Χαρπούτ

Το Χαρπούτ (τουρκικά: Harput) ή Χαρμπέρντ ή Χαρπέρτ (αρμενικά: Խարբերդ / Kharberd) είναι μια αρχαία πόλη στην επαρχία Ελαζίγ στην Τουρκία. Σήμερα αποτελεί μια μικρή περιοχή της πόλης Ελαζίγ. 

Στα τέλη της οθωμανικής περιόδου, υπαγόταν στο Βιλαέτι Μαμουρέτ-ουλ-Αζίζ (γνωστό και ως Βιλαέτι Χαρπούτ). Στην περιοχή έχουν βρεθεί αντικείμενα από περίπου το 2000 π.Χ. Η πόλη είναι διάσημη για το Κάστρο Χαρπούτ και περιλαμβάνει ένα μουσείο, παλιά τζαμιά, μια εκκλησία και το Σπήλαιο Μπουζλούκ. 

Το Χαρπούτ απέχει περίπου 1.100 χιλιόμετρα από την Κωνσταντινούπολη. 

Το Χαρπούτ ήταν μια περιοχή με μεγάλο αριθμό Αρμενίων κατά τον Μεσαίωνα και είχε σημαντικό αρμενικό πληθυσμό μέχρι τη γενοκτονία των Αρμενίων. Μέχρι τον 20ό αιώνα, το Χαρπούτ είχε απορροφηθεί από τη Μεζρέ (μετονομάστηκε σε Ελαζίγ το 1937), μια πόλη στην πεδιάδα κάτω από το Χαρπούτ που μεγάλωσε σημαντικά σε μέγεθος τον 19ο αιώνα.

 Ονομασία 
Το Χαρμπέρντ ερμηνεύτηκε αρχικά ως αποτελούμενο από τις αρμενικές λέξεις kʻar («βράχος») και berd («κάστρο, φρούριο»), σαν να σήμαιναν «φρούριο περιτριγυρισμένο από βράχους». Άλλοι έχουν συνδέσει το όνομα με μια λέξη των Χουρριτών, har/khar, που σημαίνει «μονοπάτι» ή «δρόμος». Ο Νίκολας Άντοντζ πρότεινε μια σύνδεση με την Χάρτα, μια πόλη που αναφέρεται σε ασσυριακές σφηνοειδή επιγραφές, η οποία πιθανώς εξελίχθηκε σε Χαρτμπέρτ και αργότερα σε Χαρμπέρτ. Μια άλλη προτεινόμενη ετυμολογία το συνδέει με το όνομα μιας χεττιτικής και χουρριανής θεάς. Το Χαρμπέρτ μερικές φορές ταυτίζεται με το Χορεμπέρτ, ένα φρούριο στην Ανζιτηνή της επαρχίας Σοφηνής του Βασιλείου της Αρμενίας. Σύμφωνα με αυτή την άποψη, το Χαρμπέρτ είναι μια παραφθορά του ονόματος Χορεμπέρτ (με την προτεινόμενη ανάπτυξη Χορεμπέρντ-Χορεμπέρτ-Χαρμπέρτ). 

Αραβικές πηγές το αναφέρουν ως Khartbirt ή ως Hisn Ziyad, από το συριακό Hesna d-Ziyad, που σημαίνει «το φρούριο του Ζιγιάντ». Ο μεσαιωνικός γεωγράφος Αλ-Ντιμάσκι έγραψε ότι το Khartbirt ήταν το όνομα της πόλης, ενώ το Hisn Ziyad αναφερόταν στην αρχαία ακρόπολη. 

 Γεωγραφία 
Το Χαρπούτ βρίσκεται στην κορυφή ενός λόφου πάνω από μια πλούσια, εύφορη πεδιάδα ιστορικά διάσπαρτη με χωριά, περίπου 14 χιλιόμετρα μακριά από την αριστερή όχθη του ποταμού Μουράτ. Στα νοτιοανατολικά της βρίσκεται η λίμνη Χαζάρ (παλαιότερα γνωστή ως Γκιολτσούκ στα τουρκικά και Τσοβκ στα αρμενικά), η πηγή του ποταμού Τίγρη. 

 Ιστορία 
Ο ιστορικός Χακόμπ Μαναντιάν πίστευε ότι το Χαρπούτ ήταν η τοποθεσία της Ούρα, του κύριου φρουρίου της συνομοσπονδίας Χαγιάσα-Άζι της Εποχής του Χαλκού. Το Χαρπούτ ήταν μια οχυρωμένη πόλη του Βασιλείου των Ουράρτου της Εποχής του Σιδήρου.  Στην κλασική περίοδο, το Χαρπούτ ήταν μέρος του Βασιλείου της Σωφηνής και αργότερα της αρμενικής επαρχίας της Σωφηνής.  Μερικοί μελετητές θεωρούν ότι είναι η τοποθεσία της πόλης Αρκαθιόκερτα, της αρχικής πρωτεύουσας του Βασιλείου της Σωφηνής.

Το Χαρπούτ αναπτύχθηκε ως στρατιωτική βάση κατά τη διάρκεια της δεύτερης βυζαντινής κατοχής της περιοχής, μετά το 938. Ένα επιβλητικό φρούριο χτίστηκε σε έναν πλατύ βράχο που υψωνόταν πάνω από την κοιλάδα από τα νότια. Μια πόλη αναπτύχθηκε γύρω από το φρούριο, με κυρίως αρμενικό και συριακό πληθυσμό, που προερχόταν από κοντινά χωριά, καθώς και από την πόλη Αρσαμόσατα, ανατολικότερα. Μέχρι τα τέλη του 11ου αιώνα, το Χαρπούτ είχε επισκιάσει τα Αρσαμόσατα και είχε γίνει ο κύριος οικισμός της περιοχής. 

Γύρω στο 1085, ένας Τούρκος πολέμαρχος ονόματι Τσουμπούκ κατέκτησε το Χαρπούτ και επικυρώθηκε ως ηγεμόνας του από τον Σελτζούκο Σουλτάνο Μαλίκ Σαχ Α΄. Το Μεγάλο Τζαμί του Χαρπούτ χτίστηκε απέναντι από την ακρόπολη είτε από τον Τσουμπούκ είτε από τον γιο του (που μαρτυρείται ως ο ηγεμόνας εδώ το 1107). Ο Γουλιέλμος της Τύρου έγραψε ότι ο Ζοσλέν Α΄, κόμης της Έδεσσας του Κουρτεναί, και ο βασιλιάς Βαλδουίνος Β΄ της Ιερουσαλήμ ήταν αιχμάλωτοι του Μπελέκ Γαζή στο κάστρο του Χαρπούτ και ότι διασώθηκαν από τους Αρμένιους συμμάχους τους.

Ο πρώτος Ορτοκίδης ηγεμόνας του Χαρπούτ ήταν ο Μπαλάκ, ο οποίος ήταν συγγενής των Ορτοκίδων ηγεμόνων του Μαρντίν και της Χισν Καϊφά, αλλά δεν ανήκε άμεσα σε καμία από τις δύο άρχουσες οικογένειες. Ο Μπαλάκ πέθανε νέος το 1124 και οι Ορτοκίδες της Χισν Καϊφά ανέλαβαν την εξουσία. Αργότερα, ο Ιμάντ αντ-Ντιν Αμπού Μπακρ, ένας Ορτοκίδης πρίγκιπας που είχε προηγουμένως επιχειρήσει να σφετεριστεί τον θρόνο της Χισν Καϊφά, απέκτησε τον έλεγχο του Χαρπούτ. Το Χαρπούτ παρέμεινε ανεξάρτητο πριγκιπάτο των Ορτοκίδων μέχρι το 1234, όταν κατακτήθηκε από τους Σελτζούκους. Κατά την περίοδο των Ορτοκίδων, ο πρώην πληθυσμός των Αρσαμόσατων απορροφήθηκε πλήρως από το Χαρπούτ. Στις αρχές του 1200, ένας από τους Ορτοκίδες πρίγκιπες μπορεί να ανοικοδόμησε πλήρως την ακρόπολη. Στην επόμενη περίοδο της σελτζουκικής κυριαρχίας, δεν χτίστηκαν πολλά στο Χαρπούτ. 

Από τα μέσα του 14ου αιώνα έως το 1433, το Χαρπούτ έγινε μέρος του Μπεϊλικιού του Ντουλκαντίρ. Ήταν μια από τις κύριες πόλεις του μπεϊλικιού και η ακρόπολη ξαναχτίστηκε ξανά κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Οι Ασπροπροβατάδες κυβέρνησαν το Χαρπούτ από το 1433 έως το 1478. Η σύζυγος του ηγεμόνα Ουζούν Χασάν, Ελληνίδα Χριστιανή από την Τραπεζούντα, έζησε εδώ με την ελληνική συνοδεία της. Η οθωμανική κυριαρχία ξεκίνησε στο Χαρπούτ το 1515. Η πολιορκία του Χαρπούτ έλαβε χώρα τον επόμενο χρόνο. Υπό τους Οθωμανούς, το Χαρπούτ παρέμεινε ένα ακμάζον βιομηχανικό κέντρο, με ακμάζουσες βιομηχανίες ύφανσης μεταξιού και κατασκευής χαλιών και πολλούς μεντρεσέδες.

Το 1834, ωστόσο, οι κυβερνήτες του Σαντζακίου του Χαρπούτ μετέφεραν την κατοικία τους στην πόλη Μεζρέ, στην πεδιάδα στα βορειοανατολικά, και μέρος του πληθυσμού του Χαρπούτ μετακόμισε μαζί τους. Το 1838 χτίστηκε ένας στρατώνας στη Μεζρέ ως τοπική βάση εναντίον του Μεχμέτ Αλή της Αιγύπτου. Το 1879, η Μεζρέ χτίστηκε σε μια μεγάλη πόλη με το όνομα Μαμουρέτ ελ-Αζίζ, η οποία έγινε η σύγχρονη Ελαζίγ.

Υπάρχουν διάφορες εκτιμήσεις για τον πληθυσμό και την εθνική σύνθεση του Χαρπούτ τον 19ο αιώνα: 3.000 αρμενικά και τουρκικά νοικοκυριά στις αρχές του 19ου αιώνα, 25.000 κάτοικοι (εκ των οποίων 15.400 ήταν Αρμένιοι) το 1830–1850 και περίπου 20.000 το 1892. Μια άλλη εκτίμηση τοποθετεί τον πληθυσμό της πόλης στις αρχές του 20ού αιώνα σε 12.200 (6.080 Αρμένιοι και 6.120 μη Αρμένιοι). Ο Ρεϊμόν Κεβορκιάν δίνει τον συνολικό αρμενικό πληθυσμό του Χαρπούτ και 56 άλλων κοντινών τοποθεσιών (καζάς του Χαρπούτ) στις παραμονές του Α' Παγκοσμίου Πολέμου σε 39.788 και τον αρμενικό πληθυσμό ολόκληρου του βιλαετίου του Χαρπούτ σε 124.289. 
μικρογραφία|Χαρπούτ στις αρχές του 20ού αιώνα
Στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα, υπήρχαν έξι αρμενικές εκκλησίες στο Χαρπούτ. Πέντε από αυτές ήταν αρμενικές αποστολικές και μία προτεσταντική.  Η προτεσταντική ιεραποστολική δραστηριότητα στο Χαρπούτ και τη γύρω περιοχή ξεκίνησε το 1855. Το Γυναικείο Σεμινάριο του Χαρπούτ ιδρύθηκε το 1858. Μια αμερικανική ιεραποστολική σχολή ιδρύθηκε κοντά στην ακρόπολη παρέχοντας εκπαίδευση κυρίως σε Αρμένιους. Το Κολλέγιο Ευφράτη, που διοικούνταν από ιεραποστόλους, ήταν το μόνο λύκειο στην πόλη. Υπήρχε επίσης μια γαλλική ιεραποστολική σχολή. Οι Αρμένιοι της πόλης είχαν επίσης τα δικά τους εκπαιδευτικά κέντρα, που αποτελούνταν από πέντε εκκλησιαστικά σχολεία και τη μικτή ακαδημία Σμπαδιάν. Η κοινότητα των Συριακών Χριστιανών του Χαρπούτ είχε τη δική της συνοικία και αριθμούσε περίπου 800 άτομα, σύμφωνα με μια εκτίμηση. Μιλούσαν τα αρμενικά ως πρώτη γλώσσα και είχαν στενούς δεσμούς με την αρμενική κοινότητα. Υπήρχε τουλάχιστον ένα σχολείο στη συριακή συνοικία και ένα ξεχωριστό συριακό σχολείο θηλέων ιδρύθηκε το 1909. 

Ο Αμερικανός ιεραπόστολος Αιδεσιμότατος Δρ. Χέρμαν Ν. Μπάρνουμ έδωσε την ακόλουθη περιγραφή του Χαρπούτ το 1892:

Η μετανάστευση Αρμενίων και Ασσυρίων από το Χαρπούτ είχε ήδη ξεκινήσει τη δεκαετία του 1850, με κύριους προορισμούς άλλες πόλεις της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, τις Ηνωμένες Πολιτείες και τον Καύκασο. Το Χαρπούτ επηρεάστηκε από τις σφαγές του Αμπντούλ Χαμίντ τη δεκαετία του 1890.  Οι Τούρκοι επιτιθέμενοι λεηλάτησαν και κατέστρεψαν τις αρμενικές γειτονιές της πόλης σκοτώνοντας 700 Αρμένιους και εξισλαμίζοντας βίαια 200 αρμενικές οικογένειες, σύμφωνα με μια εκτίμηση. 

Το Χαρπούτ βρισκόταν σε μια απομακρυσμένη και απομονωμένη περιοχή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και κατά συνέπεια λίγοι ξένοι το επισκέπτονταν.  Γύρω στο 1910, ο χρόνος ταξιδιού από την Κωνσταντινούπολη στο Χαρπούτ ήταν περίπου τρεις ημέρες με τρένο και στη συνέχεια 18 ημέρες με άλογο. 

 Γενοκτονία των Αρμενίων 
μικρογραφία|Αρμένια παιδιά σε νηπιαγωγείο στο Χαρπούτ, 1900
Η εξόντωση των Αρμενίων στο Βιλαέτι του Χαρπούτ είναι ένα από τα καλύτερα τεκμηριωμένα επεισόδια της γενοκτονίας των Αρμενίων. Υπάρχουν αρκετές αξιοσημείωτες μαρτυρίες αυτόπτων μαρτύρων σχετικά με τη γενοκτονία των Αρμενίων στο Χαρπούτ. Μία από αυτές είναι αυτή του Χένρι Χ. Ριγκς, ενός ιερέα της εκκλησίας και ιεραποστόλου του ABCFM, ο οποίος ήταν επικεφαλής του Κολλεγίου Ευφράτη. Η έκθεσή του για τη γενοκτονία στάλθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες και το 1997 δημοσιεύθηκε με τον τίτλο «Ημέρες Τραγωδίας στην Αρμενία». Ο Αμερικανός πρόξενος στο Χαρπούτ Λέσλι Α. Ντέιβις, ο οποίος έκρυψε περίπου 80 Αρμένιους στο προξενείο (που βρίσκεται στο Μεζρέ), έγραψε λεπτομερείς αναφορές για τα γεγονότα στο Χαρπούτ κατά τη διάρκεια της γενοκτονίας.

Τον Απρίλιο του 1915, ο αρμενικός πληθυσμός του βιλαετίου αφοπλίστηκε, κάτι που ακολουθήθηκε από τη σύλληψη δεκάδων Αρμενίων ελίτ. Οι Αρμένιοι κάτοικοι του Χαρπούτ και της γύρω περιοχής απελάθηκαν και σφαγιάστηκαν από τον Ιούνιο του 1915. Όπως και σε άλλα μέρη, οι άνδρες ήταν οι πρώτοι που συνελήφθησαν και μεταφέρθηκαν για να θανατωθούν, ακολουθούμενοι από την απέλαση γυναικών, παιδιών και ηλικιωμένων. Δεδομένου ότι το Χαρπούτ ήταν ένα σημαντικό σημείο διέλευσης για τους απελαθέντες από άλλα μέρη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, ένας μεγάλος αριθμός Αρμενίων από άλλες περιοχές πέθανε στην περιοχή. Αυτό ώθησε τον Αμερικανό πρόξενο Λέσλι Ντέιβις να ονομάσει το Βιλαέτι του Χαρπούτ «Επαρχία Σφαγείο». Εκτίμησε ότι 10.000 Αρμένιοι είχαν σφαγιαστεί και ταφεί σε ομαδικούς τάφους μόνο γύρω από τη λίμνη Χαζάρ. 

Αρχικά, οι Σύριοι επρόκειτο να απελαθούν μαζί με τους Αρμένιους, αλλά η εντολή απέλασης ανακλήθηκε την επόμενη μέρα (μερικοί απελάθηκαν ούτως ή άλλως· όσοι παρέμειναν μεταφέρθηκαν στο Ελαζίγ ή μετανάστευσαν τη δεκαετία του '20). Οι Αρμένιοι Καθολικοί και Προτεστάντες εξαιρέθηκαν επίσημα από την απέλαση κατόπιν αιτήματος Ευρωπαίων διπλωματών, αλλά αυτό ανακοινώθηκε μόνο αφού είχε ήδη πραγματοποιηθεί η απέλαση. Ο βαλής του Βιλαετίου Χαρπούτ, Σαμπίτ Μπέη, εκτίμησε ότι 51.000 Αρμένιοι είχαν απελαθεί από το βιλαέτι μέχρι τον Σεπτέμβριο του 1915 και ότι 4.000 εξακολουθούσαν να κρύβονται στα χωριά. Όσοι Αρμένιοι κατάφεραν να κρυφτούν και να αποφύγουν το πρώτο κύμα απελάσεων συνελήφθησαν και απελάθηκαν ή σφαγιάστηκαν το φθινόπωρο του 1915. Ο Ντέιβις εκτίμησε ότι επιπλέον 1.000 έως 2.000 Αρμένιοι μεταφέρθηκαν σε απομονωμένα μέρη και σκοτώθηκαν τον Νοέμβριο του 1915. 

Οι επιζώντες της γενοκτονίας από το Χαρπούτ κατέληξαν σε διάφορα μέρη του κόσμου. Μερικοί επιζώντες ίδρυσαν το χωριό Νορ Χαρμπέρτ στη Σοβιετική Αρμενία το 1929, Το χωριό ιδρύθηκε με τη βοήθεια της Συμπατριωτικής Ένωσης Χαρπέρτ ( Hamakharberdtsʻiakan miutʻiwn ), η οποία ιδρύθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες το 1926 και ίδρυσε παραρτήματα σε διάφορες χώρες.

 Δημοκρατική εποχή 
Το Χαρπούτ ήταν σε μεγάλο βαθμό ένα εγκαταλελειμμένο ερείπιο στις δεκαετίες του '30 και του '40, καθώς δόθηκε προτεραιότητα στην ανάπτυξη του Ελαζίγ. Ξεκινώντας από τη δεκαετία του '50, το νέο ενδιαφέρον και η νοσταλγία για το Χαρπούτ ώθησαν τις προσπάθειες ανακαίνισης της παλιάς πόλης. Ορισμένα ιστορικά μνημεία αναστηλώθηκαν, χτίστηκε ένα νέο δημοτικό κτίριο και άνοιξε ένα μουσείο. Με την πάροδο του χρόνου, το Χαρπούτ μετατράπηκε σε προάστιο του Ελαζίγ και δημιουργήθηκαν εγκαταστάσεις για τουρισμό και αναψυχή. Οι ερειπωμένες αρμενικές γειτονιές του Χαρπούτ ισοπεδώθηκαν στις δεκαετίες του '60 και του '70. Η μόνη εκκλησία που στέκει σήμερα στο Χαρπούτ είναι η Συριακή Ορθόδοξη Εκκλησία της Αγίας Μαρίας, η οποία ανακαινίστηκε στις αρχές της δεκαετίας του 2000. 

 Δημογραφικά στοιχεία 
Κατά την επίσκεψή του στις αρχές του 17ου αιώνα, ο Συμεών της Πολωνίας σημείωσε ότι το Χαρπούτ είχε 100 αρμενικά νοικοκυριά και 3 εκκλησίες. Ο αρμενικός πληθυσμός μειώθηκε λόγω της σκληρής μεταχείρισης από τους Γενίτσαρους, που κυβερνούσαν την περιοχή. Το Χαρπούτ φιλοξενούσε επίσης ασσυριακό και ελληνικό πληθυσμό, που παντρεύονταν ελεύθερα με τους Αρμένιους και μιλούσαν επίσης αρμενικά. 

 Προξενείο των Ηνωμένων Πολιτειών 
Το αμερικανικό προξενείο στο Χαρπούτ άρχισε να λειτουργεί από την 1η Ιανουαρίου 1901 με πρόξενο τον Δρ. Τόμας Χ. ΝόρτονMerguerian, Barbara J. (1997). "'Like a Policeman in a Mob': the Establishment of the U.S. Consulate in Kharpert, Turkey, 1901-1905" στο Armenian Perspectives: 10th Anniversary Conference of the Association Internationale Des Études Arméniennes, School of Oriental and African Studies, London. Psychology Press, 1997. , 9780700706105. σελ. 293–297.. Το προξενείο ιδρύθηκε για να βοηθήσει τις δραστηριότητες των Αμερικανών ιεραποστόλων στην περιοχή. Το Οθωμανικό Υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας του έδωσε άδεια ταξιδιού ως τεζκερέ, αλλά το Οθωμανικό Υπουργείο Εξωτερικών αρχικά αρνήθηκε να αναγνωρίσει το προξενείο. 

Το κτίριο είχε τρεις ορόφους, έναν τοίχο και έναν κήπο με μουριές. 

Ο Λέσλι Α. Ντέιβις έγινε πρόξενος του Χαρπούτ το 1914 και έφυγε το 1917 μετά τη διακοπή των σχέσεων Οθωμανικής Αυτοκρατορίας-Ηνωμένων Πολιτειών. Ο Ντέιβις δήλωσε ότι αυτή η αποστολή ήταν «μία από τις πιο απομακρυσμένες και απρόσιτες στον κόσμο». 

 Αξιοθέατα 
δεξιά|μικρογραφία|Κάστρο Χαρπούτ

 Κάστρο Χαρπούτ
 Ιστορικά τζαμιά, εκκλησίες και ιερά
 Ουλού Τζαμί: Χτισμένο από τον Ορτοκίδη Σουλτάνο Φαχρετίν Καραασλάν το 1156. Είναι ένα από τα παλαιότερα και σημαντικά κτίσματα στην Ανατολία.
 Σαραχάτουν Τζαμί: Χτίστηκε από τη Σάρα Χατούν, μητέρα του Ασπροπροβατά Τουρκομάνου Σουλτάν Μπαχαντίρ Χαν (γνωστού και ως Ουζούν Χασάν), το 1465 ως μικρό τζαμί. Ανακαινίστηκε το 1585 και το 1843.
 Κουρσουνλού Τζαμί: Χτίστηκε μεταξύ 1738 και 1739 στο Χαρπούτ κατά την Οθωμανική εποχή.
 Αλατζαλί Τζαμί
 Αγάλ Τζαμί: χτίστηκε το 1559.
 Ιερό Αράπ Μπαμπά Μεσιντί: Χτίστηκε κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Σελτζούκου σουλτάνου Καϊχοσρόη Γ' (γιου του Κιλίτς Αρσλάν Δ') το 1279. Το ιερό περιέχει ένα μουμιοποιημένο σώμα που είναι ευρέως γνωστό ως Αράπ Μπαμπά.
 Ιερό Φετίχ Αχμέτ Μπαμπά
 Ιερό Μανσούρ Μπαμπά
 Συριακή Ορθόδοξη Εκκλησία της Αγίας Μαρίας
 Κοινοτικό Κέντρο Πολιτισμού Σεφίκ Γκιουλ

 Στη μυθοπλασία 
Το Χαρπούτ είναι το σκηνικό του ρομαντικού μυθιστορήματος La masseria delle allodole (που εκδόθηκε στα αγγλικά ως Skylark Farm, και αργότερα διασκευάστηκε σε ταινία) της Αντόνια Αρσλάν, της οποίας ο παππούς γεννήθηκε στο Χαρπούτ. 

 Αξιοσημείωτοι άνθρωποι 

 Ο Στίβεν Μουγκάρ ήταν Αρμένιος επιχειρηματίας στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ήταν ο ιδρυτής της αλυσίδας σούπερ μάρκετ Star Market στη Νέα Αγγλία.
 Ο Σαρκές Ταρζιάν ήταν Αμερικανός μηχανικός, εφευρέτης και ραδιοτηλεοπτικός παραγωγός, γεννημένος στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Ήταν Αρμένιος.
 Ο Μάικλ Χαγκοπιάν ήταν Αμερικανός σκηνοθέτης αρμενικής καταγωγής, υποψήφιος για βραβείο Emmy.

 Δείτε επίσης 

 Σωφηνή
 Βιλαέτι Μαμουρέτ-ουλ-Αζίζ

 Παραπομπές 

 Περαιτέρω ανάγνωση 



 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Χαρπέρτ: Η Χρυσή Πεδιάδα του Αρμενικού Οροπεδίου
 Επαρχία Mamuratul-Aziz/Harput: Συλλογή φωτογραφιών

Κατηγορία:Οθωμανική Αυτοκρατορία
Κατηγορία:Πόλεις της Τουρκίας
Κατηγορία:Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις