Βοτανειάτες

Η οικογένεια Βοτανειάτη () ήταν βυζαντινή αριστοκρατική οικογένεια, η οποία ανέδειξε πολλούς στρατηγούς και έναν αυτοκράτορα κατά τον 11ο και 12ο αιώνα. Οι πρώτες μαρτυρίες του ονόματος εντοπίζονται από τον 6ο έως τον 9ο αιώνα και η καταγωγή της προέρχεται από τη Μικρά Ασία. Η οικογένεια παρέμεινε σχετικά άγνωστη έως τον 11ο αιώνα, όταν εμφανίζεται ο πρώτος εξέχων εκπρόσωπος, ο Θεοφύλακτος Βοτανειάτης, ο οποίος φέρει τον τίτλο του δούκα της Θεσσαλονίκης. Η οικογένεια έφτασε στο απόγειό της υπό τον Νικηφόρο Γ΄ Βοτανειάτη, που κατείχε υψηλά στρατιωτικά αξιώματα πριν ανέλθει στον θρόνο (1078–1081). Κατά τη Δυναστεία των Κομνηνών, οι Βοτανειάτες συνέχισαν να κατέχουν σημαντικούς τίτλους χάρη στις σχέσεις τους με τη δυναστεία των Κομνηνών. Η θέση της οικογένειας άρχισε να φθίνει στα τέλη του 12ου αιώνα.

 Ιστορία 

 Καταγωγή και πρώιμη ιστορία 
Η οικογένεια Βοτανειάτη θεωρείται ότι καταγόταν από το χωριό Βοτάνη κοντά στη Σύνναδα, στο Ανατολικό θέμα της Μικράς Ασίας. Το επώνυμο προήλθε από το όνομα του χωριού, με το ελληνικό επίθημα -άτης που δηλώνει προέλευση. Πηγές των επόμενων αιώνων δείχνουν ότι η οικογένεια διατήρησε τους δεσμούς της με την περιοχή για πολλές γενιές. Η παλαιότερη μαρτυρία του ονόματος Βοτανειάτης χρονολογείται στον 6ο αιώνα, ενώ η σφραγίδα ενός Ανδρέα Βοτανειάτη ανάγεται στον 9ο αιώνα, περίοδο κατά την οποία η οικογένεια παραμένει ελάχιστα γνωστή. Οι Βοτανειάτες δεν αναφέρονται ξανά μέχρι τον 11ο αιώνα, όταν αρχίζει η άνοδός τους. Ορισμένοι υπηρετούσαν υπό τον Βασίλειο Β΄, φέροντας τον τίτλο του στρατηγού. Ο πρώτος γνωστός, Θεοφύλακτος Βοτανειάτης, αναφέρεται από τον Ιωάννη Σκυλίτζη ως δούκα της Θεσσαλονίκης το 1014. Έλαβε μέρος στους πολέμους εναντίον του Σαμουήλ και σκοτώθηκε λίγο μετά τη μάχη του Κλειδίου. Ο γιος του, Μιχαήλ, υπηρέτησε επίσης στη Θεσσαλονίκη. Ο Θεοφύλακτος συχνά ταυτίζεται με κάποιον Νικηφόρο, πατέρα ενός Μιχαήλ και παππού του μετέπειτα αυτοκράτορα Νικηφόρου Γ΄, σύμφωνα με τη γενεαλογία του Μιχαήλ Ατταλειάτη. Κατά τον Ατταλειάτη, ο Νικηφόρος Γ΄ συνδεόταν με τη διάσημη οικογένεια Φωκά, ενώ ο Μιχαήλ Ψελλός θεωρούσε πως η καταγωγή του ήταν ταπεινή και ανυψώθηκε χάρη στον Μιχαήλ Ζ΄ Δούκας. Ως τον 12ο αιώνα, οι Βοτανειάτες ήταν στρατιωτικοί και γαιοκτήμονες, συγγενείς με τους Κομνηνούς και τους Δούκες.

 Άνοδος του Νικηφόρου Γ΄ 
Ο διασημότερος εκπρόσωπος της οικογένειας ήταν ο Νικηφόρος Γ΄ Βοτανειάτης, ο οποίος είχε μακρά και επιτυχημένη στρατιωτική σταδιοδρομία πριν ανέλθει στον θρόνο. Έγινε στρατηγός επί Κωνσταντίνου Θ΄ Μονομάχου, πολέμησε στην Εξέγερση των Πατζινάκων (1048–1053) και έλαβε τον τίτλο του μάγιστρου. Το 1057 έλαβε μέρος στην εξέγερση του Ισαάκιου Α΄ Κομνηνού εναντίον του Μιχαήλ ΣΤ΄ Βρίγγα, γεγονός που τον ανέδειξε σε υψηλά αξιώματα. Επί Κωνσταντίνου Ι΄ Δούκα, διετέλεσε Δούξ Θεσσαλονίκης (περ. 1061) και στη συνέχεια δούκας Αντιόχειας (περ. 1066). Μετά τον θάνατο του Κωνσταντίνου, η αυτοκράτειρα Ευδοκία Μακρεμβολίτισσα σκέφθηκε να τον παντρευτεί, αλλά τελικά επέλεξε τον Ρωμανό Δ΄ Διογένη. Ο Ρωμανός τον εξόρισε, αλλά αργότερα ο Μιχαήλ Ζ΄ Δούκας τον επανέφερε ως κουροπαλάτη και διοικητή του Ανατολικού Θέματος. Το 1078, μετά την εξέγερση του Νικηφόρου Βρυεννίου, ο Βοτανειάτης εξεγέρθηκε και ανακηρύχθηκε αυτοκράτορας από τη Σύγκλητο. Παντρεύτηκε τη Μαρία η Αλανή και κυβέρνησε μέχρι το 1081, οπότε εκθρονίστηκε από τον Αλέξιο Α΄ Κομνηνό και αποσύρθηκε στη Μονή Περιβλέπτου, όπου και πέθανε λίγο αργότερα.

 Περίοδος των Κομνηνών 
Κατά την εποχή των Κομνηνών, οι Βοτανειάτες διατήρησαν εξέχουσες θέσεις χάρη στις συγγένειες με τις οικογένειες Κομνηνών και Συναδηνών. Ο εγγονός του Νικηφόρου Γ΄ παντρεύτηκε την κόρη του Μανουήλ Κομνηνού, αδελφού του Αλεξίου Α΄. Περί το 1110–1112, ο Νικηφόρος Βοτανειάτης νυμφεύθηκε την Ευδοκία, κόρη του σεβαστοκράτορα Ισαάκιου Κομνηνού, και έλαβε τον τίτλο του σεβαστός. Κατά τον 12ο αιώνα, άλλα μέλη, όπως ο Μανουήλ και ο Γεώργιος Βοτανειάτης, έφεραν επίσης τον τίτλο σεβαστός, γεγονός που δείχνει ότι κατείχαν σημαντικές θέσεις στην αυλή. Ωστόσο, από τα τέλη του 12ου αιώνα και εξής, η οικογένεια σταδιακά χάνει τη σημασία της.

 Δείτε επίσης 
 Βυζαντινή Αυτοκρατορία υπό τη δυναστεία των Δουκών

 Σημειώσεις 

 Πηγές 







Κατηγορία:Βυζαντινές οικογένειες