Volframo

Volframo (antaŭe nomita tungsteno) estas kemia elemento en la perioda tabelo, kiu havas la simbolon W (el la germana nomo de la elemento: Wolfram) kaj la atomnumeron 74. Ĝi estas peza blankgriza transirmetalo trovebla en multaj ercoj. Pro tio, ke ĝi estas malmolega, ĝi estas uzata en fortikaj alojoj. Pro ĝia alta fandopunkto, ĝi estas ankaŭ uzata por la filamentoj de inkandeskaj lampoj.

 Historio 
Je 1783, la fratoj Juan José kaj  Fausto Elhuyar trovis acidon ekstraktita el la volframito. El tiu acido, ili ekstraktis la elementon.

 Ecoj 
Estas arĝenta-griza kolora, tre denseca kaj malmola.

Havas la plej alta degelpunkto de ĉiuj metaloj, kaj la plej alta bolpunkto de ĉiuj elementoj.

 Mineraloj 
 Volframito
 Scheelito
 Razpito
 Stolzito

 Kombinaĵoj 
 Amonia paravolframato
 Kalia volframato
 Natria volframato

 Apliko 
Ĉirkaŭ duono de la volframo estas konsumata por la produktado de malmolaj materialoj - nome volframa karbido - kun la restanta ĉefa uzo en alojoj kaj ŝtaloj. Malpli ol 10% estas uzata en aliaj kemiaj kombinaĵoj.Erik Lassner, Wolf-Dieter Schubert, Eberhard Lüderitz, Hans Uwe Wolf, "Tungsten, Tungsten Alloys, and Tungsten Compounds" en la Enciklopedio de Industria Kemio de Ullmann, Wiley-VCH, Weinheim. doi:10.1002/14356007.a27_229. Pro la alta duktila-fragila transirtemperaturo de volframo, ĝiaj produktoj estas konvencie fabrikitaj per pulvormetalurgio, sparkplasma sintrado, kemia vapora deponado, varma izostatika premado kaj termoplastaj metodoj. Pli fleksebla fabrikada alternativo estas selektema lasera fandado, kiu estas formo de 3D-presado kaj permesas krei kompleksajn tridimensiajn formojn.Tan, C. (2018). "Selective laser melting of high-performance pure tungsten: parameter design, densification behavior and mechanical properties". Sci. Technol. Adv. Mater. 19 (1): 370–380. Bibcode:2018STAdM..19..370T. doi:10.1080/14686996.2018.1455154. PMC 5917440. PMID 29707073.Kiuj Pulvoroj Estas Uzataj en 3D-Presado. Prenite 2025-05-30.

 Kemiaj kombinaĵoj 
Volframo formas kemiajn kombinaĵojn en oksidiĝaj statoj de −2 ĝis +6. Pli altaj oksidiĝaj statoj, ĉiam kiel oksidoj, rilatas al ĝia surtera ĉeesto kaj ĝiaj biologiaj roloj, meznivelaj oksidiĝaj statoj ofte asociiĝas kun metalaj aretoj, kaj tre malaltaj oksidiĝaj statoj tipe asociiĝas kun CO-kompleksoj. La kemioj de volframo kaj molibdeno montras fortajn similecojn unu al la alia, kaj ankaŭ kontrastas kun ilia pli malpeza parencaĵo, kromo. La relativa maloftaĵo de volframo(III), ekzemple, kontrastas kun la disvastiĝo de la kromaj(III) kombinaĵoj. La plej alta oksidiĝa stato vidiĝas en volframa(VI) oksido (WO3).Holleman, Arnold F.; Wiberg, Egon; Wiberg, Nils (1985). "Mangan". Lehrbuch der Anorganischen Chemie (in German) (91–100 ed.). Walter de Gruyter. pp. 1110–1117. ISBN 978-3-11-007511-3. Volframa(VI) oksido estas solvebla en akva bazo, formante volframstaton (WO42−). Ĉi tiu oksianjono kondensiĝas je pli malaltaj pH-valoroj, formante polioksovolframojn.Pope, Michael T.; Müller, Achim (1997). "Polyoxometalate Chemistry: An Old Field with New Dimensions in Several Disciplines". Angewandte Chemie International Edition. 30: 34–48. doi:10.1002/anie.199100341.

La larĝa gamo de oksidiĝaj statoj de volframo speguliĝas en ĝiaj diversaj kloridoj:

 Volframa(II) klorido, kiu ekzistas kiel la heksamero W6Cl12
 Volframa(III) klorido, kiu ekzistas kiel la heksamero W6Cl18
 Volframa(IV) klorido, WCl4, nigra solido, kiu alprenas polimeran strukturon.
 Volframa(V) klorido WCl5, nigra solido kiu alprenas dimeran strukturon.
 Volframa(VI) klorido WCl6, kiu kontrastas kun la malstabileco de MoCl6.

Organovolframaj kombinaĵoj estas multnombraj kaj ankaŭ ampleksas gamon da oksidiĝaj statoj. Rimarkindaj ekzemploj inkluzivas la trigonan prisman W(CH3)6 kaj oktahedran W(CO)6.

 Referencoj 

Kategorio:Kemiaj elementoj
Kategorio:Metaloj