30-a de aŭgusto

La 30-a de aŭgusto estas la 242-a tago de la jaro (la 243-a en superjaroj) laŭ la Gregoria kalendaro. 123 tagoj restas.

Je la 30-a de aŭgusto okazis, interalie:

 Eventoj 
 70: Unua Juda-Romia Milito: sieĝo de Jerusalemo finiĝis
 257: Siksto la 2-a fariĝis papo
 1282: Sicilia vespro: reĝo de Aragono kaj Valencio Petro kroniĝis kiel reĝo de Sicilio
 1464: Paŭlo la 2-a iĝis papo
 1483: Karolo la 8-a fariĝis reĝo de Francio
 1546: En kalvina Ĝenevo aperis dekreto malpermesanta doni al infanoj personajn nomojn aliajn ol la bibliaj
 1579: Komence de la unua pola-rusa milito pola armeo rekonkeris Polock
 1704: Granda Nordia Milito: en Narva Respubliko de Ambaŭ Nacioj subskribis aliancon kun Rusa carlando
 1757: Sepjara milito: venko de rusa armeo super la prusa en batalo de Groß-Jägersdorf en Orienta Prusio
 1799: Anglo-rusa invado al Norda Holando: eskadro de la mararmeo de Batava Respubliko kapitulacis sen batalo antaŭ Reĝa mararmeo
 1813: Napoleonaj Militoj: en la dutaga Batalo ĉe Chlumec rusaj, aŭstraj kaj prusaj trupoj venkis la francan armeon - generalo Vandamme estis kaptita de rusoj 
 1835: Viktorio: Melburno fondiĝis
 1850: Havajo: Honolulu iĝis urbo
 1854: Krimea milito: defendo de Petropavlovsk-Kamĉatskij komenciĝis
 1873: Aŭstro-hungara ekspedicio malkovris la Landon de Francisko Jozefo en la Barenca Maro
 1877: Franca inventisto Charles-Émile Reynaud patentigis animaci-aparaton - praksinoskopo
 1891: Aŭstra astronomo Johann Palisa malkovris asteroidon Ĥaldeo
 1901: Brita inĝeniero Hubert Cecil Booth patentigis polvosuĉilon
 1906: Norvega esploristo Roald Amundsen navigis tra Nordokcidenta Pasejo
 1914: Unua Mondmilito: Armeo de Germana Imperiestra Regno venkis armeon de la Rusia Imperio en la batalo de Tannenberg (Stębark apud Olsztyn); germanaj militaviadiloj komencis bombadi Parizon
 1915: Unua Mondmilito: Germanaj trupoj okupis Breston
 1918: Unua Mondmilito: En Moskvo Fanni Kaplan sensukcese trifoje atencis kontraŭ Lenin, kiu iĝis grave vundita
 1919: El Kievo oni evakuis instituciojn de Ukraina Soveta Socialisma Respubliko
 1920: En Parizo estis kreita Ukrainia Milita Organizo kun Jevhen Konovalec surpinte; Soveta-Pola Milito: Dua tago de la pola-ukraina defendo de Zamość
 1922: Greka-turka milito (1919-1922): venko de turkoj en batalo de Dumlupınar (proksime al Kütahya)
 1924: Bulgario: Ortodoksa katedralo de Aleksandro Nevski de Sofio estas konsekrita 
 1929: Dua Pola Respubliko akceptis principojn de la Young-plano
 1932: Hermann Göring iĝis prezidento de Reichstag
 1938: Prezidanto de Ĉeĥoslovakio Edvard Beneš transdonis al reprezentantoj de Sudetgermana partio pluan proponon por solvi la demandon de sudetaj germanoj - la tiel nomata kvara plano
 1939: Nobuyuki Abe iĝis ĉefministro de Japanio; Svislando: Federacia Asembleo elektis Korpusestron Henri Guisan generalo de la Svisa Armeo - rango kiu ne ekzistas en tempo de paco; Polaj destrojeroj Błyskawica (Fulmo), Grom (Tondro) kaj Burza (Tempesto) ricevis ordonon tuj eknavigi al Britio por saviĝi de eksplodonta mondmilito; Per dekreto de pola prezidanto Ignacy Mościcki komenciĝis ĝenerala mobilizo - haltigita por 24 horoj pro interveno de la franca kaj brita ambasadoj
 1940: Germana okupado de Pollando: germana polico pafmortigis 160 personojn; Dua Viena Arbitracio: laŭ germana decido, apogita de Italio, Hungario ricevas nordan Transilvanion kaj Sikullandon, hungaraj trupoj komencis la okupadon ekde la 5-a de septembro; Libera Francio: administracio de Tahitio transiris al la flanko de generalo Charles de Gaulle; nokte la Brita aerarmeo la 3-an fojon atakis Berlinon; Mediteraneo: de Britio fornavigis helpofortoj al Egiptio kaj Malto; Atlantiko: batalo de konvojo SC, ĝis la 9-a de septembro, komencita (53 unuoj) - unua sukcesa kolektiva atako de naziaj submarŝipoj kun sinkigo de 5 ŝipoj
 1941: Ĉirkaŭ 120 personoj, konsideritaj de okupantoj kiel komunistoj, estis pafmortigitaj en Grajewo; germana polico pafmortigis 53 judojn en Ossowa (distrikto Lublin); de militprizono en Siedlce fuĝis pli ol 100 sovetaj soldatoj
 1942: Operaco Reinhardt: germanoj likvidis geton en Nowy Targ - kie estis ĉirkaŭ 2 500 judoj, 1 500 estis murditaj sur loka juda tombejo, 100 estis lokitaj en trudlaborejo kaj la ceteraj forveturigitaj al ekstermejo Bełżec
 1943: Volinia masakro: en Ostrówki Ukraina Ribela Armeo murdis iom pli ol 1800 personojn; de militkaptitejo en Stryj fuĝis 17 jugoslavaj oficiroj
 1944: Ribelo de Varsovio: parta evakuo de pola soldataro tra kanaloj de Malnova Urbo ĝis la Mezurbo; en 2 malsanulejo murdiĝis ĉirkaŭ 600 pacientoj kaj kuracistoj; dum defendo de Malnova Urbo mortfalis Roger Barlet – franca fuĝinto de Wehrmacht batalanta en skolta bataliono "Zośka"
 1945: Britoj eniris Honkongon, okupatan de japanoj ekde 1941; usona armeo dislokiĝis en Jokohamo kaj ĉirkaŭ Tokio - generalo MacArthur alflugis al Jokohamo kie li fondis sian sidejon; vjetnama imperiestro Bảo Đại abdikis; Aliancita Kontrolkonsilantaro fondiĝis en Berlino por kontroli Germanion; Belgio: reĝo Leopoldo la 3-a ricevis permeson restadi en Svislando; Pollando: unua sindikat-kunveno de komunistaj polaj literaturistoj - J. Iwaszkiewicz iĝis unua prezidanto
 1948: Stalinismo: En Rumanio estis fondita sekreta polico Securitate
 1950: Stalinismo: Hungara ĉefepiskopo József Grősz de Kalocsa subskribis interkonsenton, laŭ kiu la episkopujo subtenas la socialisman sistemon, la pacan lukton kaj la kolektivigon de agrikulturo
 1953: Malfermo de Zoologia ĝardeno Brno
 1956: En Luiziano oni parte malfermis la Digvojon Lago Pontchartrain (ĝis 2011 la plej longa ponto en la mondo)
 1963: Malvarma milito: Pentagono (Usono) kaj Moskva Kremlo ligiĝis per "varmega linio"
 1974: En Zagrebo elreliĝis trajno Beogrado-Dortmund - 153 personoj pereis; En bomba atenco de maldekstrulaj ekstremistoj kontraŭ sidejo de Mitsubishi en Tokio 8 personoj pereis, 378 vundiĝis
 1980: Strikoj en la Pola Marbordo: subskribo de interkonsentoj de Szczecin (33 postuloj kun ebleco fondi sindikaton)
 1981: Prezidento de Irano Mohamed Ali Raĝai kun ĉefministro kaj tri aliaj personoj pereis en bomba atenco en Teherano
 1982: Gvidanto de Organizaĵo por Liberigo de Palestino Jaser Arafat kaj palestinaj batalantoj estis devigitaj forlasi Libanon
 1984: Bulgario: bombatenco kontraŭ stacidomo en Plovdiv mortigis unu virinon kaj vundis 42 homojn; Unua misio de Kosmopramo Discovery komenciĝis
 1989: Nupto: pola reĝisoro Roman Polański edziĝis al franca aktorino Emmanuelle Seigner
 1991: Dissolvo de Sovetunio: Azerbajĝano proklamis suverenecon; Tatarstano eldonis deklaracion de suvereneco
 1992: Germana aŭtosportisto Michael Schumacher gajnis sian unua vetkuron en Formulo 1
 1993: Maroko: en Kazablanko ekfunkciis unu el la plej grandaj moskeoj, la Moskeo Hasano la 2-a
 1995: Kazaĥio adoptis novan konstitucion; Kadre de paca operaco de UN, NATO komencis bombadi Serban Respublikon
 1999: Referendumo en Orienta Timoro: plimulto voĉdonis por sendependeco
 2008: 12 barataj policanoj pereis rezulte de mineksplodo en Ĝharkhando
 2009: Ali Bongo Ondimba proklamis sian venkon en balotado por prezidenteco de Gabono
 2014: Ĉefministro de Pollando Donald Tusk elektiĝis prezidanto de la Eŭropa Konsilio kaj itala ministrino pri eksteraj aferoj Federica Mogherini Alta Reprezentanto por la komuna ekstera kaj sekureca politiko de la Eŭropa Unio; En Gdańsk malfermiĝis Eŭropa Solidarec-Centro
 2022: Invado de Rusio en Ukrainion: Ukrainaj raketaj kaj artileriaj unuoj eliminis sude 82 rusiajn soldatojn, detruis 30 armilojn kaj 3 stokojn kun municio; Gazpromo anoncis ke de septembro ĝi ĉesigos liveradon de tergaso al franca konzerno Engie pro manko de pagoj; Eŭropa Unio transdonos al Ukrainio pli ol 5 mln da piloloj kun jodo

 Naskiĝoj 
 1334: Pedro la 1-a, reĝo de Kastilio kaj Leono (m. 1369)
 1377: Ŝaho Ruĥo, reganto el dinastio Timuridoj (m. 1447)
 1574: Albert Szenci Molnár, hungara pastro, poeto, lingvisto, filozofo kaj tradukisto (m. 1634)
 1745: Johann Hieronymus Schröter, germana juristo, oficisto, astronomo (m. 1816)
 1748: Jacques-Louis David, franca pentristo (m. 1825)
 1752: Abel Burja, germana protestanta pastro, matematikisto, kreinto de pasilalio, optika telegrafo, unu el kreantoj de metronomo kaj duuma kodo (m. 1816)
 1773: Mihály Pollack, hungara arkitekto (m. 1855)
 1790: József Salamon, hungara verkisto kaj instruisto kontribuinta al pedagogio, eklezihistorio, tipografio (m. 1871)
 1797: Mary Wollstonecraft Shelley, brita verkistino (m. 1851)
 1804: Aleksander Chodźko, pola poeto, orientalisto, slavisto (m. 1891)
 1809: Adolph Hesse, germana orgenisto kaj komponisto (m. 1863)
 1812: Ágoston Haraszthy, hungara-usona aventuristo kaj negocisto (m. 1869)
 1818: Friedrich Ladegast, germana orgenkonstruisto (m. 1905)
 1827: Lajos Martin, hungara matematikisto, universitata instruisto, pioniro de aviado (m. 1897)
 1844: Albert Szaniszló, hungara zoologo kaj agrikulturisto (m. 1913)
 1842: Géza Kresz, hungara kuracisto, ambulancisto (m. 1901)
 1852: Jacobus Henricus van 't Hoff, nederlanda kemiisto Nobelpremiita (m. 1911)
 1859: Heinrich Hoffmann, germana pentristo (m. 1933)
 1860: Isako Levitan, rusia pentristo-pejzaĝisto (m. 1900)
 1866: George Minne, belga skulptisto kaj pentristo (m. 1941) 
 1866: Konstanty Skirmunt, pola grafo, politikisto kaj diplomato (m. 1949)
 1870: Lavr Kornilov, rusa generalo, kunkreinto kaj unua komandanto de la Volontula Armeo de la Blanka movado (m. 1917)
 1871: Ernest Rutherford, angla fizikisto Nobelpremiita (m. 1937)
 1883: Svami Kuvalayananda, barata pioniro de scienca jogo (m. 1966)
 1883: Dmitro Doncov, ukraina verkisto kaj politikisto (m. 1973)
 1884: Theodor Svedberg, sveda kemiisto Nobelpremiita (m. 1971)
 1890: Sándor Reményik, hungara poeto kaj redaktoro (m. 1941)
 1907: Leonor Fini, argentina pentristino (m. 1996)
 1902: Józef Maria Bocheński, pola logikisto, filozofo, sovetologo, dominikano (m. 1995)
 1912: Edward Mills Purcell, usona fizikisto Nobelpremiita (m. 1997)
 1918: Nándor Balaskó, hungara skulptisto (m. 1996)
 1919: Jiří Orten, ĉeĥa poeto (m. 1941)
 1919: Artúr Vetró, rumania hungara skulptisto, profesoro (m. 1992)
 1919: Wolfgang Wagner, germana operreĝisoro kaj scenaranĝisto (m. 2010)
 1924: Lajos Kisfaludy, hungara kemiisto, farmaciisto kaj profesoro (m. 1988)
 1924: Fritz Sitte, aŭstra ĵurnalisto (m. 2007)
 1928: Leon Cyboran, pola historiisto pri la hinda filozofio, sanskritologo (m. 1977)
 1930: Warren Buffett, usona investisto kaj komercisto
 1934: István Gulyás, hungara fervojisto, inĝeniero kaj ekonomikisto, aktivulo de Internacia Fervojista Esperanto-Federacio, kontribuanta al festlibro La arto labori kune
 1935: Károly Vissy, hungara meteologo (m. 2011)
 1935: Károly Tar, hungara verkisto, poeto kaj ĵurnalisto
 1943: Jean-Claude Killy, franca sportisto kaj skiisto, membro de Internacia Olimpika Komitato
 1943: Anna Adamis, hungara tekstopoetino kaj libretistino
 1944: Ria Deák M., rumania hungara scenejdekoraciistino, kostumistino
 1945: Libuše Moníková, ĉeĥa verkistino (m. 1998)
 1948: Victor Skumin, rusa sciencisto, psikiatro kaj profesoro, priskribinto de la Skumin-sindromo
 1950: Antony Gormley, angla skulptisto
 1951: Gediminas Kirkilas, ĉefministro de Litovio 2006-2008 (m. 2024)
 1952: Wojciech Fibak, pola tenisisto
 1953: Lech Majewski, pola verkisto, poeto, pentristo
 1954: Aleksandro Lukaŝenko, prezidento de Belorusio
 1955: Helge Schneider, germana ĵazmuzikisto, kabaretisto, reĝisoro, aktoro kaj verkisto
 1958: Anna Politkovskaja, rusia ĵurnalistino (m. 2006)
 1962: Aleksandr Litvinenko, oficiro de KGB kaj FSB (m. 2006)
 1965: Attila Weinberger, rumania hungara ĵazmuzikisto
 1971: Kaŭaŝita Mizuki, japana manga-verkistino
 1972: Cameron Diaz, usona aktorino
 1980: Kata Tisza, hungara verkistino kaj ĵurnalistino
 1981: Tomasz Majewski, pola globĵetisto
 1986: Raphaël Carlier, franca jutubisto 

 Mortoj 
 526: Teodoriko la Granda, reĝo de ostrogotoj
 1148: Amadeo la 3-a de Savojo, grafo de Savojo kaj Piemonto (n. ĉirkaŭ 1092)
 1170: Aleksandro la 3-a, papo (n. ĉirkaŭ 1100)
 1483: Ludoviko la 11-a, reĝo de Francio (n. 1423)
 1518: Filippo Beroaldo la Juna, itala humanisto, filologo, eldonisto, poeto (n. 1472)
 1580: Emanuelo-Filiberto de Savojo, duko de Savojo (n. 1528)
 1585: Andrea Gabrieli, itala komponisto kaj orgenisto (n. ĉirkaŭ 1532)
 1594: Sándor Kendi, hungara grandbienulo (n. nekonata)
 1611: Georg Albrecht von Kromsdorf, germana nobelo kaj politikisto (n. 1544)
 1726: Eleonora Vilhelmina de Anhalt-Köthen, germana dukino (n. 1696)
 1751: Christopher Polhem, sveda scienculo, fizikisto, industrialisto, mineralogo kaj mininĝeniero (n. 1661)
 1847: Christophine Reinwald, germana desegnistino (n. 1757)
 1890: Marianne North, angla artistino, plantosciencistino kaj vojaĝistino (n. 1830)
 1898: Pedro de Madrazo y Kuntz, hispana pentristo, verkisto, kritikisto pri arto (n. 1816)
 1908: Giovanni Fattori, itala pentristo (n. 1825)
 1925: Joseph Silbernik, usona esperantisto, frato de Klara Zamenhof, delegito de UEA, mortinta antaŭ UK 1925 (n. 1850 aŭ 1851)
 1928: Wilhelm Wien, germana fizikisto Nobelpremiita (n. 1864)
 1933: Theodor Lessing, germana filozofo (n. 1872)
 1935: Henri Barbusse, franca verkisto kaj ĵurnalisto (n. 1874)
 1940: Joseph John Thomson, brita fizikisto Nobelpremiita (n. 1856)
 1943: Lucy Ortlepp, germana pentristino (n. 1883)
 1946: Henryk Sucharski, pola komandanto de la defendo de Westerplatte (n. 1898)
 1960: István Szőnyi, hungara pentristo (n. 1894)
 1962: Lajos Dávid, hungara apotekisto kaj profesoro (n. 1889)
 1962: Kálmán Tóth, rumania hungara bibliografo (n. 1910)
 1974: Frank Reginald Banham, angla esperantisto kaj korektisto transloĝinta en Aŭstralion, redaktoro de "La Suda Kruco", kunlaboranto de EdE, tradukisto (n. 1898)
 1975: László Ernyes, hungara poeto, ĵurnalisto kaj tradukisto (n. 1912)
 1978: Sándor Debreczy, rumania hungara pedagogo kaj verkisto (n. 1907)
 1978: Henryk Zygalski, pola matematikisto kaj kriptologo (n. 1908)
 1979: Jean Seberg, usona aktorino kaj reĝisorino (n. 1938)
 1981: László András, rumania hungara pentristo (n. 1910)
 1981: Mohamed Ali Raĝai, ĉefministro kaj prezidento de Irano (n. 1933)
 1987: George Mikes, hungara-angla verkisto kaj ĵurnalisto (n. 1912)
 1991: Jean Tinguely, svisa pentristo kaj skulptisto (n. 1955)
 2001: Zoltán Silimon-Várday, rumania hungara ĵurnalisto, redaktoro (n. 1940)
 2003: Charles Bronson, usona aktoro (n. 1921)
 2004: Fred Lawrence Whipple, usona astronomo (n. 1906)
 2006: Naguib Mahfouz, egipta verkisto Nobelpremiita (n. 1911)
 2006: Glenn Ford, kanada-usona filmaktoro (n. 1916)
 2010: Alain Corneau, franca filmreĝisoro (n. 1943)
 2013: Seamus Heaney, irlanda Nobelpremiita poeto kaj dramaturgo (n. 1939)
 2017: Marjorie Boulton‎‎, angla verkistino en la angla kaj Esperanto, prezidantino de Kat-amikaro kaj ODES, membrino de la Akademio de Esperanto kaj honora membro de Universala Esperanto-Asocio, aŭtorino i.a. de Poeto fajrakora: la verkaro de Julio Baghy kaj Faktoj kaj Fantazioj, rete legebla en Esperanto (n. 1924)
 2017: Károly Makk, hungara aktoro, scenaristo, reĝisoro kaj profesoro (n. 1925)
 2017: Louise Hay, usona eldonistino kaj aŭtorino de libroj pri memhelpo kaj motivigo (n. 1926)
 2022: Miĥail Gorbaĉov, prezidento de Sovetio (n. 1931)

 Specialaj tagoj kaj festoj 
 Internacia Memor-Tago pri Malaperintaj Personoj - proklamita de la Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj
 Nacia tago sur la Turkoj kaj Kajkoj, Constitution Day, tago de la konstitucio; grava nereligia festotago estas ankaŭ la 26-a de julio, National Heroes Day, la tago de la naciaj herooj.
 Orienta Timoro - datreveno de sendependiga referendumo
 Tatarstano - Tago de la Respubliko

 Tagoj de semajno 

La 30-a de aŭgusto estas (laŭ gregoria kalendaro):

 Dimanĉo en jaroj: 1587 1592 1598 1609 1615 1620 1626 1637 1643 1648 1654 1665 1671 1676 1682 1693 1699 1705 1711 1716 1722 1733 1739 1744 1750 1761 1767 1772 1778 1789 1795 1801 1807 1812 1818 1829 1835 1840 1846 1857 1863 1868 1874 1885 1891 1896 1903 1908 1914 1925 1931 1936 1942 1953 1959 1964 1970 1981 1987 1992 1998 2009 2015 2020 2026 2037 2043 2048 2054 2065 2071 2076 2082 2093 2099;
 Lundo en jaroj: 1582 1593 1599 1604 1610 1621 1627 1632 1638 1649 1655 1660 1666 1677 1683 1688 1694 1700 1706 1717 1723 1728 1734 1745 1751 1756 1762 1773 1779 1784 1790 1802 1813 1819 1824 1830 1841 1847 1852 1858 1869 1875 1880 1886 1897 1909 1915 1920 1926 1937 1943 1948 1954 1965 1971 1976 1982 1993 1999 2004 2010 2021 2027 2032 2038 2049 2055 2060 2066 2077 2083 2088 2094;
 Mardo en jaroj: 1583 1588 1594 1605 1611 1616 1622 1633 1639 1644 1650 1661 1667 1672 1678 1689 1695 1701 1707 1712 1718 1729 1735 1740 1746 1757 1763 1768 1774 1785 1791 1796 1803 1808 1814 1825 1831 1836 1842 1853 1859 1864 1870 1881 1887 1892 1898 1904 1910 1921 1927 1932 1938 1949 1955 1960 1966 1977 1983 1988 1994 2005 2011 2016 2022 2033 2039 2044 2050 2061 2067 2072 2078 2089 2095;
 Merkredo en jaroj: 1589 1595 1600 1606 1617 1623 1628 1634 1645 1651 1656 1662 1673 1679 1684 1690 1702 1713 1719 1724 1730 1741 1747 1752 1758 1769 1775 1780 1786 1797 1809 1815 1820 1826 1837 1843 1848 1854 1865 1871 1876 1882 1893 1899 1905 1911 1916 1922 1933 1939 1944 1950 1961 1967 1972 1978 1989 1995 2000 2006 2017 2023 2028 2034 2045 2051 2056 2062 2073 2079 2084 2090;

 Ĵaŭdo en jaroj: 1584 1590 1601 1607 1612 1618 1629 1635 1640 1646 1657 1663 1668 1674 1685 1691 1696 1703 1708 1714 1725 1731 1736 1742 1753 1759 1764 1770 1781 1787 1792 1798 1804 1810 1821 1827 1832 1838 1849 1855 1860 1866 1877 1883 1888 1894 1900 1906 1917 1923 1928 1934 1945 1951 1956 1962 1973 1979 1984 1990 2001 2007 2012 2018 2029 2035 2040 2046 2057 2063 2068 2074 2085 2091 2096;
 Vendredo en jaroj: 1585 1591 1596 1602 1613 1619 1624 1630 1641 1647 1652 1658 1669 1675 1680 1686 1697 1709 1715 1720 1726 1737 1743 1748 1754 1765 1771 1776 1782 1793 1799 1805 1811 1816 1822 1833 1839 1844 1850 1861 1867 1872 1878 1889 1895 1901 1907 1912 1918 1929 1935 1940 1946 1957 1963 1968 1974 1985 1991 1996 2002 2013 2019 2024 2030 2041 2047 2052 2058 2069 2075 2080 2086 2097;
 Sabato en jaroj: 1586 1597 1603 1608 1614 1625 1631 1636 1642 1653 1659 1664 1670 1681 1687 1692 1698 1704 1710 1721 1727 1732 1738 1749 1755 1760 1766 1777 1783 1788 1794 1800 1806 1817 1823 1828 1834 1845 1851 1856 1862 1873 1879 1884 1890 1902 1913 1919 1924 1930 1941 1947 1952 1958 1969 1975 1980 1986 1997 2003 2008 2014 2025 2031 2036 2042 2053 2059 2064 2070 2081 2087 2092 2098.


30
#08
#0830