Η Μόμο (μυθιστόρημα)

Η Μόμο πλήρης τίτλος Μόμο, ή Η παράξενη ιστορία των κλεφτών του χρόνου και του παιδιού που έφερε τον κλεμμένο χρόνο πίσω στους ανθρώπους () είναι μυθιστόρημα φαντασίας του Γερμανού συγγραφέα Μίχαελ Έντε, που εκδόθηκε το 1973. Αναφέρεται στην έννοια του χρόνου και τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιείται από τους ανθρώπους στη σύγχρονη κοινωνία.

Η ιστορία διαδραματίζεται σε μια μικρή ανώνυμη πόλη που, παρά τη μαγική φύση της ιστορίας, περιγράφεται σαν μια συνηθισμένη πόλη. Στην αρχή, όλοι ζουν φυσιολογικά και τίποτε δεν διαφέρει από τον πραγματικό κόσμο. Μια μέρα, όμως, οι άνθρωποι αρχίζουν να συμπεριφέρονται διαφορετικά: αρχίζουν να βιάζονται και να χάνουν χρόνο. Η μικρή ορφανή Μόμο αποφασίζει να λύσει το μυστήριο και ανακαλύπτει κάποια σκοτεινά όντα, τα οποία κλέβουν τον χρόνο από τους ανθρώπους για να αποκτήσουν δύναμη. Χάρη στις ιδιαίτερες ικανότητές της, καταφέρνει τελικά να τα νικήσει, δίνοντας στους ανθρώπους πίσω τον κλεμμένο χρόνο τους και η ζωή επανέρχεται σε φυσιολογικούς ρυθμούς. 

Με πάνω από επτά εκατομμύρια αντίτυπα που έχουν πωληθεί παγκοσμίως και μεταφράσεις σε περισσότερες από 40 γλώσσες, το βιβλίο είναι το πιο επιτυχημένο έργο του Έντε μετά την Ιστορία χωρίς τέλος. Το βιβλίο τιμήθηκε με το Γερμανικό Βραβείο Νεανικού Βιβλίου το 1974. Έχει διασκευαστεί σε κινηματογραφικές ταινίες και τηλεοπτική σειρά. 

 Υπόθεση 
Η ιστορία διαδραματίζεται σε ένα απροσδιόριστο παρόν. Στο ερειπωμένο ρωμαϊκό αμφιθέατρο στα περίχωρα μιας μεγάλης ανώνυμης πόλης, ζει η Μόμο, ένα κοριτσάκι μυστηριώδους καταγωγής. Εμφανίστηκε χωρίς γονείς, είναι ξυπόλητη και φοράει ένα μακρύ, μεταχειρισμένο πανωφόρι και μπαλωμένα ρούχα. Είναι αναλφάβητη και δεν μπορεί να μετρήσει, δεν ξέρει καν πόσο χρονών είναι. Όταν τη ρωτούν, απαντά: «Από όσο θυμάμαι, ήμουν πάντα εκεί». Είναι αξιοσημείωτη στη γειτονιά επειδή έχει την εξαιρετική ικανότητα να ακούει - να ακούει πραγματικά. Απλώς ακούγοντας τους ανθρώπους μπορεί να τους βοηθήσει να βρουν λύσεις στα προβλήματά τους. Η συμβουλή «πηγαίνετε στη Μόμο!» είναι συνηθισμένη και η Μόμο κάνει πολλούς φίλους, ειδικά έναν ειλικρινή, σιωπηλό οδοκαθαριστή, τον Μπέπο, και έναν ποιητικό ξεναγό, τον Τζίτζι.

Η ευχάριστη ατμόσφαιρα χαλάει με την άφιξη των Γκρίζων ανδρών, οι οποίοι αποκαλύπτονται ως ένα είδος παραφυσικών όντων που κλέβουν τον χρόνο των ανθρώπων. Αυτά τα παράξενα άτομα παρουσιάζονται ως εκπρόσωποι της Τράπεζας Εξοικονόμησης Χρόνου και προωθούν την ιδέα της «εξοικονόμησης χρόνου» στον κόσμο: υποτίθεται ότι ο χρόνος μπορεί να κατατεθεί στην Τράπεζα και να επιστραφεί στον πελάτη αργότερα με τόκο. Αφού συναντούν τους Γκρίζους άνδρες, οι άνθρωποι τους ξεχνούν εντελώς, αλλά όχι την απόφαση να εξοικονομήσουν όσο το δυνατόν περισσότερο χρόνο για μελλοντική χρήση. Σταδιακά, η δυσοίωνη επιρροή τους απλώνεται σε όλη την πόλη: η ζωή γίνεται βαρετή, απαλλαγμένη από ό,τι θεωρείται σπατάλη χρόνου, όπως κοινωνικές δραστηριότητες, αναψυχή, τέχνη, φαντασία ή ύπνος. Οι ρυθμοί της ζωής γίνονται εντατικοί επειδή στην πραγματικότητα, όσο περισσότερο χρόνο εξοικονομούν οι άνθρωποι, τόσο λιγότερο χρόνο έχουν. Ο χρόνος που εξοικονομούν χάνεται για αυτούς. Αντ' αυτού, καταναλώνεται από τους Γκρίζους άνδρες με τη μορφή πούρων φτιαγμένων από τα αποξηραμένα πέταλα των κρίνων της ώρας που αντιπροσωπεύουν τον χρόνο. Χωρίς αυτά τα πούρα, τα παράξενα όντα δεν μπορούν να υπάρξουν.
μικρογραφία|Η Μόμο και η χελώνα Κασσιόπη στο Νόρτχαϊμ
Η Μόμο, ωστόσο, ανατρέπει τα σχέδιά τους, χάρη στα ιδιαίτερα προσόντα της. Οι Γκρίζοι άνδρες δοκιμάζουν διάφορα σχέδια για να την αντιμετωπίσουν, αλλά όλα αποτυγχάνουν. Όταν ακόμη και οι πιο στενοί της φίλοι επηρεάζονται, η μόνη ελπίδα της Μόμο να σώσει τον χρόνο της ανθρωπότητας είναι ο φύλακας του Χρόνου, ο Δάσκαλος Χόρα που ζει έξω από τον «κανονικό» κόσμο, και η Κασσιόπη, μια χελώνα που μπορεί να επικοινωνεί και βλέπει τριάντα λεπτά στο μέλλον. Οι περιπέτειες της Μόμο τη μεταφέρουν στο λημέρι των Γκρίζων ανδρών, όπου είναι συσσωρευμένος ο χρόνος που οι άνθρωποι πιστεύουν ότι εξοικονομούν.

Ο Χόρα σταματά τον χρόνο αλλά δίνει στη Μόμο ένα μόνο κρίνο της ώρας, έτσι έχει ακριβώς μία ώρα για να νικήσει τους Γκρίζους άντρες σε έναν παγωμένο κόσμο όπου μόνο αυτοί και η Μόμο εξακολουθούν να κινούνται. Τους ακολουθεί κρυφά στο υπόγειο καταφύγιό τους και τους παρατηρεί καθώς προσπαθούν να επεκτείνουν το απόθεμα χρόνου τους όσο το δυνατόν περισσότερο. Με τη συμβουλή της Κασσιόπης και χρησιμοποιώντας το κρίνο της ώρας, η Μόμο καταφέρνει να κλείσει την πόρτα του χρονοφυλακίου όπου φυλάσσονται τα κλεμμένα κρίνα. Αντιμέτωποι με την εξαφάνιση, οι λίγοι εναπομείναντες Γκρίζοι καταδιώκουν τη Μόμο, χάνοντας τη ζωή τους ένας ένας. Ο τελευταίος επιζών τελικά την παρακαλεί να του δώσει το κρίνο της ώρας, ώστε να μπορέσει να ανοίξει το χρονοφυλάκιο. Όταν εκείνη αρνείται, εξαφανίζεται κι αυτός λέγοντας ότι «είναι καλό που τελείωσε».

Χρησιμοποιώντας το τελευταίο λεπτό που έχει, η Μόμο ανοίγει το χρονοφυλάκιο, απελευθερώνοντας τα εκατομμύρια ωριαία κρίνα που είναι αποθηκευμένα μέσα. Ο κλεμμένος χρόνος επιστρέφει στους πραγματικούς κατόχους του και έτσι οι κάτοικοι της πόλης επιστρέφουν στον παλιό τους εαυτό και στις προηγούμενες ζωές τους. Η Μόμο έχει φέρει πίσω στον κόσμο την ανθρωπιά, τη ζεστασιά και, κυρίως, τον χρόνο για να τον αξιοποιήσουν για δραστηριότητες που τους φέρνουν αληθινή χαρά.

 Διασκευές 

 1975 – Πάμε στη Μόμο (Επεισόδιο 12 τηλεοπτικής σειράς). 
 1986 – Momo κινηματογραφική ταινία σε σκηνοθεσία Γιοχάνες Σάαφ  
 1986 – Η Μόμο στον Φανταστικό Κόσμο του Δασκάλου Χόρα, ταινία βασισμένη στο βιβλίο, με πίνακες του Λούντβιχ Βαλεντίν Άνγκερερ . 
 2001 – Momo alla conquista del tempo, ιταλική ταινία κινουμένων σχεδίων. 
 2003 – Momo, ιταλική σειρά κινουμένων σχεδίων, σε σκηνοθεσία Ένζο Ντ'Αλό
 2025 – Μόμο σε σκηνοθεσία Κρίστιαν Ντίτερ 
 Έχουν γίνει αρκετές σκηνικές διασκευές, μπαλέτο και μια όπερα σε λιμπρέτο του συγγραφέα.

 Μετάφραση στα ελληνικά 
 Η Μόμο, μτφ. Κίρα Σίνου, εκδ. Ψυχογιός, 2013  
 Παραπομπές 


Κατηγορία:Γερμανικά μυθιστορήματα
Κατηγορία:Φαντασία (μυθοπλασία)
Κατηγορία:Μυθιστορήματα που έγιναν ταινίες
Κατηγορία:Παιδική - Εφηβική λογοτεχνία