Αλ-Ασντάκ

Ο Αμπού Ουμαγιά Αμρ ιμπν Σαΐντ ιμπν αλ-Ας αλ-Ουμαβί, αραβ.: بُو أُمَيَّة عَمْرِو بْنِ سَعِيدِ بْنِ الْعَاصِ الأُمَوِيّ (απεβ. το 689/90), κοινώς γνωστός ως αλ-Ασντάκ ( αραβ.:   ), ήταν μέλος τής δυναστείας των Ομεϋαδών, στρατηγός και διεκδικητής τού θρόνου τού χαλιφάτου. Διετέλεσε κυβερνήτης τής Μεδίνας το 680, κατά τη διάρκεια τής βασιλείας τού χαλίφη Γιαζίντ Α΄ (βασ. 680–683), και απέκρουσε τις προσπάθειες των Ζουμπαϊριδών να κατακτήσουν τη Συρία το 684 και το 685 κατά τη διάρκεια τής βασιλείας τού χαλίφη Μαρουάν Α' (βασ. 684–685 ). Ο τελευταίος αφαίρεσε τον γιο τού Γιαζίντ Α΄, Χαλίντ, και τον αλ-Ασντάκ από τη σειρά διαδοχής υπέρ των δικών του γιων, Αμπντ αλ-Μαλίκ (βασ. 685–705 ) και Αμπντ αλ-Αζίζ. Η απόπειρα πραξικοπήματος τού αλ-Ασντάκ εναντίον τού Αμπντ αλ-Μαλίκ το 689 έληξε με την παράδοσή του, και την εκτέλεσή του από τον Αμπντ αλ-Μαλίκ.

 Ο βίος του 
Ο Αμρ ήταν γιος τού πολιτικού των Ομεϋαδών Σαΐντ ιμπν αλ-Ας και τής Ουμ αλ-Μπανίν μπιντ αλ-Χακάμ, αδελφής ενός άλλου πολιτικού των Ομεϋαδών, του Μαρουάν ιμπν αλ-Χακάμ.  Είχε το παρωνύμιο  («ο Πλατυστόματος»).  Όταν ο Σαΐντ απεβίωσε το 679, ο αλ-Ασντάκ έγινε ο ηγέτης αυτού τού κλάδου τής φυλής των Ομεϋαδών.  Στο τέλος τής βασιλείας τού χαλίφη Μουαβίγια Α΄ (βασ. 661–680), ήταν κυβερνήτης τής Μέκκας, αλλά στη συνέχεια διορίστηκε κυβερνήτης τής Μεδίνας κατά την άνοδο στον θρόνο τού χαλίφη Γιαζίντ Α΄ (βασ. 680–683 ). Όταν οι Ομεϋάδες εκδιώχθηκαν από τη Μέκκα κατά τη διάρκεια τής εξέγερσης τού Αμπντ Αλάχ ιμπν αλ-Ζουμπαΐρ το 682, ο αλ-Ασντάκ διατάχθηκε από τον Γιαζίντ Α΄ να στείλει στρατό εναντίον των Ζουμπαϊριδών στην πόλη. Ο αλ-Ασντάκ διόρισε τον αδελφό τού Ιμπν αλ-Ζουμπαΐρ, Αμρ, για να ηγηθεί τής εκστρατείας, αλλά η δύναμη ηττήθηκε, και ο Αμρ εκτελέστηκε από τον Ιμπν αλ-Ζουμπαΐρ. Προς το τέλος τού 683, ο αλ-Ασντάκ απολύθηκε.  Ο Γιαζίντ Α΄ απεβίωσε, και τον διαδέχθηκε ο γιος του Μουαβίγια Β'. Ο τελευταίος αρρώστησε και πέθανε λίγους μήνες αργότερα, προκαλώντας κρίση ηγεσίας στο χαλιφάτο των Ομεϋαδών, κατά την οποία οι περισσότερες επαρχίες του αναγνώρισαν τον Ιμπν αλ-Ζουμπαΐρ ως χαλίφη.

Όταν η φιλο-Ομεϋαδική αραβική φυλετική αριστοκρατία τής Συρίας, με επικεφαλής τον αρχηγό των Μπανού Καλμπ, εξέλεξε τον Μαρουάν ιμπν αλ-Χακάμ ως χαλίφη στη σύνοδο κορυφής τής Τζαμπίγια το 684, ορίστηκε ότι ο τότε νεαρός γιος τού Γιαζίντ Α΄, Χαλίντ, θα διαδεχόταν τον Μαρουάν, ακολουθούμενος από τον αλ-Ασντάκ.  Ο τελευταίος διοικούσε τη δεξιά πτέρυγα τού στρατού τού Μαρουάν κατά τη Μάχη τού Μαρτζ Ραχίτ αργότερα εκείνο το έτος, στην οποία οι Ομεϋάδες σημείωσαν μία συντριπτική νίκη επί των φιλο-Ζουμπαϊριδικών φυλών Καγισί τής Συρίας.  Ο αλ-Ασντάκ συμμετείχε στην εκστρατεία τού Μαρουάν, για να αποσπάσει τον έλεγχο τής Αιγύπτου από τον Ζουμπαϊρίδη κυβερνήτη της το 685. Μετά τη νίκη των Ομεϋαδών, ο αλ-Ασντάκ διακήρυξε την κυριαρχία τού Μαρουάν από τον άμβωνα τού τζαμιού στην πρωτεύουσα τής επαρχίας Φουστάτ.  Στη συνέχεια στάλθηκε από τον Μαρουάν, για να αποτρέψει μία εισβολή στην Παλαιστίνη από τον Μουσάμπ ιμπν αλ-Ζουμπαΐρ, ο οποίος προσπάθησε να κατακτήσει τη Συρία των Ομεϋαδών, εν απουσία τού Μαρουάν.   Στη συνέχεια ενώθηκε με τον Μαρουάν και εγκαταστάθηκε στην πρωτεύουσα των Ομεϋαδών, τη Δαμασκό.  Ο Μαρουάν ήταν επιφυλακτικός απέναντι στις φιλοδοξίες τού αλ-Ασντάκ για το χαλιφάτο, ιδιαίτερα λόγω τής στενής συγγένειάς τους (ο Μαρουάν ήταν θείος από την μητέρα του, και συγγενής από την πατρική πλευρά του αλ-Ασντάκ) και τής δημοτικότητάς του μεταξύ τής συριακής αραβικής αριστοκρατίας. Ο Μαρουάν αποφάσισε να ακυρώσει τις υποψηφιότητες για ηγεσία τού αλ-Ασντάκ και τού Χαλίντ, αναγνωρίζοντας τούς δικούς του γιους, Αμπντ αλ-Μαλίκ και Αμπντ αλ-Αζίζ, με αυτή τη σειρά, από τη συριακή αριστοκρατία ως τούς επιλεγμένους διαδόχους του. 

Ο Αμπντ αλ-Μαλίκ διαδέχθηκε τον πατέρα του στα τέλη τού 685. Ήταν καχύποπτος με τον αλ-Ασντάκ, καθώς ο τελευταίος δεν παραιτήθηκε από τις χαλιφικές του αξιώσεις, και θεώρησε την άνοδο τού Αμπντ αλ-Μαλίκ ως παραβίαση των συμφωνιών, που επιτεύχθηκαν στην Τζαμπιά. Όταν ο χαλίφης έφυγε από τη Δαμασκό, για μία στρατιωτική εκστρατεία εναντίον τού Ιράκ που κατείχαν οι Ζουμπαϊρίδες το 689, ο αλ-Ασντάκ εκμεταλλεύτηκε την απουσία του για να ξεκινήσει μία εξέγερση, να καταλάβει την πόλη, και να δηλώσει το δικαίωμά του ως κυρίαρχου. Αυτό ανάγκασε τον Αμπντ αλ-Μαλίκ να εγκαταλείψει την εκστρατεία του, και να αντιμετωπίσει την εξέγερση τού αλ-Ασντάκ. Στην επακόλουθη αντιπαράθεση στη Δαμασκό μεταξύ των υποστηρικτών τους, ο Αμπντ αλ-Μαλίκ πρόσφερε στον αλ-Ασντάκ αμνηστία σε αντάλλαγμα για την παράδοσή του, στην οποία ο αλ-Ασντάκ υποχώρησε. Ο Αμπντ αλ-Μαλίκ παρέμεινε δύσπιστος απέναντι στον αλ-Ασντάκ, και τον κλήτευσε στο παλάτι του στη Δαμασκό, όπου τον εκτέλεσε το 689/90. 

 Οικογένεια 
μικρογραφία|Γενεαλογικό δέντρο της οικογένειας του Σαΐντ ιμπν αλ-Ας, ενός δόκιμου κλάδου της δυναστείας των Ομεϋαδών
Οι γιοι τού αλ-Άσντακ, Ουμαγιά, Σαΐντ, Ισμαήλ και Μουχαμάντ, καθώς και η κόρη του Ουμ Κουλθούμ, γεννήθηκαν όλοι από τη σύζυγο τού αλ-Άσντακ, Ουμ Χαμπίμπ μπιντ Χουραΐθ  της φυλής Μπανού Ουντρά.  Οι γιοι συμφιλιώθηκαν με τον Αμπντ αλ-Μαλίκ μετά τη νίκη τού τελευταίου επί των Ζουμπαϊριδών το 692.  Ο Σαΐντ, ο οποίος είχε συμμετάσχει στην επανάσταση τού πατέρα του, στη συνέχεια μετανάστευσε στη Μεδίνα, και στη συνέχεια στην Κούφα.  Αργότερα αναφέρεται ότι επισκέφθηκε την Αυλή τού χαλίφη των Ομεϋαδών Γιαζίντ Β' το 724.  Ο Ισμαήλ, ο οποίος είχε επίσης συμμετάσχει στην επανάσταση τού πατέρα του, έζησε σε ασκητική απομόνωση κοντά στη Μεδίνα μέχρι την αρχή τής περιόδου των Αββασιδών (μετά το 750), και ο χαλίφης των Ομεϋαδών Ουμάρ Β' (βασ. 717–720 ) φέρεται να σκέφτηκε να τον διορίσει διάδοχό του, λόγω της φημισμένης ευσέβειάς του.  Εν μέσω διωγμών κατά τής οικογένειας των Ομεϋαδών μετά την ανατροπή τους από τούς Αββασίδες το 750, ο Ισμαήλ γλίτωσε την εκτέλεση από τον Αββασίδη κυβερνήτη τής Μεδίνας Νταβούντ ιμπν Αλί. 

Από τη σύζυγό του, Σαουντά μπιντ αλ-Ζουμπαΐρ ιμπν αλ-Αβάμ, αδελφή τού Αμπντ Αλάχ ιμπν αλ-Ζουμπαΐρ, ο αλ-Ασντάκ απέκτησε τούς γιους του Αμπντ αλ-Μαλίκ και Αμπντ αλ-Αζίζ και την κόρη του Ραμλά. Ήταν επίσης νυμφευμένος με την Αΐσά μπιντ Μουτί, αδελφή τού Αμπντ Αλάχ ιμπν Μουτί από τη φυλή Μπανού Αντί των Κουραΐς, η οποία απέκτησε τούς γιους του Μουσά και Ιμράν. Από την Καλβίτισσα σύζυγό του, Ναϊλά μπιντ αλ-Φουραΐς, απέκτησε μία κόρη, την Ουμ Μουσά.  Η τελευταία ήταν παντρεμένη με έναν γιο τού Γιαζίντ Α΄, τον Αμπντ Αλάχ αλ-Ουσβάρ.  Απέκτησε επίσης παιδιά από δύο ummahat awlad (σκλάβες), η μία εκ των οποίων γέννησε τούς γιους του Αμπντ Αλάχ και Αμπντ αλ-Ραχμάν και την άλλη κόρη του Ουμ Ιμράν. 

 Αναφορές 

 Βιβλιογραφία 

Κατηγορία:Δυναστεία των Ομεϋαδών