Πολιορκία της Έδεσσας (544)

Η πολιορκία της Έδεσσας (τότε γνωστής ως Ιουστινούπολης) έλαβε χώρα το 544 μ.Χ. κατά τη διάρκεια μίας εισβολής στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία που κυβερνούσε ο Ιουστινιανός Α΄, από τούς Σασσανίδες τής Περσίας υπό τον Χοσρόη Α΄, εν μέσω τού συνεχιζόμενου Λαζικού Πολέμου στον βορρά. Η πόλη άντεξε την άγρια πολιορκία. Λόγω τής θρησκευτικής φύσης τής πόλης, ορισμένες χριστιανικές παραδόσεις έχουν αποδώσει το αποτέλεσμα τής σύγκρουσης σε θεϊκή παρέμβαση.

 Η εποχή 
Στη μέση τής αρχικής φάσης τού Λαζικού Πολέμου, ο Χοσρόης Α΄ ενθαρρύνθηκε να εισβάλει μέσω τού μετώπου τής Μεσοποταμίας. Ήταν η τέταρτη εισβολή τού Χοσρόη Α΄ στη Ρωμαϊκή επικράτεια. Η Έδεσσα και ο Δάρας ήταν τα κύρια οχυρά τής ρωμαϊκής Μεσοποταμίας εκείνη την εποχή.  Ο Ρωμαίος ιστορικός Προκόπιος έχει παράσχει μία ιδιαίτερα λεπτομερή περιγραφή τής πολιορκίας. 

 Η πολιορκία 
Μετά από μία μικρή αψιμαχία που κατέληξε σε αδιέξοδο, οι Σασσανίδες πρότειναν στους Ρωμαίους να εξαγοράσουν την ειρήνη, αλλά οι διαπραγματεύσεις απέτυχαν, καθώς οι Ρωμαίοι απέρριψαν τον όρο να παραδώσουν όλον τον πλούτο εντός των οχυρώσεων. 

Την όγδοη ημέρα, οι Σασσανίδες άρχισαν να κατασκευάζουν ένα μεγάλο τύμβο (λατιν.: agesta) φτιαγμένο από δέντρα, χώμα και μπάζα, δίπλα στο τείχος τής πόλης. Οι Ρωμαίοι προσπάθησαν να σταματήσουν την κατασκευή του, πρώτα με μία αιφνιδιαστική επιδρομή, και στη συνέχεια με πυροβολισμούς, αλλά η κατασκευή συνεχίστηκε. Έτσι, έστειλαν τον Στέφανο να διαπραγματευτεί με τον Χοσρόη Α΄. Ήταν ιατρός που είχε προηγουμένως θεραπεύσει τον πατέρα τού Χοσρόη Α΄, Καβάδη Α΄. Ο Χοσρόης Α΄ απαίτησε την παράδοση τού Πέτρου και τού Περάνιου, ή εναλλακτικά την πληρωμή 500 εκατοντάδων χρυσών, ή όλου τού αργύρου και τού χρυσού που υπήρχε στην πόλη. Η προσφορά αυτή απορρίφθηκε. Καθώς ο τύμβος έφθασε σε μεγάλο ύψος, στάλθηκε ένας άλλος απεσταλμένος στο στρατόπεδο των Σασσανιδών, αλλά προσβλήθηκαν και στάλθηκαν πίσω. Οι Ρωμαίοι προσπάθησαν να υπερκεράσουν το τείχος απέναντι από τον τύμβο κατασκευάζοντας μία νέα κατασκευή, αλλά αυτό απέτυχε. Ο Μαρτίνος στη συνέχεια συμμετείχε σε συχνές ειρηνευτικές συνομιλίες με τούς Σασσανίδες διοικητές. 

Εν τω μεταξύ, οι Ρωμαίοι έσκαβαν σήραγγες για να φθάσουν στη μέση τού τύμβου, και παρόλο που ανακαλύφθηκε μία πρώτη σήραγγα, οι Ρωμαίοι τελικά κατάφεραν να βάλουν φωτιά στον τύμβο από κάτω χρησιμοποιώντας θειάφι, άσφαλτο και ξύλα. Μετά από ανεπιτυχείς προσπάθειες κατάσβεσης τής φωτιάς, ολόκληρος ο τύμβος τελικά καταστράφηκε από φωτιά, και οι Σασσανίδες τον εγκατέλειψαν. 

Μία αιφνιδιαστική επίθεση των Σασσανιδών με σκάλες την αυγή, και μία άλλη επίθεση εναντίον τής «Μεγάλης Πύλης» αργότερα την ίδια ημέρα, ηττήθηκαν. Οι Σασσανίδες ανακοίνωσαν στη συνέχεια ότι ο Ρηκινάριος, ο απεσταλμένος τού Αυτοκράτορα Ιουστινιανού Α΄ για να κανονίσει τη συνθήκη ειρήνης, είχε φθάσει. Καθώς ο απεσταλμένος εισήλθε στην πόλη, οι Ρωμαίοι αρνήθηκαν να ξεκινήσουν αμέσως διαπραγματεύσεις. Ο Χοσρόης Α΄ περικύκλωσε στη συνέχεια την πόλη με όλο τον στρατό και τον πολιορκητικό εξοπλισμό. Η επακόλουθη επίθεση αρχικά ευνόησε τούς Σασσανίδες, αλλά τελικά απέτυχε, και ο Χοσρόης Α΄ διέταξε υποχώρηση. Το Σασσανιδικό απόσπασμα υπό τον Αζαρέθη εξακολουθούσε να πολεμά και να σημειώνει πρόοδο σε μία από τις πύλες, αλλά απωθήθηκε από τούς ανασυνταχθέντες Ρωμαίους και τούς πολίτες υπό τον Περάνιο. 

Μία άλλη επίθεση των Σασσανιδών εναντίον μίας άλλης από τις πύλες, δύο ημέρες αργότερα, ήταν επίσης ανεπιτυχής, και στη συνέχεια συμφωνήθηκε ανακωχή, καθώς οι Εδεσσαίοι πλήρωσαν 500 λίβρες χρυσού. 

 Οι συνέπειες 
Μία πενταετής εκεχειρία συμφωνήθηκε μεταξύ των Σασσανιδών και των Ρωμαίων έναν χρόνο αργότερα, το 545.

Ορισμένες χριστιανικές παραδόσεις αποδίδουν την επιτυχημένη άμυνα στην Εικόνα τής Έδεσσας, ένα ιερό κειμήλιο που φυλασσόταν στην πόλη.  Άλλες όπως το Συριακό Χρονικό τής Έδεσσας, που γράφτηκε την ίδια δεκαετία που έλαβε χώρα η πολιορκία, υποστηρίζουν επίσης θεϊκές παρεμβάσεις.  Παρ' όλα αυτά, η πόλη έπεσε αργότερα το 610 κατά τη διάρκεια τού Ρωμαιο-Σασσανιδικού Πολέμου τού 602-628.

 Αναφορές 

Κατηγορία:Πολιορκίες της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας
Κατηγορία:Δεκαετία 540 στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία