Santomeo kaj Principeo

Santomeo kaj PrincipeoListo de Rekomendataj Landnomoj de la Akademio de Esperanto aŭ Sao-Tomeo kaj PrincipeoSao-Tomeo kaj Principeo en PIV 2020 ĉe vortaro.net (Portugale: São Tomé e Príncipe, laŭvorte: Sankta Tomaso kaj Princo) estas lando en Centra Afriko, en la Golfo de Gvineo, formita ĉefe de du insuloj, kies nomojn ĝi portas - Santomeo (insulo) - kun samnoma ĉefurbo Santomeo - kaj Principeo.

 Bazaj datumoj 
  Landkodo: ST.
  E-nomo: Demokrata Respubliko de Santomeo kaj Principeo.
  Nacia nomo: República Democrática de São Tome e Príncipe.
  Areo: 964 km², inter ili insulo Santomeo - 836, kaj insulo Principeo - 128.
  Politika sistemo: respubliko.
  Ŝtatestro: prezidento Carlos Vila Nova
  Ĉefministro: Tomé Vera Cruz
  Ĉefurbo: Santomeo (35 mil).
  Loĝantaro: 129 mil (1995).
  Ŝtatlingvo: portugala.
  Pokapa GNP: 350 $.
  Eksporto: kakao, kafo, bananoj, palmoleo.

 Geografio 

{{Marko sur bildo|x=0.3|y=0.14|skalo=400|teksto=Golfode Benino}}{{Marko sur bildo|x=0.5|y=0.25|skalo=400|teksto=Golfo de Biafro}}{{Marko sur bildo|x=0.04|y=0.5|skalo=400|teksto=Atlantiko}}{{Marko sur bildo|x=0.48|y=0.4|skalo=400|teksto=Santomeo}}{{Marko sur bildo|x=0.52|y=0.31|skalo=400|teksto=Principeo}}{{Marko sur bildo|x=0.61|y=0.2|skalo=400|teksto=Bioko}}{{Marko sur bildo|x=0.43|y=0.46|skalo=400|teksto=Anobono}}{{Marko sur bildo|x=0.1|y=0.06|skalo=400|teksto=Ganao}}{{Marko sur bildo|x=0.28|y=0.01|skalo=400|teksto=Togo-}}{{Marko sur bildo|x=0.28|y=0.04|skalo=400|teksto=lando}}{{Marko sur bildo|x=0.36|y=0.01|skalo=400|teksto=Be-}}{{Marko sur bildo|x=0.355|y=0.04|skalo=400|teksto=nino}}{{Marko sur bildo|x=0.6|y=0.04|skalo=400|teksto=Niĝerio}}{{Marko sur bildo|x=0.8|y=0.14|skalo=400|teksto=Kameruno}}{{Marko sur bildo|x=0.8|y=0.4|skalo=400|teksto=Gabono}}{{Marko sur bildo|x=0.705|y=0.29|skalo=400|teksto=Ekvatora}}{{Marko sur bildo|x=0.715|y=0.315|skalo=400|teksto=Gvineo}}{{Marko sur bildo|x=0.86|y=0.53|skalo=400|teksto=Respubliko}}{{Marko sur bildo|x=0.89|y=0.56|skalo=400|teksto=Kongo}}' Faŭno 
 Santomea lanio
 Santomea dikbekulo
 Santomea orelstrigo
 Princa lamprotorno
 Principea serino
 Santomea ibiso

 Flaŭro 
 Historio 
La insuloj estis malkovritaj de la portugalaj navigantoj João de Santarém kaj Pedro Escobar inter 1469 kaj 1472, samtempe kiel Anobono. La unua koloniigado de Santomeo sukcesis en 1493 fare de Alvaro Caminha, kiu ricevis la teron danke al la havigo de la portugala krono. Principeo estis koloniigita en 1500. Meze de la 16-a jarcento, kun helpo de sklavoj, la insulo estis la ĉefa produktanto de sukero de Afriko.

La sklaveco estis abolita en 1876, sed plu ekzistis deviga laborado. Okazis diversaj protestoj, kaj en 1953 pluraj centoj de afrikaj laboristoj mortis sekve de ribelo; la afero estas konata kiel "Masakro de Batepa".

Post la Revolucio de la Diantoj en Portugalio, Santomeo kaj Principeo akiris la sendependecon je la 12-a de julio de 1975. La unua prezidento estis la ĝenerala sekretario de la "Movado por la Liberigo de Santomeo kaj Principeo", Manuel Pinto da Costa.

En 1990, post demokrataj elektoj, estis elektita prezidento Miguel Trovoada, reelektita en 1996. En julio de 2001 fariĝis prezidento Fradique de Menezes, inter 2011 kaj 2016 denove oficis Manuel Pinto da Costa kaj de 2016 ĝis 2021 Evaristo Carvalho.

 Administra divido 
La lando estas dividita en du provincojn, koincidaj kun la du ĉefaj insuloj. Principeo havas memregadon de post 1995).

Ekzistas sep distriktoj, ses en Santomeo kaj unu en Principeo.

 Demografio 
La loĝantaro de la arkipelago estas ĉirkaŭ 165.000 homoj, el kiuj proksimume 88% estas negruloj kaj 10% mestizoj. Ĉiuj estas idoj de enmigrintoj post la unua koloniigado en 1485.
Preskaŭ ĉiuj loĝas en la ĉefa insulo Santomeo.

La ĉefurbo havas ĉirkaŭ 53.300 loĝantojn.

 Lingvoj 
Malgraŭ la malgrandeco, oni parolas kvar naciajn lingvojn: la portugala, kaj la portugalaj kreoloj: forra (85%), angolara (3%) kaj principea kreola'' (0,1%).

 Ekstera politiko 
60ra Santomeo kaj Principeo apartenas al la AKP-ŝtatoj, internacia organizaĵo de momente 77 nacioj el la regionoj Afriko, Karibio kaj la Pacifika Oceano.

 Referencoj 

 Vidu ankaŭ 
Portugala Santomeo kaj Principeo

 Eksteraj ligiloj 

  ()
 Bildoj de Santomeo kaj Principeo  ()
 retejo de la parlamento de Santomeo kaj Principeo, nomata simple parlamento.st ()


Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1975