Amerinda lingvaro

La amerinda lingvaro estas hipotezo de Joseph Greenberg ke ĉiuj indianaj lingvaj familioj, krom la Na-denea kaj la Eskim-aleuta, estas branĉoj de unu tre malnova originala Amerika familio.

 Nomo:  Indiens;  indejci
 Indiĝenaj triboj en Ameriko (krom eskimoj kaj aleutoj); 35 mln (1992). *Multnombraj popoloj - keĉuoj, ajmaroj, aztekoj, majaoj, gvaranioj, araukanoj k.a. Rezulte de eŭropana koloniado de Ameriko multaj triboj estis plene aŭ parte ekstermitaj, forigitaj en aliaj regionoj. En Usono kaj Kanado ili loĝas plejparte en rezervejoj, en Bolivio kaj Gvatemalo faras plimulton de loĝantaro. Forte mestizitaj.
 Parolas en indianaj lingvoj, granda parto ankaŭ en hispana (Latin-Ameriko) kaj angla (Nord-Ameriko) lingvoj.
 Kredantoj: katolikoj, protestantoj, estas ankaŭ adeptoj de sinkretismaj kultoj kaj tradiciaj konfesoj.

La proponitaj branĉoj de amerinda estas: (1) Algonkeno-Mosa, (2) Ando-Ekvatora, (3) Azteko-Tana, (4) Ge-Pano-Kariba, (5) Hoka-Siua, (6) Makro-Otomangua, (7) Makro-Ĉibĉa, (8) Na-Denea, (9) Penuta, (10) Taraska.

Joseph Greenberg interkomparis grandan nombron de amerikaj lingvoj, kaj trovis similecojn inter ili. Li do proponis ke la lingvoj estas parencaj, kaj ke ili ĉiuj konsistigas unu grandan lingvofamilion. Tamen, la metodoj kaj konkludoj de Greenberg estas tre kritikitaj de fakuloj pri amerikaj lingvoj. Laŭ la plejmulto de la fakuloj, la similecojn inter la amerindaj lingvoj povis kaŭzi multaj aliaj faktoroj ol parenceco, kiel lingvo-kontaktoj, onomatopeeco de vortoj kaj eĉ hazardo (ĉar temas pri tre granda nombro de lingvoj), do ne ekzistas sufiĉaj pruvoj por la ekzisto de la amerinda lingvaro. Tial nek la lingvaro, nek ĝiaj branĉoj, estas akceptitaj de multaj lingvistoj. (Por kelkaj akceptitaj indianaj lingvaroj, vidu lingva familio.)

 Familio  Kvanto (mln) Algonkeno-mosa  0,295 Ando-ekvatora  20,330 Jut-azteka  1,800 Kioŭa-tanoa lingvaro  0,005 Ge-pano-kariba  0,220 Hoka-siua  0,335 Makro-ĉibĉa  0,740 Makro-otomangua  1,180 Na-denea  0,220 Penuta  2,670 Taraska  0,060 Entute  27,855


Kategorio:Ameriko