Maŭricio

Maŭricio (, ) estas lando de insuloj en la Hinda Oceano. La ĉefurbo estas Port-Luiso. La Respubliko Mauritius kunigas la insulojn Rodriges, ĉirkaŭ 560 km oriente kaj estas 104 km2 aree, la insuloj Agalega situantaj ĉirkaŭ 1,000 km norde de Maŭricio kaj Cargados Carajos je 430 km nordoriente de Maŭricio, ambaŭ kun totala terareo de 71.2 km2.   

Tie vivis iam la formortinta grandega nefluganta dido, kiu ne povis flugi kaj pereis, kiam homoj komencis vivi tie.

La popolo konsistas ĉefe el homoj devenaj el Barato kaj Madagaskaro. Religioj estas pluraj, sed kunekzistas harmonie.

La 3-an de oktobro 2024, la brita kaj maŭricia registaroj anoncis, en komuna deklaro, la transdonon de suvereneco de la insularo al Maŭricio. La insulo Diego Garcia, kie troviĝas la milita bazo Camp Justice, estis la sola escepto al ĉi tiu nova traktato, kun administrado cedita al Britio fare de la maŭricia registaro por periodo de almenaŭ 99 jaroj. La 22-an de majo 2025, la brita ĉefministro Kier Starmer subskribis la formalan interkonsenton pri la transdono de suvereneco de la Ĉagosaj Insuloj al Maŭricio. Laŭ la kondiĉoj de la interkonsento, la strategia atolo Diego Garcia kaj ĝia 38-kilometra bufrozono estis tuj redonitaj al Britio. Ĉi tiu interkonsento permesas la daŭran funkciadon de la komuna anglo-usona bazo sur la insulo dum la sekvaj 99 jaroj, kun 40-jara plilongigo kaj posta rajto je antaŭaĉeto. Maŭricio ricevos jaran lupagon de 165 milionoj da britaj pundoj de Britio dum la unuaj tri jaroj, sekvata de 120 milionoj da britaj pundoj jare dum la sekvaj dek jaroj. Poste, ĉi tiu jara pago de 120 milionoj da britaj pundoj estos indeksita laŭ inflacio.

 Geografio 
Maŭricio estas parto de la ekoregiono Sejŝelaj kaj maskarenaj humidaj arbaroj. Ĝi estas insulara ŝtato en la Hinda Oceano 868 kilometrojn oriente de Madagaskaro kaj 172 kilometrojn oriente-nordoriente de Reunio.

 Urboj de Maŭricio 
 Port-Luiso: 
 Vacoas-Phoenix: 
 Beau Bassin-Rose Hill: 
 Quatre Bornes: 
 Curepipe: 
 Quartier Militaire: 
 Mahébourg: 
 Bambous: 
 Moka: 
 Grand Baie

 Ekstera politiko 
60px Maŭricio apartenas al la AKP-ŝtatoj, internacia organizaĵo de momente 77 nacioj el la regionoj Afriko, Karibio kaj la Pacifika Oceano.

 La lingvoj de Maŭricio 
Gravaj lingvoj krom la angla kaj la franca estas:
 Kreol Morisyen – maŭricia kreola lingvo, evoluinta el la franca
 Bhojpuri – la boĝpura lingvo, lingvo kiu devenas el Barato
 Tamila – la tamila lingvo, lingvo kiu devenas el Barato
 Urdua – la urdua lingvo, lingvo kiu devenas el Barato kaj Pakistano.

La lingva situacio de la malgranda insulo estas tre kompleksa. La angla estas la oficiala lingvo de la parlamento, de la trafik-reguligo kaj de la lerneja administrado, sed nur 3 procentoj de la loĝantaro parolas ĝin. La franca lingvo estas la gepatra de la franc-maŭricianoj. Ĝin ankaŭ uzas la amasinformiloj. 80 procentoj de la gazetoj estas en la franca. La maŭricia kreola lingvo estas la nacia lingvo, parolata de la plimulto de la maŭricianoj. Preskaŭ la tuta loĝantaro scipovas kaj uzas la kreolan por komuniki. La plej multaj vortoj de tiu lingvo havas francan originon, pli ol 150 devenas de la angla, pli ol 50 de barataj lingvoj kaj kelkaj vortoj el la malagasa kaj el la ĉina.

Egale al multaj kreolaj lingvoj sur franca bazo, ankaŭ la maŭricia ofte kunigas artikolon kaj vorton; ekzemple: "liver" (vintro) devenas de "l'hiver" kaj la origino de "dilo" (akvo) estas "de l'eau". Prononco de kelkaj konsonantoj iom diverĝas de la franca lingvo; ekz: en "dimanche" (dimanĉo) la fina sono "ŝ" fariĝas "s" kaj en "jambon" (ŝinko) la komenca sono "ĵ" fariĝas "z".

 Esperanto-muziko en Maŭricio 
 Mary-Jane Gaspard; stilo segao; kanto: Nur Amiko 
 Negro Pou la Vi (Nigra por la vivo); stilo regeo; kanto: La Persisto 

 Edukado 
 ESSEC Business School
 Universitato de Maŭricio

Transporto
La Internacia flughaveno Sir Seewoosagur Ramgoolam estas la ĉefa internacia flughaveno en Maŭricio. Ĝi situas je 48 km (30 mi) de la ĉefurbo Port-Luiso. La flughaveno havas rektajn flugojn al pluraj cellokoj en Afriko, Azio kaj Eŭropo.

 Gazetaro 
 L'Express
 Le Mauricien 
 Week-End 
 Week-End Scope 
 5-Plus Dimanche
 MBC TV News
 Mauritius 

 Eksteraj ligiloj 

 http://www.islandinfo.mu  
 http://www.gov.mu  (Registaro de Maŭricio)
 http://www.mauritius.net 
 http://mbc.intnet.mu 
 Retejo pri Kreol Morisyen 

 Bildaro 

 Referencoj 

 Vidu ankaŭ 
 ISO 3166-2:MU
 Rodriges (insulo)
 Kokosinsulo (Maŭricio)

775px


Kategorio:Insuloj alfabete ordigataj
Kategorio:Insuloj en la Hinda Oceano
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1968
Kategorio:Membroj de la Komunumo de Nacioj