Korea alfabeto

La korea alfabeto aŭ Hangulo"Esperanto-korea korea-Esperanto vortaro" Hajpin Li. Seulo, 1991 (koree 한글 hangeul, elparolata kiel "hangul") estas uzata por skribi la korean lingvon. Ĝi estis kreita en la jaroj 1440 post rekomendo de la reĝo Seĝong. "알고 싶은 한글". 국립국어원. National Institute of Korean Language.  Alirita la 22an de Marto 2018. Kim-Renaud 1997, p. 15

Malsimile al aliaj alfabetoj, la koreaj literoj (koree: 자모 jamo, elparolata kiel "ĉamo") kuniĝas en silabvaloraj kvadrataj ĉeloj. La jamo-literoj estas metitaj en la ĉelon de supre malsupren kaj de maldekstre dekstren laŭ la ordo de la fonemoj en la silabo. La formo de ĉiu jamo priskribas la fonemon laŭ la tiama lingva teorio, simile al la ŝava alfabeto.

En la tuta Koreio ĉiujare (9-a de oktobro en la sudo, 15-a de januaro en la nordo) estas festata la Tago de Hangul, kiu omaĝe memorigas pri la kreo de la skribsistemo.

Kvankam la korea alfabeto havas aspekton iom similan al la logograma skribo de la ĉina lingvo, la du skribsistemoj ne estas rilataj. Sed ĉinaj signoj (nomataj 한자 hanja, kiel "hanĉa") foje estas uzataj kune kun la korea alfabeta sistemo, vidu Ĉina skribo.

 Historio 
Antaŭ Hangulo, koreoj uzis la ĉinan skribon por skribi la korean, nomatan Hanja. Sed multaj malriĉuloj ne komprenis la sistemon. Sekve la reĝo Seĝong kreis la korean alfabeton.

 Literoj 
+한글 자모 Hangeul Jamo (Koreaj Literoj)Bazaj literojKonsonantojVokalojJamoNomoLatinliterigo<small>silabkomence/fine</small>PrononcoIFAJamoNomoLatinigoPrononco IFAㄱ기역 (giyeok)g/kk/k ne-ellasata/ㅏ아 (a)aaㄴ니은 (nieun)nnㅑ야 (ya)yajaㄷ디귿 (digeut)d/tt/t ne-ellasata/ㅓ어 (eo)eoo malfermaㄹ리을 (rieul)r/lr frapeta/l postalveola/ㅕ여 (yeo)yeojo malfermaㅁ미음 (mieum)mmㅗ오 (o)ooㅂ비읍 (bieup)b/pp/p ne-ellasata/ㅛ요 (yo)yojoㅅ시옷 (siot)s/ts/t ne-ellasata/ㅜ우 (u)uuㅇ이응 (ieung)-/ng-/ng/ㅠ유 (yu)yujuㅈ지읒 (jieut)j/tĉ/t samkiel ㅅ/ㅡ으 (eu)euu nerondaㅊ치읓 (chieut)ch/tĉh/t samkiel ㅅ/ㅣ이 (i)iiㅋ키읔 (kieuk)kkh/k samkiel ㄱ/ㅌ티읕 (tieut)tth/t samkiel ㅅ/ㅍ피읖 (pieup)pph/p samkiel ㅂ/ㅎ히읗 (hieut)hh/t samkiel ㅅ/Kompozitaj literojDuoblaj konsonantojKompozitaj vokalojJamoNomoLatinigoPrononcoIFAJamoNomoLatinigoPrononcoIFAㄲ쌍기역 (ssanggiyeok)kk/kk streĉa/k samkiel ㄱ/ㅐ애 (ae)aee malfermaㄸ쌍디귿 (ssangdigeut)tt/tt streĉa/t samkiel ㅅ/ㅒ얘 (yae)yaeje malfermaㅃ쌍비읍 (ssangbieup)pp/pp streĉa/p samkiel ㅂ/ㅔ에 (e)ee ferma ㅆ쌍시옷 (ssangsiot)ss/ts streĉa/t samkiel ㅅ/ㅖ예 (ye)yeje fermaㅉ쌍지읒 (ssangjieut)jj/tĉ streĉa/t samkiel ㅅ/ㅘ와 (wa)waŭaKonsonantaroj (nur silabfine)ㅙ왜 (wae)waeŭe malferma JamoNomoLatinigoPrononcoIFAㅚ외 (oe)oeŭe aŭ ㄳ기역 시옷 (giyeok siot)k;ksk;ks;ㅝ워 (wo)woŭo malfermaㄵ니은 지읒 (nieun jieut)n;njn;nĝ;ㅞ웨 (we)weŭe fermaㄶ니은 히읗 (nieun hieut)n;nhn;nh;ㅟ위 (wi)wiŭiㄺ리을 기억 (rieul giyeok)l;lgl;lg;ㅢ의 (ui)uineronda ui ㄻ리을 미음 (rieul mieum)l;lml;lm;ㄼ리을 비읍 (rieul bieup)l;lbl;lb;ㄽ리을 시옷 (rieul siot)l;lsl;ls;ㄾ리을 티읕 (rieul tieut)l;ltl;lth;ㄿ리을 피읖 (rieul pieup)l;lpl;lph;ㅀ리을 히읗 (rieul hieut)l;lhl;lh;ㅄ비읍 시옷 (bieup siot)p;bsp;ps;

 La latinigo en la tabelo estas la reprezenta literumo. "ㄱ" silabfine (k), ekzemple, iĝas "ng" antaŭ "ㄴ" (n), do la konsonanta akumulaĵo estas skribata kiel "ngn" (ne "kn"); kiam silabfina "ㄹ" (l) estas sekvanta de "ㄴ" (n), la akumulaĵo iĝas "ll" (ne "ln"); kaj konsonantaro "ㅄ" (ps) estas skribata kiel "p" krom se "ㅇ" (vokalo) sekvas. Por la detala regularo, vidu la artikolon de "Latinliteriga transskribo de la korea lingvo".

 Eksteraj ligiloj 

 Korea skribo
 La korea alfabeto: socia inkluzivo per lingva politiko en la retejo de Revuo Esperanto.

 Literaturo 



 Referencoj 

 Bibliografio 
 (eo) Dimitar Haĝiev, Sankta reĝo inventis la korean skribsistemon, Heroldo de Esperanto, p. 3, n-ro 12 (2076), 1-21 septembro 2005
 Chang, Suk-jin (1996). "Scripts and Sounds". Korean. Philadelphia: John Benjamins Publishing Company. ISBN 1-55619-728-4. (Volume 4 of the London Oriental and African Language Library).
 Hannas, William C (1997). Asia's Orthographic Dilemma. University of Hawaii Press. ISBN 0-8248-1892-X.  Alirita la 22an de Marto 2018.
 Kim-Renaud, Young-Key, ed. (1997). The Korean Alphabet: Its History and Structure. University of Hawai`i Press. ISBN 978-0-8248-1723-7.  Alirita la 22an de Marto 2018.
 Lee, Iksop; Ramsey, Samuel Robert (2000). The Korean Language. SUNY Press. ISBN 978-0-7914-9130-0.  Alirita la 22an de Marto 2018.
 "Hangeul Matchumbeop". The Ministry of Education of South Korea. 1988.
 Sampson, Geoffrey (1990). Writing Systems. Stanford University Press. ISBN 978-0-8047-1756-4.
 Silva, David J. (2002). "Western attitudes toward the Korean language: An Overview of Late Nineteenth and Early Twentieth-Century Mission Literature" (PDF). Korean Studies. 26 (2): 270–286. doi:10.1353/ks.2004.0013. Alirita la 22an de Marto 2018.
 Sohn, Ho-Min (2001). The Korean Language. Cambridge Language Surveys. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-36943-5.  Alirita la 22an de Marto 2018.
 Song, Jae Jung (2005). The Korean Language: Structure, Use and Context. Routledge. ISBN 978-0-203-39082-5. Alirita la 22an de Marto 2018.
 Taylor, Insup (1980). "The Korean writing system: An alphabet? A syllabary? A logography?". In Kolers, P.A.; Wrolstad, M. E.; Bouma, Herman. Processing of Visual Language. 2. New York: Plenum Press. ISBN 0306405768. OCLC 7099393.

 Vidu ankaŭ 
 Korea transliterumo de esperanto
 Skribarto, Skribsistemo

Kategorio:Trajteca alfabeto
Kategorio:Korea lingvo