Ναυμαχία των Στενών

Η Ναυμαχία των Στενών (αραβ.: waqʿat al-majāz) διεξήχθη στις αρχές τού 965 μεταξύ των στόλων τής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και τού Χαλιφάτου των Φατιμιδών στα Στενά τής Μεσσήνης. Οδήγησε σε μία σημαντική νίκη των Φατιμιδών, και στην τελική αποτυχία τής προσπάθειας τού Αυτοκράτορα Νικηφόρου Β΄ Φωκά να ανακτήσει τη Σικελία από τούς Φατιμίδες.

 Η εποχή 
Η πτώση τής Ταορμίνας στους Αγλαβίδες το 902, σηματοδότησε το ουσιαστικό τέλος τής μουσουλμανικής κατάκτησης τής Σικελίας, αλλά οι Ρωμαίοι διατήρησαν μερικά φυλάκια στο νησί, και η ίδια η Ταορμίνα απέρριψε τον μουσουλμανικό έλεγχο λίγο αργότερα.  Το 909 οι Φατιμίδες ανέλαβαν την μητροπολιτική επαρχία των Αγλαβιδών, Ιφρικία, και μαζί της τη Σικελία. Οι Φατιμίδες (και μετά τη δεκαετία τού 950 οι Καλβίδες, κληρονομικοί κυβερνήτες τής Σικελίας) συνέχισαν την παράδοση τού τζιχάντ, τόσο εναντίον των εναπομεινάντων χριστιανικών οχυρών στα βορειοανατολικά τής Σικελίας, όσο και πιο εμφανώς, εναντίον των Ρωμαϊκών κτήσεων στη νότια Ιταλία, με προσωρινές ανακωχές.  

Μετά την ανακατάληψη τής Κρήτης από τούς Ρωμαίους το 960–961 -όπου οι Φατιμίδες, περιορισμένοι από μία εκεχειρία με την Αυτοκρατορία και τις αποστάσεις πού εμπλέκονταν, δεν ήταν σε θέση, ή δεν ήταν πρόθυμοι να παρέμβουν - οι Φατιμίδες έστρεψαν την προσοχή τους στη Σικελία, όπου αποφάσισαν να μειώσουν τα εναπομείναντα Ρωμαϊκά φυλάκια: την Ταορμίνα, τα φρούρια στην Κοιλάδα Ντεμόνε και την Κοιλάδα ντι Νότο, και τη Ρομέτα. Η Ταορμίνα έπεσε στον κυβερνήτη Αχμάντ ιμπν αλ-Χασάν αλ-Καλμπί τα Χριστούγεννα τού 962, μετά από περισσότερους από εννέα μήνες πολιορκίας, και τον επόμενο χρόνο ο εξάδελφός του, αλ-Χασάν ιμπν Αμμάρ αλ-Καλμπί, πολιόρκησε τη Ρομέτα. Η φρουρά τής τελευταίας έστειλε για βοήθεια στον Αυτοκράτορα Νικηφόρο Β' Φωκά, ο οποίος προετοίμασε μία μεγάλη εκστρατεία, με επικεφαλής τον πατρίκιο Νικήτα Αβαλάντη και τον ανιψιό του, Μανουήλ Φωκά.  

 Η μάχη των Στενών 
Η Ρωμαϊκή δύναμη αποβιβάστηκε τον Οκτώβριο τού 964, και κατέλαβε γρήγορα τη Μεσσήνη και άλλα φρούρια στην Κοιλάδα Ντεμόνε, αλλά η προσπάθειά της να ανακουφίσει τη Ρομέττα ηττήθηκε αποφασιστικά, με τον Μανουήλ Φωκά να είναι ανάμεσα στους νεκρούς. Χωρίς ελπίδα ανακούφισης, η Ρομέττα έπεσε την άνοιξη τού 965.   

Μετά την ήττα τους μπροστά στη Ρομέτα, οι υπόλοιπες Ρωμαϊκές δυνάμεις αναγκάστηκαν να υποχωρήσουν στη Μεσσήνη. Ο Νικήτας με τον Ρωμαϊκό Στόλο προσπάθησε να διασχίσει τα Στενά τής Μεσσήνης από την ιταλική ηπειρωτική χώρα, αλλά αναχαιτίστηκε από τον στόλο των Φατιμιδών υπό τον Αχμάντ αλ-Καλμπί. Στη μάχη που ακολούθησε, γνωστή στις αραβικές πηγές (Ιμπν αλ-Αθίρ, αλ-Μακριζί, Αμπούλ-Φιντά) ως η «Μάχη των Στενών» (waq'at al-majāz), ο Φατιμίδης κυβερνήτης χρησιμοποίησε δύτες εξοπλισμένους για να επιτεθούν στα Ρωμαϊκά πλοία: στην περιγραφή τού Χάιντς Χαλμ, «βουτούσαν από το δικό τους πλοίο και κολυμπούσαν προς το εχθρικό πλοίο. Έδεναν σχοινιά στο πηδάλιο του, κατά μήκος των σχοινιών έδεναν πήλινα δοχεία που περιείχαν ελληνική φωτιά. Αυτά στη συνέχεια αναγκάζονταν να γλιστρήσουν προς το εχθρικό πλοίο, και να θρυμματιστούν στον πρυμναίο στύλο». Αυτή η τακτική κατάφερε να καταστρέψει πολλά Ρωμαϊκά πλοία, και η μάχη έληξε με μία σημαντική νίκη των Φατιμιδών. Σύμφωνα με τούς Άραβες ιστορικούς, συνελήφθησαν 1000 αιχμάλωτοι, συμπεριλαμβανομένου τού Ρωμαίου ναυάρχου Νικήτα με πολλούς από τούς αξιωματικούς του, καθώς και ένα βαρύ ινδικό σπαθί που έφερε μία επιγραφή, η οποία έδειχνε ότι κάποτε ανήκε στον Μωάμεθ.   

 Οι συνέπειες 
Αυτή η ήττα οδήγησε τούς Ρωμαίους να ζητήσουν για άλλη μία φορά ανακωχή το 966/7, με αποτέλεσμα μία συνθήκη ειρήνης, που άφησε τη Σικελία στα χέρια των Φατιμιδών, και ανανέωσε την υποχρέωση των Ρωμαίων να πληρώνουν φόρο υποτέλειας σε αντάλλαγμα για την παύση των επιδρομών στην Καλαβρία. Και οι δύο δυνάμεις ήταν πρόθυμες να συμφωνήσουν, καθώς και οι δύο ήταν κατειλημμένες αλλού: ο Φωκάς με τούς πολέμους του εναντίον των Χαμδανιδών και την κατάκτηση τής Κιλικίας, και οι Φατιμίδες με την προγραμματισμένη εισβολή τους στην Αίγυπτο.   Ο χαλίφης αλ-Μουίζ λι-Ντιν Αλάχ επανοχύρωσε αρκετές πόλεις στη Σικελία κατά τη διάρκεια αυτής τής περιόδου, έκτισε τζαμιά τής Παρασκευής, και εγκατέστησε Μουσουλμάνους σε πόλεις που μέχρι τότε κυριαρχούνταν από Χριστιανούς στην Κοιλάδα των Δεμόνε. Η Ταορμίνα, ωστόσο, ισοπεδώθηκε, ίσως ως μέρος των όρων τής συνθήκης ειρήνης, και δεν επανακατοικήθηκε μέχρι το 976.  

Στο πλαίσιο τής συνθήκης ειρήνης, οι Ρωμαίοι αιχμάλωτοι, συμπεριλαμβανομένου τού Νικήτα, λυτρώθηκαν από την Αυτοκρατορία. Ο Νικήτας είχε περάσει την αιχμαλωσία του στην Ιφρικίγια αντιγράφοντας τις ομιλίες τού Βασιλείου τής Καισάρειας και τού Γρηγορίου τού Ναζιανζινού σε ένα εξαιρετικό καλλιγραφικό χειρόγραφο, το οποίο μετά την απελευθέρωσή του δώρισε σε ένα μοναστήρι, και το οποίο βρίσκεται τώρα στην Εθνική Βιβλιοθήκη τής Γαλλίας στο Παρίσι (Parisini gr. 947).  

 Αναφορές 

 Πηγές 




Κατηγορία:Δεκαετία 960 στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία
Κατηγορία:Ναυμαχίες της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας
Κατηγορία:Συγκρούσεις της δεκαετίας 960
Κατηγορία:965