Χανς Καρλ Άρτμαν

Ο Χανς Καρλ Άρτμαν () συχνά υπέγραφε ως Χ.Κ. Άρτμαν και επίσης Ιμπ Χάνσεν (12 Ιουνίου 1921 – 4 Δεκεμβρίου 2000) ήταν Αυστριακός ποιητής, μυθιστοριογράφος, θεατρικός συγγραφέας, μεταφραστής και σημαντική φυσιογνωμία στην αναβίωση της πρωτοποριακής λογοτεχνίας κατά τη δεκαετία του 1950. 

 Βιογραφικά στοιχεία 
Ο Χανς Καρλ Άρτμαν γεννήθηκε το 1921 στη Βιέννη και ήταν γιος υποδηματοποιού. Μετά το γυμνάσιο εργάστηκε για τρία χρόνια ως ασκούμενος γραφείου. Το 1940, επιστρατεύτηκε στη Βέρμαχτ, πολέμησε στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο και τραυματίστηκε αρκετές φορές στο Ανατολικό Μέτωπο. Λιποτάκτησε δύο φορές. Μετά την πρώτη απόπειρα το 1942, καταδικάστηκε σε 12 χρόνια φυλάκιση και μεταφέρθηκε σε σωφρονιστική μονάδα της Βέρμαχτ. Κατά τη διάρκεια των μαχών στην Αλσατία το 1944, δραπέτευσε για άλλη μια φορά και παρέμεινε κρυμμένος στη Βιέννη μέχρι το τέλος του πολέμου. Το 1945 συνελήφθη αιχμάλωτος πολέμου από τους Αμερικανούς, όπου εργάστηκε ως διερμηνέας και έγραψε τα πρώτα του κείμενα. Ο νεότερος αδελφός του σκοτώθηκε στο Ανατολικό Μέτωπο σε ηλικία 19 ετών. Η εμπειρία του πολέμου - αν και σπάνια αναφέρεται - αποτέλεσε το υπόβαθρο του έργου του και διαμόρφωσε την εικόνα του ως αναρχικού ειρηνιστή, ατομικιστή και επικριτή της εξουσίας, εικόνα η οποία ενισχύθηκε από συγκρούσεις με την αστυνομία και συλλήψεις για αντίσταση κατά της αρχής. 

Μετά το 1945, ο Άρτμαν έζησε ξανά στη Βιέννη και από το 1947 και μετά δημοσίευσε τα πρώτα του λογοτεχνικά κείμενα - πειραματικά έργα στο πρωτοποριακό πνεύμα του ντανταϊστικού κινήματος μιας γενιάς νωρίτερα - στο ραδιόφωνο και σε περιοδικά και εφημερίδες, τα οποία αργότερα εκδόθηκαν σε βιβλία. Από το 1953 συνεργάστηκε με τους Φρίντριχ Αχλάιτνερ, Κόνραντ Μπάγιερ, Γκέρχαρντ Ρυμ και Όσβαλντ Βίνερ και συγκρότησαν την Ομάδα της Βιέννης, από την οποία αποστασιοποιήθηκε το 1958. Κατά τη διάρκεια της συνεργασίας τους δημοσίευσαν θεατρικά έργα και ηχητικά ποιήματα, που χαρακτηρίζονταν από απουσία γραμματικών και συντακτικών κανόνων ή νοήματος. Το 1958 έγινε γνωστός με την ποιητική συλλογή Med ana schwoazzn dintn (Με μαύρο μελάνι), μια κοινωνική σάτιρα, στη βιεννέζικη διάλεκτο.

Από το 1954 και μετά, ο Άρτμαν πραγματοποίησε εκτεταμένα ταξίδια σε όλη την Ευρώπη, έζησε στη Σουηδία από το 1961 έως το 1965, στη συνέχεια στο Βερολίνο μέχρι το 1969 και από το 1972 στο Σάλτσμπουργκ. Το 1973 ίδρυσε το λογοτεχνικό «Anti PEN». 

Από το 1995, ο Χ.Κ. Άρτμαν ζούσε με την οικογένειά του στο Σάλτσμπουργκ πριν επιστρέψει στη Βιέννη όπου πέθανε από καρδιακή ανεπάρκεια το 2000 σε ηλικία 79 ετών. 

 Λογοτεχνική δημιουργία 
μικρογραφία|227x227εσ|Ο Άρτμαν το 1980
Ο Χανς Καρλ Άρτμαν έγραψε τα πρώιμα ποιήματά του στη βιεννέζικη διάλεκτο και αργότερα στα γερμανικά, συνδυάζοντας εικόνες από τη λαογραφία και την παιδική ποίηση με την ποιητική του φουτουρισμού και του σουρεαλισμού, δίνοντας έμφαση στον σημασιολογικό παραλογισμό και τον αχαλίνωτο λεκτικό πειραματισμό ως μέσα αποδόμησης της γλώσσας. Άντλησε έμπνευση από διάφορες παραδοσιακές μορφές, όπως τα ιαπωνικά χαϊκού, το μπαρόκ και τις μεσαιωνικές μπαλάντες. Τα έργα του χαρακτηρίζονται από έναν παιχνιδιάρικο σουρεαλισμό και χιουμοριστικά λογοπαίγνια επηρεασμένα από τον Ντανταϊσμό. 

Μετέφρασε από διάφορες γλώσσες στα γερμανικά, συμπεριλαμβανομένων έργων των Φρανσουά Βιγιόν, Καλντερόν, Λόπε δε Βέγα, Τίρσο δε Μολίνα, Μολιέρου, Γκολντόνι, Μπωμαρσαί, Μαριβώ, Φεντώ, Αλφρέ Ζαρρύ, Χόλμπεργκ, Στρίνμπεργκ, Έντουαρντ Λίαρ, Μπραμ Στόκερ, Χ.Π. Λάβκραφτ και άλλων. Έγραψε παιδικά βιβλία και μετέφρασε έναν τόμο από τις Περιπέτειες του Αστερίξ στα βιενέζικα. Εργάστηκε επίσης ως σεναριογράφος και λιμπρετίστας. 

Ως θεωρητικός, ο Άρτμαν εμφανίστηκε το 1953 με την «Οκτασημική Διακήρυξη της Ποιητικής Πράξης», η οποία δήλωνε «ότι κάποιος μπορεί να είναι ποιητής χωρίς να έχει γράψει ή πει ποτέ ούτε μια λέξη».

 Βραβεία και διακρίσεις 
Βραβεύτηκε με πολλά βραβεία, μεταξύ των οποίων το Μεγάλο Κρατικό Βραβείο της Αυστρίας (1974), το Λογοτεχνικό Βραβείο της Βιέννης (1977), του Σάλτσμπουργκ (1991) και του Κρατιδίου της Στυρίας (1999), το Βραβείο Γκριλπάρτσερ (1992) και το Βραβείο Γκέοργκ Μπύχνερ (1997). Το 1991 ανακηρύχθηκε επίτιμος διδάκτορας του Πανεπιστημίου του Σάλτσμπουργκ.

Από το 2004, στη Βιέννη απονέμεται το Βραβείο Χ.Κ. Άρτμαν και από το 2008 η Υποτροφία Χ.Κ. Άρτμαν.

 Έργα (επιλογή) 
 1954: Der Knabe mit dem Brokat (Το αγόρι με το μπροκάρ) όπερα δωματίου
 1958: med ana schwoazzn dintn (Με μαύρο μελάνι)
 1959: Von denen Husaren und anderen Seil-Tänzern (Περί ουσάρων και άλλων σχοινοβατών)
 1961: die liebe fee pocahontas oder kasper als schildwache (η όμορφη νεράιδα Ποκαχόντας ή Κάσπερ ως φρουρός )
 1964: das suchen nach dem gestrigen tag oder schnee auf einem heißen brotwecken. (ψάχνοντας για το χθες ή το χιόνι σε ένα ζεστό ψωμάκι)
 1966: verbarium. (λεξιλόγιο)
 1967: Grünverschlossene Botschaft (Η πρεσβεία σφραγίζεται με πράσινη σφραγίδα)
 1968: Frankenstein in Sussex, Fleiß und Industrie. (Ο Φρανκενστάιν στο Σάσεξ)
 1969: Mein Erbteil von Vater und Mutter (Η κληρονομιά μου από τον πατέρα και τη μητέρα μου.)
 1969: Die Anfangsbuchstaben der Flagge (Τα αρχικά γράμματα της σημαίας)
 1969: ein lilienweißer brief aus lincolnshire. gedichte aus 21 jahren. (Μια κατάλευκη επιστολή από το Λινκολνσάιρ. Ποιήματα από 21 χρόνια.)
 1972: Der aeronautische Sindtbart oder Seltsame Luftreise von Niedercalifornien nach Crain.
 1972: Das im Walde verlorene Totem (Το χαμένο στο δάσος τοτέμ)
 1974: Unter der Bedeckung eines Hutes (Κάτω από το κάλυμμα ενός καπέλου)
 1975: Aus meiner Botanisiertrommel. (Από το κουτί συλλογής βοτανικών μου)
 1978: Nachrichten aus Nord und Süd.(Νέα από Βορρά και Νότο.)
 1982: Die Sonne war ein grünes Ei. (Ο ήλιος ήταν ένα πράσινο αυγό)
 1983: Im Schatten der Burenwurst. Skizzen aus Wien. (Στη σκιά του Μπούρενβουρστ. Σκίτσα από τη Βιέννη.)
 1984: Nachtwindsucher – Einundsechzig österreichische Haiku. (Αναζητητές του νυχτερινού ανέμου – Εξήντα ένα αυστριακά χαϊκού)
 1991: erotika. Zeichnungen und Texte zu Casanova. Disegni e testi su Casanova. (Ερωτικά. Σχέδια και κείμενα για τον Καζανόβα)
 1993: Der Schlüssel zum Paradies: Religiöse Dichtung der Kelten. (Το Κλειδί του Παραδείσου: Θρησκευτική Ποίηση των Κελτών.)
 2001: Ich bin Abenteurer und nicht Dichter: Aus Gesprächen mit Kurt Hofmann.(Είμαι τυχοδιώκτης, όχι ποιητής: Από συζητήσεις με τον Κουρτ Χόφμαν)

Παραπομπές

Κατηγορία:Αυστριακοί λογοτέχνες
Κατηγορία:Αυστριακοί ποιητές
Κατηγορία:Αυστριακοί διηγηματογράφοι
Κατηγορία:Αυστριακοί θεατρικοί συγγραφείς
Κατηγορία:Αυστριακοί μυθιστοριογράφοι
Κατηγορία:Αυστριακοί σεναριογράφοι
Κατηγορία:Αυστριακοί μεταφραστές