Λυοφιλίωση

Λυοφιλίωση ή κρυοξήρανση (αγγλ. lyophilization, freeze-drying) είναι μέθοδος αφυδάτωσης υλικών, κατά την οποία το νερό απομακρύνεται με εξάχνωση, μετά από κατάψυξη του προϊόντος ή του υλικού και εφαρμογή κενού. Η τεχνική αυτή χρησιμοποιείται ευρέως στη βιομηχανία τροφίμων, στη φαρμακευτική, στη βιοτεχνολογία και στη συντήρηση βιολογικών υλικών, όπως π.χ. ξύλου.

 Γενικά 
Οι πρώτες εφαρμογές της λυοφιλίωσης αναπτύχθηκαν στις αρχές του 20ού αιώνα, κυρίως για τη συντήρηση βιολογικών δειγμάτων και ορών. Η μέθοδος γνώρισε ευρεία διάδοση μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν χρησιμοποιήθηκε για τη συντήρηση φαρμάκων και εμβολίων.

Η λυοφιλίωση βασίζεται στο φαινόμενο της εξάχνωσης, δηλαδή τη μετάβαση του νερού από τη στερεή απευθείας στην αέρια φάση, χωρίς να μεσολαβεί υγρή φάση. Η διαδικασία πραγματοποιείται υπό πολύ χαμηλή πίεση και ελεγχόμενη θερμοκρασία, ώστε να διατηρείται η δομή και η χημική σύσταση του υλικού.

 Στάδια της διαδικασίας 
Η λυοφιλίωση περιλαμβάνει τρία βασικά στάδια:
 Κατάψυξη: το προϊόν ψύχεται ώστε το νερό να μετατραπεί σε πάγο.
 Πρωτογενής ξήρανση: ο πάγος απομακρύνεται με εξάχνωση υπό κενό.
 Δευτερογενής ξήρανση: απομακρύνεται το υπολειπόμενο δεσμευμένο νερό.

 Εφαρμογές 
Η λυοφιλίωση χρησιμοποιείται σε πολλούς τομείς:
 Τρόφιμα: παραγωγή στιγμιαίου καφέ, αποξηραμένων φρούτων και γευμάτων υψηλής διατροφικής αξίας.
 Φαρμακευτική: συντήρηση εμβολίων, αντιβιοτικών και πρωτεϊνικών φαρμάκων.
 Βιολογία και ιατρική: αποθήκευση κυττάρων, ενζύμων και βιολογικών δειγμάτων.
 Πολιτιστική κληρονομιά: συντήρηση υγρών αρχαιολογικών ευρημάτων, οργανικών υλικών και χειρογράφων.

Η τεχνική αυτή χαρακτηρίζεται από σημαντικά πλεονεκτήματα, όπως, τη διατήρηση της δομής και της βιολογικής δραστικότητας των υλικών υπό ξήρανση, τη μεγάλη διάρκεια ζωής των προϊόντων, και την ταχεία επανυδάτωση τους.

Ωστόσο, έχει ένα υψηλό κόστος εξοπλισμού και λειτουργίας, είναι χρονοβόρος διαδικασία, και έχει υψηλές ενεργειακές απαιτήσεις.

 Δείτε επίσης 
 Αφυδάτωση
 Ξήρανση
 Συντήρηση τροφίμων

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Τεχνολογία τροφίμων
Κατηγορία:Βιομηχανικές διεργασίες
Κατηγορία:Βιοτεχνολογία