Αλ-Ταμπαρί

Ο Αμπού Τζαφάρ Μουχαμάντ ιμπν Τζαρίρ ιμπν Γιαζίντ αλ-Ταμπαρί, (839 – 923 μΧ, 224–310 Έ.Ε.), κοινώς γνωστός ως αλ-Ταμπαρί, ήταν Σουνίτης Μουσουλμάνος λόγιος, πολυμαθής, ιστορικός, ερμηνευτής, νομικός και θεολόγος από το Αμόλ τού Ταμπαριστάν, στο σημερινό Ιράν. Ανάμεσα στις πιο εξέχουσες προσωπικότητες τής Ισλαμικής Χρυσής Εποχής, ο αλ-Ταμπαρί είναι ευρέως γνωστός για τα ιστορικά του έργα, και την εξειδίκευσή του στην εξήγηση τού Κορανίου, και έχει περιγραφεί ως «ένας εντυπωσιακά παραγωγικός πολυμαθής».  Έγραψε έργα σε ένα ευρύ φάσμα θεμάτων, όπως η παγκόσμια ιστορία, η ποίηση, η λεξικογραφία, η γραμματική, η ηθική, τα μαθηματικά και η ιατρική. Lindsay Jones (ed.), Encyclopedia of religion, volume 13, Macmillan Reference USA, 2005, p. 8943 Μεταξύ των πιο διάσημων και επιδραστικών έργων του είναι τα σχόλια τού Κορανίου Tασφίρ αλ-Ταμπαρί, και το ιστορικό χρονικό Tαρίχ αλ-Ταμαπρί.

Ο Αλ-Ταμπαρί ακολούθησε τη σχολή Σαφιτών για σχεδόν μία δεκαετία, προτού αναπτύξει τη δική του ερμηνεία τής ισλαμικής νομολογίας. Η κατανόησή του γι' αυτή ήταν τόσο περίπλοκη, όσο και αξιοσημείωτα ρευστή, και ως εκ τούτου συνέχισε να αναπτύσσει τις ιδέες και τις σκέψεις του σε νομικά ζητήματα μέχρι το τέλος τής ζωής του. 

Η νομική σχολή τού Αλ-Ταμπαρί «άκμασε μεταξύ των Σουνιτών ουλαμά για δύο αιώνες μετά το τέλος του», προτού τελικά εξαφανιστεί.  Συνήθως ονομαζόταν σχολή Τζαριρί.

 Βιογραφία 
Ο Ταμπαρί γεννήθηκε στο Αμόλ τού Ταμπαριστάν (περίπου 20 χλμ. νότια τής Κασπίας Θάλασσας) τον χειμώνα τού 838–39.  Έχει περιγραφεί ως περσικής, είτε ως αραβικής καταγωγής.        Αποστήθισε το Κοράνι στα επτά, ήταν ικανός ιερέας προσευχής στα οκτώ, και άρχισε να μελετά τις προφητικές παραδόσεις στα εννέα. Έφυγε από το σπίτι, για να σπουδάσει το 236 Έ.Ε.  (850/1 μ.Χ.), όταν ήταν δώδεκα ετών. Διατήρησε στενούς δεσμούς με την πόλη του. Επέστρεψε τουλάχιστον δύο φορές, τη δεύτερη φορά το 290 Έ.Ε. (903 μ.Χ.), όταν η ευθύτητά του προκάλεσε κάποια ανησυχία, και οδήγησε στην ταχεία αναχώρησή του. 

Αρχικά πήγε στο Ράι (Ραγές), όπου παρέμεινε για περίπου πέντε χρόνια.  Ένας σημαντικός διδάσκαλος στο Ράι ήταν ο Αμπού Αμπντουλάχ Μουχαμάντ ιμπν Χουμεΐντ αλ-Ραζί, ο οποίος είχε διδάξει νωρίτερα στη Βαγδάτη, αλλά τώρα ήταν εβδομήντα ετών  Ενώ βρισκόταν στο Ράι, σπούδασε επίσης μουσουλμανική νομολογία σύμφωνα με τη σχολή Χαναφί.  Μεταξύ άλλων αντικειμένων, ο ιμπν Χουμεΐντ δίδαξε στον Τζαρίρ Ταμπαρί τα ιστορικά έργα τού ιμπν Ισχάκ, ειδικά το αλ-Σιράχ, τη ζωή τού Μωάμεθ.  Έτσι ο Ταμπαρί εισήχθη στη νεότητά του στην προϊσλαμική και πρώιμη ισλαμική ιστορία. Ο Ταμπαρί παραθέτει συχνά τον ιμπν Χουμεΐντ, αλλά λίγα είναι γνωστά για τούς άλλους διδασκάλους τού Ταμπαρί στο Ράι. 

Στη συνέχεια ο Ταμπαρί ταξίδεψε για σπουδές στη Βαγδάτη στον Αχμάντ ιμπν Ανμπάλ, ο οποίος, ωστόσο, είχε αποβιώσει πρόσφατα (στα τέλη τού 855 ή στις αρχές τού 856).  Ο Ταμπαρί πιθανώς πραγματοποίησε προσκύνημα, πριν από την πρώτη του άφιξη στη Βαγδάτη.  Έφυγε από τη Βαγδάτη πιθανώς το 242 Έ.Ε. (856/7 μ.Χ.) , για να ταξιδέψει στις νότιες πόλεις Βασόρα, Κούφα και Ουασίτ.  Εκεί συνάντησε αρκετούς επιφανείς και σεβάσμιους μελετητές.  Εκτός από την προηγούμενη μελέτη του για το δίκαιο των Χαναφί, ο Ταμπαρί μελέτησε επίσης τα τελετουργικά Σαφί, Μαλικί και Ζαχιρί.  Η μελέτη τού Ταμπαρί για την τελευταία σχολή έγινε με τον ιδρυτή, Νταούντ αλ-Ζαχιρί,  και ο Ταμπαρί αντέγραψε και μετέδωσε χειρόγραφα πολλά από τα έργα τού διδασκάλου του.  Ο Ταμπαρί ήταν τότε πολύ έμπειρος σε τέσσερις από τις πέντε εναπομείνασες σουνιτικές νομικές σχολές, πριν ιδρύσει τη δική του ανεξάρτητη, αλλά τελικά εξαφανισμένη, σχολή. Οι συζητήσεις του με τούς πρώην καθηγητές και συμμαθητές του ήταν γνωστές, και χρησίμευσαν ως επίδειξη τής εν λόγω ανεξαρτησίας.  Αξιοσημείωτο είναι ότι από αυτή τη λίστα λείπει η σχολή Χανμπαλί, η τέταρτη μεγαλύτερη νομική σχολή εντός τού σουνιτικού Ισλάμ στη σημερινή εποχή. Η άποψη τού Ταμπαρί για τον Ιμπν Χανμπάλ, τον ιδρυτή τής σχολής, έγινε σαφώς αρνητική αργότερα στη ζωή του. Ο Ταμπαρί δεν έδωσε καθόλου βάρος στη διαφωνούσα γνώμη τού Ιμπν Χανμπάλ, όταν εξέτασε τις διάφορες απόψεις των νομικών, δηλώνοντας ότι ο Ιμπν Χανμπάλ δεν ήταν καν νομικός, αλλά απλώς ένας καταγραφέας Χαντίθ. 

Με την επιστροφή του στη Βαγδάτη, ανέλαβε θέση διδασκάλου από τον βεζίρη, Ουμπαϊνταλά ιμπν Γιαχγιά ιμπν Χακάν.  Αυτό θα έπρεπε να είχε συμβεί πριν από το 244 Έ.Ε. (858 μΧ), καθώς ο βεζίρης ήταν εκτός αξιώματος και εξόριστος από το 244 έως το 248 Έ.Ε. (858–9 έως 862 μΧ).  Υπάρχει μία ιστορία που λέει, ότι ο Ταμπαρί είχε συμφωνήσει να διδάσκει για δέκα δηνάρια τον μήνα, αλλά η διδασκαλία του ήταν τόσο αποτελεσματική και η γραφή τού αγοριού τόσο εντυπωσιακή, που προσφέρθηκε στον διδάσκαλο ένας δίσκος με δηνάρια και ντιρχάμ. Ο πάντα ηθικός Ταμπαρί αρνήθηκε την προσφορά, λέγοντας ότι είχε δεσμευτεί να κάνει τη δουλειά του στο καθορισμένο ποσό, και δεν μπορούσε να πάρει περισσότερα με τιμή.  Αυτή είναι μία από τις πολλές αφηγήσεις, για το ότι αρνήθηκε δώρα ή έδωσε δώρα ίσου ή μεγαλύτερου ποσού σε αντάλλαγμα. 

Στα τέλη τής δεκαετίας των 20 ετών ταξίδεψε στη Συρία, την Παλαιστίνη, την Ινδία και την Αίγυπτο .  Στη Βηρυτό, έκανε την εξαιρετικά σημαντική σύνδεση με τον αλ-Αμπάς ιμπν αλ-Ουαλίντ ιμπν Μαζιάντ αλ-Ουντρί αλ-Μπαϊρουτί (π. 169–270/785–86 έως 883–84). Ο αλ-Αμπάς δίδαξε στον Ταμπαρί τις παραλλαγές τού Κορανίου που παρείχε η συριακή σχολή, και μετέδωσε μέσω τού πατέρα του αλ-Ουαλίντ τις νομικές απόψεις τού αλ-Αουζάι, τού εξέχοντος νομικού τής Βηρυτού έναν αιώνα νωρίτερα.

Ο Ταμπαρί έφθασε στην Αίγυπτο το 253 Έ.Ε. (867 μ.Χ.),  και λίγο μετά το 256/870, επέστρεψε στη Βαγδάτη,  πιθανώς κάνοντας προσκύνημα καθ' οδόν. Αν ναι, δεν έμεινε πολύ στη Χιτζάζ. Ο Ταμπαρί είχε ιδιωτικό εισόδημα από τον πατέρα του όσο ήταν ακόμη ζωντανός, και στη συνέχεια την κληρονομιά.  Έπαιρνε χρήματα για τη διδασκαλία. Μεταξύ των μαθητών τού Ταμπαρί ήταν ο Ιμπν αλ-Μουγαλίς, ο οποίος ήταν επίσης μαθητής τού διδασκάλου τού Ταμπαρί, Μουχαμάντ μπιν Νταούντ αλ-Ζαχιρί. Ο Ιμπν αλ-Μουγαλίς επαίνεσε τον Ταμπαρί με σχεδόν υπερβολικό τρόπο.   Ποτέ δεν ανέλαβε κυβερνητική ή δικαστική θέση. 

Ο Ταμπαρί ήταν περίπου 50 ετών, όταν ο αλ-Μουταντίντ έγινε χαλίφης. Είχε περάσει τα 70 τη χρονιά που εκδόθηκε η Ιστορία του. Κατά τα ενδιάμεσα χρόνια, ήταν μία διάσημη (αν και κάπως αμφιλεγόμενη) προσωπικότητα. Μεταξύ των προσωπικοτήτων τής εποχής του, είχε πρόσβαση σε πηγές πληροφοριών ισότιμες με οποιονδήποτε, εκτός, ίσως, από εκείνους που είχαν άμεση σχέση με τη λήψη αποφάσεων εντός τής κυβέρνησης. Το μεγαλύτερο μέρος, αν όχι όλο, το υλικό για τις ιστορίες τού αλ-Μουταντίντ, τού αλ-Μουκταφί και των πρώτων χρόνων τού αλ-Μουκταντίρ, συλλέχθηκε από αυτόν, περίπου την εποχή που έλαβαν χώρα τα αναφερόμενα γεγονότα. Οι αφηγήσεις του είναι τόσο αυθεντικές, όσο θα μπορούσε κανείς να περιμένει από εκείνη την περίοδο.  Τα τελευταία χρόνια τού Ταμπαρί σημαδεύτηκαν από συγκρούσεις με τούς Χανβαλίτες οπαδούς τού Αλ-Χασάν ιμπν Αλί αλ-Μπαρμπαχαρί, μαθητή των μαθητών τού Ιμπν Χανμπάλ. Ο Ταμπαρί ήταν γνωστός για την άποψή του, ότι ο Χανμπαλισμός δεν ήταν μία νόμιμη σχολή σκέψης, καθώς ο Ιμπν Χανμπάλ ήταν συλλέκτης παραδόσεων, και όχι σωστός νομικός.  Οι Χανμπαλίτες τής Βαγδάτης συχνά λιθοβολούσαν το σπίτι τού Ταμπαρί, κλιμακώνοντας τον διωγμό σε σημείο, που οι αρχές των Αββασιδών αναγκάστηκαν να τούς υποτάξουν με τη βία.  Ο αρχηγός τής αστυνομίας τής Βαγδάτης προσπάθησε να οργανώσει μία συζήτηση μεταξύ τού Ταμπαρί και των Χανμπαλιτών, για να διευθετήσει τις διαφορές τους. Ενώ ο Ταμπαρί δέχθηκε, οι Χανμπαλίτες δεν εμφανίστηκαν, αλλά αντ' αυτού ήρθαν αργότερα, για να λιθοβολήσουν ξανά το σπίτι του. Η συνεχής απειλή βίας από τούς Χανμπαλίτες κρεμόταν επάνω από το κεφάλι τού Ταμπαρί για το υπόλοιπο τής ζωής του. 

Ο Ταμπάρι απεβίωσε στις 17 Φεβρουαρίου 923.  Ορισμένες πηγές υποδηλώνουν ότι οι αρχές των Αββασιδών έθαψαν τον Ταμπαρί κρυφά τη νύχτα, καθώς φοβόντουσαν την βία τού όχλου των Χανμπαλιτών,  αλλά αυτές οι αναφορές είναι αβέβαιες, και άλλες πηγές συμφωνούν ότι τάφηκε το πρωί μετά το τέλος του. Σε κάθε περίπτωση τάφηκε στο σπίτι του.  Ανεξάρτητα από αυτό, ο Ταμπαρί θυμόταν θετικά τούς συγχρόνους του, όπως ο Ιμπν Ντουραΐντ,  και οι Χανμπαλίτες καταδικάστηκαν από τις αρχές των Αββασιδών στο σύνολό τους για δίωξη των αντιπάλων, περίπου μία δεκαετία αργότερα. Μάλιστα εμπόδισαν τούς ανθρώπους να συναντηθούν μαζί του, και ο Ιμπν Τζαρίρ παρέμεινε παγιδευμένος στο σπίτι του μέχρι το τέλος του.  Η περίοδος κατά την οποία έζησε ο Ταμπαρί ήταν γεμάτη θρησκευτικές διαφορές και πολιτικές αναταραχές, οι οποίες χαρακτηρίζονταν από τον στιγματισμό και την κατηγορία των ατόμων. 
μικρογραφία|Τάφος του αλ-Ταμπάρι στη Βαγδάτη, Ιράκ

 Παραπομπές 

 Πηγές 

 Ulrika Mårtensson, "al-Tabari", in Muhammad in History, Thought, and Culture: An Encyclopedia of the Prophet of God, Edited by C. Fitzpatrick and A. Walker, Santa Barbara, ABC-CLIO, 2014, (2 vols.).

 C. E. Bosworth, "al-Tabari, Abu Djafar Muhammad b. Djarir b. Yazid" in P. J. Bearman, Th. Bianquis, C. E. Bosworth, E. van Donzel and W. P. Heinrichs et al., Encyclopædia of Islam, 2nd Edition. (Leiden: E. J. Brill) 12 Vols. published between 1960 and 2005.
 Franz Rosenthal, (translator), The History of al-Ţabarī, Albany: State University of New York Press, 1989, Volume 1.
 Ehsan Yar-Shater, ed., The History of al-Ţabarī, Albany: State University of New York Press, 40 Vols. published between 1989 and 2007 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 




Κατηγορία:Λήμματα που περιέχουν κείμενο στα αραβικά