Toronto

TorontoToronto en PIV ĉe Vortaro.net ( [tʌɹɑn(t)o̞], loka prononco [TRA-na]), la plej granda urbo de Kanado, situas ĉe la norda bordo de Lago Ontario. Laŭ la stato de la jaro  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Kaj la Greater Toronto Area (GTA), granda regiono de Toronto, vastas je  kaj enhavas ĉirkaŭ  loĝantojn. La Municipo de Metropola Toronto, formita en 1954, estis la unua unuigo de metropola regado en Nordameriko. Ĝi estas parto de la Megalopolo Grandaj Lagoj.

Toronto estas verŝajne indiĝena nomo kiu signifas "Kunvenejo". La francoj estigis Fortikaĵon Rouillé, sed ili bruligis la fortikaĵon dum la milito en 1759. La britoj komencis loĝi tie en 1793, kaj nomis la lokon York. Kiam York urbiĝis en 1834, John Graves Simcoe renomis ĝin Toronto. (Pli longan urban historion el la retejo de la landa asocio de UEA, arkivigite laŭ stato de marto 2016)

La registaro de Ontario estas ĉe Queen's Park (Reĝina Parko) en Toronto.

Toronto estas grava financa centro de Kanado. La Toronta Borso estas en la strato Bay, kaj staras multaj altaj bankaj kaj komercaj nubskrapuloj en la centro de la urbo. La CN (Kanada Nacia) Turo estas gvidosigno kaj simbolo de Toronto. La turo konstruiĝis je 1976 por solvi la komunikadajn problemojn kaŭzitajn de la aliaj ĉielskrapuloj en la urbocentro. La CN-turo estas 553 metrojn alta kaj estis la plej alta liberstaranta konstruaĵo en la mondo ĝis la konstruo de Burĝ Ĥalifa; ĝi ankoraŭ estas la plej alta turo en la mondo. La turistoj povas atingi la observejon je 447 metroj (aŭ 1465 futoj). Apud la CN-turo estas la Skydome, granda sportejo sub fermebla "ĉielkupolo".

eta|maldekstre|Panoramo de Toronto nokte, meze estas CN tower, la eksa plejalta memstare staranta konstruaĵo de la mondo
Toronto estas ankaŭ granda kultura centro. Multaj diversaj etnoj loĝas en la granda regiono de Toronto: proksimume 335 000 ĉinoj, 222 000 sudazianoj, 275 000 afrikanoj, 250 000 judoj, kaj 72 000 mezorientanoj. En la urbo oni povas aŭdi multajn lingvojn el la tuta mondo, ĉefe la anglan, ĉinan (ĉefe kantonan), italan kaj portugalan. Loka radiostacio CHIN disaŭdigas elsendojn en 32 lingvoj. Estas tre multaj teatroj kaj etnaj restoracioj en Toronto.

 Historio 
La Batalo de Jorko okazis la 27an de Aprilo, 1813, en Jorko (nuntempa Toronto), ĉefurbo de la kolonia provinco Supra Kanado (nuntempa Ontario), dum la Milito de 1812 inter usonanoj kaj britoj.

 Vidindaĵoj 
eta|maldekstre|230ra|Viadukto Princo Eduardo
La turistoj povas viziti la Reĝan Muzeon de Ontario kun 5 milionoj da objektoj, la Ontarian Scienco-Centron, kaj la Torontan Zoon, kun 5.000 bestoj. Somere, Toronto havas interesan havenon, insulon kaj ekspoziciejon. Vizito al vera kanada kastelo Casa Loma povus interesi.

La Viadukto Princo Eduardo, komune aludita kiel Viadukto Bloor, estas la nomo de ĵaluzia arkoponto en Toronto, kiu konektas la orienton de la strato Bloor, ĉe la okcidenta flanko de la pontosistemo, kun Danforth Avenue oriente.

La CN Tower (esperante: KN Turo; france CN Tour) estas telekomunikila turo kiu estis la plej alta liber-stara (sen subteniloj) strukturo en la mondo inter la jaroj 1976 kaj 2007, kiam la Burĝ Ĥalifa superpasis ĝian altecon. First Canadian Place estas nubskrapulo en la Financa Distrikto.

La Placo Yonge–Dundas estas publika placo ĉe la sudorienta angulo de la intersekcio de stratoj Yonge kaj Dundas en la centra parto de Toronto.

La Placo Nathan Phillips (angle Nathan Phillips Square) estas la centra placo de Toronto, ĉe la intersekciĝo de Bay Street kaj Queen Street. Ĝi estis malfermita en 1965, kune kun Toronto City Hall, en honoro de Nathan Phillips, urbestro de la grandurbo de 1955 ĝis 1962. 

La Centro Rogers (angle Rogers Centre, SkyDome ĝis 2005) estas stadiono kun retirebla tegmento.

Servoj
 Hotelo Royal York
 Reĝa Konservatorio de Muziko
 Reĝa Ontaria Muzeo
 Toronta Metropola Universitato

 Eventoj 
 Internacia filmfestivalo de Toronto

 Famuloj de Toronto 
 Muzika grupo Barenaked Ladies
 Toronto Raptors

 Jim Carrey (de la filmoj "The Mask", "Bruce Almighty")
 Brooke D’Orsay, aktorino
 Alwyn Hamilton
 Christopher Plummer, aktoro
 Mike Myers (de la filmoj Austin Powers kaj Wayne's World)

 Mortintoj en Toronto 
 Róbert Antal, hungara akvopilkisto
 László Bozó (reĝisoro) kaj László Cserépy (hungaroj)
 József Juhász (aktoro) (hungaro)
 László Magyar (arkivisto)
 Tibor Polgár, hungara komponisto
 Ilona Nagykovácsi, hungara kantisto
 Dóra Pédery-Hunt, hungara medalisto
 Géza Kresz (violonisto) hungara violonisto
 Béla Béldi, hungara politikisto

 Esperanto-movado 
Vigla Esperanto-klubo — Esperanto-Toronto — renkontiĝas ĉiusemajne, kaj estas gastiganto de Pasporta Servo tie.

 Ĝemelaj urboj 
Partneraj urboj

 25ra Ĉikago, (Ilinojo, Usono)
 25ra Frankfurto (Germanio)
 25ra Milano (Italio)
 25ra Chongqing (Ĉinio)

Amikaj urboj
 25ra Varsovio (Pollando)
 25ra Amsterdamo (Nederlando)
 25ra Sagamihara (Japanio)
 25ra Kievo (Ukrainio)
 25ra Kito (Ekvadoro)
 25ra Ho-Chi-Minh-Urbo (Vjetnamio)

Referencoj

 Vidu ankaŭ 

 Metroo de Toronto
 Tramtransporto en Toronto


Kategorio:Milionurboj
Kategorio:Urboj en Ontario
Kategorio:Ĉefurboj de Kanadaj Provincoj kaj Teritorioj