Friedrich Schiller

La germana poeto, dramisto kaj historiisto Johann Christoph Friedrich SCHILLER , laŭ la Fundamento (vd. FG, 16-a regulo) Ŝillero aŭ Ŝiller', naskiĝis je la 10-a de novembro 1759 en Marbach, kiel filo de kuracisto servanta por la virtemberga duko Karl Eugen. Tiu duko ankaŭ decidis pri la estonto de la juna Schiller, lernanto ĉe Karlo-lernejo: anstataŭ laŭdezire fariĝi teologo, li studu juron kaj medicinon. En 1780 Schiller ricevis postenon kiel regimenta kuracisto en Stutgarto.

Biografio
Jam kiel lernanto Schiller verkis poemojn kaj dramojn; lia unua - anonime eldonita - dramo Die Räuber neatendite fariĝis tiel sukcesa, ke en 1782 li decidis forlasi Virtembergon kaj dediĉi sin plene al la verkado. Dum la sekvaj jaroj li suferis de sanecaj kaj financaj problemoj. En 1789 li (instigite de Goethe), kiun li ekkonis en 1788, fariĝis profesoro en la universitato de Jena, unu jaron poste li edziĝis kaj en 1799 li transloĝiĝis al Weimar, por esti pli proksima al sia amiko Goethe. Friedrich von Schiller, kiu en 1802 gajnis la nobeltitolon von, mortis je la 9-a de majo 1805 en Vajmaro.

 Familiaĵoj 
Lia bopatro estis Carl Christoph von Lengefeld, lia unua filo Karl von Schiller kaj lia edzino Charlotte von Lengefeld. Lia sekretario estis Georg Gottfried Rudolph; la rilato inter la du estis tre amika. Lia bofilo estis la minejinspektisto Franz Junot kiu edzinigis la unuan filinon Caroline.

Sekvo
Ŝilera Festego (germane: Schillerfest, Das große Schillerfest, Schillerfeier) okazis diversloke je la 100-a datreveno naskiĝa de Ŝilero, inter la 8-a kaj la 10-a de novembro. Kroma instigo estis la memoro de la revolucio de 1848/49 dek jarojn pli frue. Ĉe ĉiuj germanaj altlernejoj kaj universitatoj oni aktivis.

 Listo de dramoj 
eta|140ra|La Rabistoj (1908) 
 Die Räuber (1781), en Esperanto La Rabistoj (1908)
 Kabale und Liebe (1784)
 Die Verschwörung des Fiesco zu Genua (1784)
 Don Carlos, Infant von Spanien (1787)
 Wallenstein (1800)
 Maria Stuart (1800)
 Die Jungfrau von Orleans (1801)
 Wilhelm Tell (1804)

 Listo de poemoj 
 Ode an die Freude (1785)
 Der Taucher (1797)
 Der Handschuh (1797)
 Die Kraniche des Ibykus (1797)
 Die Bürgschaft (1799)
 Das Lied von der Glocke (1799)

 En Esperanto aperis 
 Al la ĝojo (poemo); La ganto (poemo). - En: Tutmonda sonoro/Publikiganto: Kalocsay, Kálmán; p. 380-385, vol. 2 (Originaloj: Ode an die Freude; Der Handschuh)
 Wilhelm Tell: kvinakta dramo/Laŭ la versmetro de la germana originalo esperantigita de L. E. Meier. - Basel: Svisa Esperanta Societo, 1906. - 150 p.: ilustr.
 La Rabistoj : dramo en kvin aktoj/Frederiko Schiller. El germana lingvo trad. de L. L. Zamenhof. - Parizo: Hachette, 1908/Esperantista Centra Librejo, 1928 (2-a eldono). - 144 p. - (Esperanto: Verkaro de D-o Zamenhof); Originalo: Die Räuber
 Kanto pri la sonorilo. - Charlottenburg, 1913. - [1] folio, [6] p.; Originalo: Das Lied von der Glocke
 Poeziaĵoj de Frideriko Schiller /trad. de kolonelo Zwach. - Vieno: Knepler, 1913. - 32 p. - (Nova Biblioteko Esperanto; 1)
 Poeziaĵoj de Frideriko Schiller/trad. de kolonelo Zwach, kun aldono de unu originala poemo. - 2. eld. - Vieno: Wallishauser, [1928]. - 31 p. - (Nova Biblioteko Esperanto; 1)
 La viziulo : el la memorskribaĵoj de la grafo O/Esperantigis Karl Cron. - [Vieno, 1930]. - [114] folioj; Originalo: Der Geisterseher
 Don Carlos, Infanto de Hispanujo: drameca poemo/Esperantigis Karl Cron. - Vieno: Cron, 1931. - [136] folioj, folioj [72]-[144]; Originalo: Don Carlos, Infant von Spanien
 La konspiro de Fiesco en Genova: tragedio respublikana/Esperantigis Karl Cron. - [Vieno, 1931]. - [118] folioj; Originalo: Die Verschwörung des Fiesco zu Genua
 La nevo kiel onklo: komedio en tri aktoj/Trad. de Charles Stewart. - Parizo: Hachette, [s.j.]. - 53 p.; Originalo: Der Neffe als Onkel
 La garantio, (Die Bürgschaft), tradukita de Vasilij Devjatnin.
Recenzoj
Pri Poeziaĵoj de Frideriko Schiller 

 Vidu ankaŭ 
 Germana Ŝilera Ligo
 Schiller-domo (Bauerbach)
 Schiller-domo (Weimar)
 Schillerhaus (Rudolstadt)
 Xenien
 3079 Schiller

 Eksteraj ligiloj 
 http://www.schillerjahr2005.de  
 http://www.schiller-multimedial.de  
 http://www.mckaylodge.com/tylerdavidson/artists/schiller.html  

Pluraj versioj de la "Himno al ĝojo" legeblas en "Literaturo en Esperanto":
fare de Kalocsay 

 Vidu ankaŭ 

 Vajmaro
 Dresdeno


Kategorio:Germanaj verkistoj
Kategorio:Germanaj dramistoj
Kategorio:Duklando Virtembergo
Kategorio:Jena
Kategorio:Homoj rilataj al Weimar
Kategorio:Filozofoj de edukado