Esperanto-gazeto

Esperanto-gazeto estas periodaĵo (tradicie, sed malprecize nomita gazeto) aŭ en Esperanto aŭ en alia lingvo pri Esperanto. Kelkfoje oni inkluzivas ankaŭ alilingvajn periodaĵojn, kiuj dum certa tempo publikigis regulan rubrikon skribitan en Esperanto. Kontraŭ la bibliografia kutimo en bibliotekoj oni tradicie ne inkluzivas publikigaĵojn kun longa aper-ritmo kiel jarlibroj, kongreslibroj, regule aperantaj adreslibroj kaj similaj.

La terminoj por Esperanto-periodaĵoj forte varias, ekzemple letero, folioj, informilo, cirkulero, gazeto, revuo, ĵurnalo, magazino kaj aliaj. La uzo ofte estas malpreciza. Tiu ĉi artikolo pro tio ne distingas periodaĵojn laŭ tiuj kategorioj.

eta|La Esperantisto, 1889
De la unua Esperanto-periodaĵo, La Esperantisto, aperis pli ol dek mil titoloj de tre malsama amplekso, enhavo, daŭro kaj kvalito (vidu la bazan literaturon malsupre). La plejmulto nur mallonge aperis, la averaĝa daŭro estas ĉirkaŭ 5 jaroj.

 Klasifikoj 
Oni povas klasifiki Esperanto-periodaĵojn laŭ multaj aspektoj, ekzemple laŭ:
 temo: ekzemple literatura, faka, movada, politika, prireligia, porjunulara, porinfana, kaj tiel plu
 eldonisto: ekzemple (internacia aŭ nacia) Esperanto-organizaĵo, komerca Esperanto-entrepreno, ekstermovada instanco kiel ŝtata informejo, kaj tiel plu
 nombro da redaktoroj: periodaĵo de unuopulo aŭ de skipo
 profesieco: amatora, profesia
 ankoraŭ aperanta aŭ malaperinta
 aper-ritmo: regula / laŭokaza, taga, semajna, monata, dumonata, trimonata aŭ sesmonata
 aper-periodoj: ekzemple frua Esperanto-gazetaro (antaŭ la unua mondmilito), intermilita periodo, 1950-aj jaroj, kaj tiel plu
 eldon-loko: laŭ landoj, regionoj, urboj, kaj tiel plu
 eldon-formo: manskribita, stencilita, kopiita, presita, elektronika, reta, kaj tiel plu kun aŭ sen ilustraĵoj
 prilaboriteco: ekzemple kun aŭ sen jarindekso, registrita aŭ ne en elektronikaj bibliografioj, kaj tiel plu

 Ŝanĝo de la gazetara merkato 
eta|200ra|Geologio internacia, 1968
La merkato de Esperanto-periodaĵoj ĉiam estis ŝanĝema kaj ekzistas nur malmultaj konstante dum multaj jaroj aperintaj gazetoj, kiel ekzemple Heroldo de Esperanto aŭ Monato. Dum la lastaj jaroj malaperis pluraj konataj periodaĵoj. Post la kolapso de la iama soveta bloko en 1989/1990, malaperis preskaŭ ĉiuj periodaĵoj el tiuj landoj, post kiam la antaŭaj ŝtataj subvencioj forfalis (tipa ekzemplo estas Hungara Vivo). Sed ankaŭ en okcidenteŭropaj landoj ĉesis aperi periodaĵoj kun eĉ jardeke longa tradicio, kiel ekzemple La Brita Esperantisto de la tiea Esperanto-organizo aŭ La Espero de la Sveda Esperanto-Federacio. La laborista Esperanto-gazetaro hodiaŭ estas multe malpli forta ol dum la 1930-aj aŭ 1950-aj jaroj. Pri la kialoj ne ekzistas tute klara bildo. Rolon povas ludi ebla malfortiĝo de la landaj kaj aliaj Esperanto-organizoj, sed ankaŭ la kreskanta disvastiĝo de aliaj inform-kanaloj kiel la reto, retpoŝtaj dissendolistoj, kaj tiel plu. Multaj gazetoj jam tute ne plu aperas en papera, sed nur en elektronika formo (ekzemple El Popola Ĉinio); aliaj havas eldonojn en ambaŭ formoj (ekzemple Esperantologio, Berlina informilo); tria grupo ankoraŭ restas nur kiel tradiciaj, presitaj komunikiloj. Tia evoluo ne estas aparta fenomeno de la esperanta gazetaro, sed simile trafas ankaŭ la ekstermovadan.

 Konservado de Esperanto-gazetoj 

eta|La biblioteko “Hector Hodler”, ene de la Centra Oficejo de UEA
La plej gravaj Esperanto-bibliotekoj ankaŭ kolektas kaj registras Esperanto-periodaĵojn.

Konservado de Esperanto-gazetoj estas malfacila, kapital-intensa kaj urĝa tasko, ĉar dum preskaŭ cent jaroj ili estis presita sur acida papero, kiu facile detruiĝas kaj disfalas. Por savi ilin de pereo kaj facile alirigi ilin oni tial komencis kopii aŭ skani Esperanto-periodaĵojn. Fine de la 2008 ekzistis precipe du priaj projektoj: Gazetoteko Lanti kaj La Esperanta Gazetejo. Nuntempe la plej aktivaj projektoj por arkivado estas BitArkivo kaj Bitoteko

 Baza literaturo 
La faka literaturo pri Esperanto-periodaĵoj estas tiel ampleksa, ke ne eblas listigi ĝin iel komplete. Plej bazaj konsult-verkoj estas:
 1992: Rondo Takács. Inventaro de planlingvistikaj periodaĵoj. Sant Pau D'Ordal: Hispana Esperanto-Muzeo 1992, 132 p.
 1934: Katalogo de la Esperanto-Gazetaro. Jablonné n. Orl. 1934.
 1929/1973: Bibliografio de Internacia Lingvo, Genève 1929, represo Hildesheim, New York 1973.

La plej facile konsultebla bibliografio de Esperanto-periodaĵoj estas la datumbazo "Trovanto"  de la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperanto-Muzeo

 Listo de Esperanto-periodaĵoj 
Jen la listo de kelkaj Esperanto-periodaĵoj, ordigita alfabete laŭ kategorioj, ignorante la artikolon la. Se vi skribas novan artikolon pri gazeto, bonvolu forigi la ekstervikipedian ligilon en ĉi tiu paĝo.

 Beletraj 
eta|200ra|Beletra Almanako, Februaro 2016
 Beletra Almanako 
 Fenestro, reta ĉiumonata internacia literatura revuo.
 Komencanto, dumonata internacia papera revuo por komencantaj aŭtoroj kaj komencantaj esperantistoj. Vidu pli rete: 
 La Gazeto , mondkultura revuo en Esperanto: eseoj, rakontoj, tradukoj, recenzoj, ktp.
 La Karavelo, dumonata kultura revuo en Esperanto, ĉefe beletra.
 Literatura Foiro, dumonata kultura revuo en Esperanto
 Penseo, CN, beletra
 Scienco kaj Kulturo, internacia dumonata esperantlingva revuo pri literaturo, kulturo kaj aktualaj problemoj de scienco

 Fakaj 
eta|200ra|Titolpaĝo de Scienco kaj Kulturo, 2012
Sciencoj
 Esperantologio/Esperanto Studies, lingvistika scienco
 Homarane, kajero pri socio, filozofio, religio
 Medicina Heroldo
 Medicina Internacia Revuo (en/eo), oficiala organo de la Universala Medicina Esperanto-Asocio
 Scienca Revuo, organo de la Internacia Scienca Asocio Esperanta
 Scienco kaj Kulturo, internacia dumonata esperantlingva revuo pri aktualaj problemoj de scienco, pri kulturo kaj literaturo
 Teleskopo (revuo)  , scienca revuo

Religio
 Ateismo, bulteno de la Ateista Tutmonda Esperanto-Organizo
 Dia Regno, protestanta
 Dio Benu, gazeto de la Ĉeĥa IKUE-sekcio, katolika
 Espero Katolika 
 La Lumo Orienta, kvaronjara organo de la Japana Budhana Ligo Esperantista
 La Japana Budhano, bulteno de la Japana Budhana Ligo Esperantista
 Konsolanto, organo de Spiritisma Esperanto-Asocio

Aliaj
 Aŭroro (gazeto), por blinduloj
 Etnismo  , revuo de la Internacia Komitato por Etnaj Liberecoj
 Hungara Fervojista Mondo, revuo de la Fervojista Esperanto-Movado en Hungario
 Merkato, revuo de la Internacia Komerca kaj Ekonomia Federacio (IKEF) ekde aŭgusto 1984
 La Skolta Mondo, oficiala organo de Skolta Esperanto-Ligo
 Semajno de enigmoj, la monata revuo de krucvortenigmoj esperante

 Tutmondaj 
eta|Kovrilo de la 2015-01a numero de Kontakto
Organo-revuoj
 Aveno - jara bulteno de Asocio de Verduloj Esperantistaj
 Esperanto, revuo de la Universala Esperanto-Asocio
 Familia Esperanto - neregula cirkulaĵo de Rondo Familia
 Internacia Pedagogia Revuo, revuo de la Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj por instruistoj
 Juna Amiko, revuo de la Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj por lernantoj
 Kajeroj el la Sudo Bulteno de la Hispana Asocio de Laboristoj Esperantistaj 
 Kontakto - Revuo de TEJO, Tutmonda Esperantista Junulara Organizo. UEA/TEJO, junulara
 La Juna Penso, organo de la Junulfako de SAT
 Sennacieca Revuo, jara kultura revuo de SAT
 Sennaciulo,  , monata organo de SAT

En Esperanto pri aliaj aferoj
 Femina - socikultura revuo en Esperanto, ne nur por virinoj
 Laŭte! Le Monde diplomatique en Esperanto  - Esperanta eldono de la franca monatgazeto Le Monde diplomatique; ĉefredaktisto: Vilhelmo Lutermano; vd ankaŭ Monda Asembleo Socia (MAS) .
 La KancerKliniko - politika, kultura, skandalema, ajnista.
 Monato - Internacia magazino pri kulturo, scienco, politiko kaj moderna vivo.
 Naturista Vivo Rok-Gazet' - pri muziko
 Zajn' - revueto pri anarkiismo kaj alternativaj vivstiloj

Pri la Esperanto-movado
 Eventoj - Eventoj, perantoj, servoj. Krome: Plena Kalendaro de Esperanto-aranĝoj, E-novaĵservo: ret-info, dokumentoj de UEA, ktp.
 Heroldo de Esperanto - trisemajna informa gazeto pri la Esperanto-mondo
 TEJO Tutmonde, UEA/TEJO, junulara, nun movada rubriko ene de la revuo Kontakto

 Listo laŭ kontinentoj 
 Afriko 
 Inter ni  Malagasa reta kaj papera gazeto.
 KomACE de la Afrika Centro Esperantista, aperanta regule en la retpaĝo de Monda Asembleo Socia (MAS):  
 Esperanto en Afriko estas la bulteno de la Afrika Komisiono de UEA

 Ameriko 

eta|Kovrilo de la 12-a eldono de Momenton!, 2008
 Brazila Esperantisto, organo de la Brazila Esperanto-Ligo
 Momenton! La Lampiro Lumo, organo de Kanada Esperanto-Asocio
 Alumeto 
 Juna alumeto  , junulara
 La Riverego, bulteno de Esperanto-societo kebekia

 Andaj Ondoj  - Oficiala ret-revuo de Kolombia Esperanto-Ligo.

 Ni ĉiuj, bulteno de Meksika Esperanto-Federacio

 Usona Esperantisto, oficiala bulteno de Esperanto-USA
 Novjorka prismo , NY
 Ĉizilo, retrevuo ĉe la Universitato de Kostariko
 La NASKa Fasko, bulteno dumkursara de NASK

 Azio kaj Oceanio 
 Esperanto en Azio, bulteno de la Azia Komisiono de UEA

 kaj 
 Esperanto sub la Suda Kruco  , komuna oficiala organo de la Aŭstralia Esperanto-Asocio kaj la Nov-Zelanda Esperanto-Asocio.

 El Popola Ĉinio  , magazino kun diversaj rubrikoj: novaĵoj pri Ĉinio kaj esperanta movado,
 ĝeneralaj informoj pri Ĉinio (kulturo, turismo, ktp.)
 Informilo de ĈEL (zh/eo), oficiala organo de la Ĉina Esperanto-Ligo
 Tra la mondo, sendependa revuo pri Esperanto-movado. 

 Irana Esperantisto Israela Esperantisto , revuo de la Esperanto-Ligo en Israelo

eta|Kovrilo de la 89-a numero de La Junuloj, 2011
 La Revuo Orienta (ja/eo), monata organo de Japana Esperanto-Instituto
 La Junuloj (ja/eo), du-monata gazeto de Japana Esperanto-Junularo
 La Movado (ja/eo), organo de Kansaja Ligo de Esperanto-Grupoj (KLEG) en Japanio
 Nova Vojo (ja/eo/en), oficiala revuo de Esperanto-Populariga Asocio
 Ponteto, organo de Esperanto-Ligo de Kantoo en Japanio. Du-monata gazeto kun 24 paĝoj en B5-formato.

 La Espero el Koreio La Lanterno Azia (ko/eo), monata organo de Korea Esperanto-Asocio
 Verda Voĉo (ko/eo), du-monata gazeto de Korea Esperanto-Junularo

 Formoza Folio (zh/eo), ĉiujara revuo de lernejo-klubo de Esperanto en la urbo Pingtongo.

 Eŭropo 
eta|Monato, aŭgusto 2015

 Belga Esperantisto Flandra Esperantisto Horizontaal Monato Sonorilo La Brita Esperantisto, revuo de la Esperanto-Asocio de Britio
 Esperanto en Skotlando, periodaĵo de la Esperanto-Asocio de Skotlando

 Bulgara Esperantisto, organo de la Bulgara Esperanto-Asocio

 Starto , presorgano de Ĉeĥa Esperanto-Asocio
 Informilo  , monata gazeto de la Asocio de Esperantistoj-Handikapuloj, kun kvaronjara kultura suplemento “Antaŭen”

 Esperanto en Danio, membro-organo de la Dana Esperanto-Asocio

 Esperantolehti , organo de la Esperanto-Asocio de Finnlando

 EsperantÒC  (fr/oc)
 JEFO informas, junulara
 Le Monde de l'Espéranto (fr/eo), revuo de Espéranto-France
 Norda Gazeto, norda Francio
 La SAGO, gazeto de SAT-Amikaro
 Saluton (S@luton), UK, junulara (nefunkcianta?)
 La Movado (1909)

 Berlina informilo , Berlino
 Esperanto aktuell  (de/eo), Gazeto de Germana Esperanto-Asocio - Zeitschrift des Deutschen Esperanto-Bundes
 Esperanto Gazeto , gazeto de la germana klubo Esperanto-Gruppe Unterweser (Esperanto-Grupo Subvisurgo)
 Esperanto Hamburg  , gazeto de la Hamburga Esperanto-Societo, Germanio
 Kune , junulara
 Magdeburga folio Verda informilo , oficiala informilo de estraroj de Landa Asocio Meklenburgio-Antaŭpomerio (LAMA) kaj Esperanto-Societo Neubrandenburg (ESN)

 Boletín, bulteno de la Hispana Esperanto-Federacio
 Eŭska Kverko, Eŭskio
 Gazeto Andaluzia Kajeroj el la Sudo , bulteno de la Hispana Asocio de Laboristoj Esperantistaj (HALE)
 Kataluna Esperantisto   (ca/eo), oficiala organo de Kataluna Esperanto-Asocio
 Nia voĉo, flugfolio de la Madrida Esperanto-Liceo

 Nova Irlanda Esperantisto, oficiala organo de la Esperanto-Asocio de Irlando

 L'Esperanto (it/eo) , organo de la Itala Esperanto-Federacio
 Nova Sento, junulara

 Kroata esperantisto 
 Zagreba Esperantisto  , revuo de la Unuiĝo de Zagrebaj Esperantistoj

 Litova Stelo  , oficiala organo de la Litova Esperanto-Asocio

eta|200ra|Jongeren Esperanto Nieuws, JEN, nuntempa junulara gazeto el Nederlando
 Fenikso, membrogazeto de Esperanto-Nederland
 JEN   (be/nl), junulara

 La norda lumo Norvega Esperantisto, oficiala organo de la Norvega Esperantista Ligo

 Tamen Kedzierzyn-Kozle Kuriero de Esperanto (nefunkcianta?)
 Pola Esperantisto, revuo de la Pola Esperanto-Asocio

 Bazaro, Kluĵo
 ES-TO, Temeŝvaro

eta|200ra|La Ondo de Esperanto, 6-a numero de 2015
 La Ondo de Esperanto Rusia Esperanto-Gazeto, landa revuo en kiu troviĝas la “Bulteno de REU” (Rusia Esperantista Unio) kaj la kultura revuo “La verda KoRo”
 Scienco kaj Kulturo Esperantisto Slovaka, gazeto de la Slovakia Esperanta Federacio

 La Espero, organo de la Sveda Esperanto-Federacio
 La Hirundo SESi (Svisa Esperanto-Societo informas), Informbulteno de SES, aperanta kvaronjare

 Songazetoj 
 Esperanta Songazeto Najtingalo Retgazetoj 
 Amuze , distraj legaĵoj [ nefunkcianta? ] Aveno , Asocio de Verduloj Esperantistaj  Ĉau! , retmagazino pri la ĉiutago [ nefunkcianta? ] Elektronika Bulteno de EASL  [ nefunkcianta? ] [ nefunkcianta? ] Esperantologio / Esperanto Studies  [ nefunkcianta? ] Esperanto-Ligo Ciberspaca  La kunigilo en eo
 La Fasko  - Faru, Amu, Subtenu, Kuraĝigu, Ofertu. La inicialoj donas la nomon de tiu reta revuo. [ nefunkcianta? ] Flandra Gazetara Elekto   - Novaĵoj tradukitaj. [ nedisponebla esperantlingve? ] Forumo , LSG, samseksama
 Ĝangalo E-Portalo - Novaĵoj, magazino, forumo, pri Esperantujo kaj la tuta mondo.
 Ĝisdatigo, anarkisma
 Hilelisto  [ nefunkcianta? ] La Hodiaŭa Ĵurnalo Interhelpo , Anarkiista esperanta bulteno [ nefunkcianta? ] Inter ni  Malagasa reta kaj papera gazeto
 Internacia gazeto organo de KatoDika Klubo
 Kiosko  - Virtuala gazetara kiosko kiu ebligas konsulti multege da diversaj magazinoj kaj gazetoj en diversaj lingvoj.
 Komentoj  La unua ĉiutaga Esperanto-ĵurnalo - Legantpaĝo, Kio okazas en la mondo? Tagaj eventoj en Svislando. Anoncoj, Movado, Sporto, Ŝercoj, Esperanto-Societo Zuriko. [ nefunkcianta? ] Komputora mondo , komputoroj, interreto [ nefunkcianta? ] La Krokodil' , informbulteno de EKC Tuluzo, dulingva (franca, esperanto).
 Kva!Kvak!  [ nefunkcianta? ] Libera Folio - sendependa movada bulteno
 Lingva retgazeto, Boris Kolker
 Male  "malaktuale kaj malinterese pri movadaj mal- kaj okazoj" [ nefunkcianta? ] Monato - Internacia magazino pri kulturo, scienco, politiko kaj moderna vivo.
 Monda solidareco  [ nefunkcianta? ] Mozaiko  monata vikirevuo, magazino de interesaĵoj bazita plejparte sur Esperanta Vikipedio - aperas ekde septembro 2010 en la retpaĝaro de ĈEA
 Nordhungaria Informo , informilo de Esperanto-Amika Rondo "Király Lajos" en Miskolc, ankaŭ havebla en la hungara
 Nun , aktualaj informoj pri esperanto, internacia [ nefunkcianta? ] La Ondo de Esperanto - Gazeto el Rusio. RU
 Penseo, CN, beletra
 Rok-gazet', muziko
 STUDIO - Novaĵoj - Radio - Televido - Ĵurnalo - Filmo - Librejo - Diversaĵoj en Esperanto
 La skolta mondo  - Oficiala bulteno de Skolta Esperanto-Ligo kun retlegebla versio. [ nefunkcianta? ] Tefloro  - [ nefunkcianta? ] TEJO-aktuale - koncizaj novaĵoj pri TEJO
 Uzino , originala kaj tradukita beletro [ nefunkcianta? ] La Verda Krabo - franclingva reta monatletero de JEFO
 Vikinovaĵoj - nova lingva versio de la Vikimedia projekto
 Vola Püg' - Reta gazeto tute senpaga (sed ne ĉiam senpuga ;-) nur pri humuro kaj bildstrioj en Esperanto.

 Novaĵagentejoj 
 Paperaj 
 Ret-Info Enretaj 
 Tutmondaj Voĉoj (Versio en Esperanto de Global Voices)
 LabourStart  - Tutmonda sindikata novaĵservo en pluraj lingvoj.
 Eventeo http://eo.eventeo.net nova retejo esperantlingva pri la plej diverstemaj mondaj novaĵoj : politiko, ekonomiko, kulturo, natura medio, sciencoj, distraĵoj ktp...
 Heroldo komunikas - HeKo estas retagentejo je la servo de la establoj en aŭ apud la Pakto por la Esperanta Civito.
 en Indymedia-reto ekzistas du Esperantlingvaj (vidu la artikolon)
 Novaĵoj el Rusio (ne plu funkcianta)
 Ĉilia Aero
 Raporto.info http://raporto.info/ tutnova liberverkita novaĵagentejo fare de esperantistoj el kaj pri la tutmondo

 Nacilingvaj/informaj 
 El correo del esperanto, ES
 Esperanto-nyt , DK
 Esperanto-nytt , NO
 Esperantonytt , SE
 Horizontaal , NL
 Monate ĉe vi, ES
 Notícias interessantes do esperanto, BR
 Ökumenisches Esperanto-Forum , DE
 Tornado, PL - organo de Varsovia Vento

 Malaperintaj/ĉesintaj gazetoj 
eta|PACO, 1967
 Budapeŝta Informilo
 La Praktiko
 Debrecena Bulteno, HU (2003)
 Eventoj
 Fokuso
 Fonto
 Hungara Vivo
 Hungara Esperantisto
 Katolika Mondo
 Koncize
 Kooperativa Stelo
 Ktp!, de USEJ, la usona junularo - eksa
 Nica Literatura Revuo
 La Paĝio, HU, iama junulara periodaĵo de HEJ
 PACO, revuo de Mondpaca Esperantista Movado (MEM)
 pacaktivulo (bulteno) interna komunikado de MEM
 Literatura Mondo
 Nova Civito
 Norda Prismo

 Historiaj Esperanto-gazetoj 

 Naciaj kaj aliregionaj 
 Belga Esperantisto
 Bohema esperantisto
 Bohema Revuo Esperantista
 Esperantista (gazeto ĈSR)
 Germana Esperantisto
 Irlanda Esperantisto
 Lombarda Esperantisto
 Meksikaj revuoj
 Transalpa Esperantisto

eta|altdekstre|Germana Esperantisto, januaro 1905

Internaciaj, fakaj, politikaj:
 Lingvo Internacia

 Geologio Internacia
 Geografia Revuo
 Homo kaj kosmo
 Infanoj sur Tutmondo
 Internacia Literaturo
 La Nova Epoko
 La Nova Etapo
 La Nova Tago
 Literatura mondo
 Planlingvistiko
 Proleta Literaturo

 Bibliografio 
 "La Esperanto-gazetaro" en Enkonduko en la Librosciencon de Esperanto, Reinhard Haupenthal, 1968. Nürnberg: Ludwig Pickel, p. 37-40.
 Aleksander Korĵenkov, Ankoraŭfoje pri la Esperanta gazetaro. Eseoj. Sezonoj. Kaliningrado. 2007.

 Vidu ankaŭ 
 Ĝermolisto de Esperanto-eldonaĵoj kiuj ne havas apartan artikolon.
 Ĵurnalistiko (i.a. kritiko pri novaĵdistribuado en Esperantujo)

 Eksteraj ligiloj 
   – video-serio pri dekoj da gazetoj
 Gazetejo.org - Esperanto-gazetoj rete legeblaj kaj elŝuteblaj
 Esperanto-gazetoj en DMoz
 Gazetoteko Lanti - arkivo de la malnovaj kaj novaj Esperanto-gazetoj
 Germanlingve pri iamaj Esperanto-gazetoj 
 CDELI - Kolekto de periodaĵoj, ampleksa listo de Esperanto-gazetoj


Gazetoj