Πουνσαλμαγκίν Οτσιρμπάτ

Ο Πουνσαλμαγκίν Οτσιρμπάτ (Punsalmaagiin Ochirbat, μογγολικά: Пунсалмаагийн Очирбат, 23 Ιανουαρίου 1942 – 17 Ιανουαρίου 2025) ήταν Μογγόλος πολιτικός που υπηρέτησε ως ο πρώτος πρόεδρος της Μογγολίας από το 1990 έως το 1997. Υπήρξε ο πρώτος πρόεδρος στην ιστορία της χώρας που εξελέγη με άμεση λαϊκή ψηφοφορία.

Πρώτα χρόνια και καριέρα
Γεννήθηκε το 1942 στην επαρχία Ζαβχάν.  Υιοθέτησε το όνομα της μητέρας του, «Punsalmaa» μετά τον θάνατο του πατέρα του το 1947. Από το 1951 έως το 1960 φοίτησε σε σχολείο στο Ουλάν Μπατόρ και στη συνέχεια σπούδασε στην Ανώτατη Σχολή Μεταλλειολογίας του Λένινγκραντ (σήμερα Ινστιτούτο Μεταλλειολογίας της Αγίας Πετρούπολης), αποφοιτώντας το 1965 με πτυχίο μηχανικού μεταλλείων. Την ίδια χρονιά επέστρεψε στο Ουλάν Μπατόρ και προσχώρησε στο Μογγολικό Λαϊκό Επαναστατικό Κόμμα.

Προεδρία (1990–1997)
Ο Οτσιρμπάτ ορίστηκε Πρόεδρος του Προεδρείου (τυπικός αρχηγός του κράτους) του Μεγάλου Λαϊκού Χουράλ στις 21 Μαρτίου 1990, μετά την παραίτηση του Ζαμπίν Μπατμόνχ και άλλων κυβερνητικών ηγετών στον απόηχο της Δημοκρατικής Επανάστασης του 1990. Επανεξελέγη στο Μεγάλο Λαϊκό Χουράλ στις βουλευτικές εκλογές του Ιουλίου 1990 και στη συνέχεια επιλέχθηκε από τα μέλη του Χουράλ για τη νεοσύστατη θέση του Προέδρου της Λαϊκής Δημοκρατίας της Μογγολίας.

Το νέο Σύνταγμα της Μογγολίας του 1992 άλλαξε την επίσημη ονομασία της χώρας σε «Μογγολία» και τον επίσημο τίτλο του Οτσιρμπάτ σε «Πρόεδρο της Μογγολίας και Αρχιστράτηγο των Ενόπλων Δυνάμεων». Το νέο σύνταγμα προέβλεπε επίσης τη διεξαγωγή νέων προεδρικών εκλογών για το επόμενο έτος, το 1993, οι οποίες θα ήταν οι πρώτες που θα κρίνονταν με άμεση λαϊκή ψηφοφορία.
Μετά τη Δημοκρατική Επανάσταση του 1990, ο Οτσιρμπάτ αναδείχθηκε Πρόεδρος του Προεδρείου του Μεγάλου Χουράλ (αρχηγός κράτους) τον Μάρτιο του 1990. Με την υιοθέτηση του νέου Συντάγματος το 1992, ο τίτλος του έγινε "Πρόεδρος της Μογγολίας".

Εκλογή του 1993
Στις πρώτες άμεσες προεδρικές εκλογές το 1993, το κόμμα του (MPRP) αρνήθηκε να τον χρίσει υποψήφιο λόγω των μεταρρυθμιστικών του θέσεων. Ο Οτσιρμπάτ κατέβηκε ως υποψήφιος της αντιπολίτευσης και κέρδισε με ποσοστό 57,8%, νικώντας τον σκληροπυρηνικό Λοντονγκίν Τούντεβ.

Πολιτικό και Οικονομικό Έργο
Η θητεία του συνέπεσε με τη δύσκολη μετάβαση της Μογγολίας από τον σοσιαλισμό στον καπιταλισμό.
Η χώρα αντιμετώπισε υψηλό πληθωρισμό και ελλείψεις τροφίμων. Μέχρι το 1995, μόνο το 19,2% της οικονομίας είχε ιδιωτικοποιηθεί.

Διακήρυξε τη Μογγολία ως αποπυρηνικοποιημένη ζώνη και ήταν ο πρώτος ηγέτης της χώρας που επισκέφθηκε επίσημα τις ΗΠΑ.

Το 1994 άσκησε βέτο σε απόφαση για την καθιέρωση του κυριλλικού αλφαβήτου, επιδιώκοντας την επιστροφή στην κλασική μογγολική γραφή.

Εκλογές του 1997
Η λαϊκή δυσαρέσκεια για την οικονομική κατάσταση (με την ανεργία στα ύψη και το 1/3 του πληθυσμού να ζει σε συνθήκες φτώχειας σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα) οδήγησε στην ήττα του. Έλαβε μόνο το 29% των ψήφων, χάνοντας από τον Νατσαγκίν Μπαγκαμπάντι.

Μετά την πολιτική και θάνατος
Μετά την προεδρία, ίδρυσε το "Ίδρυμα Οτσιρμπάτ" για την καταπολέμηση της φτώχειας. Από το 2005 έως το 2015 υπηρέτησε ως μέλος του Συνταγματικού Δικαστηρίου της Μογγολίας.

Πέθανε στις 17 Ιανουαρίου 2025, σε ηλικία 82 ετών. Ο πρόεδρος, Ουχναγκίν Χουρελσούχ, κήρυξε διήμερο εθνικό πένθος (24–25 Ιανουαρίου 2025) προς τιμήν του.

Διακρίσεις
Τιμήθηκε με το ανώτατο παράσημο της χώρας, το Τάγμα του Τζένγκις Χαν, καθώς και με το Τάγμα του Πολικού Αστέρα για την προσφορά του στην πατρίδα και τη δημοκρατία.

 Παραπομπές 

Οτσιρμπατ