Paragvajo

ParagvajoParagvajo en PIV ĉe Vortaro.net (gvaranlingvo Paraguái; hispanlingve Paraguay, en Esperanto ankaŭ malofte Paragŭajo) estas lando en Sudameriko.

 Geografio 
 Ipoao

 Ĝeneralaj informoj 
 Landkodo: PY.
 E-nomo: Paragvaja Respubliko.
 Nacia nomo: República del Paraguay.
 Areo: 406.752 kv.km.
 Politika sistemo: Prezidenta respubliko.
 Ŝtatestro: prezidento Santiago Peña ekde la 15-a de aŭgusto 2023
 Ĉefurbo: Asunciono (729 mil).
 Adm. divido: 19 departementoj kaj federacia provinco.
 Loĝantaro: 6.996.245(2009), inter ili 89,2% paragvajanoj, 3,3% brazilanoj.
 Ŝtatlingvo: hispana lingvo kaj gvarania lingvo.
 Parollingvoj: nur gvarania 45%, dulingvaj (gvarania-hispana) 49%, nur hispana 6%.
 Kredantoj: katolikoj (89,6%), protestantoj (6,2%).
 Eksporto: kotono, sojo, oleoj, viandaĵo.
 Pokapa GNP: 4.555 $ (2005).
 Organizoj: UNO (1945), Organizaĵo de Amerikaj Ŝtatoj.

 Historio 

 Esperanto-movado

Ankaŭ vidu:
 Jezuito
 Milito de la Trilanda Alianco

 Administra divido 
Paragvajo dividiĝas en 18 departementoj:

 Departemento
 Loĝantaro (08/2002)
 Ĉefurbo
  Alto Paraguay
 15.008
 Fuerte Olimpo
  Alto Paraná
 563.042
 Ciudad del Este
  Amambay
 64.153
 Pedro Juan Caballero
  Asunción
 513.399
 Asunción
  Boquerón
 45.617
 Filadelfia
  Caaguazú
 448.983
 Coronel Oviedo
  Caazapá
 139.241
 Caazapá
  Canindeyú
 140.551
 Salto del Guairá
  Central
 1.363.399
 Areguá
  Concepción
 180.277
 Concepción
  Cordillera
 234.805
 Caacupé
  Guairá
 176.933
 Villarrica
  Itapúa
 463.410
 Encarnación
  Misiones
 103.633
 San Juan Bautista
  Ñeembucú
 76.738
 Pilar
  Presidente Hayes
 81.876
 Villa Hayes
  Paraguarí
 226.514
 Paraguarí
  San Pedro
 318.787
 San Pedro


 Esperantigo de ĉefaj paragvajaj urboj kaj vilaĝoj 
 Asunciono
 Enkarnasjo
 Filadelfio
 Koncepciono
 Koronel Ovjedo
 Petro Johano Kabalero
 Urbo de la Oriento
 Vilariko

 Demografio 

 Politiko 
 Prezidanto de Paragvajo

 Religio 
 Katolikismo en Paragvajo

 Naturo 
La Rezervejo San Rafael estas unu el plej gravaj lokoj por la konservado de la naturo en Paragvajo kun 730 km². Tamen estas tro malsufiĉe zorgata fare de la ŝtato. Tiele okazas kontraŭleĝaj lignoprenado, ĉasado kaj oftaj incendioj.

 Faŭno 
 Birdoj 
Paragvajo kun relative malgranda etendo enhavas grandan riĉon de birdospecioj pro la kuniĝo de diversaj ekoregionoj de granda biodiverseco kaj nombro de endemioj. Kelkaj el tiuj regionoj estas gravaj eĉ je tutmonda nivelo kiaj la Atlantika Arbaro kaj la Cerado, el kiuj la unua estas ege minacata ĉar restas malpli ol 10 % el la origina kovro. Estas registritaj 681 specioj kaj aliaj 35 nur hipoteze pro manko de dokumentado. Granda parto de la ornitologoj kiuj studis la birdaron paragvajan estis eksterlandanoj, unue hispanaj jezuitoj, poste usonaj, anglaj kaj germanaj esploristoj, kaj argentinaj aŭ nordamerikaj ornitologoj. Tiele la kolektoj estas ĉiuj eksterlande kaj tiuj enlandaj estas tro abandonitaj pro manko de zorgado.Alberto Esquivel kaj Salvador J. Peris, "Turismo ornitológico. San Rafael, emblema ornitológico de Paraguay" en Aves y naturaleza, Madrido, nº 17, paĝoj 36-39.

 Kulturo 
 Literaturo 
 Augusto Roa Bastos

 Kuirarto 
 Paragvaja supo (hispane Sopa paraguaya) estas tipa plado de la paragvaja kuirarto, produkto de gvarania kaj hispana sinkretismo. La Gvaranioj kutimis manĝi pastajn nutraĵojn faritajn el maizfaruno aŭ manioko envolvitajn en folioj de "güembé" (Philodendron bipinnatifidum - arba filodendro) aŭ banano kaj kuiritajn inter varma cindro.

 Chipa aŭ chipá (gvaranie chipa) estas malgranda pano farita el amelo, manioko, dur-fromaĝo, lakto, ovoj, butero kaj salo; oni povas ankaŭ aldoni iom da bakpulvoro kaj/aŭ iomete da oranĝsuko kaj/aŭ sunflora oleo.

 Referencoj 

 Vidu ankaŭ 
 Ekoregionoj en Paragvajo

 Eksteraj ligiloj 

 Paragvajo Turismo  (hispana lingvo)
 Turismo en Paragvajo (hispana lingvo)
 lingvaj situacio kaj leĝaro en Paragvajo (france)


Kategorio:Landoj sen maraliro
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1811