Αυρηλία, ή Το όνειρο και η ζωή

Αυρηλία, ή Το όνειρο και η ζωή () είναι νουβέλα του ρομαντικού συγγραφέα Ζεράρ ντε Νερβάλ που δημοσιεύθηκε το 1855, μετά την αυτοκτονία του συγγραφέα.

Ο Νερβάλ έγραψε το έργο στο τέλος της ζωής του για να απελευθερωθεί από τα σπαρακτικά συναισθήματά του και να περιγράψει την ψυχική κατάσταση που βίωνε κατά τη διάρκεια των περιόδων της τρέλας του. Η αφήγηση διανθίζεται με στιγμές διαύγειας κατά τις οποίες επιστρέφει στον πραγματικό κόσμο, αλλά σύντομα η ψυχική διαταραχή του υποτροπιάζει. 

Το έργο, στο οποίο τα όρια μεταξύ ονείρου, παραισθήσεων και πραγματικότητας είναι δυσδιάκριτα, περιστρέφεται γύρω από μια αγαπημένη αλλά φανταστική γυναικεία φιγούρα: την Αυρηλία, εμπνευσμένη από τον πολύχρονο δυστυχισμένο έρωτά του για την ηθοποιό και τραγουδίστρια όπερας Τζένι Κολόν, που ο θάνατός της το 1842 κλόνισε περαιτέρω την εύθραυστη ψυχική υγεία του συγγραφέα, αλλά και άλλες γυναίκες της ζωής του.

 Ιστορικό 
Ο Νερβάλ αρχικά συνέλαβε την Αυρηλία ως μια «κλινική αφήγηση», καθώς ο γιατρός του τον ενθάρρυνε να καταγράψει τα όνειρά του. Είναι ένα είδος ημερολογίου των ονείρων και οραμάτων του, με στόχο να δημιουργήσει τόσο ένα ιατρικό έγγραφο - μια μελέτη που θα ήταν «χρήσιμη για την παρατήρηση και την επιστήμη» - μια προσπάθεια ανακατασκευής της ενότητας του κατακερματισμένου εαυτού του, όσο και απόδειξη ότι είχε απαλλαγεί από αυτές τις «νοσηρές φαντασιώσεις». Ο υπότιτλος, Το όνειρο και η ζωή, καθιστά σαφές το κεντρικό θέμα: ο Νερβάλ επιχειρεί να αποκαταστήσει τη θέση των ονείρων σε μια κοινωνία που τα εξισώνει με την τρέλα. 

Το ημιτελές κείμενο παρουσιάζει έναν αφηγητή που πληροφορείται τον θάνατο μιας γυναίκας που είχε «θεοποιήσει». Στη συνέχεια, πείθεται ότι σύντομα θα πεθάνει. Το έργο εναλλάσσεται μεταξύ αφήγησης, συζητήσεων και επιστολών, με τον κεντρικό χαρακτήρα να αφηγείται και να σχολιάζει τα όνειρά του.

Η αφηγηματική δομή ακολουθεί την ασύνδετη λογική των ονείρων και είχε διαρκή επιρροή σε ποιητές όπως ο Σαρλ Μποντλαίρ και αργότερα ο Αντρέ Μπρετόν και οι Σουρεαλιστές. 

Ο λιμοκτονών και άστεγος συγγραφέας βρέθηκε κρεμασμένος στις 26 Ιανουαρίου 1855, σε ένα δρόμο στο Παρίσι. Στη μία τσέπη του παλτού του βρέθηκαν οι τελευταίες σελίδες του χειρογράφου της Αυρηλίας και στην άλλη μια επιστολή στην οποία ζητούσε 300 φράγκα για να επιβιώσει κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Το αινιγματικό βιβλίο, γεμάτο παράξενες εικόνες, εκδόθηκε λίγους μήνες μετά την αυτοκτονία του, με εκτενή σχόλια των φίλων του Τεοφίλ Γκωτιέ και Αρσέν Ουσέ. 

Ο Αντρέ Μασσόν δημιούργησε εικονογραφήσεις για το έργο με τις ακουαρέλες του,  και ο Άλφρεντ Κούμπιν το εικονογράφησε με σχέδια. Το έργο μεταφράστηκε σε πολλές γλώσσες.

 Περιεχόμενο 
Η πρώτη κιόλας πρόταση «Το όνειρο είναι μια δεύτερη ζωή», ανακοινώνει το θέμα, ιδιαίτερα μέσω της αναφοράς στην Αυρηλία, την αγαπημένη που πέθανε. Ο θάνατός της πυροδοτεί τα όνειρα του συγγραφέα, καθώς φαίνεται να βυθίζεται σε έναν «αόρατο κόσμο»: 

Για να συνέλθει από το πάθος του για την Αυρηλία, μια νεαρή γυναίκα που τον απέρριψε για ένα ασυγχώρητο λάθος, ο αφηγητής ταξιδεύει και απολαμβάνει τη ζωή. Πιστεύει ότι την έχει ξεχάσει.

Μια μέρα μαθαίνει ότι είναι νεκρή. Από τότε, παράξενα όνειρα τον βασανίζουν: προβλέπει τον θάνατό του και δεν είναι πια ο ίδιος. Νιώθει διπλός. Αποφασίζει να περπατήσει προς ένα αστέρι, σύμβολο του πεπρωμένου του. Στην πορεία, γδύνεται, συλλαμβάνεται και οδηγείται στο αστυνομικό τμήμα. Δύο φίλοι του έρχονται και απελευθερώνουν αυτόν και τον σωσία του. Ο φόβος του θανάτου τον κατατρώει. Παραμένει στο κρεβάτι για αρκετές μέρες, δέσμιος παραισθήσεων και κρίσεων παραληρήματος. Αποφασίζεται να εισαχθεί σε ψυχιατρική κλινική.

Ονειρεύεται: στο σπίτι ενός συγγενή στις όχθες του Ρήνου, ανακαλύπτει το πορτρέτο μιας γυναίκας. Οδηγείται σε ένα σπίτι όπου είναι συγκεντρωμένοι όλοι οι πρόγονοί του. Τελικά, βρίσκεται στην κορυφή ενός βουνού. Εκεί, ανακαλύπτει τους προγόνους του και συναντά μια ιδανική οικογένεια.

Ένα άλλο όνειρο: στο σπίτι ενός προγόνου, βλέπει τρεις γυναίκες. Βλέπει τον εαυτό του, νεότερο και ντυμένο με παράξενα ρούχα. Μια γυναίκα τον οδηγεί σε μια πηγή του κήπου και μετά εξαφανίζεται. Στο έδαφος, βλέπει μια γυναίκα ξαπλωμένη. Ο κήπος δεν είναι παρά ένα νεκροταφείο.

Το νόημα του προηγούμενου ονείρου του γίνεται τελικά σαφές: η Αυρηλία είναι νεκρή. Ο αφηγητής γράφει μια ιστορία για τη δημιουργία του κόσμου εμπνευσμένος από τα όνειρά του και από την ανατολική μυθολογία.

Ο αφηγητής φαίνεται να έχει θεραπευτεί από τις νευρώσεις του. Αλλά λίγα χρόνια αργότερα, υποτροπιάζει. Στα όνειρά του, ο σωσίας του τον απειλεί. Οδηγείται στα έγκατα της γης, όπου ο κακός σωσίας πρόκειται να παντρευτεί την Αυρηλία... μια γυναικεία κραυγή τον ξυπνάει.

Αναζητά τη σωτηρία στη θρησκεία. Σε ιερά κείμενα, βρίσκει επιβεβαίωση των οραμάτων του. Καταλαβαίνει ότι ο σωσίας του δεν είναι εχθρός του, αλλά μάλλον ένα θεϊκό κομμάτι του εαυτού του. Στο νεκροταφείο, ψάχνει μάταια για τον τάφο της Αυρηλίας. Ένα όνειρο του αποκαλύπτει ότι μόνο η πρώην αγαπημένη του θα μπορούσε να τον απαλλάξει από τα βάσανά του μέσω της συγχώρεσης. Για να κερδίσει την εύνοια του Θεού, θυσιάζει όλα τα αναμνηστικά της Αυρηλίας. Την επόμενη νύχτα, ονειρεύεται τους νεκρούς γονείς του. Ο φόβος του να πεθάνει επιστρέφει.

Περιπλανιέται στο Παρίσι, επισκεπτόμενος διάφορα θρησκευτικά κτίρια, επικαλείται Αγίους και προσεύχεται, πάντα σε αντιφάσεις, αβέβαιος για τη χρησιμότητα των επικλήσεών του. Οι προσπάθειές του να βρει σωτηρία στον Χριστιανισμό αποτυγχάνουν. Σκέφτεται την αυτοκτονία. Την επόμενη μέρα εισάγεται σε ψυχιατρική κλινική.

Ένα μήνα αργότερα, φαίνεται να έχει αναρρώσει. Αλλά η θεά Ίσιδα εμφανίζεται σε ένα όνειρο και του αποκαλύπτει ότι αυτή ήταν όλες οι γυναίκες που είχε αγαπήσει. Το επόμενο πρωί, πιστεύει ότι είναι ο Ναπολέων.

Ένας γιατρός τον συστήνει σε έναν νεαρό ασθενή. Ο αφηγητής δημιουργεί έναν δεσμό με αυτόν τον παράξενο αμίλητο χαρακτήρα, τον οποίο ονομάζει Σατούρνο και τον θεωρεί τον ενδιάμεσο μεταξύ ζωής και θανάτου. Μια μέρα, ο ασθενής αρθρώνει μια λέξη. Ο αφηγητής το βλέπει σαν σημάδι της άφεσής του. Μερικές σελίδες, με τίτλο «Αναμνηστικά», παρουσιάζουν ασύνδετες ονειρικές αφηγήσεις.

Πεπεισμένος για τη σωτηρία του, επιστρέφει στη θρησκεία. Παρακολουθεί τον Σατούρνο μέχρι την ημέρα που ο άρρωστος ξαναβρίσκει την ομιλία του και εξηγεί τους λόγους της ασθένειάς του: πιστεύει ότι βρίσκεται στο Καθαρτήριο. Ο αφηγητής αντιλαμβάνεται τις οδυνηρές εμπειρίες του ως κατάβαση στην Κόλαση.

 Μετάφραση στα ελληνικά 
 Αυρηλία ή το όνειρο και η ζωή, μτφρ: Δημήτρης Δημητριάδης, εκδ. Άγρα, 1989 
 Παραπομπές 

Κατηγορία:Γαλλικά διηγήματα
Κατηγορία:Ρομαντισμός