Katono la juna

Katono la juna (naskiĝis en 95 a.K., mortis en 46 a.K.), romia politikisto kaj pranepo
de Katono la pli maljuna, estis unu el la ĉefaj defendintoj
de la Romia Respubliko en la tempo de Pompejo kaj
Cezaro. Lia defendo estis kuraĝa kaj heroa, sed li staris
kontraŭ granda ondo. Li estis fama kiel homo tre justa,
senpartia, kuraĝa, fidinda kaj honesta, sed ankaŭ severa kaj
preskaŭ senkora. Li bone kaj saĝe komprenis homojn, precipe
Cezaron kaj Pompejon.

Katono delonge profetis pri la venonta ruinado de la Respubliko per
Cezaro. Ofte li staris sole kontraŭ Cezaro kaj liaj trompoj
kaj, portempe, Katono sukcesis. Sed en la tiama klimato de timo,
avido kaj volema blindeco, Katono nur povis prokrasti la tagon
de ruino. La popolo de Romo ja amis kaj admiris Katonon pro lia
justeco, sed ili plie ŝatis la arĝenton kaj timis la armeojn de
Cezaro kaj Pompejo. Katono estis homo tre saĝa kaj kuraĝa, sed
li estis nur unu homo.

Katono estis onklo de Marko Bruto, kiu poste mortigis
Cezaron.

Katono ŝatis grekan filozofion kaj favoris
stoikismon.

Kipro estis bona ekzemplo de lia honesteco: li portis el la
insulo Kipro al Romo pli da trezoro ol Pompejo portis el tuta
Azio.

Katono staris kontraŭ ambaŭ Pompejo kaj Cezaro, sed kiam Cezaro
transiris la Rubikonon, Katono subtenis Pompejon
kiel la fina, nura espero por la Respubliko kaj estis komandanto
en lia armeo. Sed Katono rekonis, ke se Pompejo tute venkas
Cezaron en batalo, Pompejo ankaŭ fariĝos tirano en ĉio krom nomo. Do Katono penis akordigi (vane) Cezaron kaj Pompejon.
Katono ne estis ĉe la batalo de Farsalio: Pompejo starigis
lin ĉe Dirakio por gardi la havenon kaj la iron de provizo al la
armeo. Pompejo rekonis, ke Katono ne perfidus lin, sed, se li
venkas Cezaron, Katono tiam batalus kontraŭ li. Do Katono ne
havis eĉ unu plenan legion.

Post la malvenko de Pompejo ĉe Farsalio kaj lia morto, Katono
fuĝis kun dek mil soldatoj al Afriko kaj fortikigis la urbon
Utikon. Scipiono, Varo kaj Reĝo Jubao jam estis
ankaŭ en Afriko por la Respubliko, sed tiuj estis tro
kverelemaj, vantaj kaj malprundentaj por agi kunakorde. Do Cezaro
facile venkis ilin. Tiam Katono staris sole kontraŭ Cezaro en
Afriko.

Sed pro timo de Cezaro, Utiko ribelis kontraŭ Katono. Katono
vane penis konvinki la urbon stari por la Respubliko. Kiam tio
fiaskis, Katono helpis la senatorojn kaj siajn amikojn en la urbo
fuĝi trans la maron. Tiunokte, post kiam li dufoje tralegis la
dialogon de Platono pri la animo, Katono sin mortigis: li
preferis morti kiel homo libera ol vivi kiel homo sklava sub la
tiraneco de Cezaro. Li havis 48 jarojn.

Post jaroj lia nevo Bruto mortigis Cezaron kaj batalis por la
Respubliko kontraŭ Antonio kaj Oktavio sed, ĉe
Filipio estis venkita laŭvice. Bruto unufoje estimis la
sinmortigon de sia onklo malkuraĝa kaj malreligia, sed poste
komprenis kiam li trovis sin en simila situacio.

Plutarĥo verkis lian biografion kaj Danto metis lin en purgatorio, ne en infero, spite de lia sinmortigo kaj manko de kristana fido.

Kategorio:Naskiĝintoj en -96
Kategorio:Mortintoj en -46
Kategorio:Romiaj politikistoj
Kategorio:Romiaj filozofoj
Kategorio:Romianoj de la 1-a jarcento a.K.
Kategorio:Personoj cititaj en La Dia Komedio (Purgatorio)
Kategorio:Sinmortigintoj