János Kádár

KÁDÁR János (pron. ka’da’r ja’noŝ), origine CSERMANEK János (pron. ĉermanek ja’noŝ), li uzis tiun ĉi nomon ĝis 1945), (la 26-a de majo 1912, Fiume-6-a de julio 1989 Budapeŝto) estis la ĝenerala sekretario de la komunista partio de Hungario inter 1956 kaj 1988 kaj estis dufoje ĉefministro -1956-1958 kaj 1961-1965.

eta|220px|Kovrilpaĝo de Programdeklaro Budapeŝto, 1978 Hungara Esperanto-Asocio
 1931: Li aniĝis al la kontraŭleĝa Hungara Komunista Partio kaj estis pro tio arestita en tiu tempo.
 1943 Li malfondis la Komunista partion kaj organizis Pacpartion.
 1946-1951 ĝenerala vicsekretario de la Komunista partio (KP)
 1948-1950 ministro pri internaj aferoj
 1951-1954 arestita, enprizonigita post falŝa proceso
 1954.07.22 liberiĝis el la prizono kun Gyula Kállai, Sándor Haraszti kaj Ferenc Donáth
 1956.07. reelektiĝis al la estraro de la Komunista partio (al Politika Komitato)
 1956.10.25. ĝenerala sekretario de KP
 1956.10.30 ŝtatministro
 1956.10.01. forlasas Hungarion, flugas la Moskvo
 1956.10.07. revenas la Budapeŝto kun rusaj trupoj
 1956-198s estro de la hungara KP sub diversaj pozicioj
 1956-1958 ĉefministro
 1961-1965 ĉefministro
 1968: Kvankam li kontraŭas, Hungario partoprenas en subpremo de la Praga printempo 1968
 1988.05.: interna puĉo forigis lin de la potenco ĉe KP
 1989: Li mortis, post kiam opozicio rehabilitigis Imre Nagy

Li venis el malriĉa familio, kreskis sen patro, laboris kiel riparisto de buromaŝinoj. Li aktivis kaŝe inter la du mondmilitoj por la Komunista partio, post la Dua Mondmilito partoprenis en la registaro. Pro falŝaj asertoj li estis enprizonigita (1951-1954). Li estis la ĝenerala sekretario de KP post malvenko de la Hungara revolucio de 1956 laŭ la interkonsento de Hruŝĉov soveta gvidanto kaj Tito jugoslava gvidanto (la 2-3-an de oktobro, 1956 Brijuni-insuloj). Li solidigis la politikan sistemon inter 1956-1958 (multaj arestoj, ekzekutoj, inter aliaj Imre Nagy ĉefministro). Post 1958 li evitis la konflikton kun la loĝantaro ("Kiu ne estas kontraŭ ni, estas kun ni."), Hungario iĝis la plej gaja barako malantaŭ la fera kurteno. Sed por tio necesis monego kaj la lando tre ŝuldiĝis al okcidentaj bankoj.

 Vidu ankaŭ 
 Mátyás Rákosi

Kategorio:Ĉefministroj de Hungario
Kategorio:Ministroj pri internaj aferoj de Hungario
Kategorio:Herooj de Sovetunio
Kategorio:Naskiĝintoj la 26-an de majo
Kategorio:Mortintoj la 6-an de julio
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj partilaboristoj