Βησσαρίων ο Αιγύπτιος

Ο όσιος Βησσαρίων ο Αιγύπτιος αποτελεί μια από τις πλέον εμβληματικές και ιδιότυπες μορφές του αιγυπτιακού αναχωρητισμού του Δʹ και Εʹ αιώνα. Υπήρξε σύγχρονος των μεγάλων Πατέρων της ερήμου και η παράδοση τον θέλει μαθητή του αγίου Αντωνίου του Μεγάλου ή του αββά Μακαρίου. Η ζωή του χαρακτηρίστηκε από μια ακραία μορφή ασκήσεως που άγγιζε τα όρια της «κατά Χριστόν σαλότητας», καθώς επέλεξε να ζει ως περιπλανώμενος ασκητής, χωρίς μόνιμη στέγη, μιμούμενος τα «πετεινά του ουρανού».

Καταγωγή και πνευματική πορεία
Ο ΒησσαρίωνΤο όνομά του προέρχεται από την κοπτική λέξη ⲃⲏⲥⲁ / ⲃⲏⲥ, κι αυτό με τη σειρά του από τη δημώδη αιγυπτιακή Bi-s, που αναφέρεται στην αιγυπτιακή θεότητα Βησά (αρχαία ελληνική Βησᾶς). γεννήθηκε στην Αίγυπτο κατά τον Δʹ αιώνα. Μετά την κοίμηση των γονέων του, αποφάσισε να απαρνηθεί κάθε υλικό αγαθό, εφαρμόζοντας την ευαγγελική ρήση της ακτημοσύνης. Μοίρασε την πατρική του περιουσία στους πτωχούς και κατέφυγε στη Σκήτη της Αιγύπτου, όπου επιδόθηκε σε αυστηρότατη άσκηση. Εκεί, κάτω από την καθοδήγηση έμπειρων γερόντων —μεταξύ των οποίων αναφέρεται και ο αββάς Δουλάς—, σφυρηλάτησε τον πνευματικό του χαρακτήρα, διακρινόμενος για την ταπεινοφροσύνη και την υπομονή του.

Η επιθυμία του για ευρύτερη πνευματική εμπειρία τον ώθησε να ταξιδέψει στους Αγίους Τόπους, φτάνοντας μέχρι την Ιερουσαλήμ. Στην έρημο του Ιορδάνη επισκέφθηκε τον άγιο Γεράσιμο, ενώ η περιήγησή του και σε άλλα μοναστήρια της περιοχής τού επέτρεψε να γνωρίσει σε βάθος και να αφομοιώσει όλους τους κανόνες που διέπουν τη μοναστική πολιτεία. Μετά την επιστροφή του στην πατρίδα του, έλαβε επίσημα τη μοναχική κουρά και έγινε μαθητής του αγίου Ισιδώρου του Πηλουσιώτη, συνεχίζοντας τη μαθητεία του κοντά σε μια από τις σημαντικότερες μορφές της εκκλησιαστικής γραμματείας.

Ασκητική ζωή
Η ασκητική πορεία του Βησσαρίωνα υπήρξε μοναδική, καθώς δεν περιορίστηκε στην ασφάλεια ενός κελιού, αλλά προτίμησε τη ζωή του οδοιπόρου. Περιπλανώμενος από χωριό σε χωριό και από πόλη σε πόλη, κοιμόταν συχνά στο ύπαιθρο, ενώ είχε επιβάλει στον εαυτό του αυστηρό όρκο σιωπής. Η νηστεία του ήταν εξαιρετικά εξαντλητική· έτρωγε μόνον μία φορά την εβδομάδα, ενώ δεν έλειπαν οι περίοδοι όπου παρέμενε τελείως άσιτος και χωρίς νερό επί σαράντα ημέρες.

Η πνευματική του εγρήγορση έφτανε σε αδιανόητα όρια. Αναφέρεται ότι κάποτε ο άγιος παρέμεινε ακίνητος για σαράντα μερόνυχτα, χωρίς φαγητό ή ύπνο, βυθισμένος στην προσευχή. Αυτός ο τρόπος ζωής τον κατέταξε στους πρώτους «σαλούς» —καθώς η συμπεριφορά του φαινόταν ακατανόητη στους πολλούς—, αν και στην πραγματικότητα έκρυβε μια βαθιά εσωτερική νήψη.

Ένα από τα πιο διδακτικά επεισόδια του βίου του, που διασώζεται στο «Μέγα Γεροντικόν», αναδεικνύει το μέγεθος της ταπεινοφροσύνης του. Όταν ένας μοναχός στη Σκήτη υπέπεσε σε παράπτωμα και ο πρεσβύτερος τον διέταξε να αποχωρήσει απʼ την εκκλησία, ο Βησσαρίων σηκώθηκε αμέσως και ακολούθησε τον αμαρτωλό αδελφό στην εξορία, λέγοντας: ―Κι εγώ αμαρτωλός είμαι.«6. Έναν αδελφό που είχε πέσει σε κάποιο αμάρτημα, τον απομάκρυνε ο πρεσβύτερος από την εκκλησία. Σηκώθηκε τότε ο αββάς Βησσαρίων και βγήκε μαζί του λέγοντας: «Κι εγώ αμαρτωλός είμαι».» Αποφθέγματα των Πατέρων (Apophthegmata Patrum / Γεροντικόν / Πατερικόν): Το Μέγα Γεροντικόν, εκδ. Ιερό Ησυχαστήριο "Το Γενέσιον της Θεοτόκου", www.myriobiblos.gr Με την πράξη του αυτή, ο όσιος δίδαξε έμπρακτα την αποφυγή της κατάκρισης, θυμίζοντας πως κανείς δεν είναι αναμάρτητος.

Θαύματα
Η παράδοση της Εκκλησίας αποδίδει στον αββά Βησσαρίωνα θαύματα που παραπέμπουν σε βιβλικές μορφές, όπως τον Μωυσή, τον Ιησού του Ναυή και τον Προφήτη Ηλία. Ο συνοδός του, αββάς Δουλάς, διηγείται με έκπληξη πως κάποτε, προκειμένου να διασχίσουν τον ποταμό Νείλο και μη υπάρχοντος άλλου μέσου, ο όσιος έκανε το σημείο του σταυρού και βάδισε πάνω στα νερά σαν να ήταν στερεό έδαφος. Σε άλλη περίπτωση, όταν βρέθηκαν σε άνυδρη περιοχή και ο Δουλάς υπέφερε από τη δίψα, ο Βησσαρίων προσευχήθηκε και μετέτρεψε το αλμυρό νερό της θάλασσας σε γλυκό και πόσιμο. Ακόμη, του αποδίδεται η δύναμη να σταματά τη ροή του ήλιου για να προλάβει να φτάσει σε κάποιον προορισμό, αλλά και η πρόκληση βροχής σε περιόδους ακραίας ξηρασίας, αποδεικνύοντας την παρρησία που είχε αποκτήσει απʼ την καθαρότητα της καρδιάς του.

Η κοίμηση και η μνήμη του
Ο όσιος Βησσαρίων ο σαλός απεβίωσε σε μεγάλη ηλικία, προς τα τέλη του Εʹ αιώνα. Η ακριβής ημερομηνία της μνήμης του παρουσιάζει παραλλαγές στην παράδοση: στην Ελλάδα συνηθίζεται να εορτάζεται στις 20 ή 28 Φεβρουαρίου, ενώ σε άλλες πηγές και συναξαριστές απαντάται στις 6 ή 17 Ιουνίου· βυζαντινά συναξάρια τον αναφέρουν στις 27 και 29 Νοεμβρίου. Παραμένει έως σήμερα το πρότυπο του ακτήμονα και «ξένου» προς τον κόσμο ασκητή, που με τη σιωπή και τη σαλότητά του δίδαξε την ουσία της χριστιανικής βιοτής.

Βιβλιογραφία, δικτυογραφία
 «Ο Όσιος Βησσαρίων, ο διά Χριστόν σαλός» στο Ημείς μωροί δια Χριστόν. Βίος και πολιτεία οσίων σαλών, εκδ. Ιεράς Καλύβης, Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου, Νέα Σκήτη Αγίου Όρους, 2006, Δʹ.
 Αποφθέγματα των Πατέρων (Apophthegmata Patrum / Γεροντικόν / Πατερικόν): Το Μέγα Γεροντικόν, εκδ. Ιερό Ησυχαστήριο Το Γενέσιον της Θεοτόκου
 https://www.treccani.it/enciclopedia/santo-bessarione
 https://www.oca.org/saints/lives/2026/06/06/101631-venerable-bessarion-wonderworker-of-egypt
 https://www.santiebeati.it/dettaglio/93026
 https://www.saint.gr/3762/saint.aspx
 https://xfd.gr/keimena/εκκλησία/συναξάρι/osios-vhssarion-o-en-aigypto

Παραπομπές

βησσαριωναιγυπτιος