Η αίθουσα διαλέξεων

Η αίθουσα διαλέξεων () είναι μυθιστόρημα του Χέρμαν Καντ, που εκδόθηκε το 1965.  Ο πρωταγωνιστής καλείται να εκφωνήσει μια ομιλία σε τελετή αποφοίτησης και αφηγείται την επιτυχημένη σταδιοδρομία συμφοιτητών του και μέρος της ζωής του. Απεικονίζονται τα πρώτα χρόνια της ΛΔΓ και οι πρώτες γενιές φοιτητών στις Εργατικές και Αγροτικές Σχολές, όπου φοίτησε και ο συγγραφέας.

Με ένα συνδυασμό χιούμορ, ειρωνείας, αυτοσαρκασμού και κοινωνικού σχολιασμού, το μυθιστόρημα παρουσιάζει τον κόσμο της Ανατολικής Γερμανίας της δεκαετίας του 1950 και τις προκλήσεις της μεταπολεμικής κοινωνίας.

Το μυθιστόρημα μεταφέρει ένα σοσιαλιστικό μήνυμα: η ΛΔΓ, έχοντας ξεπεράσει τα αρχικά της προβλήματα, δρέπει με ικανοποίηση τα επιτεύγματά της. Το καθεστώς προσφέρει στα παιδιά του ένα ειδυλλιακό περιβάλλον. Άνθρωποι με λαμπρή καριέρα ζουν σε μια ισχυρή χώρα ξέγνοιαστοι και σίγουροι για το μέλλον.

 Εργατικές και Αγροτικές Σχολές 
Οι Εργατικές και Αγροτικές Σχολές ήταν ιδρύματα σε πανεπιστήμια στη ΛΔΓ που προετοίμαζαν για την τριτοβάθμια εκπαίδευση νέους εργάτες και αγρότες και τα παιδιά τους και συνέβαλαν στην κατάργηση των εκπαιδευτικών προνομίων. Οι σχολές ιδρύθηκαν το 1949 από τα προπαρασκευαστικά κολέγια που είχαν προηγουμένως ιδρυθεί σε πανεπιστήμια στη σοβιετική ζώνη κατοχής της Γερμανίας. Κύριος στόχος ήταν η ταχεία στρατολόγηση νέων, εξειδικευμένων και, κυρίως, πολιτικά πιστών ατόμων από τις τάξεις των εργατικών και αγροτικών οικογενειών - που μειονεκτούσαν στο προηγούμενο αστικό εκπαιδευτικό σύστημα - για να στελεχώσουν κρατικές επιχειρήσεις και τον κρατικό μηχανισμό. Μεταξύ 1951 και 1963, από τις σχολές αποφοίτησαν και συνέχισαν σε πανεπιστήμια περισσότεροι από 33.000 φοιτητές. Το 1963, οι περισσότερες σχολές έκλεισαν.

 Παρουσίαση 
Το 1962, έξι μήνες πριν από το κλείσιμο της Εργατικής και Αγροτικής Σχολής στο Γκράιφσβαλντ, ο επιτυχημένος δημοσιογράφος και κριτικός λογοτεχνίας Ρόμπερτ Ίσβαλ λαμβάνει ένα τηλεγράφημα που του ζητά, ως πρώην απόφοιτος του ιδρύματος, να εκφωνήσει μια ομιλία. Ο Ίσβαλ συμφωνεί απρόθυμα και αρχίζει να θυμάται τα τρία χρόνια που πέρασε εκεί και τους συμφοιτητές του. Η προετοιμασία της ομιλίας μετατρέπεται σε απομνημονεύματα του Ίσβαλ για τα μεταπολεμικά χρόνια και για φιλίες που δοκιμάστηκαν.

Το επίκεντρο των στοχασμών του είναι οι φίλοι και συγκάτοικοι του Ίσβαλ, Γκερντ Τρούλεσαντ, Γιάκομπ Φίλτερ και Καρλ-Χάιντς Ρικ. Όλοι τους από προλεταριακό περιβάλλον, πριν δέκα χρόνια αποφοίτησαν από τη σχολή, συνέχισαν με επιτυχία τις πανεπιστημιακές σπουδές τους και δημιούργησαν αξιοσέβαστες καριέρες μετά την αποφοίτησή τους. Η επιτυχία τους πραγματοποιήθηκε χάρη στην ισχυρή τους πίστη στο καθεστώς και την ακλόνητη θέλησή τους να ξεπεράσουν τις δυσκολίες που προέκυπταν, όπως την προστατευτική αλλά ουσιαστικά περιφρονητική στάση της μορφωμένης μεσαίας τάξης (λέκτορες και φοιτητές), οι οποίοι εκδήλωναν ανοιχτά την ακαδημαϊκή τους αλαζονεία. Η σύγκρουση αυτών των διαφορετικών χαρακτήρων (ο Τρούλεσαντ ήταν γυναικάς, ο Φίλτερ ντροπαλός και ανασφαλής, ο Ρικ οργανωτικός νους, ο Ίσβαλ διαβόητος καυχησιολόγος) δημιουργεί μια κωμωδία καταστάσεων που συνέβαλε σημαντικά στην επιτυχία του μυθιστορήματος.

Στο τέλος, ο Ίσβαλ λαμβάνει την είδηση ​​ότι η ομιλία του έχει αφαιρεθεί από το πρόγραμμα της τελετής αποφοίτησης στο αμφιθέατρο: Δεν θέλουν πλέον να κοιτάζουν πίσω, αλλά στο μέλλον.

 Τα κύρια πρόσωπα 
Ο Ρόμπερτ Ίσβαλ, όπως και ο συγγραφέας Χέρμαν Καντ, γεννήθηκε στο Αμβούργο, συνελήφθη ως αιχμάλωτος πολέμου στην Πολωνία προς το τέλος του πολέμου και όταν επέστρεψε φοίτησε στις Εργατικές και Αγροτικές Σχολές.

Ο Γιάκομπ Φίλτερ ήταν δασικός εργάτης και μετά τις σπουδές του έγινε επικεφαλής ενός τμήματος στο Υπουργείο Γεωργίας και Δασοκομίας. 

Ο Γκερντ Τρούλεσαντ έκανε καριέρα ως σινολόγος υπό τις εξής συνθήκες: Μετά τις εξετάσεις αποφοίτησης από τη σχολή, ο Ίσβαλ, ωθούμενος από (αβάσιμη) ζήλια, πρότεινε στην ηγεσία του κόμματος σε συνέλευση στελεχών να επιλέξουν τον Γκερντ Τρούλεσαντ - τον καλύτερο φίλο του που υποψιάζεται ως ερωτικό αντίζηλο -  για να σπουδάσει Σινολογία στη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας για 7 χρόνια. Προϋπόθεση γι' αυτό ήταν ο άμεσος γάμος του Τρούλεσαντ με μια συμφοιτήτριά του. Υπακούοντας στην κομματική πειθαρχία, ο σαστισμένος εκλεκτός συμφωνεί. Αυτό το μοτίβο διατρέχει το μυθιστόρημα ως προσωπική ενοχή του Ίσβαλ.  

Ο Καρλ-Χάιντς Ρικ, αφοσιωμένος στο καθεστώς και ταλαντούχος μαθηματικός, έφυγε στη Δυτική Γερμανία, στο Αμβούργο, όπου διατηρεί ένα αμφίβολης φήμης εστιατόριο με γραφείο στοιχημάτων. Από αρκετά στοιχεία (όπως η απουσία του προσωπικού φακέλου του στα αρχεία του πανεπιστημίου, η εγγύηση του κόμματος για τον Φίλτερ που εξακολουθεί να ισχύει και, κυρίως, το ανεξήγητο του γεγονότος) συνάγεται ότι ο Φίλτερ είναι κατάσκοπος και διατηρεί το εστιατόριο στο Αμβούργο μόνο ως κάλυψη. 

 Ύφος 
Ο συγγραφέας χρησιμοποιεί διάφορες αφηγηματικές τεχνικές ασυνήθιστες στην ανατολικογερμανική λογοτεχνία, στην οποία το κυρίαρχο μοντέλο ήταν ο σοσιαλιστικός ρεαλισμός: αλλαγές στον χρόνο και το ύφος, αναδρομές στο παρελθόν, αλλαγές στην προοπτική, εσωτερικός μονόλογος, χιούμορ, σάτιρα και ειρωνική αποστασιοποίηση. 
 Υποδοχή 
Είναι το πιο γνωστό μυθιστόρημα του Καντ και έκανε αμέσως αίσθηση πυροδοτώντας συζητήσεις τόσο στη ΛΔΓ, όπου επαινέθηκε η συμβολή των κύριων χαρακτήρων στη «σοσιαλιστική ανάπτυξη», όσο και στη Δυτική Γερμανία, όπου ο Μαρσέλ Ράιχ-Ρανίτσκι παρατήρησε ότι ο Καντ δεν έγραψε για τις πραγματικές συνθήκες που επικρατούσαν στη ΛΔΓ.
 Διασκευές 
 Τηλεοπτική διασκευή, Ανατολική Γερμανία, προβλήθηκε την 1η Ιουλίου 1972, σε σκηνοθεσία Χορστ Σένεμαν
 Τηλεοπτική διασκευή, Δυτική Γερμανία 1976, βασισμένη στη θεατρική διασκευή του Κρατικού Θεάτρου του Χάλε, σε σκηνοθεσία Χ. Φλικ.
 Παραπομπές 

Κατηγορία:Γερμανικά μυθιστορήματα
Κατηγορία:Ανατολικογερμανική λογοτεχνία
Κατηγορία:Μυθιστορήματα που έγιναν ταινίες