Krajono

Krajono estas skribilo konsistanta el grafita ingoto tenita ene de tubeto el ligno. Estas ankaŭ kolorkrajonoj faritaj el aliaj materialoj. Oni ĉiam povas forviŝi krajonajn skribitaĵojn aŭ desegnitaĵojn pere de skrapogumo, tio estas laŭokaze samtempe la ĉefa avantaĝo, aŭ la ĉefa malavantaĝo de krajono kompare al aliaj skribiloj.

Laŭ Francisko Azorín Krajono estas Desegnilo konsistanta el koloriga cilindreto en ligna cilindro aŭ prismo, foje en speciala ujo. Malforta mineralo kapabla kolorigi paperon per streko.Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 118. Li indikas etimologion el la franca craie (kreto). Kaj li aldonas la tipojn nigra, ruĝa, blua, litografa, paŝtela, karbokrajono, krajonakrigilo kaj plumbokrajono, kaj terminon krajonaĵo por "desegno farita per krajono".Azorín, samloke.

 Historio 
eta|300px|Fruindustria farado de krajono
eta|La procezo de krajonfarado :
La malnova metodo (supre):
1. Faru kanelon en la ligno.
2. Enmetu pecon da grafito.
3. Rompu la troan grafiton.
4. Fermu la krajonon per lignopeco.
La nova metodo (sube):
A. Ronda ligna stango estas dividita en du.
B. La grafita stango estas enigita.
C. La du duonoj estas gluitaj kune.

La hodiaŭa historio komenciĝas en 1564, kiam oni trovis uran grafiton en Borrowdale, Anglio. Tion uzis la ŝafistoj por marki la ŝafojn.

Unuafoje memoris pri krajonsimila ilo la svisa naturesploristo Conrad Gesner, kiu skribis en 1565 pri skribilo konsistanta el grafito prenita en ligno ujo. Oni rigardis tiutempe la grafiton speco de plumbo, Gesner estis la unua, kiu priskribis ĝin kiel mineralon.

La moderna krajono datiĝas de ĉ. 1790 kiam Conté en Francio kaj Hardtmuth en Germanio komencis produkti krajonojn pere de miksaĵo el grafito kaj argilo. Antaŭe ili estis faritaj el plumbo. (Ankaŭ uzatas de la artistoj bastonetoj de karbonigita evonimoligno.)

 Kodigo 
Simboloj informas pri la "moleco" (aŭ "graseco") aŭ malmoleco (aŭ "malgraseco") de la krajono. Ne nur pri simpla moleco aŭ malmoleco temas, la molaj krajonoj eligas pli larĝajn kaj pli nigrajn strekojn, la malmolaj pli malfacile skribas pli mallarĝajn kaj pli brile nigrajn, aspektantajn grizece, strekojn.

La moleco-malmoleco dependas de proporcio de argilo, temperatura traktado.

Oni produktas ekde 1874 la t.n. inkokrajonon, kiu kontraŭstaras al la humideco.

 Eŭropa sistemo 
 9H
 8H ege malmola
 7H ege malmola
 6H tre malmola
 5H tre malmola
 4H malmola
 3H malmola
 2H sufiĉe malmola
 H  sufiĉe malmola
 F
 HB la ordinara speco, meza
 B  sufiĉe mola
 2B sufiĉe mola
 3B mola
 4B mola
 5B tre mola
 6B tre mola
 7B ege mola
 8B ege mola
 9B
9H8H7H6H5H4H3H2HHFHBB2B3B4B5B6B7B8B9BMalmola→Mezmola→Mola

 Usona kodigo 
Usona kodigo uzas numeron.

 Usono       Eŭropo
 #1     =     B
 #2     =    HB   (plej komuna)
 #2 1/2 =     F   (ankaŭ uzata 2 4/8, 2.5, 2 5/10, pro patento)
 #3     =     H
 #4     =    2H

 Japana kodigo 
Japana kodigo estas laŭ Japana Industria Normo (JISS6006). Tamen ekde 1998 krajonoproduktantoj ne uzas JIS-markon kvankam ili produktas laŭ JIS. La kodigo diferencas al eŭropa kodigo.

 9H
 8H
 7H
 6H
 5H
 4H
 3H
 2H
 H
 F
 HB
 B
 2B
 3B
 4B
 5B
 6B

 Plua legaĵo 
Gabriela Hrochová, Kolekti krajonojn, Monato, 9-a de majo 2017.

 Vidu ankaŭ 

 Globkrajono
 Grifelo
 Kolorkrajono
 Krajono de IKEA

 Notoj 

Kategorio:Skribiloj