Balta lingvaro

Balta lingvaro estas sublingvaro de hindeŭropa lingva familio. Nun estas du vivaj baltaj lingvoj: litova kaj latva; iuj konsideras aparta ankaŭ latgala lingvo (oficiale en Latvio nomata dialekto de latva lingvo).

Ĝis 18-a jarcento ekzistis kvin pliaj baltaj lingvoj, el ili aparte menciindas praprusa lingvo kaj kurona lingvo. La praprusa lingvo mortis ĉe la fino de la 17-a jarcento, danke al la germaniĝo kaj la kristaniĝo de tiu epoko. La litova kaj latva apartenas al la orienta subgrupo de la balta lingvaro. En kelkaj trajtoj la balta lingvaro iom similetas al la slava lingvaro.

Antaŭ la unuaj klopodoj konkeri - mil jaroj antaŭe - la baltoj vivis en sekureco. Tial la baltaj lingvoj restis inter la plej malnovaj kaj neŝanĝitaj de la hindeŭropaj lingvoj.

Hodiaŭ oni konsideras la litovan lingvon pli juna ol la orientan latvan, eĉ se tiu-ĉi estas multe malsama ol dum ĝia unua skribaĵo dum la 16-a jarcento. Inter la baltaj lingvoj la praprusa konservis la plejmulton da siaj praaj aspektoj; ĝin oni unuafoje skribis dum la 14-a jarcento en la vortaro prusa de Elbing.

 Klasado 
 Okcidentaj baltaj lingvoj 
 Galindia†
 Praprusa†
 Sudovia†
 Sklavia†

 Orientaj baltaj lingvoj 
 Latva
 Latgala
 Litova
 Ĵemajtia
 Kurona†
 Novkurona
 Selonia†
 Zemgala†

 Dnipro-Okaaj lingvoj 
 Golada lingvo†

(† signifas formortintan lingvon)

 Etnoj 
eta|280px|<center>baltaj, finnugraj kaj ne-varengaj slavaj kulturoj fine de la 10-a jarcento
Laŭ etnoscienco baltoj estas grupo da popoloj konsistanta el parolantoj de la balta lingvaro. La grupo nuntempe konsistas el litovoj kaj latvoj.

Latvoj

 Popolo, ĉefloĝantoj de Latvio (1,39 milionoj, 1992). en Rusio 47 mil. Totala kvanto: 1,54 milionoj (1992).
 Lingvo: latva.
 Kredantoj: precipe protestantoj, parto - katolikoj.
 LIVONOJ
 Etna grupo de latvoj (135 mil) en la regiono Livonio de Latvio kaj en la Rusia Federacio (64 homoj, 1992).
 Lingvo: livona.
 Kredantoj: kristanoj (protestantoj).

Litovoj

 Popolo, ĉefloĝantoj de Litovio (2,924 milionoj, 1992). en Rusio 70 mil, Latvio 34,6 mil; en Usono pli ol 300 mil. Totala kvanto: 3,45 milionoj (1992).
 Lingvo: litova.
 Kredantoj: precipe katolikoj.

 Vidu ankaŭ 

 Listo de lingvoj
 Historio de lingvo
 Lingva familio
 Lingvistiko

 Eksteraj ligiloj 
 https://web.archive.org/web/20091020003755/http://geocities.com/Athens/Ithaca/6623/proto.htm 
 http://www.lituanus.org/IndexLanguage.htm  
 http://www.human-evol.cam.ac.uk/Members/Lahr/pubs/AHG-65-01.pdf 
 http://dienekes.angeltowns.net/articles/ieorigins  

Kategorio:Lingvofamilio
Kategorio:Baltio