Salcburgo

eta|Fasado de la romkatolika salcburga katedralo
Salcburgo (latine: Iuvavum, ) estas urbo en centra Aŭstrio rekte apud la landlimo kun Bavario. Ĝi havas 150.000 loĝantojn kaj estas ĉefurbo de la federacia lando Salcburgio. La malnova urbo, de baroka arkitekturo, estas Monda Kulturheredaĵo de UNESKO. Wolfgang Amadeus Mozart naskiĝis en Salcburgo.

En Salcburgo ĉiujare en julio/aŭgusto okazas la Festivalo de Salcburgo, fama festivalo por opero, klasika muziko kaj teatro.

En la urbo Franz Christanell instruis en gimnazio, kaj Aŭstra Esperanto-Kongreso okazis tie iam en la frua 20-a jarcento.

Salcburgo estis unu en la kandidatoj, kun Soĉi, Rusio (la elektita urbo) kaj Pjongĉango, Sud-Koreio, por la Vintra Olimpiko 2014.

 Priskribo 
Senpene oni povus citi plurajn artistojn, kiuj laŭdis Salcburgon pro ĝia situo. Kio ĝenerala estas produkto de la entuziasmo, tion realigis ĉi tie la naturo: pejzaĝo kaj arkitekturo jen unuiĝis en plena harmonio. La rivereto Salzach (Salcaĥ), fluanta tra la pordo de la alparo, premiĝas ankoraŭfoje - inter rokoj - al la nordo; kruta deklivo ne sekvas ĝin, sed verve kurbiĝas por fine reatingi la rivereton: en tiu mallarĝa valo kuŝas la malnova urbo. Rigardata de supre, la antikvaj epokoj estas kvazaŭ kaptitaj inter la Montetoj de la Monako (Mönchsberg) kaj de la Kapuĉeno (Kapuzinerberg).

Sur la maldekstra riverbordo, en la direkto al la Monaka Monteto, la urbo havas la fizionomion de sidejo de eklezia princo: preĝejoj, palacoj, larĝaj placoj, monakejoj kun longaj vicoj da fenestroj, kvietaj kortegoj - sole en la direkto al la rivero amasiĝas la domoj de la burĝaro. Tute alian bildon oni havas sur la dekstra flanko de la rivero: la burĝa urbo ĉirkaŭas la Kapuĉenan Monteton, dume la gigantaj konstruaĵoj de la ekleziaprinca aspekto troviĝas je la periferio. Katedralo kaj Fortikaĵo estas simboloj de ekleziaj kaj de profanaj aŭtoritatoj, ĉar la princ-episkopoj kiel landestroj devis atenti ankaŭ la defendon de la teritorio. Duobla premado - la hegemonio de ekleziaj propraĵoj kaj mallarĝeco diktita de la naturo devigis la burĝanojn, konstrui pli vertikale ol horizontale. En la mallarĝa, laŭvide mezepoka Grenstrateto (Getreidegasse) staras la naskiĝdomo de Wolfgang Amadeus Mozart. En tiu ĉi urbo lia nomo estas pli populara ol la nomoj de ĝiaj konstruemaj regintoj.

 Vidindaĵoj 
 Religiaj ejoj 
 Arkiabatejo Sankta Petro
 Dia setlejo Sankta Erentrudis en la sudo de Salcburgo
 Kajetana kirko
 Kapucena monaĥejo
 Katedralo de Salcburgo
 Kolegia preĝejo
 Paroĥcentro Sankta Marteno (Liefering)
 Petra tombejo
 Kirko Sankta Triunuo
 Preĝejo Sankta Erhard
 Preĝejo Ĉieliro de Maria (Mülln)
 Kirko Sankta Mikaelo
 Kirko Sankta Marko
 Kirko Sankta Sebastiano
 pilgrimloko Maria Plain
 Monaĥinejo Nonnberg
 Porpastra seminario (Priesterhaus)

 Kasteloj kaj aliaj aferoj 
 Chiemseehof
 Citadelo Hohensalzburg
 Ĉevaltrinkigejo
 Domo de la ekzekutisto
 Kastelo Aigen
 Kastelo Emsburg
 Kastelo Freisaal
 Kastelo Hellbrunn
 Kastelo Kleßheim
 Kastelo Mirabell
 Loĝdomo de la Mozartoj
 Malnova rezidejo, kun galerio
 Naskiĝdomo de Mozart
 Palaco Leopoldskron
 Panoramo de Sattler
 Rezidejo nova
 Robinighof, kastelo rokoka

 Servoj 
 Salcburga universitato
 Salzburger Volkszeitung: (mallongigo: SVZ) estis ĝis 2014, kun eldonokvanto de nur ĉirkaŭ 8500 ekzempleroj, la plej malgranda tag-gazeto de Aŭstrio. Ĝi aperis ĉiutage kaj servis precipe al la loĝantaro de Salcburgo kaj Distrikto Salzburg-Umgebung.
 Salzburg-muzeo
 Salcburga Barokmuzeo (fermita kaj translokigita)
 Universitato Mozarta de Salcburgo

 Famuloj 
En Salzburg naskiĝis:
 Adolf Schemel, unua ministroprezidanto post 1945
 Berthold Pürstinger, teologo kaj episkopo
 Christian Doppler, fizikisto
 Edmund Sinnhuber, abato
 Erich Windbichler, skulptisto
 Felix Baumgartner
 Franz Martin, historiisto
 Friedrich von Lama
 Georg Trakl, poeto
 Hans Makart
 Herbert von Karajan, dirigento
 Karoline Edtstadler, politikistino
 Martin Kocher
 Michael Becker, etnologo
 Otto la 1-a (Grekio), reĝo
 Raimund Lang, aktoro kaj historiisto
 Renate Aichinger
 Salome Alt, konkubino de Wolf Dietrich
 Tibor Tallián
 Walter Kappacher
 Wolfgang Amadeus Mozart, muzikisto

En Salcburgo loĝis:
 Monako el Salcburgo, verkisto
 Michael Haydn, komponisto
 Stefan Zweig, verkisto
 Thomas Bernhard, verkisto
 Theodor Herzl, ĵurnalisto

En Salcburgo mortis:
 episkopo Hartwig (nehungaro!)
 hungaraj historiistoj Ernő Gerendás kaj László Szalay
 hungara grafikisto Viktor Olgyai
 hungara verkisto Zoltán Szitnyai
 hungardevenaj komponistoj Barna Kováts kaj Andor Losonczy
 nehungara juristo, politikisto kaj komercisto Alfred Maleta
 nehungara skulptisto Sebastian Stumpfegger

Esperantistoj:
 Franz Christanell
 Rudolf Jax

 Partneraj urboj 
Ekzistas partneraj rilatoj interalie al la urbo
 20ra Bonno en Germanio

 Vidu ankaŭ 
 Fervojlinio Salcburgo-Lamprechtshausen
 Historio de Aŭstrio
 Princĉefepiskoplando Salcburgo
 Salzburg Global Seminar
 Salzburger Autorengruppe
 Salzburger Volkskultur
 Societo pri Salcburgia Regionhistorio
 Trolebusa transporto en Salcburgo

 Eksteraj ligiloj 

 http://www.visit-salzburg.net  
 http://www.salzburg.info 
 Salzburg, monda kulturheredaĵo de UNESKO angle france

Kategorio:Urboj de Aŭstrio
Kategorio:Komunumoj de Salcburgio
Kategorio:Salcburgio