Το ψωμί (διήγημα)

Το ψωμί () είναι διήγημα του Γερμανού συγγραφέα Βόλφγκανγκ Μπόρχερτ που γράφτηκε το 1946 και δημοσιεύτηκε το 1947 αρχικά σε εφημερίδα του Αμβούργου.

Το διήγημα είναι χαρακτηριστικό έργο της μεταπολεμικής γερμανικής λογοτεχνίας των ερειπίων και πραγματεύεται ένα θέμα που απασχολούσε τη γερμανική κοινωνία τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια. Με φόντο τις εκτεταμένες ελλείψεις τροφίμων και τη διανομή τους με δελτίο, η κρυφή κατανάλωση μιας φέτας ψωμιού θέτει σε αμφισβήτηση την αμοιβαία εμπιστοσύνη ενός ζευγαριού. Είναι ένα από τα πιο γνωστά διηγήματα του συγγραφέα, έχει διασκευαστεί αρκετές φορές για τον κινηματογράφο και περιλαμβάνεται στη διδακτέα ύλη των γερμανικών σχολείων.

Ο Χάινριχ Μπελ χαρακτήρισε το διήγημα «μια αριστοτεχνική ιστορία, συνοπτική και μετρημένη στη χρήση των λέξεων» με αποτυπωμένη «όλη τη δυστυχία και όλο το μεγαλείο του ανθρώπου».

 Υπόθεση 
Μια ηλικιωμένη γυναίκα ξυπνάει στις δύο το πρωί από έναν θόρυβο στην κουζίνα και συνειδητοποιεί ότι ο άντρας της δεν είναι στο κρεβάτι μαζί της. Τον βρίσκει στην κουζίνα, όπου ψίχουλα στο τραπέζι αποκαλύπτουν ότι έκοψε μόνος του ένα κομμάτι ψωμί. Ο άντρας δεν το παραδέχεται, αλλά ισχυρίζεται ότι πήγε να ελέγξει από τι προέρχονταν κάποιος θόρυβος. Μη θέλοντας να τον φέρει σε δύσκολη θέση, η γυναίκα προσποιείται ότι πιστεύει το ψέμα του.

Ακολουθεί μια αμήχανη συζήτηση, που καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η πηγή του θορύβου πρέπει να ήταν η υδρορροή. Έπειτα επιστρέφουν στο κρεβάτι. Καθώς εκείνη αποκοιμιέται, τον ακούει να μασάει κρυφά. Το επόμενο βράδυ, από συμπόνια και με το πρόσχημα ότι δεν μπορεί να χωνέψει το ψωμί, η γυναίκα προσθέτει μια φέτα ψωμί - μια φέτα που δικαιωματικά της ανήκει - στο πιάτο του άντρα της. Στην αρχή, και οι δύο αποφεύγουν να κοιτάξουν ο ένας τον άλλον στα μάτια, και μετά από λίγο, η γυναίκα κάθεται στο τραπέζι μαζί του κάτω από το φως της λάμπας.

 Συγγραφή 
Αφού επέστρεψε από τον Β'ΠΠ κατά τον οποίο πέρασε από στρατοδικείο και φυλακίστηκε αρκετές φορές για «υπονόμευση της πολεμικής προσπάθειας», ο Βόλφγκανγκ Μπόρχερτ υπέφερε από ηπατική νόσο που επιδεινώθηκε λόγω της έλλειψης τροφής και ιατρικής περίθαλψης κατά την μεταπολεμική περίοδο. Από το τέλος του 1945, ήταν κλινήρης. Στις αρχές του 1946, ενώ τα αρχικά του σχέδια ήταν να γίνει ηθοποιός και έγραφε ποίηση, ανακάλυψε το διήγημα ως μέσο καλλιτεχνικής έκφρασης. Στα επόμενα δύο χρόνια, μέχρι τον θάνατό του στις 20 Νοεμβρίου 1947 σε ηλικία 26 ετών, έγραψε πάνω από 50 σύντομα πεζά έργα στο κρεβάτι, καθώς και το θεατρικό έργο Έξω από την πόρτα. 

 Διασκευές 
Το διήγημα διασκευάστηκε σε ασπρόμαυρη ταινία μικρού μήκους 15 λεπτών το 1997. Το σενάριο και η σκηνοθεσία ήταν του Βόλφγκανγκ Κούπερ.

Σε μια νέα ερμηνεία του θέματος, η ιστορία μεταφέρεται στον 19ο αιώνα στην ταινία Nicht vom Brot allein («Όχι μόνο με ψωμί») σε σκηνοθεσία Αντρέας Κουρτς. 

Το 2008, η ιστορία διασκευάστηκε στην ταινία The Bread του Γιασίν Ντεμιρέλ και το 2009 παρουσιάστηκε στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Παλμ Σπρινγκς (Καλιφόρνια). Η ταινία προβάλλεται αποκλειστικά στα αγγλικά.  

Ο Αχμέτ Τας γύρισε μια ταινία βασισμένη στο διήγημα του Μπόρχερτ, με πρωταγωνιστές τον Μπρούνο Γκαντς και την Άνγκελα Βίνκλερ. Η ταινία μικρού μήκους παρουσιάστηκε στο κοινό στις 10 Αυγούστου 2011, στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Ρόουντ Άιλαντ.

 Παραπομπές 


Κατηγορία:Διήγημα
Κατηγορία:Γερμανική λογοτεχνία
Κατηγορία:Έργα σχετικά με τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο