu; oni; difinita artikolo
 ub: favoro
 ul: iu ajn, iom
 um: io
 ur: reveno
 up: supren
 uti: materio
 uv: unua
 uvo: lasta
 v: vi
 via: vojo
 vu: vidi
 w: ni
 x: se
 y: estis
 yfa: faris
 z: kiel
 za: kara
 ze: sendi


 Ekzemplo 

Qar dosty & sep an pas wi perz yzes fovi o c terle u nov dem, ygeni i libs, & diwe a l wee k al on e fony eg.

Nu w e usiv i l lamu vavo va, tes xi k dem or ul dem so geni & so diwe p l due.

W e yren o l lamu utva ag d k va. W h ko a diwe u par d k ag z u edi rax ep f cu qi ir yda gi biz k k dem ypi do. T e alge oki & oki k w debi fa c. 

B i u la sig, w p n diwe -- w p n disak -- w p n masak -- c plag. L bra onz, bi & bix, qi ylutie ir, h disak t myx ov wi pov vis ad or ado.

Abraham Lincoln

Kvar dudekoj kaj sep jaroj antaŭe, niaj gepatroj fondis en tiu ĉi kontinento novan nacion, konceptita en libereco, kaj dediĉita al la propozicio laŭ kiu ĉiuj homoj estas kreitaj egalaj.

Nun, ni estas engaĝitaj en granda enlanda milito, kiu testas ĉu tiu nacio, aŭ iu nacio tiel konceptita kaj dediĉita, povas longe daŭri. Ni estas kunvenitaj en granda batalkampo de tiu milito. Ni venis dediĉi parton de tiu kampo kiel fina ripozejo por tiuj kiuj tie ĉi donis sian vivon por ke tiu nacio povas vivi. Estas tute konforma kaj deca ke ni devas fari tion.

Sed, en pli vasta senco, ni ne povas dediĉi, ni ne povas konsekri, ni ne povas sanktigi, tiun lokon. La bravaj homoj, vivaj kaj mortaj, kiuj batalis tie ĉi, jam konsekris ĝin tre super nia malriĉa povo de grandigi aŭ malgrandigi tion. 

Abraham Lincoln

 Bibliografio 

Dutton, Reginald John Garfield 
Teach Yourself Dutton Speedwords 
Teach Yourself Books, 1951 
English Universities Press, 1971 [revised] 

Dutton, Reginald John Garfield 
Dutton Speedwords Dictionary 
London: Dutton Publications, 1951 [4th edition] (64 p.) 

 Paĝo pri Speedwords de Bob PETRY (angle)

Kategorio:Planlingvoj