Lingva familio

Oni grupigas lingvojn en arojn (ofte nomitajn "familioj") laŭ ilia historia parenceco:
lingvoj, kiuj ŝajnas deveni de komuna pralingvo, troviĝas en la sama lingvaro. Tiel oni ricevas arbecan strukturon.

La sekva tabelo montras unu tian strukturon. Pri kelkaj lingvaroj ekzistas diversaj opinioj, kaj iuj disdividoj estas esence arbitraj. Ĉi tiu tabelo estas iom konservativa, montrante nur lingvarojn, kies
parenceco estas ĝenerale agnoskita. Pli radikala klasigo estas priskribita en la artikolo pri lingva filono.

Pro konveno, por ke ne estu tro da lingvaroj en la supra nivelo, la tabelo uzas ankaŭ kelkajn geografiajn grupojn, sed tiuj estas klare distingitaj per la vorto "lingvaroj" en la titolo. Ekzemple, historia parenceco inter la nordkaŭkaza kaj sudkaŭkaza lingvaroj ne estas pruvita.

Evidente la tabelo ne mencias ĉiujn homajn lingvojn, da kiuj estas kelkaj miloj. La strukturo de iuj familioj estas iom simpligita; pli da detaloj troviĝas eventuale en la artikolo pri la koncerna familio. Kreolaj lingvoj kaj piĝinoj estas troveblaj artikolfine. Planlingvoj estas ellasitaj pro ilia alispeca deveno. Listo de senparencaj lingvoj (lingvoj, kiuj ne apartenas al konata familio) troviĝas en aparta artikolo.

Iuj familioj estas rigardeblaj ankaŭ kiel lingvoj kun dialektoj, kaj multaj lingvoj estas rigardeblaj ankaŭ kiel familioj de proksime parencaj lingvoj.

 Mapoj 
 eta|maldekstra|600px|
 Tridekses lingvaroj de la mondo (nuna etendiĝo)Afrikazia lingvaro

Altaja lingvaroĈinotibeta lingvaro
 Hindeŭropa lingvaro
  eta|600px|dekstra|
 Nuntempa distribuo de 18 grandaj lingvo-familioj en la mondo.

 Lingvaroj el Afriko 
eta|maldekstra|350px|Lingvaroj en Afriko.
Inter la senparencaj lingvoj de Afriko estas la haza kaj sandava.

 Afrikazia 
 berbera
 ĉada (haŭsa)
 egipta (kopta)
 kuŝida (somala)
 omota
 ŝemida (amhara, araba, hebrea)

 Koja 
nama

 Ĵua 
kunga

 Niĝerkonga 
 senegala (fula, volofa)
 mandea (bambara)
 krua
 gura (morea)
 kvaa (aŝantia)
 volta-niĝera (evea, fonua, igba, joruba)
 benve-konga (bantua: svahila, lingala, kosa k zulua, ŝona)
 kordofanaj (nubaaj) lingvaroj

 Nilo-sahara 
 nilota
 nubia

 Tua 
 Lingvaroj el Eŭrazio 
Inter la senparencaj lingvoj de Eŭrazio estas la ajnua, buruŝaska, etruska, korea, nivĥa, sumera, kaj la eŭska aŭ baska.

 Altaja 
 Mongola
 Tjurka (turka, azerbajĝana, uzbeka, ujgura)
 Tungus-manĉura

 Andamana 
 Aŭstralazia 
Kmera (kamboĝa), vjetnama, nikobara

 Aŭstronezia 
Formosaj lingvoj

Tetuna, balia, cebua, ĉamora, java, malagasa, malaja (enhavante la indonezian), sunda, tagaloga (enhavante la filipina), fiĝia

Polinezia lingvaro: havaja, maoria, samoa

 Abĥaz-adigea 
Abĥaza

 Ĉinotibeta 
Nepala (kontraŭ la nacia nepalia lingvo), birma, tibeta, ĉina

 Ĉukĉa-kamĉatka 
 Dravida 
Kanara, malajala, tamila, telugua

 Hindeŭropa 
 albana
 armena
 balta (latva, litova)
 ĝermana (i.a. norvega - sveda, dana, angla, germana k.a.)
 greka
 hinda (bengala, urduo (enhavante la hindian), nepalia, cigana)
 irana (persa, kurda, paŝtoa)
 italida (latina kaj ĝiaj idoj: itala, franca, hispana, portugala, rumana)
 kelta (kimra, irlanda)
 slava (ĉeĥa kaj slovaka, pola, rusa, ukraina, serba kaj kroata, slovena, bulgara)

 Japaneca 
 Japana

 Jeniseja 
 Keta

Vidu Dene-jeniseja lingvaro

 Jukagira 
 Kartvela 
Kartvela

 Kradaja 
 Tajeca: siama, laŭa, ĝuanga

 Mjaŭ-jaŭa 
 Naĥ-dagestana 
Ĉeĉena, inguŝa

 Urala 
 Finneca (estona - finna)
 Ugra (hungara)

 Indianaj lingvaroj el Nordameriko 
eta|dekstra|250px|Distribuo de lingvo-familioj kaj senparencaj lingvoj norde de Meksikio en la epoko de unua kontakto kun eŭropanoj.

Estas multaj senparencaj lingvoj en Nordameriko, kiel la hajda, la taraska kaj la zunia. Inter la lingvaroj estas:

 Eskim-aleŭta 
Inuita, jupika

 Dene-jeniseja 
Keta, tlingita, ĉipevajana, navaha

Vidu Na-denea lingvaro

 Algonkeneca 
 Viota
 Juroka
 Algonkena (oĝibva, slavia, kria, ĉejena, mikmaka)

 Saliŝa 
Laŝucida

 Vakaŝana 
Hejlcuka, nutka

 Siua 
Lakota, mandana, omaha

 Irokeza 
Mohoka, Ĉeroka

 Muskoga 
 Ĉakta

 Penuta 
(per Delancey 2006)
 Cimŝiana
 Ĉinuka
 Oregona penuta (kusa, alsia, sajusla)
 Plataĵa penuta (sahaptiana, klamata, molala)
 Majdua
 Jokuca
 Utia (mivoka, mucuna)
 ? Vintua (patvena)
 ? Kalapuja
 ? Takelma

 Ĥoka 
Hipoteza lingvaro. La sekvantaj estas eblaj lingvaretoj kaj senparenculoj.
 Karuka
 Ŝasta
 Ĉimarika
 Jana
 Aĉumavi-acugevia
 Vaŝa
 Eselena
 Salena
 Pomoa
 Juma (kokopa, havasupaja)

 Jut-azteka 
Naŭatla, ŝoŝona, hopia

 Otomi-mangea 
 Otomi-pamea (otomia, pamea, matlacinka)
 Ĉinanteka
 Tlapanekeca (tlapaneka)
 Mangeeca (mangea)
 Popolokeca (popoloka, mazateka)
 Zapoteka
 Miŝtekeca (miŝteka, kvikateka, trikia)

 Miŝe-zokea 
 Miŝea
 Zokea

 Majaeca 
Grandaj lingvoj: Majaa (jukateka), vasteka, cocila, celtala, ĉola, kakĉikela, kekĉia, kiĉea, mamea, ĉuĥa, hakalteka (poptia), kanhobala, iŝila, pokomama, pokomĉia, cutuhila

 Indianaj lingvaroj el Sudameriko 
Estas multaj senparencaj lingvoj en Sudameriko, kiel la mapuĉa kaj pirahana. Inter la lingvaroj estas:

 Ajmareca 
 Ajmara

 Aravakeca 
 Majpura (taina, garifuna, gvahira, aravaka)
 Gvahiba
 Arava

 Ĉibĉeca 
Ĉibĉa

 Ĉokoa 
 Ĉokoa (embera)

 Ĵea 
Ŝavantea, kajnganga

 Karibeca 
 Kariba

 Keĉua 
 Keĉua

 Pano-takana 
Takana, ŝipiba

 Tukaneca 
Tukana

 Tupieca 
Gvarania, tupia

 Papuaj lingvaroj 
Troviĝas multaj senparencaj lingvoj en Papulando. Inter la lingvaroj estas:

 Tra-papulanda 
Enhavas la plejparton de la papuaj lingvoj

 Okcidenta papua 
 Toriĉela 
 Sepika 
 Ramu-subsepika 
 Sud-centra papulanda 
 Norda bugenvila 
rotokasa

 Aŭstraliaj lingvaroj 
Troviĝas pluraj senparencaj lingvoj en Aŭstralio. Inter la lingvaroj estas:

 Pama-nungaa 
Enhavas la plejparton de la aŭstraliaj lingvoj

 Gunvingua 
 Arnhemlanda 
 Dalia 
 Vorora 
 Njulnjula 
 Mikslingvoj, kreola lingvoj, kaj piĝinoj 
 Miĉifa
 Haita
 Tok-pisino

 Vidu ankaŭ 
 Deveno de lingvo
 Lingvistiko
 Lingva klasifiko
 Listo de lingvoj
 Planlingvo, Konstruita lingvo, Lingva rekonstruo

 Eksteraj ligiloj 

 Skemo de la hindeŭropaj lingvoj