Η βαρύτητα των σχέσεων

Η βαρύτητα των σχέσεων () είναι το πρώτο δημοσιευμένο μυθιστόρημα της Αυστριακής συγγραφέως Μαριάνε Φριτς, το οποίο εκδόθηκε το 1978. Αναφέρεται σε μια παιδοκτόνο, την οποία επισκέπτεται για πρώτη φορά σε ψυχιατρική κλινική ο πρώην σύζυγός της, πέντε χρόνια μετά τη δολοφονία των παιδιών τους.

Το μυθιστόρημα τιμήθηκε με το Βραβείο Ρόμπερτ Βάλζερ τη χρονιά της έκδοσής του.

 Υπόθεση 
Στα 40ά γενέθλιά της, στις 13 Ιανουαρίου 1963, η Μπέρτα Σράι δέχεται επίσκεψη στο δωμάτιό της στην ψυχιατρική κλινική «Το Φρούριο», στη φανταστική πόλη Ντόναουμπλαου, από τον πρώην σύζυγό της Βίλχελμ Σράι και τη σύζυγό του Βιλελμίνη. Αφού νάρκωσε και στη συνέχεια στραγγάλισε τα δύο παιδιά της, τον Ρούντολφ και τη μικρή Μπέρτα, ηλικίας 13 και 8 ετών αντίστοιχα, το 1958, η Μπέρτα ζει στο ίδρυμα και δεν μιλάει πλέον. Η διπλή δολοφονία ακολουθήθηκε από μια αποτυχημένη απόπειρα αυτοκτονίας της Μπέρτα με ένα μαχαίρι. 

1945. Μια βαριά, καταπιεστική ομίχλη κρέμεται πάνω από την πόλη Ντόναουμπλαου, όπου η έγκυος Μπέρτα περιμένει την επιστροφή του αρραβωνιαστικού της Ρούντολφ, καθηγητή μουσικής και δεκανέα, από το μέτωπο. Αλλά αντί για τον Ρούντολφ, ο φίλος του Βίλχελμ μπαίνει στο δωμάτιο και μεταφέρει τα νέα του θανάτου του στην Μπέρτα, η οποία είχε ήδη χάσει τρεις αδελφούς στον πόλεμο. Στο μέτωπο, ο Ρούντολφ ζήτησε από τον Βίλχελμ να φροντίσει τη Μπέρτα και το αγέννητο παιδί τους σε περίπτωση που δεν επιβίωνε από τον πόλεμο. Ο Ρούντολφ τελικά τραυματίστηκε θανάσιμα, ενώ ο Βίλχελμ επέστρεψε και, όπως είχε υποσχεθεί, φρόντισε τη Μπέρτα. Ο Βίλχελμ και η Μπέρτα παντρεύτηκαν αμέσως μετά το τέλος του πολέμου. Ο γιος της γεννήθηκε το 1945 και η κόρη τους, η μικρή Μπέρτα, γεννήθηκε το 1950. Τη ζωή της παρακολουθεί ζηλότυπα η φίλη της Βιλελμίνη. 

Το 1958, ο Βίλχελμ, που τώρα εργάζεται ως σοφέρ, φεύγει σε ένα επαγγελματικό ταξίδι το οποίο διαρκεί αρκετές εβδομάδες. Κατά τη διάρκεια της απουσίας του, τα παιδιά, τα οποία και τα δύο έχουν μαθησιακές δυσκολίες, αρνούνται να πάνε σχολείο, μια απόφαση στην οποία η Μπέρτα δεν έχει αντίρρηση. Κλείνεται όλο και περισσότερο στον εαυτό της, υποφέρει από αϋπνία και εφιάλτες. Τα παιδιά της είναι εχθρικά απέναντί ​​της. Όταν η Μπέρτα μιλάει στον Βίλχελμ στο τηλέφωνο, δεν του αναφέρει τις ανησυχίες και τα προβλήματά της. Το επαγγελματικό του ταξίδι παρατείνεται. 

Λίγο πριν από τη δολοφονία, η προφανώς διαταραγμένη Μπέρτα βλέπει μια ομοιότητα μεταξύ της κοιμισμένης κόρης της και της εικόνας της Παναγίας στο υπνοδωμάτιό της και σκέφτεται ότι αν η κόρη της πέθαινε, θα έμοιαζε για πάντα με την εικόνα. Ακολουθεί η δολοφονία των δύο παιδιών και η απόπειρα αυτοκτονίας. Όταν ο Βίλχελμ επιστρέφει σπίτι, βρίσκει ένα σημείωμα της Μπέρτας που γράφει: «Τελείωσα την αποτυχημένη μου δημιουργία. Η αγαπημένη σας Μπέρτα». 

 Μορφή και γλώσσα 
Το μυθιστόρημα είναι γραμμένο σε τρίτο πρόσωπο σε μη γραμμική αφήγηση. Τα 41 σύντομα κεφάλαια εναλλάσσονται ακανόνιστα μεταξύ των ετών 1945 και 1963 με γρήγορα άλματα στο χρόνο. Η Μαριάν Φριτς αφηγείται από διάφορες οπτικές γωνίες - άλλοτε ευνοώντας έναν χαρακτήρα, άλλοτε έναν άλλον - και σταδιακά αποκαλύπτει την πλήρη σοβαρότητα των περιστάσεων με αναδρομές στα γεγονότα που οδήγησαν στην καταστροφή. Το έργο είναι το πρώτο του Κύκλου του Φρουρίου και ξεχωρίζει από τα μεταγενέστερα λόγω της συντομίας και της απλότητας της γλώσσας. 

 Υποδοχή 
Οι κριτικές για το μυθιστόρημα ήταν σε μεγάλο βαθμό θετικές. Το μυθιστόρημα συχνά συγκρίθηκε με τα έργα του Χαϊμίτο φον Ντόντερερ ή του Γουίλιαμ Φόκνερ. Η Μαριάνε Φριτς χαιρετίστηκε ως μια πολλά υποσχόμενη νέα ανακάλυψη στην αυστριακή λογοτεχνική σκηνή και μια συγκλονιστική συγγραφέας - αν και αργότερα η αρχική αναγνώριση έδωσε τη θέση της σε αμηχανία και απόρριψη απέναντι στους μεταγενέστερους αφηγηματικούς πειραματισμούς της. 

 Διασκευές 
Το 2021, το μυθιστόρημα διασκευάστηκε για το θέατρο και έκανε πρεμιέρα στις 18 Δεκεμβρίου 2021 στη Βιέννη. 

 Μεταφράσεις στα ελληνικά 

Η βαρύτητα των σχέσεων, μτφρ. Βασίλης Τσαλής, εκδ. Γαβριηλίδης, 2019  
Η βαρύτητα των συνθηκών, μτφρ. Αντιγόνη Αργυροπούλου, εκδ. Λέμβος, 2025
 Παραπομπές 

Κατηγορία:Αυστριακή λογοτεχνία
Κατηγορία:Γερμανικά μυθιστορήματα
Κατηγορία:Λογοτεχνικά έργα του μοντερνισμού