Skandio

Skandio estas kemia elemento de la perioda tabelo kun la simbolo Sc kaj atomnumero 21. Ĝi estas mola, arĝent-blank-kolora transirmetalo.

Oni povas trovi skandion en maloftaj mineraloj de Skandinavio. Iufoje ĝi estas klasigata kun itrio kaj la lantanoidoj kiel malofta teraĵo.

Historio
Dmitri Mendeleev antaŭdiris ekziston de elemento kio estis nomita "eka-boro" en 1869. Ĝi havas atommason inter 40 kaj 48.
Lars Frederik Nilson detektis ĉi tiun elementon en la mineraloj eŭksenito kaj gadolinito. 
Li nomis tiun elementon "skandio"n. Origino estas latina vorto, Scandia. (Signifo estas Skandinavio.)

 Kemiaj propraĵoj 
Skandio estas mola metalo kun arĝenteca aspekto. Post oksidado per aero, ĝi fariĝos helflava aŭ rozkolora. Skandio estas sentema al veteraĝado kaj dissolviĝas malrapide en la plej multaj diluitaj acidoj. Ĝi ne reagas kun 1:1 miksaĵo de nitrata acido (HNO 3 ) kaj 48.0% hidrofluoracida (HF) solvaĵo, kiu povas ŝuldiĝi al la formado de netralasebla pasivada tavolo. Skandiorrompaĵoj brulas en aero kun brilflava flamo, produktante skandiooksidon.Skandio." Los Alamos National Laboratory. Elŝutite 2025-04-18.

 Aplikaĵo 
La ĉefa apliko de skandio (laŭ pezo) estas en alojoj de aluminio-skandio, kiuj estas uzataj por fari malgrandajn aerospacajn komponantojn.Ahmad, Zaki (2003). " La trajtoj kaj apliko de skandi-plifortikigita aluminio " . JOM. 55 (2): 35. Bibkodo:2003JOM....55b..35A. doi:10.1007/s11837-003-0224-6. S2CID 8956425

Dentistoj uzas la laseron de Erbium-dopita kromio-ittrio-skandio-galio-grenato (Er,Cr:YSGG) por kavpreparo kaj endodontika traktado.Schwarz, James A.; Contescu, Cristian I.; Putyera, Karol (2004). Dekker Enciklopedio de Nanoscienco kaj Nanoteknologio. Vol. 3. CRC Gazetaro. p. 2274. ISBN 978-0-8247-5049-7.

Skandio estis proponita por uzo en solidoksidaj fuelpiloj (SOFCoj) kiel dopanto en la elektrolitmaterialo, tipe zirkoniooksido (ZrO₂).Shvyd’ko, Jurij; Röhlsberger, Ralf; Koĉarovskaja, Olga; et al. (2023). " Resonanca Rentgenfota ekscito de la atomhorloĝizomero 45Sc " . Naturo. 622 (7983): 471–475. Bibkodo:2023Natur.622..471S. doi:10.1038/s41586-023-06491-w. ISSN 0028-0836. PMC 10584683. PMID 37758953

 Kunmetaĵo 
Skandiooksido (Sc2O3)Scandium Oxide, CAS: 12060-08-1

Skandio (III) Bromido (ScBr3)Scandium Fluoride, CAS: 13709-47-2, Stanford Advanced Materials

Skandiofluorido (ScF3)

Skandionitruro (ScN)

 Bildaro 

 Vidu ankaŭ 

 Izotopoj de skandio
 Kemio
 Listo de kemiaj elementoj laŭ nomo
 Listo de kemiaj elementoj laŭ simbolo
 Listo de kemiaj elementoj laŭ atomnumero

 Referencoj 

Kategorio:Metaloj
Kategorio:Kemiaj elementoj