Ντένολμ Έλιοτ

Ο Ντένολμ Μίτσελ Έλιοτ, γνωστός ως Ντένολμ Έλιοτ ή (λανθασμένα) Ντένχολμ Έλιοτ (Αγγλικά: Denholm Elliott, 31 Μαΐου 1922 – 6 Οκτωβρίου 1992) ήταν Άγγλος ηθοποιός. Εμφανίστηκε σε πολυάριθμες παραγωγές στο θέατρο και την οθόνη, λαμβάνοντας Βραβεία BAFTA Β΄ Ανδρικού Ρόλου για τις ταινίες Πολυθρόνα για δύο (1983), Το γουρούνι της αυτής μεγαλειότητας (1984) και Κατάσταση εκτάτου ανάγκης (1986), και μια υποψηφιότητα για Όσκαρ Β' Ανδρικού Ρόλου για την ερμηνεία του ως κ. Έμερσον στο Δωμάτιο με θέα (1985). Είναι επίσης γνωστός για τις ερμηνείες του στις ταινίες Άλφι, ο σατράπης (1966), Το σπίτι της κούκλας (1973), Η γέφυρα του Άρνεμ (1977), Μόρις (1987), Σεπτέμβρης (1987) και Πίσω από τα παρασκήνια (1992). Υποδύθηκε τον Μάρκους Μπρόντι στις ταινίες Ο Ιντιάνα Τζόουνς και οι κυνηγοί της χαμένης νιβωτού (1981) και Ο Ιντιάνα Τζόουνς και η τελευταία σταυροφορία (1989). Στην τηλεόραση, ο Έλιοτ κέρδισε βραβείο BAFTA Καλύτερου Ηθοποιού το 1981 και ήταν υποψήφιος για δεύτερο βραβείο για το Hotel du Lac (1986). 

Ο Αμερικανός κριτικός κινηματογράφου Ρότζερ Ίμπερτ περιέγραψε τον Έλιοτ ως «τον πιο αξιόπιστο από όλους τους Βρετανούς καρατερίστες».  Η εφημερίδα The New York Times τον αποκάλεσε «σταρ μεταξύ των δευτερευόντων ηθοποιών».  Το 1988 χρίστηκε CBE από τη βασίλισσα Ελισάβετ Β΄ του Ηνωμένου Βασιλείου.

 Τα πρώτα χρόνια 
Ο Έλιοτ γεννήθηκε στις 31 Μαΐου 1922 στο Κένσινγκτον του Λονδίνου. Ήταν γιος της Νίνας (το γένος Μίτσελ, 1893–1966) και του Μάιλς Λέιμαν Φαρ Έλιοτ, MBE (1890–1933), δικηγόρου που είχε σπουδάσει νομική και Αραβικά στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ και που είχε πολεμήσει με το Σύνταγμα του Γκλόστερσαϊρ στην Καλλίπολη και στη Μεσοποταμία. Το 1930, ο Μάιλς Έλιοτ διορίστηκε γενικός εισαγγελέας στην Βρετανική Εντολή στην Παλαιστίνη. Τρία χρόνια αργότερα, μετά από μια σειρά αμφιλεγόμενων κυβερνητικών διώξεων, δολοφονήθηκε έξω από το ξενοδοχείο King David και θάφτηκε στο Προτεσταντικό Νεκροταφείο στο Όρος Σιών. 

Ο Έλιοτ φοίτησε στο Malvern College και στη Βασιλική Ακαδημία Δραματικής Τέχνης (RADA) στο Λονδίνο,  από όπου του ζητήθηκε να φύγει μετά από ένα εξάμηνο. Όπως θυμήθηκε αργότερα ο Έλιοτ: «Έγραψαν στη μητέρα μου και είπαν: "Όσο κι αν μας αρέσει ο μικρός, σπαταλάει τα χρήματά σας και τον χρόνο μας. Πάρτε τον μακριά!"» 

Κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, κατατάχθηκε στη Βασιλική Πολεμική Αεροπορία, εκπαιδεύτηκε ως ασυρματιστής/πυροβολητής και υπηρέτησε στην 76η Μοίρα της RAF υπό τη διοίκηση του Λέοναρντ Τσέσαϊρ.  Τη νύχτα της 23ης προς 24η Σεπτεμβρίου 1942, συμμετείχε με το βομβαρδιστικό Handley Page Halifax DT508 σε αεροπορική επιδρομή υποβρυχίων στο Φλένσμπουργκ της Γερμανίας. Το αεροσκάφος του χτυπήθηκε από αντιαεροπορικά πυρά και στη συνέχεια προσάραξε στη Βόρεια Θάλασσα κοντά στο Ζιλτ της Γερμανίας. Ο Έλιοτ και τέσσερα μέλη του πληρώματός του επέζησαν και πέρασε το υπόλοιπο του πολέμου στο Stalag Luft VIIIb, ένα στρατόπεδο αιχμαλώτων πολέμου στο Λάμσντορφ (που σήμερα ονομάζεται Λαμπινόβιτσε) της Σιλεσίας. Ενώ ήταν φυλακισμένος, ασχολήθηκε με ερασιτεχνικά θεατρικά έργα. Ίδρυσε έναν θίασο που σημείωσε τόσο μεγάλη επιτυχία, ώστε περιόδευσε σε άλλα στρατόπεδα αιχμαλώτων πολέμου παίζοντας τη Δωδέκατη νύχτα.  

 Καριέρα 
Αφού έκανε το ντεμπούτο του στον κινηματογράφο με την ταινία Dear Mr. Prohack (1949), ο Έλιοτ συνέχισε να υποδύεται μια ευρεία γκάμα ρόλων, ανάμεσα στους οποίους έναν αξιωματικό στην ταινία Η απάνθρωπη θάλασσα (1953), έναν εγκληματία που κάνει αμβλώσεις στην ταινία Άλφι, ο σατράπης (1966) και άναν αποτυχημένο σκηνοθέτη στον Καταφερτζή (1974). Ο Έλιοτ και η Νατάσα Πάρι έπαιξαν τους κύριους ρόλους στο τηλεοπτικό θεατρικό έργο του 1955 L'Apollon de Bellac. 

Ο Έλιοτ έκανε πολλές τηλεοπτικές εμφανίσεις, ανάμεσα στις οποίες και θεατρικά έργα του Ντένις Πότερ όπως Follow the Yellow Brick Road (1972), Brimstone and Treacle (1976) και Blade on the Feather (1980). Πρωταγωνίστησε στην τηλεοπτική μεταφορά του διηγήματος The Signalman (1976) του Καρόλου Ντίκενς από το BBC. Συμπρωταγωνίστησε επίσης με τον Τζακ Πάλανς στην καναδοαμερικανική τηλεοταινία Δρ Τζέκιλ και μίστερ Χάιντ (1968).

Τη δεκαετία του 1980, ο Έλιοτ κέρδισε τρία συνεχόμενα Βραβεία BAFTA Β΄ Ανδρικού Ρόλου, για τον ρόλο του μπάτλερ των Νταν Άικροϊντ και Έντι Μέρφι στην αμερικανική κωμωδία Πολυθρόνα για δύο (1983), του δρος Σουάμπι στη βρετανική κωμωδία Το γουρούνι της αυτής μεγαλειότητας (1984) και του μεθυσμένου δημοσιογράφου Βέρνον Μπέιλις στό βρετανικό πολιτικό θρίλερ Κατάσταση εκτάκτου ανάγκης (1986). Έλαβε υποψηφιότητα για Όσκαρ για τον ρόλο του κυρίου Έμερσον στο Δωμάτιο με θέα (1985). Έπαιξε επίσης τον δρα Μάρκους Μπρόντι, ακαδημαϊκό και φίλο του Ιντιάνα Τζόουνς, στις ταινίες Ο Ιντιάνα Τζόουνς και οι κυνηγοί της χαμένης κιβωτού (1981) και Ο Ιντιάνα Τζόουνς και η τελευταία σταυροφορία (1989). Μια φωτογραφία του χαρακτήρα του εμφανίζεται στην ταινία Ο Ιντιάνα Τζόουνς και το βασίλειο του κρυστάλλινου κρανίου (2008), όπου γίνεται αναφορά στον θάνατο του Μπρόντι. Ένα άγαλμα αφιερώθηκε επίσης στον Μπρόντι έξω από το Marshall College, το σχολείο όπου διδάσκει ο Ιντιάνα Τζόουνς. Το 1988, ο Έλιοτ υποδύθηκε τον Ρώσο διπλό πράκτορα Πόβιν, γύρω από τον οποίο περιστρέφεται ολόκληρη η πλοκή, στην τηλεοπτική μίνι σειρά Codename: Kyril.

Έχοντας γυρίσει την ταινία Η διεφθαρμένη ζωή της λαίδης Μπάρμπαρα (1983) του Μάικλ Γουίνερ, ο Έλιοτ αναφέρθηκε σε μια συνέντευξη στο BBC Radio ότι ο Μαρκ Σίντεν και αυτός «είναι οι μόνοι δύο Βρετανοί ηθοποιοί [...] που έχουν συνεργαστεί με τον Γουίνερ περισσότερες από μία φορές, και σίγουρα δεν ήταν λόγω αγάπης. Αλλά, παραδόξως, δεν είδα ποτέ, μα ποτέ κανέναν από το ίδιο συνεργείο δύο φορές». (Ο Έλιοτ στις ταινίες You Must Be Joking! (1965) και Η διεφθαρμένη ζωή της λαίδης Μπάρμπαρα και ο Σίντεν στις ταινίες Η διεφθαρμένη ζωή της λαίδης Μπάρμπαρα και Decadence). Ο Έλιοτ είχε συνεργαστεί με τον πατέρα του Σίντεν, Ντόναλντ Σίντεν, στην ταινία Απάνθρωπη θάλασσα.  Συμπρωταγωνίστησε με την Κάθριν Χέπμπορν και τον Χάρολντ Γκουλντ στην τηλεταινία Mrs. Delafield Wants to Marry (1986) και με τη Νικόλ Κίντμαν στη μίνι σειρά Bangkok Hilton (1989).

Το 1988, ο Έλιοτ χρίστηκε ταξιάρχης του Τάγματος της Βρετανικής Αυτοκρατορίας (CBE) για τις υπηρεσίες του στην υποκριτική. Η καριέρα του περιελάμβανε πολλές θεατρικές παραστάσεις και μια αναγνωρισμένη ερμηνεία ως οι δίδυμοι αδελφοί στο έργο του Ζαν Ανούιγ "Ring Round the Moon". Οι ικανότητές του οδήγησαν τον Γκάμπριελ Μπερν, συμπρωταγωνιστή του στην Κατάσταση εκτάκτου ανάγκης, να πει: "Ποτέ μην παίζετε μαζί με παιδιά, σκυλιά και τον Ντένχολμ Έλιοτ". 

Περιγραφόμενος από το Screenonline του Βρετανικού Ινστιτούτου Κινηματογράφου ως ηθοποιός με «πολύπλευρη κατανόηση και άψογη τεχνική»,  ο Έλιοτ περιέγραφε τον εαυτό του ως ενστικτώδη ηθοποιό και ήταν επικριτής του συστήματος υποκριτικής του Κονσταντίν Στανισλάφσκι, λέγοντας: «Δεν εμπιστεύομαι και βαριέμαι αρκετά τους ηθοποιούς της σχολής Στανισλάβσκι που σκέφτονται τη λεπτομέρεια». 

 Προσωπική ζωή και θάνατος 
Ο Έλιοτ νυμφεύθηκε δύο φορές και ήταν κρυφά αμφιφυλόφιλος.  Ο πρώτος του γάμος ήταν με την ηθοποιό Βιρτζίνια Μακένα από το 1954 έως το 1957.  Το 1962, παντρεύτηκε την Αμερικανίδα ηθοποιό Σούζαν Ρόμπινσον, 20 χρόνια μικρότερή του, με την οποία είχε ανοιχτό γάμο και απέκτησε δύο παιδιά. 

Ο Έλιοτ διαγνώστηκε με HIV το 1987  και πέθανε από φυματίωση που σχετίζεται με AIDS στο σπίτι του στην Ίμπιζα, στις 6 Οκτωβρίου 1992, σε ηλικία 70 ετών. Φόρο τιμής απέτισαν οι ηθοποιοί Ντόναλντ Σίντεν και Πίτερ Ουστίνοφ, ο δραματουργός Ντένις Πότερ και η Βιρτζίνια Μακένα. Ο Σίντεν είπε: «Ήταν από τους καλύτερους ηθοποιούς του κινηματογράφου και μάλιστα πολύ ξεχωριστός ηθοποιός. Ήταν από τους τελευταίους σταρ που ήταν πραγματικός κύριος. Είναι μια πολύ θλιβερή απώλεια». Ο Ουστίνοφ είπε: «Ήταν υπέροχος ηθοποιός και πολύ καλός φίλος στις περιπτώσεις που η ζωή μας έφερε κοντά». Ο Πότερ τον αποκάλεσε «περίπλοκο, ευαίσθητο και ελαφρώς ενοχλητικό ηθοποιό» και «πνευματώδη και ελαφρώς απειλητικό άνθρωπο». Η Μακένα πρόσθεσε: «Είναι απολύτως φρικτό, αλλά το άτομο που σκέφτομαι αυτή τη στιγμή περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον είναι η σύζυγός του. Πρέπει να είναι φρικτό για εκείνη».  Ο Ισμαήλ Μέρτσαντ περιέγραψε τον Έλιοτ ως «έναν άνθρωπο που δίνει τα πάντα, γεμάτο ζωή... Ένιωθε στοργή και αισθήματα για τους άλλους ηθοποιούς, κάτι που είναι πολύ ασυνήθιστο στη δουλειά μας». 

Η χήρα του Έλιοτ ίδρυσε ένα φιλανθρωπικό ίδρυμα, το Denholm Elliott Project, και συνεργάστηκε στη βιογραφία του. Συνεργάστηκε στενά με τον Συνασπισμό Ατόμων που Ζουν με HIV και AIDS στο Ηνωμένο Βασίλειο. Πέθανε στις 12 Απριλίου 2007, σε ηλικία 65 ετών, σε πυρκαγιά στο διαμέρισμά της στο Χόρνσεϊ του Λονδίνου.  Η κόρη τους, Τζένιφερ, αυτοκτόνησε στην Ίμπιζα το 2003.  Το 1995, η εφημερίδα News of the World είχε δημοσιεύσει ένα άρθρο που αποκάλυπτε τον εθισμό της στην ηρωίνη και ισχυριζόταν ότι ήταν ζητιάνα και πόρνη, άρθρο για το οποίο ο πρώην αναπληρωτής αρχισυντάκτης της εφημερίδας, Πολ Μακμάλαν, αργότερα παραδέχτηκε ότι «την ταπείνωσε και την κατέστρεψε εντελώς». 

 Φιλμογραφία 
ΈτοςΠρωτότυπος τίτλοςΤίτλος στα ΕλληνικάΡόλος1949Dear Mr. ProhackΌσγουολντ Μόρφεϊ1952The Sound Barrier Πυρπολυταί του ουρανούΚρίστοφερ ΡίτζφιλντThe Holly and the Ivy Μάικλ ΓκρέγκοριThe RingerΓελαστός δολοφόνοςΤζον Λέμλεϊ1953The Cruel Sea Η απάνθρωπη θάλασσαΜορέλThe Heart of the Matter ΕκβιασμόςΓουίλσον1954Lease of Life Μάρτιν ΜπλέικThey Who Dare Απόβασις στη ΡόδοΚόρκοραν1955The Man Who Loved Redheads Ο άνδρας που αγαπούσε τις κοκκινομάλλεςΝτένιςThe Night My Number Came UpΤο όνειρο που βγήκε αληθινό Μακένζι1956Pacific Destiny Άρθουρ Γκριμπλ1960Scent of MysteryΌλιβερ Λάρκερ1963Station Six-SaharaΣαχάρα - Σταθμός 6Μέισι1964Nothing But the Best Το μυστικό του γυμνού πτώματοςΤσάρλι Πρινς1965The High Bright SunΕπιχείρηση καυτός ήλιοςΜπέικερKing Rat Τον λέγανε "Βασιλιά"Λάρκιν1966Alfie Άλφι, ο σατράπηςάτομο που εκτελεί αμβλώσεις1967Maroc 7Μαρόκο 7, άκρως εμπιστυετικόεπιθεωρητής Μπαράντα1968The Night They Raided Minsky's Τη νύχτα που γεννήθηκε το στριπ-τιζΒανς ΦάουλερThe Sea Gull Ο γλάρος Ντορν1970Too Late the Hero Πολύ αργά για ήρωεςΧόρνσμπιThe Rise and Rise of Michael RimmerΠίτερ Νις1971PercyΕμάνιουελ ΓουάιτμπρεντThe House That Dripped BloodΤο σπίτι που έσταζε αίμαΤσαρλς ΧίλιερQuest for LoveΜεγάλη αγάπηΤομ Λιούις1972Madame SinΟ αρχικατάσκοποςΜάλκολμ Ντε Βιρ1973The Vault of HorrorΝτίλταντA Doll's House Το σπίτι της κούκλαςΚρόγκσταντ1974The Apprenticeship of Duddy Kravitz Ο καταφερτζήςκαλόγερος1975Russian RouletteΡώσικη ρουλέτακυβερνήτης Πέταπις1976Robin and MarianΤο ρόδο και το βέλοςΓουίλ ΣκάρλετTo the Devil a DaughterΜια παρθένα για τον διάβολοΧένρι ΜπέντοουζPartnersΤζον ΓκρέιVoyage of the DamnedΤο ταξίδι των καταραμένωνναύαρχος Κανάρης1977A Bridge Too FarΗ γέφυρα του Άρνεμαξιωματικός της RAF1978The Hound of the BaskervillesΟι τρελές τρελές περιπέτειες του Σέρλοκ ΧολμςΣτέιπλετονWatership Downπασχαλίτσα (φωνή)The Boys From BrazilΑνθρωποκυνηγητό σε δυο ηπείρουςΣίντνεϊ ΜπέινονSweeney 2Η συμμορία της χρυσής καραμπίναςΤζαπ1979Zulu DawnΗ επέλαση των Ζουλούσυνταγματάρχης ΠούλεϊνSaint JackΟ άνθρωπος από τη ΣιγκαπούρηΓουίλιαμ ΛιCubaΕπιχείρηση: ΚούβαΝτόναλντ Σκίνερ1980Bad TimingΗ δύναμη της σάρκας Στεφάν ΒόνικRising DampΤσαρλς ΣέιμουρSunday LoversΑποπλάνηση... τώρα!Πάρκερ1981Raiders of the Lost Ark Ο Ιντιάνα Τζόουνς και οι κυνηγοί της χαμένης κιβωτούΜάρκους Μπρόντι 1982The MissionaryΣέξι ιεραπόστολοςεπίσκοποςBrimstone and Treacleκύριος Τομ Μπέιτς1983The Wicked LadyΗ διεφθαρμένη ζωή της λαίδης Μπάρμπαρασερ Ραλφ ΣκέλτονTrading Places Πολυθρόνα για δύοΚόουλμαν1984The Razor's Edge Στην κόψη του ξυραφιούΈλιοτ ΤέμπλετονA Private Function Το γουρούνι της αυτής μεγαλειότηταςδρ Τσαρλς Σόμπι1985A Room with a View Δωμάτιο με θέα κύριος ΈμερσονUnderworldδρ Σάβαρι1986Defence of the Realm Κατάσταση εκτάκτου ανάγκης Βέρνον ΜπέιλιςThe Whoopee Boysσυνταγματάρχης Φελπς1987SeptemberΣεπτέμβρης ΧάουαρντMauriceΜόριςδρ Μπάρι1988Stealing HeavenΦάλμπερτ1989Indiana Jones and the Last Crusade Ο Ιντιάνα Τζόουνς και η τελευταία σταυροφορίαΜάρκους Μπρόντι 1989Killing DadΝάθι1991Toy SoldiersΓεννημένοι κομάντοςδιεθυντήςScorchersΧάουλερ1992Noises Off Πίσω από τα παρασκήνιαΣέλσντον Μάουμπρεϊ

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 


 Denholm Elliott at the British Film Institute

Κατηγορία:Βραβευμένοι με BAFTA Β' Ανδρικού Ρόλου
Κατηγορία:Απόφοιτοι της Βασιλικής Ακαδημίας Δραματικής Τέχνης
Κατηγορία:Βρετανοί ηθοποιοί τηλεόρασης
Κατηγορία:Βρετανοί ηθοποιοί κινηματογράφου
Κατηγορία:Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις