Έντνα Φέρμπερ

Η Έντνα Φέρμπερ (Αγγλικά: Edna Ferber, 15 Αυγούστου 1885 – 16 Απριλίου 1968) ήταν Αμερικανίδα συγγραφέας. Στα μυθιστορήματά της περιλαμβάνονται τα βραβευμένα με Πούλιτζερ So Big (1924), Show Boat (1926, που έγινε μιούζικαλ του 1927), Σίμαρον (1930, που διασκευάστηκε σε ομότιτλο ταινία (1931), η οποία κέρδισε Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας), Ο γίγας (1952, που έγινε η ομότιτλη ταινία του 1956) και Ice Palace (1958), το οποίο επίσης διασκευάστηκε για τον κινηματογράφο το 1960 ως Ο άρχων του Βορρά.

 Ζωή και καριέρα 

 Τα πρώτα χρόνια 
Η Φέρμπερ γεννήθηκε στις 15 Αυγούστου 1885 στο Καλαμαζού του Μίσιγκαν. Ήταν κόρη του ουγγρικής καταγωγής Εβραίου καταστηματάρχη Τζέικομπ Τσαρλς Φέρμπερ και της συζύγου του, Τζούλια (Νόιμαν) Φέρμπερ, γεννημένης στο στο Μιλγουόκι του Ουισκόνσιν, η οποία ήταν γερμανοεβραϊκής καταγωγής. Οι Φέρμπερ είχαν μετακομίσει στο Καλαμαζού από το Σικάγο του Ιλινόι, προκειμένου να ανοίξουν κατάστημα ξηρών καρπών, και η μεγαλύτερη αδερφή της Έντνα, Φάνι, γεννήθηκε εκεί τρία χρόνια νωρίτερα από την ίδια.    Ο πατέρας του Φέρμπερ δεν ήταν ικανός στις επιχειρήσεις,  και η οικογένεια μετακόμιζε συχνά στη διάρκεια της παιδικής ηλικίας της Φέρμπερ. Από το Καλαμαζού, επέστρεψαν στο Σικάγο για έναν χρόνο και στη συνέχεια μετακόμισαν στην Οτούμβα της Άιοβα, όπου διέμεναν από το 1890 έως το 1897 (ηλικίες 5 έως 12 ετών για τη Φέρμπερ).

Στην Οτούμβα, η Φέρμπερ και η οικογένειά της αντιμετώπισαν αντισημιτισμό και λεκτική κακοποίηση εξαιτίας της Γίντις προφοράς της.    Σύμφωνα με τη Φέρμπερ, τα χρόνια που πέρασε στην Οτούμβα «πρέπει να θεωρηθούν υπεύθυνα για οτιδήποτε μέσα μου είναι εχθρικό προς τον κόσμο».  Στη διάρκεια αυτής της περιόδου, ο πατέρας της Φέρμπερ άρχισε να χάνει την όρασή του, με αποτέλεσμα να χρειαστεί δαπανηρές και τελικά ανεπιτυχείς θεραπείες.  Στην ηλικία των 12 ετών, η Φέρμπερ και η οικογένειά της μετακόμισαν στο Άπλετον του Ουισκόνσιν, όπου εκείνη τελείωσε από το λύκειο και αργότερα φοίτησε για λίγο στο Πανεπιστήμιο Λόρενς.

 Καριέρα 
Μετά την αποφοίτησή της, η Φέρμπερ σχεδίαζε να σπουδάσει ορθοφωνία, σκεπτόμενη να γίνει ηθοποιός, αλλά η οικογένειά της δεν είχε οικονομική δυνατότητα να τη σπουδάσει. Έτσι, βρήκε δουλειά ως δημοσιογράφος στην εφημερίδα Appleton Daily Crescent και στη συνέχεια στην Milwaukee Journal.   Στις αρχές του 1909, η Φέρμπερ υπέστη μια κρίση αναιμίας και επέστρεψε στο Άπλετον μέχρι να αναρρώσει. Δεν συνέχισε ποτέ την καριέρα της ως δημοσιογράφος, αν και στη συνέχεια κάλυψε την Εθνική Συνέλευση των Ρεπουμπλικανών του 1920 και την Εθνική Συνέλευση των Δημοκρατικών του 1920 για την United Press Association. Η δουλειά της σε εφημερίδες ήταν το θέμα στο πρώτο της μυθιστόρημα, Dawn O'Hara, The Girl Who Laughed, και στο μεταγενέστερο Σίμαρον.  

Ενώ η Φέρμπερ ανάρρωνε, άρχισε να γράφει και να πουλάει διηγήματα σε διάφορα περιοδικά και το 1911 δημοσίευσε το πρώτο της μυθιστόρημα, Dawn O'Hara, The Girl Who Laughed. Το 1912, δημοσιεύτηκε συλλογή διηγημάτων της σε έναν τόμο με τίτλο Buttered Side Down. 

Το 1925, κέρδισε βραβείο Πούλιτζερ για το βιβλίο της So Big. Η Φέρμπερ αρχικά πίστευε ότι το προσχέδιο του βιβλίου δεν είχε πλοκή. Όταν έστειλε το βιβλίο στον εκδότη της, διαπίστωσε έκπληκτη ότι το μυθιστόρημα του άρεσε πολύ. Αυτό επιβεβαιώθηκε και με τις εκατοντάδες χιλιάδες αντίτυπα του μυθιστορήματος που πουλήθηκαν.  Μετά το βραβείο, το μυθιστόρημα έγινε βωβή ταινία με πρωταγωνίστρια την Κολίν Μουρ την ίδια χρονιά. Ακολούθησε ένα ριμέικ το 1932, με πρωταγωνιστές τους Μπάρμπαρα Στάνγουικ και Τζορτζ Μπρεντ και με την Μπέτι Ντέιβις σε δευτερεύοντα ρόλο. Μια εκδοχή του So Big του 1953 (Μεγάλες στιγμές) με πρωταγωνίστρια την Τζέιν Γουάιμαν είναι η πιο δημοφιλής εκδοχή στο σύγχρονο κοινό. 

Κερδίζοντας τη δημοτικότητα του So Big, το επόμενο μυθιστόρημα της Φέρμπερ με τίτλο Show Boat (1926) σημείωσε παρόμοια επιτυχία. Λίγο μετά την κυκλοφορία του, ο συνθέτης Τζερόμ Κερν πρότεινε τη μετατροπή του σε μιούζικαλ. Η Φέρμπερ σοκαρίστηκε, πιστεύοντας ότι θα μετατρεπόταν σε ελαφριά ψυχαγωγία της δεκαετίας του 1920. Μόνο όταν ο Κερν εξήγησε ότι αυτός και ο Όσκαρ Χάμερσταϊν Β' ήθελαν να δημιουργήσουν ένα διαφορετικό είδος μιούζικαλ, η Φέρμπερ του παραχώρησε τα δικαιώματα και το έργο έκανε πρεμιέρα στο Μπρόντγουεϊ το 1927. Έκτοτε, έχει ξανανέβει οκτώ φορές.

Το μυθιστόρημά της Ο γίγας του 1952 έγινε η βάση για την ομότιτλο ταινία του 1956, με πρωταγωνιστές τους Ελίζαμπεθ Τέιλορ, Τζέιμς Ντιν και Ροκ Χάντσον. 
δεξιά|μικρογραφία|Πλακέτα στο Μανχάταν, στο κτήριο στο οποίο έζησε έξι χρόνια η Έντνα Φέρμπερ
Η Φέρμπερ φέρεται να ήταν η πρώτη συγγραφέας που εκχώρησε τα δικαιώματα των βιβλίων για κινηματογραφική προβολή με βραχυπρόθεσμα συμβόλαια, επομένως τα δικαιώματα έπρεπε να περνούν τακτικά από επαναδιαπραγμάτευση. 

 Θάνατος 
Η Φέρμπερ πέθανε στο σπίτι της στη Νέα Υόρκη, από καρκίνο του στομάχου,  σε ηλικία 82 ετών. Άφησε την περιουσία της στην αδελφή και τις ανιψιές της. 

 Προσωπική ζωή 
Η Φέρμπερ δεν παντρεύτηκε ποτέ, δεν απέκτησε παιδιά και δεν είναι γνωστό αν είχε κάποια ερωτική σχέση. Στο πρώιμο μυθιστόρημά της με τίτλο Dawn O'Hara, η θεία της πρωταγωνίστριας σχολιάζει: «Το να είσαι γεροντοκόρη έμοιαζε σαν θάνατος από πνιγμό - μια πραγματικά ευχάριστη αίσθηση ότι σταματάς να το παλεύεις».

Η Φέρμπερ ήταν γνωστή για την ευθύτητα και την ευφυΐα της. Κάποτε, παρότρυνε άλλους Εβραίους καλεσμένους να φύγουν από ένα πάρτι, όταν έμαθε ότι ο οικοδεσπότης ήταν αντισημίτης.  Σε άλλη περίπτωση, όταν ο Νόελ Κάουαρντ αστειεύτηκε ότι το κοστούμι της την έκανε να μοιάζει με άντρα, του απάντησε: «Το ίδιο και το δικό σου». 

 Σημασία της εβραϊκής ταυτότητας 
Από το 1922, η Φέρμπερ άρχισε να πηγαίνει στην Ευρώπη μία ή δύο φορές το χρόνο επί δεκατρία ή δεκατέσσερα χρόνια.  Στη διάρκεια αυτής της περιόδου και σε αντίθεση με τους περισσότερους Αμερικανούς, ανησυχούσε για την άνοδο του Ναζιστικού Κόμματος και την εξάπλωση των αντισημιτικών προκαταλήψεων που είχε αντιμετωπίσει στην παιδική της ηλικία.  Οι φόβοι της επηρέασαν σε μεγάλο βαθμό το έργο της, το οποίο συχνά περιλάμβανε θέματα φυλετικών και πολιτισμικών διακρίσεων.

 Πολιτικές απόψεις 
Σε μια δημοσκόπηση που διεξήγαγε το περιοδικό Saturday Review of Literature, στην οποία ρωτήθηκαν Αμερικανοί συγγραφείς ποιον υποψήφιο για την προεδρία υποστήριζαν στις εκλογές του 1940, η Φέρμπερ υποστήριξε τον Φραγκλίνο Ρούζβελτ.

 Χαρακτηριστικά των έργων της 
Τα μυθιστορήματα της Φέρμπερ γενικά περιλάμβαναν δυναμικές πρωταγωνίστριες και μια πλούσια συλλογή δευτερευόντων χαρακτήρων. Συνήθως τόνιζε τουλάχιστον έναν ισχυρό δευτερεύοντα χαρακτήρα που αντιμετώπιζε διακρίσεις, εθνοτικές ή άλλες. 

Τα έργα της Φέρμπερ συχνά αφορούσαν μικρά υποσύνολα του αμερικανικού πολιτισμού και ενίοτε διαδραματίζονταν σε εξωτικές τοποθεσίες που είχε επισκεφτεί αλλά δεν ήταν πολύ εξοικειωμένη με αυτές, όπως το Τέξας ή η Αλάσκα. Έτσι, βοήθησε να αναδειχθεί η ποικιλομορφία του αμερικανικού πολιτισμού σε όσους δεν είχαν την ευκαιρία να την βιώσουν. Ορισμένα μυθιστορήματα διαδραματίζονται σε μέρη που δεν είχε επισκεφτεί. 

 Κληρονομιά 

 Η Φέρμπερ υποδύθηκε η ηθοποιός Λίλι Τέιλορ στην ταινία Ο φαύλος κύκλος της κυρίας Πάρκερ (1994).
 Στις 29 Ιουλίου 2002, στην πατρίδα της, το Άπλετον του Ουισκόνσιν, τα Αμερικανικά Ταχυδρομεία εξέδωσαν ένα γραμματόσημο αξίας 83 σεντς προς τιμήν της. 
 Το 2013, η Φέρμπερ εισήχθη στο Literary Hall of Fame του Σικάγου. 

 Εργογραφία 
Η Φέρμπερ έγραψε δεκατρία μυθιστορήματα, δύο αυτοβιογραφίες, πολυάριθμα διηγήματα και εννέα θεατρικά έργα, πολλά από τα οποία γράφτηκαν σε συνεργασία με άλλους θεατρικούς συγγραφείς. 

 Dawn O'Hara, The Girl Who Laughed (1911)
 Fanny Herself (1917)
 The Girls (1921)
So Big (1924)
 Show Boat (1926)
 Σίμαρον (1930)
 American Beauty (1931)
 Come and Get It (1935)
 Saratoga Trunk (1941)
 Great Son (1945)
 Ο γίγας (1952)
 Ice Palace (1958)
 Saratoga Trunk (1945)
 Our Mrs. McChesney (1915)
 $1200 a Year:  A Comedy in Three Acts (1920) (play, with Newman Levy)
 Minick: A Play (1924)
 The Royal Family (1927)
 Dinner at Eight (1932)
 Stage Door (1936)
 The Land Is Bright (1941)
 Bravo! (1949)
 A Peculiar Treasure (1939)
 A Kind of Magic (1963)
 Παραπομπές 

 Βιβλιογραφία 



 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 




Κατηγορία:Αμερικανοί αυτοβιογράφοι
Κατηγορία:Αμερικανίδες συγγραφείς
Κατηγορία:Αμερικανοί θεατρικοί συγγραφείς
Κατηγορία:Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις
Κατηγορία:Νικητές Βραβείου Πούλιτζερ