Karmo

Karmo kaj vipako (sanskrite karma-vipâka, palie kamma-vipâka): ĉiuj agoj kaj faktoj (karmo) kaj ties sekvoj (vipako) laŭ iuj religioj, interalie Hinduismo, Ĝajnismo, Budhismo, Antropozofio kaj Spiritismo. Foje la vorto "karmo" estas erare uzita por inkluzivi kaj agojn kaj sekvojn, sed tio estas evitinda.

Laŭ la budhismo, karmo estas fakte ne la ago mem, sed la intenco malantaŭ la ago; senintenca ago do ne estas karma. La ĝajnismo havas alian interpreton, kaj inkluzivas ankaŭ senintencajn agojn en la karmokoncepto.

Spiritismo nomas la karmon Leĝo de Kaŭzo kaj Efiko.

Filozofia analizo
La problemo de malbono
Iuj fakulojUrsula Sharma (1973), Theodicy and the doctrine of karma, Man, Vol. 8, No. 3, pp. 347–364 atentigas, ke neteismaj hindaj religioj ne postulas ĉiel bonvolan kreinton, kaj ke iuj teismaj skoloj atribuas komplikan personecon al la dioj. Ili estas personaj kaj kosmaj faciligantoj, en iuj skoloj similaj al la Demiurgo de Platono.P. Bilimoria (2013), Toward an Indian Theodicy, in The Blackwell Companion to the Problem of Evil (Editors: McBrayer and Howard-Snyder), 1-a eldono, John Wiley & Sons, , ĉap. 19 Ĉi tiuj fakuloj asertas, ke rilatigo de karmo kaj la problemo de malbono estas misinterpreto sub la influo de okcidentaj tradicioj, troiganta aŭ miskomprenanta la naturon de teodiceo en la plej grandaj hindaj religioj.G. Obeyesekere (I968), Theodicy, sin and salvation in a sociology of Buddhism, in Practical religion (Ed. Edmund Leach), Cambridge University Press,  (Unu escepto estas la hindua skolo Nyāya-Vaiśeṣika, kiu konceptas ĉiel bonvolan kaj ĉionpovan kreinton, simile kiel kristanismo.) Multaj hindaj religioj pli elstarigas la evoluigon de la karma principo por la unua kaŭzo kaj natura justo fokuse al la homo, kontraste al okcidentaj religiaj principoj, kiuj fokusiĝas al la ecoj kaj povoj de Dio kaj dia juĝo.B. Reichenbach (1998), Karma and the Problem of Evil, in Philosophy of Religion Toward a Global Perspective (Editor: G.E. Kessler), Wadsworth, , pp. 248–255 Iuj fakuloj, precipe pri la hindua skolo Nyāya kaj Śaṅkara en sia Brahmasūtrabhāṣya, asertas ke la karma doktrino implicas ekziston de Dio, kiu administras la medion de homo laŭ ties karmo, sed ili agnoskas, ke laŭ ĉi tiu interpreto karmo estas nenepra kaj nekapabla solvi la problemon de malbono.Bruce R. Reichenbach (1989), Karma, Causation, and Divine Intervention, Philosophy East and West, Vol. 39, No. 2, pp. 135–149 Arthur Herman opinias, ke la teorio de karmo kaj transmigrado solvas ĉiujn tri historiajn formulojn de la problemo de malbono, tamen agnoskante la teodiceajn konstatojn de Śaṅkara kaj Rāmānuja.Arthur Herman, The problem of evil and Indian thought, 2-a eldono, Motilal Banarsidass Publishers, , pp. 5, partoj II kaj III

 Vidu ankaŭ 

 Darmo
 Jogo
 Reenkarniĝo
 Peko
 Teozofio

Referencoj

Kategorio:Terminaro de Budhismo
Kategorio:Hinduismo
Kategorio:Jogo
Kategorio:Spiritismo