Pedagogio

Pedagogio (greke gvidado de infanoj, ankaŭ edukscienco) estis origine edukado de infanoj, nun scienco pri klerigado ĝenerale, do ankaŭ de adoleskuloj kaj adoltoj. Ĝi okupiĝas ankaŭ pri edukado de estontaj edukistoj.

Pedagogio estas praktika scienco, kiu ne kontentiĝas per observado, sed klopodas aktive ŝanĝi la konstatitajn faktojn. La korpa edukado baziĝas sur natursciencoj (antropologio, biologio, fiziologio), la spirita edukado apogas sin je psikologio kaj sociologio, ĉar homa ido fariĝas vera homo nur per eduko en la homa socio. La homo estas edukata por esti utila al la socio, kiu lin edukis. La psikologio instruas pri la spiritaj kapabloj de homo dum la evoluo laŭ la aĝo kaj laŭ diversaj temperamentoj, intelektoj kaj talentoj, kio necesigas elaste ŝanĝadi la metodojn de la eduko.

La celoj de edukado estas starigitaj per normigaj sciencoj, kiel gimnastiko kaj higieno koncerne la korpon, dum la spiriton trejnas logiko (arto pensi), estetiko (kultivas guston kaj fantazion) kaj etiko (instruas la volon kaj moralon). La edukito estu kapabla aktive partopreni en scienco, filozofio, arto, religio, sporto, metio kaj en aliaj sferoj de la homa kulturo kaj praktika vivo.
eta|250px|
Specialan signifon en la homa edukado havas la parolo kaj kalkulado, sekve ankaŭ la gramatiko kaj matematiko.

 Historio de pedagogio 
Pri la problemoj de edukado okupiĝis jam la antikvaj filozofoj, kiel Sokrato, Platono kaj Aristotelo. La verkisto Ksenofono postlasis romanon Pri la edukiĝo de Kiro, en kiu li priskribis ideale edukitan reganton. En la mezepoko vizitadis lernejon nur knaboj, kiuj intencis fariĝi pastroj, ankaŭ la instruistoj estis klerikoj. La instruado okazis en la latino kaj konsistis ĉefe el studado de klasikuloj.

En la baroko aperis postulo, ke ĉiuj infanoj, knaboj kaj knabinoj, vizitadu lernejon, lernu minimume legi, skribi kaj kalkuli, la instruado okazu en la gepatra lingvo kaj koncernu la naturon kaj la praktikan vivon. Komenio dividis la junaĝon je kvar periodoj po 6 jaroj:
 patrina lernejo - beboj (0-6 jaroj) estu instruataj hejme de sia patrino (tial ankaŭ virinoj estu kleraj, ĉar stulta patrino ne povas eduki saĝajn infanojn) pri la bazoj de fiziko (kio estas granda, mola, varma k.s.), astronomio (suno, luno, steloj), gramatiko (kapablo paroli), matematiko (unu, du, multaj) ktp., simple bazon de ĉiuj fakoj, ĉar ĉiuj interrilatas reciproke kaj devas esti instruataj samtempe
 elementa lernejo - geknaboj (7-12 jaroj) lernu ĉiujn fakojn je pli alta nivelo, pli detale
 mezlernejo - adoleskantoj (13-18 jaroj) lernu ĉion je ankoraŭ pli alta nivelo
 altlernejo - junuloj (19-24 jaroj) studu la fakojn je plej alta nivelo por fariĝi majstroj

La deviga instruado almenaŭ en la elementa lernejo estis enkondukita en la 18-a jarcento. Novajn ideojn pri edukado alportis J. J. Rousseau, kiu postulis revenon de la homo al la naturo.

 Metodoj de instruado 
Didaktiko - Metodiko - Orientiga instruado - Reformpedagogio - Studado - Interkultura edukado - Metapedagogio - Pedagogia psikologio - Slojdo - Ekzameno - Testo - Diplomo - Licencio - Habilitiĝo - Andragogiko - Gerontagogiko - Agogiko - Antipedagogio - Etnopedagogio - Etopedio - Etologio - Instruhoro - Leciono - Montessoria pedagogio

 Pedagogiaj institucioj 
Ministerio de Instruado - Reedukejo - Bebovartejo - Infanvartejo - Infanĝardeno - Elementa lernejo - Mezlernejo - Gimnazio - Liceo - Altlernejo - Universitato - Internulejo - Pensiono - Pensionato - Studenthejmo - Teknikumo - Metilernejo

 Pedagogiaj personoj 
Analfabeto - Lernanto - Gimnaziano - Disĉiplo - Aŭtodidakto- Abituriento - Studento - Altlernejano - Pedagogo - Edukisto - Instruisto - Asistanto - Bakalaŭro - Licenciulo - Magistro - Doktoro - Docento - Profesoro - Rektoro - Dekano - Kvestoro - Lektoro - Pedagogiisto - Kantoro - Finstudinto - Inspektoro - Pedelo - Instruktoro - Vartisto

 Aĝogrupoj 
Infanaĝo - Pubereco - Adoleskanteco - Junaĝo - Maturaĝo - Maljunaĝo

 Difektoj de lernado kaj konduto 
Diskalkulio - Disleksio - Disgrafio - Disortografio - Dismuzio - Dispraksio - Dispiksio - Agresemo - Golem-efekto - Pigmalion-efekto - Lernej-evitado - Bando - Ĉikanado - Logopedio - Surdopedio - Problema infano - Etopedio - Suflorslipeto

 Famaj pedagogoj 
eta|dekstra|180px| Johann Heinrich Pestalozzi en Zuriko
John Dewey
Erasmo
Francisco Ferrer
Célestin Freinet
Paulo Freire
Maria Grzegorzewska
Johano Amoso Komenio
Janusz Korczak
Maria Montessori
A.S. Neill
Johann Heinrich Pestalozzi
Jean Piaget
Rudolf Steiner

 Nuntempaj famaj pedagogoj 
Ŝalva Amonaŝvili

 Vidu ankaŭ 
 Catherine Baker

 Eksteraj ligiloj 
 Pedagogia terminaro - de Malovec - en STEB