Βουλευτικές εκλογές της Κιργιζίας 2025

Πρόωρες βουλευτικές εκλογές διεξήχθησαν στην Κιργιζία στις 30 Νοεμβρίου 2025 για την εκλογή των μελών του Ανώτατου Συμβουλίου, μετά την αυτοδιάλυση του κοινοβουλίου τον Σεπτέμβριο του 2025. Οι εκλογές ήταν αρχικά προγραμματισμένες για τον Νοέμβριο του 2026.

 Υπόβαθρο  
Το 2024 η κυβέρνηση εφάρμοσε σημαντικές διοικητικές-εδαφικές μεταρρυθμίσεις, επανακαθορίζοντας τα όρια των αγροτικών δήμων (aiyl aimaks) και των πόλεων, αναδιοργανώνοντας τα τοπικά συμβούλια και αποσαφηνίζοντας τις αρμοδιότητες των τοπικών αρχών. Οι παρατηρητές σημείωσαν ότι αυτές οι μεταρρυθμίσεις δημιούργησαν μια αναντιστοιχία μεταξύ της κοινοβουλευτικής εκπροσώπησης και των νέων διοικητικών μονάδων.

Η πολιτική κατάσταση στη χώρα υπό τον πρόεδρο Σαντίρ Τζαπάροφ έχει περιγραφεί ως «ασφυκτική» και «ολοένα και πιο περιορισμένη».

 Συνταγματικές αλλαγές και εικασίες για πρόωρες εκλογές  
Οι εικασίες για πρόωρες βουλευτικές εκλογές ξεκίνησαν στις αρχές του 2025. Τον Φεβρουάριο ο Πρόεδρος της Βουλής Νουρλανμπέκ Τουργκουνμπέκ Ουουλού διέψευσε τις φήμες, επιβεβαιώνοντας ότι τόσο οι βουλευτικές όσο και οι προεδρικές εκλογές θα ακολουθούσαν τις συνταγματικά προγραμματισμένες ημερομηνίες τους. Ωστόσο, τον Απρίλιο του 2025 το κοινοβούλιο ενέκρινε μια συνταγματική τροποποίηση που μετέφερε τις επόμενες προεδρικές εκλογές για τον Ιανουάριο του 2027.

Στις 2 Ιουλίου 2025 ο πρόεδρος Τζαπάροφ πραγματοποίησε μια απροειδοποίητη επίσκεψη στη Μόσχα για να συναντηθεί με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, γεγονός που πυροδότησε φήμες ότι αναζητούσε τη στήριξη της Ρωσίας για τη διεξαγωγή πρόωρων εκλογών.

 Διάλυση του Κοινοβουλίου  
Στα μέσα Σεπτεμβρίου του 2025 μια ομάδα βουλευτών ξεκίνησε πρόταση για αυτοδιάλυση του Ανώτατου Συμβουλίου. Η ομάδα τόνισε ότι η διεξαγωγή των βουλευτικών εκλογών μαζί με τις προεδρικές τον Ιανουάριο του 2027 θα επιβάρυνε υπερβολικά την Κεντρική Εκλογική Επιτροπή (ΚΕΕ) και θα δημιουργούσε υλικοτεχνικές προκλήσεις.

Στις 24 Σεπτεμβρίου 2025 η 7η σύγκληση του Ανώτατου Συμβουλίου ψήφισε ομόφωνα την αυτοδιάλυσή του για πρώτη φορά στην ιστορία του Κιργιστάν. Από τους 90 εγγεγραμμένους βουλευτές, οι 84 ψήφισαν υπέρ. Στις 30 Σεπτεμβρίου 2025 ο πρόεδρος Τζαπάροφ υπέγραψε το διάταγμα που όριζε τις εκλογές για τις 30 Νοεμβρίου 2025.

 Εκλογικό σύστημα  
Βάσει των τροποποιήσεων του 2025 στον Συνταγματικό Νόμο «Περί Εκλογών του Προέδρου της Δημοκρατίας της Κιργιζίας και των Βουλευτών του Jogorku Kenesh», το Κιργιστάν αντικατέστησε το προηγούμενο μικτό εκλογικό του σύστημα με ένα νέο πλαίσιο πλειοψηφικής εκπροσώπησης. Το Ανώτατο Συμβούλιο θα συνεχίσει να αποτελείται από 90 βουλευτές, αλλά πλέον θα εκλέγονται από 30 πολυεδρικές περιφέρειες, καθεμία από τις οποίες εκλέγει τρεις αντιπροσώπους μέσω του συστήματος της ενιαίας μη μεταβιβάσιμης ψήφου (SNTV): κάθε ψηφοφόρος έχει μία ψήφο και εκλέγονται οι τρεις πρώτοι σε σταυρούς, υπό την προϋπόθεση ότι εκλέγεται τουλάχιστον ένας άνδρας και μία γυναίκα.

Αυτή η αλλαγή κατάργησε την προηγούμενη ρύθμιση της εκλογής βουλευτών εν μέρει μέσω ανοικτής αναλογικής με λίστα σε μια επικράτεια και εν μέρει μέσω μονοεδρικών περιφερειών με το σύστημα «ο πρώτος παίρνει την έδρα».

Η μεταρρύθμιση αποσκοπούσε στην απλούστευση της εκλογικής διαδικασίας, την εναρμόνιση της κοινοβουλευτικής εκπροσώπησης με τις τρέχουσες διοικητικές-εδαφικές μεταρρυθμίσεις και τη μείωση της ανισότητας μεταξύ των βουλευτών που εκλέγονται με κομματικές λίστες και εκείνων που εκλέγονται σε εκλογικές περιφέρειες. Ανεξάρτητοι υποψήφιοι μπορούν να διαγωνιστούν μαζί με τους υποψηφίους των κομμάτων, δίνοντας στους ψηφοφόρους την επιλογή να επιλέξουν είτε κομματικούς είτε μη κομματικούς υποψηφίους στην περιφέρειά τους.

 Εκλογικές περιφέρειες  
Τον Μάρτιο του 2025 η ΚΕΕ ξεκίνησε τη διαδικασία καθορισμού των ορίων με βάση προτάσεις των τοπικών αρχών, με τις περιφέρειες να έχουν κατά μέσο όρο περίπου 140.000 ψηφοφόρους. Εάν η έδρα ενός βουλευτή κενωθεί, αυτή πληρούται από τον υποψήφιο με τον επόμενο υψηλότερο αριθμό ψήφων στην εν λόγω περιφέρεια.

 Αποκλεισμός των Σοσιαλδημοκρατών  
Τον Νοέμβριο του 2024 το Περιφερειακό Δικαστήριο Σβερντλόφσκ του Μπισκέκ έθεσε τον ηγέτη του κόμματος των Σοσιαλδημοκρατών, Τεμιρλάν Σουλτανμπέκοφ, και τα μέλη του κόμματος Ιρίνα Καραμούσκινα και Ρόζα Τουρκσέβερ σε προσωρινή κράτηση με την κατηγορία της εξαγοράς ψήφων κατά τις εκλογές του Δημοτικού Συμβουλίου της Μπισκέκ το 2024. Μετά την έρευνα της Ανακριτικής Υπηρεσίας της Διεύθυνσης Εσωτερικών Υποθέσεων της πόλης της Μπισκέκ, το Αστικό Δικαστήριο της Μπισκέκ τον Απρίλιο του 2025 επικύρωσε τις καταδίκες τους, καταδικάζοντάς τους σε τρία χρόνια αναστολή και διατάσσοντας την καταβολή 12 εκατομμυρίων σομ ως αποζημίωση στα θύματα, μαζί με τη δήμευση περιουσίας.

Ως αποτέλεσμα της απόφασης, το Αστικό Δικαστήριο της Μπισκέκ, στις 15 Οκτωβρίου 2025, διατήρησε την προηγούμενη ετυμηγορία, αποκλείοντας έτσι το κόμμα των Σοσιαλδημοκρατών από τη συμμετοχή στις βουλευτικές εκλογές του 2025. Ο Τεμιρλάν Σουλτανμπέκοφ κατήγγειλε την απόφαση ως πολιτικά υποκινούμενη και ανακοίνωσε σχέδια για προσφυγή στο Ανώτατο Δικαστήριο του Κιργιστάν, χαρακτηρίζοντας την υπόθεση ως απόπειρα αποκλεισμού του κόμματός του από την εκλογική διαδικασία.

 Διεξαγωγή 

 Εγγραφή ψηφοφόρων  
Έως τις 29 Σεπτεμβρίου 2025 η Κεντρική Εκλογική Επιτροπή ανέφερε ότι 4.237.000 πολίτες είχαν εγγραφεί ως έχοντες δικαίωμα ψήφου στο Κιργιστάν. Σύμφωνα με την αντιπρόεδρο Αϊντάνα Ζουπούεβα, η κατανομή του εκλογικού σώματος θα πραγματοποιηθεί σε 30 περιφέρειες, καθεμία από τις οποίες περιλαμβάνει κατά μέσο όρο περίπου 140.000 ψηφοφόρους, με επιτρεπόμενη απόκλιση έως και 20%.

 Τεχνολογίες ψηφοφορίας 
Από το 2015 το Κιργιστάν συγκαταλέγεται στα πρώτα κράτη της περιοχής που εισήγαγαν ψηφιακές τεχνολογίες στην εκλογική διαδικασία. Εκείνη τη χρονιά εφαρμόστηκαν η βιομετρική ταυτοποίηση των ψηφοφόρων και οι αυτόματες κάλπες. Το 2025 η ΚΕΕ ανακοίνωσε τη χρήση ενός νέου τεχνολογικού συμπλέγματος «5 σε 1», το οποίο αναπτύχθηκε σε συνεργασία με προμηθευτές από τη Νότια Κορέα. Το σύστημα συνδυάζει βιομετρική ταυτοποίηση μέσω διαβατηρίων, βιντεοεπιτήρηση στα εκλογικά τμήματα και αυτοματοποιημένη επεξεργασία δεδομένων. Οι αξιωματούχοι τόνισαν ότι το σύστημα αυτό μειώνει το κόστος, επιταχύνει την ταυτοποίηση και αυξάνει τη διαφάνεια.

 Σύστημα εξ αποστάσεως ψηφοφορίας και ταυτοποίησης 
Τροποποιήσεις στον εκλογικό νόμο του Κιργιστάν εισήγαγαν τον μηχανισμό της διαδικτυακής ταυτοποίησης για την εξ αποστάσεως ψηφοφορία. Σύμφωνα με αυτό το σύστημα, οι πολίτες μπορούν να ψηφίσουν σε εκλογικό τμήμα εκτός της περιφέρειας κατοικίας τους, με το ψηφοδέλτιό τους να προσμετράται στην περιφέρεια της μόνιμης εγγραφής τους. Η μεταρρύθμιση παρουσιάστηκε ως μέτρο για τη διευκόλυνση της συμμετοχής των εσωτερικών μεταναστών και των πολιτών που βρίσκονται στο εξωτερικό. Τον Σεπτέμβριο του 2025 η ΚΕΕ πραγματοποίησε πιλοτική δοκιμή του συστήματος στην περιφέρεια Μπατκέν και ανέφερε ότι λειτούργησε με επιτυχία.

 Κανονισμοί προεκλογικής εκστρατείας  
Βάσει των ίδιων τροποποιήσεων, οι απαιτήσεις για τους υποψήφιους βουλευτές έγιναν αυστηρότερες. Οι υποψήφιοι για το Ανώτατο Συμβούλιο πρέπει να αποδεικνύουν γνώση της Κιργιζικής γλώσσας. Πολίτες με ποινικό μητρώο, ακόμη και αν οι καταδίκες έχουν ακυρωθεί λόγω παραγραφής, συμβιβασμού ή αποκατάστασης ζημιών, παραμένουν μη επιλέξιμοι για υποψηφιότητα.

Επιπλέον, η εκλογική εγγύηση για τους υποψηφίους αυξήθηκε στα 300.000 σομ, ενώ το μέγιστο ποσό χρηματοδότησης της προεκλογικής εκστρατείας για τις κομματικές λίστες αυξήθηκε στα 20 εκατομμύρια σομ. Η Επιτροπή εξέδωσε επίσης προειδοποιήσεις κατά της εξαγοράς ψήφων, της ελεγχόμενης ψηφοφορίας και των δόλιων ακτιβιστών.

 Χρηματοδότηση  
Η ΚΕΕ ενέκρινε προϋπολογισμό 700 εκατομμυρίων σομ για την οργάνωση των εκλογών. Από αυτά, 382,7 εκατομμύρια σομ διατέθηκαν για τις λειτουργικές ανάγκες της ΚΕΕ (εξοπλισμός, εκπαίδευση, αμοιβές), 259,2 εκατομμύρια σομ για τις περιφερειακές εκλογικές επιτροπές και 58 εκατομμύρια σομ για την οργάνωση της ψηφοφορίας στο εξωτερικό. Συνολικά, περισσότεροι από 25.000 συμμετέχοντες ενεπλάκησαν στην εκλογική διαδικασία.

 Αποτελέσματα  
Η Κεντρική Εκλογική Επιτροπή ανέφερε ότι η προσέλευση των ψηφοφόρων ανήλθε στο 36,9%. Σύμφωνα με τα προκαταρκτικά αποτελέσματα, 50 βουλευτές από το προηγούμενο κοινοβούλιο επανεξελέγησαν. Οι υπόλοιπες έδρες κερδήθηκαν από διάφορους επιχειρηματίες, ιδιοκτήτες επιχειρήσεων και κυβερνητικούς αξιωματούχους.

Στη 13η εκλογική περιφέρεια τα αποτελέσματα ακυρώθηκαν και σε όλους τους υποψηφίους που συμμετείχαν απαγορεύθηκε η συμμετοχή σε νέες εκλογές.

 Παραπομπές 

2025
Κιργιζια