Οι δαίμονες (μυθιστόρημα)

Οι δαίμονες. Από το χρονικό του συμβούλου Γκάιρενχοφ () είναι μυθιστόρημα του Αυστριακού συγγραφέα Χαϊμίτο φον Ντόντερερ που δημοσιεύθηκε το 1956. Με το Οι σκάλες του Στρούντλχοφ που εκδόθηκε το 1951, είναι τα πιο σημαντικά έργα του συγγραφέα και τον κατατάσσουν στους σημαντικούς συγγραφείς της μεταπολεμικής αυστριακής λογοτεχνικής σκηνής.  

Πρόκειται για μια συλλογή ιστοριών ανθρώπων από όλες τις κοινωνικές τάξεις της Βιέννης στη δεκαετία του 1920, πρόσωπα της ανώτερης μεσαίας τάξης και της αριστοκρατίας, διανοούμενους, εργάτες και ανθρώπους του υπόκοσμου, που ένας αφηγητής-χρονικογράφος παρακολουθεί και καταγράφει διασκεδαστικά την εξέλιξή τους, απεικονίζοντας τη ζωή στην αυστριακή πρωτεύουσα με φόντο την πτώση της Αυστροουγγαρίας και τα ταραγμένα χρόνια της ανόδου του ναζισμού. 

 Συγγραφή 
Ο Χάιμιτο φον Ντόντερερ άρχισε να γράφει τους Δαίμονες το 1930. Εργάστηκε σχολαστικά για να αναδημιουργήσει τη Βιέννη της δεκαετίας του 1920 και χρησιμοποίησε αρχιτεκτονικά σχέδια και σχετικά έγγραφα για να περιγράψει λεπτομερώς τις τοποθεσίες. Γύρω στο 1936, το εγκατέλειψε λόγω ιδεολογικών δυσκολιών, τις οποίες κατάφερε να ξεπεράσει μόνο μετά την αποκήρυξη του Εθνικοσοσιαλισμού και τη μεταστροφή του στον Καθολικισμό.   Από το 1951 έως το 1956, το αναδιατύπωσε, πρόσθεσε μια σειρά από νέες σκηνές και χαρακτήρες και αφαίρεσε τις αντισημιτικές αναφορές. 

Ο τίτλος αποτελεί αναφορά στο μυθιστόρημα του Φιόντορ Ντοστογιέφσκι Οι δαιμονισμένοι, στο οποίο ο αφηγητής ονομάζεται «Γκ...β». Αυτό προφανώς δεν είναι σύμπτωση. Ο αφηγητής του Ντόντερερ, ο Γκάιρενχοφ, μερικές φορές γράφει το όνομά του σε αυτή τη συντομευμένη μορφή. Άλλα κοινά σημεία είναι πιο ουσιαστικά. Και τα δύο μυθιστορήματα παρουσιάζονται ως «χρονικά» στα οποία ο αφηγητής επεμβαίνει στην πλοκή. Αναφέρονται σε μια ομάδα ανθρώπων που χαρακτηρίζονται «οι δικοί μας» και κορυφώνονται με μια πολιτική εμπρηστική επίθεση που προαναγγέλλει τις πιο σκοτεινές εποχές που έρχονται. Ωστόσο, πέρα ​​από αυτά τα κοινά σημεία, τα δύο μυθιστορήματα είναι εντελώς διαφορετικά.

 Παρουσίαση 
Το μυθιστόρημα  διαδραματίζεται μεταξύ του φθινοπώρου του 1926 και των μέσων καλοκαιριού του 1927, κυρίως στη Βιέννη και τα περίχωρα, καθώς και στο Μπούργκενλαντ, στην Καρινθία, στο Μόναχο και στο Λονδίνο. Η πλοκή αποτελείται από επεισόδια από τη ζωή δεκάδων ανθρώπων που συνδέονται μεταξύ τους ως συγγενείς, γνωστοί, φίλοι, εραστές και γείτονες. Το ιστορικό υπόβαθρο περιλαμβάνει την αποδέσμευση, το 1926, αυστριακών περιουσιακών στοιχείων που κατασχέθηκαν κατά τη διάρκεια του πολέμου από την Αγγλία, τις συγκρούσεις με τους Ούγγρους εθνικιστές για το Μπούργκενλαντ, το οποίο εντάχθηκε στην Αυστρία το 1921, και συγκρούσεις μεταξύ σοσιαλιστών και ναζιστών με σημείο κορύφωσης την πυρπόληση του Δικαστικού Μεγάρου της Βιέννης το 1927.Τα γεγονότα που οδήγησαν στον εμπρησμό του Δικαστικού Μεγάρου της Βιέννης στις 15 Ιουλίου 1927 αντανακλούν την ταραγμένη ατμόσφαιρα της περιόδου του Μεσοπόλεμου στην Αυστρία. Έλαβαν χώρα στην πόλη Σάτεντορφ στο Μπούργκενλαντ τον Ιανουάριο του ίδιου έτους, όταν, κατά τη διάρκεια μιας σύγκρουσης μεταξύ ένοπλων μελών του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος της Αυστρίας και της εθνικιστικής παραστρατιωτικής οργάνωσης Σύνδεσμος Αγωνιστών Μετώπου Γερμανίας-Αυστρίας, ένας ανάπηρος άνδρας και ένα παιδί πυροβολήθηκαν και σκοτώθηκαν από τους παραστρατιωτικούς. Η δίκη πραγματοποιήθηκε τον Ιούλιο και οι δράστες αθωώθηκαν, μια ετυμηγορία που θεωρήθηκε σκάνδαλο και στη συνέχεια οδήγησε σε βίαιες ταραχές στη Βιέννη που κατέληξαν στον εμπρησμό.  

Χρονικά, το μυθιστόρημα ακολουθεί αρκετά στενά το Οι σκάλες του Στρούντλχοφ, το οποίο διαδραματίζεται έως το 1925, αλλά δεν αποτελεί συνέχεια: τα δύο μυθιστορήματα μπορούν να διαβαστούν ανεξάρτητα ή με οποιαδήποτε σειρά. Επιπλέον, διαφέρουν στην ατμόσφαιρα. Περίπου 30 χαρακτήρες  επανεμφανίζονται σε μικρότερους ρόλους. Εξαίρεση αποτελεί κυρίως ο Ρενέ φον Στάνγκελερ, ένα alter ego του συγγραφέα, που πρωταγωνιστεί.

Όπως υποδηλώνει ο υπότιτλος, το μυθιστόρημα έχει τη μορφή χρονικού. Στον πρόλογο αναφέρεται ότι συντάχθηκε το 1955 από τον πλέον ηλικιωμένο Σύμβουλο φον Γκάιρενχοφ που αναλαμβάνει τον ρόλο του αφηγητή. Στη νέα φάση της ζωής του, επιλέγει ένα νέο διαμέρισμα στην αριστοκρατική συνοικία Ντέμπλινγκ της Βιέννης. Εκεί σύντομα αναπτύσσεται ένας κύκλος γνωριμιών και φίλων, κυρίως καλλιτεχνών, δημοσιογράφων, ιστορικών και δημοσίων υπαλλήλων που διασκεδάζουν σε εκδρομές στο Δάσος της Βιέννης, κάνουν ταξίδια, συναντιούνται σε κοινωνικές εκδηλώσεις, καφέ και ταβέρνες και κάνουν την περιοχή επικίνδυνη με τα αυτοκίνητά τους. Σε αντίθεση με τις πολιτικές αναταραχές, τα προβλήματα της ομάδας επιλύονται αίσια: συμφιλιώνονται, παντρεύονται, λαμβάνουν την κληρονομιά που παραλίγο να χάσουν και ο δράστης ενός φονικού σκοτώνεται στις εκσκαφές του αποχετευτικού συστήματος της Βιέννης.

Το μυθιστόρημα περιλαμβάνει περίπου 150 χαρακτήρες και οι σκηνές που περιγράφονται είναι ευρύτερες από ό,τι στη Σκάλα. Εκτός από την καλλιεργημένη αστική τάξη - αρχιτέκτονες, δικηγόρους, γιατρούς, διπλωμάτες - και τους υψηλόβαθμους και μεσαίους δημόσιους υπαλλήλους του πρώτου μυθιστορήματος, εμφανίζονται εργάτες και αριστοκράτες, πόρνες και εγκληματίες δίπλα σε τραπεζίτες και πλούσιες κληρονόμους, επιστήμονες ερευνητές, δημοσιογράφοι και συντάκτες εφημερίδων που αναζητούν σκάνδαλα, ακόμη και ένας εντυπωσιακός φόνος. Κυρίως, ωστόσο, το μυθιστόρημα περιγράφει τα ήθη και την κοινωνική συμπεριφορά κύκλων της ανώτερης μεσαίας τάξης και της αριστοκρατίας. Ένας άλλος πρωταγωνιστής είναι η Βιέννη: ολόκληρες σελίδες αφιερώνονται στην αναπαράσταση αστικών τοπίων: τους δρόμους και τις πολυκατοικίες, τα καφενεία, τις ταβέρνες, τα παλάτια, τους κήπους, τις βιβλιοθήκες και τα συντακτικά γραφεία εφημερίδων. 

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Αυστριακή λογοτεχνία
Κατηγορία:Γερμανικά μυθιστορήματα
Κατηγορία:Λογοτεχνικά έργα του μοντερνισμού