Μουχαμάντ ιμπν Σουλαϊμάν ιμπν Αλί

Ο Mουχαμάντ ιμπν Σουλαϊμάν ιμπν Αλί ιμπν Αμπντ Αλάχ ιμπν Αμπάς , αραβ.: : محمد بن سليمان بن علي بن عبد الله بن عباس ( - 789) ήταν μέλος τής δυναστείας των Αββασιδών, ο οποίος διετέλεσε επαρχιακός κυβερνήτης τής Κούφα και τής Βασόρας, καθώς και των εξαρτώμενων περιοχών της στον Περσικό Κόλπο, για το μεγαλύτερο μέρος τής ζωής του. Έπαιξε επίσης ηγετικό ρόλο στην καταστολή των φιλο-Αλιδικών εξεγέρσεων του 762–763 και τού 786, και βοήθησε στην εξασφάλιση τής ειρηνικής ανόδου στον θρόνο τού χαλίφη αλ-Μαχντί το 775. Η τεράστια περιουσία του κατασχέθηκε μετά το τέλος του από τον χαλίφη Χαρούν αλ-Ρασίντ.

 Προέλευση και χαρακτήρας 
Ο Μωάμεθ ήταν εξάδελφος των δύο πρώτων Αββασιδών χαλιφών, τού Αμπούλ-Αμπάς αλ-Σαφάχ και τού Αμπού Τζαφάρ αλ-Μανσούρ.  Ο πατέρας του, Σουλεϊμάν ιμπν Αλί αλ-Χασιμί, είχε υπηρετήσει για μεγάλο χρονικό διάστημα ως κυβερνήτης τής Βασόρας. Ο Σουλεϊμάν συγκέντρωσε τεράστια κτήματα στην περιοχή, τα οποία μετέτρεψε σε πραγματικό φέουδο, ανεγείροντας ένα νέο παλάτι κυβερνήτη, και αναλαμβάνοντας διάφορα δημόσια έργα στην πόλη. Μετά το τέλος του το 759/60, τη θέση αυτή κληρονόμησαν ο Μουχαμάντ και ο αδελφός του Τζαφάρ.  Ο ιστορικός Χιού Ν. Κένεντι τον χαρακτηρίζει ως «τον πιο ικανό και σημαντικό τής νεότερης γενιάς τής οικογένειας των Αββασιδών»,  και φαίνεται να απολάμβανε την εκτίμηση τού αλ-Μανσούρ: ο ιστορικός αλ-Ταμπαρί αναφέρει, ότι όταν ο μεγαλύτερος αδελφός τού Μουχαμάντ, Τζαφάρ, κάποτε παραπονέθηκε ότι έλαβε μία δωρεά μόνο τη μισή από αυτή τού αδελφού του, ο χαλίφης απάντησε ότι «όπου και αν στραφούμε, βρίσκουμε κάποια ίχνη τού Μουχάμαντ σε αυτήν και κάποιο μέρος των δώρων του στο σπίτι μας, ενώ εσείς δεν κάνετε τίποτε από αυτά».  Ως στενό μέλος τής δυναστείας, και επιπλέον ως κάποιος που προφανώς δεν είχε ποτέ κάποια φιλοδοξία για τον θρόνο, ήταν ένας από τούς λίγους ξένους, στους οποίους επετράπη η είσοδος στα εσωτερικά διαμερίσματα τού παλατιού τού χαλίφη. 

 Σταδιοδρομία 
δεξιά|μικρογραφία|280x280εσ|Χάρτης τού Ιράκ τής εποχής των Αββασιδών.
Ο Μουχαμάντ έγινε γνωστός κατά τη διάρκεια τής εξέγερσης τού Μουχαμάντ αλ-Ναφς αλ-Ζακιγιά το 762, όπου, παρά το νεαρό τής ηλικίας του -ήταν στις αρχές τής δεκαετίας των 20- έπαιξε σημαντικό ρόλο στις προσπάθειες των Αββασιδών να καταστείλουν την εξέγερση.  Ο Μουχαμάντ βρισκόταν στη Βασόρα εκείνη την εποχή, και συνέλαβε αρκετούς Αλίδες αντάρτες, που κατέφυγαν στην πόλη, και τούς έφερε ενώπιον τού αλ-Μανσούρ.  Λίγο αργότερα, ο αδελφός τού Μουχαμάντ αλ-Ναφς αλ-Ζακιγιά, Ιμπραχίμ, εξεγέρθηκε και στη Βασόρα. Ο Μουχαμάντ ιμπν Σουλεϊμάν και ο αδελφός του Τζαφάρ προσπάθησαν να την καταστείλουν, συγκεντρώνοντας βιαστικά μία δύναμη περίπου 600 δικών τους υπηρετών, αλλά απέτυχαν. Εκδιωγμένοι από τη Βασόρα, έγραψαν στον αλ-Μανσούρ για να τον ενημερώσουν για τα γεγονότα.  Όταν οι δυνάμεις των Αββασιδών υπό τον Ισά ιμπν Μουσά αντιμετώπισαν τον Ιμπραήμ τον Ιανουάριο του 763, ο Μουχαμάντ και ο Τζαφάρ επιτέθηκαν στις δυνάμεις των επαναστατών από τα νώτα, εξασφαλίζοντας τη νίκη για τούς Αββασίδες. 

Μετά την αποτυχία τής εξέγερσης, διορίστηκε κυβερνήτης τής Βασόρας, αντικαθιστώντας τον Σαλμ ιμπν Κουταϊμπά το 763/4.  Τον επόμενο χρόνο, διορίστηκε κυβερνήτης τής Κούφα, αντικαθιστώντας τον Ισά ιμπν Μουσά, ο οποίος μόλις είχε υποβιβαστεί στη σειρά διαδοχής κάτω από τον γιο τού αλ-Μανσούρ, αλ-Μαχντί. Ο Ισά αρνήθηκε να συναινέσει στον υποβιβασμό του, επομένως ο διορισμός τού Μωάμεθ ήταν μία σκόπιμη περιφρόνηση προς αυτόν από τον χαλίφη.  Ο Μουχαμάντ εξακολουθεί να καταγράφεται ως κυβερνήτης τής Κούφα μέχρι το 772, όταν αντικαταστάθηκε από τον Αμρ ιμπν Ζουχάιρ αλ-Νταμπί (αν και ο μεταγλωττιστής τού 9ου αι. Ούμαρ ιμπν Σάμπα ισχυρίζεται ότι απολύθηκε το 770). 

Το φθινόπωρο τού 775, ήταν μεταξύ των κορυφαίων μελών τής δυναστείας που συνόδευσαν τον αλ-Μανσούρ στο προσκύνημα, όπου ο χαλίφης απεβίωσε στις 7 Οκτωβρίου.  Κατά τη διάρκεια των επακόλουθων, βοήθησε να διασφαλιστεί η ειρηνική μετάβαση τής εξουσίας. Ο αλ-Ταμπαρί αναφέρει, ότι όταν οι διοικητές τού στρατού έδωσαν τον όρκο πίστης τού αλ-Μαχντί σε αυτόν, μόνο ένας από αυτούς, ο Αλί ιμπν Ισά ιμπν Μαχάν, προσπάθησε να αντισταθεί, επισημαίνοντας τούς ισχυρισμούς τού Ισά ιμπν Μουσά. Ο Μουχαμάντ φέρεται να τον χαστούκισε στο πρόσωπο και τον επέπληξε, και μάλιστα σκέφθηκε να τον αποκεφαλίσει, μέχρι που ο Αλί υποχώρησε, και έδωσε τον όρκο.  Ο Μουχαμάντ στάλθηκε στη συνέχεια με τον αλ-Αμπάς ιμπν Μουχαμάντ για να δώσουν τον όρκο στον λαό τής Μέκκας.  Ο Μουχαμάντ νυμφεύτηκε επίσης την κόρη τού αλ-Μαχντί, την Αμπασά.  
μικρογραφία|280x280εσ|Αργυρό ντιρχάμ τού χαλίφη αλ-Μαχντί, που κόπηκε στη Βαγδάτη το 778/9.
Καταγράφεται και πάλι ως κυβερνήτης τής Βασόρας από το 776/7–780/1, καθώς και ως κυβερνήτης των εξαρτώμενων περιοχών τού Τίγρη, τού Μπαχρέιν, τού Ομάν, τού Αχβάζ και τού Φαρς.  Το 777/8 ανέλαβε την επέκταση τού μεγάλου τζαμιού τής Βασόρας, κατόπιν εντολής τού αλ-Μαχντί.  Σύμφωνα με τον αλ-Ταμπαρί, ο αλ-Μαχντί την ίδια χρονιά τού έδωσε επίσης την κυβερνητική θέση τού Σιντ, στην οποία διόρισε τον Αμπντ αλ-Μαλίκ ιμπν Σιχάμπ αλ-Μισμαΐ ως αναπληρωτή του.  Υποστήριζε τον διάσημο τραγουδιστή Ιμπραήμ αλ-Μοσουλί και τού απαγόρευσε ζηλότυπα να φύγει από τη Βασόρα, μέχρι που ένας από τούς ευνούχους τής αυλής τού αλ-Μαχντί άκουσε τον Ιμπραήμ να τραγουδάει, και ενημέρωσε τον χαλίφη για τα ταλέντα του.  Ο Μουχαμάντ απολύθηκε το 780/1, προφανώς εν μέσω κατηγοριών για υπεξαίρεση, επειδή ο αλ-Μαχντί έστειλε τον δικό του γραμματέα υπεύθυνο για τη φορολογία στην πόλη, και διέταξε τη σύλληψη και την έρευνα των αξιωματούχων τού Μουχαμάντ.  Ο Μουχαμάντ επέστρεψε στη θέση του στη Βασόρα το 783/4. 

Το 786 συμμετείχε στο προσκύνημα μαζί με άλλα μέλη τής δυναστείας, και συμπτωματικά, συμμετείχε στην καταστολή τής εξέγερσης των Αλιδών με επικεφαλής τον ανιψιό τού Μουχαμάντ αλ-Ναφς αλ-Ζακιγιά, Χουσεΐν. Παίρνοντας τη δική του ένοπλη ακολουθία, κατέλαβε τη Μέκκα και νίκησε τούς Αλίδες και τούς οπαδούς τους στη Μάχη τού Φακχ στις 11 Ιουνίου.   Αναφέρεται ξανά ως κυβερνήτης τής Βασόρας και των εξαρτημάτων της (που τώρα περιλαμβάνει τη Γιαμάμα) από το 785/6 και μετά,  και εξακολουθούσε να κατέχει το αξίωμα, όταν απεβίωσε στα μέσα Νοεμβρίου 789.  

Κληρονομώντας τον αποτελεσματικό έλεγχο ενός σημαντικού εμπορικού κέντρου όπως η Βασόρα, ο Μουχαμάντ έγινε εξαιρετικά πλούσιος.  Μετά το τέλος του, ο πλούτος του, που φέρεται να ανερχόταν σε 60.000.000 ντιρχάμ, κατασχέθηκε από τον χαλίφη Χαρούν αλ-Ρασίντ.  Ο Μουχαμάντ φαίνεται επίσης να ήταν «μεγάλος θησαυριστής», ο οποίος δεν πέταξε ποτέ τίποτε.  Ο Αλ-Ταμπαρί αναφέρει ότι οι πράκτορες τού Χαρούν βρήκαν έναν τεράστιο θησαυρό από υπάρχοντα, από πολύτιμα δώρα που στάλθηκαν από τις επαρχίες που κυβερνούσε, ακόμη και τα διάφορα είδη ρούχων που φορούσε κατά τη διάρκεια τής ζωής του, μέχρι τα λεκιασμένα από μελάνι ρούχα που φορούσε στη σχολή τού Κορανίου . Βρήκαν επίσης τεράστιες ποσότητες βαλσάμων και τροφίμων, ειδικά ψαριών, τα οποία είχαν χαλάσει και πετάχτηκαν ανεπίσημα στον δρόμο, έξω από το παλάτι τού Μουχαμάντ στο αλ-Μιρμπάντ, το εμπορικό κέντρο τής πόλης.   Η δυσοσμία ήταν τέτοια, που οι κάτοικοι τής Βασόρας αναγκάστηκαν να αποφεύγουν την περιοχή για αρκετές ημέρες.   Μετά το τέλος του και την απώλεια τής περιουσίας του, οι απόγονοί του έχασαν την εξέχουσα θέση τους. 

 Αναφορές 

 Πηγές 

 Bosworth, C. E., ed. (1989). The History of al-Ṭabarī, Volume XXX: The ʿAbbāsid Caliphate in Equilibrium: The Caliphates of Mūsā al-Hādī and Hārūn al-Rashīd, A.D. 785–809/A.H. 169–192. SUNY Series in Near Eastern Studies. Albany, New York: State University of New York Press. ISBN 978-0-88706-564-4.

 Kennedy, Hugh, ed. (1990). The History of al-Ṭabarī, Volume XXIX: Al-Mansūr and al-Mahdī, A.D. 763–786/A.H. 146–169. SUNY Series in Near Eastern Studies. Albany, New York: State University of New York Press. ISBN 978-0-7914-0142-2. 


 McAuliffe, Jane Dammen, ed. (1995). The History of al-Ṭabarī, Volume XXVIII: The ʿAbbāsid Authority Affirmed: The Early Years of al-Mansūr, A.D. 753–763/A.H. 136–145. SUNY Series in Near Eastern Studies. Albany, New York: State University of New York Press. ISBN 978-0-7914-1895-6.

Κατηγορία:Αββασίδες κυβερνήτες