Πρωθυπουργός της Δημοκρατίας της Κίνας

Ο Πρωθυπουργός της Δημοκρατίας της Κίνας, επίσημα ο Πρόεδρος του Εκτελεστικού Γιουάν (), είναι ο αρχηγός της κυβέρνησης της Ταϊβάν και ηγέτης του Εκτελεστικού Γιουάν. Ο πρωθυπουργός είναι ονομαστικά ο κύριος σύμβουλος του προέδρου και τοποθετείται ως επικεφαλής της κεντρικής κυβέρνησης, διοριζόμενος από τον πρόεδρο χωρίς την έγκριση του Νομοθετικού Γιουάν. Ο σημερινός πρόεδρος του Εκτελεστικού Γιουάν είναι ο Τσο Τζουνγκ-τάι, ο οποίος ανέλαβε καθήκοντα στις 20 Μαΐου 2024.

 Ιστορία 

Ο προκάτοχος του προέδρου του Εκτελεστικού Γιουάν ήταν ο πρωθυπουργός της Δημοκρατίας της Κίνας και ο πρώτος πρόεδρος του Εκτελεστικού Γιουάν ήταν ο Ταν Γιανκάι. Ο πρώτος πρόεδρος μετά τη δημοσίευση του συντάγματος του 1947 ήταν ο Γουένγκ Γουενχάο και ο πρώτος πρόεδρος που ανέλαβε καθήκοντα μετά τη μεταφορά της κυβέρνησης στην Ταϊβάν ήταν ο Τσεν Τσενγκ.

Κατά τη διάρκεια της ιαπωνικής αποικιοκρατίας στην Ταϊβάν, η εκτελεστική εξουσία ανήκε στον γενικό κυβερνήτη της Ταϊβάν. Η θέση δημιουργήθηκε στις 10 Μαΐου 1895, καθώς οι γενικοί κυβερνήτες ήταν μέλη της Δίαιτας, πολιτικοί αξιωματούχοι, Ιάπωνες ευγενείς ή στρατηγοί. Ασκούσαν την εξουσία τους εξ ονόματος του κυρίαρχου της Ταϊβάν (του αυτοκράτορα της Ιαπωνίας) μέχρι τη διάλυση της αυτοκρατορίας. Ο αρχηγός της κυβέρνησης της Ταϊβάν εκπροσωπήθηκε στη συνέχεια από τη διοίκηση της Δημοκρατίας της Κίνας υπό τον Τ. Β. Σουνγκ του Εκτελεστικού Γιουάν, μετά την παράδοση το 1945, στην οποία η θέση είχε αρχικά ιδρυθεί το 1928 στην Ηπειρωτική Κίνα. Ο Γουένγκ Γουενχάο έγινε ο πρώτος πρωθυπουργός υπό το Σύνταγμα της Δημοκρατίας της Κίνας του 1947 τόσο στην Ηπειρωτική Κίνα όσο και στην Ταϊβάν, αλλά και ο Γιαν Σισάν υπηρέτησε ως πρωθυπουργός κατά τη διάρκεια της υποχώρησης της κυβέρνησης της Δημοκρατίας της Κίνας στην Ταϊβάν το 1949. Η κυριαρχία της Ταϊβάν και των Πενγκού εγκαταλείφθηκε από την Ιαπωνία το 1952.

 Εξουσίες και αρμοδιότητες 
Ο πρωθυπουργός προεδρεύει του Συμβουλίου του Εκτελεστικού Γιουάν, το οποίο αποτελεί το επίσημο υπουργικό συμβούλιο. Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, οι υπουργοί και οι πρόεδροι του Συμβουλίου του Εκτελεστικού Γιουάν διορίζονται από τον πρόεδρο κατόπιν εισήγησης του πρωθυπουργού. Τα επίσημα καθήκοντα του πρωθυπουργού περιλαμβάνουν επίσης την παρουσίαση διοικητικών πολιτικών και εκθέσεων στους βουλευτές, την απάντηση σε επερωτήσεις βουλευτών και, με την έγκριση του προέδρου, το αίτημα προς τους βουλευτές να επανεξετάσουν τα ψηφίσματά τους. Οι νόμοι και τα διατάγματα που εκδίδονται από τον πρόεδρο πρέπει επίσης να προσυπογράφονται από τον πρωθυπουργό.

Σε περίπτωση κένωσης των θέσεων τόσο της προεδρίας όσο και της αντιπροεδρίας, ο πρωθυπουργός υπηρετεί ως αναπληρωτής πρόεδρος της δημοκρατίας για διάστημα έως τριών μηνών.

Το ένα τρίτο των βουλευτών μπορεί να ξεκινήσει πρόταση δυσπιστίας κατά του πρωθυπουργού. Εάν εγκριθεί με απλή πλειοψηφία, ο πρωθυπουργός πρέπει να παραιτηθεί εντός δέκα ημερών και ταυτόχρονα μπορεί να ζητήσει από τον πρόεδρο τη διάλυση του Νομοθετικού Γιουάν. Εάν η πρόταση αποτύχει, δεν μπορεί να ξεκινήσει άλλη πρόταση δυσπιστίας κατά του ίδιου πρωθυπουργού για ένα έτος. Αυτή η εξουσία δεν έχει χρησιμοποιηθεί ποτέ. Στην πράξη, ο πρόεδρος έχει αρκετή νομιμοποίηση και εκτελεστική εξουσία ώστε να κυβερνά απέναντι σε ένα νομοθετικό σώμα που ελέγχεται από την αντιπολίτευση.

 Ο Πρωθυπουργός ως αρχηγός της κυβέρνησης 
Το Σύνταγμα της Δημοκρατίας της Κίνας δεν καθόριζε αρχικά αυστηρά τη σχέση μεταξύ του πρωθυπουργού και του προέδρου της Δημοκρατίας και δεν ήταν σαφές εάν η κυβέρνηση θα έκλινε προς ένα προεδρικό σύστημα ή ένα κοινοβουλευτικό σύστημα όταν ήταν διαιρεμένη. Η εξουσία μετατοπίστηκε στον Πρωθυπουργό Τσιάνγκ Τσινγκ-κούο μετά τον θάνατο του προέδρου Τσιανγκ Κάι Σεκ, αλλά μετατοπίστηκε ξανά στην προεδρία όταν ο Τσιάνγκ Τσινγκ-κούο έγινε πρόεδρος. Αφότου ο πρόεδρος Λι Τενγκ Χούι διαδέχθηκε τον Τσιάνγκ στην προεδρία το 1988, ο αγώνας εξουσίας εντός του Κουομιντάνγκ επεκτάθηκε στη συνταγματική συζήτηση για τη σχέση μεταξύ προέδρου και πρωθυπουργού. Οι πρώτοι τρεις πρωθυπουργοί υπό τον Λι, οι Γιου Κούο-χουά, Λι Χουάν και Χάου Πέι-τσουν, ήταν κάτοικοι της ηπειρωτικής χώρας που αρχικά είχαν αντιταχθεί στην άνοδο του Λι στην εξουσία. Ο διορισμός των Λι και Χάου ήταν συμβιβασμοί του Προέδρου Λι για να κατευνάσει τη συντηρητική πτέρυγα των ηπειρωτικών στο κόμμα. Ο μετέπειτα διορισμός του πρωθυπουργού Λιέν Τσαν θεωρήθηκε ως σημάδι εδραίωσης της εξουσίας του Λι. Επιπλέον, κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, η εξουσία του πρωθυπουργού να εγκρίνει τους διορισμούς του προέδρου και η εξουσία του Νομοθετικού Συμβουλίου να επικυρώνει την επιλογή του πρωθυπουργού από τον πρόεδρο αφαιρέθηκαν (υπό τον φόβο ότι το Δημοκρατικό Προοδευτικό Κόμμα θα αποκτούσε κάποια μέρα τον έλεγχο του νομοθετικού σώματος), καθιερώνοντας σαφώς τον πρόεδρο ως την ισχυρότερη θέση από τις δύο.

Η σχέση μεταξύ του πρωθυπουργού και του νομοθετικού σώματος έγινε και πάλι αμφιλεγόμενο ζήτημα μετά τις προεδρικές εκλογές του 2000, οι οποίες οδήγησαν στην εκλογή του Τσεν Σούι-μπιαν του Δημοκρατικού Προοδευτικού Κόμματος στην προεδρία, ενώ το νομοθετικό σώμα παρέμεινε υπό την πλειοψηφία του Κουομιντάνγκ (Παναραγωνιστική Συμμαχία). Αρχικά, ο πρόεδρος Τσεν Σούι-μπιαν διόρισε τον Τανγκ Φέι, μέλος του Κουομιντάνγκ, στην πρωθυπουργία· ωστόσο, αυτή η ρύθμιση αποδείχθηκε ανέφικτη και οι επόμενοι διορισμοί του Τσεν ήταν από το Δημοκρατικό Προοδευτικό Κόμμα, ηγούμενοι κυβερνήσεων μειοψηφίας. Ωστόσο, ο Συνασπισμός Pan-Blue του Κουομιντάνγκ και οι εταίροι του υποστήριξαν ότι οι ενέργειες του Τσεν ήταν αντισυνταγματικές και πρότειναν να ονομάσουν τη δική τους επιλογή πρωθυπουργού. Όταν ο διάδοχος του Τσεν, Μα Γινγκ-τζέου, και το κόμμα του KMT έχασαν την πλειοψηφία στο νομοθετικό σώμα, ο Μα πρόσφερε στο DPP να προτείνει πρωθυπουργό, αν και το DPP αρνήθηκε· έτσι οι πρόεδροι στη συνέχεια διόρισαν πρωθυπουργούς κυρίως από τα δικά τους κόμματα και η καθιερωμένη συνταγματική σύμβαση είναι ότι ο πρωθυπουργός είναι υπεύθυνος έναντι του προέδρου και δεν έχει καμία ευθύνη έναντι του νομοθετικού σώματος, εκτός από το να αναφέρει τις δραστηριότητές του. Υπάρχουν εκκλήσεις για συνταγματική τροποποίηση προκειμένου να καθοριστεί καλύτερα η σχέση μεταξύ της εκτελεστικής και της νομοθετικής εξουσίας.

 Δείτε επίσης 
Κατάλογος πρωθυπουργών της Δημοκρατίας της Κίνας
Πρόεδρος της Δημοκρατίας της Κίνας
Πολιτική της Δημοκρατίας της Κίνας
Εκλογές στη Δημοκρατία της Κίνας

 Σημειώσεις 


Πρωθυπουργος