Νταταϊσμός

Ο Νταταϊσμός (ή Δεδομενοκρατία) είναι ένας όρος που έχει χρησιμοποιηθεί για να περιγράψει τη νοοτροπία ή τη φιλοσοφία που δημιουργείται από την αναδυόμενη σημασία των μεγάλων δεδομένων. Χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά από τον David Brooks στους New York Times το 2013. Ο όρος έχει επεκταθεί για να περιγράψει αυτό που ο ιστορικός Yuval Noah Harari, στο βιβλίο του Homo Deus: A Brief History of Tomorrow του 2015, αποκαλεί μια αναδυόμενη ιδεολογία ή ακόμα και μια νέα μορφή θρησκείας, στην οποία η «ροή της πληροφορίας» είναι η «υπέρτατη αξία». Στην τέχνη, ο όρος χρησιμοποιήθηκε από τον Albert-Laszlo Barabasi για να αναφερθεί σε ένα καλλιτεχνικό κίνημα που χρησιμοποιεί τα δεδομένα ως κύρια πηγή έμπνευσης.

«Αν μου ζητούσατε να περιγράψω τη φιλοσοφία που κερδίζει έδαφος σήμερα, θα έλεγα ότι είναι ο νταταϊσμός.», έγραψε ο David Brooks στους New York Times τον Φεβρουάριο του 2013. Ο Brooks υποστήριξε ότι σε έναν κόσμο αυξανόμενης πολυπλοκότητας, το να βασιστούμε στα δεδομένα θα μπορούσε να μειώσει τις γνωστικές προκαταλήψεις και να «φωτίσει μοτίβα συμπεριφοράς που δεν έχουμε ακόμη παρατηρήσει».

Το 2015, το βιβλίο του Steve Lohr με τίτλο Data-ism εξέτασε τον τρόπο με τον οποίο τα Μεγάλα Δεδομένα (Big Data) μετασχηματίζουν την κοινωνία, χρησιμοποιώντας τον όρο για να περιγράψει την επανάσταση που φέρνουν τα Μεγάλα Δεδομένα.

Στο βιβλίο του Homo Deus: A Brief History of Tomorrow ( 2016), ο Yuval Noah Harari υποστηρίζει ότι όλες οι ανταγωνιστικές πολιτικές ή κοινωνικές δομές μπορούν να θεωρηθούν ως συστήματα επεξεργασίας δεδομένων: «Ο νταταϊσμός διακηρύσσει ότι το σύμπαν αποτελείται από ροές δεδομένων και η αξία κάθε φαινομένου ή οντότητας καθορίζεται από τη συμβολή τους στην επεξεργασία δεδομένων» και «μπορούμε να ερμηνεύσουμε ολόκληρο το ανθρώπινο είδος σαν ένα ενιαίο σύστημα επεξεργασίας δεδομένων, όπου κάθε μεμονωμένος άνθρωπος παίζει τον ρόλο μικροκυκλώματος».  Σύμφωνα με τον Harari, ένας νταταϊστής θα πρέπει να θέλει να «αυξήσει τη ροή των δεδομένων συνδεόμενος με όλο και περισσότερα μέσα». Ο Harari προβλέπει ότι το λογικό συμπέρασμα αυτής της διαδικασίας είναι ότι, τελικά, οι άνθρωποι θα δώσουν στους αλγόριθμους την εξουσία να λαμβάνουν τις πιο σημαντικές αποφάσεις στη ζωή τους, όπως ποιον να παντρευτούν και ποια καριέρα να ακολουθήσουν. Ο Harari υποστηρίζει ότι ο Άαρον Σουόρτς θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως ο «πρώτος μάρτυρας» του νταταϊσμού. 

Το 2022, ο Albert-László Barabási επινόησε τον όρο «Νταταϊσμός» για να ορίσει ένα καλλιτεχνικό κίνημα που τοποθετεί τα δεδομένα ως το κεντρικό μέσο κατανόησης της φύσης, της κοινωνίας, της τεχνολογίας και της ανθρώπινης ουσίας. Αυτό το κίνημα υπογραμμίζει την ανάγκη της τέχνης να ενσωματωθεί στα δεδομένα για να παραμείνει σχετική στη σύγχρονη κοινωνία.

Ο νταταϊσμός ανταποκρίνεται στην πολυπλοκότητα και την αλληλοσύνδεση των σύγχρονων κοινωνικών, οικονομικών και τεχνολογικών πεδίων, τα οποία υπερβαίνουν την ατομική κατανόηση. Υποστηρίζοντας τη χρήση μεθοδολογιών από διάφορους τομείς - όπως η επιστήμη, οι επιχειρήσεις και η πολιτική - στην τέχνη, ο νταταϊσμός θεωρεί αυτή τη συγχώνευση απαραίτητη για να διατηρήσει η τέχνη τη σημασία και την επιρροή της.

 Κριτική 
Σχολιάζοντας τον χαρακτηρισμό του Χαράρι για τον νταταϊσμό, ο αναλυτής ασφάλειας Daniel Miessler πιστεύει ότι ο νταταϊσμός δεν αποτελεί πρόκληση για την ιδεολογία του φιλελεύθερου ανθρωπισμού, όπως ισχυρίζεται ο Χαράρι, επειδή οι άνθρωποι θα μπορούν ταυτόχρονα να πιστεύουν στη δική τους σημασία και σε αυτή των δεδομένων.

Ο ίδιος ο Harari διατυπώνει ορισμένες κριτικές, όπως το πρόβλημα της συνείδησης, για το οποίο ο νταταϊσμός δεν είναι πιθανό να μας διαφωτίσει. Υποστηρίζει επίσης, ότι οι άνθρωποι μπορεί να ανακαλύψουν ότι οι οργανισμοί δεν είναι αλγόριθμοι. Ο νταταϊσμός προυποθέτει ότι όλα τα δεδομένα είναι δημόσια, ακόμη και τα προσωπικά δεδομένα, για να λειτουργήσει το σύστημα ως σύνολο, ένας παράγοντας για τον οποίο ήδη υπάρχει αντίσταση στις μέρες μας.

Άλλοι αναλυτές, όπως ο Terry Ortleib, έχουν εξετάσει τον βαθμό στον οποίο ο νταταϊσμός αποτελεί δυστοπική απειλή για την ανθρωπότητα. 

Το σκάνδαλο δεδομένων Facebook-Cambridge Analytica έδειξε πώς οι πολιτικοί ηγέτες χειραγωγούσαν τα δεδομένα των χρηστών του Facebook για να δημιουργήσουν συγκεκριμένα ψυχολογικά προφίλ που στη συνέχεια χρησιμοποιήθηκαν για να χειραγωγήσουν το δίκτυο. Μια ομάδα αναλυτών δεδομένων αναπαρήγαγε την τεχνολογία τεχνητής νοημοσύνης που ανέπτυξε η Cambridge Analytica γύρω από τα δεδομένα του Facebook και μπόρεσε να ορίσει τους ακόλουθους κανόνες: 10 likes επιτρέπουν σε μια μηχανή να γνωρίζει ένα άτομο όπως ένας συνάδελφος, 70 likes όπως ένας φίλος, 150 likes όπως ένας γονέας, 300 likes όπως ένας σύντροφος, και πέρα από αυτό μπορεί να είναι δυνατό να γνωρίσει ένα άτομο καλύτερα από ό,τι γνωρίζει το ίδιο τον εαυτό του.

 Δείτε επίσης 

 Διανθρωπισμός
 Φουτουρισμός
 Καπιταλισμός της επιτήρησης
 Σκάνδαλο δεδομένων Facebook-Cambridge Analytica

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Ορισμός του Νταταϊσμού από την Techopedia 
 Wired: 'Homo sapiens is an obsolete algorithm': από τον Yuval Noah Harari
 Ο Steve Lohr για τον Ντατα-ϊσμό 
 The Dataist Organization
Κατηγορία:Φιλοσοφία της τεχνητής νοημοσύνης
Κατηγορία:Δεδομένα
Κατηγορία:Μεγάλα δεδομένα
Κατηγορία:Φιλοσοφικές σχολές και παραδόσεις
Κατηγορία:Φιλοσοφία της ζωής