Γενικές εκλογές στο Μαλάουι 2025

Οι γενικές εκλογές διεξήχθησαν στο Μαλάουι στις 16 Σεπτεμβρίου 2025 για την εκλογή του προέδρου, των 229 μελών της Εθνοσυνέλευσης και 509 δημοτικών συμβούλων.

Οι προεδρικές εκλογές κατέληξαν σε νίκη για τον πρώην πρόεδρο Πίτερ Μουταρίκα του Δημοκρατικού Προοδευτικού Κόμματος, ο οποίος έλαβε το 57% των ψήφων. Ο εν ενεργεία πρόεδρος Λαζάρους Τσακουέρα του Κόμματος Κογκρέσου του Μαλάουι τερμάτισε δεύτερος με το 33% των ψήφων.

Ιστορικό
Οι εκλογές ήταν οι δεύτερες που διεξήχθησαν βάσει του συνταγματικού ορίου του διπλού γύρου που εισήχθη μετά την ακύρωση των γενικών εκλογών του 2019 και τις επακόλουθες νέες προεδρικές εκλογές του επόμενου έτους που έφεραν τον Λαζάρους Τσακουέρα στην εξουσία. Τον Ιούλιο του 2024 το Κίνημα Ενωτικού Μετασχηματισμού (UTM) αποχώρησε από την κυβερνώσα Συμμαχία Τόνσε, αφήνοντας το Κόμμα Κογκρέσου του Μαλάουι (MCP) να διεκδικήσει τις εκλογές μόνο του.

Εκλογικό σύστημα
Ο πρόεδρος του Μαλάουι εκλέγεται με τη χρήση του διπλού γύρου. Εάν κανένας υποψήφιος δεν εξασφαλίσει απόλυτη πλειοψηφία στον πρώτο γύρο, διεξάγεται δεύτερος γύρος εντός 30 ημερών. Τα μέλη της Εθνοσυνέλευσης εκλέγονται σε μονοεδρικές περιφέρειες με το πλειοψηφικό σύστημα.
Σύμφωνα με την Εκλογική Επιτροπή του Μαλάουι, 7,2 εκατομμύρια ψηφοφόροι είχαν εγγραφεί μετά τις τρεις φάσεις εγγραφής, με τις γυναίκες να αποτελούν το 57% του εκλογικού σώματος. Με 65%, ο αριθμός των επιλέξιμων ψηφοφόρων που εγγράφηκαν ήταν μικρότερος σε σχέση με το 80% που καταγράφηκε το 2019.

Διεξαγωγή
Φορείς της κοινωνίας των πολιτών και υπερασπιστές των μέσων ενημέρωσης, όπως η MISA Malawi, κάλεσαν για απεριόριστη ελευθερία του Τύπου και ασφάλεια για τους δημοσιογράφους, επικαλούμενοι προηγούμενα περιστατικά εκφοβισμού κατά τη διάρκεια εκλογικών περιόδων. Τον Ιούνιο του 2025 μια συγκέντρωση που ζητούσε την παραίτηση κορυφαίων στελεχών της Εκλογικής Επιτροπής του Μαλάουι (MEC) δέχθηκε επίθεση από μασκοφόρους άνδρες οπλισμένους με ματσέτες.
Η MEC συνεργάστηκε με έξι διεθνείς αποστολές παρατηρητών, πραγματοποίησε εκπαιδεύσεις με έμφαση στη διάσταση του φύλου και στη διαχείριση κινδύνων, και διευκόλυνε ενημερώσεις κομμάτων σχετικά με την επαλήθευση των εκλογικών καταλόγων, προκειμένου να ενισχύσει την ετοιμότητα και την αξιοπιστία της διαδικασίας.

Στις 29 Αυγούστου 2025 η MEC ολοκλήρωσε τη διαπίστευση των εκλογικών παρατηρητών για τις γενικές εκλογές της 16ης Σεπτεμβρίου, εγκρίνοντας 19 διεθνείς παρατηρητές και 40 εγχώριους παρατηρητές.

Στις 27 Αυγούστου 2025 η MEC πραγματοποίησε δοκιμαστική λειτουργία του Συστήματος Διαχείρισης Αποτελεσμάτων (RMS) ενόψει των γενικών εκλογών. Η άσκηση, που πραγματοποιήθηκε στο εθνικό κέντρο καταμέτρησης στη Λιλόνγκουε και σε επιλεγμένες περιφέρειες, αποσκοπούσε στη δοκιμή της ταχύτητας, της ακρίβειας και της ασφάλειας της μετάδοσης των αποτελεσμάτων. Η δοκιμή αποκάλυψε ορισμένες προκλήσεις, συμπεριλαμβανομένων προβλημάτων δικτύου στο Μπλαντάιρ και στο Λιλόνγκουε, που καθυστέρησαν τη μετάδοση των αποτελεσμάτων. Η MEC αναγνώρισε τα ζητήματα αλλά δήλωσε ότι η ακεραιότητα του συστήματος παρέμεινε αλώβητη και δεσμεύτηκε να επιλύσει τα προβλήματα πριν από την ημέρα των εκλογών.

 Αποτελέσματα 
 Πρόεδρος 

+Εθνικά αποτελέσματαΥποψήφιοι πρόεδροικαι υποψήφιοι αντιπρόεδροι
.ΚόμματαΠρώτος γύρος Ψήφοι %  Πίτερ ΜουταρίκαΤζέιν Ανσάχ DPP  56,76  Λαζάρους ΤσακουέραΒιτουμπίκο Μούμπα MCP 33,03  Νταλίτσο ΚαμπάμπεΜάθιους Μτουμπούκα  3,95  Ατουπέλε ΜουλούζιΡεξ ΚαλόλοUDF  1,92  Τζόις ΜπάνταΧούμπο ΚατσάλιPP  1,61  Λοιποί υποψήφιοι (Υποψήφιοι που συγκέντρωσαν λιγότερο από 1,00% των έγκυρων ψήφων)  2,95 Έγκυρες ψήφοι  97,18 Άκυρες και λευκές ψήφοι  2,82 Σύνολο  100 Αποχή  23,61 Εγγεγραμμένοι/ συμμετοχή  76,39

 Εθνοσυνέλευση 
+Εθνικά αποτελέσματα.. Κόμμα Ψήφοι % +/- Έδρες +/-  Δημοκρατικό-Προοδευτικό Κόμμα (DPP)    81   Κόμμα Κογκρέσου του Μαλάουι (MCP)    52    Ενωμένο Κίνημα για την Αλλαγή (UTM)    8  Ενωμένο Δημοκρατικό Μέτωπο (UDF)    4  Συμμαχία για τη Δημοκρατία (AFORD)   3  Λαϊκό Κόμμα (PP)   3   Κόμμα της Ελευθερίας (FP)    1   Εθνικό Δημοκρατικό Κόμμα (NDP)    1   Κόμμα Λαϊκής Ανάπτυξης (PDP)    1  Ανεξάρτητοι    69  Έγκυρες ψήφοι    Λευκά και άκυρα   Σύνολο  100 – 223  Αποχές    Εγγεγραμμένοι/ συμμετοχή  

 Επακόλουθα  
 Ορκωμοσία και μετάβαση εξουσίας 
Ο Πίτερ Μουταρίκα ορκίστηκε ως πρόεδρος του Μαλάουι στις 4 Οκτωβρίου 2025 στο Στάδιο Καμούζου στην Μπλαντάιρ, σε μια τελετή στην οποία παρευρέθηκαν κυβερνητικοί αξιωματούχοι, υποστηρικτές, και αρκετοί περιφερειακοί ηγέτες, συμπεριλαμβανομένου του προέδρου της Ζιμπάμπουε Έμερσον Μανανγκάγκουα, του προέδρου της Μοζαμβίκης Ντανιέλ Τσάπο, και του προέδρου της Μποτσουάνα Ντούμα Μπόκο. Ο απερχόμενος πρόεδρος Λαζάρους Τσακουέρα δεν παραβρέθηκε στην τελετή. Ωστόσο, το MCP εξέδωσε μήνυμα καλής θέλησης ευχόμενο επιτυχία στον Μουταρίκα.

Στην εναρκτήρια ομιλία του, ο Μουταρίκα αναγνώρισε ότι κληρονομούσε μια χώρα που αντιμετωπίζει οικονομικές προκλήσεις, όπως υψηλός πληθωρισμός, ελλείψεις καυσίμων και τροφίμων, και περιορισμοί χρέους, και υποσχέθηκε μια «σκληρή και επώδυνη» επιστροφή στην εργασία αντί για υποσχέσεις «με γάλα και μέλι».

 Σχηματισμός κυβέρνησης και διορισμοί  
Μέσα σε λίγες ημέρες από την ανάληψη των καθηκόντων του, ο πρόεδρος Μουταρίκα διόρισε τον Τζόζεφ Μουαναμβέκα ως υπουργό Οικονομικών - έναν ρόλο που ο Μουαναμβέκα είχε διατελέσει προηγουμένως μεταξύ 2019 και 2020. Επιπλέον, διόρισε επίσης τον Ένοκ Τσιχάνα ως δεύτερο αντιπρόεδρο, τον Τζορτζ Τσαπόντα ως υπουργό Εξωτερικών και τον Άλφρεντ Γκανγκάτα ως υπουργό Επικρατείας.

 Αναστροφή μετεγκαταστάσεων κεντρικών γραφείων  
Στις 10 Οκτωβρίου ο πρόεδρος Μουταρίκα εξέδωσε εκτελεστικό διάταγμα αναστρέφοντας την προηγούμενη κυβερνητική οδηγία που είχε μετακινήσει διάφορα ημικρατικά κεντρικά γραφεία από την Μπλαντάιρ και τη Ζόμπα στη Λιλόνγκουε. Σύμφωνα με τη νέα εντολή, υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένης της Ρυθμιστικής Αρχής Επικοινωνιών του Μαλάουι, της Εκλογικής Επιτροπής και του Οργανισμού Στέγασης του Μαλάουι έλαβαν οδηγίες να επιστρέψουν στις αρχικές τους τοποθεσίες στην Μπλαντάιρ εντός τριών μηνών, ενώ η Σωφρονιστική Υπηρεσία του Μαλάουι διατάχθηκε να μετεγκατασταθεί πίσω στη Ζόμπα.

 Εγχώρια αντίδραση, πολιτική σημασία, και σχολιασμός 
Η μετάβαση της εξουσίας στο Μαλάουι έχει σημειωθεί ευρέως ως ένα θετικό παράδειγμα δημοκρατικής αλλαγής σε μια περιοχή που συχνά κυριαρχείται από μακροχρόνιους εν ενεργεία ηγέτες. Οι αναλυτές έχουν επιστήσει την προσοχή στο πώς οι εκλογές του 2025 επηρεάστηκαν σε μεγάλο βαθμό από την οικονομική δυσαρέσκεια: με τον πληθωρισμό επίμονα υψηλό, τις ελλείψεις βασικών αγαθών, και τις περικοπές βοήθειας από δωρητές, πολλοί ψηφοφόροι φάνηκε να χρησιμοποίησαν τις εκλογές ως μέσο για να εκφράσουν τη δυσαρέσκειά τους για την κυβέρνηση Τσακουέρα. Ορισμένοι σχολιαστές παρατήρησαν ότι το αποτέλεσμα υποδηλώνει ότι η υποστήριξη κομμάτων στο Μαλάουι δεν είναι αμετάβλητη, και ότι οι πολιτικές επιστροφές είναι δυνατές όταν οι εν ενεργεία ηγέτες διαχειρίζονται πλημμελώς τις οικονομικές ή διακυβερνητικές προκλήσεις.

 Δικαστικές αποφάσεις 
Στις 11 Σεπτεμβρίου, πέντε ημέρες πριν από τις κάλπες, το Ανώτατο Δικαστήριο στην Μπλαντάιρ, υπό την προεδρία του Δικαστή Chimbizgani Kacheche (Judicial Review Cause No. 19 of 2025), απέρριψε ένα αίτημα της αντιπολίτευσης για ανεξάρτητο έλεγχο του συστήματος διαχείρισης εκλογών της MEC. Το δικαστήριο επικύρωσε την απόφαση της MEC να αρνηθεί τον έλεγχο, αλλά αποφάσισε ότι τα αποτελέσματα δεν μπορούσαν να ανακοινωθούν αποκλειστικά βάσει ηλεκτρονικής μετάδοσης και έπρεπε να αναμένουν την άφιξη και των χειρόγραφων καταμετρήσεων.

Στις 22 Σεπτεμβρίου το Ανώτατο Δικαστήριο στη Λιλόνγκουε απέρριψε αίτηση του Μανταλίτσο Φρεντ Καζόμπο (πρώην βουλευτής του MCP και πρώην Αναπληρωτής Πρόεδρος του τελευταίου κοινοβουλίου) που ζητούσε άδεια για δικαστική αναθεώρηση της συμπεριφοράς της Εκλογικής Επιτροπής του Μαλάουι σε σχέση με τις εκλογές. Η υπόθεση (Judicial Review Cause No. 61 of 2025), εκδικαζόμενη από τη Δικαστή Violet Palikena-Chipao, απορρίφθηκε λόγω διαδικαστικών παρατυπιών στα υποβληθέντα έγγραφα, όπως τυπογραφικά λάθη, λανθασμένες νομικές παραπομπές, ασαφή επιχειρήματα και ασυνεπή γεγονότα. Το δικαστήριο παραχώρησε στον Kazombo την ελευθερία να υποβάλει εκ νέου αίτηση με κατάλληλα προετοιμασμένα έγγραφα.

Στις 23 Σεπτεμβρίου ο πρόεδρος Τσακουέρα και το κυβερνών MCP ζήτησαν ασφαλιστικά μέτρα για να εμποδίσουν την MEC να ανακοινώσει τον νικητή, αλλά το Ανώτατο Δικαστήριο, υπό την προεδρία του Δικαστή Χάουαρντ Πέμπα, απέρριψε την αίτηση. Ωστόσο, το δικαστήριο επέτρεψε στους ενάγοντες να επιδιώξουν δικαστική αναθεώρηση του θέματος, αν και ο Τσακουέρα αργότερα απέσυρε την υπόθεση αφού παραδέχτηκε την ήττα.

Τις ημέρες που ακολούθησαν την ανακοίνωση των κοινοβουλευτικών αποτελεσμάτων, τουλάχιστον 83 εκλογικές ενστάσεις κατατέθηκαν από ηττημένους υποψηφίους σε εκλογικές περιφέρειες σε όλη τη χώρα. Αυτές οι αμφισβητήσεις κάλυψαν πολλαπλές περιοχές, συμπεριλαμβανομένων των Ματσίνγκα, Τσικουάγουα, Ντοόουα και Κασούνγκου, και αμφισβήτησαν αποτελέσματα σε αρκετές κοινοβουλευτικές έδρες. Το Ανώτατο Δικαστήριο εκδίκασε τις υποθέσεις, σηματοδοτώντας ένα από τα πιο εκτεταμένα κύματα μετεκλογικών δικαστικών διαφορών στην πρόσφατη ιστορία του Μαλάουι.

 Παραπομπές 

2025
Μαλαουι