Sociala sekureco

Sociala sekureco oni nomas sistemojn, ĝenerale mastrumatajn de la ŝtato, aŭ de parencaj reprezentantoj de la koncernataj instancoj sub instigo kaj kontrolo de ŝtato, kiuj celas sekurigi al ĉiu civitano (aŭ nur al la dungitoj) sekurecon kontraŭ la riskoj (ĉefe monaj) ligitaj kun malsano, gravedeco, emeritiĝo (pensioj) kaj senlaboreco.

La historie unua sistemo de tielnomata "Sociala Sekureco" konjekteble estis tiu aranĝita de Otto von Bismarck en Germanio:

(priskribo)

 Nordiaj sistemoj 

 Brita sistemo 

 Franca sistemo 
La nuna sistemo, establita far Ambroise Croizat komunista ministro de la unua postliberiga registaro en 1945, estas financata de sociala kotizo aldonita al la salajroj ŝuldataj al salajruloj. Ĝis 1967 ĝi estis mastrumata de la laboristoj mem per siaj sindikataj reprezentantoj. La "Ordonnances Jeanneney" (leĝfaraj dekretoj lanĉitaj de la ministro Jeanneney) ŝanĝis tion al "paritara mastrumo", samtempe la kvotoj de repagoj estis forte malaltigitaj, tial de tiu epoko plej el la francaj laboritoj kotizas krome al privata "mutuelle", kiu kovras la nerepagitajn elspezojn, kaŭzante partant privatigon de la sistemo. Ĝi cetere dispartigis la sistemon financterene en pluraj kasoj : unu por la pensionoj, unu por la sociala sekureco, unu por la porinfana krosalajro.
La financado per kotizoj el la salajroj, igas, ke tiujn sumojn konsistas ian "prokrastitan salajron" ĉar fakte eĉ se la salajrulo ne enspezas ilin kun la salajro, ili tamen profitas al ĝi, ĉar ili nutras la kasojn, kiuj poste pagos al ĝi la pensionon, monhelpojn se ĝi havas infanojn, kaj redonos la pagojn por sanaj servoj. Do estas normale, ke la mastrumado estu en la manoj de la salajruloj mem.

 Itala sistemo 
La Nacia Instituto pri Socia Sekureco aŭ Istituto Nazionale della Previdenza Sociale (akronimo INPS, en Esperanto "Nacia Instituto pri Socia Sekureco"), estas la ĉefa institucio de socia sekureco en la publika pensia sistemo de Italio, al kiu ĉiuj dungitoj en la publika aŭ privata sektoro kaj tiuj memstare aktivaj laboristoj. INPS estas submetita al la superrigardo de la ministerio pri Laboro kaj Sociaj Politikoj kadre de la Konsilio de Ministroj de Italio, ĉefa plenuma organo de la registaro de Italio. 

 Aliaj 

 Komparoj kun la landoj, kiuj ne posedas tian sistemon 
 Aktualaĵoj problemoj kaj provoj detrui ĝin 

 Vidu ankaŭ 
 Katolika sociala doktrino
 Baza enspezo
 Sociala Ŝtato
 Sociala asekuro
 Socia bonfarto
 Sekurecofisto
 Internacia Pakto pri Ekonomiaj, Sociaj kaj Kulturaj Rajtoj


Kategorio:Juro
Kategorio:Ekonomio
Kategorio:Sociologio