Τείχος του Λένον

μικρογραφία|Τμήμα του τείχους, 1993
μικρογραφία|Τοιχογραφία του Extinction Rebellion, 2019
μικρογραφία|Το τείχος μετά από νέα βαφή, Οκτώβριος 2022
Το Τείχος του Λένον (Τσέχικα: Lennonova zeď) ή Τείχος του Τζον Λένον (Zeď Johna Lennona), που βρίσκεται στην πλατεία Velkopřevorské náměstí, στη Μάλα Στράνα, είναι ένα ιστορικό τείχος με γκράφιτι στην Πράγα της Τσεχίας. Μετά τη δολοφονία του Τζον Λένον το 1980, φιλοτεχνήθηκε μια τοιχογραφία του από έναν άγνωστο καλλιτέχνη στον τοίχο αυτό. Καθώς περισσότεροι άνθρωποι έβαζαν δικά τους στοιχεία την τοιχογραφία, το τείχος έγινε σιγά σιγά ένας χώρος ελεύθερης έκφρασης στην τότε κομμουνιστική Τσεχοσλοβακία. Ιστορικά, έχει χρησιμοποιηθεί σε διαδηλώσεις και φέρει ένα κεντρικό θέμα με τον Τζον Λένον, αλλά περιέχει επίσης σχέδια που σχετίζονται με τοπικά και παγκόσμια ζητήματα όπως η υπερθέρμανση του πλανήτη. Το τείχος έχει εμπνεύσει και άλλα τείχη σε όλο τον κόσμο, όπως το τείχος του Λένον στο Χονγκ Κονγκ.

Το τείχος ανήκει στο Κυρίαρχο Στρατιωτικό Τάγμα της Μάλτας, το οποίο μέχρι το 2019 επέτρεπε όλα τα γκράφιτι. Από την τελευταία ανακατασκευή, το τείχος περιέχει ημινόμιμα γκράφιτι. Η βαφή με ψεκασμό έχει απαγορευτεί και μόνο ορισμένα σημεία του τείχους επιτρέπεται να χρησιμοποιούνται από το κοινό.

 Ιστορία 

 Στην κομμουνιστική Τσεχοσλοβακία 
Χτισμένο σε μια απομονωμένη πλατεία απέναντι από τη Γαλλική Πρεσβεία, το τείχος περιείχε ερωτικά ποιήματα και σύντομα συνθήματα κατά της κομμουνιστικής τσεχοσλοβακικής κυβέρνησης από τη δεκαετία του 1960. Το πρώτο μήνυμα που συνδέθηκε με τον Τζον Λένον ζωγραφίστηκε μετά τη δολοφονία του το 1980, όταν ένας άγνωστος καλλιτέχνης ζωγράφισε μια εικόνα του τραγουδοποιού και μερικούς στίχους σε μια πέτρινη πλάκα ενός πρώην δημόσιου σιντριβανιού. Στη συνέχεια, δημιουργήθηκε ένα μικρό μνημείο με κεριά, λουλούδια, φωτογραφίες και αποκόμματα εφημερίδων που έγραφαν για τη δολοφονία. Τα δυτικά μέσα ενημέρωσης απαγορεύονταν στη χώρα εκείνη την εποχή, επομένως η εικόνα και το μνημείο θεωρήθηκαν από τις αρχές αντιπροσωπευτικά του δυτικού πολιτισμού και της πολιτικής αντίστασης. Έτσι, τον Απρίλιο του 1981, βάφτηκαν με πράσινη μπογιά και αφαιρέθηκαν από την τσεχοσλοβακική μυστική αστυνομία, η οποία τα θεώρησε αντικυβερνητική διαμαρτυρία. Την επόμενη μέρα μετά την επαναβαφή, το τείχος γέμισε για μία ακόμη φορά με πολιτικά μηνύματα, όπως «Ο Πάλαχ θα έκλαιγε» και ποιήματα. Το τείχος διαρκώς ξαναβάφονταν και θα ξανασχεδιάζονταν με γκράφιτι, με κάμερες και φρουρούς να τοποθετούνται στην περιοχή όλη τη νύχτα για να αποτρέπονται περαιτέρω προσπάθειες, αλλά αυτό δεν έφερε κανένα αποτέλεσμα, καθώς το τείχος κατέληγε πάντα να γεμίζει συνθήματα ούτως ή άλλως.

Το 1988, το τείχος αποτέλεσε πηγή ενόχλησης για τη μαρξιστική-λενινιστική κυβέρνηση του Γκούσταβ Χούζακ. Μετά από μια βραχύβια εποχή εκδημοκρατισμού και πολιτικής απελευθέρωσης, γνωστή ως Άνοιξη της Πράγας, η νεοσύστατη κομμουνιστική κυβέρνηση ανέτρεψε τις μεταρρυθμίσεις, εμπνέοντας οργή και αντίσταση. Νεαροί Τσέχοι έγραφαν τα παράπονά τους στο τείχος και, σύμφωνα με μια αναφορά της εποχής,  αυτό οδήγησε σε σύγκρουση μεταξύ εκατοντάδων φοιτητών και αστυνομικών ασφαλείας στην κοντινή Γέφυρα του Καρόλου. Το κίνημα φιλελευθεροποίησης που ακολούθησαν αυτοί οι φοιτητές χαρακτηρίστηκε ως λενονισμός (και όχι λενινισμός) και οι τσεχικές αρχές περιέγραφαν τους συμμετέχοντες ως αλκοολικούς, ψυχικά διαταραγμένους, κοινωνιοπαθείς και πράκτορες του δυτικού καπιταλισμού της ελεύθερης αγοράς.

 Μετά τη Βελούδινη Επανάσταση 
Μετά την πτώση του σιδηρούν παραπετάσματος και την αντικατάσταση της κομμουνιστικής κυβέρνησης, το τείχος υφίστατο συνεχώς αλλαγές και το αρχικό πορτρέτο του Λένον είχε χαθεί για καιρό κάτω από στρώματα νέου χρώματος και γκράφιτι.

Στις 17 Νοεμβρίου 2014, στην 25η επέτειο της Βελούδινης Επανάστασης, ομάδα φοιτητών της σχολής καλών τεχνών με το όνομα Prážská Služba έβαψε ξανά το τείχος λευκό αφήνοντας μια μόνο γραμμή μαύρης επιγραφής με την ένδειξη «το τείχος τελείωσε». Οι Ιππότες της Μάλτας αρχικά υπέβαλαν μήνυση για βανδαλισμό εναντίον των φοιτητών, την οποία αργότερα απέσυραν αφού επικοινώνησαν μαζί τους.

Στις 22 Απριλίου 2019, Ημέρα της Γης, η περιβαλλοντική ομάδα Extinction Rebellion έβαψε ξανά το τείχος ως αίτημα προς την τσεχική κυβέρνηση να αναλάβει δράση για την κλιματική αλλαγή. Το τείχος βάφτηκε σχεδόν εξ ολοκλήρου λευκό, με τα άβαφα μέρη του να αναγράφουν σε μεγάλο, αρνητικό χώρο, τα γράμματα Klimatická Nouze (Επείγουσα Κλιματική Κατάσταση). Το κοινό ενθαρρύνθηκε να προσθέσει μηνύματα, με αποτέλεσμα να εκκλήσεις για δράση ζωγραφισμένες σε διάφορες γλώσσες. Ζωγραφίστηκε επίσης μια μεγάλη εικόνα ενός κρανίου. Η επαναβαφή πραγματοποιήθηκε με τρόπο που επέτρεψε την ενσωμάτωση ορισμένων από τα υπάρχοντα έργα τέχνης στο νέο τείχος.

Τον Οκτώβριο του 2019, το Κυρίαρχο Στρατιωτικό Τάγμα της Μάλτας και η διοικητική περιφέρεια της Πράγας ξεκίνησαν την ανακατασκευή του Τείχους του Λένον. Ένας εκπρόσωπος του Τάγματος της Μάλτας, ο Γιοχάνες Λόμπκοβιτς, δήλωσε τα εξής σχετικά με τους λόγους για τους οποίους θα ανακαινιζόταν το τείχος: «Στόχος μας ήταν να μη γίνει το τείχος ένα φτηνό τουριστικό αξιοθέατο, όπου ο καθένας θα μπορούσε να ζωγραφίσει ανοησίες ή χυδαιότητες. Δεν ήταν αξιοπρεπές». Υπό την καθοδήγηση του Τσέχου σχεδιαστή Πάβελ Σαστνί, πάνω από 30 Τσέχοι και ξένοι επαγγελματίες καλλιτέχνες  φιλοτέχνησν το τείχος με νέα σχέδια. Στη διάρκεια της ανακαίνισης, εγκαταστάθηκε και ένα κεντρικό κομμάτι από ανακλαστικό μέταλλο του Τζον Λένον με μαύρο περίγραμμα. Το τείχος άνοιξε για το κοινό την 30ή επέτειο της Βελούδινης Επανάστασης, στις 7 Νοεμβρίου 2019, ως υπαίθρια γκαλερί με νέους κανόνες, ο ψεκασμός απαγορεύτηκε, η σήμανση του τείχους επιτρεπόταν πλέον μόνο στις καθορισμένες λευκές ζώνες και σε προσωρινά υλικά, π.χ. μολύβια, μαρκαδόρους ή κιμωλία. Αστυνομία και κάμερες τοποθετήθηκαν στο τείχος για να αποτρέψουν περαιτέρω βαφή με ψεκασμό και παραβίαση κανόνων.

Ταυτόχρονα με την ανακαίνισή του, το τείχος ανακηρύχθηκε μνημείο. Ήταν η πρώτη φορά που αναγνωρίστηκε επίσημα ως σημαντικό ορόσημο.

Τον Ιούλιο του 2021, άνοιξε στην οδό Prokopská 8 ένα νέο μουσείο για την ιστορία του Τείχους του Λένον, το «The Lennon Wall Story». Το μουσείο διαθέτει ποικίλα αντικείμενα που σχετίζονται με το τείχος, όπως φωτογραφίες, ιστορικά αντικείμενα και αναμνηστικά των Beatles.

Στις 15 Μαΐου 2024, ο Ρομά καλλιτέχνης Μαξίμ Μουτσάου πρόσθεσε στο τείχος ένα πορτρέτο της αείμνηστης Ρομά τραγουδίστριας Βέρα Μπιλά.

Στις 
 Τείχη Λένον στο Χονγκ Κονγκ 
Sthφορετικές ομάδες για να διασφαλιστεί η φυσική και ψηφιακή διατήρηση του Τείχους Λένον στο Χονγκ Κονγκ.

Πέντε χρόνια αργότερα, σ τη διάρκεια των διαδηλώσεων στο Χονγκ Κονγκ το 2019-20, το ίδιος τείχος ξαναδημιουργήθηκε με νέα αυτοκόλλητα. Μέσα σε λίγες μέρες, δεκάδες Τείχη του Λένον είχαν δημιουργηθεί  σε όλο το Χονγκ Κονγκ, όπως στο ίδιο το νησί του Χονγκ Κονγκ, στο Καουλούν, στα Νέα Εδάφη και σε πολλά απομακρυσμένα νησιά.

Στις 21 Σεπτεμβρίου 2019, η αστυνομία του Χονγκ Κονγκ άρχισε να κατεδαφίζει τα Τείχη του Λένον σε όλη την πόλη για να εξαφανίσει τις αντικυβερνητικές δηλώσεις.

Εκτός του Χονγκ Κονγκ, τείχη του Λένον έχουν εμφανιστεί επίσης στο Τορόντο, το Βανκούβερ, το Κάλγκαρι, τη Σεούλ, το Τόκιο, το Βερολίνο, το Λονδίνο, το Σίδνεϊ, το Μάντσεστερ, τη Μελβούρνη, την Ταϊπέι και το Όκλαντ.


 Δείτε επίσης 

 Διαδηλώσεις στο Χονγκ Κονγκ 2019-2020
 Extinction Rebellion

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Ψηφιακό Τείχος Λένον
 Επίσημη ιστοσελίδα του Μουσείου του Τείχους του Λένον
 Η τοποθεσία του τείχους στο Google Maps
 Άρθρο για το τείχος στη συλλογή Erasmuspc World CityPoem

Κατηγορία:Τείχη
Κατηγορία:Γκράφιτι
Κατηγορία:Κτίρια και κατασκευές στην Πράγα
Κατηγορία:Αξιοθέατα στην Τσεχία