Χοσέ Μαρία Έσα ντε Κεϊρός

Ο Χοσέ Μαρία Έσα ντε Κεϊρός (, 25 Νοεμβρίου 1845–16 Αυγούστου 1900) γεννήθηκε στην πόλη Póvoa de Varzim τής βόρειας Πορτογαλίας. Σπούδασε νομικά στο Πανεπιστήμιο της Κοΐμπρα (Coimbra). Αργότερα εισήλθε στο διπλωματικό σώμα της Πορτογαλίας και διετέλεσε επί σειρά ετών πρόξενος σε πόλεις όπως το Νιούκασλ (Newcastle) και το Μπρίστολ (Bristol),«Διεθνιστής, αντιμοναρχικός και αντικληρικός, κατά διαστήματα έζησε στο εξωτερικό και είναι χαρακτηριστικό ότι κάποια από τα βιβλία του, που κατά κανόνα ανατέμνουν την πορτογαλική αστική τάξη, γράφηκαν σε βρετανικό έδαφος κατά τη διάρκεια της θητείας του ως δημόσιου λειτουργού στο προξενείο τού Νιούκασλ και του Μπρίστολ.» . πριν αναλάβει το πόστο του προξένου στο Παρίσι.

Το έργο τού Έσα ντε Κεϊρός εντάσσεται στο πλαίσιο του λογοτεχνικού ρεαλισμού και νατουραλισμού στην Πορτογαλία. Με την πένα του κατεύθυνε την κριτική του κυρίως σε κοινωνικούς θεσμούς, την εκκλησία και τη μικροαστική ηθική της εποχής του, επιχειρώντας μέσω του μυθιστορήματος να αποκαλύψει τις υποκρισίες και τις αναντιστοιχίες της κοινωνίας. 
Μεταξύ των σημαντικότερων έργων του είναι τα εξής:«Μάλιστα, καθώς ο Εσα ντε Κεϊρός συνήθιζε να γράφει αλλεπάλληλες δοκιμές του ίδιου έργου, ως ιδανικός και ανάξιος εραστής της υφολογικής τελειότητας, η ανασύσταση ενός editio princeps με τα αυθεντικά κείμενα όλων των έργων του Εσα ντε Κεϊρός είναι ακόμη και για τους συμπατριώτες του υπόθεση των τελευταίων χρόνων.» .
 O Crime do Padre Amaro (Το έγκλημα του Πάδρε Αμάρο, 1875), μια μυθιστορηματική καταγραφή της ζωής μιας επαρχιακής κοινωνίας με έμφαση στα ήθη της Εκκλησίας.«Υπό την επίδραση των γάλλων κυρίως ρεαλιστών, και δη του Φλωμπέρ, ο Έσα ντε Κεϊρός θέλησε να αντιπαραθέσει στον κενόλογο λυρισμό και στη συναισθηματολογία του περιβάλλοντός του τον Ρεαλισμό και τον Νατουραλισμό. Αντί για «τη συγκίνηση μέσω του οιδήματος της φράσης, της επιληψίας της λέξης, της συμφόρησης των σχημάτων λόγου» πρότεινε «την απόλυτη αλήθεια», «την ανατομία του χαρακτήρα». Μέσα σε αυτό το πλαίσιο έγραψε το 1871 το πρώτο του μυθιστόρημα, «Το έγκλημα του πάδρε Αμάρο», το οποίο θεωρείται ένα από τα αριστουργήματά του και ίσως το πιο επιτυχημένο «ντεμπούτο» στην ιστορία του ευρωπαϊκού μυθιστορήματος. (…) Αφού δημοσίευσε «Το έγκλημα του πάδρε Αμάρο» το 1871, σε ηλικία 26 ετών, με μεγάλη επιτυχία, ακολούθησαν ακόμη δύο εκδοχές του ίδιου μυθιστορήματος ώσπου να λάβει την τελική του μορφή και την οριστική του έκδοση το 1880. Με αυτό το μυθιστόρημα ο Έσα εγκαινίασε τη δική του νατουραλιστική περίοδο, συνθέτοντας στην ουσία «μια κατάθεση, ένα λίβελο, μια επίθεση εναντίον της θλιβερής και μίζερης ζωής μιας επαρχιακής πόλης και των παρωχημένων της ελίτ» όπως γράφει στην εισαγωγή της παρούσας έκδοσης ο μελετητής του έργου του, Manuel Resende. Συγχρόνως ο Έσα καυτηρίαζε «εκείνο το ανακάτεμα γάμου και μοιχείας που συνηθιζόταν στην οικογένεια του 19ου αιώνα, κατηγορώντας τους ρομαντικούς, τους λυρικούς ποιητές, τους τραγουδιστές του fado και τους παπάδες για τον θρησκευτικό και ανήμπορο συναισθηματισμό που προκαλούσαν στις γυναικείες ψυχές μετατρέποντάς τες σε εύκολη λεία για τα ιδιοτελή τεχνάσματα των αρσενικών».» .
 O Primo Basílio (Ο εξάδελφος Μπαζίλιο, 1878), ­«μια δεξιοτεχνική παραλλαγή τής Μαντάμ Μποβαρύ», όπου περιγράφεται η παρακμή της αστικής τάξης στη Λισαβόνα τού 19ου αιώνα. 
 Os Maias (Οι Μάιας, 1888), θεωρούμενο από πολλούς ως το κορυφαίο του έργο, με εκτενή κοινωνική τοιχογραφία της πορτογαλικής αστικής και αριστοκρατικής τάξης.«Ένα δράμα αιμομεικτικών παθών μέσα από μια περισσότερο εκλεπτυσμένη, λιγότερο δογματική, προσωπική οπτική γωνία πραγμάτων.» .

Η σημασία του Εça de Queiroz στην πορτογαλική λογοτεχνία είναι μεγάλη: θεωρείται ένας από τους μείζονες μυθιστοριογράφους της πορτογαλικής γλώσσας κατά τον 19ο αιώνα. Και παρά το γεγονός ότι στην Ελλάδα παραμένει λιγότερο γνωστός, έχει αξιολογηθεί ως «ο Φλωμπέρ της πορτογαλικής λογοτεχνίας».

Ο Έσα ντε Κεϊρός πέθανε στο Νεϊγί-συρ-Σεν της Γαλλίας τον Αύγουστο του 1900.

Εργογραφία μεταφρασμένη στα ελληνικά
 Ένας λυρικός ποιητής. Τρία διηγήματα, μία νουβέλα και μία επιστολή, μτφρ. Άννυ Σπυράκου, εκδ. Αλεξάνδρεια, Αθήνα 1990.
 Το έγκλημα του Πάδρε Αμάρο (O crime do Padre Amaro), μτφρ. Σπύρος Παντελάκης, εκδ. Μέδουσα–Σέλας Εκδοτική, Αθήνα 1998, σελ. 483.Λ
 Ο Μανδαρίνος (O Mandarim), μτφρ. Νίκος Πρατσίνης, εκδ. Νήσος, Αθήνα ¹2012, ISBN 978-960-9535-34-2, σελ. 156.

Αναφορές

Βιβλιογραφία


Κατηγορία:Πορτογάλοι συγγραφείς