Nikelo

Nikelo (latine niccolum) estas kemia elemento de la perioda tabelo kun la simbolo Ni kaj la atomnumero 28. Ĝi estas arĝent-kolora transirmetalo. Kun fero kaj kobalto, ĝi estas unu el la nur tri feromagnetaj elementoj de la perioda tabelo, inter la transirmetaloj. Pura natura nikelo ankaŭ ĉeestas en tre malgrandaj kvantoj en la terkrusto, kutime trovebla en ultramafaj rokojAnthony, John W.; Bideaux, Richard A.; Bladh, Kenneth W.; Nichols, Monte C., red. (1990). "Nikelo" (PDF). Manlibro de Mineralogio. Volumo I. Chantilly, Virginio, Usono: Mineralogia Societo de Ameriko. ISBN 978-0962209703."Nikelo: Nikelaj mineralaj informoj kaj datumoj". Mindat.org. Arkivita de la originalo je la 3-a de marto 2016. Prenita la 2-an de marto 2016. kaj ene de pli grandaj nikel-feraj meteorŝtonoj. Oni supozas, ke la miksaĵo de fero kaj nikelo estas la konstrubriketo de la ekstera kaj interna kernoj de la Tero.Stixrude, Lars; Waserman, Evgeny; Cohen, Ronald (novembro 1997). "Komponaĵo kaj temperaturo de la interna kerno de la Tero". Journal of Geophysical Research. 102 (B11): 24729–24740. Bibcode:1997JGR...10224729S. doi:10.1029/97JB02125.

Ĉefe, ĝi estas valora pro sia uzo en alojoj (ekz. en multaj rustorezistaj ŝtaloj).
 Atompezo: 58,693 amu
 Bolpunkto: 2 917 oC
 Fandpunkto: 1 455 oC
 Malkovrinto Axel Fredrik Cronstedt

 Karakterizaĵo 
Nikelo havas Curie-temperaturon de 355 °C (671 °F), kio signifas, ke super tiu temperaturo ne estas magneta.Coey, J. M. D.; Skumryev, V.; Gallagher, K. (1999). "Rarateraj metaloj: Ĉu gadolinio vere estas feromagneta?". Nature. 401 (6748): 35–36. Bibcode:1999Natur.401...35C. doi:10.1038/43363.  La unuobla ĉelo de nikelo estas facocentrita kubo; ĝia kradparametro estas 0,352 nm kaj ĝia atomradiuso estas 0,124 nm. Ĉi tiu kristalstrukturo estas stabila ĝis premoj de almenaŭ 70 GPa. 

Nikelo estas malmola, modlebla, muldebla, kaj havas relative altan elektran kaj varmokonduktecon inter transiraj metaloj.Hammond, C.R.; Lide, C. R. (2018). "La elementoj". En Rumble, John R. (red.). CRC Manlibro de Kemio kaj Fiziko (99a eld.). Boca Raton, FL: CRC Press. p. 4.22. ISBN 9781138561632. Pro la formiĝo kaj movado de dislokacioj, faktaj grocaj materialoj neniam povas atingi la altan kunpreman forton de 34 GPa antaŭdiritan de idealaj kristaloj. Tamen, Ni-nanopartikloj jam atingis ĉi tiun nivelon.Sharma, A.; Hickman, J.; Gazit, N.; Rabkin, E.; Mishin, Y. (2018). "Nikelaj nanopartikloj starigis novan rekordon pri forto". Nature Communications. 9 (1): 4102. Bibcode:2018NatCo...9.4102S. doi:10.1038/s41467-018-06575-6. PMC 6173750. PMID 30291239.

 Aplikoj 
Tutmonda uzo de nikelo nuntempe estas 68% en rustorezista ŝtalo, 10% en neferaj alojoj, 9% galvanizado, 7% alojŝtalo, 3% fandejoj, kaj 4% aliaj (inkluzive de baterioj)."Nikelo en Baterioj". Nikela Instituto. Arkivita de la originalo je la 21-a de septembro 2017.Nikela Pulvoro: Preparado, Uzoj kaj Selektaj Konsiloj. Prenite la 20-an de majo 2025.

Nikelo estas uzata en multaj rekoneblaj industriaj kaj konsumaj produktoj, inkluzive de rustorezista ŝtalo, alnikomagnetoj, moneroj, reŝargeblaj baterioj (ekz. nikelo-fero), elektraj gitarkordoj, mikrofonkapsuloj, tegado sur akvotubaraj instalaĵoj,Amerika Tubista Praktiko: El la Inĝeniera Rekordo (Antaŭ 1887 la Sanitara Inĝeniero.) Inĝeniera rekordo. 1896. p. 119. Prenite la 28-an de majo 2016. kaj specialaj alojoj kiel permalojo, elinvaro, kaj invaro. Ĝi estas uzata por tegado kaj kiel verda nuanco en vitro.

Nikelo estas ĉefe alojmetalo, kaj ĝia ĉefa uzo estas en nikelŝtaloj kaj nikelgisferoj, en kiuj ĝi tipe pliigas la streĉreziston, durecon, kaj elastan limon. Ĝi estas vaste uzata en multaj aliaj alojoj, inkluzive de nikellatunoj kaj bronzoj kaj alojoj kun kupro, kromo, aluminio, plumbo, kobalto, arĝento, kaj oro (Inconel, Incoloy, Monel, Nimonic).Davis, Joseph R. (2000). "Uzoj de Nikelo". ASM Specialty Handbook: Nikelo, Kobalto kaj Iliaj Alojoj. ASM International. pp. 7–13. ISBN 978-0-87170-685-0.Kazesploro: Volframa Nikelo-Fera Alojo en la Defendindustrio. Stanford Advanced Materials. 25-a de oktobro 2024. Prenite la 20-an de majo 2025.

Nikela ŝaŭmo aŭ nikela reto estas uzata en gasaj difuzaj elektrodoj por alkalaj fuelpiloj.Kharton, Vladislav V. (2011). Solidstate Electrochemistry II: Electrodes, Interfaces and Ceramic Membranes. Wiley-VCH. pp. 166–. ISBN 978-3-527-32638-9. Arkivita de la originalo je la 10-a de septembro 2015. Prenita la 27-an de junio 2015.Bidault, F.; Brett, D. J. L.; Middleton, P. H.; Brandon, N. P. "A New Cathode Design for Alkaline Fuel Cells (AFCs)" (PDF). Imperial College London. Archived from the original (PDF) on July 20, 2011.

Nikelo kaj ĝiaj alojoj ofte estas uzataj kiel kataliziloj por hidrogenigaj reakcioj. Raney-nikelo, fajne dividita nikelo-aluminia alojo, estas unu ofta formo, kvankam rilataj kataliziloj ankaŭ estas uzataj, inkluzive de Raney-tipaj kataliziloj.Tucker, S. Horwood (septembro 1950). "Kataliza hidratigo uzante Raney-nikelon". Journal of Chemical Education. 27 (9): 489. Bibcode:1950JChEd..27..489T. doi:10.1021/ed027p489.

 Bildaro 

 Vidu ankaŭ 

 Izotopoj de nikelo
 Kemio
 Kupronikelo
 Listo de kemiaj elementoj laŭ nomo
 Listo de kemiaj elementoj laŭ simbolo
 Listo de kemiaj elementoj laŭ atomnumero

 Referencoj 

Kategorio:Kemiaj elementoj
Kategorio:Transirmetaloj