Scutmâj

Al scutmâj (in italiân nomignolo) l'è na parôla 'dl' Arzân,Gastone Tamagnini, "Dimmi il tuo soprannome e ti dirò chi sei". Una inveterata e diffusa abitudine della nostra gente : "Lo scutmai", Strenna del Pio Istituto Artigianelli, Rèz, 1982, p.117-119.Battista Magnani, I "scutmaj" a Santa Vittoria, Strenna del Pio Istituto Artigianelli, n. 2, Rèz, 1996, p.170-172. ch' l'a 's câta ânca in tânt êter dialèt, cme al Mudnèiṣ e al Frarèiṣ Alfonso Ferraguti, Poesie e racconti in dialetto ferrarese, Al batéz, "... ma a un pitón ch'al s'pipàia in tant supi butà al vént tanta chilo ad furmént e d'furmantón agh vléva anch un scutmaj bèn adatà, ed « Egam » l'è al cugnóm agh gh'ò tacà!", e ânca fōra regiòun d'intōren al Po.Raffaele Ridolfi (ed Melâra, Rovîg), Cenni storici e considerazioni sull'uso degli scutmai a Melara Po, 1991.Laura Aga-Rossi (ed Cremòuna), Gli Scutmai e la Memoria, Bruxelles, micRomania, 2004.Federico Motta e Lino Gavazzoni (ed Sêrmid, Mântva), Parla cum ad magni -- Proverbi, aforismi, locuzioni e battute, soprannomi e dizionario del dialetto sermidese, Sermidiana, 1996. 

Un scutmâj l'é na sôrta ed nòm inventê, druvê ânca al dé d'incō, ch' al 's tâca a la gînta per tōr in gîr na quêlch qualitê o un quêlch difèt; al pōl ânca arfêres al nòm, al cugnòm, al mistēr o a l'urégin (la faméja o la sitê) dla persòuna.Vèder L.Ferrari e L.Serra, Vocabolario del dialetto reggiano, p.265. 

Cun al tèimp, i scutmâj a pōlen dvintêr quêşi di secònd cugnòm.Pr' esèimpi, http://www.castelmeteo.it/campanile/8.htm ché] e gh'în i scutmâj dal faméj ed Castèlvēder ed Môdna. Còl ch'l'é sicûr l'é che na vôlta tachê an 's chêva pió.

La stôria dla parôla l'an n' é mia sicûra, mó la duvré deşgnîr dal medioēv ed èser lighêda ai scongiurâs e per difènder e tgnîr luntân, dal persòuni, la ièta e al malatéi. Dal spiegasiòun pusébil în:???, La rivista emiliana, Rèz, utòber 1886.Luciano Serra, Dieci ipotesi per "scutmaj", Strenna del Pio Istituto Artigianelli, Rèz, 1983, p.95. dal tudèsch antîgh Scottname (un nòm dê per schêrs o per tōr in gîr), dal latèin excutere malia (= scongiurêr j incantèişem), excutere mala (= scongiurêr i mêl) o scutum in mallo (= scûd purtê int al j adunânsi ed piâsa).

 Esèimpi per l'Arzân 

Al vocabulâri ed Ferâri e Sèra al gh'à e-sânta eşèimpi de scutmâj, gióst per fêr la lésta ed quî pió comûn.

Bèndla       dét ed quî ch' în şvêlt dimòndiBlésga       dét ed quî ch' în scapadés o fêls e dòpiCarabinēra   dét dal dòni sevēri, bróschi, cun al pōls dûrGanâsa       dét ed quî ch' în di spacòun, o di magnandōrLigēra       dét ed quî ch' în mât e scavèsMardlèint    dét ed quî ch' a fân i cagòun o i sustgnûMaróch       dét ed quî ch' în intēr e imbalsêMericân      dét ed quî ch' în stê in AmèricaMudnèiṣ      dét ed quî 'ch a deşvînen da MôdnaNîgher       dét pr'al culōr ed la pèla o di cavîPaterlènga   dét ed quî ch' a gh'àn al nêṣ ròsPicâja       dét ed quî ch' în êlt e mêgher dimòndiPrèsia       dét ed quî ch' în (o în mìa) ṣmaniōṣRampèin      dét ed quî ch' în ed j apéli o di pluchînSgalbēder    dét ed quî ch' a gh'àn na cēra zâlaSguldèvel    dét ed quî ch' în inghignôş o inculèintSôp          dét ed quî ch' a bâten mìa pêraStrinê       dét ed quî ch' a gh'àn la pèla ed la ghégna pâsaStumpâj      dét ed quî ch' în céch dimòndiTrabiscân    dét ed quî che sarfòjen o a barbàjen

 Materiêl pr'andêregh in fònda 

Categoria:ER_DIALETTOLOGIA
Categoria:ER_FOLKLORE
Categoria:ARTICOLIDIQUALITA