Polusa lumo

eta|polusa lumo ĉe Salangen (Norvegio)
eta|verda polusa lumo ĉe Bear Lake (Alasko)
eta|plurkolora polusa lumo
eta|lumfenomeno, farita per nuklea eksplodo
eta|eniro de sunventaj partikloj per la polusaj funeloj
eta|polusa lumo fotita el la kosmo
eta|polusa lumo ĉe ambaŭ polusoj de Saturno

Polusa lumoVd Polusa lumo  (tio estas aŭ norda brilo, latine: Aurora borealis aŭ suda brilo, latine: Aurora australis), ankaŭ nomata brila lumo aŭ nordlumoPlena Ilustrita Vortaro de Esperanto online, estas vualeca brilado sur la nokta ĉielo en ambaŭ polusaj regionoj.
Ĝi ekestas, kie partikloj de la suna vento povas - ne ŝirmitaj de la tera magnetkampo - eniri la teran atmosferon kaj kolizii tie kun partikloj.

 Historio 
La fenomeno de norda brilo konitas de ĉiam, sed nur en la 17-a jarcento oni komencis studi ĝin science. En jaro 1621, franca sciencisto kaj filozofo Gassendi priskribas tiun fenomenon, kiu, kvankam maloftege, povas observiĝi ĝis latitudo de Provenco; En la 18-a jarcento la angla Halley ekkomprenas ke la tera magnetkampo rolas en ties estiĝo; Cavendish, en 1768, sukcesas pritaksi je kia alteco disvolviĝas la fenomeno.

 Rakonto de atestinto 

 Vidu ankaŭ 
 Aŭroro (apartigilo)
 Zonoj de Van Allen
 Arkta magnetpoluso kaj Antarkta magnetpoluso 

 Eksteraj ligiloj 

 Fotoj de Thomas ULICH (angle)
 Aurora Borealis, Northern Lights Pictures (Fotoj) (angle) 
 Ĉasi la nordan aŭroron: la scienco kaj beleco de polusa lumo, jutuba filmeto aperinta 2024-10-27 ()

 Referencoj 

Kategorio:Astronomiaj eventoj