Ζουμπαϊντά μπιντ Τζαφάρ

Η Ζουμπαϊντά μπιντ Τζαφάρ ιμπν αλ-Μανσούρ ( αραβ.:   ) (απεβ. στις 26 Τζουμαντά 216 ΈΕ / 10 Ιουλίου 831 μΧ ) ήταν η πιο γνωστή από τις πριγκίπισσες των Αββασιδών, σύζυγος και διπλά εξαδέφη τού Χαρούν αλ-Ρασίντ. Είναι ιδιαίτερα γνωστή για τη σειρά πηγαδιών, δεξαμενών και τεχνητών λιμνών που παρείχαν νερό στους μουσουλμάνους προσκυνητές κατά μήκος τής διαδρομής από τη Βαγδάτη στη Μέκκα και τη Μεδίνα, η οποία μετονομάστηκε σε Darb Zubaidah    προς τιμήν της. Τα κατορθώματα τής ίδιας και τού συζύγου της, Χαρούν αλ-Ρασίντ, αποτελούν μέρος τής βάσης για τις Χίλιες και Μία Νύχτες.

 Βιογραφία 
Η ημερομηνία γέννησης τής Ζουμπαϊντά είναι άγνωστη. Είναι γνωστό ότι ήταν τουλάχιστον ένα χρόνο νεότερη από τον Χαρούν.  Ο πατέρας της, Τζαφάρ, ήταν αδελφός τού Αββασίδη χαλίφη αλ-Μαχντί. Η μητέρα της, Σαλσάλ, ήταν μεγαλύτερη αδελφή τού αλ-Καϊζουράν, δεύτερης και ισχυρότερης συζύγου τού αλ-Μαχντί, και μητέρα των μελλοντικών χαλιφών Μουσά αλ-Χαντί και Χαρούν αλ-Ρασίντ.

Το Ζουμπαϊντά είναι ένα όνομα κατοικίδιου, που τής δόθηκε από τον παππού της, τον χαλίφη αλ-Μανσούρ. Το όνομα σημαίνει «μικρή μπάλα βουτύρου». Το πραγματικό όνομα τής Ζουμπαϊντά κατά τη γέννηση ήταν Σουκαϊνά ή Αμάτ αλ-Αζίζ.  Αργότερα, η Ζουμπαϊντά απέκτησε ένα όνομα λόγω τού γιού της (kunya), Ουμ Τζαφάρ (που σημαίνει Μητέρα τού Τζαφάρ),  το οποίο αντικατοπτρίζει τη βασιλική της καταγωγή ως εγγονής τού χαλίφη Αμπού Τζαφάρ αλ-Μανσούρ, και σύζυγος τού χαλίφη Αμπού Τζαφάρ Χαρούν αλ-Ρασίντ.

Ήταν εγγονή τού Αββασίδη χαλίφη Αλ-Μανσούρ, μέσω τού γιου του Τζαφάρ ιμπν Αμπνταλάχ, και εξαδέλφη τού αλ-Ρασίντ ( 763 ή 766–809), τον οποίο αργότερα παντρεύτηκε (Ντου αλ-Χιτζά 165 ΈΕ / Ιούλιος 782 μ.Χ.). Ο Αββασίδης χαλίφης Μουχαμάντ αλ-Αμίν, ο οποίος είχε διπλή βασιλική καταγωγή, ήταν γιος τής Ζουμπαϊντά. Θετός γιος της ήταν ο Αμπντουλάχ αλ-Μαμούν, ο οποίος έγινε επίσης χαλίφης μετά τον εμφύλιο πόλεμο με τον αλ-Αμίν.

Λέγεται ότι το παλάτι τής Ζουμπαϊντά «ακουγόταν σαν κυψέλη», επειδή απασχολούσε εκατό υπηρέτριες, που είχαν αποστηθίσει το Κοράνιο. 

Στο πέμπτο προσκύνημά της στη Μέκκα, είδε ότι μία ξηρασία είχε καταστρέψει τον πληθυσμό, και είχε μειώσει το φρέαρ Ζαμζάμ σε μία σταγόνα νερού. Διέταξε να εκβαθυνθεί το πηγάδι, και δαπάνησε περισσότερα από 2 εκατομμύρια δηνάρια για τη βελτίωση τής υδροδότησης τής Μέκκας και τής γύρω επαρχίας. «Αυτό περιελάμβανε την κατασκευή ενός υδραγωγείου από την πηγή Χουναΐν, 95 χιλιόμετρα ανατολικά, καθώς και την περίφημη «Πηγή Ζουμπαϊντά» στην πεδιάδα τού Αραφάτ, μία από τις τελετουργικές τοποθεσίες τού Χατζ. Όταν οι μηχανικοί της την προειδοποίησαν για το κόστος, πόσο μάλλον για τις τεχνικές δυσκολίες, απάντησε ότι ήταν αποφασισμένη να εκτελέσει το έργο, «ακόμη και αν κάθε χτύπημα τής αξίνας να κοστίζει ένα δηνάριο», σύμφωνα με τον Ιμπν Χαλικάν» .
δεξιά|μικρογραφία|300x300εσ|Χρυσό δηνάριο τού νομισματοκοπείου Χαρούν αλ-Ρασίντ στη Βαγδάτη. Χρονολογείται το 184 ΈΕ (800 μΧ). «Δεύτερο Σύμβολο» (Κοράνιο 9:33), Kαλιμά σε τρεις γραμμές κατά μήκος τού πεδίου / «ο Μπισμιλάχ το έκοψε» στο εξωτερικό περιθώριο, «Με εντολή τού διαδόχου λ-Αμίν, γιου τού Ηγέτη των Πιστών» στο εσωτερικό περιθώριο, «Mουχαμάντ ο αγγελιοφόρος τού Αλλάχ» σε τρεις γραμμές κατά μήκος τού πεδίου.
Το 792 ο Χαρούν έδωσε στον Μωάμεθ τον όρκο πίστης ( bay'ah ) με το όνομα αλ-Αμίν («ο Αξιόπιστος»), ουσιαστικά χαρακτηρίζοντάς τον ως τον κύριο διάδοχό του, ενώ ο Αμπνταλάχ ονομάστηκε αργότερα δεύτερος διάδοχος με το όνομα αλ-Μαμούν («ο Έμπιστος») μέχρι το 799.  

Βελτίωσε επίσης τη διαδρομή των προσκυνητών σε μία έρημο μήκους 900 μιλίων, μεταξύ Κούφα και Μέκκας. Ο δρόμος πλακοστρώθηκε και καθαρίστηκε από βράχους, και κατασκεύασε αποθήκες νερού κατά διαστήματα. Οι δεξαμενές νερού συγκέντρωναν επίσης το πλεόνασμα βρόχινου νερού από καταιγίδες, που περιστασιακά έπνιγαν ανθρώπους. 

Ο Ιμπν Μπατούτα, αναφερόμενος στη Ζουμπαϊντά, δηλώνει ότι «κάθε δεξαμενή, αποθήκη νερού ή πηγάδι στον δρόμο που πηγαίνει από τη Μέκκα στη Βαγδάτη, οφείλεται στην γενναιόδωρη μεγαλοψυχία της... αν δεν υπήρχε η φροντίδα της γι' αυτόν τον δρόμο, δεν θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί από κανέναν». Αναφέρει συγκεκριμένα τις δεξαμενές νερού στο Μπιρκάτ αλ-Μαρτζούμ και την αλ-Καρούρα. 

Η Ζουμπαϊντά προσέλαβε ένα προσωπικό βοηθών για να διαχειρίζονται τις περιουσίες της, και να ενεργούν εκ μέρους της σε πολυάριθμες επιχειρηματικές δραστηριότητες, ανεξάρτητα από τον Χαρούν. Η ιδιωτική της κατοικία διοικούνταν επίσης με πολυτελή τρόπο. Τα γεύματά της προσφέρονταν σε χρυσά και αργυρά πιάτα αντί για τον απλό δερμάτινο δίσκο, που χρησιμοποιούνταν συνήθως εκείνη την εποχή, και εισήγαγε την τάση τής μόδας να φοράει σανδάλια ραμμένα με πολύτιμους λίθους. Την μετέφεραν επίσης σε ένα παλανκίνο φτιαγμένο από ασήμι, έβενο και επενδεδυμένο με μετάξι. 

Έκτισε ένα παλάτι με μία μεγάλη αίθουσα δεξιώσεων στρωμένη με τάπητες, στηριζόμενη σε κολόνες από ελεφαντόδοντο και χρυσό. Στίχοι από το Κοράνι ήταν χαραγμένοι στους τοίχους με χρυσά γράμματα. Το παλάτι περιβαλλόταν από έναν κήπο γεμάτο ασυνήθιστα ζώα και πουλιά. Είχε μία μαϊμού ντυμένη ως στρατιώτη ιππικού, και προσέλαβε 30 υπηρέτες για να φροντίζουν τις ανάγκες τής μαϊμούς. Οι επισκέπτες τής Ζουμπαϊντά, συμπεριλαμβανομένων υψηλόβαθμων στρατηγών, ήταν υποχρεωμένοι να φιλούν το χέρι τής μαϊμούς. Επιπλέον, μία πληθώρα σκλάβων την ακολουθούσε παντού, και η καθεμία γνώριζε το Κοράνιο απέξω. 

Ξαναέκτισε την Ταμπρίζ μετά από έναν καταστροφικό σεισμό το 791. 

Ο σύζυγός της, Χαρούν αλ-Ρασίντ, απεβίωσε τον Μάρτιο του 809, ενώ βρισκόταν στην Τους.  Τον διαδέχθηκε ο Μουχαμάντ αλ-Αμίν. Συνέχισε την προοδευτική πολιτική τού πατέρα του. Τα δύο πρώτα χρόνια τής βασιλείας του ήταν γενικά ειρηνικά, ωστόσο ο αλ-Αμίν προσπάθησε να απομακρύνει τον ετεροθαλή αδελφό του από διάδοχό του. Αυτό προκάλεσε εμφύλιο πόλεμο. Ο γιος της σκοτώθηκε από τούς υποστηρικτές τού αλ-Μαμούν το 813, και ο γιος της διαδέχθηκε ο αλ-Μαμούν. Ο θετός γιος της (επίσης υιοθετημένος γιος τής Ζουμπαϊντά) τής έδωσε τον ίδιο σεβασμό και θέση με τον γιο της, αλ-Αμίν.

 Οικογένεια 
Ήταν η πρώτη σύζυγος τού Χαρούν αλ-Ρασίντ. Ο Χαρούν και η Ζουμπαϊντά παντρεύτηκαν το 781-82, στην κατοικία τού Μουχαμάντ μπιν Σουλεϊμάν στη Βαγδάτη. Απέκτησε έναν γιο.  Ο Μουχαμάντ, ο μελλοντικός χαλίφης αλ-Αμίν, γεννήθηκε τον Απρίλιο τού 787. 

Ο Αμπνταλάχ, ο μελλοντικός αλ-Μαμούν, γεννήθηκε στη Βαγδάτη τη νύχτα τής 13ης προς 14η Σεπτεμβρίου 786 μ.Χ. από τον Χαρούν αλ-Ρασίντ και την παλλακίδα του Μαρατζίλ, από το Μπαντγκίς. Την ίδια νύχτα, η οποία αργότερα έγινε γνωστή ως η «νύχτα των τριών χαλιφών», απεβίωσε ο θείος του αλ-Χαντί και τον διαδέχθηκε ο πατέρας τού αλ-Μαμούν, Χαρούν αλ-Ρασίντ, ως ηγεμόνας τού χαλιφάτου των Αββασιδών.  Η Μαρατζίλ απεβίωσε λίγο μετά τη γέννησή του, και ο Αμπνταλάχ ανατράφηκε από τη σύζυγο τού Χαρούν, Ζουμπαϊντά. 

 Το τέλος 
μικρογραφία|Ο τάφος τής Ζομπαϊντά κοντά στη Βαγδάτη, όπως σχεδιάστηκε από τον Ρόμπερτ Κερ Πόρτερ, π. το 1818
Η Ζουμπαϊντά απεβίωσε το 831,  κατά τη διάρκεια τής βασιλείας τού θετού γιου της, αλ-Μαμούν.

 Χαλίφες που συγγενεύουν με αυτήν 
Η Ζουμπαϊντά ήταν συγγενής και σύγχρονη με αρκετούς Αββασίδες χαλίφες. Οι δύο πρώτοι Αββασίδες χαλίφες ήταν ο θείος και ο παππούς της αντίστοιχα. Ήταν επίσης σύγχρονη με τον 9ο και 10ο Αββασίδη χαλίφη, όταν ήταν νέοι. Οι χαλίφες που ήταν συγγενείς της, είναι:
Οχι. Χαλίφης Σχέση 1 Αλ-Σαφάχ Μεγάλος θείος 2 Αλ-Μανσούρ Παππούς 3 Αλ-Μαχντί Θείος και πεθερός 4 Αλ-Χαντί Εξάδελφος 5 Χαρούν αλ-Ρασίντ Σύζυγος 6 Αλ-Αμίν Υιός 7 Αλ-Μαμούν Θετοί γιοι 8 Αλ-Μουτασίμ  9 Αλ-Ουάθικ Θετά εγγόνια 10 Αλ-Μουταβακίλ

 Δείτε επίσης 
 Λουμπαμπά μπιντ Τζαφάρ
 Λουμπανά μπιντ Αλί ιμπν αλ-Μαχντί

 Αναφορές 

 Πηγές 







Κατηγορία:Αββασίδες χαλίφηδες