Αλ-Νασίρ Μουχαμάντ

Ο Aλ-Μαλίκ αν-Νασίρ Νασίρ αντ-Ντιν Μουχαμάντ ιμπν Καλαβούν (αραβ.: الملك الناصر ناصر الدين محمد بن قلاوون ), κοινώς γνωστός ως αν-Νασίρ Μουχαμάντ, ή από το kunya του: Αμπού αλ-Μα'αλί (أبو المعالي) ή ως Ιμπν Καλαβούν (1285 - 1341) ήταν ο ένατος σουλτάνος τής δυναστείας των Μαμελούκων Μπαχρί, ο οποίος κυβέρνησε την Αίγυπτο τα διαστήματα 1293–1294, 1299–1309 και από το 1310 μέχρι το τέλος του το 1341. Κατά την πρώτη του βασιλεία κυριαρχούνταν από τους Κιτμπουγά και αλ-Σουτζαΐ, ενώ κατά τη δεύτερη βασιλεία του κυριαρχούνταν από τους Μπαϊμπάρ και Σαλάρ. Μη θέλοντας να κυριαρχηθεί από άλλους ή να στερηθεί τα πλήρη δικαιώματά του ως σουλτάνου στην τρίτη βασιλεία του, ο αν-Νασίρ εκτέλεσε τον Μπαϊμπάρ και αποδέχτηκε την παραίτηση τού Σαλάρ από τη θέση τού αντι-σουλτάνου.

Ο Αν-Νασίρ ήταν γνωστός για τον διορισμό μη Μαμελούκων πιστών από αυτόν σε ανώτερες στρατιωτικές θέσεις, και την απομάκρυνση ικανών αξιωματικών των οποίων την αφοσίωση αμφισβητούσε.  Ωστόσο ακύρωσε φόρους και επιβαρύνσεις, που επιβάλλονταν στους απλούς πολίτες προς όφελος των εμίρηδων και των αξιωματούχων. Προσέλαβε τον εμίρη Ιμπν αλ-Βαζιρί, έναν άνθρωπο που ήταν γνωστός για την αυστηρότητά του απέναντι στη διαφθορά, ως επικεφαλής τού Δικαστηρίου τής Αυλής.

 Ο βίος του 
Ο Αν-Νασίρ Μουχαμάντ ήταν ο τρίτος γιος τού σουλτάνου Καλαβούν και αδελφός τού σουλτάνου αλ-Ασράφ Χαλίλ. Γεννήθηκε στο Κάιρο στο Καλάτ αλ-Τζαμπάλ (Ακρόπολη τού Βουνού).   Ο πατέρας του, Καλαβούν, ήταν Κιπτσακικής (ie Κουμανικής) καταγωγής από μία φυλή Κιπτσάκων Τούρκων, και η μητέρα του Ασλούν ήταν κόρη ενός Μογγόλου επιφανούς ονόματι Σακτάι.  Ο Καλαβούν έλαβε την είδηση τής γέννησης τού αν-Νασίρ κατά τη διάρκεια τής πολιορκίας τού Μαργκάτ στις ακτές τού Λεβάντε.  Ο Αν-Νασίρ Μουχαμάντ ανατράφηκε και συμπεριφέρθηκε με μογγολικό τρόπο μέχρι την ηλικία των 29 ετών, μέχρι που άλλαξε η διάθεσή του μετά από μία ασθένεια το 1315, η οποία οδήγησε αυτόν και τους οπαδούς του να «ξυρίσουν τα κεφάλια τους [...] και να εγκαταλείψουν τις μακριές μπούκλες τους». 

Ο Αν-Νασίρ Μουχαμάντ νυμφεύτηκε μία Τουρκάλα γυναίκα, την Χαβάντ Τογκάι, η οποία ξεκίνησε ως σκλάβα του, αλλά απελευθερώθηκε από αυτόν. Αυτή γέννησε τον πρίγκιπα Ανούκ.  

Η βασιλεία του μπορεί να χωριστεί κυρίως σε τρεις φάσεις, καθώς καθαιρέθηκε μία φορά και παραιτήθηκε μία φορά κατά τη διάρκεια τής εξουσίας του.

 Πρώτη βασιλεία 
Μετά τη δολοφονία τού αλ-Ασράφ Χαλίλ τον Δεκέμβριο του 1293, τοποθετήθηκε ως σουλτάνος με τον Ζαΰν-αντ-Ντιν Κιτμπουγκά ως αντιβασιλιά και αντι-σουλτάνο, και τον εμίρη Αλάμ αλ-Ντιν Σαντζάρ αλ-Σουτζαΐ αλ-Μανσουρί ( , λατινοποιημένο: ʿAlam ad-Dīn Sanǧar aš-Šuǧāʿī al-Manṣūrī) ως βεζίρη. Καθώς ο αν-Νασίρ Μουχαμάντ ήταν μόλις 9 ετών, ήταν σουλτάνος μόνο κατ' όνομα. Ο Kιτμπουργκά και ο Σαντζάρ αλ-Σουτζαΐ ήταν οι πραγματικοί ηγεμόνες τής Αιγύπτου. Οι δύο εμίρηδες, ο Kιτμπουργκά, ο οποίος ήταν μογγολικής καταγωγής, και ο αλ-Σουτζαΐ, ο οποίος ήταν τουρκικής καταγωγής, ήταν αντίπαλοι, και δεν τα πήγαιναν καλά μεταξύ τους. Ο Αλ-Σουτζαΐ, με την υποστήριξη των Μαμελούκων Μπουρτζί, σχεδίαζε να συλλάβει τον Kιτμπουργκά και να δολοφονήσει τους εμίρηδες εκείνου, αλλά ο Κιτμπουγκά πολιόρκησε την Ακρόπολη και η σύγκρουση έληξε με τη δολοφονία τού Αλ-Σουτζαΐ και την απομάκρυνση των Μπουρτζί από την Ακρόπολη.
αριστερά|μικρογραφία|Αλ-Καράκ, τόπος εξορίας του Αν-Νασίρ Μουχαμάντ.
Όταν ο εμίρης Χουσάμ αντ-Ντιν Λατζίν, ο οποίος είχε φύγει μετά τη δολοφονία τού αλ-Ασράφ Χαλίλ, επέστρεψε στο Κάιρο, οι Μαμελούκοι Μπουρτζί, οι οποίοι ήταν γνωστοί ως αλ-Μαμαλίκ αλ-Ασραφίγια Χαλίλ (Μαμελούκοι τού αλ-Ασράφ Χαλίλ) και οι οποίοι απομακρύνθηκαν από την ακρόπολη από τον Κιτμπουγά, επαναστάτησαν και εξαπέλυσαν ληστείες στο Κάιρο, επειδή ο Λατζίν δεν είχε συλληφθεί και τιμωρηθεί για τη συμμετοχή του στη δολοφονία τού ευεργέτη τους, σουλτάνου αλ-Ασράφ Χαλίλ. Οι Ασραφίγια ηττήθηκαν, και πολλοί από αυτούς σκοτώθηκαν και εκτελέστηκαν. Ο Λατζίν έπεισε τον Κιτμπουγά να εκθρονίσει τον αν-Νασίρ Μουχαμάντ και να αυτοανακηρυχθεί σουλτάνος, αφού προειδοποίησε ότι οι Ασραφίγια και ο αν-Ασίρ θα ζητούσαν εκδίκηση για τη δολοφονία τού Χαλίλ, στην οποία είχε εμπλακεί ο Κιτμπουγά. Ο Κιτμπουγά εκθρόνισε τον αν-Νασίρ και αυτοανακηρύχθηκε σουλτάνος, με τον Λατζίν ως αντι-σουλτάνο του. Ο Αν-Νασίρ, ο οποίος ήταν πλέον 10 ετών, μεταφέρθηκε με τη μητέρα του σε άλλο τμήμα τού παλατιού, όπου έμειναν, μέχρι που στάλθηκαν στο αλ-Καράκ, τερματίζοντας έτσι την πρώτη βασιλεία τού αν-Νασίρ.

 Δεύτερη βασιλεία 
μικρογραφία|Σκηνή Αυλής των Μαμελούκων την εποχή τού Αλ-Νασίρ Μουχαμάντ. Μακαμάτ τού αλ-Χαρίρι, 1334, πιθανώς Αίγυπτος.  «Στους πίνακες αντικατοπτρίζεται προφανώς η μορφή τού προσώπου αυτών των [κυβερνώντων] Κιπτσάκων, όπως και οι ιδιαίτερες μόδες και τα αξεσουάρ που προτιμούσαν».  Πιθανώς απεικονίζει τον σουλτάνο Αν-Νασίρ Μουχαμάντ. 
Το 1296 ο Κιτμπουγά καθαιρέθηκε από τον αντι-σουλτάνο του Λατζίν και κατέφυγε στη Συρία, όπου απεβίωσε το 1297, ενώ κατείχε τη θέση τού κυβερνήτη τής Χάμα. Ο Λατζίν κυβέρνησε ως σουλτάνος, μέχρι που δολοφονήθηκε μαζί με τον αντι-σουλτάνο του Μανγκού-Τεμούρ το 1299 από μία ομάδα εμίρηδων με επικεφαλής τον Σαΐφ αλ-Ντιν Κιρτζί. Μετά τη δολοφονία τού Λατζίν και τού αντι-σουλτάνου του, οι εμίρηδες, συμπεριλαμβανομένου τού Μπαϊμπάρς αλ-Τζασνακίρ (Μπαιμπάρς Β'), συγκεντρώθηκαν και αποφάσισαν να καλέσουν τον αν-Νάσιρ Μουχάμαντ από το Καράκ, και να τον επανεγκαταστήσουν ως σουλτάνο με τον εμίρη Ταγκτζί ως αντι-σουλτάνο. Αλλά η ανάκληση τού αν-Νασίρ καθυστέρησε για κάποιο χρονικό διάστημα, καθώς ο εμίρης Κιρτζί, ο οποίος δολοφόνησε τον Λατζίν, και οι εμίρηδες Ασραφίγια επέμειναν, ότι ο Ταγκτζί έπρεπε να γίνει σουλτάνος και ο Κιρτζί αντι-σουλτάνος. Τελικά, ο αν-Νασίρ ανακλήθηκε, και έφθασε με τη μητέρα του στο Κάιρο εν μέσω εκτεταμένων εορτασμών από τον πληθυσμό. Ο Αν-Νασίρ, ο οποίος ήταν πλέον 14 ετών, επανατοποθετήθηκε στη θέση τού αντι-σουλτάνου με τον Σαΐφ αλ-Ντιν Σαλάρ, ο οποίος ήταν Μογγόλος Οϊράτ , και τον Μπαϊμπάρς αλ-Τζασνακίρ, ο οποίος ήταν Κιρκάσιος, ως ostandar.  Ο Αν-Νασίρ ήταν, και πάλι, κατ' όνομα σουλτάνος, με τους πραγματικούς ηγεμόνες να είναι ο Σαλάρ και ο Μπαϊμπάρ.

Οι Μαμελούκοι Μπουρτζί έγιναν πιο ισχυροί κατά τη διάρκεια τής δεύτερης βασιλείας τού αν-Νασίρ. Επέβαλαν φόρους σε όσους χρειάζονταν τις υπηρεσίες ή την προστασία τους. Αυτή η επίσημη δωροδοκία ονομαζόταν «χιμαγιά». Οι αντίπαλοι των Μπουρτζί, με επικεφαλής τον Μπαϊμπάρς αλ-Τζασνακίρ, ήταν οι εμίρηδες Σαλιχίγια και Μανσουρίγια με επικεφαλής τον Σαλάρ, και οι αλ-Ασραφίγια με επικεφαλής τον εμίρη Μπαρλγκί. 

Στις αρχές τής δεύτερης βασιλείας τού αν-Νασίρ, μία εξέγερση Βεδουίνων στην Άνω Αίγυπτο συντρίφθηκε, και ο στρατός «σκότωσε ανελέητα κάθε Βεδουίνο στη χώρα, και πήρε αιχμάλωτες τις γυναίκες τους».  Ο στρατός διοικούνταν από τους εμίρηδες Σαλάρ και Μπαϊμπάρ. 

 Η μάχη τού Ουάντι αλ-Χαζναντάρ 
αριστερά|μικρογραφία|Μάχη του Wadi al-Khaznadar . Μικρογραφία από το χειρόγραφο τού 14ου αι. τού Fleur des histoires de la terre d'Orient το Χαϋτόν τού Κόρυκους. Εθνική Βιβλιοθήκη τής Γαλλίας.
Στο Κάιρο έφθασαν τα νέα ότι ο Γκαζάν τού Ιλχανάτου ετοιμαζόταν να επιτεθεί στο Λεβάντε με μεγάλο στρατό, και περίπου 30 σταυροφορικά πλοία έφθασαν στη Βηρυτό. Οι εμίρηδες αποφάσισαν να στείλουν δυνάμεις από την Αίγυπτο στη Συρία. Ενώ τα σταυροφορικά πλοία καταστράφηκαν από μία καταιγίδα, πριν οι σταυροφόροι προλάβουν να φτάσουν στην ακτή, ο Γκαζάν, όταν έφθασε στη Βαγδάτη, αναγκάστηκε να αλλάξει το σχέδιό του, αφού ένας από τους διοικητές του, ο Σολαμίς Μπεν Αφάλ, κατέφυγε στην Αίγυπτο και ζήτησε βοήθεια για να τον πολεμήσει. 

Το 1299 ο αν-Νασίρ οδήγησε τον Αιγυπτιακό Στρατό στη Συρία, για να αντιμετωπίσει τον στρατό τού Γκαζάν. Ενώ ο σουλτάνος ήταν καθ' οδόν προς τη Συρία, ορισμένοι Οϊράτ συνωμότησαν με έναν Μαμελούκο τού σουλτάνου για να σκοτώσουν τον Μπαϊμπάρς αλ-Τζασνακίρ και τον Σαλάρ, προκειμένου να επαναφέρουν στην εξουσία τον Κιτμπουγά, ο οποίος βρισκόταν στη Χάμα. Ο Μαμελούκος τού σουλτάνου επιτέθηκε στον Μπαϊμπάρς, και προσπάθησε να τον σκοτώσει, αλλά ο ίδιος σκοτώθηκε. Οι Οϊράτ επιτέθηκαν στο Ντιχλίζ τού σουλτάνου, αλλά σταμάτησαν, με τρόπο που έκανε τον Σαλάρ και τον Μπαϊμπάρ να πιστέψουν ότι ο σουλτάνος εμπλεκόταν στη συνωμοσία. Οι Οϊράτ συνελήφθησαν και τιμωρήθηκαν, και οι Μαμελούκοι που εμπλέκονταν, στάλθηκαν στο κάστρο τού Αλ-Καράκ. 

Ο στρατός τού αν-Νασίρ (περίπου 20.000 στρατιώτες) συγκρούστηκε με τον στρατό τού Γκαζάν (περίπου 12.000 στρατιώτες) σε μία μάχη, που έγινε γνωστή ως μάχη τού Ουάντι αλ-Χαζαντάρ. Ο στρατός τού αν-Νασίρ ηττήθηκε με σχετικά λίγες απώλειες (200 έως 1000 άνδρες), αφού προκάλεσε σημαντικές απώλειες στον στρατό τού Γκαζάν (περίπου 2500 απώλειες). Οι δυνάμεις τού αν-Νασίρ υποχώρησαν στη Χομς, ακολουθούμενες από τον στρατό τού Γκαζάν.  Ο αν-Νασίρ έφυγε για την Αίγυπτο, και ο Γκαζάν κατέλαβε τη Χομς. Μεγάλο μέρος τού πληθυσμού τής Δαμασκού κατέφυγε προς την Αίγυπτο. Οι ηγέτες τής Δαμασκού απηύθυναν έκκληση στον Γκαζάν να μην σκοτώσει τον υπόλοιπο πληθυσμό τής πόλης.  Ο Γκαζάν έφθασε στα περίχωρα τής Δαμασκού, και οι στρατιώτες του λεηλάτησαν την πόλη. Η Δαμασκός, με εξαίρεση την ακρόπολή της, υποτασσόταν στον Μογγόλο διοικητή Κουμπτζούκ, και το όνομα τού Γκαζάν αναφέρθηκε κατά την προσευχή τής Παρασκευής στο κύριο τζαμί τής Δαμασκού ως: αλ-Σουλτάν αλ-Αζάμ, Σουλτάν αλ-Ισλάμ ουα αλ-Μουσλιμίν, Μουζαφάρ αλ-Ντουνυά ουα αλ-Ντιν, Μαχμούντ Γκαζάν («Ο μεγαλύτερος σουλτάνος, ο σουλτάνος τού Ισλάμ και των Μουσουλμάνων, ο νικητής στη ζωή και στην πίστη, Μαχμούντ Γκαζάν»). Οι Μογγόλοι συνέχισαν να λεηλατούν συριακά χωριά, πόλεις, και την ίδια τη Δαμασκό.

Στην Αίγυπτο, οι ηττημένοι στρατιώτες τού αν-Νασίρ συνέχιζαν να καταφθάνουν άτακτοι. Ο έκπτωτος σουλτάνος Κιτμπουγά, ο οποίος βρισκόταν στη Συρία, κατέφυγε επίσης στην Αίγυπτο. Το Κάιρο έγινε υπερπλήρες, καθώς πολλοί Σύριοι πρόσφυγες κατέφυγαν εκεί.  Ο Αν-Νασίρ και οι εμίρηδες άρχισαν να προετοιμάζονται για μία νέα πορεία προς το Λεβάντε. Χρήματα, άλογα και όπλα συγκεντρώθηκαν από όλη την Αίγυπτο. Μία προσπάθεια επαναχρησιμοποίησης ενός παλαιού φετβά που εκδόθηκε κατά τη διάρκεια τής βασιλείας τού σουλτάνου Κουτούζ, το οποίο υποχρέωνε κάθε Αιγύπτιο να πληρώσει ένα ντινάρ για την υποστήριξη τού στρατού, απέτυχε. Ως εκ τούτου, αποφασίστηκε ότι ο αιγυπτιακός λαός έπρεπε να πληρώσει οικειοθελώς, και όχι με τη δύναμη τού νόμου.  Αλλά ξαφνικά έφθασε στο Κάιρο η είδηση, ότι ο Γκαζάν είχε εγκαταλείψει το Λεβάντε, αφού είχε εγκαταστήσει δύο από τους διοικητές του ως αναπληρωτές του εκεί. Ο Αν-Νασίρ έστειλε επιστολές στους αναπληρωτές τού Γκαζάν ζητώντας τους να υποταχθούν σε αυτόν, και συμφώνησαν. Στον Κιτμπουγά δόθηκε η θέση τού κυβερνήτη τής Χάμα και τού Σαλάρ, και ο Μπαϊμπάρς ταξίδευσε με στρατό στο Λεβάντε για να διαλύσει τις υπόλοιπες δυνάμεις τού Γκαζάν. Οι Δρούζοι, που επιτέθηκαν και λεηλάτησαν τους στρατιώτες τού αν-Νασίρ κατά την υποχώρησή τους στην Αίγυπτο, δέχτηκαν επίθεση στα οχυρά τους, και αναγκάστηκαν να επιστρέψουν τα όπλα και τις περιουσίες, που είχαν πάρει από τους υποχωρούντες στρατιώτες.  Οι υποταγμένοι βουλευτές έφθασαν στην Αίγυπτο, και έγιναν δεκτοί από τον αν-Νασίρ. Το όνομα τού σουλτάνου αν-Νασίρ αναφέρθηκε ξανά στα συριακά τζαμιά. Ήταν και πάλι ο ηγεμόνας τού Λεβάντε.

Εκτός από τις μογγολικές απειλές στο Λεβάντε, η δεύτερη βασιλεία τούή αν-Νασίρ σημαδεύτηκε επίσης από αναταραχές εντός τής Αιγύπτου. Υπήρξαν θρησκευτικές ταραχές στο Κάιρο και εξεγέρσεις στην Άνω Αίγυπτο, οι οποίες καταστάλθηκαν σκληρά.  Το 1301, τμήματα τς Αρμενικής Κιλικίας λεηλατήθηκαν, και η Σις δέχθηκε επίθεση από τις δυνάμεις τού αν-Νασίρ με επικεφαλής τους εμίρηδές του, καθώς οι Αρμένιοι προσπαθούσαν να υποστηρίξουν τον Γκαζάν.  Το 1302 το νησί Αρουάντ, που βρισκόταν υπό σταυροφορική κατοχή, δέχτηκε επίθεση και λεηλατήθηκε, επειδή οι σταυροφόροι το χρησιμοποιούσαν ως βάση για επιθέσεις σε μουσουλμανικά πλοία. 

Το 1308 ο αν-Νασίρ επέτρεψε στους Γεωργιανούς να εορτάσουν στον Γολγοθά, και πιθανώς εκείνη τη χρονιά επέτρεψε σε δύο από αυτούς να παραμείνουν κλεισμένοι στην εκκλησία τού Παναγίου Τάφου. 

 Η μάχη τού Μαρτζ αλ-Σαφάρ 
Το 1303 ο στρατός τού Γκαζάν διέσχισε τον ποταμό Ευφράτη, και βάδισε προς τη Συρία. Οι Σύριοι διέφυγαν από το Χαλέπιο και τη Χάμα προς τη Δαμασκό. Μία αιγυπτιακή δύναμη με επικεφαλής τον Μπαϊμπάρς Αλ-Τζασνακίρ έφθασε στη Δαμασκό. Ο πληθυσμός τής Δαμασκού ήθελε να φύγει, αλλά προειδοποιήθηκε ότι θα σκοτωνόταν, και τα χρήματά τους θα κατάσχονταν, αν προσπαθούσαν να το κάνουν.  Τα στρατεύματα τού Γκαζάν επιτέθηκαν σε χωριά των Τουρκομάνων και πήραν γυναίκες και παιδιά ως αιχμαλώτους, αλλά οι δυνάμεις τού σουλτάνου με επικεφαλής τους εμίρηδες συγκρούστηκαν με τους Μογγόλους, και απελευθέρωσαν περίπου 6.000 Τουρκομάνους, αφού κατέστρεψαν τη μογγολική δύναμη.

Στις 20 Απριλίου ο αν-Νασίρ και ο χαλίφης  έφθασαν στη Συρία από την Αίγυπτο, και ενώ οι εμίρηδες τους υποδέχονταν, έφθασαν τα νέα ότι ένας μογγολικός στρατός 50.000 στρατιωτών με επικεφαλής τον Κουτλούγκ-Σαχ, τον αντικαταστάτη τού Γκαζάν, πλησίαζε. Ο αν-Νασίρ και οι εμίρηδες αποφάσισαν να πολεμήσουν τις μογγολικές δυνάμεις στο Μαρτζ αλ-Σαφάρ. Ο χαλίφης που στεκόταν δίπλα στον σουλτάνο στην καρδιά τού στρατού, αναφώνησε στους στρατιώτες: «Πολεμιστές, μην ανησυχείτε για τον σουλτάνο σας, αλλά ανησυχείτε για τις γυναίκες σας και τη θρησκεία τού Προφήτη σας». 

Μία δύναμη περίπου 10.000 ανδρών με επικεφαλής τον Κουτλούγκ-Σαχ επιτέθηκε στο δεξί πλευρό τού στρατού τού αν-Νασίρ, αλλά μονάδες με επικεφαλής τους Μπαϊμπάρς και Σαλάρ έδωσαν την υποστήριξή τους, και απώθησαν τον Κουτλούγκ-Σαχ. Υπήρχε σύγχυση στο πεδίο τής μάχης, καθώς πολλοί νόμιζαν ότι ο στρατός τού αν-Νασίρ είχε ηττηθεί, όταν είδαν τους Μογγόλους να περνούν το δεξί πλευρό τού στρατού τού αν-Νασίρ. Ο Κουτλούγκ-Σαχ υποχώρησε σε ένα βουνό, πιστεύοντας επίσης ότι είχε νικήσει. Αλλά από τη θέση του στο βουνό, είδε τον στρατό τού αν-Νασίρ να στέκεται σταθερός στο αριστερό πλευρό, και τους στρατιώτες του να γεμίζουν το πεδίο. Ο Κουτλούγκ-Σαχ έμεινε άναυδος, και ρώτησε έναν Αιγύπτιο εμίρη που είχε αιχμαλωτιστεί, για τον στρατό που έβλεπε. Ο εμίρης τού απάντησε ότι ήταν ο στρατός τού σουλτάνου τής Αιγύπτου. Ο Κουτλούγκ-Σαχ σοκαρίστηκε, καθώς δεν γνώριζε ότι ο αν-Νασίρ είχε φθάσει με τον αιγυπτιακό στρατό. Όταν ο Κουτλούγκ-Σαχ είδε τον στρατό του να ηττάται και να τρέπεται σε φυγή, έφυγε και αυτός κατά τη δύση τού ηλίου.  Το επόμενο πρωί ο Κουτλούκ-Σαχ επέστρεψε στο πεδίο τής μάχης, αλλά ηττήθηκε ξανά. Η τρίτη του επίθεση έγινε νωρίς το πρωί τής τρίτης ημέρας, αλλά ο στρατός του εξοντώθηκε ολοσχερώς. Μόνο ένας μικρός αριθμός Μογγόλων επέζησε. Όταν ο Γκαζάν άκουσε για την ήττα τού στρατού του, ειπώθηκε ότι ήταν τόσο αναστατωμένος, που υπέστη σοβαρή αιμορραγία και απεβίωσε έναν χρόνο αργότερα (11 Μαΐου 1304). Ο Αν-Νασίρ επέστρεψε στην Αίγυπτο με μεγάλους εορτασμούς. Το Κάιρο σημαιοστολόστηκε από το Μπαμπ αλ-Νασρ (Πύλη τής Νίκης) μέχρι το Καλάτ αλ-Τζαμπάλ.  Ο εξέχων Αιγύπτιος Μαμελούκος ιστορικός Μπαϊμπάρς αλ-Ντεουαντάρ  ήταν παρών στη μάχη τού Μαρτζ αλ-Σαφάρ.

 Επιτεύγματα και αποχώρηση 
Το 1304 η Σις δέχθηκε ξανά επιδρομές από τους εμίρηδες τού αν-Νασίρ, και μία ομάδα Μογγόλων -με επικεφαλής έναν εξέχοντα διοικητή ονόματι Μπαντρ αντ-Ντιν Αλμπάμπα- μεταφέρθηκε στην Αίγυπτο, και υποδέχτηκε τον αν-Νασίρ στο Κάιρο. Ο Μεντρεσέ Αλ-Νασίρια εγκατέστησε την πύλη τής εκκλησίας τού Αγίου Ανδρέα, την οποία ο αλ-Ασράφ Χαλίλ είχε φέρει στην Αίγυπτο το 1291, αφού ανακατέλαβε την Άκρα. Το 1304 γεννήθηκε ο γιος τού αν-Νασίρ, Αλί. 

Το 1309 ο Αν-Νασίρ δεν ήταν πλέον πρόθυμος να κυριαρχείται από τον Σαλάρ και τον Μπαϊμπάρς αλ-Τζασνακίρ. Τους ενημέρωσε ότι πήγαινε στη Μέκκα για προσκύνημα, αλλά αντ' αυτού πήγε στο αλ-Καράκ, και παρέμεινε εκεί, τερματίζοντας τη δεύτερη βασιλεία του. Αλλά ο αν-Νασίρ δεν είχε στην πραγματικότητα πρόθεση να παραιτηθεί. Ήξερε ότι δεν θα μπορούσε να κυβερνήσει όσο οι Μπαϊμπάρς και Σαλάρ ήταν στην εξουσία, καθώς αργά ή γρήγορα θα τον καθαιρούσαν, ή ακόμη και θα τον σκότωναν. Ο Αν-Νάσιρ προσπάθησε να συλλάβει τον Μπαϊμπάρς και τον Σαλάρ , αλλά όταν απέτυχε, υπολόγισε ότι θα μπορούσε να κάνει νέες συμμαχίες με τους αντισώπους τού σουλτανάτου στο Λεβάντε, οι οποίοι θα μπορούσαν να τού προσφέρουν υποστήριξη εναντίον των δύο εμίρηδων, για μία επιστροφή αργότερα στην Αίγυπτο.   Όταν ο αν-Νασίρ αρνήθηκε να επιστρέψει στην Αίγυπτο, ο Μπαϊμπάρς αυτοανακηρύχθηκε ως σουλτάνος τής Αιγύπτου με τον Σαλάρ ως αντι-σουλτάνο του. 

 Τρίτη βασιλεία 
μικρογραφία|Δύο σελίδες από ένα ανοικτό Κοράνι, παραγγελμένο από τον Aν-Νασίρ Μουχαμάντ. Αυτό το χειρόγραφο αντιγράφηκε από τον Σαντί ιμπν Μουχαμάντ ιμπν Αγιούμπ, δισεγγονό τού Aγιουβίδη Aν-Νασίρ Νταβούντ. Κάιρο, Δεκέμβριος 1313. Μουσείο Τουρκικής και Ισλαμικής Τέχνης.
μικρογραφία|Κολυμβήθρα τού Αγίου Λουδοβίκου: λεκάνη από τη βασιλεία τού Αν-Νασίρ Μουχαμάντ, η οποία από τον 17ο αι. χρησιμοποιούνταν ως κολυμβήθρα βάπτισης για Γάλλους βασιλείς. Μουσείο τού Λούβρου
μικρογραφία|Κουτί Κορανίου, παραγγελμένο από τον Αν-Νασίρ Μουχαμάντ. Κάιρο, π. 1330. Μουσείο Ισλαμικής Τέχνης, Βερολίνο.
Ο Μπαϊμπάρς αλ-Τζασνακίρ κυβέρνησε την Αίγυπτο για δέκα μήνες και 24 ημέρες. Η βασιλεία του σημαδεύτηκε από κοινωνικές αναταραχές και απειλές, από τους Μογγόλους και τους Σταυροφόρους. Ο πληθυσμός τής Αιγύπτου, που τον μισούσε, απαίτησε την επιστροφή τού αγαπημένου τους σουλτάνου αν-Νασίρ Μουχαμάντ. Ο Μπαϊμπάρς αναγκάστηκε να παραιτηθεί και να τραπεί σε φυγή, από το εξαγριωμένο όχλο.

Ο Αν-Νασίρ επέστρεψε στην Αίγυπτο. Κατά τη διάρκεια τής πρώτης βασιλείας του κυριαρχούνταν από τον Κιτμπουγά και τον αλ-Σουτζάι, ενώ κατά τη δεύτερη βασιλεία του κυριαρχούνταν από τους Μπαϊμπάρ και Σαλάρ. Ο Αν-Νασίρ, ο οποίος ήταν πλέον 24 ετών, ήταν αποφασισμένος να μην κυριαρχηθεί ή να στερηθεί τα πλήρη δικαιώματά του ως σουλτάνου από κανέναν εμίρη. Ο Αν-Νασίρ εκτέλεσε τον Μπαϊμπάρ , και αποδέχτηκε την παραίτηση τού Σαλάρ από τη θέση τού αντι-σουλτάνου και τον αντικατέστησε με τον Μπακτμάρ αλ-Τζουκοντάρ. Στη συνέχεια, μετά από έναν χρόνο, συνέλαβε τον Σαλάρ, που απεβίωσε λίγο αργότερα στη φυλακή.  Οι Μαμελούκοι και οι περιουσίες τόσο τού Μπαϊμπάρ όσο και τού Σαλάρ, κατασχέθηκαν.

Το 1310 ο αντι-σουλτάνος Μπακτμάρ αλ-Τζουκοντάρ και ο εμίρης Μπιχτάς συνωμότησαν για να ανατρέψουν τον αν-Νασίρ, και να τον αντικαταστήσουν με τον εμίρη Μουσά, γιο του ας-Σάλιχ Αλί, ο οποίος ήταν γιος τού Καλαβούν. Ο Μουσά συμφώνησε να συμμετάσχει στη συνωμοσία, αλλά η συνωμοσία αποκαλύφθηκε στον αν-Νασίρ από έναν εμίρη, και τόσο ο Μπιχτάς όσο και ο Μουσά συνελήφθησαν. Ο αντι-σουλτάνος Μπακτμάρ συνελήφθη έναν χρόνο αργότερα, αφού κατηγορήθηκε ότι σχεδίαζε να ανατρέψει τον αν-Νασίρ και να καταλάβει τον θρόνο. Ο Μπαϊμπάρς αλ-Ντεουαντάρ έγινε ο νέος αντι-σουλτάνος.   Λόγω τής εμπειρίας του με τους εμίρηδες και τις συνωμοσίες τους, ο αν-Νασίρ Μουχαμάντ έγινε πολύ καχύποπτος και πολύ ευαίσθητος στην κριτική. Μάλιστα εξόρισε τον χαλίφη στο Κους το 1338. 

 Καταστολή της διαφθοράς 
Αργά αλλά συστηματικά, ο αν-Νασίρ αύξησε την εξουσία του ως σουλτάνος, και πήρε εκδίκηση από τους εμίρηδες που τον είχαν κακομεταχειριστεί στο παρελθόν, και από τους εμίρηδες που συνωμότησαν εναντίον του μετά την επιστροφή του στην Αίγυπτο. Κατάργησε μερικές επίσημες θέσεις, κατάσχεσε τον πλούτο και την περιουσία διεφθαρμένων αξιωματούχων, απάλλαξε τους Μογγόλους Οϊράτ από τη βασιλική υπηρεσία, και ακύρωσε τους έκτακτους φόρους και τις επιβαρύνσεις (Μikoos)  -που επιβάλλονταν στον απλό λαό από τις αρχές- τα οποία πλούτιζαν τους αξιωματούχους, και έκαναν τους εμίρηδες ισχυρότερους. Προσέλαβε τον εμίρη Ιμπν αλ-Βαζιρί, έναν άνθρωπο που ήταν γνωστός για την αυστηρότητά του απέναντι στη διαφθορά, ως επικεφαλής τού Νταρ αλ-Αντλ (Δικαστηρίου τής Αυλής)  και κάθε Δευτέρα ο Σουλτάνος άκουγε παράπονα από τον απλό λαό εναντίον των αξιωματούχων και των εμίρηδων. Απαγόρευσε στους κυβερνήτες του να εκτελούν ή να τιμωρούν σωματικά τους καταδίκους χωρίς την άδειά του, και έκλεισε μία διαβόητη φυλακή κοντά στην Ακρόπολη. Το 1314 κατάργησε τη θέση τού αντι-σουλτάνου. Το 1315 διεξήγαγε μία τοπογραφική έρευνα, για να επαναπροσδιορίσει το ποσό των φόρων, που έπρεπε να πληρώσουν στο κράτος οι κτηματίες και οι ευγενείς γαιοκτήμονες. 

 Εσωτερικές και εξωτερικές καταστάσεις 
Κατά τη διάρκεια τής τρίτης βασιλείας τού αν-Νασίρ Μουχαμάντ, η Αίγυπτος δεν αντιμετώπισε σημαντικές εξωτερικές απειλές, καθώς τόσο οι Σταυροφόροι όσο και οι Μογγόλοι είχαν αποδυναμωθεί από απώλειες στη μάχη, και τις εσωτερικές τους συγκρούσεις. Ωστόσο ο Μογγόλος ηγεμόνας Ολτζεϊτού πολιόρκησε τα φρούρια των Μαμελούκων, αλλά υποχώρησε λόγω τής θανατηφόρας καλοκαιρινής ζέστης το 1312-1313. Το 1314 η πόλη Μαλάτια καταλήφθηκε από τον Τανκίζ, τον αντικαταστάτη τού αν-Νασίρ στο Λεβάντε.  Οι δυνάμεις τού αν-Νασίρ εξαπέλυσαν επιδρομές στο Αρμενικό βασίλειο τής Κιλικίας, και το 1316 οι Μογγόλοι έκαναν επιδρομές στο Χαλέπιο με μικρό στρατό, αλλά οι Τουρκομάνοι τούς αντιμετώπισαν, τούς σκότωσαν, και έστειλαν τούς αιχμαλώτους τους στο Κάιρο,  ωστόσο τα πράγματα δεν εξελίχθηκαν σε μεγάλους πολέμους.

Το 1321 στρατιώτες που ανήκαν στην Αίγυπτο, εισήλθαν στην πόλη τής Βαγδάτης, η οποία εκείνη την εποχή βρισκόταν υπό την κυριαρχία τού Ιλχανάτου. Αυτοί οι στρατιώτες είχαν μία βασιλική εντολή από τον αλ-Νασίρ Μουχαμάντ, που τους διέταζε να κλείσουν το Παζάρι τής Βαγδάτης, το οποίο ήταν ένας τόπος για κακές πράξεις, όπως η πορνεία και το ποτό, και σε μία αμφισβήτηση τής εξουσίας των Μογγόλων στη Βαγδάτη, οι στρατιώτες έκλεισαν το παζάρι. Μία από τις εντολές τού αλ-Νασίρ Μουχαμάντ ήταν να δοθεί χάρη στις γυναίκες που εργάζονταν στο παζάρι, και όλες να παντρευτούν. Αυτό ήταν επιπλέον των εντολών του να πετάξουν όλο το κρασί στο μέρος. Ο ιστορικός Ιμπν Χαμπίμπ αλ-Χαλαμπί περιγράφει τη σκηνή τού χυσίματος τού κρασιού εκείνη την ημέρα, και λέει: «Και το ποτό χύθηκε έτσι, ώστε αν χυνόταν στον ποταμό Τίγρη, θα πλημμύριζε τη Βαγδάτη».   Έγιναν προσευχές, και το όνομα τού αλ-Νασίρ Μουχαμάντ αναφέρθηκε στους minbar (άμβωνες) των τζαμιών τής πόλης.

Τον Φεβρουάριο τού 1321, υπήρξε μία σοβαρή αναταραχή μεταξύ των αιγυπτιακών μουσουλμανικών και χριστιανικών κοινοτήτων, η οποία αναπτύχθηκε μετά την ταυτόχρονη καταστροφή μερικών χριστιανικών, εκκλησιών σε διάφορα μέρη της Αιγύπτου. Ακολούθησε μία σειρά από πυρκαγιές σε τζαμιά και άλλα κτίρια στο Κάιρο. Μερικοί Χριστιανοί συνελήφθησαν, ενώ προσπαθούσαν να βάλουν φωτιά σε ορισμένα κτίρια και τζαμιά, και ένας από αυτούς παραδέχτηκε ότι κάποιοι άνθρωποι συγκεντρώθηκαν και έφτιαξαν κουρέλια με λάδι και πίσσα, και τα μοίρασαν σε μερικούς ανθρώπους για να ανάψουν φωτιές, σε αντίποινα για τις επιθέσεις σε ορισμένες εκκλησίες. Ο Αν-Νασίρ διέταξε την κλήτευση τού πατριάρχη, ο οποίος καταδίκασε τα γεγονότα. Μερικοί μουσουλμάνοι συνελήφθησαν, και οι ταραξίες και από τις δύο πλευρές τιμωρήθηκαν.  Η επίθεση των Σταυροφόρων σε μουσουλμανικές χώρες οδήγησε στην πρόκληση εχθρότητας κατά καιρούς μεταξύ μουσουλμάνων και εντόπιων χριστιανών σε μουσουλμανικές χώρες.  Σε απάντηση στον διωγμό των Χριστιανών στην Αίγυπτο και την κατεδάφιση εκκλησιών, ο Αιθίοπας αυτοκράτορας Άμντα Σεγιόν Α΄ έγραψε μία επιστολή στον αλ-Νασίρ Μουχαμάντ το 1325, στην οποία απειλούσε να εκτρέψει τα νερά τού ποταμού Νείλου προς τα επάνω, εάν αυτές οι ενέργειες δεν σταματούσαν. Ο Αλ-Νασίρ Μουχαμάντ αντιμετώπισε τους απεσταλμένους τού αυτοκράτορα με περιφρόνηση, και τους απέλυσε. 

Αν και η οικονομία τής Αιγύπτου άνθισε κατά τη διάρκεια τής τρίτης βασιλείας τού αν-Νασίρ, υπήρξαν οικονομικά προβλήματα και αύξηση των τιμών, που προκλήθηκαν από την κυκλοφορία ελλιποβαρών και κραμάτων νομισμάτων. Ο Αν-Νασίρ έκοψε μερικές χιλιάδες νέα νομίσματα, για να αντικαταστήσει τα πλαστά νομίσματα. 

 Η σχέση τής Αιγύπτου με τον έξω κόσμο 
Υπό τον αν-Νασίρ, η θέση τής Αιγύπτου ως πολιτικής δύναμης αυξήθηκε. Ξένες αντιπροσωπείες και απεσταλμένοι βασιλέων με δώρα επισκέπτονταν συχνά το Κάιρο, ζητώντας τη βοήθεια και τη φιλία τού αν-Νασίρ. Μεταξύ αυτών των επισκέψεων ήταν απεσταλμένοι τού πάπα Ιωάννη ΚΒ΄ και τού βασιλιά Φίλιππου ΣΤ΄ τής Γαλλίας. Οι παπικοί απεσταλμένοι έφθασαν στο Κάιρο τον Ιούνιο τού 1327 με ένα δώρο και μία επιστολή από τον πάπα, ο οποίος έκανε έκκληση στον αν-Νασίρ να φερθεί καλά στους Χριστιανούς, να προστατεύσει τους χριστιανικούς ιερούς τόπους, και να σταματήσει τις επιθέσεις του εναντίον τού Σις. Αυτοί ήταν οι πρώτοι απεσταλμένοι ενός πάπα, που πήγαν στην Αίγυπτο από την εποχή τού σουλτάνου ας-Σαλίχ Αγιούμπ.  Τον Φεβρουάριο τού 1330 ο βασιλιάς Φίλιππος ΣΤ΄ έστειλε μία αντιπροσωπεία 120 ανδρών, που έκαναν έκκληση στον αν-Νασίρ να παραχωρήσει στον Φίλιππο ΣΤ΄ την πόλη τής Ιερουσαλήμ και τις γύρω περιοχές κατά μήκος τής ακτής τού Λεβάντε. Ο Αν-Νασίρ αντέδρασε προσβάλλοντας τους Γάλλους απεσταλμένους και τον βασιλιά τους, και τους διέταξε να εγκαταλείψουν την Αίγυπτο. 

 Δημόσια έργα 
μικρογραφία|Εσωτερικό τού τζαμιού Σουλτάν αν-Νασίρ Μουχαμάντ, με μιχράμπ και μινμπάρ.
Η μακρά βασιλεία τού Αν-Νασίρ Μουχαμάντ σηματοδότησε το απόγειο τής δύναμης των Μαμελούκων, και το αποκορύφωμα τού πολιτισμού στην Αίγυπτο από την εποχή τής  Αλεξάνδρειας των Πτολεμαίων. Ξεκίνησαν εξαιρετικά δημόσια έργα. Μείωσε για άλλη μία φορά τη διώρυγα που συνέδεε την Αλεξάνδρεια με τον Νείλο: δόθηκε στην κυκλοφορία το 1311, και απαίτησε εργατικό δυναμικό φαραωνικής κλίμακας. Μερικά από τα σημαντικότερα έργα του στο Κάιρο ήταν η τεράστια πλατεία, που ονομαζόταν αλ-Μιντάν αλ-Νασιρί.  Πραγματοποίησε επίσης σημαντικές κατασκευές και επεκτάσεις στην Ακρόπολη, συμπεριλαμβανομένου τού Κασρ αλ- Αμπλάκ (Ριγωτό Παλάτι), το Μεγάλο Ιουάν,  ένα νέο τζαμί τής Παρασκευής και το σύστημα ύδρευσης τής Ακρόπολης. Επιπλέον, έκτισε μεντρεσέδες, συμπεριλαμβανομένου τού ταφικού μεντρεσέ του στο Μπάιν αλ-Κασρέιν, έκτισε δημόσια λουτρά, και ανακαίνισε περισσότερα από 30 τζαμιά,  τα οποία προστέθηκαν στον πλούσιο ιστό ισλαμικής αρχιτεκτονικής τού Καΐρου. Ο δικός του Μεντρεσές στην οδό αλ-Μουίζ, ο οποίος σώζεται μέχρι σήμερα, ήταν διακοσμημένος με μία γοτθική αψίδα, που είχε μεταφέρει θριαμβευτικά από τον ερειπωμένο καθεδρικό ναό τής Άκρας ο αδελφός του Χαλίλ. Πρόσθεσε επίσης στο συγκρότημα κτιρίων τού πατέρα του το πρώτο σαμπίλ τού Καΐρου, μία κρήνη για χρήση από όλους, ιδιαίτερα ευπρόσδεκτη στους φτωχούς, που μπορεί να μην είχαν πρόσβαση σε πηγάδι.

 Εμβλήματα και νομίσματα 
μικρογραφία|Ορειχάλκινη λεκάνη, με ένθετες αργυρές διακοσμήσεις, αφιερωμένο στον αλ-Νασίρ Μουχαμάντ, Συλλογή Ισλαμικής Τέχνης Χαλίλι.
Είχε πολλά εμβλήματα: ένας αετός, ένα άνθος, ένα κρίνο και μία δέσμη (σύμβολο τού jomdar, ο οποίος ήταν αξιωματούχος τού τμήματος ένδυσης τού σουλτάνου).

Δεν υπάρχουν γνωστά εμβλήματα κατά την πρώτη βασιλεία του. Κατά τη δεύτερη βασιλεία του, τα νομίσματα είχαν το όνομα τού αν-Νασίρ χαραγμένο ως αλ-σουλτάν αλ-Μαλίκ αν-Νασίρ Νασίρ αντ-Ντονυά ουά αλ-Ντιν. Επίσης, ένας τίτλος τού πατέρα του Καλαβούν ήταν χαραγμένος στα νομίσματά του ως αλ-Μαλίκ αλ-Μανσούρ (βασιλιάς νικηφόρος).

Κατά την τρίτη βασιλεία του, ο αν-Νασίρ είχε στα νομίσματά του τους ακόλουθους αξιοσημείωτους τίτλους, οι οποίοι είναι μοναδικοί στην ιστορία των Μαμελούκων: αλ-Σουλτάν αλ-Μαλίκ αλ-Νασίρ, Νασίρ αλ-Ντιν ουά αλ-Ντονιά (Ο σουλτάνος βασιλιάς αν-Νασίρ νικηφόρος, θριαμβευτής στην πίστη και στον παροδικό κόσμο), αλ-Σουλτάν αλ-Μαλίκ αλ-Αζάμ (ο σουλτάνος βασιλιάς ο μέγας), αλ-Σουλτάν αλ-Μαλίκ Νασίρ αλ-Ντονυά ουά αλ-Ντιν, Κασίμ Αμίρ αλ-Μου'αμιμίν («Ο σουλτάνος βασιλιάς θριαμβευτής στον προσωρινό κόσμο και στην πίστη, αυτά που μοιράζεται με τον εμίρη των πιστών» (τον χαλίφη). Μοναδικές ικετευτικές φράσεις που ήταν χαραγμένες στα νομίσματά του ήταν: Αζ Νασρόχ («Είθε να δοξαστούν οι νίκες του») και χαλάντ Αλάχ Μουλκόχ ουά Σουλτανόχ («Είθε ο Θεός να κάνει αιώνια τη βασιλεία του και το σουλτανάτο του»). 

 Το τέλος 
Την ημέρα τού Ιντ αλ-Φιτρ το 1341, ο αλ-ασίρ Μαχαμάντ ένιωσε εξαιρετικά άρρωστος και με έντονους πόνους, αλλά αναγκάστηκε να πάει στην προσευχή, καθώς δεν τού άρεσε να χάνει κάποια από τις προσευχές, ειδικά ευχές όπως η προσευχή τού Ιντ. al-Safadi, Salah al-Din (2000).  Fikry, Walid (4 January 2024). 

Πήγε με τους ανώτερους άνδρες τού σουλτανάτου για να ευχηθεί την προσευχή τού Ιντ με τον λαό του, και ζήτησε από τον ιεροκήρυκα την άδεια να επιταχύνει το κήρυγμα, επειδή ένιωθε πολύ αδιάθετος. 

Αφού ο αλ-Νασίρ Μαχαμάντ ευχήθηκε την προσευχή τού Ιντ, πήγε στο βασιλικό παλάτι (Κασρ αλ-Αμπλάκ) για να αναπαυθεί στην κλίνη του. Ο αλ-Νασίρ Μουχαμάντ ένιωσε ότι το τέλος του πλησίαζε, οπότε τη δεύτερη ημέρα τού Ιντ, ζήτησε τον γιο του, τον πρίγκιπα αλ-Μανσούρ Αμπού Μπακρ. Εξέδωσε διάταγμα με το οποίο τον διόριζε διάδοχο τού σουλτανάτου, και συγκέντρωσε τους πρίγκιπες τής Αιγύπτου και τους ηγέτες τού αιγυπτιακού στρατού και τους έβαλε να ορκιστούν πίστη και υποταγή στον γιο του. Είπε στους πολιτικούς ότι αν έβλεπαν έναν από τους γιους ή τα εγγόνια του από την οικογένεια Καλαούν να έχει κακή διαγωγή, ή έναν ηγεμόνα που δεν ήταν άξιος τής Αιγύπτου και των Αιγυπτίων, θα έπρεπε να τον απομακρύνουν, και να διορίσουν έναν καλύτερο (ο αλ-Νασίρ δεν γνώριζε ότι αυτό θα εκμεταλλευόταν αργότερα οι επαναστατημένοι πρίγκιπες, για να σκοτώσουν μερικούς από τους γιους και τα εγγόνια του).  

Στις 21 Ιουλίου 1341 ο αλ-Νασίρ Μουχαμάντ άφηνε την τελευταία του πνοή στο κρεβάτι του, και το δωμάτιό του ήταν γεμάτο ηγέτες τού κράτους που αποχαιρετούσαν τον σουλτάνο τής Αιγύπτου. Και δίπλα στον σουλτάνο Μαχαμάντ καθόταν ο πιο στενός και πιστός από τους άνδρες του, ο Αιγύπτιος ηγέτης Ιμπραήμ ιμπν Σαντάντ, ο Αιγύπτιος φελάχ που ανήλθε στις τάξεις τού αιγυπτιακού στρατού, μέχρι που έγινε ο πιο στενός και πιστός άνθρωπος στον σουλτάνο Μαχαμάντ, στον οποίο τού εμπιστεύτηκε τα μυστικά του, την ψυχή, και τις ψυχές τής οικογένειάς του.  

Μερικοί από τους αντιμαχόμενους πρίγκιπες κοιτάζονταν μεταξύ τους, περιμένοντας την ανακοίνωση τού θανάτου τού σουλτάνου, μέχρι που στράφηκαν ο ένας εναντίον του άλλου. Ο ισχυρός σουλτάνος Μαχαμάντ ήταν το μόνο εμπόδιο σε τυχόν εξεγέρσεις ή πραξικοπήματα στο κράτος. Βλέπουμε, για παράδειγμα, ότι οι πιο στενοί άνθρωποι τού σουλτάνου συνελήφθησαν αμέσως μετά το τέλος τού σουλτάνου, και επικεφαλής τους ήταν ο πιο στενός άνθρωπος τού σουλτάνου, ο διοικητής Ιμπραήμ μπιν Σαντάντ, αλλά αυτός θα απελευθερωνόταν δύο μήνες αργότερα.  

Μετά από λίγο, στο δωμάτιο τού σουλτάνου επικράτησε ησυχία, μέχρι που ο ιατρός τον πλησίασε και κατάλαβεε ότι ο σουλτάνος είχε αποβιώσει. Είπε σε όσους βρίσκονταν στο δωμάτιο ότι ο σουλτάνος τής Αιγύπτου, αλ-Νασίρ Μαχαμάντ μπιν Καλαβούν, είχε αποβιώσει σε ηλικία 58 ετών. 

Θρήνοι και κλάματα απλώθηκαν σε όλη την αίθουσα, και οι δικαστές άρχισαν να πετάνε τα τουρμπάνια τους στο έδαφος, και οι πρίγκιπες, μαζί με τις γυναίκες, λιποθύμησαν, και έπεσαν στο έδαφος. Εκείνη η μέρα ήταν θλιβερή για ολόκληρο το αιγυπτιακό έθνος. Ο σουλτάνος αλ-Νασίρ Μαχαμάντ μπιν Καλαβούν ήταν ο σπουδαιότερος Αιγύπτιος σουλτάνος, που ήταν γνωστός στην ιστορία και τους Αιγύπτιους, και ο σουλτάνος που τον αγαπούσε περισσότερο ο λαός του. Αυτός και ο αιγυπτιακός λαός είχαν μία παράξενη σχέση, που έκανε τον αιγυπτιακό λαό να επαναστατήσει πολλές φορές για να τον υποστηρίξει: στην αρχή της βασιλείας του, όταν ήταν νέος, όταν ελέγχονταν από ανώτερους εμίρηδες.  

Ο σουλτάνος αλ-Νασίρ Μαχαμάντ ιμπν Καλαβούν απεβίωσε, ο οποίος άφησε την Αίγυπτο ενώ αυτή βρισκόταν σε μία από τις μεγαλύτερες γεωγραφικές της εκτάσεις στην ιστορία της. Τα σύνορα τού σουλτανάτου κατά τον χρόνο τού τέλους του εκτείνονταν από τις πύλες τής Βαγδάτης στα ανατολικά έως τις πύλες τής Τυνησίας στα δυτικά, και από την κεντρική Μ. Ασίία (Ανατολία) στα βόρεια έως τα νότια τού Σουδάν στα νότια.  

Ο σουλτάνος αλ-Νασίρ Μαχαμάντ απεβίωσε αφήνοντας πίσω του μία αιγυπτιακή αναγέννηση σε κάθε τομέα, οικονομικό, κοινωνικό, πολιτιστικό, καλλιτεχνικό, στρατιωτικό ή πολιτικό. Το μεγαλύτερο μέρος τού αιγυπτιακού λαού κατά τη διάρκεια τής βασιλείας του έζησε μία αξιοπρεπή και πολυτελή ζωή, χάρη στα μεγάλα οικονομικά του έργα και αποφάσεις, με πιο αξιοσημείωτο το αλ-Ρουκ αλ-Νασιρί και την κατάργηση των ειδικών φόρων κατανάλωσης, δηλαδή τη μείωση των φόρων. Ο σουλτάνος αλ-Νασίρ Μαχαμάντ απεβίωσε αφήνοντας πίσω του μία αστική αναγέννηση. Ένα σπουδαίο κατόρθωμα αντιπροσωπεύεται από την κατασκευή 89 τζαμιών (jamie), 73 σχολείων, 33 τζαμιών (masjid), 25 ιδρύματα (zawiya), 22 τεκέδες (khanqah), 22 ξενώνες (ribat) και πέντε νοσοκομεία (bimaristan). 

Ο αλ-Νασίρ Μαχαμάντ απεβίωσε αφού κυβέρνησε την Αίγυπτο για 42 χρόνια. Αυτές ήταν από τις σπουδαιότερες περιόδους τού αιγυπτιακού έθνους σε όλη τη μακρά ιστορία του, γι' αυτό όταν άφησε την Αίγυπτο, αυτή θεωρούνταν μία από τις ισχυρότερες και μεγαλύτερες χώρες στον κόσμο κατά τη στιγμή τού τέλους του. 

 Οικογένεια 
Ο εξέχων Μαμελούκος ιστορικός Ιμπν Ιγιάς έγραψε τα εξής για τον Αλ-Νασίρ Μουχαμάντ: «Το όνομά του αναφέρθηκε παντού, όπως κανένα όνομα άλλου βασιλιά. Όλοι οι βασιλείς τού έγραφαν, τού έστελναν δώρα, και τον φοβόντουσαν. Ολόκληρη η Αίγυπτος ήταν στην αγκαλιά του». Τόσο ο πατέρας, όσο και ο αδελφός τού αν-Νασίρ ήταν διάσημοι σουλτάνοι, και οκτώ από τους γιους του και τέσσερις από τους εγγονούς του ενθρονίστηκαν ως σουλτάνοι τής Αιγύπτου.

Σύζυγοι και παιδιά:
 Χαουάντ Αρντουκίν  (διαζεύχθηκε το 1317,  απεβ. στις 21 Ιανουαρίου 1324,  τάφηκε στο Τουρμπάτ αλ-Σιτ στο Νότιο Νεκροταφείο, στην Πόλη των Νεκρών   ) — κόρη τού Σαΐφ αντ-Ντιν Νογκάι ιμπν Μπαγιάν, ενός Μογγόλου εμίρη,  και χήρα τού αδελφού τού Σουλτάνου Αλ-Ασράφ Χαλίλ.  Προφανώς ήταν μητέρα τριών γιων του, συμπεριλαμβανομένων των αλ-Μαλίκ αλ-Μανσούρ Αλί και αλ-Μαλίκ αλ-Μουζάφαρ. Το 1320 έφυγε από την Ακρόπολη, για να ζήσει σε μία κατοικία που πήρε το όνομά της από αυτήν, Νταρ Χαουάντ, στην περιοχή Χαϊράτ Ζουβαλά τού Καΐρου. 
 Aλ-Μαλίκ αλ-Μανσούρ Αλά αλ-Ντιν Αλί (γενν. 1303/4, απεβ. 4 Δεκεμβρίου 1310)
 Aλ-Μαλίκ αλ-Μουζαφάρ (γενν. 28 Νοεμβρίου 1304, απεβ. 1310)
 ένας γιος (γενω. 1301, απεβ. 1310)
 Τουλουνμπάι ή Ντουλανμπίγια (γενν. 12 Μαΐου 1320,  διαζευγμένη το 1328, απεβ. 8 Σεπτεμβρίου 1340  ) — ανιψιά τού Οζ Μπεγκ Χαν. Δεν απέκτησε παιδιά, και παντρεύτηκε διαδοχικά, από τον ίδιο τον αλ-Νασίρ, τρεις από τους εμίρηδές του. 
 Χαβάντ Τογκάι (γενν. 1321, απεβ. Δεκέμβριος 1348 – Ιανουάριος 1349,  , θαμμένη στο δικό της μαυσωλείο στο Βόρειο Νεκροταφείο, στην Πόλη των Νεκρών.  ) — ήταν μία Τουρκάλα σκλάβα, που αγόρασε από τον Τανκίζ αλ-Χουσάμι, τον κυβερνήτη του στη Συρία.  Αυτή είχε έναν αδελφό ονόματι Αμίρ Ακμπουγά.  Ήταν η αγαπημένη του σύζυγος. 
 Σαΰφ αλ-Ντιν Ανούκ (γενν. 8 Απριλίου 1323, απεβ. 31 Αυγούστου 1340)
 Μία κόρη — παντρεύτηκε. 22 Ιουνίου 1331 τον Μπακταμούρ αλ-Σακί
 Κουτλουγκμαλίκ (παντρεύτηκε το 1334) — Η κόρη τού Τανκίζ αλ-Χουσαμί,  και η χήρα τού Aχμάντ ιμπν Μπακταμούτ αλ-Σακί. 
 Ας-Σαλίχ Σαλίχ
 Μία κόρη (γενν. 1339). 
 Χαουάντ Ζαντού — η αδελφή τού Σιτ Τουλουκαρτακά, σύζυγος τού Γιαλμπουγκά αλ-Γιαχυαουί. 
 Μία άλλη σύζυγος — η αδελφή τού Καουσούν. 

Παλλακίδες:
 Ναρτζίς - Αργότερα, ο Αλ-Νασίρ την πάντρεψε με τον Τουκουζνταμούρ αλ-Χαμαουί. Μετά το τέλος τού τελευταίου το 1345, παντρεύτηκε τον Αργκούν αλ Ισμαϊλί. Τάφηκε στο δικό της μαυσωλείο στην πόλη των νεκρών.  
 Αλ-Μανσούρ Αμπού Μπακρ
 Ραμαζαντάν (γενν. 1320, απεβ. 27 Φεβρουαρίου 1343) 
 Τζαμάλ αλ-Ντιν Γιουσούφ (1320-1346) 
 Μπαγιάντ (γενν. 12 Μαρτίου 1385, απεβ. 1330-31) - Ήταν τραγουδίστρια, είχε γίνει σκλάβα τού Μπαχαντούρ Ας, τού ra's nawbah. Αργότερα παντρεύτηκε τον Μαλικταμούρ αλ-Σαρτζγουβανί. 
 Αν-Νασίρ Αχμάντ
 Αρντού - μία γυναίκα των Τατάρων, Μετά το τέλος τού αλ-Νασίρ, παντρεύτηκε τον Ακσουνούρ αλ- Νασιρί, το 1343, κατόπιν αιτήματος αυτού και τελικά τον αλ-Καμίλ Σα'μπάν. 
 Αλ-Ασράφ Κουτζούκ.
 Κουντά (γενν. το 1341,) τάφηκε στο δικό της μαυσωλείο γνωστό ως Μαυσωλείο Σουλτανιγιά στο Νότιο Κοιμητήριο, στην Πόλη των Νεκρών. ) - μία Τατάρα γυναίκα. Μετά το τέλος της, η Αρντού υιοθέτησε τον γιο της, τον Χασάν..
 Αλ-Νασίρ Χασάν
 Τατάρ αλ Χιτζαζίγια (γενν. στις 4 Οκτωβρίου 1399, τάφηκε στο μαυσωλείο της, το οποίο κτίστηκε από αυτή το 1360) - παντρεύτηκε τον Σαΐφ αλ-ντίν Τουγκαϊταμούρ αλ-Ομαρί αλ-Νασιρί στις 5 Ιουνίου 1328, παντρεύτηκε τον Μαλικαταμούρ Αλ Χιζαζί το 1333, παντρεύτηκε τον Τανκιζμπουγκά το 1347
 Μία κόρη (από τον Τανκιζμπουγκά) - παντρεύτηκε τον Αλ-Ασράφ Σα'μπάν
 Μία κόρη (απεβ. 1341) - παντρεύτηκε τον Τανκιζμπουγκά αλ-Μαριντανί.
 (ανώνυμη 1) - αργότερα παντρεύτηκε από τον αλ-Νασίρ με τον Αργκούν αλ-Αλάι.  Κατά τη διάρκεια τής βασιλείας τού Ισμαήλ, ο Κουτζούκ θεωρήθηκε από εκείνη και τον γιο της ως ένας πιθανός υποψήφιος για τον θρόνο.  Τον Σεπτέμβριο του 1342, κατηγόρησε τη μητέρα τού Κουτζούκ, την Αρντού, ότι χρησιμοποίησε μαγεία για να προκαλέσει την ασθένεια τού Ισμαήλ. Το 1346 την έδιωξε από την Ακρόπολη ο σουλτάνος Αλ-Μουζαφάρ Χατζί.  
 Αλ-Σαλίχ Ισμαήλ
 Αλ-Καμίλ Σαμπάν
 Ζαχρά - παντρεύτηκε τον Ακσουγκούρ αλ-Νασίρ το 1347, παντρεύτηκε τον Σαΐφ αλ-Ντιν Ταζ στις 3 Ιουνίου 1351.
 Μία κόρη (από τον Ταζ) - παντρεύτηκε τον Αλ-Ασραφ Σα'μπάν
 Μία άλλη κόρη (γενν. 1 Μαρτίου 1343) - γενν. πριν από το 1340 από τον Μπαχαντάρ αλ-Νταμουρντασί.
 (ανώνυμη 2) - αργότερα παντρεύτηκε τον Λατζίν αλ Αλάι. Ο σουλτάνος Αλ-Καμίλ Σα'μπάν τον ανάγκασε, κατά τη διάρκεια τής βασιλείας του, να τη χωρίσει.  Τάφηκε στο μαυσωλείο της στο νησί Ροάντα, έξω από το Μπαμπ Μαχρούκ.
 Αλ-Μουζάφρ Χατζί - νυμφεύτηκε μία κόρη τού Τανκίζ αλ-Χουσάμι στις 15 Ιανουαρίου 1347
 Αλ-Μανσούρ Μωάμεθ
 (ανώνυμη 3)
 Τζαμάλ αλ-Ντιν Ιμπραήμ (πριν το 1320 - 14 Ιουνίου 1338) 
 αλ-Αμτζάντ Χουσεΐν (πριν από το 1334 - 21 Ιανουαρίου 1363)
 Αλ-Ασραφ Σαμπάν
 Ανούκ (απεβ. 1391) 
 Άλλοι

Άλλα παιδιά:
 Aϊσά αλ-Κουρντουμιγιά — παντρεύτηκε τον Κουρντούμ αλ-Νασιρί αλ-Χαμαουί.  Απεβίωσε σε μεγάλη κατάσταση φτώχειας  στις 11 Φεβρουαρίου 1396. 
 Φατιμά — είχε έναν γιο που ονομαζόταν Αμπντ αλ-Ραμπ. 
 Μία άλλη κόρη (απεβ. 10 Οκτωβρίου 1399  ) - η Τανκιζμπουγά αλ-Μαριντανί.
 Μία άλλη κόρη — παντρεύτηκε τον Αμπί Μπακρ, γιο τού Aργκούν αλ-Νασιρί αλ-Να'ίμπ στις 16 Αυγούστου 1322. 
 Μία άλλη κόρη — παντρεύτηκε τον Καουσούν στις 26 Απριλίου 1327. Ο γάμος ολοκληρώθηκε στις 3 Οκτωβρίου 1327· παντρεύτηκε τον Σαϊκού το 1342.
 Χαλίλ (από τον Καουσούν)
 Ένας γιος (από τον Σαϊκού) γενν. στις 18 Ιουνίου 1355· απεβ. στις 25 Ιουνίου 1355  ) - Τυφλώθηκε κατά τη γέννησή του. 
 Μία άλλη κόρη — παντρεύτηκε τον Κουμαρί. 
 Δύο κόρες — παντρεύτηκαν τον Μουχαμάντ και ο Αχμάντ, γιούς τού Τανκίζ αλ-Χουσαμί στις 5 Ιανουαρίου 1339. 
 Μία άλλη κόρη — παντρεύτηκε τον Τουκουζνταμούρ αλ-Χαμαουί. 

 Δείτε επίσης 
 Κατάλογος ηγεμόνων της Αιγύπτου
 Νασερί

 Σημειώσεις 

 Αναφορές 
 Αμπού αλ-Φιντά, Η Συνοπτική Ιστορία της Ανθρωπότητας
 Al-Maqrizi, Al Selouk Leme'refatt Dewall al-Melouk, Dar al-kotob, 1997.
 Το ίδιο στα Αγγλικά: Bohn, Henry G., Ο Δρόμος προς τη Γνώση της Επιστροφής των Βασιλέων, Χρονικά των Σταυροφοριών, AMS Press, 1969.
 Al-Maqrizi, al-Mawaiz wa al-'i'tibar bi dhikr al-khitat wa al-'athar,Matabat aladab, Κάιρο 1996,  .
 BaudeBauden, Frédéric (2009). "The Sons of al-Nāṣir Muḥammad and the Politics of Puppets: Where Did It All Start?" (PDF). Mamluk Studies Review. 13 (1). Middle East Documentation Center, The University of Chicago: 53–81.
 Akkuş Yiğit, Fatma (20 April 2016). "Memlûk Sarayında Tek Eşlilik ve Çok Eşlilik Üzerine Bir İnceleme". Journal of International Social Research. 9 (43). The Journal of International Social Research: 556. doi:10.17719/jisr.20164317631. ISSN 1307-9581. 
 Idem στα γαλλικά: Bouriant, Urbain, Description topographique et historique de l'Egypte, Παρίσι 1895
 Ibn Iyas, Badai Alzuhur Fi Wakayi Alduhur, Almisriya Lilkitab, Κάιρο 2007
 Ibn Taghri, al-Nujum al-Zahirah Fi Milook Misr wa al-Qahirah, al-Hay'ah al-Misreyah 1968
 Ιστορία της Αιγύπτου, 1382-1469 μ.Χ. από τον Γιούσεφ. Γουίλιαμ Πόπερ, μεταφραστής Αμπού Λ-Μαχάσιν ιμπν Ταγρί Μπέρντι, University of California Press 1954
 Mahdi, Dr. Shafik, Mamalik Misr wa Alsham (Mamluks of Egypt and the Levant), Aldar Alarabiya, Beirut 2008
 Σαγιάλ, Τζαμάλ, Καθηγητής Ισλαμικής Ιστορίας, Ταρίχ Μισρ αλ-Ισλαμίγια (Ιστορία της Ισλαμικής Αιγύπτου), νταρ αλ-Μαρέφ, Κάιρο 1266, 
 Reuven Amitai-Preiss, Μαμελούκοι και Μογγόλοι: μια επισκόπηση, Κεφάλαιο 10 του βιβλίου του «Μογγόλοι και Μαμελούκοι: Ο πόλεμος των Μαμελούκων-Ιλχανιδών, 1260–1281», Cambridge University Press, 1995.
 Γκιμπ, ΧΑΡ, Τα ταξίδια του Ιμπν Μπατούτα 1325-1354 μ.Χ.
 Στιούαρτ, Ντέσμοντ, Το Μεγάλο Κάιρο: Η Μητέρα του Κόσμου
 Λεβανώνη, Αμαλία. Σημείο καμπής στην ιστορία των Μαμελούκων, Η τρίτη βασιλεία του al-Nasir Muhammad Ibn Qalawun

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 


Κατηγορία:Σουνίτες