Προεδρική εκλογή στο Σουρινάμ 2025

Η προεδρική εκλογή του Σουρινάμ 2025 διεξήχθη στις  προκειμένου να εκλεγεί μέσω έμμεσης ψηφοφορίας ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας του Σουρινάμ.

Η ψηφοφορία αυτή πραγματοποιήθηκε λίγους μήνες μετά τις βουλευτικές εκλογές του Μαΐου και την πολιτική αλλαγή που ακολούθησε, με τη νίκη του Εθνικού Δημοκρατικού Κόμματος (NDP) έναντι του Προοδευτικού Μεταρρυθμιστικού Κόμματος (VHP) του απερχόμενου προέδρου Τσαν Σαντόχι.

Επικεφαλής του NDP, η Γιένιφερ Χέερλινγκς-Σίμονς εξελέγη στην προεδρία ελλείψει αντιπάλων, καθώς το κόμμα της σχημάτισε συνασπισμό με αρκετά κόμματα συγκεντρώνοντας ευρεία πλειοψηφία στην εθνοσυνέλευση.

 Ιστορικό  
 Πολιτική αλλαγή του 2020  
μικρογραφία|αριστερά|130px|Τσαν Σαντόχι. Ο απερχόμενος πρόεδρος, Τσαν Σαντόχι, εξελέγη στις 13 Ιουλίου 2020 για πενταετή θητεία, μετά τη νίκη της παράταξής του, του Προοδευτικού Μεταρρυθμιστικού Κόμματος (VHP), στις βουλευτικές εκλογές του Μαΐου 2020. Το VHP ήρθε πράγματι πρώτο, επιτυγχάνοντας το καλύτερο εκλογικό του αποτέλεσμα από το 1973. Το Εθνικό Δημοκρατικό Κόμμα (NDP), που κατέλαβε τη δεύτερη θέση, υπέστη από την πλευρά του μια σημαντική ήττα, χάνοντας την απόλυτη πλειοψηφία των εδρών του.. Ο σχηματισμός ενός συνασπισμού μεταξύ του VHP, του Γενικού Κόμματος Απελευθέρωσης και Ανάπτυξης (ABOP), του Εθνικού Κόμματος του Σουρινάμ (NPS) και του Pertjajah Luhur (PL), οδήγησε στην κυριαρχία του στην εθνοσυνέλευση, σε τέτοιο βαθμό που το NDP παραιτήθηκε από την κατάθεση υποψηφιότητας. Η εκλογή του Τσαν Σαντόχι στην προεδρία και του Ρόνι Μπρούνσβαϊκ στην αντιπροεδρία πραγματοποιήθηκαν έτσι δια βοής, ελλείψει άλλων υποψηφιοτήτων....

Η εκλογή του 2020 έθεσε έτσι τέλος στην προεδρία του ηγέτη του NDP, Ντέσι Μπάουτερσε. Πρόεδρος του Εθνικού Στρατιωτικού Συμβουλίου το 1980 και το 1982 έπειτα από πραξικόπημα, ο Μπάουτερσε καταδικάστηκε από στρατοδικείο του Σουρινάμ σε 20 χρόνια κάθειρξη για τις Σφαγές του Δεκεμβρίου 1982, κατά τις οποίες δολοφονήθηκαν 15 πολιτικοί αντίπαλοι στο Οχυρό Ζηλανδία. Προστατευόμενος μέχρι τότε από την προεδρική του ασυλία, διέφυγε και πέθανε στα τέλη Δεκεμβρίου του 2024. Αντικαταστάθηκε στην ηγεσία του NDP από την Γιένιφερ Χέερλινγκς-Σίμονς.

 Βουλευτικές εκλογές του 2025  
μικρογραφία|130px|Γιένιφερ Χέερλινγκς-Σίμονς. 

Οι βουλευτικές εκλογές που διοργανώθηκαν στις  οδήγησαν στην απώλεια της εξουσίας για το VHP. Το τελευταίο έχασε την πρώτη θέση και αρκετές έδρες προς όφελος του NDP. Το VHP φέρεται να επλήγη από πολυάριθμα σκάνδαλα διαφθοράς καθώς και από τη μη δημοφιλή πολιτική λιτότητας. Αν και ο απερχόμενος συνασπισμός εξακολουθούσε να διαθέτει πλειοψηφία στην εθνοσυνέλευση, η εκλογική αποτυχία του VHP να διατηρηθεί στην κορυφή οδήγησε τους συμμάχους του —οι οποίοι κατηγορούσαν το VHP για υπερβολικό έλεγχο στην κυβερνητική πολιτική— να προσεγγίσουν το NDP. Η Γιένιφερ Χέερλινγκς-Σίμονς κατάφερε να συγκεντρώσει γύρω από το κόμμα της έναν ευρύ συνασπισμό, στον οποίο συμμετείχαν όλα τα κόμματα εκτός του VHP που έλαβαν εκπροσώπηση στην εθνοσυνέλευση. Σε αυτούς προστέθηκαν το Alternative 20 (A20) και η Αδελφότητα και Ενότητα στην Πολιτική (BEP), συγκεντρώνοντας συνολικά 34 έδρες από τις 51. Με μια τέτοια πλειοψηφία, η οποία αγγίζει οριακά τα δύο τρίτα του συνόλου των μελών του κοινοβουλίου, η ηγέτιδα του NDP ήταν σχεδόν βέβαιο ότι θα κέρδιζε τις προεδρικές εκλογές του 2025.

 Τρόπος εκλογής  
Το Σουρινάμ αποτελεί μία από τις λίγες χώρες με κοινοβουλευτικό σύστημα που διαθέτει ισχυρό επικεφαλής της εκτελεστικής εξουσίας, ο οποίος είναι ταυτόχρονα αρχηγός του κράτους και της κυβέρνησης, αλλά εκλέγεται με έμμεση ψηφοφορία από το κοινοβούλιο για θητεία αντίστοιχη με τη δική του. Μετά από κάθε βουλευτική εκλογή, η Εθνοσυνέλευση εκλέγει τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας με ενισχυμένη πλειοψηφία των δύο τρίτων. Οι υποψήφιοι πρέπει να είναι τουλάχιστον τριάντα ετών, να έχουν την ιθαγένεια και να κατοικούν στο Σουρινάμ τα τελευταία έξι χρόνια. Εάν κανένας από αυτούς δεν συγκεντρώσει τον απαιτούμενο αριθμό ψήφων μετά από δύο γύρους ψηφοφορίας, η Εθνοσυνέλευση καθώς και τα Συμβούλια των 10 διαμερισμάτων και των 63 δήμων της χώρας συνέρχονται σε Ενωμένη Λαϊκή Συνέλευση (Verenigde Volksvergadering) για να εκλέξουν έναν υποψήφιο με σχετική πλειοψηφία.

 Οργάνωση  
Η υποβολή των υποψηφιοτήτων ξεκίνησε στις 29 Ιουνίου. Παρά τον συνασπισμό που σχηματίστηκε από το NDP, οι διαπραγματεύσεις συνεχίστηκαν στο παρασκήνιο, με τον Σαντόχι να προβάλλει τον αριθμό των προτιμησιακών ψήφων που έλαβε απευθείας στο όνομά του κατά τις βουλευτικές εκλογές (45.745 έναντι 41.510 της Χέερλινγκς-Σίμονς) για να τονίσει τη νομιμότητά του και να προκαλέσει ανατροπές στις συμμαχίες. Η αλλαγή μίας και μόνο έδρας θα εμπόδιζε την υποψήφια του NDP να εκλεγεί με την ενισχυμένη πλειοψηφία, οδηγώντας στη διεξαγωγή Ενωμένης Λαϊκής Συνέλευσης με τη συμμετοχή των 51 βουλευτών και 906 δημοτικών συμβούλων της χώρας.

Οι βουλευτές όφειλαν να εκλέξουν νέο πρόεδρο πριν από τις 16 Ιουλίου, ημερομηνία λήξης της θητείας του απερχόμενου προέδρου. Κατά την πρώτη συνεδρίαση της εθνοσυνέλευσης στις 30 Ιουνίου, οι βουλευτές εξέλεξαν πρόεδρο της Εθνοσυνέλευσης τον πρώην αντιπρόεδρο Ασίν Αντίν, μέλος του NDP, με 34 ψήφους υπέρ. Αν και μέλος του ABOP, που συμμετέχει στον κυβερνητικό συνασπισμό, ο απερχόμενος αντιπρόεδρος Ρόνι Μπρούνσβαϊκ δέχθηκε να μην θέσει ξανά υποψηφιότητα, υπέρ του υποψηφίου του Εθνικού Κόμματος, Γκρέγκορι Ρούσλαντ, καθώς το ABOP έλαβε ως αντάλλαγμα αρκετά υπουργεία στη νέα κυβέρνηση.

Στις 2 Ιουλίου, καθώς το κυβερνών VHP δεν κατάφερε να σχηματίσει επαρκή συνασπισμό, το κόμμα ανακοίνωσε την απόφασή του να μην παρουσιάσει υποψήφιο για την προεδρία ούτε για την αντιπροεδρία και επέλεξε να περάσει στην αντιπολίτευση. Την επόμενη ημέρα έληξε η προθεσμία υποβολής υποψηφιοτήτων, γεγονός που εξασφάλισε τη νίκη της Χέερλινγκς-Σίμονς και του συνυποψηφίου της Γκρέγκορι Ρούσλαντ, οι οποίοι ήταν πλέον οι μοναδικοί υποψήφιοι στην ψηφοφορία.

 Αποτελέσματα  
Ελλείψει αντιπάλων, η Γιένιφερ Χέερλινγκς-Σίμονς και ο Γκρέγκορι Ρούσλαντ εξελέγησαν στην προεδρία και την αντιπροεδρία της Δημοκρατίας στις 6 Ιουλίου δια βοής. Σε ηλικία 71 ετών, η Γιένιφερ Χέερλινγκς-Σίμονς έγινε η πρώτη γυναίκα πρόεδρος του Σουρινάμ. Η τελετή ορκωμοσίας πραγματοποιήθηκε στις 16 Ιουλίου. Με την ευκαιρία αυτή, η νέα πρόεδρος υποσχέθηκε κυρίως να επενδύσει τα σημαντικά έσοδα από το πετρέλαιο στη νεολαία, την επισιτιστική ανεξαρτησία, την εκπαίδευση και την υγεία.

Η κυβέρνησή της καλείται έτσι να διαχειριστεί την εισροή εσόδων από την εκμετάλλευση των πρόσφατα ανακαλυφθέντων υπεράκτιων πετρελαιοφόρων πεδίων, με την έναρξη της εκμετάλλευσης να προγραμματίζεται για το 2028 για μια παραγωγή 220.000 βαρελιών την ημέρα, έναντι περίπου 5.000 προηγουμένως. Το Σουρινάμ αναμένεται, κατά συνέπεια, να επωφεληθεί από μια νέα ετήσια πρόσοδο σημαντικού ύψους, σε μια χώρα όπου το 20% του πληθυσμού ζει ακόμη κάτω από το όριο της φτώχειας.

 Παραπομπές  

Σουρινάμ προεδρικ
2025 προεδρ