Tibeta skribo

Ĉi tiu artikolo uzas specialajn signojn; se via komputilo ne kapablas montri ilin, vi povas rigardi bildan version de la tabelo.

La tibeta skribo estas abugido, kiu apartenas al la nordhindaj skriboj. Ĝi estas utiligata en Tibeto, Butano kaj partoj de Nepalo kaj Barato (Ladhako). Temas pri la skribo, en kiu estas verkitaj la sanktaj skriboj de la tibetaj budhanoj. La tibeta skribo estas uzata por la tibeta, la dzonka kaj la ladhaka lingvo.

Kiel ĉe ĉiuj hindaj skriboj, ĉiu silabo enhavas entenatan vokalon a (ka, kha, ga, …), kiu per kromsignoj estas modifita en aliajn vokalojn (ki, khi, ghi, …).

 Literoj 
 Bazaj silaboj kun entenata vokalo a 
Jen la skribo (Unikodaj signoj 0F40 ĝis 0F6A):

 Litero TransliterumadoWylie Prononco ཀ  ka  ka ཁ  kha  kha kun aspiro ག  ga  ga ང  nga  inter nga kaj na ཅ  ca  ĉa sen forta aspiro ཆ  cha  ĉha kun aspiro ཇ  ja  ĝa sen forta aspiro ཉ  nya  nja ཏ  ta  ta ཐ  tha  tha kun aspiro ད  da  da ན  na  na པ  pa  pa ཕ  pha  pha kun aspiro བ  ba  ba མ  ma  ma ཙ  tsa  ca ཚ  tsha cha kun aspiro ཛ  dza  dza ཝ  wa  ŭa ཞ  zha  zha kun aspiro ཟ  za  za འ  ’a  a ཡ  ya  ja ར  ra  ra ལ  la  la ཤ  sha  ŝa sen forta aspiro ས  sa  sa ཧ  ha  ha kun aspiro ཨ  a  a

 Aliaj vokaloj 
La tibetaj vokaloj estas same kiel tiuj de Esperanto. Ili aperas kiel signoj aldonitaj al la literoj a (nenio), i (  ི), u (ུ), e (  ེ) kaj o (  ོ). Krom por a, la aliaj estas skribitaj sur aŭ sub la litero kies prononco ŝanĝiĝas. Ekzemple:
 ཀི estas ki,
 ཇུ estas ĝu,
 ཏེ estas te, kaj
 མོ estas mo.

 Sanskrito 
Kelkaj literoj estas uzataj por vortoj el sanskrito :

 Litero  Transliterumo  Prononco གྷ  gha  gha kun aspiro ཊ  tta  ta ཋ  ttha  tha kun aspiro ཌ  dda  da ཌྷ  ddha  dha kun aspiro ཎ  nna  na དྷ  dha  dha kun aspiro བྷ  bha  bha kun aspiro ཛྷ  dzha  dzha kun aspiro ཥ  ssa  sa ཀྵ  kssa  ksa

 Unikodo por tibeta skribo 
Unikodo uzas la signojn kun kodoj 0F00 ĝis 0FFF por la tibeta skribo. (ISO/CEI 10646 Unicode 3.2). Tiuj signoj reprezentas literojn, ciferojn, astrologiajn signojn, interpunkciojn, ktp. Jen skema priskribo:

 Silabo OM 0F00 ༀ

 Komencosignoj 0F01 - 0F07
 Aliaj frazsignoj 0F08 - 0F14
 Astrologiaj signoj 0F15 - 0F1F; 0F3E - 0F3F; 0FCF
 Ciferoj 0F20 - 0F29; (ciferoj -1/2 0F2A 0F33)
 Signoj 0F34 - 0F39; 0FBE - 0FBF
 Interpunkcioj 0F3A - 0F3D
 Literoj 0F40 - 0F6A
 Literaj kromsignoj 0F71 - 0FB9
 Kantsignoj 0FC0 0FC3
 Simboloj 0FC4 0FCC

 Vidu ankaŭ 
 Tibeta lingvo

 Eksteraj ligiloj 

 Unikodo 0F00 - 0FFF (angle) kaj (france)

Kategorio:Bramaj skribsistemoj