Louis Braille

Louis BRAILLE (franca prononco: [lwi bʁɑj]; naskiĝis la 4-an de januaro 1809 en Coupvray apud Parizo, mortis la 6-an de januaro 1852 en Parizo) estis franca edukisto, muzikisto, inventinto de tuŝa lega kaj skribsistemo kiu portas lian nomon, kaj kiu estis kreita por uzo de blinduloj(eo, en, fr) Universala Esperanto-Asocio kaj Monda Brajla Tago 2026, p. 3, Esperanto-UN, numero 80 – januaro – februaro 2026 (PDF). 

Kiel eta infano li pro akcidento blindiĝis. La ege inteligenta kaj scivolema knabo pro tio ne perdis sian kuraĝon; la sola afero, kiu tamen daŭre afliktis lin, estis la fakto, ke li povis ĝui literaturon nur aŭskultante voĉlegadon.

Kiel lernanto en Pariza blindullernejo Braille eksciis pri tiel nomata nokta skribo inventita de la artileria kapitano Charles Barbier por la transdono de militaraj mesaĝoj dum mallumo. La principo de tia palpebla skribo estis tute bona, sed por la praktika uzo ĝi estis tro komplika. La juna Braille do ŝanĝis la silaban sistemon al litera kaj reduktis la nombron de punktoj po signo de dek du al ses. En 1825 lia skribo estis preta kaj en 1839 Braille kreis muziknotojn laŭ la sama sistemo.

Kvankam la skribo montriĝis simpla kaj facile lernebla, ĝi longtempe estis forte kritikata. La finan venkon de sia invento Braille, kiu en 1852 mortis de tuberkulozo, ne plu povis sperti.

 Esperanto kaj brajlo 
La skribo de Braille, laŭ la inventinto nomata "Brajlo", ankaŭ ekzistas en Esperanta versio. La Ligo Internacia de Blindaj Esperantistoj (LIBE) zorgas pri la kreo kaj disvastigo de brajlaj publikaĵoj en Esperanto.

En la jaro 2009 Internacia Ekzamena Komisiono de UEA kaj ILEI proponis regularon por ekzamensesioj por blinduloj. Tio okazis en la jubilea jaro 200 jarojn post la naskiĝo de Braille. Samjare tiu regularo estis aprobita de la du Komitatoj de UEA kaj de ILEI.

 Vidu ankaŭ 
 Morsa kodo
 Panteono de Parizo
 9969 Braille

 Eksteraj ligiloj 
 Louis BRAILLE: Teksto de lia sistemo (1839 Originala, Franca)  
 Biografio 
 La Vivo de Louis BRAILLE - Reĝa Nacia (Instituto, Indtituto) por la blinduloj 
 Louis BRAILLE: Vivo kaj laboroj  

 Referencoj 
Kategorio:Blinduloj
Kategorio:Francaj inventistoj
Kategorio:Inventintoj de skribsistemoj
Kategorio:Entombigitoj en la Panteono de Parizo
Kategorio:Mortintoj en 1852
Kategorio:Naskiĝintoj en 1809