Indonezia lingvo

eta|
La indonezia lingvo () estas aŭstronezia lingvo parolata plejparte en Indonezio, kie ĝi estas oficiala. Memnomiĝo estas . Ekster Indonezio oni ofte nomigas ĝin simple "Bahasa", tamen tio ne estas ĝusta, ĉar ties traduko estas simple "lingvo". Ĝi havas 17-30 milionojn da denaskaj parolantoj, kaj pli ol 140 milionoj parolas ĝin kiel duan lingvon. La indonezia lingvo fakte estas normigita formo de la malaja lingvo, al kiu ĝi ege similas. Se oni konsideras ambaŭ lingvojn kiel unu solan, oni povus konkludi ke temas pri unu el la plej parolataj lingvoj en la mondo. La Japana imperio, okupaciante Nederlandan Azion dum la Dua Mondmilito, favoris kreon de komuna azieca lingvo, anstataŭ la nederlanda lingvo, por indonezianoj. La ideologia komenco de la indonezia lingvo estis la tiel nomata  (la "Ĵuro de la Junuloj") de la 28-an de oktobro 1928, fare de la partoprenantoj de la dua nacia Junularkongreso en Ĝakarto, en kiu tiu lingvo estis proklamita kiel la lingvo de estonta sendependa Indonezio.

 Gramatiko 

 Skribo kaj ortografio 
La indonezian lingvon oni skribas per latina skribo. En 1972 oni enkondukis novan ortografion. Ĉi tiu ortografio estas enkondukita samtempe en Malajzio kaj Indonezio kaj forigis la diferencojn inter la du ortografioj.

Ŝanĝoj:

 Indonezie antaŭ 1972  Malajzie antaŭ 1972   Kune post 1972 tj  ch  c dj  j  j ch  kh  kh nj  ny  ny sj  sh  sy j  y  y u, oe*  u, o  u
* En 1947 oni jam ŝanĝis oe per u

 Vortfarado 
En la vortfarado gravan rolon havas afiksigo: prefiksigo, sufiksigo kaj infiksigo. Krome, estas grava reduplikado (ripeto) de vortoj aŭ ties partoj. Ofte la vortoj havas kaj prefikson kaj sufikson.

 La plej produktivaj prefiksoj 
per- produktas transitivajn verbojn.

pe- (peng-, pem-, pen-, penj-) produktas substantivojn kun signifo de ilo aŭ aganto, havas diversajn formojn kiuj dependas de sekvanta vokalo aŭ konsonanto.

se- produktas konjunkciojn kaj adverbojn.

Ekzemploj.

besar (granda) — perbesar (grandigi), lukis (pentri) — pelukis (pentristo), lalu (estinta) — selalu (ĉiam), lama (tempo) — selama (dum).

 La plej produktivaj sufiksoj 
-an montras rezulton, objekton de agado, rimedon, ilon, similecon, kolektivan nocion.

-i, -kan produktas transitivajn verbojn.

Ekzemploj.

larang (malpermesi) — larangan (malpermeso), manis (dolĉa) — manisan (dolĉaĵoj, franĝaĵoj), mata (okulo) — matai (rigardi), satu (unu) — satukan (unuigi).

 Prefikso + sufikso 

ke…an signifas agon aŭ staton.

pe…an produktas verbajn substantivojn kiuj signifas proceson.

per…an simile proceso, ago, sed kreita de adjektivo.

Ekzemploj.

satu (unu) — kesatuan (unueco), pulau (insulo) — kepulauan (arkipelago), membatas (limigi) — pembatasan (limigo), dagang (negoci) — perdagangan (negoco), adab (civilizacio) — peradaban (civilizita)

 Infiksoj 

-em-, -el-, -er- produktas adjektivojn.

Ekzemploj.

guruh (tondro) — gemuruh (tondra)

 Reduplikado 

Reduplikado estas ripetado de intera vorto (simpla) aŭ de la unua silabo. Ekzistas reduplikado kun ŝanĝoj (ekzemple kiam ŝanĝiĝas unu vokalo) kaj kun aldono de afiksoj.

Ekzemploj.

mata (okulo) — mata-mata (spiono)

laki (edzo) — lelaki (viro)

rumah (domo) — rumah-rumahan (modelo de domo)

anak (infano) — kekanak-kanakan (en infana maniero)

abu (cindro) — abu-abu (griza)

barat (okcidento) — kebarat-baratan (en okcidenta maniero)

gunung (monto) — gunung-gemunung (monta lando)

 Kunmetitaj vortoj 

En la indonezia lingvo ekzistas kunmetitaj vortoj. La plej konataj: matahari ("okulo de tago") = suno, komparu la tekston Mata Hari, orangutan ("homo de arbaro") = orangutango.

Aliaj ekzemploj.

nenek moyang (antaŭuloj), de nenek = avo, avino, moyang = praavo, praavino.

air mata (larmoj), de air = akvo, mata = okulo.

tanah air (patrujo), de tanah = tero, air = akvo.

hari besar (feritago), de hari = tago, besar = granda.

 Prononco 

 Litero  Nomo  Prononco Majuskla  Minuskla  Indonezia IFA A  a  a    a B  b  be    b C  c  ce    ĉ D  d  de    d E  e  e    e, , kaj  F  f  ef    f G  g  ge    g H  h  ha    h I  i  i    i J  j  je    ĝ K  k  ka    k L  l  el    l M  m  em    m N  n  en    n O  o  o    o P  p  pe    p Q  q  ki    k R  r  er    r S  s  es    s T  t  te   t U  u  u    u V  v  ve    v~f W  w  we      X  x  eks    ks Y  y  ye    j Z  z  zet    z
DigrafoPrononcoIFAEsperantoaiajauaŭoiojkhĥngLa angla "ng" en "sing"ny~njsyŝ

 Literaturo 


 Vidu ankaŭ 
 Lingva familio
 Lingvistiko
 Listo de lingvoj

Eksteraj ligiloj
 http://www.101languages.net/indonesian 
 http://www.atrinia.com  
 http://dbp.gov.my/dbp98/majalah/bahasa20/mac/j03baku1.htm  
 http://wikibooks.org/wiki/Indonesian 
 http://thesaurus.art.officelive.com/Documents/FlashThesaurus.html  
 http://www.kumandang.com Indonesian Text to Speech
 Indonezia-Esperanta proverbaro, Yohanes Manhitu, eldonejo Libera, 2022. Mil indoneziaj proverboj en la originalo kaj Esperanta versio, plus mallonga klarigo.


Kategorio:Lingvoj de Malajzio
Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto