Τόμας Μπρας

Ο Τόμας Μπρας () (19 Φεβρουαρίου 1945 - 3 Νοεμβρίου 2001) ήταν Γερμανός ποιητής, συγγραφέας, θεατρικός συγγραφέας, σεναριογράφος και σκηνοθέτης.

Αντιμετώπισε την καταστολή του καθεστώτος της ΛΔΓ για την πολιτική του δράση που οδήγησε στην αποβολή του από το πανεπιστήμιο το 1964, τη φυλάκισή του το 1968, την απαγόρευση έκδοσης από το 1976 και στη συνέχεια στη φυγή του στη Δυτική Γερμανία. Παρά τις διώξεις, συνέχισε να εμπνέεται από τις πολιτικές του πεποιθήσεις και το κοινωνικό του όραμα.

 Βιογραφικά στοιχεία 
Ο Μπρας γεννήθηκε το 1945 στο Γουέστοου του Γιορκσάιρ στην Αγγλία σε οικογένεια εξόριστων κομμουνιστών Γερμανοεβραίων. Το 1947, η οικογένεια μετακόμισε στη σοβιετική ζώνη κατοχής. Εδώ ο πατέρας του, Χορστ Μπρας (1922–1989) έγινε Υφυπουργός Πολιτισμού της ΛΔΓ. Η μητέρα του καταγόταν από την Αυστρία και ήταν δημοσιογράφος. Δημοσίευσε το πρώτο ποίημα του γιου της σε εφημερίδα του Κότμπους στα μέσα της δεκαετίας του 1950. Ο Μπρας είχε μια αδερφή και δύο αδερφούς.

Από το 1956 έως το 1960, φοίτησε στη Σχολή Δοκίμων του Εθνικού Λαϊκού Στρατού. Μετά το λύκειο, εργάστηκε ως κλειδαράς, εργάτης εγγειοβελτιωτικών έργων και τυπογράφος. Από το 1964 άρχισε να σπουδάζει δημοσιογραφία στο Πανεπιστήμιο Καρλ Μαρξ στη Λειψία. Αποβλήθηκε για «δυσφήμιση ηγετικών προσωπικοτήτων της ΛΔΓ» και «υπαρξιστικές απόψεις» στη συνέχεια εργάστηκε, μεταξύ άλλων, ως σερβιτόρος και εργάτης οδοποιίας.

Από το 1966 εργάστηκε στο Θέατρο του Λαού στο Βερολίνο και στη συνέχεια σπούδασε δραματουργία στη σχολή κινηματογράφου Μπάμπελσμπεργκ στο Πότσνταμ. Τον Μάρτιο του 1968, γεννήθηκε ο γιος του Μπέντζαμιν, με την τραγουδοποιό Μπετίνα Βέγκνερ. Το 1968, καταδικάστηκε σε δύο χρόνια και τρεις μήνες φυλάκιση για «αντικρατική προπαγάνδα» επειδή μοίραζε φυλλάδια κατά της εισβολής στην Τσεχοσλοβακία κατά την Άνοιξη της Πράγας. Αφού αφέθηκε ελεύθερος με αναστολή μετά από 77 ημέρες, πιθανώς λόγω της επιρροής του πατέρα του, εργάστηκε ως χειριστής φρέζας σε εργοστάσιο μετασχηματιστών του Βερολίνου, έπειτα στα αρχεία Μπρεχτ και στη συνέχεια ασχολήθηκε με τη συγγραφή. Ο Μπρας βρίσκονταν υπό τη στενή παρακολούθηση της Στάζι.

Αρκετά θεατρικά έργα που έγραψε μεταξύ 1970 και 1976 δεν παρουσιάστηκαν ή αποσύρθηκαν μετά από σύντομο χρονικό διάστημα λόγω του θέματός τους και της συχνά πειραματικής τους μορφής. Το 1976,  συνυπέγραψε τη διαμαρτυρία για τον εκπατρισμό του Βολφ Μπίρμαν και η Στάζι τον κατέγραψε ως «εχθρό της ΛΔΓ».  Μετά την άρνηση δημοσίευσης κειμένων του από τις κρατικές αρχές, υπέβαλε αίτηση για άδεια εξόδου με τη σύντροφό του ηθοποιό Καταρίνα Τάλμπαχ και το ίδιο έτος μετακόμισαν στη Δυτική Γερμανία.  

 Στη Δυτική Γερμανία 
Το πρώτο του πεζογραφικό έργο, η συλλογή διηγημάτων Οι γιοι πεθαίνουν πριν από τους πατέρες, εκδόθηκε το 1977 στο Δυτικό Βερολίνο και σημείωσε τεράστια επιτυχία.

Ο Τόμας Μπρας παρέμεινε ανυπότακτος επαναστάτης και διέψευσε τις ελπίδες των δυτικογερμανικών μέσων ενημέρωσης που ήθελαν να τον παρουσιάσουν ως αντιφρονούντα. Δεν επέτρεψε ποτέ να θεωρηθεί ένας από τους μάρτυρες του αποτυχημένου σοσιαλιστικού εγχειρήματος. Το 1987, ο Μπρας έγραψε: «Είμαι ακόμη πολίτης της ΛΔΓ και όλες οι προηγούμενες συγκρούσεις μου με διάφορους θεσμούς της χώρας μου ήταν πάντα συγκρούσεις σχετικά με το «πώς» του σοσιαλισμού, ποτέ σχετικά με μια εναλλακτική λύση σε αυτόν». Το γεγονός ότι τώρα ζούσε στο Δυτικό Βερολίνο «δεν σημαίνει ότι είμαι υποστηρικτής της κοινωνίας του χρήματος, αλλά μάλλον ότι, όπως πολλοί συγγραφείς από πολλές χώρες, έχω εγκαταλείψει τον τόπο της νεότητάς μου για ένα διάστημα για να μην μείνω στάσιμος». 

Για πολλά χρόνια μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου είχε αποσυρθεί ενώ παράλληλα υπήρχαν φήμες για αλκοολισμό και κατάχρηση ναρκωτικών. Επανήλθε το 1999 με το έργο Ο δολοφόνος κοριτσιών Μπρούνκε. Το τελευταίο έργο του, Μια παραμυθένια κωμωδία από το Βερολίνο, παρέμεινε ημιτελές. 

Πέθανε σε ηλικία 56 ετών στο Βερολίνο στις 3 Νοεμβρίου 2001 από καρδιακή και πνευμονική ανεπάρκεια. Η αιτία θανάτου αποδόθηκε στον μακροχρόνιο εθισμό του στο αλκοόλ και τα ναρκωτικά. 

 Τιμητικές διακρίσεις 

 Βραβείο Λέσινγκ της Ελεύθερης και Χανσεατικής Πόλης του Αμβούργου 1977: Υποτροφία για νέους καλλιτέχνες, με έπαθλο 5.000 γερμανικά μάρκα. 
 Το 1978 έλαβε το βραβείο Ερνστ Ρόιτερ και το 1979 μια υποτροφία στη Βίλα Μάσιμο στη Ρώμη.
 Βραβείο Βαυαρικού Κινηματογράφου 1981: Βραβείο Καλύτερης Σκηνοθεσίας (Πρώτης ταινίας), με χρηματικό έπαθλο 50.000 γερμανικά μάρκα.

 Έργα 

 1970: Sie geht, sie geht nicht (Πηγαίνει, δεν πηγαίνει), θεατρικό έργο
 1971: Das beispielhafte Leben und der Tod des Peter Göring (Η υποδειγματική ζωή και ο θάνατος του Πέτερ Γκέρινγκ), θεατρικό έργο, σε συνεργασία με τον Λόθαρ Τρόλε.
 1972: Galileo Galilei – Papst Urban VIII (Γαλιλαίος Γαλιλέι – Πάπας Ουρβανός Η΄), θεατρικό έργο με τον Λοθάριο Τρόλε
 1973: Vom dicken Herrn Bell, der das Telefon erfunden hat (Η ιστορία του χοντρού κυρίου Μπελ, που εφηύρε το τηλέφωνο), ραδιοφωνικό θεατρικό έργο
 1975: Der Schweinehirt. Die wilden Schwäne (Ο Χοιροβοσκός. Οι Άγριοι Κύκνοι), δύο ραδιοφωνικά θεατρικά έργα βασισμένα στον Χανς Κρίστιαν Άντερσεν 
 1974: Herr Geiler (Κύριος Γκάιλερ), θεατρικό έργο
 1975: Lovely Rita (Όμορφη Ρίτα), θεατρικό έργο
 1975: Poesiealbum 89 (Ποιητικό λεύκωμα 89)
 1975: Die argentinische Nacht (Η Αργεντινή νύχτα), κωμωδία
 1977: Vor den Vätern sterben die Söhne (Οι γιοι πεθαίνουν πριν από τους πατέρες), συλλογή διηγημάτων
 1977: Kargo. 32. Versuch auf einem untergehenden Schiff aus der eigenen Haut zu fahren (Φορτίο. 32η προσπάθεια να ξεφύγει κανείς μόνος του από ένα βυθιζόμενο πλοίο) 
 1978: Rotter. Und weiter. Ein Tagebuch, ein Stück, eine Aufführung (Ρότερ. Και συνέχεια. Ένα ημερολόγιο, ένα θεατρικό έργο, μια παράσταση) 
 1980: Der schöne 27. September (Η όμορφη 27η Σεπτεμβρίου), ποιητική συλλογή
 1981: Engel aus Eisen (Σιδερένιος Άγγελος), βιβλίο βασισμένο στην ομώνυμη ταινία
 1981: Der König vor dem Fotoapparat (Ο βασιλιάς μπροστά στη φωτογραφική μηχανή), παιδικό βιβλίο
 1982: Domino (Ντόμινο) βιβλίο βασισμένο στην ομώνυμη ταινία
 1989: Frauen Krieg Lustspiel (Γυναικεία πολεμική κωμωδία) θεατρικό έργο
 1990: Drei Wünsche, sagte der Golem (Τρεις ευχές, είπε το Γκόλεμ), ποιήματα, πεζά και θεατρικό έργο
 1999: Mädchenmörder Brunke (Μπρούνκε, ο δολοφόνος κοριτσιών) 
 1999: Der Sprung – Beschreibung einer Oper (Το άλμα – Περιγραφή μιας όπερας)
 2002: Liebe Macht Tod (Αγάπη, Δύναμη, Θάνατος) θεατρικό έργο
 2002: Shakespeare-Übersetzungen (Μεταφράσεις έργων του Σαίξπηρ)
 2002: Wer durch mein Leben will, muß durch mein Zimmer (Όποιος θέλει να περάσει από τη ζωή μου, πρέπει να περάσει από το δωμάτιό μου), ποιητική συλλογή
 2007: Was ich mir wünsche (Αυτό που εύχομαι), ποιητική συλλογή

 Φιλμογραφία 

 1981: Engel aus Eisen (Σιδερένιος Άγγελος), ασπρόμαυρη – σκηνοθεσία και σενάριο.
 1982: Domino (Ντόμινο) σκηνοθεσία και σενάριο
 1985: Mercedes, σκηνοθεσία και σενάριο.
 1988: Der Passagier – Welcome to Germany (Ο επιβάτης - Καλώς ορίσατε στη Γερμανία) σκηνοθεσία και σενάριο, με πρωταγωνιστή τον Τόνι Κέρτις

 Ταινίες για τον Τόμας Μπρας 

 1977: Annäherung an Thomas Brasch (Προσεγγίζοντας τον Τόμας Μπρας), σκηνοθεσία: Γκέοργκ Στέφαν Τρόλερ
 2005: Skizze Thomas Brasch (Σκίτσα Τόμας Μπρας) σκηνοθεσία: Κριστόφ Ρύτερ
 2018:  Familie Brasch (Η οικογένεια Μπρας), ντοκιμαντέρ της Άνεκατριν Χέντελ 
 2021: Dear Thomas  (Αγαπητέ Τόμας), σκηνοθεσία: Αντρέας Κλάινερτ
 2015: Bleiben will ich, wo ich nie gewesen bin - Ein Abend für Thomas Brasch (Θέλω να μείνω εκεί που δεν έχω πάει ποτέ – Μια βραδιά για τον Τόμας Μπρας), σκηνοθεσία και σενάριο: Μάριον Μπρας, αδελφή του συγγραφέα.

 Μεταφράσεις στα ελληνικά 

 Η όμορφη 27 Σεπτέμβρη, μετάφραση Ιωάννα Διαμαντοπούλου, εκδόσεις Βακχικόν, 2019
 Ποιήματα του Τόμας Μπρας σε μετάφραση Γιώργου Καρτάκη 
 Τόμας Μπρας: Βαν ντερ Λούμπε (Τρομοκράτης) / Kανενός χώρα,  μετάφραση Ιωάννα Διαμαντοπούλου  

 Παραπομπές 

{{authority control

Κατηγορία:Γερμανοί λογοτέχνες
Κατηγορία:Γερμανοί θεατρικοί συγγραφείς
Κατηγορία:Γερμανοί ποιητές
Κατηγορία:Γερμανοί διηγηματογράφοι
Κατηγορία:Γερμανοί μεταφραστές
Κατηγορία:Γερμανοί σεναριογράφοι
Κατηγορία:Γερμανοί σκηνοθέτες
Κατηγορία:Ανατολικογερμανοί
Κατηγορία:Ανατολικογερμανική λογοτεχνία
Κατηγορία:Γερμανοεβραίοι