Premio Turing

Premio Turing () estas fondita en 1966 de la Association for Computing Machinery ("Asocio pri Komputila Maŝinaro"), donita ĉiujare al gravaj kontribuantoj de daŭra valoro al komputoscienco. La premio nomiĝas por memorigi la pioniron de komputado, anglan scienciston Alan Turing. Ĝi estas la plej grava premio en la kampo.

Ĝis 13-a de novembro 2014, Intel kaj Guglo kune kontribuadis mondonacon de 250 000 USD. Intel poste ĉesis kontribuadon. Guglo anstataŭe pliigis sian kontribuon ĝis 1 000 000 USD, monsumo proksima al tiu de Nobel-premio.

 Ricevintoj de la premio 
Jaro Ricevinto Kontribuo1966Alan J. PerlisAltnivela programado kaj konstruo de tradukilo1967Maurice WilkesProfesoro Wilkes famas kiel kreinto de EDSAC, la unua komputilo kiu memoras programon interne. Li ankaŭ verkis en 1951 kun Wheeler kaj Gill, libron pri "pretigo de programoj de elektronaj-ciferaj komputiloj", kiu efike enkondukis koncepton de programbiblioteko1968Richard HammingPro lia kontribuo pri cifereca analitiko, aŭtomata kodilo, eraro-trova kaj eraro-korekta kodo1969Marvin MinskyPro lia centra rolo krei, disvastigi, influi la kampon de artefarita intelekto.1970James H. WilkinsonPro lia studo pri cifereca analitiko por faciligi uzon de rapida cifereca komputilo1971John McCarthyArtefarita intelekto.1972Edsger W. DijkstraEdsger Dijkstra estis la ĉefa kontribuinto dum 1950-aj jaroj por disvolvigo de ALGOL, altanivela programlingvo, kiu montras klarecon kaj matematikan striktecon. Lia kontribuo vaste influis grafeoteorion, programado, programlingvo, kaj mastruma sistemo1973Charles W. BachmanPro lia kontribuo al datumbaza teknologio1974Donald E. KnuthPro lia granda kontribuo al analizo de algoritmoj kaj plano de programlingvoj. Speciale pro lia fama libroj "La Arto de Komputila Programado"1975Allen Newell  Herbert A. SimonArtefarita intelekto, kogna psikologio, kaj listo traktado.1976Michael O. Rabin  Dana S. ScottPro ilia kuna raporto "Finite Automata and Their Decision Problem", kiu enkondukis valoregan koncepton de nedeterminisma maŝino.1977John BackusKreinto de FORTRAN kaj eka publikigo de formala proceduro por specifi programlingvon.1978Robert W. FloydMetodaro por krei efikajn programojn.1979Kenneth E. IversonPro lia pionira klopodo fari programlingvon kun matematika notacio, kies rezulto estas APL1980Tony HoarePro kontribuo pri programlingvoj1981Edgar F. CoddPro kontribuo pri teorio kaj praktiko de datumbazo-mastrumo, speciale rilata datumbazo.1982Stephen A. CookKomputada komplekseco.1983Ken Thompson  Dennis M. RitchiePro ilia kontribuo pri ĝenerala teorio pri mastrum-sistemo kaj speciale pro krei UNIX kaj la programlingvon C.1984Niklaus WirthPro krei sekvon da novaj programlingvoj, ekzemple EULER, ALGOL-W, MODULA kaj Paskalo1985Richard M. KarpPro lia kontribuo pri teorio de algoritmoj, ekzemple malkovri rapidajn algoritmojn por plejbonigi reta fluo kaj aliaj kombinatorikaj optimumigoj. Li ankaŭ kontribuis al teorio pri NP-pleneco.1986John Hopcroft Robert TarjanPlano kaj analizo de algoritmo kaj datumstrukturo.1987John CockePro lia grava kontribuo pri teorio de tradukiloj, arkitekturo de sistemego kaj disvolvigo de la RISC-arkitekturo.1988Ivan SutherlandKomputila grafiko1989William KahanCifereca analizo1990Fernando J. CorbatóKongrua Tempopartiga Sistemo.1991Robin Milner LCF
 ML
 CCS, ĝenerala teorio pri komuikado de kunkuraj sistemoj.1992Butler W. LampsonDisa sistemo, Persona komputado.1993Juris Hartmanis  Richard E. StearnsPro ilia pionira raporto, kiu fondis la kampon de komputada amplekseco1994Edward Feigenbaum  Raj ReddyGranda artefarita-inteligencia sistemo1995Manuel BlumPro lia kontribuo al fundamenta teorio pri komputada amplekseco kaj ĝia aplikado je kriptologio kaj forma verigado.1996Amir PnueliSekvenca logiko1997Douglas EngelbartPro lia antaŭvido pri estonteco de interaga komputilo kaj grava invento, ekzemple muso.1998Jim GrayPro lia kontribuo al datumbazo kaj transakcio-traktado.1999Frederick P. Brooks, Jr.Organizado de komputilo, mastruma sistemo, programinĝeniero.2000Andrew Chi-Chih YaoTeoreio pri komputado. Komputada komplekseco. Generi kvazaŭhazardaĵon.2001Ole-Johan Dahl  Kristen NygaardPro iliaj ideoj, kiuj aperigis objekteman programadon.2002Ronald L. Rivest,  Adi Shamir  Leonard M. AdlemanPro lia genia kontribuo por igi publikŝlosilan kriptologion praktike utila.2003Alan KayPro pioniri multe da ideoj fundamentaj por la nuna objektema programlingvoj, pro gvidi la disvolvigon de Smalltalk.2004Vinton G. Cerf  Robert E. KahnPro pioniri la planadon kaj plenigon de TTT-o. Speciale, pro plenigo de TCP-IP.2005Peter NaurAlgol 602006Frances E. AllenPro liaj fundamentaj kontribuoj pri tradukila optimumigo.2007Edmund M. Clarke,  E. Allen Emerson  Joseph SifakisAŭtomata sistemo por trovi eraron je plano de komputilo2008Barbara LiskovPro ŝia kontribuo al teoria kaj praktika fundamento de programlingvo kaj sistemplano, speciale datum-abstrakto kaj disa komputado.2009Charles P. ThackerPro krei la unuan personan komputilon, Xerox Alto, kaj lia kontribuo al Ethernet kaj Tablet PC.2010Leslie G. ValiantMulte da novigo por teorio pri komputado.2011Judea PearlPro lia fundamenta kontribuo al artefarita intelekto per disvolvigo de teorio por probablo kaj kaŭza rezonado.2012Silvio Micali Shafi GoldwasserFor transformative work that laid the complexity-theoretic foundations for the science of cryptography and in the process pioneered new methods for efficient verification of mathematical proofs in complexity theory. 2013Leslie LamportDisa kaj kunkura sistemo.2014Michael StonebrakerPro lia fundamenta kontribuo al moderna datumbazo.2015Martin E. Hellman Whitfield Diffie Pro fundamenta kontribuo al moderna kriptologio. Gravega publikigo de Diffie kaj Hellman en 1976, "New Directions in Cryptography," konceptigis publikan ŝlosilon kaj ciferecan subskribon.2016Tim Berners-LeePor inventado de la Monda Retejo, la unua retumilo, kaj la fundamentaj protokoloj kaj algoritmoj, kiuj permesas al la retejo skalari.2017David A. Patterson John L. HennessyPor pionira sistemo, kvanta alproksimiĝo al la desegno kaj taksado de komputilaj arkitekturoj kun daŭra efiko sur la mikroprocesora industrio.2018Yoshua Bengio Geoffrey Hinton Yann LeCunPor konceptaj kaj inĝenieraj progresoj, kiuj igis profundajn neŭronajn retojn kritika komponanto de komputado.https://www.acm.org/media-center/2019/march/turing-award-20182019Edwin Catmull Pat HanrahanPor fundamentaj kontribuoj al komputila grafiko 3-D, kaj la revolucia efiko de ĉi tiuj teknikoj sur bildoj de komputil-generitaj bildoj (CGI) en filmado kaj aliaj aplikoj.https://awards.acm.org/about/2019-turing2020Alfred Aho Jeffrey UllmanPor fundamentaj algoritmoj kaj teorio subesta programlingva efektivigo kaj por sintezi ĉi tiujn rezultojn kaj tiujn de aliaj en iliaj tre influaj libroj, kiuj edukis generaciojn de komputikistoj.https://amturing.acm.org/byyear.cfm2021Jack DongarraPro iliaj kontribuoj en bibliotekoj kaj nombraj algoritmoj, kiuj permesis al la alta rendimento komputila programaro sekvi la ritmon de la eksponencaj plibonigoj de la aparataro dum pli ol kvar jardekoj.2022Robert MetcalfePro la invento, normigado kaj komercado de la Eterreto2023Avi Wigdersonpro lia kontribuo al la kompreno de hazardo en komputado, kaj por gvidado de la kampo de teorio de komputiko. 2024Andrew Barto kaj Richard Suttonpro ilia laboro pri refortigada lernado.

 Referencoj 

 Eksteraj ligiloj 

 Listo de ricevintoj de premio Turing 


Kategorio:Premioj
Kategorio:Premioj en scienco aŭ tekniko
Kategorio:Komputiko