Ĥanta-Mansa aŭtonoma distrikto — Jugra

Ĥanta-Mansa aŭtonoma distrikto — Jugra () estas aŭtonoma distrikto ene de Tjumena provinco, Siberio, Rusio. La lingvoj de la aborigenoj (la ĥanta kaj mansa) estas oficialaj lingvoj kiel la rusa. 

 Geografio 
La aŭtonomio situas oriente de la Urala montaro sur la Okcident-Siberia ebenaĵo. La rivero Obo kaj tie plej grava alfluanto, la Irtiŝo trafluas la regionon.

 Loĝantaro 

La  en la provinco loĝis  homoj.

La ĥantoj kaj mansoj estas tiel nomataj «titolaj popoloj» de la aŭtonomio, do estas konsiderataj ĝiaj indiĝenoj kies ŝtatanecon ĝi reprezentas. Ili apartenas al la finno-ugra lingvaro popoloj, iliaj plej striktaj parencoj estas la hungaroj. En loĝantaro dominas la rusoj, plejparte alvenintaj en la regionon post malkovro en la 1960-aj de la grandaj naftokampoj. En la 1960-aj — 1970-aj jaroj oni provis setligi ilin, ĉar nomada vivo estis konsiderata signo de kultura postresteco. Unua sekretario de la partia komitato de Niĵnevartovska distrikto proponis rapidan "civilizigon" de la ĥantoj kaj mansoj: konstrui en Niĵnevartovsko 3-5 kvinetaĝajn domojn kaj transloĝigi tien ĉiujn indiĝenojn. Tamen post nomumo en 1970 de Vasilij Baĥilov al tiu posteno politiko rilate indiĝenojn ŝanĝiĝis, almenaŭ en tiu ĉi distrikto. Li insistis ke novvenintoj devas estimi indiĝenajn kulturojn kaj konatiĝi kun ili. Sed pluraj aborigenoj estis setligitaj, aperis vilaĝoj Agan, Ugut, Varjogan, Trom-Agan, Russkinskij ktp. Oni rememoris, ke foje hieraŭaj nomadoj post ricevi novan domon starigis apude ĉumon kaj plu loĝis en ĝi.

Tamen la indiĝenaj lingvoj plu estas ignorataj de la aŭtoritatoj, pri kio foje plendis la indiĝenoj.

 Historio 

La areo, kiu origine estis konata kiel Jugra estis konkerita en 1582 fare de la rusa atamano Jermak kaj venis sub rusan regadon. La  1930 estiĝis la Ostjaka-Vogula nacia distrikto () ĉar tiel tiutempe nomiĝis la ĥantoj kaj la mansoj. La  ĝi estis alinomita kaj iĝis Ĥanta-Mansa nacia distrikto (). En 1978 nomo denove aliiĝis — al Ĥanta-Mansa aŭtonoma distrikto (). En 2003 aperis aldono — Jugra ().

 Ekonomio 

Nafto kaj tergaso apartenas al la plej gravaj ekonomiaj branĉoj, ĉar post formiĝo ekde la 1950-aj jaroj de la Okcidentsiberia naftogasa komplekso Ĥanta-Mansa aŭtonoma distrikto — Jugra iĝis la plej granda naftoprodukta areo de Rusio.

 Urboj 

La ĉefurbo estas Ĥanti-Mansijsko kun 82.955 loĝantoj (2012), sed la plej grandaj urboj estas Surguto (ĉ. 300.000), Niĵnevartovsko (ĉ. 250.000) kaj Neftejugansko (ĉ. 100.000). Igrim estas malgranda setlejo de 8.775 loĝantoj. Aliaj malgrandaj setlejoj estas Njaksimvol, Ĥulimsunt ...

 Administra divido 
 Distriktoj 

Ĥanta-Mansia aŭtonoma distrikto — Jugra konsistas el la sekvaj distriktoj (ruse: районы):

 Belojarska (Белоярский)
 Berjozovska (Берёзовский)
 Ĥanta-Mansia (Ханты-Мансийский)
 Kondinska (Кондинский)
 Neftejuganska (Нефтеюганский)
 Niĵnevartovska (Нижневартовский)
 Oktjabrska (Октябрьский)
 Sovetska (Советский)
 Surguta (Сургутский)

Setlejoj
 Sartinja

 Eksteraj ligiloj 
 http://odur.let.rug.nl/~bergmann/russia/regions/rus86khm.htm  mapo]
 TTT-paĝo pri la Ĥanta popolo (angle)
 TTT-paĝo pri la Mansa popolo (angle)

 Referencoj