Αλ-Καμίλ

Ο Αλ-Μαλίκ αλ-Καμίλ Νασίρ αντ-Ντιν Μουχαμάντ, αραβ.: الملك الكامل ناصر الدين محمد (π. 1177 – 6 Μαρτίου 1238), με τον τίτλο Aμπού αλ-Μα'αλί, αραβ.: أبي المعالي, ήταν Αιγύπτιος ηγεμόνας και ο τέταρτος Αγιουβίδης σουλτάνος τής Αιγύπτου. Κατά τη διάρκεια τής θητείας του ως σουλτάνου, οι Αγιουβίδες νίκησαν στην Ε΄ Σταυροφορία. Ήταν γνωστός στους Φράγκους σταυροφόρους ως Μελεντίν, όνομα με το οποίο αναφέρεται σε ορισμένες παλαιότερες δυτικές πηγές. Ως αποτέλεσμα τής ΣΤ¨ Σταυροφορίας, παραχώρησε τη Δυτική Ιερουσαλήμ στους Χριστιανούς, και είναι γνωστό ότι συναντήθηκε με τον Άγιο Φραγκίσκο.  

 Βιογραφία 

 Εκστρατεία στη Τζαζίρα 
Ο αλ-Καμίλ ήταν γιος τού Κούρδου σουλτάνου αλ-Αντίλ («Σαφαντίν»), αδελφού τού Σαλαντίν. Ο πατέρας τού αλ-Καμίλ πολιορκούσε την πόλη Μαρντίν (τότε στη Συρία, σήμερα στην Τουρκία) το 1199, όταν κλήθηκε επειγόντως να αποχωρήσει, για να αντιμετωπίσει μία απειλή για την ασφάλεια στη Δαμασκό. Ο αλ-Αντίλ άφησε τον αλ-Καμίλ για να διοικήσει τις δυνάμεις γύρω από το Μαρντίν, συνεχίζοντας την πολιορκία.  Εκμεταλλευόμενοι την απουσία τού σουλτάνου, οι συνδυασμένες δυνάμεις τής Μοσούλης, τού Σιντζάρ και τού Τζαζιράτ ιμπν Ούμαρ εμφανίστηκαν στο Μαρντίν όταν ήταν στα πρόθυρα τής παράδοσης, και έσυραν τον αλ-Καμίλ στη μάχη. Αν και ηττήθηκε σοβαρά και υποχώρησε στη Μαγιαφαρίκιν,  η διαφωνία και η αδυναμία μεταξύ των αντιπάλων του είχε ως αποτέλεσμα, το να καταφέρει ο Αλ-Καμίλ να εξασφαλίσει την κυριαρχία των Αγιουβιδών στην περιοχή Τζαζίρα, καταλαμβάνοντας τη γειτονική Χαρράν.  

 Αντιβασιλιάς τής Αιγύπτου 
Το 1200 όταν αυτοανακηρύχθηκε σουλτάνος, ο Αλ-Αντίλ κάλεσε τον Αλ-Καμίλ να έρθει από τα Ανατολικά Εδάφη για να τον συναντήσει στην Αίγυπτο ως αντιβασιλιάς του (na'ib) σε εκείνη τη χώρα. Ο δεύτερος γιος τού Αλ-Αντίλ, ο Αλ-Μουαζάμ Ισά, είχε ήδη διοριστεί πρίγκιπας τής Δαμασκού το 1198.  Φαίνεται ότι ο Αλ-Αντίλ παραχώρησε στον Αλ-Καμίλ αρκετά υψηλό βαθμό εξουσίας, καθώς επέβλεπε μεγάλο μέρος των εργασιών για την ακρόπολη τού Καΐρου, εξέδιδε διατάγματα στο όνομά του, και μάλιστα κατάφερε να πείσει τον πατέρα του να απολύσει τον ισχυρό υπουργό Ιμπν Σουκρ.  Ο Αλ-Καμίλ παρέμεινε αντιβασιλιάς μέχρι το τέλος τού πατέρα του το 1218, οπότε έγινε ο ίδιος σουλτάνος.

 Η Ε΄ Σταυροφορία 
Όταν ο Αλ-Αντίλ απεβίωσε στις 31 Αυγούστου 1218,  οι Αγιουβιδικές επικράτειες χωρίστηκαν σε τρία μέρη, με τον Αλ-Καμίλ να κυβερνά την Αίγυπτο, τον αδελφό του Αλ-Μουαζάμ Ισά να κυβερνά την Παλαιστίνη και την Υπεριορδανία, και έναν τρίτο αδελφό, τον Αλ-Ασράφ Μούυσά στη Συρία και την Τζαζίρα. Ονομαστικά, οι άλλοι δύο αναγνώρισαν την υπεροχή του Αλ-Καμίλ ως σουλτάνου. Ασυνήθιστα για μία Αγιουβιδική διαδοχή, δεν υπήρχε εμφανής διαφωνία ή αντιπαλότητα μεταξύ των αδελφών σε αυτό το σημείο, εν μέρει επειδή λίγο πριν από το τέλος τού Αλ-Αντίλ, η Αίγυπτος είχε δεχθεί επίθεση από τις δυνάμεις τής Ε΄ Σταυροφορίας. 

Ο αλ-Καμίλ ανέλαβε τη διοίκηση των δυνάμεων που υπερασπίζονταν τη Δαμιέτη από τους Σταυροφόρους. Το 1219 παραλίγο να ανατραπεί από μία συνωμοσία με επικεφαλής τον εμίρη Ιμαντ αντ-Ντιν ιμπν αλ-Μαστούμπ, διοικητή τού κουρδικού συντάγματος Χακάρι, για να τον αντικαταστήσει με τον νεότερο και πιο ευλύγιστο αδελφό του αλ-Φάιζ Ιμπραήμ. Ειδοποιημένος για τη συνωμοσία, ο αλ-Καμίλ αναγκάστηκε να εγκαταλείψει το στρατόπεδο για ασφάλεια, και στη σύγχυση που ακολούθησε, οι Σταυροφόροι κατάφεραν να σφίξουν τον κλοιό τους στη Δαμιέτη. Ο αλ-Καμίλ σκέφτηκε να φύγει στην Υεμένη, την οποία κυβερνούσε ο γιος του αλ-Μασούντ Γιουσούφ, αλλά η έγκαιρη άφιξη τού αδελφού του αλ-Μουαζάμ από τη Συρία με ενισχύσεις, έφερε τη συνωμοσία σε γρήγορο τέλος. 
αριστερά|μικρογραφία|Ο Φραγκίσκος τής Ασίζης και ο Iλουμινάτος τής Άκρα με τον σουλτάνο αλ-Καμίλ, κατά τη διάρκεια τής Ε΄ Σταυροφορίας. 15ος αι. Τού Μπενότσo Γκοτσόλι.
Ο αλ-Καμίλ έκανε πολλές προσφορές ειρήνης στους Σταυροφόρους, οι οποίες απορρίφθηκαν όλες, λόγω της επιρροής τού παπικού απεσταλμένου Πελάγιου. Προσφέρθηκε να επιστρέψει την Ιερουσαλήμ και να ξανακτίσει τα τείχη της (τα οποία ο αδελφός του είχε γκρεμίσει νωρίτερα μέσα στο έτος), και να επιστρέψει τον Τίμιο Σταυρό (τον οποίο πιθανότατα δεν είχε). Κάποια στιγμή συναντήθηκε ακόμη και με τον Φραγκίσκο τής Ασίζης, ο οποίος είχε συνοδεύσει τη Σταυροφορία.  Η συνάντησή τους έγινε θέμα για ζωγράφους όπως ο Τζιότο, ο Ταντέο ντι Μπάρτολο και ο Ταντέο Γκάντι . 

Λόγω λιμού και ασθενειών αφού δεν πλημμύρισε ο Νείλος, ο αλ-Καμίλ δεν μπόρεσε να υπερασπιστεί τη Δαμιέτη, και αυτή καταλήφθηκε τον Νοέμβριο του 1219.  Ο σουλτάνος υποχώρησε στο αλ-Μανσούρα, ένα φρούριο πιο επάνω στον Νείλο. Μετά από αυτό, υπήρξε μικρή δράση μέχρι το 1221, οπότε ο αλ-Καμίλ πρόσφερε ξανά ειρήνη, προτείνοντας να παραδώσει ολόκληρη την επικράτεια τού βασιλείου τής Ιερουσαλήμ, εκτός από την Υπεριορδανία, σε αντάλλαγμα για την εκκένωση τής Αιγύπτου από τους Σταυροφόρους Riley-Smith, Jonathan (ed.), The Atlas of the Crusades,Times Books 1990, p. 94 , αλλά η αίτησή του απορρίφθηκε και πάλι. Οι Σταυροφόροι βάδισαν προς το Κάιρο, αλλά ο αλ-Καμίλ απλώς άνοιξε τα φράγματα, και επέτρεψε στον Νείλο να πλημμυρίσει, και τελικά οι Σταυροφόροι δέχτηκαν οκταετή ειρήνη. Ανακτά τη Δαμιέτη τον Σεπτέμβριο.

 Η πάλη για την εξουσία, και η συνθήκη τού 1229 
Τα επόμενα χρόνια υπήρξε μία διαμάχη για την εξουσία με τον αδελφό του αλ-Μουαζάμ, και ο αλ-Καμίλ ήταν πρόθυμος να δεχθεί ειρήνη με τον αυτοκράτορα και βασιλιά τής Σικελίας Φρειδερίκο Β΄, ο οποίος σχεδίαζε την ΣΤ΄ Σταυροφορία. Ο αλ-Μουαζάμ απεβίωσε το 1227, εξαλείφοντας την ανάγκη για ειρήνη, αλλά ο Φρειδερίκος Β΄ είχε ήδη φτάσει στην Παλαιστίνη. Μετά το τέλος τού αλ-Μουαζάμ, ο αλ-Καμίλ και ο άλλος αδελφός του αλ-Ασράφ διαπραγματεύτηκαν μία συνθήκη, δίνοντας όλη την Παλαιστίνη (συμπεριλαμβανομένης τής Υπεριορδανίας) στον αλ-Καμίλ και τη Συρία στον αλ-Ασράφ. Τον Φεβρουάριο του 1229 ο αλ-Καμίλ διαπραγματεύτηκε τη Συνθήκη τής Γιάφας, μία δεκαετή ειρήνη με τον Φρειδερίκο Β΄, και επέστρεψε την Ιερουσαλήμ και άλλους ιερούς τόπους στο βασίλειο των Σταυροφόρων. 

μικρογραφία|Ο Αλ-Καμίλ (δεξιά) συναντά τον Φρειδερίκο Β΄, σε ένα χειρόγραφο των Nuova Cronica στα μέσα τού 14ου αι.

Η συνθήκη τού 1229 είναι μοναδική στην ιστορία των Σταυροφοριών. Μόνο με διπλωματία και χωρίς σημαντική στρατιωτική αντιπαράθεση, η Ιερουσαλήμ, η Βηθλεέμ και ένας διάδρομος που οδηγούσε στη θάλασσα, παραχωρήθηκαν στο βασίλειο τής Ιερουσαλήμ. Εξαίρεση έγινε για την περιοχή τού Ναού, τον Θόλο τού Βράχου και το τζαμί Ακσά, τα οποία διατήρησαν οι Μουσουλμάνοι. Επιπλέον, όλοι οι σημερινοί Μουσουλμάνοι κάτοικοι τής πόλης θα διατηρούσαν τα σπίτια και τις περιουσίες τους. Θα είχαν επίσης τούς δικούς τους δημοτικούς αξιωματούχους για να διαχειρίζονται ένα ξεχωριστό σύστημα δικαιοσύνης, και να διαφυλάσσουν τα θρησκευτικά τους συμφέροντα. Τα τείχη τής Ιερουσαλήμ, τα οποία είχαν καταστραφεί, ξανακτίστηκαν, και η ειρήνη θα διαρκούσε 10 χρόνια. 

Μετά τη συνθήκη με τον Φρειδερίκο Β΄, ο αλ-Καμίλ έστρεψε την προσοχή του στη Δαμασκό. Έστειλε τον αλ-Ασράφ να ξεκινήσει επιχειρήσεις εναντίον τής πόλης. Έφθασε για να ολοκληρώσει την πολιορκία τής Δαμασκού στις 6 Μαΐου. Μετά από σχεδόν δύο μήνες σφοδρών μαχών, η πόλη παραδόθηκε στις 25 Ιουνίου. Παραδόθηκε στον αλ-Ασράφ, ενώ ο γιος του αλ-Μουαζάμ, αν-Νάσιρ Νταούντ, αναγκάστηκε να συμβιβαστεί με την Υπεριορδανία. 

 Αργότερα χρόνια 
Αν και υπήρχε ειρήνη με τους Σταυροφόρους, ο αλ-Καμίλ έπρεπε να αντιμετωπίσει τους Σελτζούκους και τους Χο(βα)ρεσμίους πριν αποβιώσει το 1238.

Οι γιοι του, ας-Σάλιχ Αγιούμπ και αλ-Αντίλ Β΄, τον διαδέχτηκαν στη Συρία και την Αίγυπτο αντίστοιχα, αλλά η αυτοκρατορία των Αγιουβιδών σύντομα βυθίστηκε σε εμφύλιο πόλεμο. Το 1239 η συνθήκη με τον Φρειδερίκο Β΄ έληξε, και η Ιερουσαλήμ τέθηκε υπό τον έλεγχο των Αγιουβιδών.

 Προσωπικότητα 
Ο αλ-Καμίλ αποτέλεσε παράδειγμα των ισλαμικών νόμων τού πολέμου. Για παράδειγμα, αφού ο αλ-Καμίλ νίκησε την Ε΄ Σταυροφορία, ο Όλιβερ τού Πάντερμπορν επαίνεσε και σχολίασε, το πώς ο αλ-Καμίλ προμήθευσε τον ηττημένο φραγκικό στρατό με τρόφιμα: 

Ποιος θα μπορούσε να αμφιβάλλει ότι τέτοια καλοσύνη, φιλία και φιλανθρωπία προέρχονται από τον Θεό; Άνδρες των οποίων οι γονείς, οι γιοι και οι κόρες, τα αδέλφια, είχαν πεθάνει με αγωνία στα χέρια μας, των οποίων τις γαίες πήραμε, τους οποίους εκδιώξαμε γυμνούς από τα σπίτια τους, μας αναζωογόνησαν με το δικό τους φαγητό, όταν πεθαίναμε από την πείνα, και μας έριξαν καλοσύνη, ακόμη και όταν ήμασταν στην εξουσία τους. — Όλιβερ Σχολαστικός

Ο Αλ-Καμίλ αναφέρεται αρκετές φορές στο πρώτο κεφάλαιο τού μυθιστορήματος τής Ζόφια Κοσάκ τού 1944 «Ευλογημένοι οι Πράοι».

 Δείτε επίσης 
 Κατάλογος ηγεμόνων της Αιγύπτου

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 


Κατηγορία:Αγιουβίδες
ΚΑτηγορία:Κούρφοι
Κατηγορία:Μονάρχες της Αιγύπτου
Κατηγορία:Σουλτάνοι
Κατηγορία:Ιστορία της Αιγύπτου