Κοινωνικός αυτοματισμός

Κοινωνικός αυτοματισμός είναι πολιτικός και κοινωνιολογικός όρος που χρησιμοποιείται, κυρίως στην ελληνική δημόσια σφαίρα, για να περιγράψει τον μηχανισμό στρέψης της κοινής γνώμης ή μιας κοινωνικής ομάδας εναντίον μιας άλλης, συνήθως σε περιόδους απεργιακών κινητοποιήσεων ή κοινωνικών διεκδικήσεων.

Το φαινόμενο περιγράφεται ως μια στρατηγική "διαίρει και βασίλευε", όπου η εκάστοτε εξουσία ή τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης προβάλλουν την ταλαιπωρία του κοινωνικού συνόλου από τη δράση μιας μειοψηφίας, με στόχο την απονομιμοποίηση των αιτημάτων της τελευταίας.

 Ιστορική Προέλευση 
Στην ελληνική πολιτική σκηνή, ο όρος καθιερώθηκε ευρέως κατά την περίοδο της διακυβέρνησης του Κώστα Σημίτη. Συγκεκριμένα, η χρήση του όρου αποδίδεται στον τότε κυβερνητικό εκπρόσωπο Δημήτρη Ρέππα το 1997, κατά τη διάρκεια των μεγάλων αγροτικών κινητοποιήσεων, για να περιγράψει την αυθόρμητη κατά την κυβέρνηση αντίδραση των πολιτών που εμποδίζονταν από τα μπλόκα των αγροτών.

 Μηχανισμός λειτουργίας 
Ο κοινωνικός αυτοματισμός λειτουργεί ενεργοποιώντας τα αντανακλαστικά επιβίωσης ή την αγανάκτηση πολιτών που αισθάνονται ότι θίγονται τα συμφέροντά τους από τις ενέργειες άλλων επαγγελματικών ή κοινωνικών ομάδων (π.χ. απεργίες στα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς, κλείσιμο δρόμων, απεργίες εκπαιδευτικών).

Τα βασικά χαρακτηριστικά του μηχανισμού περιλαμβάνουν τη μετατόπιση ευθύνης, η ευθύνη για την κοινωνική αναταραχή μετατοπίζεται από την κεντρική εξουσία στους διεκδικητές, η κατασκευή του αφηγήματος "προνομιούχες συντεχνίες εναντίον της σιωπηλής πλειοψηφίας".

Οι επικριτές της χρήσης του κοινωνικού αυτοματισμού υποστηρίζουν ότι οδηγεί στον λεγόμενο "κοινωνικό κανιβαλισμό", μια κατάσταση όπου οι πολίτες στρέφονται ο ένας εναντίον του άλλου αντί να αναζητούν συλλογικές λύσεις στα πολιτικά προβλήματα.

Αναλυτές επισημαίνουν ότι, ενώ η κυβέρνηση μπορεί να παρουσιάζει τον κοινωνικό αυτοματισμό ως αυθόρμητη λαϊκή αντίδραση, συχνά πρόκειται για κατευθυνόμενη επικοινωνιακή στρατηγική που υπονομεύει την κοινωνική συνοχή και την αλληλεγγύη. Αντίθετη άποψη εκφράζουν φιλελεύθεροι αρθρογράφοι, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι ο κοινωνικός αυτοματισμός δεν είναι απαραίτητα κυβερνητική μεθόδευση, αλλά φυσιολογική αντίδραση της κοινωνίας όταν παραβιάζονται τα δικαιώματα της πλειοψηφίας από μειοψηφικές ομάδες.

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Πολιτική ορολογία