Konsonanto

En fonetiko konsonanto estas sono, kiu estas karakterizita per fermo aŭ baro de la aerfluo. Kontraste al vokaloj, konsonantoj ne formas silabojn.

 Konsonantoj en Esperanto
 Esperanta Fonologio
 Lingvistiko

 Pulmaj konsonantoj 
La pulmaj konsonantoj estas konsonantoj kies produktada aero venas el la pulmoj.

 Voĉlokoj 
Por ke konsonanta sono estu produktita, unu el tiuj moveblaj organoj devas esti movita al unu el la malmoveblaj organoj. Kavoj povas ankaŭ produkti sonon.

 Moveblaj organoj 
 lipoj
 langpinto
 langlameno
 langdorso
 langradiko

 Malmoveblaj 
 supraj dentoj
 alveoloj
 palato
 uvulo

 Kavoj 
 farinkso
 epigloto
 gloto

 Ordigo de la konsonantoj 
Por produkti sonon 2 el supre menciitaj organoj devas kune agi. Ĉiu movebla organo povas agi kun fina nombro da organoj.
Jen ĉiuj eblecoj kiuj jam estis trovitaj en la homaj lingvoj:

 dulipa konsonanto: la du lipoj tuŝiĝas.
 en esperanto: b [b], p [p] (Senvoĉa bilabiala plozivo)
 lipodenta konsonanto: supraj dentoj kaj suba lipo tuŝiĝas
 en esperanto: f [f], v [v]
 pintodenta konsonanto: la pinto de la lango tuŝas la suprajn dentojn
 pintodulipa konsonanto: la pinto de la lango estas premita inter la du lipoj
 denta konsonanto: la pinto de la lango tuŝas la suprajn dentojn
 dorsodenta konsonanto: la dorso de la lango tuŝas la suprajn dentojn
 alveola konsonanto: la pinto de la lango tuŝas la alveolon
 en esperanto: t [t] (Senvoĉa alveolara plozivo), d [d], s [s], z [z], c [ʦ], dz [ʣ], r [r], l [l]
 dorsoalveola konsonanto: la dorso de la lango tuŝas la alveolon,
 postalveola konsonanto: la pinto de la lango tuŝas la postalveolon
 en esperanto: ŝ [ʃ], ĵ [ʒ], ĉ [ʧ], ĝ [ʤ]
 dorsopostalveola konsonanto: la dorso de la lango tuŝas la postalveolon
 retrofleksa konsonanto: la pinto de la lango tuŝas la palaton (la lango estas retrofleksita en la buŝo)
 palata konsonanto: la dorso de la lango tuŝas la palaton
 en esperanto: j [j]
 vela konsonanto: la radiko de la lango tuŝas la velon
 en esperanto: k [k], g [g], ĥ [x] (Senvoĉa velara plozivo)
 uvula konsonanto: la radiko de la lango kaj la uvulo tuŝiĝas
 faringa konsonanto: la faringo obstrukciĝas
 epiglota konsonanto: la epigloto obstrukciĝas
 glota konsonanto: la gloto obstrukciĝas
 en esperanto: h [h]

 Voĉmanieroj 
(Eble alvenos la artikolero)

 Nepulmaj sonoj 
(Eble alvenos la artikolero)

 Klakoj 
(Eble alvenos la artikolero)

 Voĉaj injektivoj 
(Eble alvenos la artikolero)

 Glotigitaj plozivoj 
(Eble alvenos la artikolero)

Kategorio:Konsonantoj