EIDAS

Ο Κανονισμός eIDAS (από τα αρχικά των λέξεων electronic IDentification, Authentication and trust Services – «ηλεκτρονική ταυτοποίηση, αυθεντικοποίηση και υπηρεσίες εμπιστοσύνης») είναι κανονισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης με δηλωμένο σκοπό τη ρύθμιση της «ηλεκτρονικής ταυτοποίησης και των υπηρεσιών εμπιστοσύνης για ηλεκτρονικές συναλλαγές». Εγκρίθηκε το 2014 και οι διατάξεις του τέθηκαν σε ισχύ σταδιακά μεταξύ 2016 και 2018.

Ο Κανονισμός eIDAS τροποποιήθηκε ουσιωδώς με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2024/1183 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Απριλίου 2024. Κύριος σκοπός της τροποποίησης είναι η εισαγωγή ενός προαιρετικού ψηφιακού πορτοφολιού (Ευρωπαϊκή Ψηφιακή Ταυτότητα), το οποίο τα κράτη μέλη οφείλουν να εκδίδουν κατόπιν αιτήματος των πολιτών της ΕΕ.

Περιγραφή
Ο κανονισμός eIDAS εποπτεύει την ηλεκτρονική ταυτοποίηση και τις υπηρεσίες εμπιστοσύνης για ηλεκτρονικές συναλλαγές στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στην εσωτερική αγορά της. Ρυθμίζει τις ηλεκτρονικές υπογραφές, τις ηλεκτρονικές συναλλαγές, τους εμπλεκόμενους φορείς και τις διαδικασίες ενσωμάτωσής τους, προκειμένου να παρέχεται ένας ασφαλής τρόπος στους χρήστες να διεξάγουν επιχειρηματικές δραστηριότητες στο διαδίκτυο, όπως ηλεκτρονικές μεταφορές κεφαλαίων ή συναλλαγές με δημόσιες υπηρεσίες. Τόσο ο υπογράφων όσο και ο αποδέκτης μπορούν να απολαμβάνουν μεγαλύτερη ευκολία και ασφάλεια. Αντί να βασίζονται σε παραδοσιακές μεθόδους, όπως το ταχυδρομείο ή το φαξ, ή να απαιτείται η φυσική παρουσία για την υποβολή εγγράφων σε έντυπη μορφή, μπορούν πλέον να πραγματοποιούν διασυνοριακές συναλλαγές, όπως με την τεχνολογία «1-Click». 

Το eIDAS έχει δημιουργήσει πρότυπα βάσει των οποίων οι ηλεκτρονικές υπογραφές, τα πιστοποιητικά ειδικής πιστοποίησης, οι ηλεκτρονικές σφραγίδες, οι χρονικές σφραγίδες και άλλα αποδεικτικά στοιχεία για μηχανισμούς αυθεντικοποίησης καθιστούν δυνατές τις ηλεκτρονικές συναλλαγές, με την ίδια νομική ισχύ όπως οι συναλλαγές που πραγματοποιούνται σε χαρτί.

Ο κανονισμός τέθηκε σε ισχύ τον Ιούλιο του 2015, με σκοπό τη διευκόλυνση ασφαλών και απρόσκοπτων ηλεκτρονικών συναλλαγών εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα κράτη μέλη υποχρεούνται να αναγνωρίζουν τις ηλεκτρονικές υπογραφές που πληρούν τα πρότυπα του eIDAS.

Ρυθμιζόμενες πτυχές στις ηλεκτρονικές συναλλαγές
Ο Κανονισμός παρέχει το κανονιστικό πλαίσιο για τις ακόλουθες σημαντικές πτυχές που σχετίζονται με τις ηλεκτρονικές συναλλαγές:
Ψηφιακή ταυτότητα: ένα πανευρωπαϊκό πλαίσιο (Ευρωπαϊκό Πορτοφόλι Ψηφιακής Ταυτότητας, European Digital Identity Wallet – EDIW) για την ψηφιακή ταυτοποίηση των πολιτών, με νομική ισχύ. Έχουν οριστεί εννέα αρχές της ευρωπαϊκής ψηφιακής ταυτότητας: επιλογή του χρήστη, ιδιωτικότητα, διαλειτουργικότητα και ασφάλεια, εμπιστοσύνη, ευκολία, συναίνεση και έλεγχος του χρήστη, αναλογικότητα, γνώση του αντισυμβαλλομένου και παγκόσμια κλιμακωσιμότητα.
Προηγμένη ηλεκτρονική υπογραφή (AdES): Μια ηλεκτρονική υπογραφή θεωρείται προηγμένη εάν πληροί ορισμένες προϋποθέσεις:
Παρέχει μοναδικά αναγνωριστικά στοιχεία που τη συνδέουν με τον υπογράφοντα.
Ο υπογράφων έχει τον αποκλειστικό έλεγχο των δεδομένων που χρησιμοποιούνται για τη δημιουργία της ηλεκτρονικής υπογραφής.
Πρέπει να είναι σε θέση να εντοπίζει εάν τα δεδομένα που συνοδεύουν το μήνυμα έχουν αλλοιωθεί μετά την υπογραφή. Εάν τα υπογεγραμμένα δεδομένα έχουν αλλάξει, η υπογραφή χαρακτηρίζεται ως μη έγκυρη.
Υπάρχει πιστοποιητικό ηλεκτρονικής υπογραφής, δηλαδή ηλεκτρονική απόδειξη που επιβεβαιώνει την ταυτότητα του υπογράφοντος και συνδέει τα δεδομένα επικύρωσης της ηλεκτρονικής υπογραφής με το συγκεκριμένο πρόσωπο.
Οι προηγμένες ηλεκτρονικές υπογραφές μπορούν να υλοποιηθούν τεχνικά σύμφωνα με τα πρότυπα XAdES, PAdES, CAdES ή ASiC Baseline Profile (Associated Signature Containers) για ψηφιακές υπογραφές, όπως καθορίζονται από το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Τηλεπικοινωνιακών Προτύπων (ETSI).
Εγκεκριμένη ηλεκτρονική υπογραφή: προηγμένη ηλεκτρονική υπογραφή που δημιουργείται από εγκεκριμένη διάταξη δημιουργίας ηλεκτρονικής υπογραφής και βασίζεται σε εγκεκριμένο πιστοποιητικό ηλεκτρονικής υπογραφής.
Εγκεκριμένο ψηφιακό πιστοποιητικό για ηλεκτρονική υπογραφή: πιστοποιητικό που βεβαιώνει τη γνησιότητα μιας εγκεκριμένης ηλεκτρονικής υπογραφής και έχει εκδοθεί από εγκεκριμένο πάροχο υπηρεσιών εμπιστοσύνης.
Εγκεκριμένο πιστοποιητικό ταυτοποίησης ιστοτόπου: εγκεκριμένο ψηφιακό πιστοποιητικό στο πλαίσιο των υπηρεσιών εμπιστοσύνης που ορίζονται στον Κανονισμό eIDAS.
Υπηρεσία εμπιστοσύνης: ηλεκτρονική υπηρεσία που δημιουργεί, επικυρώνει και επαληθεύει ηλεκτρονικές υπογραφές, χρονοσφραγίδες, σφραγίδες και πιστοποιητικά. Επιπλέον, μια υπηρεσία εμπιστοσύνης μπορεί να παρέχει ταυτοποίηση ιστοτόπων και διατήρηση των δημιουργημένων ηλεκτρονικών υπογραφών, πιστοποιητικών και σφραγίδων. Παρέχεται από πάροχο υπηρεσιών εμπιστοσύνης.
Αξιόπιστοι Κατάλογοι της Ευρωπαϊκής Ένωσης (European Union Trusted Lists - EUTL)

Απαιτήσεις σχεδιασμού
Οι πληροφορίες μιας βάσης δεδομένων πρέπει να συνδέονται με κάποιο είδος αριθμού ταυτοποίησης. Για να πιστοποιηθεί ότι ένα άτομο έχει το δικαίωμα πρόσβασης σε ορισμένες προσωπικές πληροφορίες απαιτούνται διάφορα βήματα.
Η σύνδεση ενός ατόμου με έναν αριθμό, η οποία μπορεί να γίνει μέσω μεθόδων που έχουν αναπτυχθεί σε μία χώρα, όπως τα ψηφιακά πιστοποιητικά.
Η σύνδεση ενός αριθμού με συγκεκριμένες πληροφορίες, η οποία γίνεται μέσα σε βάσεις δεδομένων.
Για το eIDAS είναι απαραίτητο να συνδεθεί ο αριθμός που χρησιμοποιείται από τη χώρα που διαθέτει τις πληροφορίες με τον αριθμό που χρησιμοποιείται από τη χώρα που εκδίδει τα ψηφιακά πιστοποιητικά.
Το eIDAS έχει ως ελάχιστη έννοια ταυτοποίησης το όνομα και την ημερομηνία γέννησης. Ωστόσο, για την πρόσβαση σε δεδομένα αυξημένης ευαισθησίας απαιτείται μηχανισμός πιστοποίησης που να διασφαλίζει ότι οι αριθμοί ταυτότητας οι οποίοι έχουν εκδοθεί από διαφορετικά κράτη αναφέρονται στο ίδιο φυσικό πρόσωπο.Hur skapar du en koppling mellan svenska och utländska eID:n?  [How to connect Swedish and foreign eID?],

Ευρωπαϊκό Αυτοκυρίαρχο Πλαίσιο Ταυτότητας
Το 2019, η Ευρωπαϊκή Ένωση ξεκίνησε τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού Αυτοκυρίαρχου Πλαισίου Ταυτότητας συμβατού με το eIDAS (ESSIF), όμως σε πολλές χώρες οι χρήστες χρειάζεται να είναι πελάτες της Google ή της Apple για να χρησιμοποιήσουν υπηρεσίες eIDAS.

Κατάλογοι Εμπιστοσύνης της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Οι Κατάλογοι Εμπιστοσύνης της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUTL) είναι ένας δημόσιος κατάλογος με περισσότερους από 200 ενεργούς και παλαιούς Παρόχους Υπηρεσιών Εμπιστοσύνης (TSPs), οι οποίοι είναι ειδικά διαπιστευμένοι ώστε να παρέχουν τα υψηλότερα επίπεδα συμμόρφωσης με τον κανονισμό eIDAS της ΕΕ για τις ηλεκτρονικές υπογραφές.

Εξέλιξη και νομικές επιπτώσεις
Ο κανονισμός eIDAS εξελίχθηκε από την οδηγία 1999/93/ΕΚ, η οποία έθετε έναν στόχο που τα κράτη μέλη της ΕΕ αναμενόταν να επιτύχουν όσον αφορά την ηλεκτρονική υπογραφή. Μικρότερες ευρωπαϊκές χώρες ήταν από τις πρώτες που άρχισαν να υιοθετούν ψηφιακές υπογραφές και ψηφιακή ταυτοποίηση· για παράδειγμα, η πρώτη εσθονική ψηφιακή υπογραφή δόθηκε το 2002 και η πρώτη λετονική ψηφιακή υπογραφή το 2006. Η εμπειρία τους χρησιμοποιήθηκε για την ανάπτυξη ενός πλέον πανευρωπαϊκού κανονισμού, ο οποίος κατέστη δεσμευτικός ως νόμος σε ολόκληρη την ΕΕ από την 1η Ιουλίου 2016. Η οδηγία 1999/93/ΕΚ καθιστούσε τα κράτη μέλη της ΕΕ υπεύθυνα για τη δημιουργία νομοθεσίας που θα τους επέτρεπε να επιτύχουν τον στόχο της δημιουργίας ενός συστήματος ηλεκτρονικών υπογραφών εντός της ΕΕ. Η οδηγία επέτρεπε επίσης σε κάθε κράτος μέλος να ερμηνεύει τη νομοθεσία και να επιβάλλει περιορισμούς, γεγονός που εμπόδισε την πραγματική διαλειτουργικότητα και οδήγησε σε έναν κατακερματισμένο χώρο. Σε αντίθεση με την οδηγία του 1999, ο eIDAS διασφαλίζει την αμοιβαία αναγνώριση της ηλεκτρονικής ταυτότητας (eID) για σκοπούς ταυτοποίησης μεταξύ των κρατών μελών, επιτυγχάνοντας έτσι τον στόχο της Ψηφιακής Ενιαίας Αγοράς.

Ο eIDAS παρέχει μια κλιμακωτή προσέγγιση της νομικής αξίας. Απαιτεί να μην μπορεί καμία ηλεκτρονική υπογραφή να στερηθεί νομικού αποτελέσματος ή παραδεκτού ενώπιον δικαστηρίου αποκλειστικά και μόνο επειδή δεν είναι προηγμένη ή αναγνωρισμένη ηλεκτρονική υπογραφή.Άρθρο 25 (1) και ορισμοί στο άρθρο 3 (10) έως 3 (12) Οι αναγνωρισμένες ηλεκτρονικές υπογραφές πρέπει να έχουν το ίδιο νομικό αποτέλεσμα με τις ιδιόχειρες υπογραφές.Άρθρο 25 (2)

Για τις ηλεκτρονικές σφραγίδες (την εκδοχή των υπογραφών για νομικά πρόσωπα), η αποδεικτική αξία αντιμετωπίζεται ρητά, καθώς οι σφραγίδες θα πρέπει να απολαύουν του τεκμηρίου ακεραιότητας και της ορθότητας της προέλευσης των συνημμένων δεδομένων.Άρθρο 35 (2)

Παραπομπές

Κατηγορία:Μέθοδοι πιστοποίησης