Όλα για το τίποτα

Όλα για το τίποτα () είναι το τελευταίο μυθιστόρημα του Βάλτερ Κεμπόβσκι, που εκδόθηκε το 2006. Η ιστορία διαδραματίζεται σε ένα αρχοντικό στην Ανατολική Πρωσία τον Ιανουάριο του 1945, λίγο πριν την προέλαση του Κόκκινου Στρατού. Μέσα από την τραγική μοίρα μιας οικογένειας, παρουσιάζεται το τελευταίο διάστημα του Β' παγκόσμιου πολέμου στα ανατολικά σύνορα της Ναζιστικής Γερμανίας, καθώς το Ναζιστικό μέτωπο καταρρέει και εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι φεύγουν δυτικά για να σωθούν από τους προελαύνοντες Σοβιετικούς.

 Υπόθεση 

Ανατολική Πρωσία, Ιανουάριος 1945: Η Καταρίνα φον Γκλόμπιχ ζει στο αρχοντικό της οικογένειας στο κτήμα Γκεόργκενχοφ με τον 12χρονο γιο της Πέτερ. Ο σύζυγός της, Έμπερχαρντ, είναι αξιωματικός της Βέρμαχτ και βρίσκεται στο μέτωπο στη Βόρεια Ιταλία. Μαζί τους μένει η «θεία», μια μεγαλύτερη συγγενής τους, και το προσωπικό περιλαμβάνει τις Ουκρανές υπηρέτριες Βέρα και Σόνια και τον Πολωνό εργάτη Βλαντιμίρ.

Η Καταρίνα αδιαφορεί για τα πάντα και ζει απομονωμένη στα δωμάτιά της διαβάζοντας, ακούγοντας μουσική και ονειροπολώντας, έχοντας αφήσει τη διαχείριση του νοικοκυριού στη θεία. Τη διδασκαλία του Πέτερ έχει αναλάβει ο ηλικιωμένος δάσκαλος Δρ. Βάγκνερ, το παιδί έχει απαλλαχθεί από τα καθήκοντά του στη Χιτλερική Νεολαία λόγω συχνών κρυολογημάτων. Απέναντι από το αρχοντικό τους βρίσκεται μια νέα οικιστική περιοχή όπου ο Ναζί επιτηρητής της περιοχής, ο Ντριγκάλσκι, διατηρεί την τάξη για λογαριασμό του Ναζιστικού Κόμματος. Παρατηρεί την οικογένεια φον Γκλόμπιχ με καχυποψία, καθώς δεν επιδεικνύουν αρκετή εθνικοσοσιαλιστική πεποίθηση στα μάτια του.

Καθώς το μέτωπο πλησιάζει όλο και πιο κοντά, ο επαρχιακός δρόμος που περνάει από το κτήμα σταδιακά γεμίζει με πρόσφυγες. Όλο και πιο συχνά, μέσα στον πάγο και το χιόνι, ξένοι σταματούν στο σπίτι των φον Γκλόμπιχ, ανάμεσά τους: ένας ύποπτος επιχειρηματίας, ένας βιολιστής που συμπαθεί τους Ναζί και παίζει σε νοσοκομεία για τραυματίες στρατιώτες, ένας ζωγράφος που συμβουλεύει τη θεία του να κατεβάσει την εικόνα του Χίτλερ, ένας βαρόνος της Βαλτικής και η σύζυγός του και ένας δάσκαλος με την οικογένειά του. Τους προσφέρουν ζεστή σούπα και κατάλυμα για τη νύχτα. Εν τω μεταξύ, οι βροντές των πυροβόλων και η κόκκινη λάμψη του προελαύνοντος μετώπου γίνονται ολοένα και πιο έντονα. Τώρα, δεν περνούν μόνο μεμονωμένοι ταξιδιώτες, αλλά πομπή από άμαξες κατά μήκος του επαρχιακού δρόμου με ανθρώπους που αναζητούν ασφάλεια καθώς οι Ρώσοι πλησιάζουν. Οι φον Γκλόμπιχ έχουν ετοιμάσει το κάρο και την άμαξα για να φύγουν, αλλά περιμένουν, η Καταρίνα αρνείται να συνειδητοποιήσει την επερχόμενη καταστροφή.

Μια μέρα, ο πάστορας Μπραμς ζητά από την Καταρίνα να κρύψει έναν άντρα στο σπίτι της για τη νύχτα. Για λόγους που δεν μπορεί να καταλάβει, ίσως για να δώσει νόημα στην άσκοπη και μονότονη ύπαρξή της, συμφωνεί, μη γνωρίζοντας τίποτε περισσότερο. Ο άντρας, ένας Εβραίος πρόσφυγας, περνά κρυφά τη νύχτα στο αρχοντικό και φεύγει την επόμενη μέρα. Ωστόσο, συλλαμβάνεται και ομολογεί πού διανυκτέρευσε, η Καταρίνα συλλαμβάνεται την επόμενη μέρα.

Η θεία αποφασίζει να ακολουθήσει στην πορεία των προσφύγων με όλο το νοικοκυριό της, αφήνοντας πίσω την Καταρίνα. Αυτή και ο Πέτερ ταξιδεύουν με άμαξα, ενώ ο Βλαντιμίρ και η Βέρα ακολουθούν με το κάρο, που μεταφέρει τα υπάρχοντα και τα τρόφιμά τους. Όταν ο Βλαντιμίρ και η Βέρα εξαφανίζονται με το κάρο το επόμενο πρωί, η θεία υποβάλλει αναφορά στο πλησιέστερο αστυνομικό τμήμα. Λίγο αργότερα, η θεία σκοτώνεται σε μια αεροπορική επίθεση.

Το δεύτερο μέρος του μυθιστορήματος παρουσιάζεται από την οπτική γωνία του Πέτερ. Συνεχίζει μόνος του με τα πόδια και συναντά τον Δρ. Βάγκνερ, τον οποίο συνοδεύει, αλλά ο Δρ. Βάγκνερ σκοτώνεται από ένα φορτηγό. Τα πτώματα του Βλαντιμίρ και της Βέρας κρέμονται από ένα δέντρο: απαγχονίστηκαν για λεηλασία. Καθώς περνά μια φάλαγγα κρατουμένων, ο Πέτερ κοιτάζει προσεκτικά για να δει αν η μητέρα του είναι ανάμεσά τους. Δεν τη βλέπει παρόλο που βρίσκεται εκεί, και ο αναγνώστης μαθαίνει ότι δεν θα την ξαναδεί ποτέ. Οι ραγδαία προελαύνοντες Σοβιετικοί έχουν ήδη αποκόψει τη διαδρομή προς τα δυτικά. Τελικά, ο Πέτερ και άλλοι πρόσφυγες φτάνουν στη θάλασσα, από όπου σκοπεύουν να δραπετεύσουν στη Δανία. Αλλά δεν υπάρχουν άλλα πλοία διαθέσιμα για τη διέλευση. Στην τελευταία βάρκα που αναχωρεί βρίσκεται ο Ντριγκάλσκι, ο οποίος ήταν πάντα εχθρικός προς τον Πέτερ. Την τελευταία στιγμή, ο Ντριγκάλσκι πηδάει στην ακτή, δίνοντας τη θέση του στον Πέτερ, ο οποίος ξεκινάει για το άγνωστο. Δεν διευκρινίζεται αν έφτασε στον προορισμό του ή έπεσε θύμα σοβιετικών τορπιλών.

 Μετάφραση στα ελληνικά 

 Όλα για το τίποτα, μτφ. Δέσποινα Κανελλοπούλου, εκδ. Δώμα, 2022 
 Παραπομπές 

Κατηγορία:Γερμανικά μυθιστορήματα
Κατηγορία:Έργα σχετικά με τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο
Κατηγορία:Μυθιστορήματα του Β' Παγκοσμίου Πολέμου
Κατηγορία:Ιστορικά μυθιστορήματα