Μάχη του Ούτου

Η Μάχη του Ούτου διεξήχθη το 447 μεταξύ τού στρατού της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και των Ούννων, με επικεφαλής τον Αττίλα στον Ούτο, έναν ποταμό που σήμερα ονομάζεται Βιτ στη Βουλγαρία. Ήταν η τελευταία από τις αιματηρές μάχες μεταξύ τής Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και των Ούννων, καθώς οι πρώτοι προσπαθούσαν να αποτρέψουν την εισβολή των Ούννων.

Οι λεπτομέρειες σχετικά με την εκστρατεία τού Αττίλα, η οποία κορυφώθηκε με τη μάχη τού Ούτου, καθώς και τα γεγονότα που ακολούθησαν, είναι ασαφείς. Διατίθενται μόνο μερικά σύντομα αποσπάσματα από Ρωμαϊκές πηγές (τα Ρωμαϊκά τού Ιορδάνη, το χρονικό τού κόμη Μαρκελλίνου και το Πασχάλιον Χρονικόν). Όπως συμβαίνει με όλη τη δραστηριότητα των Ούννων τού Αττίλα στα Βαλκάνια, τα αποσπασματικά στοιχεία δεν επιτρέπουν μία αδιαμφισβήτητη αναπαράσταση των γεγονότων. 

 Η εποχή 
δεξιά|μικρογραφία|Αποκατεστημένο τμήμα των Θεοδοσιανών Τειχών στην Πύλη τής Σηλυμβρίας. Το Εξωτερικό Τείχος και το τείχος τής τάφρου είναι ορατά, με έναν πύργο τού Εσωτερικού Τείχους αριστερά στο βάθος.
Ξεκινώντας το 443, όταν η Ανατολική Αυτοκρατορία σταμάτησε τον φόρο υποτέλειας στους Ούννους, ο στρατός τού Αττίλα είχε εισβάλει και λεηλατήσει τις βαλκανικές περιοχές τής Ανατολικής Αυτοκρατορίας. Αφού παραβιάστηκαν οι άμυνες τού Δούναβη, και οι Ούννοι είχαν κατακλύσει την Παννονία Δευτέρα και είχαν καταστρέψει τη Μοισία, ο Θεοδόσιος Β' αναγνώρισε την ανάγκη για μία πιο προληπτική στάση εναντίον των Ούννων, ενόψει μελλοντικών συγκρούσεων. Το 443 τόσο η Ανατολική όσο και η Δυτική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία θέσπισαν νόμο, που επέβαλε αυστηρότερες κυρώσεις στους συνοριοφύλακες (limitanei), που καλλιεργούσαν γη κοντά στις φρουρές τους. Ταυτόχρονα ο Θεοδόσιος Β' ανέλαβε μία ολοκληρωμένη αναθεώρηση τού αμυντικού συστήματος τού Δούναβη, ανοικοδομώντας τούς στόλους περιπολίας και πιθανώς αναβαθμίζοντας τις δυνάμεις των συνοριοφυλάκων σε όλη την Αυτοκρατορία, ιδιαίτερα στην Ανατολή. Ο Αττίλας προετοιμαζόταν για μία άλλη εκστρατεία το 446, και πιθανότατα την ξεκίνησε ως απάντηση στην είδηση τής κατάρρευσης ενός τμήματος μήκους 57 πύργων των Θεοδοσιανών χερσαίων τειχών τον Ιανουάριο τού 447, μετά τον σεισμό που συνέβη στην Κωνσταντινούπολη.

 Η μάχη 
δεξιά|μικρογραφία|Ο ποταμός Ούτος (νυν Βιτ) κοντά στο Τόρος τής Βουλγαρίας, κατά τη διάρκεια των πλημμυρών τού Μαΐου 2005.
Ο Θεοδόσιος Β΄ διέταξε τον Αρνεγίσκο, τον Άσπαρ και τον Αρεόβινδο να βαδίσουν και να συναντήσουν τον Αττίλα στον ποταμό Ούτο (Βιτ), στη σύγχρονη Βουλγαρία. Ο Θεοδόσιος Β΄, μη έχοντας άλλες επιλογές, είχε θεωρήσει απαραίτητο να διεξαχθεί μία στημένη μάχη, η οποία ήταν τυπική τής συνήθους στρατηγικής. Υπό αυτούς τούς τρεις διοικητές βρίσκονταν οι συνδυασμένες δυνάμεις τού Praesentalis Στρατού (Προσωπικού Στρατού τού Αυτοκράτορα), των Θρακικών και των Ιλλυρικών Στρατών πεδίου, που συνολικά αριθμούσαν περίπου 71.232 άνδρες, και πιθανώς όσες τοπικές δυνάμεις μπορούσαν να συναντήσουν καθ' οδόν.   Οι Ρωμαίοι, σύμφωνα με τούς περισσότερους σύγχρονους ιστορικούς, ηττήθηκαν.     Αυτή η μάχη θα ήταν το γεγονός που εγκαινίασε τη διαβόητη κληρονομιά τού Αττίλα. Οι συνδυασμένοι Ρωμαϊκοί στρατοί πεδίου εξοντώθηκαν, με τον Αρνεγίσκο να σκοτώνεται στη μάχη. (Το άλογο τού Αρνεγίσκου σκοτώθηκε και πολέμησε πεζός μέχρι που τον έπληξαν)  Η ήττα ήταν τόσο καταστροφική, που το 478, μετά από τριάντα χρόνια ανάκαμψης, ο θρακικός στρατός αριθμούσε ακόμη λιγότερο από το μισό τής προηγούμενης δύναμής του. 

 Οι συνέπειες 
Η Μαρκιανούπολις έπεσε αμέσως στα χέρια των Ούννων, οι οποίοι την κατέστρεψαν. Η πόλη έμεινε έρημη, μέχρι που ο Αυτοκράτορας Ιουστινιανός Α΄ την αποκατέστησε εκατό χρόνια αργότερα. Ακόμα χειρότερα, η Κωνσταντινούπολη, η πρωτεύουσα τού Ανατολικού μισού τής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, ήταν ιδιαίτερα ευάλωτη σε επιθέσεις από τούς Ούννους, καθώς τα τείχη της είχαν καταστραφεί κατά τη διάρκεια σεισμού τον Ιανουάριο του 447, και ο πληθυσμός της είχε υποφέρει από την επακόλουθη πανώλη. Ωστόσο ο πραιτωριανός έπαρχος τού Ανατολικού Κωνσταντίνος κατάφερε να επισκευάσει τα τείχη σε μόλις δύο μήνες, κινητοποιώντας το ανθρώπινο δυναμικό τής πόλης, με τη βοήθεια των παρατάξεων τού Ιπποδρόμου. Αυτές οι βιαστικές επισκευές, σε συνδυασμό με την επείγουσα μεταφορά ενός σώματος Ισαύρων στρατιωτών στην πόλη, καθώς και οι βαριές απώλειες που υπέστη ο στρατός των Ούννων στη Μάχη τού Ούτου, ανάγκασαν τον Αττίλα να εγκαταλείψει κάθε σκέψη πολιορκίας τής πρωτεύουσας.

Αντ' αυτού, ο Αττίλας βάδισε νότια, και κατέστρεψε τις πλέον ανυπεράσπιστες βαλκανικές επαρχίες (συμπεριλαμβανομένων τού Ιλλυρικού, τής Θράκης, τής Μοισίας, τής Μ. Σκυθίας και των δύο επαρχιών της Ρωμαϊκής Δακίας), μέχρι που αναγκάστηκε να υποχωρήσει στις Θερμοπύλες. Οι Ούννοι νίκησαν επίσης έναν δεύτερο Ρωμαϊκό στρατό στη Χερσόνησο τής Καλλίπολης.  Ο Καλλίνικος των Ρουφινιανών έγραψε στον Βίο τού Αγίου Υπατίου, ο οποίος ζούσε ακόμη στη Θράκη εκείνη την εποχή, ότι «περισσότερες από εκατό πόλεις καταλήφθηκαν, η Κωνσταντινούπολη σχεδόν κινδύνευσε, και οι περισσότεροι άνδρες τράπηκαν σε φυγή», αν και αυτό ήταν πιθανώς υπερβολικό. Η ειρήνη αποκαταστάθηκε μόνο όταν υπογράφηκε συνθήκη το φθινόπωρο του 447 Blues and Greens, the infamous factions of the Hippodrome of Constantinople. See Thompson (1999) pp. 100, ή ένα χρόνο αργότερα το 448. Με αυτή τη συνθήκη ο Ανατολικός Αυτοκράτορας Θεοδόσιος Β' συμφώνησε να καταβάλει στον Αττίλα φόρο 6.000 λιβρών χρυσού εκ των προτέρων, και 2.100 κιλών ετησίως.  Επιπλέον, δημιουργήθηκε μία ουδέτερη ζώνη στη Ρωμαϊκή επικράτεια. Αυτό εκτεινόταν σε μήκος 300 μιλίων από το Σινγίδουνον έως τίς Νόβες, με βάθος 100 μιλίων ή πέντε ημερών ταξίδι νότια τού Δούναβη, και λειτουργούσε ως ζώνη ασφαλείας.  

 Αναφορές 

 Πηγές 



 Martindale, J. R. (ed.). The Prosopography of the Later Roman Empire, Cambridge University Press, 1980, vol.2, 
 Thompson, E. A.; Heather, Peter. The Huns, Blackwell, 1999. ISBN 0-631-21443-7



Κατηγορία:Στρατιωτική ιστορία της Βουλγαρίας
Κατηγορία:Μάχες της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας