Ρωμαϊκός εμφύλιος πόλεμος του 461

Ο Ρωμαϊκός Εμφύλιος Πόλεμος τού 461 ήταν μία εσωτερική σύγκρουση εντός τής Δυτικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, που προέκυψε από ένα πραξικόπημα τού στρατηγού Ρικίμερ με επιρροή. Ως αποτέλεσμα, ο Αυτοκράτορας Μαϊοριανός εκθρονίστηκε. Επειδή ο Ρικίμερ ήταν γερμανικής καταγωγής, δεν ήταν επιλέξιμος για τον θρόνο. Αντ' αυτού, χρησιμοποίησε τη θέση του για να διορίσει έναν νέο Αυτοκράτορα, ευνοϊκό γι' αυτόν. Αυτά τα γεγονότα προκάλεσαν εξέγερση από διάφορους στρατηγούς.

 Η εποχή 
Το 456 ο Ρικίμερ και ο Μαϊοριανός είχαν εκθρονίσει από κοινού τον Αυτοκράτορα Άβιτο. Στον Ρικίμερ ανατέθηκε η ανώτατη διοίκηση τού στρατού, ενώ ο Μαϊοριανός ανέλαβε τη θέση τού Αυτοκράτορα. Ωστόσο η συνεργασία τους επιδεινώθηκε με την πάροδο τού χρόνου, ειδικά όταν ο Μαϊοριανός άρχισε να ακολουθεί μία ολοένα και πιο ανεξάρτητη πορεία.

Ο Ρικίμερ φοβόταν ότι ο Μαϊοριανός θα υπονόμευε την εξουσία του ενισχύοντας την κεντρική εξουσία, δημιουργώντας ένα δίκτυο πιστών αξιωματούχων, συμπεριλαμβανομένων των Αιγιδίου και Νεποτιανού. Ο φόβος του αυξήθηκε, όταν ο Μαϊοριανός είχε αρχικά επιτυχία. Ωστόσο, η αποτυχία τής αφρικανικής εκστρατείας τού Μαϊοριανού εναντίον των Βανδάλων το 460 έδωσε στον Ρικίμερ την ευκαιρία να επιτεθεί. Συνέλαβε τον Μαϊοριανό και τον εκτέλεσε λίγο αργότερα, τον Αύγουστο τού 461. Στη συνέχεια διόρισε τον Λίβιο Σεβήρο ως Αυτοκράτορα, αλλά δεν αναγνωρίστηκε από την Αυλή τής Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, ούτε από ορισμένους σημαίνοντες στρατηγούς τής Δυτικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.

 Ξεκίνημα της σύγκρουσης 
Η θέση τού Ρικίμερ πιέστηκε, όταν αρκετοί στρατηγοί αντιτάχθηκαν ανοικτά στο νέο καθεστώς. Αυτοί οι άνδρες ήταν πιστοί υποστηρικτές τού Μαϊοριανού, και αρνήθηκαν να αναγνωρίσουν τον Λίβιο Σεβήρο. Παρ' όλα αυτά, ο Ρικίμερ κατάφερε να κρατήσει τούς αντιπάλους του υπό έλεγχο, πολεμώντας τους ξεχωριστά και εμποδίζοντας την αμοιβαία συνεργασία τους.

Ως γιος Σουηβού πατέρα και Βησιγότθας μητέρας, ο Ρικίμερ είχε καλές σχέσεις με Γερμανούς φοιδεράτους, όπως τούς Βουργουνδούς και τούς Γότθους. Χρησιμοποίησε έξυπνα τη στρατιωτική τους υποστήριξη, για να ξεχωρίσει από τούς εσωτερικούς εχθρούς του.

 Οι Στρατηγοί 
Τρεις στρατηγοί έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην εξέγερση κατά τού Ρικίμερ:

 Ο Αιγίδιος, μάγιστρος τού στρατού στις Γαλλίες, διοικητής τού Αυτοκρατορικού στρατού στη Γαλατία. Διέθετε έναν αξιόλογο στρατό, σταθμευμένο στην περιοχή γύρω από το Παρίσι. 

 Ο Μαρκελλίνος, magister militum στη Δαλματία, βρισκόταν κατά την κατάληψη τής εξουσίας από τον Ρικίμερ στη Σικελία, όπου έδρασε εναντίον των Βανδάλων. 

 Ο Nεπωτιανός, comes και magister utriusque militiae (μάγιστρος και των δύο στρατών, ie πεζικού και ιππικού), ηγήθηκε ενός μικτού ρωμαιο-γοτθικού στρατού στην Ισπανία. Συνδέθηκε με τον Μαρκελλίνο μέσω τού γάμου του.

 Η πορεία της σύγκρουσης 
Στην Ιταλία, ο Ρικίμερ παρέμεινε ο πραγματικός ηγεμόνας, αν και ο Αυτοκράτοράς του, Λίβιος Σεβήρος, ήταν αδύναμος και δεν αναγνωρίστηκε ευρέως. Ο μεγαλύτερος κίνδυνος προερχόταν από τον Αιγίδιο, ο οποίος είχε έναν από τούς ισχυρότερους στρατούς τής Δυτικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Ο Μαϊοριανός είχε αφήσει τα περισσότερα από τα στρατεύματά του μαζί του στη Γαλατία. Αυτός ο στρατός, όπως και ο ιταλικός στρατός, ήταν η πιο τρομερή δύναμη στη Δυτική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία.  Ο Αιγίδιος προσπάθησε να κατέβει από τον βορρά στην Ιταλία. Ωστόσο, η πρόοδός του παρεμποδίστηκε από τον Βουργουνδό βασιλιά Γουνδιόκ, ο οποίος εντάχθηκε στο νέο καθεστώς στη Ραβέννα. Επιπλέον, ο Αγριππίνος, οπαδός τού Ρικίμερ, παρέδωσε τη στρατηγική πόλη Ναρμπόν στούς Ακουιτανούς Γότθους, οι οποίοι σε αντάλλαγμα πήγαν σε πόλεμο εναντίον τού Αιγιδίου. Το 463 ο Αιγίδιος κατάφερε να τούς νικήσει στην Ορλεάνη. Διατήρησε την ανεξαρτησία του στη βόρεια Γαλατία μέχρι το τέλος του το 464. Ο Ρικίμερ θα έπρεπε να κάνει τεράστιες παραχωρήσεις γι' αυτό, συμπεριλαμβανομένης τής παραχώρησης εδαφών και τού διορισμού φοιδεράτων σε υψηλές θέσεις. Ο Γκουνδιόκ διορίστηκε μάγιστρος τού στρατού από τον Γάλλο.

Ο μικρότερος κίνδυνος προερχόταν από τον Νεπωτιανό, ο οποίος βρισκόταν ακόμη στην Ισπανία μετά την αποτυχημένη επίθεση τού Μαϊοριανού στούς Βανδάλους. Με εντολή τού Γότθου βασιλιά Θεοδώριχου Β΄, ο οποίος ενεργούσε εκ μέρους τού Ρικίμερ, τα γοτθικά στρατεύματά του υποχώρησαν στη Γαλατία. Ως αποτέλεσμα, ο Νεπωτιανός απομονώθηκε, και αντικαταστάθηκε από τον Αρβόριο. Μετά από αυτά τα γεγονότα, εγκατέλειψε την Ισπανία, και στη συνέχεια εξαφανίζεται από τις πηγές, γεγονός που μπορεί να υποδηλώνει το τέλος του ή την εξάλειψή του κατά τη διάρκεια, ή λίγο μετά, τον εμφύλιο πόλεμο.

Ο Μαρκελλίνος ήταν ο τελευταίος ισχυρός αντίπαλος. Μετά από μία προσπάθεια τού Ρικίμερ να εξαγοράσει τούς στρατιώτες του, αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τη Σικελία. Επέστρεψε στη Δαλματία, και συνέχισε να αναπτύσσεται ανεξάρτητα. Κατασκεύασε στόλο, και απείλησε τις ακτές τής Ιταλίας.  Με την πάροδο τού χρόνου (465), εντάχθηκε στην εξουσία τού Ανατολικού Ρωμαίου Αυτοκράτορα, και δεν αποτελούσε πλέον απειλή για τον Ρικίμερ.

 Συνέπειες και αποτέλεσμα 
Ο εμφύλιος πόλεμος δεν έληξε με μία αποφασιστική νίκη και για τα δύο μέρη, αλλά σηματοδότησε μία περαιτέρω διάλυση τής Δυτικής Ρωμαϊκής εξουσίας. Αν και ο Ρικίμερ κατάφερε να διατηρήσει την κυρίαρχη θέση του στην Ιταλία, η επιρροή του πέρα από αυτήν ήταν περιορισμένη. Μετά το τέλος τού Αιγιδίου το 464, η κύρια απειλή εξαφανίστηκε από τη Γαλατία. Ο Μαρκελλίνος δολοφονήθηκε το 468 κατά τη διάρκεια μίας εκστρατείας εναντίον των Βανδάλων, πιθανώς για λογαριασμό τού Ρικίμερ. Παρ' όλα αυτά, η κεντρική εξουσία στην Ιταλία δεν ανέκτησε τον έλεγχο των περιοχών που αποστάτησαν, και οι φοιδεράτοι διατήρησαν τις ελευθερίες που είχαν αποκτήσει κατά τη διάρκεια τής σύγκρουσης. Οι επαναστάτες στρατηγοί -Αιγίδιος, Μαρκελλίνος και Νεπωτιανός- συμβολίζουν τον αναδυόμενο περιφερειακό μιλιταρισμό, ο οποίος υπονόμευσε τα τελευταία θεμέλια τής κεντρικής εξουσίας. Αυτή η διαδικασία συνέβαλε άμεσα στην τελική πτώση τής Δυτικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας το 476.

 Δείτε επίσης 
 Ρωμαϊκός εμφύλιος πόλεμος του 456
 Γοτθικός Πόλεμος (457–458)
 Μάχη της Ορλεάνης (463)

 Πηγές 
 Fasti Vindobonnenses Priores, που παραδόθηκε με θρησκευτικό τρόπο στη Ρώμη, στον κατάλογο επίσημων εκδηλώσεων.
 Υδάτιος, Χρονικά
 Πρίσκος
 Γαλατικό Χρονικό του 511
 Γρηγόριος της Τουρ, Historia Francorum

 Αναφορές 

 Βιβλιογραφία που χρησιμοποιήθηκε στο άρθρο 




Κατηγορία:Ρωμαϊκοί πόλεμοι