Μεξικανικές δικαστικές εκλογές 2025

Οι μεξικανικές δικαστικές εκλογές του 2025 διεξήχθησαν την 1η Ιουνίου 2025, κατά τις οποίες οι ψηφοφόροι εξέλεξαν διάφορα μέλη της ομοσπονδιακής δικαιοσύνης. Αυτό αποτέλεσε την πρώτη δικαστική εκλογή στην ιστορία του Μεξικού και θεωρείται η πρώτη περίπτωση στον κόσμο στην οποία όλοι οι εθνικοί δικαστές εξελέγησαν με λαϊκή ψηφοφορία. Αυτές οι εκλογές πραγματοποιήθηκαν ταυτόχρονα με τις τοπικές εκλογές στο Ντουράνγκο και τη Βερακρούζ.

Οι ψηφοφόροι εξέλεξαν εννέα δικαστές του Ανωτάτου Δικαστηρίου του Μεξικού] δύο δικαστές του Ανώτερου Επιμελητηρίου και 15 δικαστές των Περιφερειακών Επιμελητηρίων του Εκλογικού Δικαστηρίου της Ομοσπονδιακής Δικαιοσύνης, πέντε μέλη του νεοσύστατου Δικαστικού Πειθαρχικού Δικαστηρίου, 464 δικαστές εφετείων (circuit court) και 386 δικαστές πρωτοδικείων (district court).

Το Κίνημα Εθνικής Αναγέννησης (Morena), το κυβερνών κόμμα, εξασφάλισε κυρίαρχο μερίδιο εδρών στα βασικά ομοσπονδιακά δικαστήρια, συμπεριλαμβανομένου του Ανωτάτου Δικαστηρίου, του Δικαστικού Πειθαρχικού Δικαστηρίου και του Εκλογικού Δικαστηρίου της Ομοσπονδιακής Δικαιοσύνης, εγείροντας ανησυχίες για πιθανή διάβρωση της δικαστικής ανεξαρτησίας. Η εκλογή ήταν αξιοσημείωτη για την ιστορικά χαμηλή προσέλευση των ψηφοφόρων —περίπου 13%— τη χαμηλότερη στη δημοκρατική ιστορία της χώρας. Ο αριθμός των άκυρων και λευκών ψηφοδελτίων έφτασε επίσης σε ιστορικό υψηλό, ξεπερνώντας το 20% των συνολικών ψήφων και, σε ορισμένες περιπτώσεις, υπερβαίνοντας τον αριθμό των ψήφων που έλαβαν οι κορυφαίοι υποψήφιοι. Αρκετοί διεθνείς παρατηρητές επέκριναν την πολιτική διαδικασία ως περίπλοκη και επιρρεπή σε πολιτικές επιρροές.

 Υπόβαθρο 

 Δικαστική μεταρρύθμιση  
Μετά τις γενικές εκλογές του Μεξικού το 2024, ο συνασπισμός Sigamos Haciendo Historia —που σχηματίστηκε από το Κίνημα Εθνικής Αναγέννησης (Morena), το Εργατικό Κόμμα (PT) και το Οικολογικό Πράσινο Κόμμα του Μεξικού (PVEM)— εξασφάλισε υπερπλειοψηφία στη Βουλή των Αντιπροσώπων και έχασε για τρεις έδρες την πλειοψηφία στη Γερουσία. Η συμμαχία, μαζί με την προεδρική της υποψήφια Κλαούντια Σέινμπαουμ, έκανε προεκλογική εκστρατεία για τη θέσπιση ενός πακέτου συνταγματικών μεταρρυθμίσεων γνωστό ως «Σχέδιο C». Μία από τις βασικές προτάσεις του ήταν η λαϊκή εκλογή της ομοσπονδιακής δικαιοσύνης, η οποία, σύμφωνα με τον απερχόμενο πρόεδρο Αντρές Μανουέλ Λόπες Ομπραδόρ, θα εξάλειφε τη διαφθορά.

Την 1η Σεπτεμβρίου 2024 το νομοσχέδιο κατατέθηκε στο 66ο Νομοθετικό Σώμα του Μεξικανικού Κογκρέσου, προκαλώντας πανεθνικές διαμαρτυρίες και απεργίες λόγω των ανησυχιών ότι θα υπονόμευε τη δικαστική ανεξαρτησία. Παρά την αντίθεση, πέρασε από τη Γερουσία στις 11 Σεπτεμβρίου και επικυρώθηκε από τον Λόπεζ Ομπραδόρ στις 15 Σεπτεμβρίου.

Η μεταρρύθμιση αντικατέστησε το σύστημα διορισμών της χώρας για την επιλογή δικαστών με ένα σύστημα όπου οι δικαστές, προεπιλεγμένοι από το Κογκρέσο, εκλέγονται με λαϊκή ψηφοφορία, με κάθε δικαστή να υπηρετεί ανανεώσιμη εννεαετή θητεία. Μείωσε τον αριθμό των δικαστών του Ανωτάτου Δικαστηρίου από έντεκα σε εννέα και περιόρισε τη θητεία τους σε δώδεκα έτη. Επίσης, αντικατέστησε το Ομοσπονδιακό Δικαστικό Συμβούλιο με το Δικαστικό Πειθαρχικό Δικαστήριο. Ένας μεταγενέστερος νόμος όρισε την ημερομηνία των εκλογών για την 1η Ιουνίου 2025.

 Εκλογικό σύστημα  
Το Εθνικό Εκλογικό Ινστιτούτο (INE) επιβλέπει τις ομοσπονδιακές εκλογές στο Μεξικό. Στις αρμοδιότητές του περιλαμβάνονται η οργάνωση της επιμελητείας της ημέρας των εκλογών, η παραγωγή και διανομή του εκλογικού υλικού, η καταμέτρηση των ψήφων και η πιστοποίηση των εκλογικών αποτελεσμάτων.

Οι ψηφοφόροι πρέπει να επιδείξουν την εκλογική τους ταυτότητα στα εκλογικά τμήματα για να ψηφίσουν. Για τους ψηφοφόρους με σωματική αναπηρία ή περιορισμούς, το εκλογικό υλικό παραδόθηκε απευθείας στις κατοικίες τους. Σε αντίθεση με τις γενικές εκλογές του Μεξικού το 2024, τα άτομα σε προληπτική κράτηση και οι πολίτες που διαμένουν στο εξωτερικό αποκλείστηκαν από την ψηφοφορία στις δικαστικές εκλογές. Ο αποκλεισμός των κρατουμένων αποδόθηκε σε δημοσιονομικούς περιορισμούς.

 Δικαστική εκλογή  
Όλες οι δικαστικές θέσεις εκλέγονται με το πλειοψηφικό σύστημα. Τα μέλη του Ανωτάτου Δικαστηρίου εκλέγονται για μία μόνο δωδεκαετή θητεία,Constitución Politica de los Estados Unidos Mexicanos. Artículo 94. 1917 (México). τα μέλη του Εκλογικού Δικαστηρίου της Ομοσπονδιακής Δικαιοσύνης για μεμονωμένες εξαετείς θητείες,Constitución Politica de los Estados Unidos Mexicanos. Artículo 99. 1917 (México). και τα μέλη του Δικαστικού Πειθαρχικού Δικαστηρίου για μεμονωμένες εξαετείς θητείες.Constitución Politica de los Estados Unidos Mexicanos. Artículo 100. 1917 (México). Οι δικαστές των εφετείων και των πρωτοδικείων εκλέγονται για εννεαετείς θητείες, με δυνατότητα μίας και μοναδικής συνεχόμενης επανεκλογής.Constitución Politica de los Estados Unidos Mexicanos. Artículo 97. 1917 (México).

Το άρθρο 96 του Συντάγματος ορίζει ότι κάθε κλάδος της κυβέρνησης πρέπει να συγκροτήσει μια επιτροπή αξιολόγησης αποτελούμενη από πέντε νομικούς. Αυτές οι επιτροπές είναι υπεύθυνες για την αξιολόγηση και το φιλτράρισμα των υποψήφιων δικαστών, οι οποίοι μπορούν να επιλέξουν τον κλάδο στον οποίο επιθυμούν να εγγραφούν. Κάθε επιτροπή είναι επιφορτισμένη με την επιλογή του ενός τρίτου των υποψηφίων για κάθε θέση που πρόκειται να εκλεγεί. Οι υποψήφιοι πρέπει να υποβληθούν στο INE έως τις 12 Φεβρουαρίου.Constitución Politica de los Estados Unidos Mexicanos. Artículo 96. 1917 (México).

 Ψηφοδέλτια 

 Δικαστικές εκλογικές περιφέρειες  
Για τον σκοπό της εκλογής δικαστών εφετείων και πρωτοδικείων, δημιουργήθηκαν συνολικά 60 δικαστικές εκλογικές περιφέρειες, κατανεμημένες στις 32 δικαστικές περιφέρειες του Μεξικού. Λόγω των αποκλίσεων στον αριθμό των δικαστικών θέσεων μεταξύ των πολιτειών, 17 δικαστικές περιφέρειες αποτελούνται από μία μόνο δικαστική εκλογική περιφέρεια, ενώ οι υπόλοιπες 15 περιφέρειες χωρίζονται σε δύο ή περισσότερες εκλογικές περιφέρειες.

 Επιλογή υποψηφίων 

 Επιλογή δικαστικών αξιωμάτων  
Στις 12 Οκτωβρίου 2024 η Γερουσία διενήργησε κλήρωση για να καθορίσει τα αξιώματα που θα τεθούν προς εκλογή. Από την κλήρωση προέκυψε ότι 464 δικαστές εφετείων και 386 δικαστές πρωτοδικείων που κατείχαν θέσεις με περιττό αριθμό επιλέχθηκαν για τις εκλογές. Οι υπόλοιπες θέσεις θα εκλεγούν το 2027.

 Επιτροπές αξιολόγησης  
Στις 31 Οκτωβρίου 2024 κάθε κλάδος της κυβέρνησης αποκάλυψε τους νομικούς που επιλέχθηκαν για να σχηματίσουν τις αντίστοιχες επιτροπές αξιολόγησής τους. Ο εκτελεστικός κλάδος έλαβε 18.447 αιτήσεις, ο νομοθετικός κλάδος 11.904 και ο δικαστικός κλάδος 3.805. Μετά την αξιολόγηση της καταλληλότητας κάθε αιτούντος, ο εκτελεστικός κλάδος προέκρινε 11.015 υποψηφίους, ο νομοθετικός κλάδος 7.060 και ο δικαστικός κλάδος 1.046.

Στις 7 Ιανουαρίου 2025 η επιτροπή αξιολόγησης του δικαστικού κλάδου ανέστειλε τις δραστηριότητές της αφού ένας δικαστής εξέδωσε συνταγματική διαταγή (amparo) διατάσσοντας τη διακοπή της εφαρμογής της δικαστικής μεταρρύθμισης. Στις 22 Ιανουαρίου, το Εκλογικό Δικαστήριο της Ομοσπονδιακής Δικαιοσύνης (TEPJF) αποφάνθηκε ότι τα amparos δεν μπορούσαν να εφαρμοστούν σε εκλογικές διαδικασίες και διέταξε την επιτροπή να επαναλάβει τα καθήκοντά της. Η επιτροπή αρνήθηκε να συμμορφωθεί, ωθώντας το TEPJF να δώσει εντολή στη Γερουσία να προχωρήσει στην επιλογή των υποψηφίων του δικαστικού κλάδου μέσω κλήρωσης. Στις 28 Ιανουαρίου όλα τα μέλη της επιτροπής του δικαστικού κλάδου παραιτήθηκαν, και δύο ημέρες αργότερα, η Γερουσία επέλεξε τους υποψηφίους της επιτροπής.

Στις 12 Φεβρουαρίου 2025 η Γερουσία υπέβαλε την τελική λίστα των υποψηφίων στο INE, η οποία περιλάμβανε 1.410 υποψηφίους από τον εκτελεστικό κλάδο, 1.416 από τον νομοθετικό κλάδο και 955 από τον δικαστικό κλάδο.

 Διεξαγωγή 

Από τις 12 έως τις 21 Μαΐου, διεξήχθη πρόωρη ψηφοφορία για ψηφοφόρους με αναπηρία ή περιορισμένη σωματική κινητικότητα. Σύμφωνα με το Εθνικό Εκλογικό Ινστιτούτο (INE), 5.536 από τους 5.580 φακέλους που περιείχαν ψήφους συλλέχθηκαν επιτυχώς κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου.

 Εκλογικά τμήματα 

 Πολιτικές παρεμβάσεις  
Σε ορισμένες πολιτείες, αναφέρθηκε ότι τοπικοί κυβερνητικοί αξιωματούχοι διένειμαν κομματικά σκονάκια (acordeones) που προωθούσαν συγκεκριμένους δικαστικούς υποψηφίους. Αν και η χρήση τέτοιων υλικών δεν είναι παράνομη καθαυτή, είναι παράνομο για τα πολιτικά κόμματα ή τους δημόσιους αξιωματούχους να τα διαδίδουν. Το INE παρέπεμψε δύο περιπτώσεις στην Γενική Εισαγγελία: μία στο Nuevo León που αφορούσε το Κίνημα Πολιτών και άλλη μία στο Άλβαρο Ομπρεγόν της Πόλης του Μεξικού, που αφορούσε το Κίνημα Εθνικής Αναγέννησης (Morena).

Το INE θεώρησε ασυνήθιστο τον αριθμό των ατόμων που εγγράφηκαν ως εκλογικοί παρατηρητές —πάνω από 317.000. Περισσότερες από 38.000 αιτήσεις απορρίφθηκαν λόγω πολιτικής ένταξης, συμπεριλαμβανομένων πάνω από 20.000 που συνδέονταν με το Morena. Ο σύμβουλος του INE Χάιμε Ριβέρα Βελάσκεζ εξέφρασε την ελπίδα ότι το ενδιαφέρον ήταν γνήσιο και δεν υποκινήθηκε από εξαναγκασμό ή προσπάθεια παρακολούθησης των ψηφοφόρων. Αντίθετα, οι γενικές εκλογές του Μεξικού το 2024 έλαβαν μόνο 34.000 αιτήσεις για καθεστώς παρατηρητή.

 Αναφορά αποτελεσμάτων 
Το INE ανακοίνωσε ότι δεν θα εφάρμοζε το Πρόγραμμα Προκαταρκτικών Εκλογικών Αποτελεσμάτων (PREP) —ένα σύστημα που χρησιμοποιούνταν σε προηγούμενες εκλογές για την παροχή έγκαιρων αποτελεσμάτων μέσω της καταμέτρησης των ψηφοδελτίων σε επίπεδο εκλογικού τμήματος. Αντίθετα, τα τμήματα θα καταμετρούσαν μόνο τον αριθμό των ψηφοδελτίων που κατατέθηκαν και η πραγματική καταμέτρηση των ψήφων θα ξεκινούσε μόλις τα ψηφοδέλτια έφταναν στα περιφερειακά γραφεία. Η επίσημη καταμέτρηση προγραμματίστηκε να πραγματοποιηθεί μεταξύ 1 και 10 Ιουνίου και το INE είχε στη διάθεσή του έως και 12 ημέρες από την ημέρα των εκλογών για να αναφέρει τα τελικά αποτελέσματα.

Επιπλέον, για πρώτη φορά μετά από 34 χρόνια, οι πολίτες δεν συμμετείχαν στην καταμέτρηση των ψήφων στα εκλογικά τμήματα, μια απόκλιση από τις προηγούμενες πρακτικές που προκάλεσε ανησυχίες σχετικά με τη διαφάνεια και την εκλογική εποπτεία.

 Αποτελέσματα 
Περίπου 13 εκατομμύρια ψηφοφόροι συμμετείχαν σε κάθε αναμέτρηση, με αποτέλεσμα η προσέλευση να ανέλθει σε περίπου 13% —ιστορικό χαμηλό για ομοσπονδιακές εκλογές στο Μεξικό. Ο αριθμός των άκυρων και λευκών ψηφοδελτίων έφτασε επίσης σε ιστορικό υψηλό, ξεπερνώντας το 20% των συνολικών ψήφων και, σε ορισμένες περιπτώσεις, υπερβαίνοντας τον αριθμό των ψήφων που έλαβαν οι επικρατέστεροι υποψήφιοι.

Στην αναμέτρηση για το Ανώτατο Δικαστήριο, ο Ούγο Αγιλάρ Ορτίς έλαβε τον μεγαλύτερο αριθμό ψήφων, εξασφαλίζοντας την προεδρία του Ανωτάτου Δικαστηρίου για τη θητεία 2025–2027. Και οι τρεις εν ενεργεία δικαστές που επεδίωξαν επανεκλογή —η Λένια Μπάτρες, η Γιασμίν Εσκιβέλ Μόσα και η Λορέτα Ορτίς Αλφ— επανεξελέγησαν, τερματίζοντας στη δεύτερη έως την τέταρτη θέση, αντίστοιχα.

 Ανώτατο Δικαστήριο  
Οι εννέα έδρες του Ανωτάτου Δικαστηρίου που τέθηκαν προς εκλογή χωρίστηκαν σε πέντε που προορίζονταν για γυναίκες και τέσσερις για άνδρες. Κάθε ψηφοφόρος είχε το δικαίωμα να δώσει εννέα ψήφους, που αντιστοιχούσαν στον αριθμό των διαθέσιμων εδρών.

 Παραπομπές 

2025
Μεξικο