Ο ξένος φίλος

Ο ξένος φίλος () είναι νουβέλα του Κρίστοφ Χάιν που δημοσιεύτηκε στη ΛΔΓ το 1982 και στη Δυτική Γερμανία το 1983 με τον τίτλο Το αίμα του δράκου. Αφηγείται τη ζωή μιας φαινομενικά συνηθισμένης γυναίκας, η οποία όμως αποφεύγει κάθε συναισθηματική σχέση για να προστατεύσει τον εαυτό της από τη θλίψη και τα βάσανα. Ωστόσο, πίσω από την ψυχρότητά της, οι φόβοι, η δυσπιστία, οι απογοητεύσεις και η κρυμμένη απελπισία της γίνονται ορατές και στρέφονται αδιάκοπα εναντίον της.

Στη ΛΔΓ, οι κριτικοί θεώρησαν το έργο ως απεικόνιση της μοναξιάς και της αποξένωσης του σύγχρονου ανθρώπου, ενώ στη Δυτική Γερμανία ως καταγγελία των συνθηκών διαβίωσης στη ΛΔΓ, αν και, σε αντίθεση με άλλα μυθιστορήματα του Κρίστοφ Χάιν, η αντιπαράθεση με το κράτος δεν αποτελεί το κύριο θέμα. 

Το βιβλίο έκανε γνωστό τον συγγραφέα, μεταφράστηκε σε πολλές γλώσσες και θεωρείται κλασικό έργο της ανατολικογερμανικής λογοτεχνίας. 

 Παρουσίαση 
Η Κλαούντια, μια 40χρονη διαζευγμένη γιατρός, ζει και εργάζεται σε νοσοκομείο στο Ανατολικό Βερολίνο, μακριά από την οικογένειά της και την πόλη της, απομακρυσμένη από τους γύρω της, χωρίς συναισθηματικούς δεσμούς και με ελάχιστες κοινωνικές επαφές, αλλά φαινομενικά ευτυχισμένη και ελεύθερη. Έχει μόνο γνωστούς και συναδέλφους, και εκεί βλέπει διαλυμένους ή συμβατικούς γάμους (εννέα συνολικά), ταπεινώσεις που υφίστανται οι γυναίκες, τον κυνισμό ανδρών που θεωρούν τους εαυτούς τους ανώτερους, βαριεστημένους, βίαιους εφήβους. Περνά τον ελεύθερο χρόνο της φωτογραφίζοντας τοπία. Ο Χένρι, ο γείτονάς της και «ξένος φίλος» της, είναι πολιτικός μηχανικός. Βρίσκεται σε διάσταση με τη σύζυγό του, η οποία ζει στη Δρέσδη με τα δύο παιδιά τους. 

Η νουβέλα αρχίζει με τον ξαφνικό θάνατο του Χένρι, με τον οποίο η Κλαούντια πριν ένα χρόνο είχε ξεκινήσει μια απροσδιόριστη σχέση, απόμακρη και ψυχρή. Εκείνη απέρριπτε τις συναισθηματικές του εξάρσεις, αλλά ταυτόχρονα τις λαχταρούσε. Η ιστορία της Κλαούντια, γραμμένη σαν ρεπορτάζ, καταγράφει μια βαθιά αυτοάρνηση. Εσωτερικά κατακλυσμένη από προβλήματα και άγχη, δεν τα εξωτερικεύει στους άλλους ούτε και στον εαυτό της, αντίθετα κρύβεται πίσω από μια μάσκα συναισθηματικής αποστασιοποίησης. Η αποξένωση της Κλαούντια από τους ανθρώπους, η αποστασιοποίησή της και η αδιαφορία της για αυτούς συμβολίζονται από το πάθος της για τη φωτογραφία: φωτογραφίζει αποκλειστικά άψυχα θέματα, όπως τοπία, κτίρια ή ερείπια.

Σε ένα ταξίδι στην πατρίδα της, την πόλη Γ., αποκαλύπτονται οι λόγοι που να αποφεύγει τη στενή επαφή με ανθρώπους: Η καταπιεστική παιδαγωγική της χώρας στα σχολεία κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1950 και του 1960 με δασκάλους που ενεργούσαν αυθαίρετα και ταπεινωτικά. Η εμπειρία ότι η ακαδημαϊκή επίδοση δεν ήταν η κύρια προϋπόθεση για την εισαγωγή στο πανεπιστήμιο. Η απόρριψη των θρησκευτικών πεποιθήσεων ως κρατικό δόγμα. Η καταστολή της εξέγερσης της 17ης Ιουνίου 1953. Η υποκριτική συμμόρφωση ανθρώπων γύρω της κατά την παιδική και εφηβική της ηλικία. Η τυφλή υπακοή στις ανατολικογερμανικές νεανικές οργανώσεις. Όλα αυτά την οδήγησαν να καταπνίγει συνειδητά τα συναισθήματά της και μην αφήνει τίποτε και κανέναν απολύτως να την πλησιάζει. Αυτή η στάση ενισχύθηκε περαιτέρω από μια προσωπική τραυματική εμπειρία: όταν ήταν παιδί, αγαπούσε την καλύτερή της φίλη Καταρίνα. Η φιλία τους διαλύθηκε, εν μέρει λόγω της προδοσίας της Κλαούντια προς τη φίλη της. Φοβούμενη ξανά την εγκατάλειψη, η Κλαούντια δεν μπόρεσε ποτέ να αγαπήσει κανέναν. Αυτός ήταν και ο λόγος για την αποτυχία του γάμου της με τον Χίνερ, έναν χειρουργό στο Βερολίνο. 

Στο τελευταίο μικρό κεφάλαιο, που διαδραματίζεται στο παρόν στην κηδεία του Χένρι, η Κλαούντια αναλογίζεται τη συναισθηματική της απομόνωση, αναγνωρίζοντας ότι για χρόνια έχτισε μια άμυνα που την κατέστησε απρόσβλητη από τη θλίψη και τα βάσανα σαν να είναι λουσμένη σε αίμα δράκου. Ωστόσο, η ρεαλιστική αναφορά της υποκρύπτει την ανομολόγητη απελπισία της. 

 Το αίμα του δράκου 
Ο τίτλος της δυτικογερμανικής έκδοσης Το αίμα του δράκου προέρχεται από μια αναφορά της Κλαούντια στο τελευταίο κεφάλαιο του βιβλίου, όπου περιγράφει την έλλειψη ευαισθησίας της απέναντι στους άλλους σαν ένα ανθεκτικό «προστατευτικό κέλυφος» από αίμα δράκου. Αυτό πιθανώς αναφέρεται στον θρύλο της γερμανικής μυθολογίας για τον Ζίγκφριντ, ο οποίος έγινε άτρωτος από κάθε κακό όταν αλείφθηκε με το αίμα ενός δράκου που είχε σκοτώσει. 

 Μεταφράσεις στα ελληνικά 

 Ο ξένος φίλος, μτφ. Κατερίνα Κατσάτου, εκδ. Παρατηρητής, 1993 
 Κι ο έρωτας εξ αποστάσεως, μτφ. Σπύρος Δόικας, εκδ. Περίπλους, 1998 

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Γερμανικές νουβέλες
Κατηγορία:Ανατολικογερμανική λογοτεχνία