Dalai-lamao

La dalai-lamaoNova Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto: dalai-lama/o ( , laŭlitere “prudentoceano”) estas la plej granda religiestro de la tibeta budhismo.

 Religia rolo 
La dalai-lamao apartenas al la branĉo gelugpao de tibeta budhismo. Tamen, multaj rigardas la dalai-lamaon ankaŭ kiel religian gvidanton de la tuta tibeta popolo, kvankam la aliaj tri sektoj de tibeta budhismo havas siajn proprajn gvidantojn kaj formale ne estas subigitaj al lia. Religia gvidanto li estas ankaŭ por budhanoj tibettradiciaj sed ne tibetaj, ekzemple mongoloj, burjatoj, kaj kalmukoj.

 Historio 
La unua dalai-lamao naskiĝis en 1391.

En 16-a jarcento mongolaj "malgrandaj" reĝoj invitis en Mongolion la gvidanton de unu el la kvar tibetaj mahajanaj sektoj de la budhismo, Sodnomĝamc, kaj donis al li la titolon Dalai-Lamao. Pro politikaj kialoj, la Dalai Lamao poste iĝis ankaŭ sekulara gvidanto de Tibeto (rolkombino origine ne permesata al budhismaj monaĥoj).

La dala-lamao restis kiel monarko de Tibeto ĝis la ĉina invado en la 1950-aj jaroj.

 Titoloj 
Pri la titolo dalai-lamao, dalai (; ) estas mongol-devena vorto, en Esperanto "Oceano"; lamao () estas tibetlingva titolo de monaĥo.

Gjalŭa Rinpoĉe, titolo, kiu signifas « Altvalora Venkinto », estas alia titolo de la dalai-lamao.

 Listo de la Dalai-lamaoj 
Tibeta nomoEsperantigoNaskiĝo-morto01དྒེ་འདུན་འགྲུབ་Gedun Drub1391-147402དགེ་འདུན་རྒྱ་མཚོ་Gednun Gyatso1475-154103བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོ་Sonam Gyatso1543-158804ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ་Yonten Gyatso1589-161605ངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་Lozang Gyatso1617-168206ཚངས་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་Tsangyang Gyatso1683-170607བསྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་Kelzang Gyatso1708-175708འཇམ་དཔལ་རྒྱ་མཚོ་Jamphel Gyatso1758-180409ལུང་རྟོགས་རྒྱ་མཚོ་Lungtok Gyatso1806-181510ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱ་མཚོ་Tsultrim Gyatso1816-183711མཁས་གྲུབ་རྒྱ་མཚོ་Khendrup Gyatso1838-185612འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོ་Trinley Gyatso1857-187513འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོ་Thubten Gyatso1876-193314བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་Tenzin Gyatso1935-nun

 Referencoj 

 Eksteraj ligiloj 


 Retejo pri la Dalai Lamao