Λήμματα στο Εγκυκλοπαιδικόν Λεξικόν Ελευθερουδάκη

Λήμματα στο Εγκυκλοπαιδικόν Λεξικόν Ελευθερουδάκη είναι τίτλος βιβλίου του Έλληνα συγγραφέα και στοχαστή Νίκου Καζαντζάκη. Στο βιβλίο έχει συγκεντρωθεί η δουλειά του Νίκου Καζαντζάκη ως λημματογράφου στο Εγκυκλοπαιδικόν Λεξικόν Ελευθερουδάκη, ενός από τα σημαντικότερα ελληνικά εγκυκλοπαιδικά λεξικά των αρχών του 20ού αιώνα.Λήμματα του Νίκου Καζαντζάκη στο Εγκυκλοπαιδικόν λεξικόν Ελευθερουδάκη. biblionet.gr. Ανακτήθηκε στις 26/01/2026.

 Ιστορικό και περιγραφή 
Το Εγκυκλοπαιδικόν Λεξικόν Ελευθερουδάκη εκδόθηκε σταδιακά στην Αθήνα μεταξύ 1927 και 1931 σε δώδεκα τόμους με συμπληρώματα και αποτελεί μία από τις προπολεμικές προσπάθειες συγκρότησης ολοκληρωμένης ελληνικής εγκυκλοπαίδειας. Σε αυτήν την έκδοση συμμετείχαν πολλοί λόγιοι και επιστήμονες της εποχής, μεταξύ των οποίων και ο Καζαντζάκης ως συντάκτης λημμάτων σε ποικίλα θεματικά πεδία. Μία δεύτερη έκδοση, επίσης σε δώδεκα τόμους, ξεκίνησε το 1964.Νίκος Καζαντζάκης. Λήμματα στο Εγκυκλοπαιδικόν Λεξικόν Ελευθερουδάκη. Εισαγωγικά σημειώματα - Επιμέλεια Πάτροκλος Σταύρου, Μαρία Γιουρούκου. Εκδόσεις Καζαντζάκη. Αθήνα. 2011. ISBN 978-960-7948-39-7.

Το 2011 οι Εκδόσεις Καζαντζάκη δημοσίευσαν συγκεντρωτικά τα 228 λήμματα που αποδίδονται στον Καζαντζάκη από την αρχική σειρά τόμων του λεξικού, υπό τον τίτλο Λήμματα στο Εγκυκλοπαιδικόν Λεξικόν Ελευθερουδάκη. Η έκδοση περιλαμβάνει επίσης εισαγωγικά και επεξηγηματικά κείμενα των επιμελητών Δρ. Πατρόκλου Σταύρου και Δρ. Μαρίας Γιουρούκου, μερικά ακόμη, αμφίβολα ως προς την απόδοσή τους στον Καζαντζάκη, λήμματα, τον πρόλογο της α' έκδοσης του Εγκυκλοπαιδικού Λεξικού από τον εκδότη Κώστα Ελευθερουδάκη, δύο λήμματα του Λεξικού για τον ίδιο τον Καζαντζάκη (το πρώτο από τον Παντελή Πρεβελάκη στην α' έκδοση και το δεύτερο από την Τέα Ανεμογιάννη στη β' έκδοση) και ευρετήριο των λημμάτων.

 Περιεχόμενο και σημασία 
Στο έργο παρουσιάζεται η λογοτεχνική, ιστορική, επιστημονική και πολιτιστική εμβέλεια των άρθρων που συνέταξε ο Καζαντζάκης περιλαμβάνοντας λήμματα για ποιητές, συγγραφείς, επιστήμες, θρησκείες, χώρες και άλλες θεματικές ενότητες. Ο τρόπος συγγραφής των λημμάτων μαρτυρά την ευρύτητα των γνώσεών του, που υπερβαίνουν τη στενή λογοτεχνική παραγωγή για την οποία είναι περισσότερο γνωστός.

Αρκετά χρόνια μετά την έκδοση του Λεξικού, το 1945, ο Νίκος Καζαντζάκης αναγνώρισε τη σημασία του έργου του, το οποίο ανέφερε στον δακτυλογραφημένο κατάλογο των έργων του (μέχρι το έτος 1945) για την υποψηφιότητά του σε κενή έδρα της Τάξης των Γραμμάτων της Ακαδημίας Αθηνών.Νίκος Καζαντζάκης και Παντελής Πρεβελάκης. Τετρακόσια Γράμματα του Καζαντζάκη στον Πρεβελάκη. Εκδόσεις Ελένης Ν. Καζαντζάκη. Αθήνα. 1984. Πρώτη έκδοση 1965.

 Κριτική και αποτίμηση 
Το βιβλίο θεωρείται μία σημαντική συνεισφορά στη μελέτη της πνευματικής και επιστημονικής δραστηριότητας του Καζαντζάκη, καθώς φωτίζει μία πλευρά του έργου του που συχνά παραμένει στην αφάνεια, πέρα από το καθαρά λογοτεχνικό και φιλοσοφικό έργο του.Στα ίχνη του εγκυκλοπαιδικού Καζαντζάκη. catisart.gr. 24 Οκτωβρίου 2011. Ανακτήθηκε στις 26/01/2026. Η συγκεντρωτική παρουσίαση των λημμάτων προσφέρει επίσης ένα ιστορικό τεκμήριο για την εγγράμματη και εγκυκλοπαιδική εργασία στη μεσοπολεμική Ελλάδα.

 Σημειώσεις 

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Έργα του Νίκου Καζαντζάκη
Κατηγορία:Ελληνικές εγκυκλοπαίδειες