Κρίση Μπενίν-Νίγηρα

Η κρίση Μπενίν-Νίγηρα είναι μία τρέχουσα διπλωματική κρίση που πυροδοτήθηκε από το πραξικόπημα στο Νίγηρα τον Ιούλιο του 2023, με το οποίο ανατράπηκε ο εκλεγμένος πρόεδρος του Νίγηρα Μοχάμεντ Μπαζούμ και εγκαθιδρύθηκε στρατιωτική χούντα στη θέση του. Ως απάντηση, η Δυτικοαφρικανική Οικονομική και Νομισματική Ένωση (ECOWAS) επέβαλλε διπλωματικές και οικονομικές κυρώσεις στις νέες αρχές του Νίγηρα, συμπεριλαμβανομένων και κλεισιμάτων των συνόρων. Παρ'όλο που οι περισσότερες κυρώσεις είχαν ήδη αρθεί μέχρι τον Φεβρουάριο του 2024, η νέα στρατιωτική διοίκηση διατήρησε τα κλεισίματα των συνόρων και τις οικονομικές κυρώσεις απέναντι στο Μπενίν επιπρόσθετα με τις συγκρούσεις σχετικά με τις παράνομες διελεύσεις από το Νίγηρα προς το Μπενίν. Αυτά οδήγησαν στην επιδείνωση των σχέσεων μεταξύ των δύο κρατών μαζί με την από κοινού οικονομική ύφεση.

 Υπόβαθρο 
Στις 26 Ιουλίου 2023, ένα πραξικόπημα οδήγησε στην ανατροπή του προέδρου του Νίγηρα Μοχάμεντ Μπαζούμ, το οποίο οδήγησε στην επιβολή διπλωματικών και οικονομικών κυρώσεων από την ECOWAS προς το Νίγηρα. Αυτές οι κυρώσεις συμπεριλάμβαναν το κλείσιμο των συνόρων, τη διακοπή οικονομικών συναλλαγών και το πάγωμα των περιουσιακών στοιχείων του Νίγηρα σε ξένες τράπεζες. Όλα τα δεκαπέντε κράτη-μέλη της ECOWAS επηρεάστηκαν, με την εξαίρεση των τεσσάρων μελών που είχαν ήδη δεχτεί κυρώσεις λόγω των επιβεβλημένων στρατιωτικών τους καθεστώτων. Αυτά ήταν η Μπουρκίνα Φάσο, η Γουινέα, το Μάλι και ο Νίγηρας. Επιπρόσθετα, τα υπόλοιπα οκτώ κράτη-μέλη της ECOWAS ενεπλάκησαν στις κυρώσεις.

Στις 10 Δεκεμβρίου 2023, η ECOWAS διατήρησε τις κυρώσεις απέναντι στο Νίγηρα και απαίτησε την επιστροφή στη συνταγματική τάξη με την αποκατάσταση του προέδρου Μπαζούμ στην εξουσία. Οι αρχές του Μπενίν, με επικεφαλής τον πρόεδρο Πατρίς Ταλόν, τάχθηκαν υπέρ της επίσημης θέσης της ECOWAS για στρατιωτική επέμβαση προκειμένου να αποκατασταθεί η συνταγματική τάξη του Νίγηρα.

 Σύγκρουση 

 Στο οικονομικό επίπεδο 
Ο Νίγηρας, όντας μία περίκλειστη χώρα, βασίζεται σημαντικά στο αυτόνομο λιμάνι του Κοτονού για την εισαγωγή αγαθών διότι αποτελεί το πλησιέστερο λιμάνι προς το Νίγηρα. Το κλείσιμο των συνόρων εξανάγκασε τη μεταφορά αγαθών μέσω του Λομέ του Τόγκο και της Μπουρκίνα Φάσο, αυξάνοντας τις αποστάσεις και τα κόστη και εκθέτοντάς τα σε κίνδυνο στις περιοχές της Μπουρκίνα Φάσο. Αυτό οδήγησε, ως αποτέλεσμα, σε σημαντικές καθυστερήσεις και ελλείψεις αγαθών, χειροτερεύοντας τις οικονομικές δυσκολίες στο Νίγηρα. Ορισμένοι εμπορικοί και διαμετακομιστικοί κόμβοι στο Νίγηρα, όπως η Γκάγια, αντιμετώπισαν σημαντικές μειώσεις στην επιχειρηματική δραστηριότητα και σημαντικό πληθωρισμό στα καθημερινά αγαθά και στα τρόφιμα, με την έλλειψη φορτηγών από το Μπενίν να εξαναγκάζει τους εμπόρους να χρησιμοποιούν ανεπαρκείς μεθόδους μεταφοράς μέσω των ποταμών.

Στα τέλη του Δεκεμβρίου 2023, ο πρόεδρος του Μπενίν Πατρίς Ταλόν ανακοίνωσε την άρση των κυρώσεων στην εισαγωγή αγαθών προς το Νίγηρα μέσω του αυτόνομου λιμανιού του Κοτονού ύστερα από τη σύνοδο της ECOWAS που διεξήχθη στις 10 Δεκεμβρίου στην Αμπούτζα. Ωστόσο, την 1 Ιανουαρίου 2024, το Εμπορικό Επιμελητήριο του Νίγηρα εξέδωσε σύσταση ώστε να αποφεύγεται η χρήση του λιμανιού του Κοτονού και, αντίθετα, να ενισχυθεί η χρήση του λιμανιού του Λομέ στο Τόγκο. Το επιμελητήριο δήλωσε ότι οι έμποροι δεν πρέπει να χρησιμοποιούν το λιμάνι όσο οι «άδικες και παράνομες» κυρώσεις της ECOWAS παραμένουν σε ισχύ. Ως απάντηση στην άρνηση των αρχών του Νίγηρα να ξανανοίξουν τα σύνορα, το Μπενίν εμπόδισε για σύντομο χρονικό διάστημα την εξαγωγή πετρελαίου από το Νίγηρα από το λιμάνι του Σεμέ προτού αντιστρέψει άμεσα την απόφαση.

 Στρατός και ασφάλεια 
Ο Νίγηρας διατήρησε, επίσης, κλειστά τα σύνορα με το Μπενίν, κάτι το οποίο συνέβη, σύμφωνα με τον πρωθυπουργό του Νίγηρα Αλί Λαμίν Ζέιν, για «λόγους ασφαλείας» σχετικά με τη συνεχιζόμενη παραμονή γαλλικών στρατιωτικών βάσεων στο βόρειο Μπενίν. Ο Ζέιν ισχυρίστηκε ότι τα γαλλικά στρατεύματα και τρομοκράτες εκπαιδεύονταν σε αποστολές για την αποσταθεροποίηση της χώρας, δηλώνοντας ότι θα ξανανοίξουν τα σύνορα μόλις ήταν βέβαιοι ότι η περιοχή τους θα ήταν ασφαλής. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος του Μπενίν Βιλφρίντ Λεάντρ Χουγκμπετζί απάντησε ότι «ο πρωθυπουργός θα χρησιμοποιήσει οποιαδήποτε δορυφορικά μέσα χρειάζονται ώστε να διαπιστωθεί η ύπαρξη στρατιωτικής βάσης», οδηγώντας στην αποστολή αξιωματούχων του Νίγηρα στην περιοχή, ανεξαρτήτων μέσων μαζικής ενημέρωσης και ντρόουνς στο Μπενίν ώστε να διαπιστωθεί, εν τέλει, ότι δεν υπήρχαν στρατιωτικές βάσεις ή επιχειρήσεις εκεί. Ο ίδιος έκανε τη διάκριση μεταξύ «προηγμένων οχυρωμένων σημείων» και στρατιωτικών βάσεων, δηλώνοντας ότι το Μπενίν έχει ορισμένες προληπτικά κατασκευασμένες στρατιωτικές εγκαταστάσεις για τη διαφύλαξη της εθνικής ασφαλείας και της μάχης απέναντι στην τρομοκρατία, ενώ η παρουσία τους και οι μελλοντικές κατασκευές τους ήταν δημόσια γνωστές.

Τον Ιούνιο του 2024, πέντε πολίτες του Νίγηρα συνελήφθησαν στους χώρους σταθμού ενός αγωγού που λειτουργούσε από την εταιρία WAPCO Benin, οι οποίοι απέκτησαν πρόσβαση στο χώρο χωρίς να δηλωθούν στην επίσημη είσοδο, ενώ παρίσταναν ότι ήταν εργαζόμενοι και οι οποίοι είχαν πάνω τους ψεύτικα σήματα. Ανακριτές του Μπενίν δήλωσαν ότι τουλάχιστον δύο εκ των παραβατών ήταν πράκτορες του Εθνικού Συμβουλίου για τη Διαφύλαξη της Πατρίδας του Νίγηρα, με σχέδια για την «υπονόμευση της ασφάλειας του κράτους του Μπενίν». Τρεις εκ των παραβατών καταδικάστηκαν σε 18 μήνες φυλάκισης με αναστολή για τη χρήση ψεύτικων σημάτων ώστε να αποκτήσουν παράνομη πρόσβαση στο χώρο, σύμφωνα με τον εισαγγελέα του Δικαστηρίου για την Καταστολή Οικονομικών Παραβιάσεων και της Τρομοκρατίας Μάριο Μετονού, προτού αφεθούν ελεύθεροι. Ο Νίγηρας αντέδρασε άμεσα και κατηγόρησε το Μπενίν ότι απήγαγε τους υπηκόους του και τους κρατά ως ομήρους σε μία σκόπιμη αποστολή ελέγχου της φόρτωσης πετρελαίου μεταξύ Μπενίν και Νίγηρα, ενώ δεσμεύτηκε να «λάβει όλα τα αναγκαία βήματα» ώστε να τους φέρει πίσω.

 Επιπτώσεις 
Ο οικονομολόγος Σόλι Αμπντουλαγιέ παρατήρησε τις σοβαρές οικονομικές επιπτώσεις της κρίσης δηλώνοντας ότι το «80% των εισαγωγών του Νίγηρα μεταφέρεται μέσω του Μπενίν», με το κλείσιμο των συνόρων να προκαλεί ελλείψεις σε φαρμακευτικά προϊόντα και βασικά είδη ανάγκης, επηρεάζοντας σημαντικά την οικονομία του Νίγηρα. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο αναθεώρησε τις προβλέψεις για την οικονομική ανάπτυξη του Μπενίν από το 6% στο 5,4% για το 2023, παραθέτοντας το κλείσιμο των συνόρων ως ένα βασικό λόγο.

Ως απάντηση στην οικονομική ύφεση, οι αρχές του Νίγηρα εφάρμοσαν μεταρρυθμίσεις για τη μείωση των φόρων και των δασμών στα εισαγόμενα αγαθά, με στόχο τη μείωση των τιμών της αγοράς. Ωστόσο, αυτά τα μέτρα είχαν περιορισμένη επιτυχία στην ανακούφιση από τις οικονομικές επιπτώσεις.

 Διαμεσολάβηση 
Για την αντιμετώπιση της κρίσης, οι πρώην πρόεδροι του Μπενίν Νισεφόρ Σολιό και Γιαγί Μπονί ξεκίνησαν προσπάθειες διαμεσολάβησης μαζί με τον μεταβατικό πρόεδρο του Νίγηρα Αμπντουραμάν Τινανί στις 24 Ιουνίου 2024 στη Νιαμέ.

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Πολιτική του Μπενίν
Κατηγορία:Πολιτική του Νίγηρα