Tomsko

Tomskoeksa retejo de la Tomska Esperanto-klubo ESTOK, arkivigite laste en aprilo 2010 (esperante, ruse)En la tekstaro de Esperanto troveblas 12 mencioj de la esperantigita formo Tomsko en la jarkolektoj 2001 ĝis 2004] de La Ondo de Esperanto respektive en aliaj esperantlingvaj publikaĵoj sen esperantigo TomskLa ĝis nun sola esperantlingva atlaso, Poŝatlaso de la mondo de 1971 el Prago, esperantigas multajn urbojn, sed nomas la urbon Tomsk en la mapoj 15 kaj 19 - latinlitere, sed ne esperantigite.Same en la jarlibro de UEA sen esperantigo ĉiam nomis la urbon Tomsk, ekzemple, en la Jarlibro 1998, p. 261 (, en Esperanto naturus formo Tomsko, se por tio troveblos eksteraj referencoj) estas urbo en Rusio, la ĉefurbo de Tomska provinco. La urbo situas en Okcidenta Siberio ĉe la rivero Tom (), 60 kilometrojn de ĝia enfluejo en riveron Obo (), kaj sur bordoj de la rivero Uŝajka () (enfluaĵo de la rivero Tom).

En la jaro 1959 la urbo havis 249 mil loĝantojn, en 2005 ĝi havis 512,6 mil loĝantojn kaj estis la 34-e plej granda urbo de Rusio, kaj laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

La urbo estis fondita en 1604. Ĝi havas statuson de urbo ekde la jaro 1782. La urbo antaŭe havis la nomon "Tomskij ostrog" (, do Tomska fortikaĵo).

Kodo de OKATO de la urbo (en la jaro 2005) estas 69401. La interurba telefona kodo estas 3822; la enurbaj telefonnumeroj estas sesciferaj (en 2020). Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 4 horoj (en la jaro 2005).

eta|maldekstra|200ra|
eta|maldekstra|200ra|

 Klimato 
La klimato estas severa, kontinenta. Mezuma temperaturo estas . La plej malalta temperaturo estis registrita en januaro 1969: .

 Edukado 
Tomska Ŝtata Universitato, fondita en 1878, estis la unua en Siberio. Ekde tiam en Tomsko aperis ankaŭ aliaj superaj lernejoj. En 2003 pli ol 83 mil tomskanoj (ĉirkaŭ kvinono de la urbanoj!) estis studentoj.

 Ligna arĥitekturo 
En Tomsko konserviĝis multaj specimenoj de ligna arĥitekturo (ekzemple, en la strato SovetskajaHerman Vuijsje, Survoje al Vladivostok (Op weg naar Vladivostok), p. 76, eld. Lubberhuizen, 2012.ISBN 978 90 5937 300 6 ()). Bedaŭrinde, la lignaj konstruaĵoj de jaro al jaro iĝas malpli multaj.

 Sporto 
Tomsko havas bonajn sportajn tradiciojn pri volejbalo, basketbalo, ŝakoj. En la jaro 2005 la loka futbalteamo "Tom" (Томь) eniris la superan ligon de la rusia ĉampioneco.

 Gravuloj 
 Tatiana Proskouriakoff

 Esperanto en Tomsko 
La nun funkcianta Tomska Esperanto-Klubo estis fondita en Tomsko la 19-an de majo 1979.la kluba retejo ne plu atingeblas ekde 2010, kaj arkiviĝis nur malmultaj subpaĝoj, sed estas ruslingva indiko pri la 25-jariĝo de la klubo la , kiu servu kiel pruvo pri la fondiĝo 25 jarojn pli frue () La unua prezidanto estis Aleksandro Shlafer. Ankaŭ la dua prezidanto, Aleksej Birjulin, estis unu el la 19 fondintoj de la klubo. Tamen la historio de esperanto-movado en Tomsk komenciĝis multe pli frue. En marto 1908 komenciĝis kursoj en la medicina fakultato de Tomska Universitato kaj poste aliaj kursoj en Tomska Teknologia Instituto. En 1911 tomskaj esperantistoj partoprenis industrian-agrokulturan ekspozicion en Omsko. Post la Unua mondmilito en Tomsk en domo en la ĉefstrato situis stabejo de Hungaraj militkaptitoj, pri kio atestas memortabulo kun dulingva surskribo (en la rusa kaj Esperanto) sur la domo. Sed en 1930-aj jaroj la esperantistoj iĝis viktimoj de persekutoj, tial Esperanto-vivo en Tomsko preskaŭ haltis por pli ol 40 jaroj.

 Vidu ankaŭ 
 Tramtransporto en Tomsko
 Trolebusa transporto en Tomsko

 Eksteraj ligiloj 
 Oficiala paĝo de la urbestraro, nun malfacile atingebla el pluraj landoj, tial jen arkivigite je la dato 2023-10-02 ()
 Fotoj de la 400-jariĝo de la urbo ()
 Ligna arĥitekturo en Tomsko  ()
 urba novaĵejo tomck.com ()
  (blogaĵo pri vojaĝo al la urbo)

 Notoj kaj referencoj 

 Eksteraj ligiloj 
  ()


Kategorio:Urboj de Tomska provinco