Σερήνος ο Αντινοεύς

Ο Σερήνος ο Αντινοεύς (αρχ. ελλ. Σερῆνος, περ. 300-360 μ.Χ.) ήταν αρχαίος Έλληνας μαθηματικός της ύστερης αρχαιότητας από τη Θηβαΐδα της Ρωμαϊκής Αιγύπτου.

Ο Σερήνος γεννήθηκε είτε στην Αντινόεια, είτε στην Αντινοόπολη, την πόλη της Αιγύπτου που είχε ιδρύσει ο Ρωμαίος Αυτοκράτορας Αδριανός, με δύο πηγές να βεβαιώνουν ότι γεννήθηκε στη δεύτερη. Κάποτε πιστευόταν ότι γεννήθηκε στην Άντισσα της Λέσβου, αλλά η εκδοχή αυτή αποδείχθηκε ότι βασιζόταν πάνω σε ένα λάθος.

Ο Σερήνος συνέγραψε ένα βιβλίο με σχόλια στα Κωνικά του Απολλωνίου, που δεν σώθηκε. Ωστόσο γνωρίζουμε από τον Θέωνα τον Αλεξανδρέα ότι το κυριότερο πόρισμα των σχολίων αυτών ήταν ότι: Από έναν αριθμό γωνιών που υποτείνονται σε σημείο της διαμέτρου κύκλου, το οποίο δεν είναι το κέντρο του κύκλου, και οι πλευρές τους ορίζουν ίσα τόξα του κύκλου, η γωνία που βρίσκεται πιο κοντά προς το κέντρο είναι πάντοτε μικρότερη από τη γωνία που βρίσκεται μακρύτερα από το κέντρο. Ο Σερήνος ήταν ο ίδιος σημαντικός μαθηματικός, έχοντας συγγράψει δύο βιβλία με τίτλους Περί κυλίνδρου τομής και Περί κώνου τομής, τα οποία συνδέθηκαν με τα Κωνικά του Απολλωνίου. Η σύνδεση αυτή τα βοήθησε να επιβιώσουν μέχρι σήμερα.

Στον πρόλογο των Περί κυλίνδρου τομής ο Σερήνος γράφει ότι το κίνητρό του για τη συγγραφή του έργου ήταν ότι «πολλοί μελετητές της γεωμετρίας είχαν τη λανθασμένη αντίληψη ότι η πλάγια τομή ενός κυλίνδρου διαφέρει από την πλάγια τομή ενός κώνου, που είναι γνωστή ως έλλειψη, ενώ είναι η ίδια καμπύλη».Heath σελ. 519 (1981) Το έργο περιέχει 33 προτάσεις, από τις οποίες οι 5 τελευταίες ασχολούνται με ένα πρόβλημα της οπτικής. Ο Σερήνος δίνει έναν ορισμό των παραλλήλων ευθειών που γενικώς θεωρήθηκε γελοίος.

Ως προς το Περί κώνου τομής, στις πρώτες 57 προτάσεις ο Σερήνος ασχολείται κυρίως με τα εμβαδά των τριγωνικών τομών ορθών και σκαληνών κώνων που δημιουργούνται από επίπεδα που διέρχονται από την κορυφή των κώνων. Βρίσκει το πότε το εμβαδό ενός τριγώνου ενός συγκεκριμένου είδους είναι μέγιστο. Οι προτάσεις 58 έως 69 αποτελούν ένα διαφορετικό μέρος του βιβλίου και ασχολούνται με τους όγκους ορθών κώνων σε σχέση με τα ύψη τους, τις βάσεις τους και τα εμβαδά των τριγωνικών τομών.

Τα δύο σωζόμενα έργα του Σερήνου εκδόθηκαν σε νεοελληνική έκδοση για πρώτη φορά το 2001 από τον Ευάγγελο Σπανδάγο, με δική του απόδοση στη νεοελληνική γλώσσα και σχόλια (εκδ. Αίθρα, Αθήνα 2001, ISBN 978-960-7007896), σε ενιαίο τόμο 349 σελίδων.

Παραπομπές

Πηγές

 Ivor Bulmer-Thomas: το λήμμα για τον Σερήνο στο Dictionary of Scientific Biography, Νέα Υόρκη 1970-1990

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Σαρωμένες εκδόσεις των Περί κυλίνδρου τομής και Περί κώνου τομής στο wilbourhall.org (κείμενο στη γερμανική, τη λατινική και την αρχαία ελληνική)

Κατηγορία:Αρχαίοι Έλληνες μαθηματικοί
Κατηγορία:Γεωμέτρες