Γιόζεφ Βιενιάφσκι

Ο Γιόζεφ Βιενιάφσκι (, 23 Μαΐου 1837 – 11 Νοεμβρίου 1912) ήταν Πολωνός πιανίστας και συνθέτης, νεότερος αδελφός του κορυφαίου βιολιστή Χένρικ Βιενιάφσκι. Αν και σήμερα δεν είναι πολύ γνωστός, στην εποχή του είχε τη φήμη ενός από τους καλύτερους μουσικούς ολόκληρης της Ευρώπης. Ερωτώμενος κοντά στο τέλος της ζωής του από έναν δημοσιογράφο για πόσο ακόμα προτίθετο να υπηρετεί τη μουσική, ο Γιόζεφ αποκρίθηκε: «Για όσο παραμένω νέος!»

 Βιογραφικά στοιχεία 
Ο Γιόζεφ Βιενιάφσκι γεννήθηκε στο Λούμπλιν. Ο πατέρας του γεννήθηκε με το όνομα Τομπίας Πιετρούσκα ή Βολφ Χέλμαν και ήταν γιος του Εβραίου μπαρμπέρη Χέρσελ Μάγερ Χέλμαν. Ο Βολφ άλλαξε το όνομά του σε Ταντέους Βιενιάφσκι, από το όνομα της συνοικίας του Λούμπλιν όπου κατοικούσαν, σε μία προσπάθεια να αφομοιωθεί καλύτερα στην πολωνική κοινωνία, ασπαζόμενος ταυτόχρονα τον Ρωμαιοκαθολικισμό και σπουδάζοντας ιατρική. Η μητέρα του Γιόζεφ, η Ρεγκίνα Βολφ, ήταν επαγγελματίας πιανίστρια και θυγατέρα γνωστού Πολωνοεβραίου γιατρού της Βαρσοβίας. Ο Γιόζεφ σπούδασε στο Ωδείο του Παρισιού το 1847-1850, όπου είχε καθηγητές τους Πιερ-Ζοζέφ-Γκιγιώμ Ζιμερμάν και Αντουάν Φρανσουά Μαρμοντέλ.Randel, Don Michael: The Harvard Biographical Dictionary of Music, Belknap Press 1996, ISBN 0-674-37299-9, σελ. 984 Το 1855 δέχθηκε μια υποτροφία από τον Τσάρο της Ρωσίας προκειμένου να μελετήσει με τον Φραντς Λιστ στη Βαϊμάρη. Κατόπιν, έως το 1858, μελέτησε μουσική θεωρία στο Βερολίνο με καθηγητή τον Άντολφ Μπέρναρντ Μαρξ.

Έχοντας ερμηνεύσει μουσική ως συνοδός του αδελφού του από το 1851 έως το 1853, ο Γιόζεφ απεφάσισε να ακολουθήσει ξεχωριστή σταδιοδρομία. Σε περιοδείες συναυλιών ανά την Ευρώπη, εκτελούσε τόσο δικές του συνθέσεις (ιδίως το κοντσέρτο για πιάνο σε σολ ελάσσονα), όσο και έργα των Μπετόβεν, Σούμπερτ, Μέντελσον, Λιστ, Σούμαν και Βέμπερ. Σύμφωνα με τον Λιστ, ο Βιενιάφσκι ήταν ο δεύτερος πιανίστας στην ιστορία (μετά τον ίδιο τον Λιστ) που εκτέλεσε δημοσίως όλες τις «σπουδές για πιάνο» του Σοπέν.

Μετά την επιστροφή του στο Παρίσι ο Βιενιάφσκι δημιούργησε φιλικές σχέσεις με τους Ροσσίνι, Γκουνό, Μπερλιόζ και Βάγκνερ, ενώ προσέγγισε και την Αυτοκρατορική Αυλή, καθιστάμενος αγαπητός καλλιτέχνης στον Ναπολέοντα Γ΄. Κατόπιν όμως εγκαταστάθηκε στη Μόσχα, όπου του προσφέρθηκε θέση καθηγητή του πιάνου στο Ωδείο της Μόσχας, το οποίο είχε μόλις ιδρυθεί. Παρά τα αναφερόμενα σε αρκετές και έγκυρες πηγές, ο Γ. Βιενιάφσκι δεν έγινε ποτέ καθηγητής στο Βασιλικό Ωδείο των Βρυξελλών, απλώς αποσύρθηκε το 1902 στις Βρυξέλλες, όπου και πέθανε σε ηλικία 75 ετών.

Συνεργασίες
Ο Γιόζεφ Βιενιάφσκι συμπεριελάμβανε στο ρεπερτόριό του έργα Πολωνών συνθετών της εποχής του, όπως των Στανίσουαφ Μονιούσκο και Μόριτς Μοσκόφσκι Ως μουσικός δωματίου, ερμήνευε συχνά μαζί με τους γνωστότερους βιολιστές, βιολοντσελίστες και κλασικούς τραγουδιστές της γενιάς του, όπως με τους Πάβλο δε Σαρασάτε, Ανρί Βιετάν, Εζέν Υσαΰ, Γιένε Χούμπαϋ, Λέοπολντ Άουερ, Γιόζεφ Γιόακιμ, Κάρλο Αλφρέντο Πιάττι, Ιγκνάτσι Γιαν Παντερέφσκι, Πωλίν Βιαρντό και Μαρτσέλα Ζέμπριχ.

Συνθέσεις
Εκτός από μία συμφωνία και ένα κοντσέρτο για πιάνο, ο Γ. Βιενιάφσκι συνέθεσε επίσης μια σονάτα για πιάνο, «σπουδές», μια μπαλάντα, χορούς (πολωνέζες, μαζούρκες, βαλς κ.ά.), πολλά σύντομα κομμάτια για πιάνο και άλλα μουσικά έργα. Οι συνθέσεις του γράφηκαν για να εκτελούνται και από τον ίδιο, οπότε με τις τεχνικές δυσκολίες τους, που κάποτε φθάνουν στον υπέρτατο βαθμό, παρέχουν μια απόδειξη για τις ερμηνευτικές ικανότητες του Βιενιάφσκι.Ochlewski, Tadeusz & Michalski, Grzegorz: An outline history of Polish music, εκδ. Interpress, 1979, σελ. 45 Αναλυτικότερα, συνέθεσε:

 Allegro de Sonate για βιολί και πιάνο, Op. 2
 Βαλς ντε Κονσέρ No. 1 σε ρε ύφεση μείζ., Op. 3
 Ταραντέλα, Op. 4 (αφιερωμένη «στον Κύριο Φ. Λιστ»)
 Grand Duo Polonais για βιολί και πιάνο, Op. 5
 Βαλς ντε σαλόν, Op.7
 Βαρκαρόλα-Καπρίς, Op. 9
 Σουβενίρ του Λούμπλιν, Op. 12
 Κοντσέρτο για πιάνο, Op. 20
 Polacca, Op. 21
 Σονάτα για πιάνο, Op. 22
 Φαντασία και φούγκα, Op. 25
 Σονάτα για βιολοντσέλο και πιάνο, Op. 26
 Sur l'Océan, Op. 28
 Βαλς ντε Κονσέρ, Op. 30
 Ballata, Op. 31
 Κουαρτέτο εγχόρδων σε λα μινόρε, Op. 32
 Improviso, Op. 34
 Δεύτερη ταραντέλα (Deuxieme Tarantelle), Op. 35
 Νοτούρνο, Op. 37
 Τρίο πιάνου, Op. 40
 Φαντασία για 2 πιάνα, Op. 42
 Guillame le Taciture, ουβερτούρα για ορχήστρα, Op. 43
 24 σπουδές τεχνικής και ύφους για πιάνο, Op. 44
 Reverie για πιάνο, Op. 45
 Βαλς-Καπρίς, Op. 46
 Συμφωνία σε ρε μείζονα, Op. 49

 Δείτε επίσης 
 Χένρικ Βιενιάφσκι

 Παραπομπές 

Πηγές
 Το λήμμα «Βιενιάβσκι Ιωσήφ» στη Νέα Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια «Χάρη Πάτση», τόμος 8, σελ. 462

Κατηγορία:Πολωνοί πιανίστες
Κατηγορία:Πολωνοί κλασικοί συνθέτες
Κατηγορία:Πολωνοί Ρομαντικοί συνθέτες
Κατηγορία:Ρώσοι πιανίστες
Κατηγορία:Πολωνοί εβραϊκής καταγωγής