Οι Γραικοί

Το Εμβατήριο "Οι Γραικοί", γνωστό επίσης ως "Μη φοβείσθε Γραικοί" ή "Άσμα Προτρεπτικόν", είναι ένα ιδιαίτερα σημαντικό και διαδεδομένο πατριωτικό μουσικό κομμάτι που συνέδεσε την πορεία του με τους αγώνες του Ελληνισμού κατά τον 19ο αιώνα. Πρόκειται για μελοποιημένο εμβατήριο της περιόδου της Τουρκοκρατίας, το οποίο απέκτησε πανελλήνια απήχηση και διεθνή αναγνώριση.

 Ιστορική Προέλευση και Αρχική Διάδοση 
Το "Μη φοβείσθε Γραικοί" αποτελεί τη μελοποίηση ενός φιλοευρωπαϊκού επαναστατικού ποιήματος, οι στίχοι του οποίου ήταν ήδη διαδεδομένοι στον ελληνικό χώρο κατά τον 19ο αιώνα, πριν την Ένωση των Επτανήσων.

 Συνθέτης: Ο μουσουργός της συγκεκριμένης, δημοφιλούς εκδοχής του εμβατηρίου παραμένει επισήμως άγνωστος. Ωστόσο, η ισχυρή παράδοση θέλει ως συνθέτη τον Κεφαλονίτη μουσουργό της Επτανησιακής Σχολής Νικόλαο Τζανή Μεταξά (1825 - 1907), ο οποίος ήταν ριζοσπάστης, μαθητής του Διονυσίου Λαυράγκα και γνωστός για το συνθετικό του έργο για μπάντα.
 Στιχουργική Πηγή: Οι στίχοι του φαίνεται να περιλαμβάνονται στη συλλογή του Ν. Αγγελίδη «Ανθολογία ήτοι συλλογή ασμάτων ηρωικών», η οποία εκδόθηκε στην Αθήνα το 1864.
 Απήχηση: Κατά το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα, το άσμα απέκτησε πανελλήνια απήχηση με τον τίτλο «Άσμα Προτρεπτικόν», συνοδεύοντας πολλές από τις σημαντικές στιγμές της περιπετειώδους πορείας της Ελλάδας.
 Διεθνής Αναγνώριση: Η φήμη του ξεπέρασε τα σύνορα της Ελλάδας. Το κομμάτι εμφανιζόταν σε συλλογές πατριωτικών τραγουδιών που κυκλοφόρησαν σε χώρες του εξωτερικού (όπως η Δανία και η Αγγλία), ως χαρακτηριστικό ελληνικό πολεμικό άσμα.

 Η Σύνδεση με την Κέρκυρα 
Το εμβατήριο είναι στενά συνδεδεμένο με την ιστορία της Φιλαρμονικής Εταιρείας Κερκύρας (ΦΕΚ), της λεγόμενης "Παλαιάς" Φιλαρμονικής.

 Αγώνες για την Ένωση: Η μπάντα της ΦΕΚ έπαιξε σημαντικό ρόλο στην προώθηση του εθνικού αισθήματος στα Ιόνια Νησιά, την εποχή της Βρετανικής προστασίας. Το 1850, η ΦΕΚ απέδωσε το συγκεκριμένο εμβατήριο κατά τον πρώτο δημόσιο κερκυραϊκό εορτασμό της επετείου της 25ης Μαρτίου στην Κέρκυρα. Η πράξη αυτή υπογράμμιζε τη σημασία του άσματος τόσο για την Ελληνική Επανάσταση όσο και για τους αγώνες της Ένωσης των Επτανήσων με την Ελλάδα (1864).
 Πασχαλινές Εκδηλώσεις: Σήμερα, η μουσική εκδοχή του εμβατηρίου που ακούγεται από τις Φιλαρμονικές της Κέρκυρας (ΦΕΚ, "Μάντζαρος", "Καποδίστριας") αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο του κερκυραϊκού Πάσχα. Παιανίζεται παραδοσιακά μετά την Πρώτη Ανάσταση (το Μεγάλο Σάββατο το πρωί) και το έθιμο των "Μπότηδων", καθώς και την Κυριακή του Πάσχα.

 Στίχοι 
Η πιο γνωστή εκδοχή είναι η εξής:
 Ὁ καιρὸς, ἀδελφοί, τῆς Ἐλευθερίας φθάνει,
 καὶ τὸ Γένος ἡμῶν τὰς δυνάμεις του λαμβάνει.
 Γενναῖοι Ῥουμελιῶται,
 Μωραΐται καῖ Νησιῶται,
 τὸ αἷμα τῶν τυράννων χύστε ποταμηδόν.

 Μὴ φοβῆσθε, Γραικοί, ὅτι εἶσθε τάχα ὀλίγοι,
 ἡ Εὐρώπη ἰδοὺ τὰς ἀγκάλας της ἀνοίγει.
 Ὁ τύραννος κλονεῖται,
 τὴν πτῶσίν του φοβεῖται,
 ὁ ζῆλος τῆς Πατρίδος ἂς λάμψῃ ᾿ς τὰς ψυχάς.

 Μὴ φοβῆσθε, Γραικοί, τοὺς λαούς τοὺς τρισβαρβάρους,
 εἶναι ὄχλος πολύς, δίχως τόλμης τε καὶ θάῤῥους.
 Ὡς πότε τυραννία;
 Ζήτω ἡ Ἐλευθερία!
 Τὸ αἷμα τῶν τυράννων ἂς τρέξῃ πρὸ ποδῶν.
(Παραλλαγή ρεφρέν): «Στα άρματα, στα άρματα, μεγάλοι και μικροί!»

 Ηχογραφήσεις 
Μία από τις αξιοσημείωτες ηχογραφήσεις του άσματος πραγματοποιήθηκε το 1998 από τη Χορωδία της Εμπορικής Τράπεζας, στο πλαίσιο της δισκογραφικής έκδοσης της τράπεζας με τίτλο «Ρήγας Φεραίος–Διονύσιος Σολωμός». Πολλές εκτελέσεις του εμβατηρίου, κυρίως από τις Φιλαρμονικές της Κέρκυρας, είναι διαθέσιμες στο διαδίκτυο.

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Εμβατήρια
Κατηγορία:Φιλαρμονικές της Κέρκυρας
__ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ__
Κατηγορία:Πάσχα στην Κέρκυρα