Πραξικόπημα του 1989 στην Παραγουάη

Το πραξικόπημα του 1989 στην Παραγουάη, γνωστό και ως Η νύχτα της Υπαπαντής, ήταν ένα πραξικόπημα που έλαβε χώρα στις 2-3 Φεβρουαρίου 1989 στην Ασουνσιόν της Παραγουάη, με επικεφαλής τον στρατηγό Αντρές Ροντρίγκες εναντίον του καθεστώτος του μακροχρόνιου ηγέτη Αλφρέδο Στρέσνερ. Η αιματηρή ανατροπή, η οποία είδε πολλούς στρατιώτες να σκοτώνονται σε οδομαχίες, πυροδοτήθηκε από μια διαμάχη για την εξουσία στα υψηλότερα κλιμάκια της κυβέρνησης. Η κατάληψη της εξουσίας από τον Ροντρίγκεζ σήμανε το τέλος του Ελ Στρονάτο, της τριαντατετράχρονης διακυβέρνησης του Στρέσνερ - εκείνη την εποχή της μακροβιότερης στη Λατινική Αμερική - και οδήγησε σε μια σειρά μεταρρυθμίσεων που κατάργησαν πολυάριθμους δρακόντειους νόμους και οδήγησαν στην απελευθέρωση της Παραγουάης.

 Υποβάθρο 
Ο Αλφρέδο Στρέσνερ, στρατηγός και βετεράνος του Εμφυλίου Πολέμου της Παραγουάης και του Πολέμου Τσάκο, ανήλθε στην εξουσία μετά το πραξικόπημα του 1954. Λίγο μετά την ανάληψη των καθηκόντων του, κήρυξε την χώρα σε «κατάσταση πολιορκίας» και θέσπισε μια σειρά από νόμους και μεταρρυθμίσεις στον τομέα της ασφάλειας, οι οποίες του έδωσαν την εξουσία να αναστέλλει τις πολιτικές ελευθερίες, συμπεριλαμβανομένου του Habeas corpus και της ελευθερίας του συνέρχεσθαι. Το Κογκρέσο ανανέωνε την κατάσταση πολιορκίας κάθε 90 ημέρες μέχρι το 1987, εκτός από μια σύντομη περίοδο το 1959. Στα χαρτιά, ο Στρέσνερ περιόρισε το πεδίο εφαρμογής της κατάστασης πολιορκίας στην περιοχή γύρω από την Ασουνσιόν το 1970. Ωστόσο, τα δικαστήρια έκριναν ότι όποιος κατηγορούνταν για αδικήματα ασφαλείας μπορούσε να δικαστεί στην πρωτεύουσα βάσει των διατάξεων περί κατάστασης πολιορκίας, ανεξάρτητα από το πού διαπράχθηκε το αδίκημα. Εκτός από την ημέρα των εκλογών, ο Στρέσνερ κυβέρνησε υπό στρατιωτικό νόμο για σχεδόν ολόκληρη τη θητεία του.    Οι Ηνωμένες Πολιτείες ήταν ένας από τους πιο ένθερμους υποστηρικτές του Προέδρου Στρέσνερ λόγω του ένθερμου αντικομμουνισμού του. Η Παραγουάη ήταν ο αποδέκτης μεγάλων ποσοτήτων στρατιωτικής βοήθειας των ΗΠΑ κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1960 και του 1970.   Η κατάσταση πολιορκίας που επιβλήθηκε από τον Στρέσνερ λίγο μετά την ανάληψη της προεδρίας άρθηκε επίσημα το 1987. Ωστόσο, αυτή η κίνηση ήταν σε μεγάλο βαθμό συμβολική. Η ουσία της παρέμεινε σε ισχύ μέσω δρακόντειων νόμων ασφαλείας. 

Μεταξύ 1958 και 1988, ο Στρέσνερ επανεξελέγη επτά φορές με αμφισβητήσιμα υψηλά περιθώρια νίκης (μόνο στις εκλογές του 1968 ένας υποψήφιος της αντιπολίτευσης έλαβε περισσότερο από 20% των ψήφων).  Υπό αυτές τις συνθήκες, η αντιπολίτευση ήταν ελάχιστα ανεκτή, ακόμη και όταν ήταν κατ' όνομα νόμιμη. Για παράδειγμα, ακόμη και μετά την τυπική άρση της κατάστασης πολιορκίας από τον Στρέσνερ το 1987, οι ηγέτες και οι συναντήσεις της αντιπολίτευσης υπέστησαν την ίδια σκληρή καταστολή που είχε γίνει ο κανόνας στη χώρα για πάνω από 30 χρόνια. Η διεξαγωγή των εκλογών του 1988 ήταν ελάχιστα διαφορετική από τις προηγούμενες εκλογές. Μόνο οι Κολοράντο είχαν τη δυνατότητα να κάνουν προεκλογική εκστρατεία ανενόχλητοι.

Στα τέλη της δεκαετίας του 1980, ξέσπασε πολιτική σύγκρουση μεταξύ δύο ανταγωνιστικών παρατάξεων στο κυβερνών Κόμμα του Κολοράντο . Η μία παράταξη, οι «μαχητές», υποστήριζε σθεναρά τον Στρέσνερ, ενώ οι «παραδοσιακοί» επιδίωκαν μια πιο ανοιχτή Παραγουάη και υποστήριζαν λιγότερο ορισμένες από τις πολιτικές του Στρέσσνερ. Μεταξύ των παραδοσιακών ήταν ο στρατηγός Αντρές Ροντρίγκες, στενός έμπιστος του Στρέσνερ και διοικητής του 1ου Σώματος Στρατού της Παραγουάης. Ισχυρός υποψήφιος για τη διαδοχή του ηλικιωμένου προέδρου, η μαχητική πτέρυγα του κόμματος προσπάθησε να εξουδετερώσει την πολιτική του δύναμη δίνοντάς του την επιλογή να αναλάβει τη θέση του υπουργού Άμυνας, μια θέση σε μεγάλο βαθμό εθιμοτυπική, ή να συνταξιοδοτηθεί.  Φοβούμενος μια εξέγερση, ο Στρέσνερ είχε ήδη απομακρύνει υψηλόβαθμους, έμπειρους στρατιωτικούς διοικητές από τις θέσεις τους και τους αντικατέστησε με τους υποστηρικτές του.

 Εκδήλωση Πραξικοπήματος 
Τη νύχτα της 2ας Φεβρουαρίου 1989, ο Ροντρίγκες διέταξε μονάδες του 1ου Σώματος Στρατού, συμπεριλαμβανομένων περίπου 40 έως 50 τανκς, να εισέλθουν στους δρόμους της Ασουνσιόν. Η μονάδα, η ισχυρότερη και πιο καλά εξοπλισμένη από τις ένοπλες δυνάμεις της Παραγουάης, κατέλαβε το κέντρο της πρωτεύουσας. Στρατεύματα της μονάδας επιχείρησαν να συλλάβουν τον Στρέσνερ καθώς δειπνούσε στο σπίτι της ερωμένης του, ωστόσο οι σωματοφύλακες αντιστάθηκαν σθεναρά και επέτρεψαν στον πρόεδρο να δραπετεύσει στο αρχηγείο του Συντάγματος Προεδρικής Φρουράς.   Ξέσπασε μάχη μεταξύ των στρατευμάτων του Ροντρίγκες και της προεδρικής φρουράς των 700 ανδρών. Εν τω μεταξύ, οι υπόλοιπες στρατιωτικές περιφέρειες της Παραγουάης ορκίστηκαν πίστη στους αντάρτες.

Μονάδες πυροβολικού και πολεμικά πλοία στο λιμάνι της πόλης βομβάρδισαν το αρχηγείο κατά τη διάρκεια της μάχης και μέχρι τις 5:00 μ.μ. στις 3 Φεβρουαρίου, η κυβέρνηση υπό τον Στρέσνερ παραδόθηκε. Ο Ροντρίγκες ανακοίνωσε την παράδοση μέσω ασυρμάτου και είπε ότι ο Στρέσνερ ήταν υπό κράτηση και σώος. Ο επίσημος αριθμός νεκρών του πραξικοπήματος ανήλθε σε 31 νεκρούς, ωστόσο άλλες εκτιμήσεις ανεβάζουν τον πραγματικό αριθμό μεταξύ 150 και 250, η πλειοψηφία των οποίων ήταν φρουροί του Στρέσνερ.  Ο σταθμός Radio Caritas της Καθολικής Εκκλησίας ανέφερε ότι έως και 200 άνθρωποι σκοτώθηκαν στις μάχες.

Ο Στρέσνερ αρχικά κρατήθηκε στη βάση του 1ου Σώματος Στρατού, αλλά μεταφέρθηκε εξόριστος με ένα Boeing 707 της LAP στην Μπραζίλια της Βραζιλίας στις 6 Φεβρουαρίου, αφού του χορηγήθηκε άσυλο. Έφυγε με τον γιο του, Γκουστάβο, και τη νύφη του και έζησε σε ένα σπίτι δίπλα στη λίμνη, που προηγουμένως ήταν το εξοχικό του, μέχρι τον θάνατό του το 2006.  

 Συνέπεια 
Εκείνη την εποχή, η Παραγουάη δεν είχε αντιπρόεδρο. Σύμφωνα με το σύνταγμα, ο Ροντρίγκες εξελέγη προσωρινός πρόεδρος από το Κογκρέσο και το Συμβούλιο της Επικρατείας. Ο Ροντρίγκες ξεκίνησε την κυβέρνησή του ανατρέποντας τα κατασταλτικά μέτρα του Στρέσνερ, απομακρύνοντας τους πιστούς του από τον στρατό και καταργώντας τη θανατική ποινή. Διέλυσε επίσης τη νομοθετική εξουσία, ήρε την καθολική απαγόρευση των πολιτικών κομμάτων και οργάνωσε εκλογές τον Μάιο του 1989. Σε μια προσπάθεια να καθαρίσει την εικόνα της χώρας, ορισμένοι από τους στενότερους συνεργάτες του Στρέσνερ δικάστηκαν για διαφθορά, κυρίως η ομάδα " Cuatrinomio de Oro ". Ο Ροντρίγκες εξελέγη για το υπόλοιπο της θητείας του Στρέσνερ στις εκλογές του 1989, τις πιο κοντινές σε ελεύθερες εκλογές που είχε δει η χώρα στην ιστορία της. Υπηρέτησε με αυτή την ιδιότητα μέχρι το 1993, ο πρώτος Παραγουανός ηγέτης εδώ και δεκαετίες που αποχώρησε στο τέλος της πρώτης του θητείας. Πέθανε από καρκίνο το 1997. 
 Παραπομπές  

Κατηγορία:Πραξικοπήματα
Κατηγορία:Ιστορία της Παραγουάης