Μάχη του Μορλαί

Η μάχη του Μορλαί διεξήχθη κοντά στο χωριό Λανμέρ, στη Βρετάνη της Γαλλίας, στις 30 Σεπτεμβρίου 1342, μεταξύ ενός αγγλο-βρετονικού στρατού και μιας πολύ μεγαλύτερης γαλλο-βρετονικής δύναμης. Η Αγγλία, που βρισκόταν σε πόλεμο με τη Γαλλία από το 1337 λόγω του Εκατονταετούς Πολέμου, είχε ταχθεί στο πλευρό της παράταξης του Ιωάννη του Μονφόρ στον Πόλεμο της Διαδοχής της Βρετάνης, λίγο μετά την αρχή του πολέμου το 1341. Οι Γάλλοι υποστήριζαν τον Κάρολο του Μπλουά, ανιψιό του βασιλιά της Γαλλίας.

Ένας μικρός αγγλο-βρετονικός στρατός υπό τον Γουλιέλμο, κόμη του Νορθάμπτον, πολιόρκησε το βρετονικό λιμάνι του Μορλαί. Ο Κάρολος ηγήθηκε μιας δύναμης αρκετές φορές μεγαλύτερης από εκείνη του Νορθάμπτον, από την πόλη Γκενγκάν, με σκοπό να ενισχύσει το Μορλαί. Ενημερωμένοι σχετικά, οι Άγγλοι πραγματοποίησαν νυχτερινή πορεία και προετοίμασαν αμυντική θέση λίγο έξω από το Λανμέρ. Όταν οι Γάλλοι αντίκρισαν την αγγλική παράταξη, παρατάχθηκαν σε τρεις διαδοχικές γραμμές. Η πρώτη, πιθανόν αποτελούμενη από βρετονικά στρατολογημένα τμήματα, προήλασε αλλά ανακόπηκε από καταιγιστικά πυρά των Άγγλων τοξοτών και διαλύθηκε χωρίς να εμπλακεί. Η δεύτερη γραμμή, αποτελούμενη από Γάλλους και Βρετόνους ιππότες, επιτέθηκε, αλλά η έφοδός της σταμάτησε όταν έπεσαν σε καμουφλαρισμένο χαντάκι μπροστά στην αγγλική θέση. Αποτελώντας εύκολο στόχο σε μικρή απόσταση, οι Άγγλοι τοξότες προκάλεσαν βαριές απώλειες. Περίπου 200 Γάλλοι ιππείς κατόρθωσαν να υπερπηδήσουν το χαντάκι και να συγκρουστούν με τους Άγγλους οπλισμένους, οι οποίοι μάχονταν πεζοί. Η ομάδα αυτή αποκόπηκε και εξολοθρεύθηκε ή αιχμαλωτίσθηκε.

Ο Νορθάμπτον ανησυχούσε ότι οι Άγγλοι τοξότες εξαντλούσαν τα βέλη τους και ότι το χαντάκι ήταν τόσο γεμάτο με νεκρούς και τραυματίες άνδρες και άλογα ώστε είχε πάψει να αποτελεί εμπόδιο. Συνεπώς, όταν η τρίτη γαλλική γραμμή φάνηκε να προετοιμάζεται για επίθεση, οι Άγγλοι υποχώρησαν σε ένα δάσος στα μετόπισθεν. Οι Γάλλοι δεν μπόρεσαν να εισβάλουν, οπότε το περικύκλωσαν και πολιόρκησαν τους Άγγλους, πιθανόν για αρκετές ημέρες. Ο Νορθάμπτον διέσπασε την πολιορκία με νυχτερινή επίθεση και επέστρεψε στο Μορλαί. Ο Κάρολος εγκατέλειψε την προσπάθειά του να ενισχύσει την πόλη και υποχώρησε. Αυτή ήταν η πρώτη μεγάλη χερσαία μάχη του Εκατονταετούς Πολέμου και οι τακτικές που χρησιμοποιήθηκαν προμήνυσαν εκείνες τόσο των Γάλλων όσο και των Άγγλων για το υπόλοιπο της δεκαετίας του 1340.

 Ιστορία 
Η Βρετάνη ήταν επαρχία της Γαλλίας, αλλά αν και οι δούκες της Βρετάνης ήταν υποτελείς των Γάλλων βασιλέων, κυβερνούσαν το δουκάτο ως ανεξάρτητοι ηγεμόνες. Παρ’ όλα αυτά, όταν ο Εκατονταετής Πόλεμος ξέσπασε το 1337 μεταξύ Γαλλίας και Αγγλίας, ο δούκας της Βρετάνης, Ιωάννης Γ΄ (βασ. 1312–1341), πολέμησε στο πλευρό του επικυρίαρχού του, βασιλιά της Γαλλίας, Φιλίππου ΣΤ΄ (βασ. 1328–1350). Ο Ιωάννης πέθανε στις 30 Απριλίου 1341, αφήνοντας διαφιλονικούμενη διαδοχή: τόσο η ανιψιά του, Ιωάννα του Παντιέβρ, όσο και ο ετεροθαλής αδελφός του, Ιωάννης του Μονφόρ, διεκδίκησαν το δουκάτο· η Ιωάννα ήταν σύζυγος του Κάρολου του Μπλουά, καλά συνδεδεμένου και στρατιωτικά δραστήριου Γάλλου ευγενούς, που ήταν επίσης ανιψιός του βασιλιά της Γαλλίας. Ο Ιωάννης είχε ισχυρότερη νομική διεκδίκηση, αλλά η αριστοκρατία και ο κλήρος γνώριζαν ελάχιστα γι’ αυτόν και προτιμούσαν κυρίως τον Κάρολο. Η υποστήριξη που είχε ο Ιωάννης προερχόταν σε μεγάλο βαθμό από τα κατώτερα κοινωνικά στρώματα, ιδιαίτερα στις πόλεις.

Από τις αρχές του Ιουνίου του 1341 ο Ιωάννης κατέλαβε σχεδόν όλα τα οχυρά μέρη στη Βρετάνη και έως τα μέσα Αυγούστου είχε ουσιαστικά εδραιώσει τη διεκδίκησή του στο δουκάτο. Ο Φίλιππος αρχικά αγνόησε την κατάσταση, παραβλέποντας αιτήματα για βοήθεια από τον Κάρολο του Μπλουά. Υποψιαζόμενος σωστά ότι ο Ιωάννης διαπραγματευόταν με τους Άγγλους, οι Γάλλοι ανακήρυξαν τον Κάρολο νόμιμο διάδοχο στις 7 Σεπτεμβρίου. Ο Φίλιππος έβρισκε ελκυστική την ιδέα να έχει συγγενή ως δούκα, καθώς αυτό θα έθετε την παραδοσιακά ημιαυτόνομη επαρχία πιο σταθερά υπό βασιλικό έλεγχο. Ήταν διατεθειμένος να διαθέσει σημαντικούς στρατιωτικούς πόρους για να το επιτύχει και έστειλε στρατό προς υποστήριξη του Καρόλου.

Ο στρατός αυτός υπέταξε όλη την ανατολική Βρετάνη, εκτός από το Ρεν, στους έξι μήνες από τον Σεπτέμβριο 1341 και αιχμαλώτισε τον Ιωάννη.Η σύζυγος του Ιωάννη, Ιωάννα της Φλάνδρας, βρισκόταν στο Ρεν με τον διετή γιο της, επίσης ονομαζόμενο Ιωάννη, και το δουκικό θησαυροφυλάκιο, όταν έφθασε η είδηση της αιχμαλωσίας του Ιωάννη. Σύγχρονοι ιστορικοί τη θεωρούν ενεργητική και αποτελεσματική ηγέτιδα, και έδρασε αποφασιστικά και επιθετικά. Ανακάλεσε τον εκστρατευτικό στρατό από τη δυτική Βρετάνη, ανέλαβε η ίδια την ηγεσία και μετακινήθηκε στην Ενεμπόν. Αυτή ήταν μια μικρή αλλά ισχυρά τειχισμένη πόλη με πρόσβαση στη θάλασσα, και από εκεί η Ιωάννα διατήρησε τον έλεγχο της περισσότερης δυτικής Βρετάνης, προβάλλοντας τον γιο της ως αρχηγό της παράταξης και κληρονόμο της διεκδίκησης του πατέρα του στο δουκάτο. Έστειλε τον ανώτερο σύμβουλό της, Αμορί ντε Κλισόν, στον Εδουάρδο Γ΄ στην Αγγλία με μεγάλο χρηματικό ποσό για να ενθαρρύνει την αγγλική στρατιωτική επέμβαση και ανέμενε τις εξελίξεις. Ως το τέλος του 1341, η υπόθεση των Μονφόρ υποστηριζόταν από τον Εδουάρδο Γ΄ ως προέκταση του πολέμου με τη Γαλλία.

 Αγγλική παρέμβαση 
εναλλ.=Colour photograph of a small medieval-era single-masted sailing ship|μικρογραφία|
Οι αγγλικές ενισχύσεις χρειάστηκαν πολύ χρόνο για να φτάσουν. Μια μικρή αγγλική δύναμη, 234 άνδρες, έφθασε υπό τον σερ Ουόλτερ Μόνι τον Μάιο του 1342 και απάλλαξε την πολιορκία της Εννεμπόν. Η ροή των γεγονότων πήγαινε ενάντια στους Μονφορτιστές απέναντι στη τεράστια στρατιωτική υπεροχή των Γάλλων. Τον Ιούλιο η Ιωάννα είχε εξαναγκαστεί να υποχωρήσει στο άκρο δυτικά της Βρετάνης και πολιορκήθηκε στο λιμάνι της Βρέστης, το μοναδικό εναπομείναν οχυρωμένο μέρος που κρατούσε η παράταξή της. Ο Κάρολος της Βλουά και ένας μεγάλος στρατός είχαν επενδύσει την πόλη και δεκατέσσερις μισθοφορικές γαλέρες, μισθωμένες από τη Γένοβα, την απέκλεισαν από τη θάλασσα. Το Μπρεστ βρισκόταν στο χείλος της παράδοσης όταν οι Άγγλοι έφθασαν στις 18 Αυγούστου. Ο στόλος τους από 260 πλοία, συμπεριλαμβανομένου άγνωστου αριθμού γαλερών, έπιασε τους Γενοβέζους εξ απίνης. Οι Γενοβέζοι τράπηκαν σε φυγή και 11 από τα πλοία τους κάηκαν.

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Μάχες του Εκατονταετούς Πολέμου