Μαρία Καλαποθάκη

Η Μαρία Καλαποθάκη (, 1859-1941) ήταν Ελληνίδα ιατρός, ελληνικής-αμερικανικής καταγωγής. Ήταν η πρώτη γυναίκα ιατρός στην σύγχρονη Ελλάδα. Ήταν πρωτοπόρος στην ιατρική εκπαίδευση των γυναικών στην Ελλάδα κατά το τέλος του 19ου αιώνα, μαζί με την Αγγελική Παναγιωτάτου. Ήταν μέλος της Ένωσης των Ελληνίδων, μαζί με την Καλλιρρόη Παρρέν. Ίδρυσε κλινική για γυναίκες και παιδιά και εκπαίδευσε νοσηλεύτριες. Η Καλαποθάκη συμμετείχε στο πρώτο Πανελλήνιο Ιατρικό Συνέδριο και έκανε εκστρατεία για την καταπολέμηση της φυματίωσης. Επίσης, ήταν γραμματέας του Διεθνούς Συμβουλίου Γυναικών στην Ελλάδα από το 1906-1909. Δυστυχώς, οι γυναίκες δεν είχαν την άδεια να διδάσκουν ιατρική στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Η Αγγελική Παναγιωτάτου αντιμετώπισε σκληρή κριτική από τους άνδρες το 1908, όταν προσπάθησε να δώσει διάλεξη στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Η Καλαποθάκη αποφάσισε να διδάξει υγιεινή στο Αρσάκειο γυμνάσιο θηλέων. Οι γυναίκες δεν μπορούσαν να ψηφίσουν στην Ελλάδα μέχρι το 1956.

Η Καλαποθάκη γεννήθηκε στην Αθήνα. Η μητέρα της ήταν η Αμερικανίδα Μάρθα Χούπερ Μπλάκλερ Καλαποθάκη και ο πατέρας της ο Έλληνας χειρουργός Μιχαήλ Καλαποθάκης. Πήγε σε σχολείο στις Ηνωμένες Πολιτείες και ιατρική σχολή στο Παρίσι, στη Σορβόννη, για οκτώ χρόνια. Όταν επέστρεψε στην Ελλάδα ήταν η πρώτη γυναίκα ιατρός στη χώρα. Η Αγγελική Παναγιωτάτου ήταν η πρώτη γυναίκα που αποφοίτησε από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, περίπου την ίδια περίοδο. Η Καλαποθάκη πολέμησε για τα δικαιώματα των γυναικών σε όλη της τη ζωή. Συμμετείχε στη βοήθεια αμέτρητων προσφύγων πολέμου κατά τη διάρκεια των διαφόρων εξεγέρσεων που περιλάμβαναν την Ελλάδα. Πέθανε φτωχή το 1941, επειδή ξόδεψε τα χρήματά της βοηθώντας τους ασθενείς.

 Βιογραφία 
Η Μαρία γεννήθηκε στην Αθήνα. Ήταν κόρη της Αμερικανίδας ιεραποστόλου Μάρθα Χούπερ Μπλάκλερ Καλαποθάκη και του Έλληνα χειρουργού Μιχαήλ Ν. Καλαποθάκη. Η μητέρα της ήταν Προτεσταντική ιεραπόστολος από τη Μασαχουσέτη. Ο πατέρας της Μαρίας ήταν από την Αρεόπολη Λακωνίας. Από μικρή ηλικία, ο πατέρας της παρακολουθούσε μερικές από τις διαλέξεις του Ιωνά Κινγκ. Ήταν μέλη της Ευαγγελικής Εκκλησίας. Ο πατέρας της ήταν στρατιωτικός χειρουργός και μελέτησε θεολογία στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια στη Νέα Υόρκη. Η οικογένεια ζούσε αρχικά στην Ελλάδα. Βοήθησαν τον Σάμιουελ Γκρίντλεϊ Χάου όταν ήρθε στην Ελλάδα για να βοηθήσει τους Κρητικούς πρόσφυγες στη δεκαετία του 1860. Η Μαρία ήταν περίπου 12 ετών όταν πέθανε η μητέρα της το 1871. Ο πατέρας της ξαναπαντρεύτηκε μια γυναίκα με το όνομα Μάργκαρετ Κάιλ στις 31 Ιανουαρίου 1877, όπου έγινε η μητριά της Μαρίας. Ο πατέρας της Μαρίας, Μιχαήλ, έπαιξε σημαντικό ρόλο στην Ευαγγελική Εκκλησία στην Αθήνα, μέχρι το θάνατό του το 1911. Η Μαρία είχε δύο αδέρφια, τον Δημήτριο Καλαποθάκη, ο οποίος ήταν πρεσβύτερος της Ευαγγελικής Εκκλησίας και δημοσιογράφος, και τη Δάφνη Καλαποθάκη, η οποία ήταν πρωτοπόρος αρχαιολόγος.

Η Μαρία αποφοίτησε από ελληνικό λύκειο και στη συνέχεια επέστρεψε στις Ηνωμένες Πολιτείες και πήγε στο Χάρβαρντ Άνεξ (τώρα Κολλέγιο Ράντκλιφ), όπου πήρε το πτυχίο της. Λόγω της επιθυμίας της να βοηθήσει τους ανθρώπους και της εμπειρίας της να βοηθάει τον πατέρα της στην ιατρική, η Μαρία ήθελε να γίνει ιατρός. Συνέχισε τις σπουδές της στη Ιατρική στο Πανεπιστήμιο Σορμπόν του Παρισιού για οκτώ χρόνια, από το 1886-1894. Έλαβε ίσα δικαιώματα στο Πανεπιστήμιο και τα τοπικά νοσοκομεία, ένα θέμα που ήταν ξένο στην Ελλάδα. Η Μαρία δούλευε με μερικούς από τους πιο έξυπνους χειρουργούς στο Παρίσι. Η διδακτορική της διατριβή αφορούσε τις χρόνια γαστρεντερικές δυσλειτουργίες των βρεφών, ενώ είχε επίσης ενδιαφέρον για τη χειρουργική και τη γυναικολογία. Η έρευνά της βασίστηκε στην ανάπτυξη των γαστρικών αδένων σε έμβρυα από τον έκτο μήνα μέχρι τη γέννηση. Η Μαρία επέστρεψε στην Αθήνα το 1894, πέρασε τις προφορικές και γραπτές εξετάσεις που παρέχονταν από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, για να αποκτήσει ιατρική άδεια.

Η Δρ. Καλαπόθακη ειδικεύτηκε στη γενική ιατρική και ήταν η πρώτη γυναίκα ιατρός στην Ελλάδα. Μπήκε στο οργανισμό της Ένωσης των Ελληνίδων. Ήταν μια φιλανθρωπική οργάνωση που ιδρύθηκε από την Ελληνίδα φεμινίστρια και ακτιβίστρια για τα δικαιώματα των γυναικών, Καλλιρρόη Παρρέν. Η Βασίλισσα Όλγα των Ελλήνων ίδρυσε το Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών «Ο Ευαγγελισμός» περίπου την ίδια περίοδο. Επειδή η Ελλάδα είχε εμπλακεί στον Ελληνοτουρκικό Πόλεμο του 1897, το νοσοκομείο ανακοίνωσε ότι χρειάζονταν εθελόντριες νοσηλεύτριες. Η Μαρία προσφέρθηκε να εκπαιδεύσει τις εθελόντριες νοσηλεύτριες, με τη βοήθεια τεσσάρων φοιτητών ιατρικής. Παρέδιδαν εντατική εκπαίδευση και καθημερινά μαθήματα υψηλού επιπέδου για την εποχή. Η Μαρία έγραψε ένα γράμμα στη Φλόρενς Νάιτινγκεϊλ το 1896, λέγοντάς της για την επιτυχία της στην εκπαίδευση των νοσηλευτριών. Η Μαρία είχε στενή σχέση μαζί της από το χρόνο που πέρασε στο Παρίσι. Της ζήτησε επίσης να γίνει επίτιμο μέλος μιας επιτροπής για να ξεκινήσει μια σχολή νοσηλευτικής. Η Μαρία έλαβε τον Αργυρού Σταυρό του Τάγματος του Σωτήρος το 1899, σε αναγνώριση της ανιδιοτελής της δουλειάς. 

Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, η οργάνωση Ένωση των Ελληνίδων χώρισε τις δραστηριότητές της σε δύο τμήματα: υγιεινής και νοσηλευτικής. Η Μαρία διορίστηκε πρόεδρος και ίδρυσε μια κλινική για γυναίκες και παιδιά. Η κλινική εκπαίδευε νοσηλεύτριες και εξειδικεύτηκε στην πρόληψη της φυματίωσης και της δημόσιας υγείας. Ο Γεώργιος Κορομηλάς, επικεφαλής της Ιατρικής Σχολής Αθηνών, εισήγαγε μια ειδική μέθοδο για τη θεραπεία της φυματίωσης με την εισπνοή του θειϊκού άνθρακα. Δυστυχώς, οι συνάδελφοί του στο πανεπιστήμιο διαφωνούσαν με τη μέθοδο λόγω των πιθανών παρενέργειών της. Η Μαρία υποστήριξε την έρευνά του και επέτρεψε στον ιατρό να διεξάγει κλινικές δοκιμές στην κλινική για δύο χρόνια και τα αποτελέσματα ήταν ενθαρρυντικά. Το 1901, η Μαρία συμμετείχε στο πρώτο Πανελλήνιο Ιατρικό Συνέδριο. Έκανε εκστρατεία για την καταπολέμηση της φυματίωσης.

Υπηρέτησε ως καθηγήτρια υγιεινής στο Αρσάκειο γυμνάσιο θηλέων και ήταν γραμματέας του Διεθνούς Συμβουλίου Γυναικών στην Ελλάδα το 1906-1909. Φρόντιζε επίσης τους τραυματίες κατά τη διάρκεια του Α΄ Βαλκανικού Πολέμου. Η Μαρία δημοσίευσε το 1912 ένα εγχειρίδιο με τίτλο «Πληροφορίες για την Εκπαίδευση Υγιεινής στα Σχολεία» και ίδρυσε το μηνιαίο περιοδικό «Υγεία». Βοήθησε τα θύματα πολέμου στην Ήπειρο κατά τη διάρκεια των Βαλκανικών Πολέμων, λειτουργώντας ορεινά νοσοκομεία. Η Μαρία έκανε μια άλλη σημαντική συνεισφορά στην ανθρωπότητα κατά τη διάρκεια της Καταστροφής της Σμύρνης, όπου το 1922 βοήθησε χιλιάδες Έλληνες πρόσφυγες, δημιουργώντας ένα μικρό νοσοκομείο στο Πειραιά για τη βοήθειά τους. Πέθανε φτωχή το 1941, επειδή ξόδεψε τα προσωπικά της χρήματα βοηθώντας φτωχούς ασθενείς.

 Παραπομπές 

 Βιβλιογραφία 









Κατηγορία:Έλληνες ιατροί
Κατηγορία:Έλληνες ιατροί του 19ου αιώνα
Κατηγορία:Απόφοιτοι του Πανεπιστημίου Παρί-Σορμπόν
Κατηγορία:Αποδέκτες του Τάγματος του Σωτήρος
Κατηγορία:Ενταφιασμοί στο Πρώτο Νεκροταφείο Αθηνών