Bostono

Por la muzikgrupo, vidu artikolon Boston (muzika grupo).

Bostono ( ['bɑs tən]) estas la ĉefurbo de la ŝtato Masaĉuseco en la lando Usono.

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La municipo havas komunan limon kun .

eta|maldekstre|
En 2000, la urbo (strikte laŭ la urbolimo) enhavis  loĝantojn, farante sin la 20-a plej granda urbo en Usono. La metropola regiono enhavas, depende de preciza difino de la regiono, inter 3 kaj  milionoj da loĝantoj.

Dum la lastaj 350 jaroj, Bostono kreskis. La centra termaso pli ol triobliĝis dum la jarcentoj, sed ne nur pro la aneksado de apudaj urbetoj. La kreskado de Bostono rezultis de genia terpleniga projekto kiu kreis el la akvo la najbarejon Back Bay, parton de la Financa Distrikto, kaj la belan havenkvartalon.

 Geografio 
Granda Bostono (angle Greater Boston; ankaŭ konata kiel angle Eastern Massachusetts, Orienta Masaĉuseco) estas la metropola areo de Nov-Anglio kiu estas en la nordoriento de Usono en kies centro estas la urbo Bostono. La regiono estas la deka plej granda metropola areo en Usono. La areo de Granda Bostono ampleksas tri ŝtatojn - Masaĉuseco, Nov-Hampŝiro kaj Rod-Insulo.

Apudaj urboj de Bostono inkluzivas Kembriĝon kaj Somerville. La loĝantaro estas de 5.650 mil (en la aglomeraĵo en 2000). Elstara geografia elemento estas Georges Insulo.

En la aglomeraĵo estas multaj universitatoj:

 Masaĉuseca Instituto de Teknologio
 Universitato Harvard
 Boston College
 Universitato de Bostono
 Wellesley
 Universitato Tufts
 Universitato de Masaĉuseco

Inter la ĝemelaj urboj de Bostono estas Barcelono, Hispanio; Hangzhou, Ĉinio; Kioto, Japanio; Melburno, Aŭstralio; Padua, Italio; Strasburgo, Francio; Tajpeo, Tajvano.

 Situo 
 loko: 
 horzono: GMT-5h (-4h de aprilo ĝis oktobro)

 Historio 
eta|maldekstre|200px|La Sieĝo de Bostono 1775–1776
La unua loĝanto de Bostono, pastro William Blaxton, loĝis sole en la loko de la nuna najbarejo Beacon Hill dum kvin jaroj antaŭ ol aliaj britaj setlantoj alvenis en 1622. Nun en tiu najbarejo loĝas 10.000 homoj. Bostono estis fondita en 1630 kaj nomita laŭ la urbo Bostono en orienta Anglio (Lincolnshire).

The Boston News-Letter (Bostona Novaĵletero), unuafoje publikigita en Bostono la 24an de aprilo, 1704, estas konsiderata kiel la unua kontinue publikigita gazeto en Brita Nordameriko.

En Bostono okazis la Bostona Masakro (1770) kaj la Bostona teumado (1773), eventoj ideologie gravaj en la historio de Usono. Proksime de ĝi okazis la "Batalo de Bunker Hill" (1775). La Sieĝo de Bostono (19a de aprilo 1775 – 17a de marto 1776) estis malferma fazo de la Usona Revolucia Milito. Milicanoj el Nov-Anglio malhelpis la movadon surtere de la Brita Armeo fortikita en kio estis tiam la duoninsula urbo Bostono, Masaĉuseco. Ambaŭ partioj devis elturniĝi por provizioj kaj personaro dum la daŭrado de la sieĝo. Brita reproviziado kaj refortiga agado estis limigitaj al maraliro. Post dekunu monatoj de sieĝo la britoj abandonis Bostonon navige al Nov-Skotio.

 Vidindaĵoj 
 Bostona Belarta Muzeo
 Bostona Publika Biblioteko
 Parko Boston Common
 Publika Parko de Bostono

 Servoj 
 Arkeologia Instituto de Usono
 Boston Latin School
 Bostona Kolegio
 Bostona Porinfana Muzeo
 Instituto Albert Einstein

eta|maldekstra|180ra| de la gazeto Boston Herald
 Amaskomunikiloj 
 Boston Herald, konservativisma ĉiutaga gazeto fondita en 1846
 The Boston Globe,  liberala ĉiutaga gazeto fondita en 1872

 Entreprenoj 
 Bain Capital

 Konatuloj 
En la urbo naskiĝis:
 Eric S. Raymond (1957-), programisto
 John McCarthy (1927-2011), programisto
 Jack Lemmon (1925-2001), aktoro
 Sylvia Plath (1932-1963), poetino
 Lew Rockwell (1944-), ekonimikisto
 Leonard Nimoy, (1931-2015), aktoro, konata precipe pro la rolo de la duon-vulkanano "Spock" en la televidserio Star Trek
 Ralph Waldo Emerson (1803-1882), filozofo kaj eseisto
 Cotton Mather (1663-1728), politike tre influa puritano en la britaj kolonioj en Norda Ameriko
 Henry Cabot Lodge (1950-1924), politikisto

En la urbo aktuale vivas:
 Liv Ullmann (1938-), aktorino kaj reĝisorino

En la urbo mortis:
 hungara verkisto Tamás Aczél (1921-1994)
 hungara poeto kaj tradukisto József Bakucz (1929-1990)
 hungara naĝisto Károly Bartha (1907-1991)
 hungara pianisto Béla Böszörményi-Nagy (1912-1990)
 hungara ministro Tihamér Fabinyi  (1890-1953)
 hungara kuracisto Jenő Kramár (1895-1981)
 hungara astronomo Károly Lassovszky (1897-1961)
 hungara kemiisto Imre Valkó (1902-1975)
 John Bardeen (1909-1991), fizikisto
 hebreisto Sándor Altmann

 Transportoj 
 Internacia Flughaveno de Bostono
 Metroo de Bostono
 Trolebusa transporto en Granda Bostono

 Esperanto en Bostono 
Tie, John Fogg Twombly fondis la unuan usonan Esperanto-Grupon en 1905.

 Bildaro 

eta|maldekstra|

 Vidu ankaŭ 
 Boston Celtics, loka korbopilka teamo

 Eksteraj ligiloj 
 Oficiala retejo de la urbo  ()


Kategorio:Metropoloj
Kategorio:Ĉefurboj de Usono
Kategorio:Urboj de Masaĉuseco