Αλ-Μουαζάμ Τουρανσάχ

Ο Tουρανσάχ, επίσης Tουράν Σαχ, αραβ.: توران شاه, (απεβ. 2 Μαΐου 1250), (πλήρες όνομα: αλ-Μαλίκ αλ-Μουαζάμ Γκαγιάθ αλ-Ντιν Τουρανσάχ ήταν ηγεμόνας, αραβ.: الملك المعظم غياث الدين توران شاه ήταν σουλτάνος τής Αιγύπτου, γιος τού σουλτάνου Ας-Σαλίχ Αγιούμπ. Μέλος τής δυναστείας των Αγιουβιδών, έγινε σουλτάνος τής Αιγύπτου και εμίρης τής Δαμασκού, για ένα σύντομο χρονικό διάστημα, το 1249–50.

 Η κατάσταση της εποχής 
Ο πατέρας του δεν εμπιστευόταν τον Τουρανσάχ, ο οποίος τον έστειλε στο Χασάνκεϊφ για να τον κρατήσει μακριά από την αιγυπτιακή πολιτική.  Έμαθε για το τέλος τού πατέρα του από τον Φαρίς αντ-Ντιν Ακτάι, διοικητή των Μπαχρί Μαμελούκων τού πατέρα του, ο οποίος είχε σταλεί από την Αίγυπτο για να τον φέρει πίσω, και να συνεχίσει τον πόλεμο εναντίον τού Λουδοβίκου Θ΄ τής Γαλλίας και τής Ζ΄ Σταυροφορίας. Ο Ακτάι έφτασε στο Χασάνκεϊφ στις αρχές τού Ραμαζανιού το 647 Έ.Ε. (Δεκέμβριος 1249) και λίγες ημέρες αργότερα, 11 Ραμαζανιού (18 Δεκεμβρίου) ο Τουρανσάχ και περίπου 50 σύντροφοί του ξεκίνησαν για την Αίγυπτο.  Η ομάδα ακολούθησε μία κυκλική διαδρομή, για να αποφύγει την αναχαίτιση από εχθρικούς Αγιουβίδες αντιπάλους, και στις 28 Ραμαζανιού 647 Έ.Ε. (4 Ιανουαρίου 1250) έφθασαν στο χωριό Κουσάιρ, κοντά στη Δαμασκό, κάνοντας την τελετουργική τους είσοδο την επόμενη ημέρα, όταν ο Τουρανσάχ ανακηρύχθηκε επίσημα σουλτάνος. 

 Η διακυβέρνησή του 
Ο Τουρανσάχ παρέμεινε στη Δαμασκό για τρεις εβδομάδες, διανέμοντας τεράστια χρηματικά ποσά, για να εξασφαλίσει την πίστη των στρατευμάτων και των προυχόντων τής πόλης. Στη συνέχεια, ξεκίνησε για την Αίγυπτο και έφτασε στη Μανσούρα με μόνο μία μικρή συνοδεία στις 19 Δουλ Κάαντα (23 Φεβρουαρίου). Αγνοώντας τη γραπτή συμβουλή τού πατέρα του να τιμήσει και να βασιστεί στους Μπαχρί Μαμελούκους, άρχισε γρήγορα να διορίζει τους δικούς του (Μουαζαμί) Μαμελούκους σε βασικές θέσεις.  Προώθησε επίσης πολλούς μαύρους σκλάβους σε εξέχουσες θέσεις. Ένας μαύρος ευνούχος έγινε ustadar (αφεντικό τού βασιλικού οίκου), ενώ ένας άλλος έγινε εμίρης jandar (αφεντικό τής βασιλικής φρουράς). Irwin, Robert, The Middle East in the Middle Ages: The Early Mamluk Sultanate, 1250-1382, p.21. Και οι δύο αυτές προσεγγίσεις αποξένωσαν τους ισχυρούς Μπαχρί Μαμελούκους.

Η αφήγηση που δίνουν οι ιστορικοί, που έγραψαν για τον Τουρανσάχ κατά την περίοδο των Μαμελούκων, δεν μπορεί απαραίτητα να θεωρηθεί αξιόπιστη, αλλά σύμφωνα με αυτούς, ήταν ανισόρροπος, χαμηλής νοημοσύνης, και είχε νευρικό σπασμό.  Σε μία περίπτωση, πήγε να κόψει τις κορυφές από κεριά, φωνάζοντας «έτσι θα αντιμετωπίσω τους Μαμελούκους Μπαχρί!» 

Ο Τουρανσάχ ηγήθηκε των αιγυπτιακών δυνάμεων στη μάχη τού Φαρισκούρ το 1250, την τελευταία μάχη τής Ζ΄ Σταυροφορίας. Εδώ οι Σταυροφόροι ηττήθηκαν ολοκληρωτικά, και ο Λουδοβίκος Θ΄ τής Γαλλίας αιχμαλωτίστηκε.

Τελικά, οι Μπαχρί τον είχαν βαρεθεί. Είχαν προσβληθεί από τη συμπεριφορά τού Τουρανσάχ απέναντί τους, και, πιθανώς, πίστευαν ότι μόλις ανακτούσε τη Δαμιέτη από τους Σταυροφόρους, θα στρεφόταν εναντίον τους. Μία φατρία τους, με επικεφαλής τον Μπαϊμπάρς, αποφάσισε να τον σκοτώσει, και η δολοφονία του περιγράφηκε με ιδιαίτερη λεπτομέρεια από τον σταυροφόρο ιστορικό Ζαν ντε Ζουανβίλ. 

 Δολοφονία από τους Μαμελούκους 
Στις 28 Μουχαρέμ 648 Έ.Ε. (2 Μαΐου 1250), ο Τουρανσάχ παρέθεσε ένα μεγάλο συμπόσιο. Στο τέλος τού γλεντιού, ο Μπαϊμπάρς και μία ομάδα Μαμελούκων στρατιωτών όρμησαν μέσα, και προσπάθησαν να τον σκοτώσουν. Ο Τουρανσάχ τραυματίστηκε, καθώς προφανώς ένα χτύπημα από σπαθί τού είχε κόψει το χέρι. Τραυματισμένος, κατάφερε να διαφύγει σε έναν πύργο δίπλα στον ποταμό Νείλο. Οι Μαμελούκοι τον καταδίωξαν, και έβαλαν φωτιά στον πύργο. Αναγκάστηκε να πέσει κάτω από τις φλόγες, και προσπάθησε να τρέξει προς το ποτάμι, αλλά χτυπήθηκε στα πλευρά από ένα δόρυ. Διέφυγε στο ποτάμι, σέρνοντας το δόρυ. Οι διώκτες του στάθηκαν στις όχθες και τον πυροβόλησαν με βέλη, ενώ εκείνος παρακαλούσε για τη ζωή του, προσφέροντας να παραιτηθεί. Μη μπορώντας να τον σκοτώσει από την ακτή, ο ίδιος ο Μπαϊμπάρς βγήκε στο νερό και σκότωσε τον σουλτάνο. Λέγεται ότι ο Φαρίς αντ-Ντιν Ακτάι τού έκοψε την καρδιά και την πήγε στον αιχμάλωτο Λουδοβίκο Θ΄, ελπίζοντας να λάβει αμοιβή, την οποία δεν έλαβε.  Σύμφωνα με ορισμένες αναφορές, στην πραγματικότητα ο Ακτάι, και όχι ο Μπαϊμπάρς ήταν αυτός που τον δολοφόνησε. 

 Υστεροφημία 
Ο πατέρας του Τουρανσάχ, Ας-Σάλιχ Αγιούμπ, ήταν ο τελευταίος τής δυναστείας που άσκησε αποτελεσματική διακυβέρνηση στην Αίγυπτο, και ηγεμονία στις άλλες Αγιουβιδικές επικράτειες. Ο Τουρανσάχ ήταν ο τελευταίος στον κύρια κλάδο των Αγιουβιδών που κυβέρνησε στην Αίγυπτο, με εξαίρεση τον εξάχρονο Αλ Ασράφ Μουσά, ο οποίος εγκαταστάθηκε για λίγο ως ονομαστικός σουλτάνος από τον Μπαχρί Μαμελούκο Αϊμπάκ, σε μία προσπάθεια να προσδώσει μία επίφαση Αγιουβιδικής νομιμότητας στην Μαμελουκική διακυβέρνηση στην Αίγυπτο, σε μία εποχή που οι Σύριοι Αγιουβίδες απειλούσαν να εισβάλουν. 

 Δείτε επίσης 
 Κατάλογος ηγεμόνων της Αιγύπτου
 Κατάλογος Αγιουβιδών ηγεμόνων

 Σημειώσεις 

 Βιβλιογραφία 


Κατηγορία:Αγιουβίδες