Hendrik Adamson

Hendrik ADAMSON (naskiĝis en 24-a de septembro 1891 laŭ la gregoria kalendaroEnciklopedio de Esperanto, 1934 aŭ la 7-an de oktobro 1891 laŭ la julia kalendaro,[laŭ Ordeno de Verda Plumo de Josip Pleadin, tio korespondus al la  25-a de septembro 1891 laŭ la gregoria kalendaro mortis en 7-a de marto 1946) estis estona popollerneja instruisto, poeto, kaj Esperanto-verkisto. 

Li multe verkis en la estona lingvo. Ĉirkaŭ la jaro 1930 Adamson fariĝis esperantisto.

 Verkaro 
eta|maldekstre|Specimeno de manskribo de Adamson
Lia precipa verko estas la originala romano Aŭli, pri la vivo de malgranda knabo. Multaj el liaj poemoj publikiĝis en la revuo Literatura Mondo, Informoj de Esperanto-Asocio de Estonio, Malgranda Revuo, Norda Prismo kaj en la poem-antologio Dekdu Poetoj aperinta en 1934 ĉe la eldonejo Literatura Mondo sub redakto de Kálmán Kalocsay, kiu komentas la poezion de Adamson tiel:

En 1961 (1962) aperis samizdata poemaro Hejmlando.
En 1967 aperis lia poemaro Vesperkanto ĉe la eldonejo de J. Régulo.

 Libroj kun versoj 
eta|Auli, 1934.
 1934, Dekdu Poetoj
 1934, Auli, rakonto pri knabeto (Auli : rakonto pri knabeto), romano pri kampara knabo, sukcese verkita en tre persona stilo el la vidpunkto de tiu knabo.
 1961 (1962), aperis samizdata poemaro Hejmlando
 1967, aperis lia poemaro Vesperkanto ĉe la eldonejo de J. Régulo La Laguna, Stafeto : Beletraj kajeroj, 30
 1979 (kaj reeldonoj 1982, 1986), Baza Literatura Krestomatio, Infera Regalo kaj Vesperkanto
 1983 Auli, eldonejo Iltis, Sarbrukeno.
 1991 Nia Plimulto en Nova Esperanta Krestomatio, Roterdamo
Recenzoj
Pri Vesperkanto

{{citaĵo|Nia brava Juan Régulo prezentas al ni sian 59-an volumon! Ĝuinda kolekto de nelongaj, koncizaj poemoj en flua, klara, korekta lingvo sen preseraroj. El tiuj poemoj, multaj havas sentencan kernono. Nenie la aŭtoro tordis la gramatikon nek la stilon pro la poezibezono; kontraŭe, poemoj kiel Melkantino, p 28, sonas tiel nature, kvazaŭ la vortoj estus faritaj por ĝi. Alifoje la versoj estas spontanaj, kiel Nokturno,  p 74, aŭ ili bele rimas sensi kiel en LUNLUMA, p 71: « Ni infane, man-en-mane ...» « Ombroj sombraj, kvazaŭ tombaj...»
Adamson foj helpas sin per fajnaj rimoj, kiel Alabastroj-astroj, lapo-trabo, buĉis-kuŝis, sukceno-rubeno, k.a. sen granda perdo de l' rima melodio; tamen en la enkonduka poemeto,  p 17, kaj sub Noktflugiloj, p 30, ŝokas min la plurfoja ritmo kontraŭ la vortakcento:  priĝojo kaj malĝoj' 
apud fremda voj;
ĉi-tiun mi imitus
mià liut' ne spitus.
Sed ĉesus la mokrido
mi, malgraŭ malkukces'
estas Prometeido
fajroportanto, jes
ié , mildé , ili, ĉiu.
Ĝuste en la poemo Printempo,  p 22, troviĝas la vorto Primavero. Malprave. Aŭ tiu , 
aŭ tiu-ĉi; sed ne ambaŭ! Aliloke, mankas du silaboj, Blindulo, p 88: 
Al helo malhela de l' Sun'
Li ŝajna tondr()i() nun. 
2a trofo)
aŭ vortoj ne okupas sian lokon, Cindroj, p. 78: floroj formanĝis la tiam'... tiu ĝin forgesis jam, anstataŭ: tiu forgesis ĝin jam; aŭ unu vorto glitis al supra linio; p30:
ĝi estas trairebla (singarde)
( ...) kaj sembra' 
Mi trovas bonvena la radika uzon de l' prepozicio TRA p. 38:
« plafonon traas lumradi» , la esprimon « hihias , hahaas harpio » p 121 kaj « zum-zume » , p. 120. El la ankoraŭ nebulata belo de interjekcioj, Adamson uzas tri:
Ah, Hej, Huŝ .
Mi gratulas Sron Juan Régulo ĉar lidiskonigis tra la mondo la kortuŝajn sentojn de homo, kiu vidante la rapidan alproksimiĝon de la Morto, skribis tiel belajn poemojn en nia Lingvo:
Baldaŭ mi ekvojaĝos
al la land' de l' Silent'
kun la papago en kaĝo
kaj sendenta serpent'
|SALVADOR GUMA. Boletín n165 (jan 1968)}}

 Referencoj 

 Bibliografio 
 Ojalo, Jaan; Dresen, Hilda & Seppik, Henrik 1979 : Defende al Hendrik Adamson, Esperanto, 877(1), paĝo 8-9
 Ojalo, Jaan 1991 : Adamson: Bardo de la hejmloko, Esperanto, 1032(12), paĝo 2
 Ojalo, Jaan 1992 : Hendrik Adamson - 100'', Norda Prismo, 1, paĝo 6-8

 Eksteraj ligiloj 
 Enciklopedio de Esperanto/A en sia originala formo en la Interreto
 Enciklopedio de Esperanto en elŝutebla versio (PDF).
 Poemoj de Hendrik Adamson en Dekdu Poetoj 
 Verkoj de kaj pri Hendrik Adamson en la Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj en Vieno
 Artikoloj  de kaj pri Henrik Adamson en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA)
 Legu "Auli" (1934) en pdf, mobi aŭ epub en Fadedpage, skanita (ekster kopirajto en Kanado.

Kategorio:Esperanto-verkistoj
Kategorio:Estonaj esperantistoj

Kategorio:Sovetiaj esperantistoj