Διογένης Μοσχοβίτης

Ο Διογένης Μοσχοβίτης (1840 – 1868) ήταν Έλληνας δάσκαλος και οπλαρχηγός,  ο οποίος διακρίθηκε κατά την Κρητική Επανάσταση του 1866-1869.

 Οικογένεια 
Ο Διογένης ήταν γιος του Ιωάννη Μοσχοβίτη και μητέρας τουρκικής καταγωγής. 

Ο παππούς του, Γεώργιος, με καταγωγή από το Αποσέτι (σημερινό Πετροχώρι Ρεθύμνης), απέκτησε το προσωνύμιο «Μοσχοβίτης» λόγω ταξιδιoύ του στη Μόσχα. Αυτό το γεγονός τοποθετείται λίγο πριν το 1770, την εποχή των Ορλοφικών, η οποία στην Κρήτη εκδηλώθηκε με την επανάσταση του Δασκαλογιάννη στα Σφακιά.

Ο πατέρας του, Ιωάννης Μοσχοβίτης, είχε έντονη επαναστατική δράση. Το 1830, όταν η Αιγυπτιακή διοίκηση που έλεγχε την Κρήτη χορήγησε γενική αμνηστία με τον όρο της παράδοσης των όπλων, ο Ιωάννης αρνήθηκε. Κατέφυγε τότε στο νεοσύστατο Ελληνικό κράτος και εγκαταστάθηκε στη Μεθώνη Μεσσηνίας.

 Βιογραφία 
Ο Διογένης γεννήθηκε στη Μεθώνη το 1840. Φοίτησε με υποτροφία στην Ερμούπολη της Σύρου, στο ιστορικό πρώτο Γυμνάσιο του ελληνικού κράτους.

Σε ηλικία 19 ετών μετέβη στην Κρήτη, η οποία είχε επιστρέψει υπό άμεση οθωμανική κυριαρχία. Εκεί διορίστηκε αρχικά γραμματέας της τότε νεοϊδρυθείσας Χριστιανικής Δημογεροντίας  και, στη συνέχεια, ελληνοδιδάσκαλος στο Σχολαρχείο Ρεθύμνου.

Με το ξέσπασμα της επανάστασης, οι κάτοικοι του Αμαρίου, εκτιμώντας τις αρετές και την παιδεία του, τον εξέλεξαν αρχηγό τους. Διακρίθηκε για τη στρατηγική του ικανότητα και την προσωπική του ανδρεία στις επιχειρήσεις που διεξήχθησαν στις περιοχές Αμαρίου, Ρεθύμνου, Αγίου Βασιλείου και Μυλοποτάμου. Πολέμησε επίσης στο Λασίθι εναντίον των δυνάμεων του Ομέρ Πασά, συνεργαζόμενος με τους στρατιωτικους Δημήτριο Πετροπουλάκη και Πάνο Κορωναίο  που είχαν καταφθάσει από την ελεύθερη Ελλάδα.

Σκοτώθηκε στις 26 Απριλίου 1868. Σύμφωνα με τοπικές μαρτυρίες, ο Μοσχοβίτης δεν έπεσε από εχθρικά πυρά, αλλά δολοφονήθηκε από έναν αντίζηλο ονόματι Καλοειδά, ενώ επέστρεφε νικητής από τη μάχη του Βρύσινα.0 Μετά τον θάνατό του, την αρχηγία των Αμαριωτών ανέλαβε ο Εμμανουήλ Πορτάλιος.
Μνήμη
Το Αμαρι του αποδωσε φόρο τιμής με τους στίχους:

Ως τε να στέκει ο Βρύσινας κι η Ίδη, Διογένη,

το όνομά σου αθάνατο στην μνήμη μας θα μένει

Ο Δήμος Ρεθύμνης  τίμησε το Διογένη Μοσχοβίτη δίνοντας το ονομά του σε μια οδό της παλιας πόλης (ΤΚ. 74131). 

 Παραπομπές