Σπούριος Κάσσιος Βεκελίνος

Ο Σπούριος Κάσσιος Βεκελίνος (, απεβίωσε το 485 π.Χ.) ήταν ένας από τους πλέον διακριθέντες άνδρες της πρώιμης Ρωμαϊκής Δημοκρατίας. Διετέλεσε τρεις φορές ύπατος και τιμήθηκε με δύο ρωμαϊκούς «θριάμβους». Ακόμα, υπήρξε ο πρώτος «διοικητής του ιππικού» (magister equitum) και ο συντάκτης του πρώτου νόμου αγροτικών μεταρρυθμίσεων στην ιστορία της αρχαίας Ρώμης. Ωστόσο το έτος μετά την τελευταία υπατία του κατηγορήθηκε ότι αποσκοπούσε να αποκτήσει τη βασιλική εξουσία και για τον λόγο αυτόν θανατώθηκε από τους πατρικίους.

Υπόβαθρο
Το επώνυμο συναντάται και με τις παραλλαγές Βικελ(λ)ίνος και Βισκελ(λ)ίνος. Η τελευταία εκδοχή (υπό την οποία παρατίθεται π.χ. το λήμμα στη Νέα Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια «Χάρη Πάτση»), έχει πλέον αποδειχθεί λανθασμένη. Η ετυμολογία ίσως πρέπει να αναχθεί σε κάποιο βουνό ονόματι Vecilius, που αναφέρεται από τον Τίτο Λίβιο.M. Hertz: «Das Cognomen des Sp. Cassius», Hermes, τόμος 5 (1871), no. 3, σσ. 474-475Oxford Classical Dictionary, λήμμα «Cassius Vecellinus, Spurius»

Σύμφωνα με μία παράδοση, ο πατέρας του Κασσίου Βεκελλίνου βρισκόταν στη ζωή και υγιής όταν θανατώθηκε ο γιος του. Σε μια τέτοια περίπτωση θα ήταν δύσκολο να τοποθετήσουμε τη γέννηση του Κασσίου ενωρίτερα από το 545 π.Χ. περίπου. Ο Κάσσιος άφησε πίσω του τρεις γιους, τα ονόματα των οποίων δεν διασώθηκαν. Πιστεύεται ότι οι πρώτοι Κάσσιοι ήταν πατρίκιοι, ενώ τα τελευταία μέλη του γένους που μνημονεύει η Ιστορία ήταν όλα πληβείοι. Ο ιστορικός Niebuhr έχει τη γνώμη ότι οι γιοι του Κασσίου ίσως εκδιώχθηκαν από την τάξη των πατρικίων, ή ότι οι ίδιοι ή οι απόγονοί τους εντάχθηκαν από μόνοι τους στους πληβείους επειδή οι πατρίκιοι είχαν εκτελέσει τον πατέρα τους.Realencyclopädie der Classischen AltertumswissenschaftWilliam Smith (επιμ.): Dictionary of Greek and Roman Biography and MythologyNiebuhr, B.G.: History of Rome, τόμ. ii, σσ. 166 κ.ε.. Επίσης: Lectures on the History of Rome, επιμ. Schmitz, έτος 1848, σσ. 89 κ.ε..)

Σταδιοδρομία
Η πρώτη θητεία του Κασσίου ως υπάτου αντιστοιχεί στο έτος 502 π.Χ., το όγδοο μόλις από την εγκαθίδρυση της Δημοκρατίας. Συνύπατός του ήταν ο Οπίτερος Βεργίνιος Τρικόστος. Σύμφωνα με τον Διονύσιο τον Αλικαρνασσέα, ο Κάσσιος Βεκελλίνος διεξήγαγε πόλεμο εναντίον των Σαβίνων, τους οποίους και κατενίκησε κοντά στην πόλη Κούρες. Εόρτασε έτσι τον πρώτο του «θρίαμβο», με τη Ρώμη να καταλαμβάνει μεγάλο μέρος των εδαφών των Σαβίνων. Ο Λίβιος προσθέτει ότι αμφότεροι οι ύπατοι έκαναν πόλεμο με τους Αυρούγκους και οι Ρωμαίοι κατέλαβαν την πόλη Σούεσσα Πωμεντιάνη. Το 501 π.Χ. ο Τίτος Λάρκιος διορίσθηκε ως ο πρώτος στην ιστορία δικτάτορας της Ρώμης και με τη σειρά του διόρισε τον Κάσσιο ως τον πρώτο magister equitum πόλεμος με τη φυλή των Λατίνων, το 498 π.Χ., και μετά τη ρωμαϊκή νίκη στη Μάχη της λίμνης Ρηγίλλου λέγεται ότι ο Κάσσιος είχε παροτρύνει τη Σύγκλητο να καταστρέψει όλες τις πόλεις των Λατίνων.

Ο Κάσσιος Βεκελλίνος έγινε ύπατος για δεύτερη φορά το 493 π.Χ., μαζί με τον Πόστουμο Κομίνιο Αουρούνκο, την εποχή που οι πληβείοι είχαν κηρύξει αποχή από τα κοινά (1η Secessio plebis). Αντίθετα με την προγενέστερη στάση του, ο Κάσσιος επεκύρωσε μια συνθήκη με τους Λατίνους που έγινε γνωστή με το όνομά του ως Foedus Cassianum, απομακρύνοντας έτσι μια πηγή κινδύνου για τη νεογέννητη Ρωμαϊκή Δημοκρατία (οι όροι της συνοψίζονται από τον Διονύσιο Αλικαρνασσέα). Αργότερα το ίδιο έτος ο Κάσσιος εγκαινίασε τους ναούς της Κέρες (Δήμητρας), του Βάκχου και της Προσερπίνας (Περσεφόνης).

Το 486 π.Χ. ο Κάσσιος έγινε ύπατος για τρίτη θητεία, αυτή τη φορά με συνύπατο τον Πρόκουλο Βεργίνιο Τρικόστο Ρουτίλο. Προέλασε εναντίον των Βόλσκων και των Ερνίκων, αλλά αυτοί έκαναν έκκληση για σύναψη ειρήνης. Και πάλι ο Κάσσιος έδειξε την ικανότητά του στη διπλωματία, θεμελιώνοντας μια ένωση με τους Ερνίκους. Αυτή η συμφωνία διατηρήθηκε για περισσότερο από έναν αιώνα. Επιστρέφοντας στη Ρώμη, ο Κάσσιος εόρτασε τον δεύτερο «θρίαμβό» του.

 Δίκη και εκτέλεση 
Μετά την παραπάνω ο Κάσσιος προέτεινε τον πρώτο στη ρωμαϊκή ιστορία αγροτικό νόμο, υπέρ της κατανομής των γαιών μεταξύ των πληβείων και των Λατίνων συμμάχων της Ρώμης. Ο συνύπατος του Κασσίου, ο Βεργίνιος, αντιτέθηκε σφοδρά σε κάτι τέτοιο, όπως και οι πατρίκιοι. Κάποιοι πληβείοι στράφηκαν επίσης κατά του Κασσίου, υποπτευόμενοι ότι ήθελε να γίνει βασιλιάς.

Το 485 π.Χ., δηλαδή μόλις τελείωσε η μονοετής θητεία του ως υπάτου, ο Κάσσιος καταδικάσθηκε και εκτελέσθηκε. Ο Λίβιος γράφει ότι έγινε μάλλον μια δημόσια δίκη με την κατηγορία της «εσχάτης προδοσίας», μετά από διαταγές των quaestores parricidii Καίσονα Φαβίου και Λούκιου Βαλερίου, με καταδίκη από τον λαό. Κατόπιν, με δημόσιο διάταγμα, το σπίτι του Κασσίου κατεδαφίσθηκε. Υπάρχει όμως και η άποψη ότι ο πατέρας του Κασσίου διεξήγαγε μια κλειστή, «ιδιωτική» δίκη (εξασκώντας τη λεγόμενη «πατρική εξουσία») και κατεδίκασε σε θάνατο τον ίδιο τον γιο του, αφιερώνοντας την περιουσία του στη θεά Δήμητρα (με την αφιέρωση σε εκείνη ενός αγάλματος που έφερε την επιγραφή «δωρεά της Κασσίας Γενεάς»). Ο Διονύσιος γράφει ότι σκότωσαν τον Κάσσιο γκρεμίζοντάς τον από την Ταρπηία Πέτρα.

Δύο αιώνες αργότερα ο ιστορικός Δίων Κάσσιος εξέφρασε την πίστη του στην αθωότητα του υπάτου. Λέγεται ότι ένα άγαλμα του Κασσίου που είχε στηθεί στον Ναό του Τέλλου ανακυκλώθηκε μετά από διαταγή των κηνσόρων. Φαίνεται ότι κάποιοι ζήτησαν την εκτέλεση και των γιων του Κασσίου, αλλά κατά τον Διονύσιο η Σύγκλητος απέτρεψε κάτι τέτοιο. Η καταστροφή ανδριάντων του Κασσίου όπως καταγράφεται από τον Πλίνιο τον Πρεσβύτερο αποτελεί το αρχαιότερο γνωστό παράδειγμα καταστροφής από τους Ρωμαίους μνημείων που είχαν δημιουργηθεί προς τιμή κάποιου ένεκεν damnatio memoriae. Ωστόσο ο Πλίνιος μάλλον αναχρονίζει, καθώς απεικονίσεις προς τιμή και ανάμνηση κάποιας προσωπικότητας δεν υπήρχαν ακόμα στη Ρώμη τον 5ο αιώνα π.Χ., και επίσης ο Ναός του Τέλλου δεν εγκαινιάσθηκε παρά το 268 π.Χ..

Παραπομπές

Πηγές
 Το λήμμα «Βισκελλίνος Σπούριος Κάσσιος» στη Νέα Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια «Χάρη Πάτση», τόμος 8, σελ. 580

Κατηγορία:Ύπατοι της Ρωμαϊκής Δημοκρατίας