Papagedoj

Papagedoj aŭ Psitakedoj () estas unu el tri familioj de veraj papagoj. Ĝi konsistas je du subfamilioj: Psittacinae (papagoj de Malnova Mondo aŭ afrotropisaj papagoj) kun ĉ. 10 specioj kaj Arinae (papagoj de Nova mondo aŭ neotropisaj papagoj) kun 157 specioj plus kelkaj specioj, kiuj formortis dum la lastaj kelkaj jarcentoj.Leo Joseph, Alicia Toon, Erin E. Schirtzinger, Timothy F. Wright & Richard Schodde. (2012) A revised nomenclature and classification for family-group taxa of parrots (Psittaciformes). Zootaxa 3205: 26–40 La familio enhavas kelkajn plej popularajn birdajn speciojn, inter aliaj la  el la Novmondaj papagoj kaj la  el la Malnovmondaj.

 Distribuo 
Ĉiuj papagaj specioj de tiu familio troviĝas en tropikaj kaj subtropikaj zonoj kaj vivas en Meksiko, Centra kaj Suda Ameriko, Karibio, sub-Sahara Afriko, la insulo Madagaskaro, la Araba Duoninsulo, Sudorienta Azio, Aŭstralio kaj Oceanio. Tri papagoj, unu jam formortinta kaj alia surloke formortinta, iam vivis ankaŭ en Usono.

 Evolucio 
Ĉi tiu familio verŝajne originis frue en la paleogena periodo, antaŭ 66–23 milionoj da jaroj (Mja), post kiam la okcidenta duono de Gondvano disiĝis en la kontinentojn Afriko kaj Sudameriko, antaŭ la diverĝo de afrikaj kaj novmondaj genlinioj antaŭ ĉirkaŭ 30–35 Mja. La novmondaj papagoj, kaj implicite malnovmondaj papagoj, laste havis komunan praulon kun la aŭstraliaj kakatuoj en la familio Cacatuidae antaŭ proksimume 33 Mja. Smith, B.T.; Merwin, J.; Provost, K.L.; Thom, G.; Brumfield, R.T.; Ferreira, M.; Mauck, W.M.I.; Moyle, R.G.; Wright, T.F.; Joseph, L. (2023). "Phylogenomic analysis of the parrots of the world distinguishes artifactual from biological sources of gene tree discordance". Systematic Biology. 72 (1): 228–241. doi:10.1093/sysbio/syac055. PMID 35916751. 

La datumoj lokas la plejparton de la diversiĝo de psitaciformes ĉirkaŭ 40 milionojn da jaroj, post la disiĝo de Aŭstralio de Okcidenta Antarkto kaj Sudameriko. Diverĝo de la psitacidae de la prapapagoj rezultis el komuna radiada evento de tio, kio tiam estis Okcidenta Antarkto, en Sudamerikon, poste Afrikon, per malfrukretaceaj terpontoj, kiuj travivis la paleogenon.

 Sistematiko 
La familio Psittacidae estis unue enkondukita kun nomo Psittacea far franca multfakulo Constantine Samuel Rafinesque en 1815. La plej nova taksonomio surbaze molekulaj esploroj agnoskas parencecon de triboj Psittacini (Malnovmonda) kaj Arini (Novmonda) el subfamilio Psittacinae. Do la triboj estis ŝanĝitaj al subfamilioj, laŭorde Psittacinae kaj Arinae. Subfamilio Loriinae kaj aliaj triboj de Psittacinae estis eligitaj el Psittacidae kaj nun formas aliajn familiojn en superfamilio Psittacoidea de ĉiuj veraj papagoj.

eta|dekstre|250ra|Ara macao montranta kolorojn de flugiloj.
 Subfamilio Psittacinae
 Genro Bavaripsitta†
 Genro Psittacus – Grizaj papagoj
 Genro Poicephalus
 Subfamilio Arinae
 Tribo Arini – araoj
 Genro Anodorhynchus
 Genro Cyanopsitta
 Genro Ara
 Genro Orthopsittaca
 Genro Primolius
 Genro Diopsittaca
 Genro Rhynchopsitta
 Genro Ognorhynchus
 Genro Guaruba
 Genro Leptosittaca
 Genro Conuropsis†
 Genro Psittacara
 Genro Aratinga
 Genro Eupsittula
 Genro Thectocercus
 Genro Cyanoliseus
 Genro Pyrrhura
 Genro Enicognathus
 Tribo Androglossini – Amazonaj papagoj kaj parencaj genroj
 Genro Pyrilia
 Genro Pionopsitta
 Genro Graydidascalus
 Genro Alipiopsitta
 Genro Pionus
 Genro Amazona
 Genro Triclaria
 Klado (eble tribo) Amoropsittacini
 Genro Nannopsittaca
 Genro Psilopsiagon
 Genro Bolborhynchus - Bulbbeka papageto
 Genro Touit
 Klado (eble tribo) Forpini – Papagetoj
 Genro Forpus
 Klado enhavanta na Arini
 Genro Pionites – kaikoj (kvar specioj)
 Genro Deroptyus – unu specio, ventumila papago
 Klado enhavanta na Androglossini
 Genro Hapalopsittaca
 Genro Brotogeris
 Genro Myiopsitta
 Genro Eupsittula

 Referencoj 

 Vidu ankaŭ 

 Kakatuedoj

 Bildaro 

Kategorio:Papagoformaj