Stelo (monunuo)

eta|1 stelo
eta|5 steloj
eta|10 steloj
En la Esperanto-kulturo, stelo estas internacia monunuo, uzata ĉefe en la Esperanto-movado. Unua tia monunuo ekuziĝis ĉe kunvenoj de la Universala Ligo en la 1940-aj jaroj kaj de ĝi aperis moneroj el diversaj metaloj. Alia samnoma monunuo uziĝis dum ĉefe junularaj Esperanto-renkontiĝoj en Eŭropo kaj Brazilo en la 2010-aj jaroj. En la videokurso de Esperanto Pasporto al la tuta mondo oni uzas stelojn kiel monunuon en la fikcia mondo de la rolantoj.

 La unua generacio de la STELOJ - Universala Ligo 
Historie, la monunuo stelo ekuziĝis ĉe kunvenoj de la Universala Ligo. Ĝi estis kreita en 1942 kaj uzata en esperantaj medioj dum kelkaj jardekoj. En 1959 UL decidis aperigi metalan version de la stelo por festadi tiun jubilean jaron de Esperanto. La unuaj aperis je la 28-a de junio, 1960, faritaj ĉe la Nederlanda Ŝtata Monfarejo.

Teorie 1 stelo estis prezegala al 1 kg da pano, sed praktike ĝia valoro estis ligita al la valoro de la nederlanda guldeno (NLG). Tiutempe 1 stelo egalvaloris al NLG 0,25. En 1960 estis faritaj moneroj de 1 stelo (farita el bronzo), 5 steloj (el latuno) kaj 10 steloj (el kupronikelo).

En 1965, aldoniĝis la 25-stelaj moneroj el arĝento laŭ mendo de la Universala Ligo, kaj estis stampitaj de Holy Freres monfarejo en Svisujo. Ili konsistas je 90 % el arĝento. 

Dum longa periodo oni fiksadis la prezojn de diversaj Esperanto-servoj kaj -varoj stele, sed tra la jaroj ĝi malrapide ne plu uziĝis.

Je la oficiala fermo de l' Universala Ligo en la 1990-aj jaroj, la restintaj stelo-moneroj estis transdonataj al Universala Esperanto-Asocio. Oni povas aĉeti ilin ĉe la UEA-libroservo, kiel memoraĵojn.

La magazino Monato raportis en junio 2017 pri ekzisto de 25 Steloj kiel ora monero (50-grama), kiu valoras 1800 eŭrojn. La magazino samtempe anoncis aŭkcion, en kiu ĝi intencas vendi unu tian ekzempleron kontraŭ minimume 2500 eŭroj.https://www.facebook.com/szilvasi.laszlo/posts/10210738216710175?from_close_friend=1https://www.esperanto.be/fel/publika/012033p.php

 La dua generacio de la STELOJ - Plastaj steloj de Stelaro 
En 2012 aperis moneroj nomataj "stelo" faritaj el plasto, kiuj estas uzataj en kelkaj Esperanto-renkontiĝoj, ĉefe inter junuloj. Steloj estas rezulto de cerbuma sesio dum FESTO 2012, kaj ili estis unuafoje uzataj en novembro de 2012 ĉe la unua KKPS en Nederlando. La monunuo estas prizorgata de estraro nomata Stelaro, kiu kalkulas la kurzojn, gardas la stokon, kaj malfermas filiojn en diversaj Esperanto-renkontiĝoj. Aperis moneroj de valoro 1★, 3★ kaj 10★.

 Nunaj Steloj Bildo  Valoro  Priskribo Bildflanko  Valorflanko 100ra 1★ En la bildflanko de la monero aperas gufo, tio estas, ĉar tiu ĉi monero kutime havas la valoron de unu teo en la gufujo. 100ra 3★ En la bildflanko de la monero aperas papago, tio estas, ĉar tiu ĉi monero estas pli ofte uzata por aĉeti manĝaĵojn, kaj tiuj kiuj manĝas ofte multe parolas, kiel papago. 100ra 10★ En la bildflanko de la monero aperas krokodilo, tio estas, ĉar tiu ĉi monero estas la plej uzata en la drinkejo, do post iom da tempo oni “ekkrokodilas”.

 Pliaj kurzoj 
Kurzoj de Steloj dependas je la prezaj indicoj de la landoj, kiuj uzas eŭrojn, brazilajn realojn kaj polajn zlotojn. Je la 31-a de decembro 2017 la kurzoj estis:

 STL  EUR  BRL  PLN Stelo  Eŭro  Brazila realo  Pola zloto Unu monunuo valoras tiun kvanton da steloj  4,117  1,085  0,980 Unu stelo valoras tiun kvanton da monunuo  0,2429  0,9214  1,020

 La tria generacio de la STELOJ - 100, 50 kaj 5000 Steloj el noblaj metaloj 
eta|SteloflankoOkaze de la 150-a naskiĝdatreveno de René de Saussure aperis jam en oktobro 2017 la unua Stelo-monero el pura arĝento 999/1000. La nominalo estas 100 Steloj, la maso unu unco, do 31,1 gramoj, la eldonkvanto 1000. Laŭ la arĝento-prezo (2025) 1 € estas proksimume 4 Steloj.

2020 aperis por la honoro de Julia Isbrücker 50-Stela monero el arĝento 925/1000. La maso estas 30 g, la diametro 40 mm, la eldonkvanto 300.Walter kaj Renate Klag: Stelo. La mono de la Esperanto-Komunumo. Vieno  2025. ISBN 978 3 903247 50 5eta|Nominalflanko2025 aperis por la honoro de Julia Isbrücker 5000-Stela monero el pura plateno 999/1000. La maso estas 15,6 g, la diametro 30 mm, la eldonkvanto nur 25.

Eventuale eldoniĝos pliaj nominaloj. Informojn pri tio donas esperanto@chello.at.Artikolo "Esperanto-mono" de Walter Klag en la gazeto esperanto de UEA, aprilo 2017 (en Esperanto)
eta|5000 Steloj el plateno
eta|5000 Steloj - la stampiloj 2025
eta|5000 Steloj 2025
eta|50 Steloj 2020
 Vidu ankaŭ 
 Spesmilo
 Esperantismo kaj mono
 Universala Ligo kun detala priskribo de ties historio kaj de tiu de Stelo

 Referencoj 

 Eksteraj ligiloj 
 Esperanto-Mono, artikolo kiu aperis en la aprila numero 2017 de Revuo Esperanto 

 Alternative Currencies: Universala Ligo kun bildoj de la kuponoj kaj moneroj sur la paĝaro de The Unrecognised States Numismatic Society (Societo de Numismatiko de Neagnoskitaj Ŝtatoj)

 La stelo de Lawrence Mee.
 La Stelo : Morto de ekonomia iniaciato - eseo pri la stelo de Lawrence Mee eldonita en "La Merkato", gazeto de IKEF ()
 nederlanda traduko:  DE STABIELE MUNTEENHEID VAN DE ESPERANTISTEN: DE STELO  (La stabila monunuo de la esperantistoj : la stelo) de Lawrence Mee, el Jaarboek 2000 van het Europees Genootschap voor Munt- en Penningkunde
 "Esperanto and the Dream of a World Currency" angle
 Stelo: la mono de la Esperanto-komunumo - broŝuro de Walter kaj Renate Klag; kun kontribuaĵoj de Sabine Deopito, Bert Boon kaj Rogier Huurman
 Lerneja Projekto inspirita de la monunuo

Kategorio:Monunuoj
Kategorio:Komerco per Esperanto
Kategorio:Esperanto-movado
Kategorio:Moneroj