Τράνζιτ (μυθιστόρημα)

Τράνζιτ () είναι μυθιστόρημα που έγραψε η Άννα Ζέγκερς κατά την αυτοεξορία της στο Μεξικό το 1941/1942 και το οποίο βασίζεται σε βιώματά της. Δημοσιεύτηκε στα αγγλικά και τα ισπανικά το 1944. Στα γερμανικά δημοσιεύτηκε σε εφημερίδα το 1947 και εκδόθηκε σε βιβλίο το 1948. Είναι ένα από τα σημαντικότερα έργα της γερμανικής λογοτεχνίας της εξορίας. 

Η υπόθεση διαδραματίζεται κυρίως στη Μασσαλία το φθινόπωρο του 1940, όπου συνωστίζονται χιλιάδες άνθρωποι - βετεράνοι του Ισπανικού Εμφυλίου Πολέμου, λιποτάκτες, Εβραίοι, συγγραφείς, καλλιτέχνες και Γερμανοί φυγάδες από τη Ναζιστική Γερμανία - περιμένοντας τα χαρτιά τους για να εγκαταλείψουν τη χώρα. 

Σε δέκα κεφάλαια, ξεδιπλώνεται η ιστορία ενός νεαρού Γερμανού ο οποίος έχει δραπετεύσει πρώτα από ένα γερμανικό στρατόπεδο συγκέντρωσης και στη συνέχεια από γαλλικό στρατόπεδο εργασίας. Καταφεύγει στο Παρίσι και τέλος στη Μασσαλία. Η ιστορία εκτείνεται σε αρκετούς μήνες του χειμώνα του 1940/41, κατά τους οποίους ο φυγάς πρέπει να αποφασίσει αν θα φύγει ή όχι από τη Γαλλία. Μοιραίες συναντήσεις - και ο έρωτάς του για μια γυναίκα, την ταυτότητα του συζύγου της οποίας έχει υιοθετήσει, ματαιώνουν επανειλημμένα τα σχέδιά του. Η ιστορία είναι δομημένη ως μονόλογος: σε ένα καφέ στη Μασσαλία, ο νεαρός πρόσφυγας αφηγείται σε έναν σιωπηλό ανώνυμο άγνωστο πώς έφτασε εκεί και γιατί η είδηση ​​ότι το πλοίο Μόντρεαλ, που μόλις έμαθαν ότι βυθίστηκε, τον επηρεάζει προσωπικά. Η αφήγηση δημιουργεί την εντύπωση ότι απευθύνεται απευθείας στον αναγνώστη. 

 Υπόθεση 
Η ιστορία διαδραματίζεται στη Γαλλία κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, μετά τη γερμανική εισβολή και κατοχή του βόρειου τμήματος της χώρας. Αν και η Μασσαλία βρισκόταν ακόμη στην Ελεύθερη ζώνη, όλοι ήταν βέβαιοι για την επικείμενη ολοκληρωτική κατοχή της Γαλλίας. Ο ανώνυμος, 27χρονος αφηγητής δραπέτευσε από ένα γερμανικό στρατόπεδο συγκέντρωσης το 1937 και διέφυγε στη Γαλλία. Με το ξέσπασμα του πολέμου, φυλακίστηκε ως ξένος εχθρός σε στρατόπεδο εργασίας κοντά στη Ρουέν.  Όταν η Βέρμαχτ πλησίαζε στο γαλλικό στρατόπεδο, οι Γάλλοι αποσύρθηκαν και επέτρεψαν στους κρατούμενους να φύγουν, χωρίς ταυτότητα ή άλλα έγγραφα. Έζησε το χάος στο τεράστιο ρεύμα προσφύγων Γάλλων που προσπαθούσαν να ξεφύγουν από τους Γερμανούς. Καθώς η διαδρομή διαφυγής για την Ελεύθερη Γαλλία ήταν κλειστή, πηγαίνει στο Παρίσι όπου βρίσκει καταφύγιο σε φίλους. Μια μέρα συναντά έναν πρώην συγκρατούμενό του, ο οποίος του ζητά να παραδώσει μια επιστολή σε έναν συγγραφέα ονόματι Βάιντελ. Όταν πηγαίνει στο ξενοδοχείο του Βάιντελ, πληροφορείται ότι ο συγγραφέας αυτοκτόνησε. Στη βαλίτσα του νεκρού, βρίσκει ένα ημιτελές χειρόγραφο και μια επιστολή από τη σύζυγο του Βάιντελ που τον ενημερώνει ​​ότι μια βίζα και χρήματα για το ταξίδι τον περιμένουν στο Μεξικανικό προξενείο στη Μασσαλία. Οι προσπάθειες να παραδώσει τη βαλίτσα στο Μεξικανικό προξενείο στο Παρίσι αποτυγχάνουν, οπότε την παίρνει μαζί του. 

Ταξιδεύει στη Μασσαλία με πλαστά χαρτιά με το όνομα Ζάιντλερ. Περιγράφει το χάος της πόλης που σφύζει από ανθρώπους από όλη την Ευρώπη, οι οποίοι απεγνωσμένα προσπαθούν να ξεφύγουν από τους Ναζί. Έρχεται αντιμέτωπος με τις πολύπλοκες διαδικασίες που απαιτούνται για να ταξιδέψει στο εξωτερικό: εκτός από βίζα για τη χώρα προορισμού, άδεια εξόδου και εισιτήριο για το πλοίο, απαιτούνται και οι άδειες διέλευσης - άδειες για να διασχίσει άλλες χώρες κατά τη διάρκεια του ταξιδιού. Περνάει τον περισσότερο χρόνο του σε καφετέριες, όπου συναντά άλλους που επίσης περιμένουν πλήττοντας, ενώ το φαγητό και το αλκοόλ γίνονται ολοένα και πιο σπάνια. Για να περάσει η ώρα του, προσπαθεί για άλλη μια φορά να αφήσει τη βαλίτσα του Βάιντελ στο Μεξικανικό προξενείο. Εκεί, λανθασμένα τον θεωρούν ως τον ίδιο τον Βάιντελ. 

Μια μυστηριώδης γυναίκα που συχνάζει στα καφέ είναι η Μαρί, η σύζυγος του Βάιντελ, η οποία απεγνωσμένα θέλει να φύγει από τη Γαλλία, δεν γνωρίζει ότι ο άνδρας της έχει πεθάνει και τον ψάχνει μάταια στα καφέ και τα εστιατόρια. Ο αφηγητής την ερωτεύεται και προσπαθεί να κανονίσει ώστε να φύγει μαζί της χωρίς να της αποκαλύψει ότι έχει υιοθετήσει την ταυτότητα του συζύγου της. Το σχέδιό του αποτυγχάνει, καθώς δεν μπορεί να την πείσει για τον θάνατο του Βάιντελ, και η Μαρί φεύγει με το Μόντρεαλ, το οποίο  βυθίστηκε από νάρκη. Ο ίδιος παρέμεινε στη Γαλλία, όπου βρήκε δουλειά και σπίτι σε ένα αγρόκτημα.

 Αυτοβιογραφικά στοιχεία 
Το μυθιστόρημα - που αναμιγνύει αληθινά γεγονότα με μυθοπλασία - περιέχει πολλές προφανείς αναφορές στη ζωή της Άννας Ζέγκερς: αρχικά εγκατέλειψε το 1933 τη Ναζιστική Γερμανία και το 1940 έφυγε από το Παρίσι για τη Μασσαλία, αναζητώντας καταφύγιο στο Μεξικό. Άρχισε να γράφει το μυθιστόρημα τον Μάρτιο του 1941 στη Μασσαλία, όπου παρέμεινε για περίπου τρεις μήνες μέσα στην αγωνία και τον φόβο - στη Γαλλία του Βισύ, ενώ τμήματα του πληθυσμού ήταν αντιγερμανικά, υπήρχαν επίσης Γάλλοι που συνεργάζονταν με τις γερμανικές δυνάμεις κατοχής και παρόλο που η Μασσαλία ήταν το τελευταίο «ελεύθερο» υπερπόντιο λιμάνι, πολλοί Εβραίοι συνελήφθησαν εκεί. Ο γιος της, τότε 15 ετών, επιβεβαίωσε αργότερα ότι χρειάστηκε να περιμένουν για πολύ καιρό για να αποκτήσουν τα απαραίτητα έγγραφα για να ταξιδέψουν στο Μεξικό.

Ο σύζυγος της Ζέγκερς φυλακίστηκε σε στρατόπεδο συγκέντρωσης και οι συνάδελφοί της συγγραφείς Βάλτερ Μπένγαμιν και Ερνστ Βάις αυτοκτόνησαν στη Γαλλία όταν έμαθαν ότι η χώρα κατελήφθη - η συγγραφέας επιβεβαίωσε σε αρκετές επιστολές της ότι το πρότυπο του Βάιντελ ήταν ο Βάις. Τονίζει επίσης τη βοήθεια του Μεξικανικού προξενείου: ο Γενικός Πρόξενος Ζιλμπέρτο ​​Μπόσκες εξέδωσε βίζες για το Μεξικό σε συνολικά 40.000 πρόσφυγες και έμεινε στην ιστορία ως ο «Μεξικανός Σίντλερ».

 Μετάφραση στα ελληνικά 

 Τράνζιτο, μτφ. Γιώργος Δεπάστας, εκδ. Άγρα, 2006 

 Διασκευές 

 Transit (1991), γαλλική ταινία του Ρενέ Αλιό
 Transit (2018), ταινία σε σκηνοθεσία του Κρίστιαν Πέτζολντ 

 Παραπομπές 


Κατηγορία:Γερμανικά μυθιστορήματα
Κατηγορία:Μυθιστορήματα που έγιναν ταινίες
Κατηγορία:Μυθιστορήματα του Β' Παγκοσμίου Πολέμου