Ο Χανς και η τύχη του

Ο Χανς και η τύχη του () είναι γερμανικό παραμύθι που καταγράφηκε από τους Αδελφούς Γκριμ και δημοσιεύθηκε το 1812 με αριθμό 83 στον πρώτο τόμο της συλλογής τους Παιδικά και οικογενειακά παραμύθια. Περιγράφει τις περιπέτειες ενός αφελούς νεαρού στο ταξίδι της επιστροφής του μετά από επτά χρόνια σκληρής δουλειάς. Στην πορεία, ανταλλάσσει επανειλημμένα τα υπάρχοντά του με υποτιθέμενα πιο πολύτιμα αντικείμενα και αισθάνεται ευνοημένος από την τύχη μέχρι που τελικά φτάνει στο σπίτι με άδεια χέρια αλλά ευτυχισμένος.

Το ευτράπελο παραμύθι βασίζεται στο μοτίβο της λανθασμένης κρίσης, με αποτέλεσμα παθήματα αφελών, και στο σύστημα ταξινόμησης παραμυθιών Άαρνε-Τόμσον κατατάχθηκε στη θέση 1415.

Έχει διασκευαστεί σε ταινία αρκετές φορές. 

 Υπόθεση 
αριστερά|μικρογραφία|230x230εσ|Εικονογράφηση, 1889
Ο Χανς εργάζεται σκληρά εδώ και επτά χρόνια αλλά επιθυμεί να επιστρέψει για να δει την καημένη τη μητέρα του. Ο κύριός του τού πληρώνει τον μισθό του, ο οποίος ισοδυναμεί με ένα κομμάτι χρυσού στο μέγεθος του κεφαλιού του. Ο Χανς βάζει το χρυσάφι σε ένα μαντήλι και ξεκινάει το ταξίδι του τρέχοντας, αλλά σύντομα κουράζεται. Εντοπίζει έναν αναβάτη πάνω σε άλογο και βλέποντας την ευκολία με την οποία ταξιδεύει, προσφέρεται να ανταλλάξει το κομμάτι χρυσού του με το άλογο. Ευχαριστημένος με την ανταλλαγή, ο άντρας του δίνει το άλογο και ο Χανς φεύγει καβάλα  χαρούμενος.

Το άλογο καλπάζει και ο Χανς πέφτει σε ένα χαντάκι. Ο αγρότης που το συγκρατεί, τον πείθει να ανταλλάξει το άλογό του με μια αγελάδα. Λέει στον Χανς ότι μια αγελάδα μπορεί να προσφέρει γάλα, τυρί και βούτυρο και είναι πιο ήρεμη. Ο Χανς δέχεται την προσφορά και συνεχίζει το ταξίδι του αλλά σύντομα διαπιστώνει ότι η αγελάδα - λόγω της απειρίας του στο άρμεγμα - δεν βγάζει γάλα όπως του είχαν πει.
μικρογραφία|Εικονογράφηση του 1939
Δυσαρεστημένος, ο Χανς συναντά έναν χασάπη που του δίνει ένα γουρούνι για την αγελάδα. Ευχαριστώντας τον χασάπη, ο Χανς ξεκινάει πάλι, ξέροντας ότι το χοιρινό κρέας έχει πολύ καλύτερη γεύση. Δυστυχώς, ο Χανς συναντά έναν χωρικό που τον ενημερώνει ότι το γουρούνι ήταν κλεμμένο και ιδιοκτήτης του είναι ο γαιοκτήμονας, οπότε κινδυνεύει να συλληφθεί. Ο Χανς ανταλλάσσει πρόθυμα το γουρούνι του με τη χήνα του χωρικού, πανευτυχής που θα του προσφέρει ένα καλό ψητό.

Στην επόμενη στάση του σε ένα χωριό, ο Χανς συναντά έναν τροχιστή μαχαιριών και του διηγείται την ιστορία του. Αυτός του προσφέρει μια ακονόπετρα για τη χήνα του, υποστηρίζοντας ότι θα είναι πηγή εισοδήματος. Ο Χανς ανταλλάσσει με χαρά τη χήνα με την πέτρα. Συνεχίζει το δρόμο του, αλλά κουράζεται κουβαλώντας την πέτρα. Σταματάει για να πιει νερό σε ένα πηγάδι και από απροσεξία του η ακονόπετρα πέφτει στο βαθύ πηγάδι και χάνεται. Ο Χανς, χαρούμενος που έχει απαλλαγεί από το βάρος, αισθάνεται ότι έχει απαλλαγεί από όλα τα προβλήματα. Φτάνει επιτέλους στο σπίτι της μητέρας του εντελώς ξέγνοιαστος και αφηγείται ενθουσιασμένος το πόσο τυχερός στάθηκε.

 Ερμηνεία 
μικρογραφία|249x249px|Εικονογράφηση του Ότο Κούμπελ  (1868-1951)
Ενώ πολλά παραμύθια έχουν ένα αρκετά σαφές «ηθικό δίδαγμα», η ιστορία του Χανς επιτρέπει αντικρουόμενες ερμηνείες. Είναι σαφές ότι εξαπατάται σε κάθε συναλλαγή αλλά ερμηνεύει κάθε λάθος του ως επιτυχία. Το γεγονός ότι είναι παρ' όλα αυτά ευτυχισμένος θα μπορούσε απλώς να οφείλεται στο ότι είναι πολύ ανόητος για να προσέξει την εξαπάτηση. Υπό αυτό το πρίσμα, το παραμύθι είναι απλώς μια διασκεδαστική ιστορία για έναν αφελή νεαρό και το πάθημά του.

Μια άλλη ερμηνεία είναι ότι «τα υλικά αγαθά δεν φέρνουν την ευτυχία». Στο τέλος, ο Χανς είναι ελεύθερος - από τα υπάρχοντά του, αλλά και από τους περιορισμούς και νιώθει ευνοημένος από την τύχη. Σε κάθε στάδιο, ο Χανς εφαρμόζει την αρχή της θετικής σκέψης, βλέποντας πάντα τις θετικές πτυχές των νέων του αποκτημάτων αντί να θρηνεί τα παλιά. Στο τέλος, του έχει απομείνει μόνο ο εαυτός του και ένα απροσδόκητο μονοπάτι προς την ευτυχία: καταλήγει στη συνειδητοποίηση ότι ο αληθινός πλούτος δεν προέρχεται από τα αγαθά, αλλά από την ελευθερία και την αγάπη που τον περιμένει στο σπίτι.

Υπάρχουν επίσης ερμηνείες από άλλους κλάδους (φιλοσοφία, φιλολογία, ψυχολογία, πολιτικές επιστήμες, οικονομικά).Rolf Wunderer: Motivation in Märchen und Management – Hans im Glück – Eigen- wie handlungsmotivierter Nutzenmaximierer und unlustmeidender Gefühlsingenieur. in: Märchenspiegel. 19. Jg., H. 1, 2008, S. 2–25.

 Μετάφραση στα ελληνικά 

 Το παραμύθι περιλαμβάνεται σε διάφορες συλλογές παραμυθιών των αδελφών Γκριμ 
 Με τίτλο Ο τυχερός ο Γιάννης περιλαμβάνεται στον δεύτερο τόμο Τα παραμύθια των αδελφών Γκριμ, μτφρ. Μαρία Αγγελίδου, εκδ. Άγρα 2006 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Παραμύθια των αδερφών Γκριμ | Η καλοτυχία του Χανς, αφήγηση στα ελληνικά
 Το παραμύθι σε κινούμενα σχέδια, στα γερμανικά

 Εικονογραφήσεις 

 Εικονογραφήσεις του παραμυθιού από διάφορους καλλιτέχνες 

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Παραμύθια των Αδελφών Γκριμ