Μόνικα Μάρον

Η Μόνικα Μάρον () (γενν. 3 Ιουνίου 1941) είναι Γερμανίδα συγγραφέας και δημοσιογράφος που έζησε στην Ανατολική Γερμανία από το 1951 έως το 1988. Το πρώτο της μυθιστόρημα, Ιπτάμενη τέφρα, που θεωρείται η πρώτη λογοτεχνική αναφορά στη περιβαλλοντική ρύπανση της ΛΔΓ, απαγορεύθηκε να εκδοθεί και εκδόθηκε το 1981 στη Δυτική Γερμανία. 

 Βιογραφικά στοιχεία 
Η Μόνικα Μάρον γεννήθηκε το 1941 στο Βερολίνο και μεγάλωσε με τη μητέρα της Χέλα Ίγκλαρζ. Ο πατέρας της, Βάλτερ, στρατιώτης που υπηρέτησε στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο και τιμήθηκε με τον Σιδηρούν Σταυρό, δεν μπόρεσε να παντρευτεί τη μητέρα της, η οποία θεωρούνταν «μισή Εβραία», λόγω των φυλετικών Νόμων της Νυρεμβέργης. Ο παππούς της από την πλευρά της μητέρας, Πάβελ Ίγκλαρζ, ήταν Εβραίος που απελάθηκε στο γκέτο του Μπέλχατοφ (στην περιοχή Βάρτεγκαου της κατεχόμενης Πολωνίας) το 1942 και στη συνέχεια δολοφονήθηκε στο στρατόπεδο εξόντωσης Χέλμνο. Η Μάρον αργότερα έγραψε για τη ζωή του, στις Επιστολές του Πάβελ. 

Μετά τον πόλεμο, η Χέλα Ίγκλαρζ έζησε με την κόρη της Μόνικα στο Δυτικό Βερολίνο μέχρι το 1955 που παντρεύτηκε τον Καρλ Μάρον, αξιωματούχο του κυβερνώντος κόμματος και αργότερα Υπουργό Εσωτερικών της ΛΔΓ. Η οικογένεια μετακόμισε στο Ανατολικό Βερολίνο και η Μόνικα Ίγκλαρζ πήρε το επώνυμο του πατριού της. Ως θετή κόρη μιας σημαντικής προσωπικότητας της ΛΔΓ, ασπάστηκε τις ιδέες της ΛΔΓ από νεαρή ηλικία. Το 1965 εντάχθηκε στο κόμμα. 

Μετά την αποφοίτησή της από το λύκειο, εργάστηκε για ένα χρόνο ως χειρίστρια φρέζας σε εργοστάσιο αεροσκαφών στη Δρέσδη. Στη συνέχεια σπούδασε θέατρο και ιστορία της τέχνης στο Πανεπιστήμιο Χούμπολτ. Εργάστηκε ως βοηθός σκηνοθέτη σε δραματική σχολή στο Βερολίνο και στην τηλεόραση και στη συνέχεια σαν δημοσιογράφος σε γυναικείο περιοδικό και σε εφημερίδα. Από το 1976 και μετά, εργάστηκε ως ανεξάρτητη συγγραφέας στο Ανατολικό Βερολίνο.

Η πολιτική και πολιτιστική εξέλιξη της ΛΔΓ και η επιδείνωση της σχέσης της με τον θετό πατέρα της άλλαξαν σταδιακά τη στάση της απέναντι στη χώρα, με αποτέλεσμα να αποχωρήσει από το κόμμα το 1978.

Μετά την αυξανόμενη πολιτική αποξένωση - και επανειλημμένες μάταιες προσπάθειες έκδοσης των μυθιστορήματων της - εγκατέλειψε την Ανατολική Γερμανία το 1988 με τον σύζυγό της, τον φυσικό επιστήμονα Βίλχελμ Τάπε, και τον γιο τους Γιόνας με τριετή βίζα. Έζησε στο Αμβούργο και το 1992 επέστρεψε στο επανενωμένο Βερολίνο, όπου ζει και εργάζεται. 

 Σχέσεις με τη Στάζι 
Από τον Οκτώβριο του 1976, η Μάρον προσεγγίσθηκε από τη Στάζι. Δεν υπέγραψε δήλωση συνεργασίας, αλλά ως «πρόσωπο επαφής» για την Υπηρεσία Εξωτερικών Πληροφοριών της ΛΔΓ, μπόρεσε να ταξιδέψει στο Δυτικό Βερολίνο αρκετές φορές το 1977. Έγραψε δύο αναφορές - η μία για ένα ταξίδι στο Δυτικό Βερολίνο και η άλλη για μια δεξίωση στη Μόνιμη Αντιπροσωπεία της Δυτικής Γερμανίας στο Ανατολικό Βερολίνο - στις οποίες δεν κατονόμασε κανέναν εμπλεκόμενο Ανατολικογερμανό πολίτη. Μετά από έξι μήνες, τερμάτισε τη συνεργασία της κατόπιν δικού της αιτήματος. Η Στάζι άρχισε να ερευνά την εχθρική της συμπεριφορά απέναντι στο καθεστώς και από τον Ιούνιο του 1978 βρισκόταν υπό συνεχή παρακολούθηση μέχρι την αναχώρησή της το 1988.

 Λογοτεχνικό και δημοσιογραφικό έργο 
Η Μόνικα Μάρον έχει γράψει περισσότερα από δέκα μυθιστορήματα, αρκετά διηγήματα και δοκίμια. Τα έργα της ασχολούνται με την αντιπαράθεση με το παρελθόν και εξερευνούν τις απειλές που θέτουν τόσο η μνήμη όσο και η απομόνωση. Επίσης, με την κρίση ταυτότητας λόγω των ιστορικών, πολιτικών και κοινωνικών αλλαγών μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου. Η πεζογραφία της είναι λιτή, ζοφερή και μοναχική, μεταφέροντας την ευαισθησία και την απελπισία των ηρώων της.

Το 1981, δημοσίευσε το πρώτο της μυθιστόρημα, Ιπτάμενη τέφρα, στο οποίο βασίστηκε στις εμπειρίες της ως ρεπόρτερ στην περιοχή της χημικής βιομηχανίας της ΛΔΓ. Ήταν το πρώτο «περιβαλλοντικό βιβλίο» στη ΛΔΓ που αναφερόταν ανοιχτά στην καταστροφή του περιβάλλοντος και περιέγραφε τη βιομηχανική πόλη Μπίτερφελντ, «την πιο βρώμικη πόλη της Ευρώπης». Λόγω του επικριτικού περιεχομένου, το βιβλίο, το οποίο χάρισε ευρεία αναγνώριση στη συγγραφέα, δεν εκδόθηκε στην Ανατολική αλλά στη Δυτική Γερμανία.

Η Μάρον αρθρογραφεί σε εφημερίδες όπως η Die Welt, η Neue Zürcher Zeitung ή η Frankfurter Allgemeine Zeitung. Ο αρχισυντάκτης της εφημερίδας Die Welt, Ζακ Σούστερ, τη χαρακτήρισε ως «τη σημαντικότερη συγγραφέα της ΛΔΓ μετά την Κρίστα Βολφ». Τα βιβλία της έχουν μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες. 

Έχει λάβει πολλά βραβεία, μεταξύ των οποίων το βραβείο Κλάιστ (1992), το βραβείο Φρίντριχ Χέλντερλιν (2003) και το βραβείο Λέσινγκ (2011) 

 Πολιτικές απόψεις 
Η Μάρον, που πολιτικά ανήκει στην κεντροδεξιά, αρθρογραφεί συχνά για τρέχοντα πολιτικά ζητήματα σε γερμανικές εφημερίδες και διαδικτυακά. Από το 2010 έχει επανειλημμένα εκφράσει κριτική για το Ισλάμ. Στην ομιλία αποδοχής του βραβείου Λέσινγκ το 2011, έθεσε το ερώτημα: «Πώς αντιμετωπίζει μια φωτισμένη κοσμική κοινωνία μια θρησκεία της οποίας η ριζοσπαστική πτέρυγα διεξάγει πόλεμο εναντίον του κόσμου στο όνομα της θρησκείας (...);» και ανέπτυξε τις θέσεις της τονίζοντας: «Μιλώ για τους Μουσουλμάνους που δυσφημούν ανοιχτά και λιγότερο ανοιχτά τις δυτικές αξίες, δηλαδή τα επιτεύγματα του Διαφωτισμού, όπως την ελευθερία της θρησκείας, την ελευθερία της έκφρασης και του τύπου, τα ατομικά δικαιώματα κάθε ατόμου και την ευθύνη για τη ζωή του καθενός».

 Έργα (επιλογή) 

 1981: Flugasche (Ιπτάμενη τέφρα)
 1982: Herr Aurich (Ο κύριος Άουριχ)
 1982: Das Mißverständnis (Η παρεξήγηση) 
 1986: Die Überläuferin (Η αποστάτης)
 1991: Stille Zeile Sechs (Οδός Σιωπής, αρ. 6 )
 1996: Animal Triste (Λυπημένο ζώο)
 1999: Pawels Briefe (Επιστολές του Πάβελ)
 2007: Ach, Glück (Ω, ευτυχία) 
 2010: Zwei Brüder: Gedanken zur Einheit 1989–2009 (Δύο αδέρφια. Σκέψεις για την Ενοποίηση 1989–2009)
 2013: Zwischenspiel (Ενδιάμεσο)
 2018: Munin oder Chaos im Kopf (Το κοράκι Μούνιν ή Χάος στο κεφάλι) 
 2020: Artur Lanz (Άρτουρ Λαντς)
 2023: Das Haus (Το σπίτι)
 2024: Die Katze (Η γάτα) 

 Διαδικτυακά άρθρα (επιλογή) 

 Warum der Islam nicht zu Deutschland gehör (Γιατί το Ισλάμ δεν ανήκει στη Γερμανία) 
 Das Licht des Wissens. Was von Lessing und Moses Mendelssohn über den Umgang mit dem Islam zu lernen ist (Το φως της γνώσης: Τι μπορούν να μας διδάξουν ο Λέσινγκ και ο Μόζες Μέντελσον για την αντιμετώπιση του Ισλάμ)
 Bin ich vielleicht verrückt geworden? (Μήπως έχω τρελαθεί;) 
 Links bin ich schon lange nicht mehr (Δεν είμαι αριστερή εδώ και πολύ καιρό) 
 Παραπομπές 

Κατηγορία:Γερμανοί μυθιστοριογράφοι
Κατηγορία:Γερμανοί διηγηματογράφοι
Κατηγορία:Γερμανοί δοκιμιογράφοι
Κατηγορία:Γερμανοί δημοσιογράφοι
Κατηγορία:Ανατολικογερμανοί
Κατηγορία:Ανατολικογερμανική λογοτεχνία