Framasonismo

Framasonismo estas tutmonda organizaĵo, kiu klopodas plibonigi la mondon kaj siajn anojn per toleremo. Ĝi estas malnova organizaĵo, kiu uzas inicajn ritojn plejparte ellaboritajn inter la 17-a kaj la 19-a jarcentoj, laŭdire el ritoj de mezepokaj gildoj masonistaj.

La vorto venas el la franca franc-maçon kaj la angla freemason, kiuj signifas "libera masonisto".
eta|Kelkaj framasonaj simboloj kaj juveloj de oficistoj laŭ angla rito.
Framasonoj kunvenas en framasonaj loĝioj. Ili celas kunhelpon inter siaj membroj kaj ĝenerale plibonigon de moraleco, frateco kaj justeco en la socio. Plejparto de framasonoj agnoskas ekzistadon de unusola dio aŭ "Granda Arkitekto de la Universo", kreinto de la mondo, tamen ne ĉiuj Loĝiaroj postulas tian agnoskon de siaj membroj, precipe en Eŭropaj "sendogmaj" Loĝiaroj. Framasonoj kutime ne apogas specifajn religiojn, kvankam kelkaj ritoj ricevis tipan kristanan influon (interalie Sveda Rito kaj Ĝustigita Skota Rito).
eta|Framasona kofro de János Spissich

 Historio de Framasonismo 
Oni disputas pri la origino de Framasonismo. Plejparte oni kredas ke ĝi devenas de mezepokaj asocioj de masonistoj, ĉefe en Anglio kaj Skotio. Ĉirkaŭ la 16-a jarcento okazas la transiro de la metia celo de la framasonaro en socialajn interesojn, precipe filantropiajn kaj homaranajn. Kelkaj pensas ke tio okazis pro la influo de arkitektoj kaj skulptistoj, kiuj eniris la societon. Ekde tiam ne ĉiu framasonisto estas efektive masonisto. Okazis ankaŭ, ke la religia idearo fariĝis laŭ la raciaj rezultoj de la filozofio, sen la kredo je revelacioj, mirakloj kaj supernaturaj efikoj de la religiaj ritoj. Cetere, framasonaro elstarigas la individuan liberecon je konscienco. La kunordigo de loĝioj, ekde la 18-a jarcento, donis al framasonaro novajn ŝancojn. En 1717, en Anglio, estis fondita la Granda Loĝio de Londono fare de 4 loĝioj, iniciate de la anglikana kleriko James Anderson kaj de la rifuĝinta hugenoto Jean-Théophile Desaguliers. Ses jaroj poste estis aperigata la regularo Book of Constitutions ("libro de konstitucioj") en 1723. Tiu dokumento estas kutime citita per vortoj Konstitucio de Anderson. Same en aliaj landoj estis kreitaj Loĝiaroj nomataj Grandaj Loĝioj aŭ foje ankaŭ Grandaj Orientoj. Pro apartaj ritoj, en la sama lando aperis pliaj naciskalaj Loĝiaroj.

 Ritoj kaj gradoj 
 Ritoj 
Ekzistas tre multaj kaj diversaj framasonaj ritoj, kiuj konsistas el aro da simbolaj agadoj kaj paroloj. La plejparto disvolviĝis inter la 17-a kaj la 19-a jarcentoj, sed kelkaj ankaŭ naskiĝis dum la 20-a.

+Framasonaj RitojRitoKreita enGradojUzita ĉefe enGravaj dokumentojNotojBildoMalnova kaj Akceptita Skota RitoYves-Max Viton, Le Rite Écossais Ancien et Accepté, PUF, kolekto « Que sais-je? »,‎ 2011 (MAS Rito) 1801, Usono (4-a ĝis 33-a altgradoj)
 ĉ. 1804, Francio (3 unuaj gradoj)33Ameriko,
EŭropoGrandaj Konstitucioj de Berlino (1786)

Grandaj Konstitucioj de Laŭzano (1875)

Guide des maçons écossais (ĉ. 1806-1811)http://www.editionsdelahutte.com/RESSOURCES/PREFACE-5829.pdfhttp://reunir.free.fr/fm/rituels/guide.htmSukcedis la Perfektigan Riton. Ĝi estas la plej fama altgrada rito en la mondo.
La tri unuaj gradoj de la Rito estas praktikitaj ĉefe en Eŭropo.centra|eta|134x134ra|Antaŭtuko de Majstro kun tipa ruĝa koloro (uzita ĉefe en Eŭropo).Rito de Unuiĝo aŭ Rito de "Emulation"
(Angla Rito)1813-1816, Anglio3Unuiĝinta Reĝlando, Eŭropo,
Komunumo de NaciojNomita "Emulation" laŭ la nomo de angla loĝio (1823). Ĝi konsistas el la kunfandiĝo de la Rito de Modernuloj kun la Rito de Malnovuloj.eta|136x136ra|Antaŭtuko de Submajstro.|centraJorka Rito:
 "Bluaj Loĝioj"
 Framasonismo de Reĝa Arko
 Kripta Framasonismo
 Templanoj18-a k 19-a jarcentoj, Usono3

4

3

3UsonoAhiman Rezonhttp://www.freemasons-freemasonry.com/Ahiman_Rezon.html (1751)Sukcedis la Riton de Malnovuloj. Nomita laŭ la angla urbo Jorko, pro legendoj pri la antikveco de framasonismo en tiu urbo.103x103ra|eta|Moderna antaŭtuko de Majstro de "Blua" Loĝio.|centraFranca Rito aŭ Moderna Rito1783-1786, Francio7Francio, Eŭropo,
Sud-AmerikoRégulateur du maçon (1801)Ekzistas pluraj variaĵoj, el la angla Rito de Modernuloj.127x127ra|eta|Malnova antaŭtuko de Majstro kun tradicia blua borderaĵeto. 19-a jarcento.|centraSveda Rito1759, Svedio12Skandinavio, Islando,
Germanio, FinnlandoSukcedis la riton "Strikta Observado".Ĝustigita Skota RitoRoger Dachez kaj Jean-Marc Pétillot, Le Rite Écossais Rectifié, PUF, kolekto « Que sais-je ? »,‎ 20101778, Germanio6±2EŭropoSukcedis la ritojn "Strikta Observado" kaj "Elektitaj Kohenoj".centra|eta|130x130ra|Antaŭtuko de Majstro."Egiptaj" Ritoj:
 Primitiva Rito
 Primitiva Rita de "Veroamantoj"El la franca vorto "Philalèthes", kreita el la grekaj phila "ami" kaj alethia "vero".
 Rito de MicraimEl Genezo 10:6 https://www.steloj.de/esperanto/biblio/libro_gen.html
 Rito de Memfiso
 Malnova kaj Primitiva Rito de Memfis-Micraim 1721, Francio
 1779, Francio
 ĉ. 1788, Italio
 ĉ. 1815, Francio
 1881 (modernigita en 1960)ĝis 99EŭropoNur la Malnova kaj Primitiva Rito de Memfis-Micraim plu estas praktikita.123x123ra|eta|Kolbendo de la 95-a grado de la Rito de Memfis-Micraim kun tipa viola koloro.|centraStandarda Rito de Skotlando17-a jarcento, Skotlando3SkotlandoEkzistas pluraj variaĵoj.Operacia (aŭ Metia) Rito de Salomono1972-1978, Francio9FrancioRito de "Lauderdale" aŭ Darma Rito"Origine et caractéristiques du rite Anglais de la fédération française du Droit Humain" en Cahiers de la Commission de l'Histoire, n-ro 4, februaro 2001.1815-1816, Britio3
(+30
altaj gradoj
de la MAS Rito)Britio,
Komunumo de Nacioj,
IslandoĜi konsistas el Angla Rito kun elementoj de MAS Rito kaj teozofiaj aldonoj. Uzita nur en la Internacia Gea Framasona Ordeno "Le Droit Humain". Lauderdale estas la stratnomo, kie troviĝis la sidejo de la Brita Federacio de tiu Ordeno.Rito de Malnovulojantaŭ 1751, Anglio (eble ankaŭ Irlando, sed tio ĉi estis debatita)3EluziĝisAhiman Rezon (1751)

Three distinct Knockshttps://books.google.fr/books/about/The_Three_Distinct_Knocks.html?id=6y9cAAAAQAAJ&redir_esc=y (1760)Ĝi kunfandiĝis en nuntempaj Jorka Rito kaj MAS Rito.Adopta Ritohttp://imaq.fr/bcm2012-cr/textes/d3-moreillon.pdf1761-1774, Francio5Francio
(1 loĝio)Specifa rito por inoj, kiu uzas apartajn legendojn de la Malnova Testamento. Nur 1 loĝio revivigis ĝin en Francio.Perfektiga Rito aŭ Ordeno de la Reĝa Sekretohttps://pierremollier.files.wordpress.com/2014/08/pm-15-patente-morin-leg.pdf1762, Francioĝis 25Verŝajne
eluziĝisPraformo de la MAS Rito.Strikta Observado1751, Germanio7Verŝajne eluziĝisRito de la Framasonaj Kavaliroj, Elektitaj Kohenoj de la Universo (aŭ Elektitaj Kohenoj)1767, Francio11Francio,
BelgioTre malofta revivigita rito.

 Gradoj 
Framasonismo konsistas el almenaŭ 3 bazaj t.n. "metiaj" gradoj (Metilernanto, Submajstro kaj Majstro), kiuj rilatas al la konstruado de la templo de Salomono (escepte de la Adopta Rito, kiu uzas aliajn legendojn). Por Majstroj, altgradaj aŭ flankogradaj sistemoj kompletigas la inican progreson kun diversaj legendoj, plejofte el la Malnova Testamento aŭ templanaj/kavaliraj moralaĵoj.

 Simboloj 
 Iloj kaj Geometrio 
eta|Marianne, alegorio de Francio, kun framasonaj simboloj sur balteo.
Ĉar la 3 unuaj gradoj emfazas pri la konstruado de la Templo de Salomono, multaj simboloj estas iloj aŭ rilatas al geometrio:
 cirkelo
 ortilo
 vertikalilo aŭ plumbofadeno
 nivelilo
 maleo
 ĉizilo
 rektilo
 levstango aŭ levilo
 trulo
eta|231x231ra|Angla framasono kun insignoj. 19-a jarcento.

 Naturaj simboloj 
 suno
 luno
 steloj
 akacio
 tritiko
 ŝtono

 Insignoj 
 antaŭtuko kun diversaj simboloj laŭ la gradoj
 blankaj gantoj
 foje ĉapeto aŭ vertoĉapo depende de la rito kaj de la grado

 Organizaĵoj kaj Loĝiaroj 
 Landaj organizaĵoj kaj Loĝiaroj 
 A.J.E.F.
 Granda Oriento de Francio
 Granda Oriento de Italio
 Malnova kaj Akceptita Skota Rito
 Ordeno de la Ĝartero
 Mystic Order of Veiled Prophets of the Enchanted Realm
 Framasonismo en Kubo

 Esperantistaj organizaĵoj 
 Espero Framasona 1905 - 1906
 Esperanto Framasona 1906 - 1913
 Universala Framasona Ligo ekde 1913 de:Universelle Freimaurerliga

 Framasonismo kaj inoj 
Plejparto de framasonoj estas nur viroj, ĉar ekde la komenco de organizita framasonismo ĝenerale inoj ne estas permesitaj aliĝi. En t. n. "regulaj" framasonaj loĝioj, la regularo plu malpermesas inici inojn. Tamen ekzistas en pluraj landoj, ĉefe en Eŭropo, Loĝiaroj kie inoj estas incitaj (en geaj aŭ inaj loĝioj) samkondiĉe kiel viroj. La plej ampleksaj estas la Internacia Gea Framasona Ordeno kaj la Granda Ina Loĝio de Franciohttp://www.glff.org/. Ankaŭ framasonaj flankogrupoj bonvenigas inojn, kiel la Ordeno de la Orienta Stelohttp://easternstar.org/. eta|332x332px|Elisabeth Aldworth kun framasonaj insignoj. Ilustraĵo de 1811.

 Elisabeth Aldworth 
Honorinda Elisabeth Aldworth (1693/1695-1773/1775) naskiĝis Elisabeth Saint Leger. Ŝi estis konita siatempe kiel "Sinjorino Framasono", pro tio ke ŝi estis la unua inicita ino. ŜI verŝajne estis inicita inter 1710 kaj 1718 en Graflando Cork, IrlandoConder, Edward. "The Hon. Miss St. Leger and Freemasonry". The Grand Lodge of British Columbia and Yukon. Uzita kun persmeso de Ars Quatuor Coronatorum: the Transactions of Quatuor Coronati Lodge No. 2076, UGLE, vol. viii (1895), pp. 16–23..

 Inaj kaj geaj flankogrupoj 
Tiaj grupoj ekzistas ĉefe en Usono, en kelkaj angloparolantaj landoj aŭ Brazilo. Interalie ekzistas:
 Ordeno de la Orienta Stelo: gea ordeno por Majstroj kaj parencaj inoj, kreita en 1850http://www.easternstar.org/
 Ordeno de Amaranto: gea ordeno por Majstroj kaj parencaj inoj
 Blanka Sanktejo de Jerusalemo: gea ordeno por Majstroj kaj parencaj inojhttp://www.supremeshrine.org/
 Filinoj de Ijob: por junaj inoj inter 10 kaj 20http://www.jobsdaughtersinternational.org/
 Internacia Ordeno de la Ĉielarko por Knabinoj: por junaj inoj inter 11 kaj 20https://www.gorainbow.org/index.php

Flankaj grupoj ankaŭ ekzistis en Eŭropo:
 Ordeno de Mopsoj: malaperinta gea ordeno el Prusio.
 Adoptaj Loĝioj: flankogrupo por inoj el Francio. La plej malnova Adopta Rito datiĝas de 1761 kaj Adoptaj Loĝioj estis agnoskitaj de Granda Oriento de francio en 1774. Post longa administrado fare de viraj Loĝiaroj, Adoptaj Loĝioj starigis sendependan Grandan Inan Loĝion de Francio en 1945, kaj ekde tiu tempo praktikadas samajn ritojn kiel nurviraj Loĝiaroj. Depost 1945, nur unu loĝio revivigis la Adoptan Riton.

La Organizaĵo de Trianguloj Inc. (angle: Organization of Triangles Inc.) estas framasona junulara asocio por junaj virinoj en aĝo de inter 10 kaj 21 jaroj. La Organizaĵo de Trianguloj Inc. estis fondita en la jaro 1925 de Rose E. Scherer en la ŝtato Novjorkio.

 Bildaro 

 Inaj kaj geaj Loĝiaroj 

 Kontraŭuloj de framasonismo 
Kiel malnova kaj kaŝema organizaĵo, framasonismo havas multajn malamantojn. Kelkaj malamas framasonismon ĉar framasonoj uzas sekretajn ritojn. Multokaze dum historio framasonoj kondamniĝis. Framasonoj estas ofte riĉaj kaj influaj.
Ilia toleremo kaj interhelpo igis ilin konvenaj por burĝaj liberaluloj batalantaj aristokrataron kaj oficialan religion.
Pro malhelaj antaŭjuĝoj kaj politikaj kontraŭemoj, en la Francio de la jaroj 1930-aj, la faŝismemaj dekstruloj multe parolis pri "la juda-framasona komploto". Kelkaj diras, ke framasonismo estas religio. Plue, aliaj kondamnas framasonojn pro tio, ke tiuj permesas multajn religiajn vidpunktojn, kaj ke framasonismo do minacas ilian religion. Kelkaj masonaj tendencoj estas diismaj, aliaj, ĉefe en Francio estas ateaj kaj kontraŭpastrecaj, tial la katolika Eklezio ekskomunikis ilin.

Tamen, framasonismo nek estas religio, nek instruas pri religio rekte. Tradiciaj framasonistoj ne permesas ateistojn aliĝi, sed honoras neniun specifan dion.
La ritoj estas sekretaj, sed estas uzitaj por alegorio, salutado, identigado de aliaj framasonoj, kaj tiel plu.

 Framasonismo kaj Katolika Eklezio 
Estas sennombraj la kritikaj alprenoj de pozicio de la katolika hierarkio rilate framasonismon. El ties dokumentoj oni deduktas ke la malaprobaj kaj kondamnaj kialoj ne insistas propre en la rigida sekreteco – praktikata en la framasonaj superaj gradoj – kaj aliaj eksteraj sintenoj: prefere ili kuŝas en la racionalisma naturalismo (kiu kuntrenas la neeblecon de la supernatura revelacio), relativismo religia (laŭ kiu ĉiuj religioj estas samvaloraj – ne nur antaŭ la ŝtata leĝo: kio estas demokratia postulo -, sed precipe en ilia efektiva historia fundamento, relativismo filozofia (laŭ kiu ĉiuj priveraj asertoj samveras), absolutismo en la publika instruado kiu celas elimini la katolikajn lernejojn, la reduktemon de religia sento al fenomeno tute individua celanta forigi publikajn spacojn al religio kaj disvaniganta laikismon ktp.

Jen konciza listo de precipaj dokumentoj de la katolika hierarkio en kiuj oni admonas katolikojn ke ili ne aliĝu al framasonistaj asocioj. Rilate tion oni sciu ke, ekskomuniko aŭ malaprobo kaj malrajtiĝo partopreni en la ekleziaj oficoj aŭ sakramentoj, koncernas nur katolikon: eĉ la minaco celas konsciigi la katolikon pri la risko senscie agadi kontraŭ sian kredon.

Precipaj dokumentoj:

1738, la papa buleo In eminenti apostulatus 

1751, la papa buleo Providas de Benedikto la 14-a 

1884, publikigo de la encikliko Humanum Genus de papo Leono la 13-a 

1917, Benedikto la 15-a entenigis en la Codex Juris Canonici (kanona kodo) la leĝerojn n. 684 kaj n. 2335.

1983, en la nova etoso de la dua Vatikana Koncilio, Johano Paŭlo la 2-a promulgis la novan kodon de kanona juro, en kiu ne aperas la vorto framasonismo kaj en kiu en la n. 1374 estas markite: “Kiu allasas sian nomon al asocio komplotanta kontraŭ la eklezio estu punata per justa puno; kiu poste tian asocion antaŭenpuŝas aŭ mastras estu punata per interdiktito”.

Sekva deklaro de la Kongregacio por la Doktrino de la Kredo klarigante la sencon de la nova koda leĝero asertis, post aprobo de la papo mem, ke nenio ŝanĝiĝis.

La Germana Episkopara Konferenco, ŝarĝita de la apostola sidejo, post multegaj kolokvoj (ekde 1974 ĝis 1980) kun kvalifikitaj elstaruloj de la Grandaj Loĝioj Unuiĝintaj de Germanio (regula framasonismo, do), publikigis dokumenton en kiu estas konfirmita la absoluta neakordigebleco inter kredkonfeso kaj aparteno al framasonismaj asocioj.

Ne malĉeestas katolikaj intelektuloj kiuj reliefigas ankaŭ la konstantajn similecojn aŭ principojn de framasonismo koincidantajn kun la kristana doktrino, kiel universalismo, egaleco inter la homoj, la homaj rajtoj, kaj ankaŭ atento – eble pli influa en la pasinta framasonismo – al la ununureco kaj suvereneco de Dio. Oni rimarkigas ankaŭ, ke hodiaŭ framasonismo, eble adaptiĝante al moderna opiniplureco inter la novaj adeptoj, preferas sin prezenti kiel “obediencoj” kiuj respektas la individuajn religiajn preferojn, kvankam en obeo al la tradiciaj principoj.

Fine, ŝatanto de statistikoj povus rimarkigi ke la kondamnoj entutas 586.




Decida kaj plej influa por tiuj kondamnoj, eble, estis (ĉu ankoraŭ estas?) la sinteno kaj deklaroj de la framasonaro de Italio, aparte dum la afero Risorgimento (Releviĝo) kaj la Roma problemo. Por kompreni la tiaman etoson sufiĉu jena citaĵo en La Lunga Lotta de Valerio Pierantozzi  :

"Kion pri la Katolika Eklezio? «Estaĵo kapabla estigi nur ulojn senutilajn, se ne malutilajn». Kion pri la Papeca Institucio? «Nigra pesto [...] sacerdoteca hidro, Konstanta danĝero por Italio kaj la civilizo». Kion pri la klerikaro? «Amaso da hipokrituloj recitantaj preĝojn, eldirantaj blasfemojn [...], malamikaro ruza kaj kruela [...], fia koruptoperistaro, malŝatinda kaj kovarda rasaĉo. Kiam ĝi ĉesu per sia fetoro haladzigi Italion?». Tiel oni legis, ne en folio neoficiala, sed en la prestiĝa Rivista della Massoneria Italiana".

 Listo de framasonoj 
 Famaj framasonoj 
 Petro la 1-a (imperiestro de Brazilo)
 Robert Burns
 Winston Churchill, pasiva membro de loĝio
 Arthur Conan Doyle
 Henry Ford
 Benjamin Franklin
 Frederiko la 2-a (Prusio)
 Franz Liszt
 Alfons Mucha
 Rudyard Kipling
 Wolfgang Amadeus Mozart
 George Washington
 Oscar Wilde

 Simón Bolívar

 Esperantistaj framasonoj 
eta|Ĉu Vi Sciis Tion pri la Framasonismo?, 1937.
Zamenhof ne estis framasono, laŭ la asertoj de framasonoj. Tamen framasonoj foje rigardas lin kiel "framasono sen antaŭtuko", ĉar li montris la bazajn valorojn de la framasona etiko.

 Alfred Hermann Fried Pacifisto, Nobelpremio pri paco 1911, aŭtoro de lernolibro 1903
 Charles Richet Nobelpremio pri medicino
 Friedrich Uhlmann Medicinisto, aŭtoro de lernolibro
 Gaston Moch Pacifisto
 Georg Arnhold bankisto, subtenanto de la Saksa Esperanto-Instituto
 Henri La Fontaine Nobelpremio pri paco
 Karl Barthel, prezidanto de Universala Framasona Ligo
 Karl von Frenckell
 Wilhelm Ostwald Nobelpremio pri kemio
 John Pollen prezidanto de Brita Esperanto Asocio, prepara komitato de la 3-a UK, 32 jaroj en Hindujo
 Eduard Quartier-la-Tente
 Wilhelm Molly
 Michele Moramarco, aŭtoro de Nova Framasona Enciklopedio (Italujo, 1989-1995, dua eldono 1997)

 Referencoj 

 Literaturo 
 Zamenhof kaj framasonismo / Jaroslav Karhan kun resume en itala lingvo, en: Aktoj de la unua simpozio pri homaranismo en KCE. La Chaux-de-Fonds - S. 185 - 191: bibliogr. S. 191
 Esperanto kaj framasonismo / Zsuzsanna Agnes Berényi en: Memorlibro. Budapest 1998 - S. 370 - 376 ĉe Aŭstra Nacia Biblioteko: 1,658.803-B.Esp- 
 Ĉu Vi Sciis Tion pri la Framasonismo?/ W. Randag. Trad.: Ostulo. - Duka Urbo : Zuid-Nederlandsche Drukkerij, 1937 . - 41 S. Aŭstra Nacia Biblioteko:ZESP 701471-B
 Domenico V. Ripa Montesano, Vademecum di Loggia, Edizione Gran Loggia Phoenix – Roma Italia 2009 ISBN 978-88-905059-0-4 Monato, internacia magazino sendependa, numero 1996/03, paĝo 26: Pri framasonoj senmistere verkita de Zofia Bane Paolo M. Siano, Un manuale per conoscsere la Massoneria, Casa Editrice Mariana, 2012.

 Vidu ankaŭ 
 Framasona Esperanto
 Granda Oriento de Italio
 Granda Loĝio de Brazilo
 Gnostikismo
 P2
 Framasonismo en Kubo

 Eksteraj ligiloj 

 Ĝeneralaj retejoj 
 http://www.freemasonry.fm 
 http://www.freemasoncollection.com: modernaj insignoj
 http://www.masonicinfo.com/famous.htm 
 http://www.lodgeharmony.ru/
 http://reunir.free.fr/: malnovaj tekstoj kaj ritlibroj

 Fakaj retejoj 
 Quatuor Coronat Lodge
 The Philalethes Society
 Groupe de Recherches Alpina
 Renaissance Traditionnelle 
 Critica Masonica