W. E. B. DuBois

William Edward Burghardt DUBOIS (naskiĝis la  en Great Barrington, Usono, mortis la  en Akrao, Ganao) estis afro-usona verkisto, historiisto, sociologo(germana) W. E. B. Du Bois: Mein Weg, meine Welt. Dietz, Berlino, 1965, p. 368., akademiano kaj aktivulo pri homaj rajtoj, konsiderita kiel la patro de panafrikanismo(germana) W. E. B. Du Bois: Mein Weg, meine Welt. Dietz, Berlino, 1965, paĝoj 325–327.. Li ankaŭ estis gvidanto de la movado por civilaj rajtoj en Usono.

 Biografio 
eta|maldekstra|maldekstraW. DuBois naskiĝis en Masaĉuseco kaj iĝis la unua afrik-usonano, kiu gajnis doktoran diplomon de la prestiĝa Universitato Harvard. Poste dum multaj jaroj li studis la vivojn de afrik-usonanoj kaj uzis sociologiajn metodojn por kompreni la problemojn de tiu grupo.
Li instruis en kelkaj universitatoj, sed ankaŭ fariĝis unu el la plej rimarkindaj politikaj aktivuloj por la afrik-usonanoj. Li estis brila oratoro kaj verkisto.

Li estis kunfondinto en 1905 de la Niagara Movado. Poste en 1909 tio fariĝis NAACP –  (Nacia Asocio por la Antaŭenigo de Nigraj Personoj). Li estis redaktoro de la influhava gazeto de NAACP ĝis 1934, kiam li rezignis.

Li malkonsentis kun la aliaj gravaj aktivuloj Booker T. Washington kaj Marcus Garvey. Washington kredis, ke la nigruloj devis batali por ekonomia plibonigo kaj Garvey subtenis la ideon, ke la nigruloj reiru al Afriko. Du Bois kredis, ke la nigruloj devis batali ne nur por ekonomika egaleco kun la blankuloj, sed ankaŭ rajtas havi la samajn civilajn rajtojn. Du Bois pli kaj pli seniluziiĝis kun kaj nigra kapitalismo kaj Usono. En 1961 li aniĝis en la Komunista Partio de Usono kaj en la sama jaro migris al Ganao, kie lia amiko Kwame Nkrumah iĝis ĉefministro kaj post la proklamo de la respubliko unua prezidanto. En la lastaj jaroj de sia vivo li laboris pri la Encyclopedia Africana, kies dua eldono (2005, redaktita de Henry Louis Gates, Jr. kaj Kwame Anthony Appiah) enhavas 3 500 temojn en kvin volumoj.

En 1992, Usono honoris lin kun portreto sur poŝtmarko.

 Plej gravaj libroj 
 The Suppression of the Slave Trade (1896)
 The Philadelphia negro (1899)
 The Souls of Black Folk (1903)
 John Brown (1909)
 Quest of the Silver Fleece (1911)
 The Negro (1915)
 Darkwater (1920)
 The Gift of Black Folk (1924)
 Dark Princess (1928)
 Black Folk: Then and Now (1939)
 Dusk of Dawn (1940)
 Color and Democracy (1945)
 The World and Africa (1947)

 Premioj 
Internacia Premio Lenin "Por plifortigo de paco inter popoloj" (1959)

 Literaturo 
 David Levering Lewis: W.E.B. Du Bois. Biography of a Race, 1868–1919. Holt, Novjorko, 1993, ISBN 0-8050-2621-5. Gajninto de la premio Pulitzer en la jaro 1994 en la kategorio Biografioj.

 Referencoj 

 Vidu ankaŭ 
Paul Panda Farnana

Kategorio:Usonaj historiistoj
Kategorio:Usonaj politikistoj
Kategorio:Usonaj retorikistoj
Kategorio:Usonaj filozofoj
Kategorio:Usonaj panafrikanistoj
Kategorio:Usonaj politikaj filozofoj
Kategorio:Usonaj sociologoj
Kategorio:Usonaj sciencaj verkistoj
Kategorio:Civilrajtaj aktivuloj
Kategorio:Kontraŭrasismaj aktivuloj
Kategorio:Ganaaj aktivuloj
Kategorio:Ganaaj filozofoj
Kategorio:Ganaaj verkistoj
Kategorio:Ganaaj historiistoj
Kategorio:Usonaj socialistoj
Kategorio:Anglikanaj sanktuloj
Kategorio:Afrik-Usona historio
Kategorio:Historiistoj de Afriko
Kategorio:Francaj usonanoj
Kategorio:Haitidevenaj usonanoj
Kategorio:Usonaj verkistoj