Pérpignan

Clasificasión siéntificaDominìEukaryotaRèignPlantaeSupar-divisiónSpermatophytaDivisiónMagnoliophytaClâsaMagnoliopsidaÓrdinUrticalesFamijaUlmaceaeGenórCeltisSòrtaAustralisNomenclatura binomieèlaCeltis australis L.
Al Pérpignan (Celtis australis L., 1753), conosù in italjan c'me "Bagolaro" l'é 'na pianta spontanea'd la famija di'Ulmacei. Par inténdrós, l'é parént ed l'Óolóm. L'é 'na pianta c'a s'pól catär tant in-t-l'Evropa méridiónèla, c'me in-t-l'Africa dal Nòrd e in-t-l'Asia minóra.

 Déscrisjón 
miniatura|Frutt ed pérpignan.
Al Pérpignan l'é 'na pianta c'la véna gròsa parèć, fin'à 20 o 25 mètar. Al trus al résta curt e lèrégh, con dil brochi gròsi bombén e un portamént dil bróclén'ni c'al ténda ad isór péndént.

Al lèign l'é ćèr, dur, elastich e'd lónga duräda. Il bròchi, se strapjantèdi, i n'fan miga fatiga a tachèr, par gninta. njanca in mezà a di sass (miga par gninta in italjan l'é ćiamè anca "spaccasassi").

 Foij 
Il foij i g'an un picól lóong e una fórma ovèla con di bórd a fil éd résghèt. J s'conosén bén par via ch'al picól l'é miga ćèntrè e la foja l'é pu gròsa da 'na pèrta che da clètra.

 Frutt 
sinistra|miniatura|Foji'd pérpignan con sócuant frutt zèròb.
I frutt, ch'j én pićén e nigór, i s'pólón anca magnèr, j én dóls mo i gh'an pòca pólpa, i s'pólén dróvär pu che ätor a fär dil marmlèdi.
 Manéri par dróvèról 
Al s'dróva par fär di mòobil, di manégh e al rénda bén bombén anca quanda l'é brusè. 

 Curiósitè 
Al nòm al dériva da'na sorta'd frusta –al pérpignan– c'la s'droväva par fär móvar i bò e c'l'éra fâta con dil stròpi 'd pérpignan intarsèdi.