Γκραν Τελεσκόπιο Κανάριας

Το Γκραν Τελεσκόπιο Κανάριας (Gran Telescopio Canarias - Μεγάλο Τηλεσκόπιο των Καναρίων, GranTeCan ή GTC) είναι κατοπτρικό τηλεσκόπιο διαμέτρου 10,4 μέτρων που βρίσκεται στο Αστεροσκοπείο Ροκ δε λος Μουτσάτσος στο νησί Λα Πάλμα, στα Κανάρια Νησιά της Ισπανίας. Είναι το μεγαλύτερο οπτικό τηλεσκόπιο μονού κατόπτρου στον κόσμο.

Η κατασκευή του τηλεσκοπίου διήρκεσε επτά χρόνια και κόστισε 130 εκατομμύρια ευρώ.   Η εγκατάστασή του παρεμποδίστηκε από τις καιρικές συνθήκες και τις υλικοτεχνικές δυσκολίες μεταφοράς εξοπλισμού σε μια τόσο απομακρυσμένη τοποθεσία. Το πρώτο φως έλαβε χώρα το 2007.

Το GTC είναι μια συνεργασία αποτελούμενη από διάφορα ιδρύματα από την Ισπανία και το Μεξικό, το Πανεπιστήμιο της Φλόριντα, το Εθνικό Αυτόνομο Πανεπιστήμιο του Μεξικού και το Ινστιτούτο Αστροφυσικής των Καναρίων (IAC). Στον σχεδιασμό της κατασκευής του τηλεσκοπίου, ο οποίος ξεκίνησε το 1987, συμμετείχαν περισσότερα από 1.000 άτομα από 100 εταιρείες. Η κατανομή του χρόνου του τηλεσκοπίου αντικατοπτρίζει τη δομή της χρηματοδότησής του: 90% Ισπανία, 5% Μεξικό και 5% Πανεπιστήμιο της Φλόριντα.

 Ιστορία 
αριστερά|μικρογραφία|Ο θόλος του GTC στο ηλιοβασίλεμα

 Πρώτο φως 
Το GTC ξεκίνησε τις προκαταρκτικές παρατηρήσεις του στις 13 Ιουλίου 2007, χρησιμοποιώντας 12 τμήματα του πρωτεύοντος κατόπτρου του, κατασκευασμένα από υαλοκεραμικό Zerodur από τη γερμανική εταιρεία Schott AG. Αργότερα, ο αριθμός των τμημάτων αυξήθηκε σε συνολικά 36 εξαγωνικά τμήματα που ελέγχονταν πλήρως από ένα σύστημα ελέγχου ενεργών οπτικών, τα οποία συνεργάζονταν ως ανακλαστική μονάδα. Το πρώτο του όργανο ήταν το Οπτικό Σύστημα Απεικόνισης και Ολοκληρωμένης Φασματοσκοπίας Χαμηλής Ανάλυσης (OSIRIS). Οι επιστημονικές παρατηρήσεις ξεκίνησαν τον Μάιο του 2009.

Το Μεγάλο Τηλεσκόπιο Κανάρια άνοιξε επίσημα στις 24 Ιουλίου 2009, εγκαινιασμένο από τον Βασιλιά Χουάν Κάρλος Α΄ της Ισπανίας. Περισσότεροι από 500 αστρονόμοι, κυβερνητικοί αξιωματούχοι και δημοσιογράφοι από την Ευρώπη και την Αμερική παρακολούθησαν την τελετή.

 Επιστημονικά όργανα 
Το GTC φιλοξενεί μια σειρά από προηγμένα εργαλεία, όπως:

 OSIRIS: Οπτικό Σύστημα Απεικόνισης και Ολοκληρωμένης Φασματοσκοπίας Χαμηλής-Μέσης Ανάλυσης. Το OSIRIS της IAC είναι ένας απεικονιστής και φασματογράφος που καλύπτει μήκη κύματος από 0,365 έως 1,05. μm. Έχει οπτικό πεδίο (FOV) 7 × 7 λεπτά τόξου για άμεση απεικόνιση και 8 λεπτά τόξου × 5,2 λεπτά τόξου για φασματοσκοπία χαμηλής ανάλυσης. Για τη φασματοσκοπία, προσφέρει ρυθμιζόμενα φίλτρα.

 EMIR: Espectrógrafo Multiobjeto Infra-Rojo (φασματογράφος πολλαπλών αντικειμένων στο εγγύς υπέρυθρο)

 MEGARA: Ο Multi-Espectrógrafo en GTC de Alta Resolución para Astronomía (πολλαπλός φασματογράφος υψηλής ανάλυσης του GTC για αστρονομία) είναι οπτικός φασματογράφος ολοκληρωμένου πεδίου και πολλαπλών αντικειμένων που καλύπτει το ορατό φως και το εύρος μήκους κύματος στο εγγύς υπέρυθρο μεταξύ 0,365 και 1 μm με φασματική ανάλυση στην περιοχή R=6000–20000. Ο MEGARA IFU προσφέρει ένα συνεχές οπτικό πεδίο 12,5 x 11,3 δευτερολέπτων της μοίρας, ενώ η λειτουργία φασματοσκοπίας πολλαπλών αντικειμένων επιτρέπει την ταυτόχρονη παρατήρηση 92 αντικειμένων σε ένα οπτικό πεδίο 3,5 arcmin x 3,5 arcmin μέσω ίσου αριθμού ρομποτικών τοποθετητών.

 HiPERCAM : Οπτική κάμερα υψηλής ταχύτητας

 CanariCam: έχει σχεδιαστεί ως συσκευή απεικόνισης περιορισμένο από την περίθλαση. Είναι βελτιστοποιημένη ως συσκευή απεικόνισης και, παρόλο που προσέφερε μια σειρά από άλλες λειτουργίες παρατήρησης, αυτές δεν επηρέασαν την ικανότητα απεικόνισης. Η CanariCam λειτούργησε στο θερμικό υπέρυθρο μεταξύ περίπου 7,5 και 25 μm. Στο άκρο του μικρού μήκους κύματος, η αποκοπή καθορίστηκε από την ατμόσφαιρα - συγκεκριμένα από την ατμοσφαιρική τύρβη. Στο άκρο του μεγάλου μήκους κύματος, η αποκοπή καθορίστηκε από τον ανιχνευτή. Αυτός χάνει ευαισθησία πέρα από περίπου τα 24 μm, αν και η αποκοπή για τους μεμονωμένους ανιχνευτές διέφερε σημαντικά.  Η CanariCam χρησιμοποιούσε ένα σύστημα βαθιάς ψύξης κλειστού κύκλου δύο σταδίων για να ψύξει τα ψυχρά οπτικά και το εσωτερικό του κρυοστάτη στους περίπου   και το ίδιο τον ανιχνευτή στους περίπου  , η θερμοκρασία στην οποία ο ανιχνευτής λειτούργησε πιο αποτελεσματικά. Η CanariCam τέθηκε εκτός λειτουργίας τον Φεβρουάριο 2021.

 Δείτε επίσης 
 Αστεροσκοπείο Κεκ - το προηγούμενο μεγαλύτερο τηλεσκόπιο στον κόσμο

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Οπτικά τηλεσκόπια
Κατηγορία:Κανάριες νήσοι
Κατηγορία:Αστεροσκοπεία στην Ισπανία