Αρχοντικό Σιμαντώβ

Το Αρχοντικό Σιμαντώβ ήταν νεοκλασικό κτιριακό συγκρότημα παραδοσιακής μακεδονικής αρχιτεκτονικής στις Σέρρες που λειτούργησε και ως ιταλικό προξενείο. Βρισκόταν στη γωνία των σημερινών οδών Χατζηπανταζή και Ρωμανού. Συνδέθηκε με τη δράση του εβραίου εμπόρου και επίτιμου προξένου της Ιταλίας Μεναχέμ Σιμαντώβ, καθώς και με γεγονότα της πυρπόλησης της πόλης το 1913. Το κτίριο κατεδαφίστηκε στα τέλη του 20ού αιώνα, παρά τις κατά καιρούς προσπάθειες διάσωσής του.

 Ιστορία 
Ο Μεναχέμ Σιμαντώβ ήταν Σερραίος εβραίος βιομήχανος, έμπορος και επίτιμος πρόξενος της Ιταλίας στις Σέρρες. Δραστηριοποιήθηκε στο εμπόριο καπνού, ξυλείας και βαμβακιού και συγκαταλεγόταν στις εύπορες και κοσμοπολίτικες προσωπικότητες της πόλης, με συμμετοχή και στα πρώτα βήματα του κινηματογράφου σε τοπικό επίπεδο.

Στις αρχές του 20ου αιώνα, το αρχοντικό της οικογένειάς λειτούργησε ως έδρα του ιταλικού προξενείου, με τον Σιμαντώβ να ασκεί καθήκοντα επίτιμου προξένου και να διατηρεί σχέσεις με την ιταλική παροικία της Θεσσαλονίκης.

Κατά την πυρπόληση των Σερρών στις 28 Ιουνίου 1913, όταν οι Βούλγαροι εισέβαλαν στις Σέρρες, περίπου εξακόσιοι κάτοικοι αναζήτησαν καταφύγιο στην πατρική οικία της οικογένειας Σιμαντώβ, όπου βρισκόταν το ιταλικό προξενείο, για να αποφύγουν τη βέβαιη σφαγή. Το κτίριο περικυκλώθηκε από τις βουλγαρικές δυνάμεις. Σύμφωνα με τον ιστορικό Πέτρο Πέννα, ο Μεναχέμ Σιμαντώβ, ενεργώντας ως επίτιμος πρόξενος της Ιταλίας, ανέβηκε σε ένα παράθυρο του προξενείου και εκλιπαρούσε τους στρατιώτες να χαρίσουν τη ζωή των συμπολιτών του. Όταν οι εκκλήσεις του δεν εισακούστηκαν, χρησιμοποίησε την προσωπική του περιουσία για να προστατεύσει τους πολιορκημένους: πέταξε εκατοντάδες χρυσές λίρες στους Βούλγαρους και άπλωσε τα βρεγμένα, ακριβοθώρητα χαλιά του αρχοντικού στην οροφή, ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος ανάφλεξης από τις φλόγες των παρακείμενων καμένων κτιρίων. Η είσοδος των προφυλακών του Ελληνικού Στρατού αργά το απόγευμα της ίδιας ημέρας, έφερε τη σωτηρία των εγκλωβισμένων στο κτίριο Σιμαντώβ.

Ο Σιμαντώβ κατοίκησε στο κτίριο έως το 1916. Μετά την δεύτερη εισβολή των Βουλγάρων στις Σέρρες, η οικογένεια Σιμαντώβ μαζί με άλλες εβραϊκές οικογένειες εγκατέλειψαν την πόλη και εγκαταστάθηκαν στη Θεσσαλονίκη. Ο Μεναχέμ Σιμαντώβ πέθανε το 1929. Έπειτα, τμήμα του συγκροτήματος χρησιμοποιήθηκε από συγγενείς και άλλο μισθώθηκε σε ιδιώτες, ενώ μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο στέγασε διάφορες οικογένειες. Παρά την αρχιτεκτονική και ιστορική του αξία, το ρυμοτομικό σχέδιο προέβλεπε την κατεδάφισή του και κατά καιρούς διατυπώθηκαν προτάσεις αποκατάστασης και μετατροπής του σε λαογραφικό μουσείο.

Το συγκρότημα κατεδαφίστηκε το 1988 με σκοπό τη ρυμοτόμηση της περιοχής, γεγονός που προκάλεσε αντιδράσεις τοπικών φορέων και πολιτών. Στη θέση του δεν διατηρήθηκε κανένα ίχνος του συγκροτήματος και για περίπου τέσσερις δεκαετίες το οικόπεδο παρέμεινε κενό. Το 2001 ο Δήμος Σερρών τίμησε τον Μεναχέμ Σιμαντώβ για τη συμβολή του στη διάσωση των καταφευγόντων του 1913, στο πλαίσιο εκδηλώσεων μνήμης για το ολοκαύτωμα. Τον Φεβρουάριο του 2026, ξεκίνησε η ανέγερση πολυώροφης οικοδομής, με την οριστική εξαφάνιση των τελευταίων καταλοίπων των θεμελίων του κτηρίου.

 Αρχιτεκτονική 
Το συγκρότημα βρισκόταν στη γωνία των σημερινών οδών Χατζηπανταζή και Ρωμανού στις Σέρρες. Ήταν συγκρότημα δύο συμμετρικών διώροφων κατοικιών σε διάταξη σχήματος Π, με μεγάλη περίκλειστη εσωτερική αυλή. Το ισόγειο περιλάμβανε βοηθητικούς χώρους και σταύλους, ενώ ο όροφος χρησιμοποιούνταν για κατοικία. Η γωνιακή πτέρυγα ήταν μεγαλύτερη και πλουσιότερα διακοσμημένη και εκεί στεγαζόταν ο χώρος του ιταλικού προξενείου κατά την περίοδο της οθωμανικής αυτοκρατορίας. Η πρόσβαση στους ορόφους γινόταν με εξωτερικές σκάλες μέσω στεγασμένων διαβατικών από την αυλή. Και οι δύο κατοικίες διέθεταν κουζίνες, εσωτερικές τουαλέτες και σύστημα ύδρευσης-αποχέτευσης. Ο φέρων οργανισμός του ισογείου ήταν λιθόκτιστος, ενώ ο όροφος είχε ξύλινο σκελετό με τσατμά και κατά τόπους μπαγδατί. Οι όψεις χαρακτηρίζονταν από σαχνισιά με διαφορετικούς τρόπους στήριξης, ξύλινες διακοσμημένες οροφές και μορφολογικά στοιχεία παραδοσιακής μακεδονικής αρχιτεκτονικής. Στο εσωτερικό υπήρχαν νεοκλασικές ζωγραφικές διακοσμήσεις, μαρμαροστρώσεις και πλακοστρώσεις, ενώ η στέγη ήταν χαμηλή πολύρριχτη με κεραμίδια βυζαντινού τύπου.

 Παραπομπές 

 Πηγές 




 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Φωτογραφία της οικογένειας Σιμαντώβ στο σπίτι τους στις Σέρρες

Κατηγορία:Ιστορικές οικίες στην Ελλάδα
Κατηγορία:Ιστορία των Σερρών