Universala Kongreso de Esperanto

La Universala Kongreso de Esperanto (UK) estas, laŭ la Jarlibro de Universala Esperanto-Asocio, "internacia manifestacio de la esperantistaro", organizata de UEA. Ĝi estas kulturfesto, tutmovada forumo, turisma festo kaj laborkunveno de la organoj de UEA kaj de aliaj Esperanto-organizaĵoj. Ĝis la 8-a kongreso (1912) oni nomis ĝin "Internacia", ekde la 9-a (1913) "Universala". Simile al UEA kaj ties Universala Kongreso, Tutmonda Esperantista Junulara Organizo organizas ĉiujare sian Internacian Junularan Kongreson kaj Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj organizas sian ĉiujaran ILEI-Kongreson.

 Ĝeneralaĵoj 
La funkcio de la UK estas ebligi, interalie: amikecojn inter Esperantistoj el diversaj lokoj, sperton de Esperanta kultura etoso, turisman sperton de la gastiga lando, helpon fare de pli spertaj Esperantistoj al pli novaj, diskonigadon de la aktivoj de organizoj, prelegojn kaj diskutojn, kaj senton de komunaj valoroj.Baláž, Petro. 2023. "Torino senpacience atendas nin ĉiujn!" Esperanto 1375(1), p. 18.

UEA okazigas la kongreson ĉiujare en malsama lando, provante respekti la geografian distribuon kaj organizajn fortojn de la movado.

Pri la loko de la kongreso decidas la Estraro de UEA. Gravan rolon ludas ankaŭ la Ĝenerala Direktoro de UEA, kiu subskribas la koncernajn dokumentojn, sed la ĉiutagan laboron pri la UK faras Konstanta Kongresa Sekretario, oficisto de UEA en Roterdamo. En la kongres-urbo mem agadas la Loka Kongresa Komitato kiel partnero de UEA. Foje UEA rezignas pri LKK, precipe se la kongres-urbo estas la urbo de la UEA-sidejo.

Specialaj kasoj akceptas donacojn de kongresanoj kaj aliaj Esperantistoj. Donacoj, kiuj atingas la Centran Oficejon de UEA antaŭ la somero, estas rekonataj en la Kongresa Libro. La kasoj en 2001 estis Blindula (por helpi la blindulan Esperanto-movadon), Gepatra (por subvencii la Internacian Infanan Kongreseton, Tria Mondo (por subvencii partoprenon de triamondaj esperantistoj), kaj Ĝenerala Kaso (por ĝenerale apogi la organizadon de la kongreso).

 Personoj 
eta|KKS Clay Magalhães, UK 2008 en Roterdamo dum la Fermo
La kongreson ekde la Interkonsento de Kolonjo en 1934 (kun ŝanĝo de la statuto de UEA) organizas kutime UEA komune kun Loka Kongresa Komitato (LKK), en interkonsento kun la koncerna Landa Asocio. LKK havas prezidanton, eventuale vicprezidantojn, sekretarion, kasiston kaj aliajn postenojn.

Flanke de UEA la ĉefa laboro estas en la manoj de la Konstanta Kongresa Sekretario (KKS), oficisto de UEA. Tamen kelkajn gravajn decidojn rezervas al si la Ĝenerala Direktoro de UEA. Krome ekzistas ofte UEA-estrarano pri kulturo aŭ kongresoj.

Honoraj oficoj estas la Alta protektanteco kaj loko en la honora komitato; iam ekzistis ankaŭ kongresa prezidanto aŭ honora kongresa prezidanto. Alta protektanto laŭeble estu la plej altranga persono en la koncerna ŝtato, kiel la ŝtatprezidanto.

Kongresano estas persono, kiu oficiale aliĝis kaj pagis sian kongreskotizon.

 Programo 
Kvankam la programo varias de jaro al jaro, ekzistas eroj, kiuj havas tre longan tradicion, kelkaj venas jam de la unua aŭ dua kongreso.

 Solenaĵoj 
La ĉefaj solenaĵoj estas la Inaŭguro kaj la Solena Fermo. La oficialan komencon (kaj poste finon) de la kongreso laŭtigas la prezidanto de la Asocio per bato de martelo. Tiuj du solenaĵoj havas relative fiksan aranĝon kiun oni ofte jam komparis al liturgio en religia ceremonio.

eta|Solena Fermo dum UK 2015
Tradiciaj eroj de la Inaŭguro estas interalie:
 Bonvenigo fare de la prezidanto de UEA
 Bonvenigoj kaj salutoj de LKK-prezidanto kaj aliaj funkciuloj aŭ honoraj gastoj
 Festparolado, ĉu de la prezidanto aŭ de alia (kutime eminenta) esperantisto
 Landaj Salutoj, la salutado de reprezentantoj el la diversaj landoj de kongresanoj
En la Fermo ĉefas raportoj pri la kongresaj kunsidoj kaj mencioj de premiitoj, ekzemple de la Belartaj Konkursoj.

Ankaŭ la akcepton ĉe la urbestro kaj la akcepton de la membroj de Societo Zamenhof (nur por invititaj gastoj) povas esti konsiderataj solenaĵoj. Krome oni havas kelkfoje festaranĝojn, ekzemple rilate al jubileoj.

 Temaj kaj fakaj programeroj 
La kongreso havas temon, kiun oni priparolas en apartaj kunvenoj kaj grupoj; tio estas la daŭrigo de la "ĝeneralaj kunsidoj", kiujn la kongreso havis ĝis inkluzive 1949. Cetere estas aranĝitaj kutime prelegoj kaj prezentoj pri la kongresa lando kaj ĝia kulturo, ankaŭ lingvo-kurseto. Multaj fakaj asocioj havas dum la kongreso sian ĉefan jaran kunvenon, same kiel kunsidas la Komitato de UEA kaj la Estraro de UEA. Fiksaj programeroj tradicie estas ankaŭ la Belartaj Konkursoj, la Tagoj de la Libro, la Lernejo, la Paco kaj la libroservo.

Ekde 1925 funkcias Internacia Kongresa Universitato, kun prelegoj pri diversaj temoj je universitata nivelo, ekde 1978 la Esperantologia Konferenco, ekde 2003 Kleriga Lundo kun instruado kaj klerigado pri teknikoj kaj metodoj utilaj por Esperanto-informado kaj simile.

La Scienca Kafejo (SK) estas konstanta ero de la programo de Universalaj Kongresoj de Esperanto (UK), organizita de Universala Esperanto-Asocio (UEA) kaj ligita al la Internacia Kongresa Universitato (IKU). Ĝi celas prezenti sciencajn prelegojn pli popular-nivelajn ol tiujn prezentitajn kadre de la IKU. Ĝia serio komenciĝis en la 100-a UK en 2015, en Lillo, kiam la programero kalkulis je 10 prelegoj dividitaj en du seancoj en diversaj tagoj.

La Internacia Kongresa Universitato, Scienca Kafejo, Faka Forumo, kaj Esperantologia Konferenco okazis hibride (ĉeeste kaj virtuale) por la unua fojo en 2022 dum la kovima pandemio.Wandel, Amri. 2022. "Riĉa scienca programo en Montrealo – unuafoje plene hibrida". Esperanto 1371(9), p. 186-187.

 Kulturaj programeroj 
Ankaŭ dum ordinaraj kongrestagoj okazas ekskursoj kaj artaj prezentoj, sed la ĉefa ekskursa tago estas merkredo, kaj la plej grandaj artaj prezentoj okazas vespere, kiel teatraĵoj, kabaredo aŭ muzik-koncertoj. En la dimanĉa vespero, do komence de la kongreso, oni aranĝas la Nacian vesperon, kiu prezentu la kulturon de la gastiga lando, kaj en la fina vespero Internacian vesperon.

 Historio 
dekstra|160ra|dekstra|eta|UK 1913, Berno (afiŝo)
Post renkontiĝo en 1904 en la apudmarkolaj urboj Dovero kaj Kalezo, en 1905 la advokato Alfred Michaux organizis la unuan Universalan Kongreson en Boulogne-sur-Mer.

Komence la antaŭa kongreso decidis pri la okazigo de posta, kaj oni aranĝis en 1906 laŭ propono de Hippolyte Sebert Konstantan Komitaton de la Kongresoj. Ekde la Helsinko-sistemo en 1922/1923 la kongreson organizis ICK, kaj ekde 1933/1934 UEA. Dum la skismo la kongresoj estis organizataj de Internacia Esperanto-Ligo (IEL).

Jam IEL instalis konstantan kunlaboranton, kaj tiun tradicion daŭrigis UEA post la dua mondmilito. La unua Konstanta Kongresa Sekretario (KKS) estis, de 1947 ĝis 1951, Osvald T. Nicolaisen. Poste dum kelkaj jaroj UEA ne havis tian sekretarion, en la 1970aj kaj 1980aj jaroj. La lasta KKS Clay Magalhães oficis de 2003 ĝis 2022.

La kvindekjaran jubileon de la UK oni festis dum la 40-a UK 1955 en la itala Bolonjo, kiu komencis tiam urboĝemeliĝon kun Boulogne-sur-Mer.
En marto 2005 okazis jubilea kongresaranĝo en Boulogne-sur-Mer kiu rememorigis pri la 1-a UK 1905 cent jarojn antaŭe. La plej grandan nombron de partoprenantoj (5986 oficialaj aliĝintoj) havis la jubilea kongreso en Varsovio, kiu markis la centjariĝon de Esperanto. Verŝajne tamen pli granda estis la UK 1923 en Nurenbergo, kun proksimume 3500 veraj partoprenantoj, dum en la UK-oj en komunistaj landoj estis ĉiam konsiderinda nombro da krokodiloj.

 Nuligoj 
Universala Kongreso de Esperanto estis nuligita nur du fojojn en sia historio. En 1914, pro la 1a mondmilito, kaj en 2020 pro la kronvirusa pandemio. En aliaj okazoj ĝi estis aŭ translokita, aŭ nerealigita entute. Inter la jaroj 1916-1919 kaj 1940-1946 tute ne okazis Universala Kongreso. En 1967, pro la konflikto inter Israelo kaj la ĉirkaŭaj landoj, la UK translokiĝis el Tel-Avivo al Roterdamo. Israelo fariĝis gastiganto de UK finfine nur en la jaro 2000.Informoj el la retejo de UEA

La montreala evento, planita por 2020, okazis en 2022. Nuligo tamen okazis en 2021, kiam la 106-a UK en Belfasto, Irlando estis nuligita kaj anstataŭigita per okazigo de nova eldono de VK.UK en Belfasto nuligita: anstataŭe okazos duafoje la Virtuala Kongreso. Universala Esperanto-Asocio (2021-04-26).

 Virtuala Kongreso 
Dum la pandemio, UEA oficiale anoncis, ke okazos Monda Festivalo de Esperanto (MondaFest’ 2020) kaj en ĝia kadro okazos la Virtuala Kongreso (VK), sed la VK ne anstataŭos la Universalan Kongreson - ĉar la Montreala UK okazos en 2022.Gazetaraj Komunikoj de UEA n-ro 875, 2020.05.21. Tio fakte estis tiel, MondaFest’ 2020 okazis inter la 20-a de junio kaj la 20-a de septembro 2020, dum la VK okazis inter la 1-a kaj 8-a de aŭgusto 2020, kaj la montreala UK okazis du jarojn poste. Tamen la dua VK jam anstataŭis la belfastan UK-on. Poste oni vidis, ke VK-oj estis sukcesoplenaj eventoj, kiuj gajnas aldonan, multnombran publikon, do de tiam krom la surloka UK, oni organizas ĉiujare ankaŭ la VK-on, en novembro aŭ decembro.

 Listo de la ĝisnunaj kaj planitaj UK-oj 

 UK  Jaro  Urbo  Ŝtato  Rimarkoj  AliĝintojFoto112-a UK2027Melburno111-a UK2026Graz 110-a UK  2025  Brno     1132Definitiva statistiko de UK-110: 1132 aliĝintoj el 63 landoj, La Ondo de Esperanto, la sesa aŭgusto 2025, alirita la 21-a de septembro 2025. 109-a UK  2024  Aruŝo    La unua UK okazinta en Afriko 854Rezolucio de la 109-a Universala Kongreso de Esperanto, Aruŝo, Tanzanio  108-a UK  2023  Torino     1319 140ra 107-a UK  2022  Montrealo   Kongreso unue planita en 2020 859https://uea.org/kongresoj/UK/2022 106-a UK  2021  Virtuala Kongreso de Esperanto Interreto La kongreso unue planita en Belfasto estis nuligita pro la kronvirusa pandemio.1853 105-a UK  2020  Virtuala Kongreso de Esperanto  Interreto  La kongreso unue planita en Montrealo estis nuligita pro la kronvirusa pandemio 1860https://vk.mondafest.net/aligxintoj/ 104-a UK  2019  Lahtio    temo: "Vivanta naturo — floranta kulturo"  917Gazetaraj Komunikoj de UEA n-ro 814 (2019-07-26): Rezolucio de la 104-a Universala Kongreso de Esperanto140x140ra 103-a UK  2018  Lisbono     1567uea.org pri UK 2018140x140ra 102-a UK  2017  Seulo   Centa datreveno de la morto de Zamenhof  1173140x140ra 101-a UK  2016  Nitro     1252Kongresa Kuriero “Pribina” n-ro 6 100-a UK  2015  Lillo    Centa kongreso  2698Gazetaraj Komunikoj de UEA n-ro 586 (2015-08-20): Fina statistiko de Lillo: 2698 aliĝintoj el 80 landoj140x140ra 99-a UK  2014  Bonaero     706Gazetaraj Komunikoj de UEA n-ro 550 (2014-08-02): Rezolucio de la 99-a Universala Kongreso de Esperanto140x140ra 98-a UK  2013  Rejkjaviko     1034 Laŭ
; 140x140ra 97-a UK  2012  Hanojo     866Tiu numero aperas en Loa! 5 kaj povas ankoraŭ esti nedefinitiva.140x140ra 96-a UK  2011  Kopenhago     1458140x140ra 95-a UK  2010  Havano     1002Gazetaraj Komunikoj de UEA: N-ro 391 (2010-07-28) 94-a UK  2009  Bjalistoko    Cent kvindek jaroj de Zamenhof  1860140x140ra 93-a UK  2008  Roterdamo    Cent jaroj de UEA  1845140x140ra 92-a UK  2007  Jokohamo    Probal Dasgupta elektiĝis kiel tria azia prezidanto  1901140x140ra 91-a UK  2006  Florenco     2209 90-a UK  2005  Vilno    Cent jaroj de UK  2344 89-a UK  2004  Pekino     2031 88-a UK  2003  Gotenburgo     1791140x140ra 87-a UK  2002  Fortalezo     1484 86-a UK  2001  Zagrebo    Demisio de tri UEA-oficistoj, prezidanto Mesić ĉeestis  1691 85-a UK  2000  Tel-Avivo     1212 84-a UK  1999  Berlino     2712140x140ra 83-a UK  1998  Montpeliero     3133 82-a UK  1997  Adelajdo    Unua en Oceanio  1224 81-a UK  1996  Prago    Manifesto de Prago  2972140x140ra 80-a UK  1995  Tampereo    Lee Chong-Yeong elektiĝis kiel dua azia prezidanto  2443 79-a UK  1994  Seulo     1776 78-a UK  1993  Valencio     1863 77-a UK  1992  Vieno     3033 76-a UK  1991  Bergeno     2400 75-a UK  1990  Havano    Prezidanto Fidel Castro ĉeestis la Solenan Inaŭguron  1617 74-a UK  1989  Brajtono    Aliĝo de Landaj Asocioj en Sovetunio, Latvio kaj Litovio  2280 73-a UK  1988  Roterdamo     2321 72-a UK  1987  Varsovio    Cent jaroj de Esperanto  5946 71-a UK  1986  Pekino     2482 70-a UK  1985  Aŭgsburgo     2311 69-a UK  1984  Vankuvero     802 68-a UK  1983  Budapeŝto     4834 67-a UK  1982  Antverpeno     1899140x140ra 66-a UK  1981  Braziljo    Unua en la suda hemisfero (Suda Ameriko)  1749 65-a UK  1980  Stokholmo     1807 64-a UK  1979  Lucerno    Finaj diskutoj pri nova statuto de UEA  1630 63-a UK  1978  Varno     4414 62-a UK  1977  Rejkjaviko    Vizito de A.M. M'Bow Ĝenerala Direktoro de UNESKO  1199 61-a UK  1976  Ateno     1266 60-a UK  1975  Kopenhago     1227 59-a UK  1974  Hamburgo    Demisio de nereelektota Ivo Lapenna  1651 58-a UK  1973  Beogrado    Poste kvereloj pri la distribuo de subvencio  1638140x140ra 57-a UK  1972  Portlando     923 56-a UK  1971  Londono     2071 55-a UK  1970  Vieno    Vizito de ŝtatprezidanto Franz Jonas  1987 54-a UK  1969  Helsinko     1857 53-a UK  1968  Madrido     1769 52-a UK  1967  Roterdamo    Origine planita por Tel-Avivo  1265 51-a UK  1966  Budapeŝto    Incidento pro GDR-ambasadoro  3975 50-a UK  1965  Tokio    Unua kongreso en Azio  1710 49-a UK  1964  Hago     2512 48-a UK  1963  Sofio     3472 47-a UK  1962  Kopenhago    Yagi Hideo elektiĝis kiel unua azia prezidanto 1550 46-a UK  1961  Harogato     1646 45-a UK  1960  Bruselo     1930 44-a UK  1959  Varsovio    Cent jaroj de Zamenhof  3256140x140ra 43-a UK  1958  Majenco    Kvindekjariĝo de UEA  2021 42-a UK  1957  Marsejlo     1468 41-a UK  1956  Kopenhago     2200 40-a UK  1955  Bolonio     1687 39-a UK  1954  Harlemo    Vizito de ĉefministro Willem Drees  2353140x140ra 38-a UK  1953  Zagrebo    Unua kongreso en komunista lando  1760 37-a UK  1952  Oslo     1614 36-a UK  1951  Munkeno     2040 35-a UK  1950  Parizo     2325 140x140ra 34-a UK  1949  Burnmuto     1534140x140ra 33-a UK  1948  Malmö     1761140x140ra 32-a UK  1947  Berno    Kunfandiĝo de IEL kaj Ĝeneva UEA  1370140x140ra 31-a UK  1939  Berno     765140x140ra 30-a UK  1938  Londono     1602140x140ra 29-a UK  1937  Varsovio    50 jaroj Esperanto, provoj pri forigo de la skismo  1120140x140ra 28-a UK  1936  Vieno     854140x140ra 27-a UK  1935  Florenco, Romo, Napolo    Kongreso en pluraj urboj  1442140x140ra 26-a UK  1934  Stokholmo    Elekto de la Estraro de "Nova UEA"  2042140x140ra 25-a UK  1933  Kolonjo    Nacisocialista diktaturo, Interkonsento de Kolonjo  950140x140ra 24-a UK  1932  Parizo    Rompo de la Helsinko-sistemo  1650140x140ra 23-a UK  1931  Krakovo     900140x140ra 22-a UK  1930  Oksfordo     1211140x140ra 21-a UK  1929  Budapeŝto     1200140x140ra 20-a UK  1928  Antverpeno     1494140x140ra 19-a UK  1927  Dancigo     905140x140ra 18-a UK  1926  Edinburgo     960140x140ra 17-a UK  1925  Ĝenevo    Unua kongresa universitato  953140x140ra 16-a UK  1924  Vieno     3400140x140ra 15-a UK  1923  Nurnbergo    Ĝistiama aliĝrekordo hiperinflacio  4963140x140ra 14-a UK  1922  Helsinko    Kontrakto de Helsinko  850 13-a UK  1921  Prago    Fondo de SAT, Partoprenis NITOBE Inazo 2561140x140ra 12-a UK  1920  Hago     408140x140ra 11-a UK  1915  Sanfrancisko     163140x140ra 10-a UK  1914  Parizo    Ne okazis pro la Unua mondmilito  3739140x140ra 9-a UK  1913  Berno     1203140x140ra 8-a UK  1912  Krakovo     1000140x140ra 7-a UK  1911  Antverpeno     1800140x140ra 6-a UK  1910  Vaŝingtono    Unua kongreso ekster Eŭropo  357140x140ra 5-a UK  1909  Barcelono     1287140x140ra 4-a UK  1908  Dresdeno     1500140x140ra 3-a UK  1907  Kembriĝo     1317140x140ra 2-a UK  1906  Ĝenevo     1200140x140ra 1-a UK  1905  Bulonjo-ĉe-Maro     688140x140ra

 Statistikoj 
 500ra|centre 500ra|centre|eta|Landoj kiuj gastigis aŭ estas gastigontaj Universalan Kongreson de Esperanto, de 1905 ĝis 2024 500ra|centre|eta|Universalaj Kongresoj de Esperanto en la mondo 1905-2022 500ra|centre|eta|Universalaj Kongresoj de Esperanto en Eŭropo 1905-2021 Por ĉiu UK aperas cirklo kun grandeco proporcia al la nombro da aliĝintoj kaj koloro laŭ la kongresjaro, kiel montrite en la mapo de Eŭropo.

 Sociologiaj esploroj 
Nikola Rašić en sia artikolo Enketa esploro pri Universalaj Kongresoj,Nikola Rašić, Enketa esploro pri Universalaj Kongresoj, en La arto labori kune: festlibro por Humphrey Tonkin, Roterdamo, 2010, UEA (ISBN 978-92-9017-113-3). pp. 542-557. montris rezultojn de esplorenketo farita en 2002 al esperantistoj anoj de UEA kaj aliaj partoprenantoj de lasta UKo en Brazilo pri UK-oj mem. Venis 482 respondoj, ĉefe el okcidentaj landoj, ĉefe de viroj, altedukitaj, ĉefe de maljunuloj, mezklasuloj kaj duarange soluloj, ĉefe inter virinoj, kun pluraj hobioj, ekzemple pri naturo, homoj de libroj pli ol de faroj, kaj ne multe pri fremdaj lingvoj!, kun bona lingvonivelo (propra takso) kaj aktivaj en Esperanto-movado, 87% anoj de UEA, 12% de SAT ktp., fervoraj legantoj, kiu lernis E-on en kurso (37%) kaj duarange memlerne el libro (26%), pro instigo ĉefe de konatulo. Preskaŭ duono partoprenis en almenaŭ kvar UK-oj. Kiel tialo por ne partopreno oni indikas mankon de mono kaj de tempo. Por partopreno oni indikas intereson pri la movado, kaj duarange pri praktikado de la lingvo. El la programo oni preferas tiuorde la libroservon, la inaŭguron, la nacian vesperon kaj la ekskursojn; plej malpli la Cseh-aranĝojn, la aranĝojn por aktivuloj, la komitatkunsidojn, la lingvajn kursojn kaj IKU. Oni ne volas pagi tion multe, sed oni volas konvenan kongresejon. La kvalito de helpo ricevita de la LKK kaj de la Kongresa Fako de UEA estas alte taksita, same kiel pri la informiloj, nome la du Bultenoj, sed strange oni ne demandis pri la Kongreslibro! La aŭtoro mem substrekas la kontraŭdiron inter la neceso montri Esperanton al la ekstera mondo kaj UK-oj kie oni vivas interne por la komunumo mem.

Tyron Surmon en tripaĝa artikolo rakontas pri sia sperto en sia unua UK-o en Montrealo. Li ĉefe komparas la etoson de la Universalaj Kongresoj kun tiu de IJK kaj absolute preferas tiun de la junularaj eventoj.Tyron Surmon, "9 de Tyron", Kontakto 2022:3, paĝoj 20-22.

 Bibliografio 
 Konsilaro pri la agado ĉe internaciaj kongreso. Internacia Centra Komitato de l' Esperanto-movado. Ĝenevo, 1926.

 Galerio 

 Referencoj 

 Literaturo 
 Ziko van Dijk: Sed homoj kun homoj. Universalaj Kongresoj de Esperanto 1905-2005. UEA: Rotterdam 2005, 197 p.

 Vidu ankaŭ 
 IJK - Internacia Junulara Kongreso
 IIK - Internacia Infana Kongreseto
 Kleriga lundo
 Scienca kafejo
 SAT-Kongreso

 Eksteraj ligiloj 
 Informoj de UEA pri la Universala Kongreso

 La Universalaj Kongresoj en la Bildarkivo Aŭstria
 Esploru pri Universalaj Kongresoj de Esperanto en la retejo de Aŭstria Nacia Biblioteko


Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj
Kategorio:Esperanto en 1905
Kategorio:Historio de UEA
Kategorio:Kongresoj