Naŭatla lingvo

+ specimeno: la Patro Nia:Totahtziné,
in ilhuicatl timoyetzticah,
mā yēctēnēhualo in motōcātzin;
mā hualauh in motlatohcāyōtzin;
mā chīhualo in tlālticpac
motlanēquilitzin iuh in ilhuicac.
In totlaxcalmōmōztlaeh
totechmonequi ma āxcān;
xitēchmomaquili īhuān
xitēchmapopolhuilli in totlahtlacōl,
in iuh tiquintlapopolhuiah
in techtlatlacalhuiah īhuān
mācamo xitechmotlālcāhuilli;
inic ahmo īpan tihuetzque
īpan teneyeyecoltiliztli,
mā xitechmomaquīxtilli
in īhuīcpa in ahmo cualli.
Mā yuh mochīhua.

La naŭatla lingvo aŭ navatla lingvo (propralingve nāhuatlahtōlli, māsēwallahtōlli, aŭ mēxihcatlahtōlli kaj hispanlingve náhuatl aŭ mexicanolaŭ la Granda Vortaro Hispana-Esperanta) estas Azteka lingvo de la jut-azteka familio, parolata precipe en centra Meksiko, specife en la federacieroj Puebla, Veracruz, Hidalgo kaj Guerrero. Laŭ Ethnologue, estis 1 376 898 parolantoj en 1980. Ĝi estas la plej parolata indiana lingvo en Meksiko. La naŭatla havas plurajn dialektojn.

La jam ne parolata klasika naŭatla estis la lingvo de la aztekoj kaj pli precize de la naŭatloj. La azteka skribosistemo ne spegulis la parolan lingvon kiel alfabetoj. Post la hispana konkero, parto el la naŭatla lingva tradicio estis kompilita en libroj per latina alfabeto. Hodiaŭ restas ŝtonaj skribaĵoj, kiuj ne facile legeblas. La Katolika eklezio predikis per naŭatlo al indianoj eĉ en landoj, kie ĝi ne estis parolata antaŭ kristanigo. Pioniro lingvista ĉi-kuntekste estis la franciskano Alonso de Molina.

Preskaŭ ĉiu parolanto lernas la naŭatlan hejme kaj scias la hispanan. Ĝenerale, parolantoj estas malriĉaj kaj ne ricevas norman edukadon. Tamen, danke al pliiĝanta aprezo por indianaj lingvoj kaj kulturoj, iu ajn nun povas studi la naŭatlan ĉe pluraj lernejoj en Meksiko.

 Ortografio 
Estas pluraj literumadoj por la naŭatla. La plej ofte uzata literumado estas prenita de la hispana. En tiu ĉi literumado, la litero h signas glotan plozivon, ll estas duobla /l/ (anstataŭ /j/), x estas prononcata [ŝ] anstataŭ [h]. Do, la vorto nāhuatlahtōlli elparoliĝas [naːwatɬaʔˈtoːlli], pli malpli naa.va.tla'.tool.li. Malpli konfuza literumado ekzistas, sed malofte uziĝas pro ĝiaj neaskiaj literoj, ekz. š.

Pli ĝusta traduko por la nomo de ĉi tiu lingvo estus "nava lingvo". Laŭ la radiko de la nomo estas nauh- en "nahuatlahtolli".

 Naŭatlaj vortoj 
Multaj naŭatlaj vortoj eniris la hispanan lingvon, kiaj cacahuate ([kakaŭate], "arakido") kaj tecolote ([tekolote], "strigo"). Eĉ Esperanto havas plurajn naŭatlajn vortojn. Jen iom da ili:

 avokado < āhuacatl
 ĉokolado < chocolātl
 kojoto < coyōtl
 Meksiko < mēxihco
 oceloto < ōcēlōtl
 tomato < xītomatl

Multaj meksikaj loknomoj estas origine aztekaj: Cuernavaca, Xochimilco, Popocatépetl.

 Naŭatlaj frazoj 

eta|180px||alternative=|maldekstra
naŭatla frazo (per Esperanteca literumado)Esperanta tradukoKen otlatvililok!Bonan tagon!Nisempaki nimiciŝmati!Estas plezuro koni vin!Tlaso'kamatiDankon!Nimictlaso'tla.Mi amas vin.Iŝkiŝka mostla!Ĝis morgaŭ!

 Vidu ankaŭ  
 Klasika naŭatla lingvo
 Lingvistiko
 Listo de lingvoj
 Lingvoj de Honduro

 Eksteraj ligiloj 
(hispana) Retejo pri la naŭatla

Retejo de la grafikistino Isela Xospa

 Referencoj 


Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto