Γκουιτόνε ντ' Αρέτσο

Ο Γκουιτόνε ντ' Αρέτσο () (περ. 1235 – 21 Αυγούστου 1294) ήταν Τοσκανός ποιητής. Έγραψε ερωτικά ποιήματα που υμνούσαν τον αυλικό έρωτα πριν από τη μεταστροφή του το 1256, όταν εντάχθηκε στο Τάγμα της Παναγίας και άρχισε να γράφει θρησκευτική ποίηση. 

 Βιογραφικά στοιχεία 
Ο Γκουιτόνε ντ' Αρέτσο γεννήθηκε γύρω στο 1235 στο Αρέτσο της Τοσκάνης και ήταν γιος του Βίβα ντι Μικέλε, ανώτερου αξιωματούχου της πόλης. Ήταν ένθερμος υποστηρικτής της φατρίας των Γουέλφων. Το 1256, όταν οι Γιβελλίνοι ήρθαν στην εξουσία στην πόλη, εξορίστηκε οικειοθελώς, φεύγοντας από το Αρέτσο για αρκετά χρόνια.

Ανήσυχος από τις συνεχιζόμενες εμφύλιες συγκρούσεις και μετά από μια έντονη πνευματική κρίση, γύρω στο 1265 εγκατέλειψε τη σύζυγο και τα τρία παιδιά του και εντάχθηκε στο πρόσφατα συσταθέν θρησκευτικό και στρατιωτικό Τάγμα των Ιπποτών της Σάντα Μαρία, γνωστών και ως Αδελφοί της Ευλογημένης Ένδοξης Παρθένου Μαρίας, ένα σχετικά ολιγομελές τάγμα που επέτρεπε την είσοδο μελών με βάση την καταγωγή και το οικονομικό τους υπόβαθρο, γεγονός που μαρτυρά την αριστοκρατική καταγωγή και τον πλούτο του.

Στόχος του τάγματος των Ιπποτών της Παναγίας (το οποίο ωστόσο δεν απαιτούσε αγαμία ή κοινοτική ζωή) ήταν η προώθηση της ειρήνης μεταξύ των Γουέλφων και των Γιβελλίνων στη Βόρεια Ιταλία και στην Τοσκάνη και μάλιστα ο Γκουιτόνε ντ' Αρέτσο προς το τέλος της ζωής του ενεργοποιήθηκε στην προώθηση της ιδέας ότι για την ειρήνευση της Τοσκάνης θα ήταν επιθυμητό να δημιουργηθεί ένα περιφερειακό κράτος στην περιοχή, ίσως υπό την ηγεμονία της Φλωρεντίας.

Μετά τη θρησκευτική κρίση, παρατηρείται μια αλλαγή στην ποιητική του: εκτός από το ότι άρχισε να υπογράφει ως Φρα Γκουιτόνε, απέρριψε την προηγούμενη λογοτεχνική του παραγωγή, φτάνοντας στο σημείο να συγκρίνει τον έρωτα με την τρέλα.

Από τα έργα του, και ιδιαίτερα από την ανάγνωση των επιστολών του, αναδύεται η εικόνα μιας δυναμικής προσωπικότητας και ενός ανθρώπου μυημένου στον πλούσιο ευρωπαϊκό πολιτισμό. Παρά την μεταγενέστερη αυστηρή κριτική του Δάντη, οι γνώσεις και η ακαδημαϊκή του κατάρτιση ήταν υψηλού επιπέδου. Συγκεκριμένα, το έργο του καταδεικνύει βαθιά κατανόηση της λυρικής ποίησης της Σικελικής σχολής και ευρεία γνώση της ποίησης των Οξιτανών τροβαδούρων που ύμνησαν τον ιπποτισμό και τον αυλικό έρωτα στην οξιτανική γλώσσα.

Ο Γκουιτόνε  ντ' Αρέτσο πέθανε στη Φλωρεντία το 1294.  

 Λογοτεχνικό έργο 
Το σωζόμενο έργο του περιλαμβάνει 40 επιστολές και περίπου 300 ποιήματα, τα οποία κατανέμονται ισόποσα σε περίπου 140 αυλικά ποιήματα (περίπου από το 1250  έως περ. 1263) και στα ηθικά κείμενα, σε στίχους και πεζογραφία, που ακολούθησαν τη μεταστροφή του περίπου από το 1265.

Ο Γκουιτόνε ήταν η πιο σημαντική προσωπικότητα μεταξύ των μεταβατικών Τοσκανών ποιητών που ακολούθησαν την παράδοση της Σικελικής σχολής και προηγήθηκαν του Γλυκού νέου ύφους. Ήταν ο πρώτος Ιταλός ποιητής που έγραψε για ηθικά και πολιτικά θέματα σε υψηλό λυρικό ύφος. Το έργο του έχει τη σφραγίδα του πρωτότυπου και ισχυρού πνεύματός του. Από τεχνική άποψη, είναι πιθανώς ο πιο επιδραστικός ποιητής του 13ου αιώνα στην Τοσκάνη, αποτελώντας σημείο αναφοράς για πολλούς άλλους ποιητές και αντιπροσωπεύοντας την κύρια έμπνευση για τις πρώτες ποιητικές απόπειρες του νεαρού Δάντη Αλιγκιέρι, ο οποίος όμως αρνήθηκε την επιρροή με κάθε τρόπο και κατέκρινε το περίπλοκο και σκοτεινό ύφος των πρώιμων ποιημάτων του Γκουιτόνε.

Στα πρώτα του ποιήματα ύμνησε τον αυλικό έρωτα σύμφωνα με τα ερωτικά θέματα της Σικελίας και της Προβηγκίας: την αφοσίωση του εραστή στην κυρία του και τη γλυκύτητα του ερωτικού πόνου αλλά με μεγαλύτερη ειλικρίνεια και ρεαλισμό. Στην πιο ώριμη φάση του, μετά τη μεταστροφή του, υιοθέτησε μια πιο ηθικολογική προσέγγιση, προσανατολισμένη περισσότερο στην κατήχηση και την εκπαίδευση του κοινού του. Τα ποιήματά του έγιναν θρησκευτικά και συνέθεσε επίσης ύμνους. Οι επιστολές του είναι από τα παλαιότερα έγγραφα επιστολικής πεζογραφίας στα ιταλικά.

 Η ιταλική λογοτεχνία τον 13ο αιώνα 
Στις αρχές του 13ου αιώνα, η ιταλική λογοτεχνία βρισκόταν ακόμη στα σπάργανα. Αν και οι ιταλικές διάλεκτοι είχαν περιστασιακά χρησιμοποιηθεί σε μερικά επίσημα έγγραφα, η ιταλική καθομιλουμένη θεωρούνταν από καιρό ακατάλληλη για λογοτεχνική σύνθεση. Οι Ιταλοί τροβαδούροι τραγουδούσαν στα οξιτανικά αντί για τη μητρική τους γλώσσα, όπως για παράδειγμα ο τροβαδούρος Αλμπέρικο ντα Ρομάνο, ενώ τα λατινικά παρέμεναν η κυρίαρχη γλώσσα της «υψηλής» διανόησης. Μόνο στις αρχές του 13ου αιώνα άρχισαν να γράφονται ποιήματα σε καθημερινή γλώσσα από τους ιππότες-ποιητές της Σικελικής σχολής, μετά τη διάλυση της οποίας το 1266 η παράδοση πέρασε στους Τοσκανούς ποιητές, με σημαντικότερο εκπρόσωπο τον Γκουιτόνε ντ'Αρέτσο.

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Ιταλοί ποιητές
Κατηγορία:Μεσαιωνικοί ποιητές