Στέφανος Πνευματικός

Ο Στέφανος Πνευματικός ήταν έλληνας φυσικός (Πειραιάς, 18 Ιουνίου  1957 – Ηράκλειο, 27 Νοεμβρίου 1990) ο οποίος παρά την σύντομη καριέρα του είχε σημαντική συνεισφορά σε θέματα μη γραμμικής φυσικής. 

 Βιογραφία 
Γεννήθηκε στον Πειραιά στις 18 Ιουνίου 1951. Πέρασε το μεγαλύτερο μέρος των νεανικών του χρόνων στην Αθήνα, καθώς και σε διάφορες πόλεις της Μακεδονίας στη Βόρεια Ελλάδα. Έκανε τις προπτυχιακές του σπουδές στη Φυσική στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και στη συνέχεια, με υποτροφία της γαλλικής κυβέρνησης, πήγε στο Πανεπιστήμιο της Βουργουνδίας στη Γαλλία για μεταπτυχιακές σπουδές. Η διδακτορική του διατριβή, υπό την επίβλεψη του Michel Remoissenet, είχε τον τίτλο "Excitations du type soliton dans des chaînes atomiques non-linéaires " και έλαβε το διδακτορικό του το 1982. 

Κατά την περίοδο μετά την απόκτηση του διδακτορικού του και τον πρόωρο θάνατό του στις 27 Νοεμβρίου 1990, ο Στέφανος Πνευματικός ήταν εξαιρετικά δραστήριος στη Μη Γραμμική Φυσική σε διεθνές επίπεδο. Δίδαξε στη Ντιζόν για δύο χρόνια (1982-84) πριν επιστρέψει στην Ελλάδα και γίνει ερευνητής στο νεοσύστατο Ερευνητικό Κέντρο Κρήτης (τώρα ΙΤΕ: Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας - Ελλάδα). Δίδαξε επίσης στο Τμήμα Φυσικής του Πανεπιστημίου Κρήτης. 

Η έρευνα και η διδασκαλία του Στέφανου Πνευματικού  διακόπηκαν πρόωρα, όταν δολοφονήθηκε στις 27 Νοεμβρίου 1990 την ώρα που δίδασκε τη χρήση ηλεκτρονικών υπολογιστών για την εκτέλεση πολύπλοκων αλγεβρικών υπολογισμών, σε αίθουσα τερματικών του κεντρικού Η/Υ του Πανεπιστημίου Κρήτης. Στην ίδια επίθεση δολοφονήθηκε και ο Βασίλης Ξανθόπουλος, ενώ τραυματίσθηκε σοβαρά στο χέρι ο καθηγητής του ΑΠΘ Σωτήριος Περσίδης. Η σπάνια αυτή τραγωδία είχε συνταράξει τότε την ελληνική κοινωνία. Ο δολοφόνος, μεταπτυχιακός φοιτητής Γιώργος Πετροδασκαλάκης, δεν συνελήφθη ποτέ και στις 9 Ιουλίου 1991 το σώμα του βρέθηκε κρεμασμένο από ένα δένδρο 500 μέτρα από το εκκλησάκι του Αγίου Πνεύματος στα όρια νομών Λασιθίου και Ηρακλείου από το βοσκό Γεώργιο Τρευλάκη: είχε αυτοκτονήσει. 

 Επιστημονικό έργο 
Ο Στέφανος Πνευματικός ήταν η κύρια δύναμη πίσω από την ανάπτυξη ενός Υπολογιστικού Κέντρου στο ΙΤΕ, μιας σειράς ετήσιων θερινών σχολείων Μη Γραμμικής Φυσικής στην Ελλάδα, διοργανωτής σημαντικών διεθνών συνεδρίων καθώς και σημαντικός πόλος έλξης για νεότερους φοιτητές από την Ελλάδα και αλλού. Το δημοσιευμένο επιστημονικό έργο του Στέφανου Πνευματικού είναι διαθέσιμο εδώ.

 Τιμές εις μνήμη 
Προς τιμή του Στέφανου Πνευματικού  το μεγάλο αμφιθέατρο της Φυσικομαθηματικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης ονομάσθηκε «Αμφιθέατρο Βασίλη Ξανθόπουλου - Στέφανου Πνευματικού». Μετά τη μετακίνηση του Πανεπιστημίου Κρήτης στη νέα πανεπιστημούπολη στις Βούτες το Αμφιθέατρο Α του Τμήματος Φυσικής ονομάστηκε «Αμφιθέατρο Βασίλη Ξανθόπουλου - Στέφανου Πνευματικού».  

Επίσης, καθιερώθηκε να προκηρύσσεται κάθε χρόνο από το Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας «Βραβείο Εξαίρετης Πανεπιστημιακής Διδασκαλίας Β. Ξανθόπουλου - Σ. Πνευματικού» στη μνήμη τους, η απονομή του οποίου γίνεται περί τα τέλη Νοεμβρίου του κάθε έτους στην Αθήνα στο Μέγαρο της Παλαιάς Βουλής, από τον Πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας. 

Εκτός από αυτό το βραβείο, που δίνεται σε Έλληνες ακαδημαϊκούς δάσκαλους ανεξαρτήτως ειδικότητας και ηλικίας, υπήρχε και το διεθνές βραβείο «Stephanos Pnevmatikos International Award». Το βραβείο είχε θεσμοθετηθεί επίσης από το Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας και απονεμότανε κάθε δύο χρόνια από το 1992 έως το 2008, σε επιστήμονα κάτω των 40 ετών που είχε «εξέχουσα συνεισφορά στην έρευνα που επικεντρώνεται σε μη γραμμικά φαινόμενα στους τομείς της Μη Γραμμικής Φυσικής, της Μαθηματικής Φυσικής και των Μη Γραμμικών Συστημάτων με Αταξία».

 Παραπομπές