Advokato

eta|180ra|
eta|maldekstra|180ra|
Advokato, ankaŭ proparolanto, estas profesio, nomo de juristoj, kiuj konstante kaj jure reprezentas en juĝejo la interesojn de procesanto aŭ akuzato.

 Diversaj profesioj 
Societadvokato estas advokato, kiu laboras por firmao aŭ entrepreno kiel interna jura konsilisto.

 Tradicia divido de la profesio en iuj landoj 
Kun la ekuzo de romia juro en Eŭropo ekde la Alta Mezepoko, tribunalprocesoj iĝis pli profesiaj kaj pozicioj estis kreitaj kiuj estis okupitaj fare de edukitaj advokatoj. Tio rezultigis profesion de profesiaj advokatoj kiuj reprezentis partion en la demandosesio antaŭ la tribunalo, la tielnomitaj "prokuroroj" (aŭ akuzistoj). Ekzistis ankaŭ aliaj advokatoj kiuj konservis kontakton kun tiuj serĉantaj justecon, konsilis klientojn kaj ankaŭ disponigis laŭleĝan subtenon en eksterjuĝaj transakcioj, la tielnomitaj "advokatoj". La advokatoj laŭleĝe preparis la juran disputon kaj provizis al la prokuratoro la skriban preparon. En kelkaj landoj, tamen, tiu apartigo inter advokatoj kaj prokuratoroj ekzistis nur en la plej altaj tribunaloj.

Ekde la fino de la 16-a jarcento, la dikotomio de la advokatprofesio en kontinenta Eŭropo estis ĉiam pli malstreĉita kaj plejparte eliminita kun la juraj reformoj de la napoleona epoko, tiel ke en la daŭro de la 19-a jarcento aperis la profesia profilo de unuforme aktiva advokato. Unue, en Prusio dum la reĝo Frederiko la Granda, la advokatoj iĝis ŝtataj oficistoj kiel "kortumaj kaj helpaj konsilistoj". De 1780, "justic-komisaroj" estis prezentitaj por la areo de libervola jurisdikcio, ekzekucio kaj bankroto kaj por notariaj servoj. En 1793 Prusio aboliciis la helpkonsiliojn kaj en 1849 igis la komisarojn de justeco "advokatoj" kiuj komence restis ŝtatfunkciuloj ĝis la Jurista Leĝo de 1878 igis la advokatprofesion libera profesio sendependa de la ŝtato. La 20-a jarcento estis karakterizita per kreskanta specialiĝo de la advokata profesio, kiu daŭris kun la enkonduko de pliaj fakaj juraj profesioj en la 21-a jarcento.

La dunivela sistemo daŭre ekzistas hodiaŭ en Hispanio, kie la tradiciaj esprimoj "advokato" (abogado) kaj "prokuroro" (procurador) ankaŭ daŭras, same kiel en la juraj ordoj bazitaj je la anglasaksa juro de Anglio, Kimrio kaj aliaj landoj de la anglalingva Komunumo de Nacioj (angle: Commonwealth of Nations ), kie la juĝprocesaj prokuroroj estas nomitaj "barrister" (en Esperanto foje "pledadvokato") kaj la eksterjuĝaj advokatoj estas nomitaj "solicitor" (la esperantigita formo solicitoro de la profesio foje uzatas en esperantlingvaj tekstoj).

 Per Esperanto 
 Unio Internacia de Advokatoj Esperantlingvaj

 Kelkaj konataj advokatoj 
eta|180ra|Karikaturo de advokatoj, de Honoré Daumier
eta|180ra|Usona prezidanto Abraham Lincoln estas fama ekzemplo de advokato kiu fariĝis politikisto.
eta|180ra|
eta|180ra|Der Procurator el Ständebuch de Jost Amano (1568).
eta|180ra|

 Esperantistaj 
 Adolf Halbedl
 Aderaldo Rocha
 Aleksandr Miĥajloviĉ Nedoŝivin
 José Garzón Ruiz
 Tivadar Schwartz
 Siegfried Liebeck

 Aliaj 
 Hans Litten
 Josef Hartinger
 Karol Pedowski
 Triboniano

 Proverbo 
Ekzistas proverboj pri advokato en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof:



 Vidu ankaŭ 
 Notario
 Aktuaro
 Juro, Leĝo
 Ombudsmano
 Internacia Advokata Asocio
 Internacia Asocio de Demokrataj Advokatoj

 Referencoj 

 Eksteraj ligiloj 
 Advokato