Δημήτριος Γεώργας

Ο Δημήτριος Γεώργας (αγγλ. James “Jim” Georgas, 30 Νοεμβρίου 1934 – 20 Απριλίου 2018) ήταν Έλληνας ψυχολόγος, καθηγητής Κοινωνικής Ψυχολογίας στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (1983–2001) και ομότιμος καθηγητής του ιδίου ιδρύματος. Θεωρείται μία από τις σημαντικότερες μορφές της Διαπολιτισμικής και Κοινωνικής Ψυχολογίας της γενιάς του.Gari, A. D. (2019). James (Jim) Georgas (1934–2018). American Psychologist, 74(4), 513. https://doi.org/10.1037/amp0000406

 Βιογραφικά στοιχεία και σπουδές 

Γεννήθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες από Έλληνες γονείς στις 30 Νοεμβρίου 1934. Σε ηλικία τριών ετών επέστρεψε με την οικογένειά του στη Θεσσαλονίκη, ενώ το 1940, μετά την έναρξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, αναχώρησαν εκ νέου για τις ΗΠΑ.

Σπούδασε Ψυχολογία στο Purdue University (πτυχίο και μεταπτυχιακό, 1952–1957) και ολοκλήρωσε το διδακτορικό του στο Loyola University of Chicago το 1964, με ειδίκευση στην Κλινική Ψυχολογία. Διετέλεσε ερευνητικός συνεργάτης στο Loyola Psychometric Laboratory (1960–1963) και εργάστηκε ως κλινικός ψυχολόγος στο Will County Mental Health Clinic και στο Illinois Medical Center στο Σικάγο.

Το 1971 επέστρεψε μόνιμα στην Ελλάδα ως διδάσκων στο Pierce College και εξωτερικός συνεργάτης του Αθηναϊκού Ινστιτούτου του Ανθρώπου.

 Ακαδημαϊκή σταδιοδρομία 

Από το 1979 έως το 1981 υπηρέτησε ως ειδικός επιστήμων στο Πανεπιστήμιο Κρήτης. Το 1981 εξελέγη καθηγητής Κοινωνικής Ψυχολογίας στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, όπου υπηρέτησε έως το 2001. Στο ΕΚΠΑ διετέλεσε διευθυντής του Τομέα Ψυχολογίας του Τμήματος Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας, ιδρυτής και διευθυντής του ΠΜΣ «Κλινική Ψυχολογία» και του Εργαστηρίου Διαπολιτισμικής Ψυχολογίας συμβάλλοντας καθοριστικά στην ανάπτυξη της Ψυχολογίας ως αυτόνομου πανεπιστημιακού κλάδου στην Ελλάδα.

Διετέλεσε Πρόεδρος της Ελληνικής Ψυχολογικής Εταιρείας (1995–1997 και 1997–1999) και στη συνέχεια επίτιμος πρόεδρος (1999–2018). Υπήρξε επίσης βασικός συντελεστής στη διοργάνωση σημαντικών διεθνών συνεδρίων στην Ελλάδα, όπως το IV European Congress of Psychology (Αθήνα, 1995) και το 26ο International Congress of Applied Psychology (Αθήνα, 2006).

 Επιστημονικό έργο 
 Διαπολιτισμική και Κοινωνική Ψυχολογία 

Ο Γεώργας εργάστηκε στο μεταίχμιο της Κοινωνικής και της Διαπολιτισμικής Ψυχολογίας, δίνοντας έμφαση στη συστηματική σύνδεση οικολογικών, κοινωνικών και ψυχολογικών μεταβλητών.Παυλόπουλος, Β. (2019, 9 Οκτωβρίου). Οικολογικό-Κοινωνικό Πρότυπο, Διαπολιτισμική Ψυχολογία, Επιπολιτισμός: Τα «καινά δαιμόνια» του Δημήτρη Γεώργα. Ημερίδα Κοινωνικής και Διαπολιτισμικής Ψυχολογίας, Τμήμα Ψυχολογίας ΕΚΠΑ, Αθήνα. https://ccsp-lab.psych.uoa.gr/fileadmin/depts/psych.uoa.gr/ccsp-lab/uploads/resources/Georgas_2019.pdf

Ανέπτυξε το Οικολογικό-Κοινωνικό ΠρότυποΓεώργας, Δ. (1986). Οικολογική ψυχολογία: Ελληνική πραγματικότητα. Νέα Παιδεία, 39, 53–71. Georgas, J. (1988). An ecological and social cross-cultural model: The case of Greece. In J. W. Berry, S. H. Irvine, & E. B. Hunt (Eds.), Indigenous cognition: Functioning in cultural context (pp. 105–123). Martinus Nijhoff. https://doi.org/10.1007/978-94-009-2778-0_7, ένα πολυεπίπεδο θεωρητικό σχήμα που συνδέει οικολογικούς δείκτες (π.χ. ποσοστό αγροτικού πληθυσμού, μέση ετήσια θερμοκρασία), κοινωνικοοικονομικούς δείκτες (εκπαίδευση, οικονομία, ΜΜΕ, πληθυσμός, θρήσκευμα) και πολιτισμικές μεταβλητές με ψυχολογικά χαρακτηριστικά.

Το οικολογικό-κοινωνικό πρότυπο εφαρμόστηκε σε διεθνείς συγκριτικές έρευνες, συμβάλλοντας στην ανάπτυξη οικοπολιτισμικών ταξινομιών χωρών και στην κατανόηση των διαφορών και ομοιοτήτων μεταξύ πολιτισμών, ιδιαίτερα ως προς την οικογένεια, τις αξίες και την κοινωνική οργάνωσηGeorgas, J., & Berry, J. W. (1995). An ecocultural taxonomy for Cross-Cultural Psychology. Cross-Cultural Research, 29, 121–157. https://doi.org/10.1177/106939719502900202 Georgas, J., Van de Vijver, F., & Berry, J. W. (2003). The ecocultural framework, ecosocial indices, and psychosocial variables in cross-cultural research. Journal of Cross-Cultural Psychology, 35(1), 74–96. https://doi.org/10.1177/0022022103260459. Η προσέγγιση αυτή αποτέλεσε σημαντική θεωρητική και μεθοδολογική συμβολή στη διαπολιτισμική ψυχολογία, διευρύνοντας τη μελέτη των ψυχολογικών φαινομένων πέρα από το επίπεδο του ατόμου και εντάσσοντάς τα στο ευρύτερο οικολογικό και πολιτισμικό τους πλαίσιο.

 Μελέτη της οικογένειας 

Σημαντικό μέρος του έργου του αφορούσε τη συγκριτική μελέτη της οικογένειας. Το βιβλίο Families Across Cultures: A 30-Nation Psychological StudyGeorgas, J., Berry, J. W., Van de Vijver, F., Kagitcibasi, C., & Poortinga, Y. (2006). Families across cultures: A 30-nation psychological study. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511489822 σε συνεργασία με τους J. W. Berry, F. J. R. van de Vijver, Ç. Kağıtçıbaşı και Y. H. Poortinga, διερεύνησε τις σχέσεις μεταξύ κοινωνικοοικονομικών δεικτών, θρησκείας, οικογενειακών ρόλων και αξιών σε 30 χώρες.

Το έργο τιμήθηκε το 2008 με το Ursula Gielen Global Psychology Book Award της American Psychological Association. 

Οι έρευνές του για την ελληνική οικογένεια ανέδειξαν τη συνύπαρξη δομικών χαρακτηριστικών της πυρηνικής οικογένειας με λειτουργικά στοιχεία της εκτεταμένης οικογένειας.

 Μετανάστευση και επιπολιτισμοποίηση 

Υπήρξε πρωτοπόρος στη μελέτη της επιπολιτισμοποίησης και της ψυχολογικής προσαρμογής των παλιννοστούντων στην ΕλλάδαΓεώργας, Δ., & Παπαστυλιανού, Α. (1993). Επιπολιτισμός Ποντίων και Βορειοηπειρωτών στην Ελλάδα: Ψυχολογικές διεργασίες προσαρμογής. Γενική Γραμματεία Απόδημου Ελληνισμού., προτείνοντας τη μετάβαση από μονοδιάστατα σε διδιάστατα μοντέλα επιπολιτισμού και παρεμβάσεις πολιτικής όπως η προαγωγή της διγλωσσίας και η ενίσχυση της θετικής διαπολιτισμικής επαφής.

 Ψυχομετρικές εφαρμογές 

Ασχολήθηκε με την ανάπτυξη και την πολιτισμική προσαρμογή ψυχομετρικών σειράς εργαλείων. Μεταξύ άλλων, δημιούργησε το «Georgas Test» νοημοσύνης για παιδιάΓεώργας, Δ. (1971). Το Georgas τεστ νοημοσύνης για παιδιά. Κέδρος. και επόπτευσε τη στάθμιση του ελληνικού WISC-IIIΓεώργας, Δ., Παρασκευόπουλος, Ι. Ν., Μπεζεβέγκης, Η., & Γιαννίτσας, Ν. (1997). Ελληνικό WISC-III. Μοτίβο., ενώ επίσης διεξήγαγε σημαντικές διαπολιτισμικές αναλύσεις του WISC-III.Georgas, J., Weiss, L., Van de Vijver, F., & Saklofske, D. (2003). Culture and children’s intelligence. Academic Press. https://doi.org/10.1016/B978-012280055-9/50021-7

 Διεθνής παρουσία 

Υπήρξε ενεργό μέλος της International Association for Cross-Cultural Psychology, όπου διετέλεσε Περιφερειακός Εκπρόσωπος για την Ευρώπη (1986–1988, 1994–1996), Γενικός Γραμματέας (1996–2000) και Πρόεδρος (2006–2008).

Σύμφωνα με το American Psychologist, θεωρήθηκε «μία από τις πλέον καταξιωμένες μορφές της Διαπολιτισμικής Κοινωνικής Ψυχολογίας της γενιάς του».

 Παρακαταθήκη 

Ο Δημήτριος Γεώργας απεβίωσε στην Αθήνα στις 20 Απριλίου 2018. 

Ως πραγματικός πρωτοπόρος, καταπιάστηκε με σύνθετα και σημαντικά επιστημολογικά και μεθοδολογικά ζητήματα στην Ψυχολογία, βάδισε σε –ενίοτε, χάραξε– νέα μονοπάτια και άνοιξε διαύλους συνεργασίας μεταξύ ακαδημαϊκών πεδίων διεθνώς και στην Ελλάδα. 

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Έλληνες ψυχολόγοι
Κατηγορία:Κοινωνικοί ψυχολόγοι
Κατηγορία:Διαπολιτισμικοί ψυχολόγοι
Κατηγορία:Καθηγητές Πανεπιστημίου Αθηνών
Κατηγορία:Γεννήσεις 1934
Κατηγορία:Θάνατοι 2018
Κατηγορία:Έλληνες επιστήμονες του 20ού αιώνα
Κατηγορία:Έλληνες επιστήμονες του 21ου αιώνα