Komoroj

La Komoroj (, formale la Unio de la Komoroj, komora nomo : Udzima wa Komori, , ) estas landinsulo en la Hinda Oceano oriente de Afriko, nordokcidente de Madagaskaro (Malagasio). Aliaj landoj proksimaj al la Komoroj estas Tanzanio en la nordokcidento kaj Sejŝeloj en la nordoriento. La ĉefurbo estas Moronio en Granda Komoro.

La nomo devenas de la araba جزر القمر (Djazair al Kamar) kiu signifas "Luno-Insulo". La Komoroj estas de vulkana origino. La valuto estas la komora franko (FC), kurzo: 1 eŭro egalis al ĉirkaŭ 500 FC (komenco de 2020).

 Geografio 
alternative=Mapo de la Komoroj|maldekstra|eta|300ra|Mapo de la Komoroj
La komora insularo konsistas el kvar insuloj (plus iuj aliaj tre malgrandaj insuloj):

 Granda Komoro (komora nomo: Ngazidja; araba nomo: Andjazîdja aŭ Anjazījah),
 Moheli (komora nomo: Mwali, araba nomo: Moûhîlî aŭ Mūhīlī) kaj
 Anjuano (komora nomo: Ndzuwani, araba nomo: Andjouân aŭ Anjwān) . Al ĝi apartenas tri el la kvar insuloj de la insularo: Granda Komoro, Anjuano kaj Mohéli.
 Majoto estas la kvara insulo kaj apartenas al Francio kaj estas franca transmara departemento.

 Urboj 
La plej grandaj urboj laŭ nombro de loĝantoj estas:

 Moronio (75.000, censo de 2017)
 Mutsamudu (23.594, censo de 2021)
 Fomboni (17.000, censo de 2017)
 Domoni (14.509, censo de 2021)
 Mirontsi (12.000, censo de 2017)

 Historio 
La historio de la lando estis markita de pluraj puĉoj kaj secesiaj klopodoj ekde la sendependeco de Francio en 1975. De 1975 ĝis 2008 estis entute 20 diversaj armitaj puĉoj kaj secesiaj klopodoj en Komoroj(en) Anti-French protests in Comoros, BBC News, la 27.-an de marto 2008..

 Administra strukturo 
La Komoroj formas federacian respublikon kun tri subŝtatoj: la aŭtonomiaj insuloj (fr: île autonome); administre dividita en guberniojn. La plej malalta regnivelo estas la komunumo (fr: commune).

 Loĝantaro 
La loĝantaro konsistas por 97% el komorianoj kaj por 1,5% el makuanoj (Makua). La CIA World Factbook taksis, ke 60% de la loĝantaro vivis sub la sojlo de malriĉeco (en 2002)(en) CIA World Factbook: Population below poverty line .

 Lingvoj 
Vidu Listo de lingvoj en Komoroj por la ĉefa artikolo pri ĉi tiu temo.

La lando havas tri oficialajn lingvojn: la komoran, la araban kaj la francan.

Sep malsamaj vivantaj lingvoj estas parolataj en Komoroj; kvar el ili estas variantoj de komoriaj kaj niĝerkongaj lingvoj tre similaj al la svahila. La nombro de parolantoj de (norma) araba estas sufiĉe malfacile difinebla, sed ĝi ne superas la nombron de parolantoj de Ndzwani Comorian, kiu estas la ĉefa lingvo de la lando kun 260.000 parolantoj. La franca havas nur 1700 denaskajn parolantojn sed estas la lingvo de la administracioj.

 Esperanto 
Komora Esperanto-Asocio estas landa asocio.

 Religio 
Islamo (sunaismo) estas la ŝtata religio de Komoroj. Ĉirkaŭ 98% de la loĝantaro aliĝas al ĉi tiu religio, la aliaj 2% apartenas al ŝijaismo kaj kristanismo.

 Naturmedio 
La faŭno kaj flaŭro de la Komoroj rilatas al tiuj de Madagaskaro, sed pro ties relativa izoleco ili posedas iujn specifajn karakterizaĵojn. Krome estas ankoraŭ kelkaj specioj, kiuj fariĝis maloftaj aŭ tre maloftaj, kiel la dugongo. Sekve, la lokaj aŭtoritatoj klopodis krei protektitajn areojn: la Parc marin de Saziley estis kreita en 1991, dum la parc marin de Mohéli estis kreita en 1999 kunlabore kun vilaĝaj asocioj.

Biogeografie la insuloj situas en la afrotropika ekozono laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF) kaj konstituas unu solan ekoregionon, nomatan la "komoraj arbaroj".

 Endemioj 
La Komora olivkolombo (Columba pollenii) estas birdospecio de la familio de Kolombedoj, Columbidae, kiu estas loĝanta en Komoroj kaj Majoto. Ĝi estas jam rara pro habitatoperdo.
 Komora turdo (Turdus bewsheri)

 Enlanda politiko 
Okazas malofte ke ĵurnalistoj estas arestitaj, sed temoj kiaj korupto kaj kritiko de la armeo estas malpermesataj(de) Komoren, Reporter ohne Grenzen e.V., la 16-an de januaro 2018.. 

 Ekstera politiko 
60px La Komoroj apartenas al la AKP-ŝtatoj, internacia organizaĵo de momente 77 nacioj el la regionoj Afriko, Karibio kaj la Pacifika Oceano.

Komoroj estas membro de la Afrika Unio, la Frankofonio, la Organizaĵo de Islama Kunlaboro, la Ligo de Arabaj Ŝtatoj kaj la Komunumo de la Sahelo-Saharaj Ŝtatoj (CEN-SAD).

 Referencoj 

 Eksteraj ligiloj 
Anjouan.net


Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 2001