Hungara lingvo

La hungara lingvo () estas finn-ugra lingvo parolata precipe en Hungario. Ĝia pra-lingvo estis parolita antaŭ 3000 jaroj, sekve la disuniĝo de la pra-ugra lingvo.https://mek.oszk.hu/01900/01993/html/index2.html

La lingva kodo estas hu resp. hun (laŭ
ISO 639).

 Skribo kaj prononco 
eta|dekstre|Tabelo de hungaraj vokaloj（laŭ Internacia Fonetika Alfabeto)
La hungara lingvo uzas latinajn literojn.

+ Prononco de la hungara alfabeto. La literoj el fremdlingvaj vortoj aperas parenteze. Litero   Internacia Fonetika Alfabeto (Unikodo)  Esperante pli-malpli A a  ɒ  ɒ  Á á  aː  aː B b  b  b C c  t͡s  c  CS cs  t͡ʃ  ĉ D d  d̪  d E e  ɛ  e É é  eː  éː F f  f  f G g  ɡ  g GY gy  ɟ  dj H h  h  h I i  i  i Í í  iː  iː J j  j  j  K k  k  k L l  l̪  l LY ly  ʝ  lj M m  m  m N n  n  n̪ NY ny  ɲ  nj O o  o  o Ó ó  oː  oː Ö ö  ø  ø Ő ő  øː  øː P p  p  p (Q q)  kv  kv R r   ɾ̪  r S s  ʃ  ŝ SZ sz  s  s T t  t̪  t TY ty  c  tj U u  u  u Ú ú  uː  uː Ü ü  y  y Ű ű  yː  yː V v  v  v (W w)  v  v (X x)  ks  ks (Y y)  i  i Z z  z  z ZS zs  ʒ  ĵ

 La konsonanto r estas formata langofine.
 La duoblaj konsonantoj estas pli longe eldiritaj.
 La akcento okazas ĉiam sur la unua silabo.
 Pli longajn vokalojn signas la signo ː .
 Steleto signas tiujn sonojn ne rekte ekzistantaj en Esperanto (ɒ/å sono inter o kaj a, é kiel france, ø/ö kaj y/ü kiel skandinave, germane, finne aŭ turke).

 Gramatiko 
Specifa trajto de la finn-ugraj lingvoj estas la regula aglutina vortoderivado.

Ekzemple

ház (domo), házban (en domo), házba (en domon), házhoz (ĉe domon), házamhoz (ĉe mian domon)

Tie restas la vortoradiko senŝanĝa kaj klare distingebla, la derivadoj estas tre regulaj kaj ekzistas nur malmultaj esceptoj (ĉefe, se la lasta vokalo estas supersignita egér – egeret "muso", "muson").

Similaj validas por la verboj, ekz.:
látni (vidi): verboradiko (lát) + hat (povas) = láthat (li/ŝi povas vidi) verboradiko (lát) + hat (povas) + t (pasinto) + (a)m (persona finaĵo) = láthattam (mi povis vidi)

 Personaj pronomoj 
én = mite = viő = li, ŝi, ĝimi = niti = viők = ili

Ekzistas ankaŭ la pronomoj maga (singulara) kaj maguk (plurala) kiuj estas formalaj formoj. Ili volas la verbon je la tria persono.

 Simplaj frazoj 
 Szia! = Saluton!
 Köszönöm = Dankon
 Hogy vagy? = Kiel vi fartas?
 Jól vagyok = Mi fartas bone
 Igen = Jes
 Nem = Ne
 Szeretlek = Mi amas vin
 Egészségedre! = Je via sano!

 Nombroj 
1 - Egy 
2 - Kettő (két antaŭ substantivo) 
3 - Három 
4 - Négy 
5 - Öt 
6 - Hat 
7 - Hét 
8 - Nyolc 
9 - Kilenc 
10 - Tíz 
11 - Tizenegy 
12 - Tizenkettő 
13 - Tizenhárom 
14 - Tizennégy 
15 - Tizenöt 
16 - Tizenhat 
17 - Tizenhét 
18 - Tizennyolc 
19 - Tizenkilenc 
20 - Húsz 
21 - Huszonegy 
22 - Huszonkettő 
23 - Huszonhárom 
30 - Harminc 
33 - Harminchárom 
40 - Negyven 
50 - Ötven 
60 - Hatvan 
70 - Hetven 
80 - Nyolcvan 
90 - Kilencven 
100 - Száz 

La substantivoj post nombroj estas ĉiam je la singulara formo.

 Neregulaj verboj 
 Verbo lenni (esti) 
Indikativa prezenco

Én vagyok 
Te vagy 
Ő van 
Mi vagyunk 
Ti vagytok 
Ők vannak 

 Verbo menni (iri) 
Indikativa prezenco

Én megyek 
Te mész 
Ő megy 
Mi megyünk 
Ti mentek 
Ők mennek 

 Verbo jönni (veni) 
Indikativa prezenco

Én jövök 
Te jössz 
Ő jön 
Mi jövünk 
Ti jöttök 
Ők jönnek 

 Specimenoj 
La Patro Nia:

Mi atyánk, aki a mennyekben vagy!
Szenteltessék meg a te neved.
Jöjjön el a te országod.
Legyen meg a te akaratod,
amint a mennyben, úgy a földön is.
Mindennapi kenyerünket add meg nekünk ma,
és bocsásd meg a mi vétkeinket,
miképpen mi is megbocsájtunk az ellenünk vétkezõknek,
és ne vígy minket kísértésbe,
de szabadíts meg a gonosztól.
Mert tied az ország, a hatalom és a dicsőség.
Mindörökké. Ámen!

Parto de la Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj:

Minden emberi lény szabadon születik és egyenlő méltósága és joga van. Az emberek, ésszel és lelkiismerettel bírván, egymással szemben testvéri szellemben kell hogy viseltessenek.

 Vidu ankaŭ 
 Hungaroj
 Instituto Balassi
 Lingvistiko
 Listo de lingvoj
 Lingva familio

 Eksteraj ligiloj 
 http://www.101languages.net/hungarian 
 https://www.ethnologue.com/language/hun 

 Referencoj 


Kategorio:Lingvoj de Hungario
Kategorio:Lingvoj de Aŭstrio
Kategorio:Lingvoj de Kroatio
Kategorio:Lingvoj de Rumanio
Kategorio:Lingvoj de Slovakio
Kategorio:Lingvoj de Slovenio
Kategorio:Lingvoj de Serbio
Kategorio:Lingvoj de Vojvodino
Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Kategorio:Lingvoj de Ukrainio