Αλ-Μουαγιάντ

Ο Ιμπραχίμ ιμπν Τζαφάρ αλ-Μουταβακίλ, αραβ. ابراهيم بن جعفر المتوكل (απεβ. το 866), πιο γνωστός από το τιμητικό όνομα (laqab) αλ-Μουαγιάντ (αραβ.:  ), ήταν Αββασίδης πρίγκιπας, 3ος γιος τού Αββασίδη χαλίφη αλ-Μουταβακίλ. Διετέλεσε κυβερνήτης τής Συρίας από το 850 έως το 861, και επίσης για ένα διάστημα τρίτος στη σειρά διαδοχής τού Αββασιδικού θρόνου.

Ο αλ-Μουαγιάντ ήταν αδελφός τού αλ-Μουντασίρ και τού αλ-Μουτάζ, οι οποίοι τελικά έγιναν και οι δύο χαλίφες.

 Ο βίος του 
Ο λ-Μουαγιάντ ήταν γιος τού Aλ-Μουταβακίλ και τής παλλακίδας του, Ουμ Ισάκ, μίας παλλακίδας από την Ανδουλασία. 

Ο πατέρας του, χαλίφης αλ-Μουταβακίλ, είχε δημιουργήσει ένα σχέδιο διαδοχής, που θα επέτρεπε στους γιους του να κληρονομήσουν το χαλιφάτο μετά το τέλος του. Θα τον διαδεχόταν πρώτα ο μεγαλύτερος γιος του, αλ-Μουντασίρ, στη συνέχεια ο αλ-Μουτάζ και τρίτος ο αλ-Μουαγιάντ. 

Το 849, ο αλ-Μουταβακίλ κανόνισε τη διαδοχή του, διορίζοντας τρεις από τούς γιους του ως κληρονόμους, και αναθέτοντάς τους τη διακυβέρνηση και τα έσοδα των επαρχιών τής αυτοκρατορίας: ο μεγαλύτερος, ο αλ-Μουντασίρ, ονομάστηκε πρώτος κληρονόμος και έλαβε τη θέση τού κυβερνήτη τής Αιγύπτου, τής Τζαζίρα, και τα έσοδα από τα ενοίκια στην πρωτεύουσα, Σαμάρα. Ο αλ-Μουτάζ ανέλαβε την επίβλεψη των κτήσεων τού κυβερνήτη στο Χορασάν, και ο αλ-Μουαγιάντ τοποθετήθηκε υπεύθυνος για τη Συρία. 

Ο αλ-Μουταβακίλ φαινόταν να ευνοεί τον αλ-Μουντασίρ. Ωστόσο, αυτό φάνηκε να αλλάζει, και ο αλ-Μουντασίρ φοβόταν, ότι ο πατέρας του επρόκειτο να κινηθεί εναντίον του. Με την έμμεση υποστήριξη τής τουρκικής φατρίας τού στρατού, σχεδίασε τη δολοφονία τού αλ-Μουταβακίλ, η οποία πραγματοποιήθηκε από έναν Τούρκο στρατιώτη στις 11 Δεκεμβρίου 861.

Τα τουρκικά συντάγματα στη συνέχεια έπεισαν τον αλ-Μουντασίρ να απομακρύνει τούς αδελφούς του από τη διαδοχή, φοβούμενοι εκδίκηση για τη δολοφονία τού πατέρα τους. Στη θέση τους, επρόκειτο να διορίσει τον γιο του ως διάδοχο. Στις 27 Απριλίου 862 και οι δύο αδελφοί, ο αλ-Μουαγιάντ και ο αλ-Μουτάζ, υπέγραψαν δήλωση παραίτησης. Κατά τη διάρκεια τής σύντομης βασιλείας τού αλ-Μουντασίρ (861–862), οι Τούρκοι τον έπεισαν να απομακρύνει τον αλ-Μουτάζ και τον αλ-Μουαγιάντ από τη διαδοχή. Όταν ο αλ-Μουντασίρ απεβίωσε από άγνωστα αίτια, οι Τούρκοι αξιωματικοί συγκεντρώθηκαν, και αποφάσισαν να τοποθετήσουν στον θρόνο τον εξάδελφο τού αποβιώσαντος χαλίφη, αλ-Μουσταΐν (ανιψιό τού αλ-Μουταβακκίλ). 

Ο νέος χαλίφης βρέθηκε σχεδόν αμέσως αντιμέτωπος με μία μεγάλη εξέγερση στη Σαμάρα υπέρ τού αποστερημένου αλ-Μουτάζ. Οι εξεγερμένοι κατεστάλησαν από τον στρατό, αλλά οι απώλειες και από τις δύο πλευρές ήταν βαριές. Ο αλ-Μουσταΐν, ανησυχώντας ότι ο αλ-Μουτάζ ή ο αλ-Μουαγιάντ θα μπορούσαν να προωθήσουν τις διεκδικήσεις τους στο χαλιφάτο, προσπάθησε αρχικά να τους εξαγοράσει, και στη συνέχεια τούς έριξε στη φυλακή. 

Το 866 ο αλ-Μουσταΐν εκθρονίστηκε, και ο αλ-Μουτάζ ανέλαβε την εξουσία. Αμέσως μόλις έγινε ο νέος χαλίφης, ο αλ-Μουτάζ διέταξε την εκτέλεση τού πρώην χαλίφη αλ-Μουσταΐν. Ο τουρκικός στρατός, μετά από μία συμπλοκή με τα στρατεύματα των Μαγκαρίμπα, έστρεψε τώρα την υποστήριξή του στον αλ-Μουαγιάντ. Εξοργισμένος από αυτή την κατάσταση, ο ζηλόφθων χαλίφης φυλάκισε τον αδελφό του, αλ-Μουαγιάντ, που ήταν ο επόμενος κληρονόμος τού θρόνου, μαζί με έναν άλλο αδελφό, τον Αμπού Αχμάντ, ο οποίος είχε οδηγήσει γενναία τα στρατεύματα στον τελευταίο αγώνα στο πλευρό του.

Οι Τούρκοι επιχείρησαν την απελευθέρωσή του, αλλά ο αλ-Μουτάζ, πιο ανήσυχος, αποφάσισε να τον θυσιάσει. Τον έπνιξαν με ένα χνουδάτο ένδυμα (ή, όπως λένε άλλοι, τον πάγωσαν σε ένα στρώμα πάγου) και το σώμα εκτέθηκε ενώπιον τής Αυλής, σαν να είχε πεθάνει από φυσικό θάνατο, όντας χωρίς σημάδια βίας (ένα προφανές τέχνασμα).

 Ισχυρισμός μεταστροφής στον Χριστιανισμό 
Αυτή η περίοδος είδε την άνοδο ενός θρύλου, ότι ένας Αββασίδης πρίγκιπας είχε ασπαστεί τον Χριστιανισμό υπό την επιρροή τού Θεοδώρου της Έδεσσας, πήρε το όνομα «Ιωάννης», και σκοτώθηκε για την αποστασία του. Ο Αλεξάντερ Βασίλιεφ εικάζει, ότι ο Μουαγιάντ μπορεί να ήταν σκοτώθηκε για την αποστασία του. Ωστόσο, δεν υπάρχει κανένα χριστιανικό ή μουσουλμανικό αρχείο, που να συνδέει τον Μουαγιάντ με τον Χριστιανισμό ή έστω με θρησκευτικές εικασίες. Τα κίνητρα για τη δολοφονία του φαίνεται να ήταν καθαρά πολιτικά. Αν όντως είχε μεταστραφεί, θα είχε δώσει στον Μουτάζ μία δικαιολογία να τον δολοφονήσει για αποστασία, και θα είχε καταγραφεί.  Joseph Patrich, The Sabaite Heritage in the Orthodox Church, Peeters Publishers, 2001, , Google Print, p. 157.

 Δείτε επίσης 
 Αμπνταλά ιμπν αλ-Μουτάζ, ανιψιός τού αλ-Μουαγιάντ.
 Αλ-Μουφαβίντ, ανιψιός τού αλ-Μουαγιάντ.

 Αναφορές 

 Περαιτέρω ανάγνωση 
 Bosworth, C. E. (1993). "al-Muʿtazz Bi'llāh". In Bosworth, C. E.; van Donzel, E.; Heinrichs, W. P. & Pellat, Ch. (eds.). The Encyclopaedia of Islam, Second Edition. Volume VII: Mif–Naz. Leiden: E. J. Brill. pp. 793–794. doi:10.1163/1573-3912_islam_SIM_5668. ISBN 978-90-04-09419-2.
 Kennedy, Hugh (2004). The Prophet and the Age of the Caliphates: The Islamic Near East from the 6th to the 11th Century (Second ed.). Harlow: Longman. ISBN 978-0-582-40525-7.

 Saliba, George, ed. (1985). The History of al-Ṭabarī, Volume XXXV: The Crisis of the ʿAbbāsid Caliphate: The Caliphates of al-Mustaʿīn and al-Muʿtazz, A.D. 862–869/A.H. 248–255. SUNY Series in Near Eastern Studies. Albany, New York: State University of New York Press. ISBN 978-0-87395-883-7.
 This text is adapted from William Muir's public domain work, The Caliphate: Its Rise, Decline, and Fall.

Κατηγορία:Αββασίδες