Γοτθική Εξέγερση του Τριβίγιλδου

Η Γοτθική Εξέγερση τού Τριβίγιλδου ήταν μία εξέγερση των Γότθων στη Μ. Ασία (Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία) που έλαβε χώρα το 399-400, και προκάλεσε μία μεγάλη πολιτική κρίση κατά τη διάρκεια τής βασιλείας τού Αυτοκράτορα Αρκαδίου (395-408). Η εξέγερση πραγματοποιήθηκε υπό την ηγεσία τού Τριβίγιλδου, αρχηγού μίας μονάδας Γότθων εντός τού ρωμαϊκού στρατού. Αρχικά, η εξέγερση έλαβε χώρα μόνο στη Μ. Ασία, αλλά μετά την παρέμβαση τού αρχιστράτηγου του ανατολικού ρωμαϊκού στρατού Γαϊνά, και την τοποθέτησή του στο πλευρό των Γότθων, η εξέγερση έγινε απειλή για την ενότητα εντός τής Ανατολικής Αυτοκρατορίας.

 Προανάκρουσμα 
Οι Γότθοι τής Μ. Ασίας ζούσαν αρχικά βόρεια τού Δούναβη. Το 386 διέφυγαν από την κυριαρχία των Ούννων, και κατέληξαν στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία υπό την ηγεσία τού Οδόθεου. Μετά από συγκρούσεις με τον ρωμαϊκό στρατό, στις οποίες σκοτώθηκε ο Οδόθεος, οι Γότθοι υποτάχθηκαν και μεταφέρθηκαν στην περιοχή τής Φρυγίας στη Μ. Ασία. Κάποιοι υπηρέτησαν στον στρατό, άλλοι αναγκάστηκαν να εργαστούν στα χωράφια ως εργάτες. Οι Ρωμαίοι χρησιμοποίησαν εκτενώς τούς Γότθους για στρατιωτικές υπηρεσίες. Ως φοιδεράτοι, είχαν το ίδιο καθεστώς με τούς συμπολίτες τους, που παρέμειναν στη Μοισία υπό τον Αλάριχο λίγα χρόνια νωρίτερα. Στη Νακόλεια (Μ. Ασίας), ο Τριβίγιλδος, με τον βαθμό τού κόμη (comes), ηγήθηκε ενός τμήματος έφιππων Γότθων, που ήταν κεντρικά τοποθετημένοι εδώ για να φυλάνε το;yς στρατιωτικούς δρόμους, που διέσχιζαν την περιοχή. 

Σύμφωνα με το;yς σύγχρονους ιστορικούς, η ίδια κατάσταση προέκυψε στη M. Aσία όπως και με τούς Γότθους, που είχαν πολεμήσει στο πλευρό τού Αυτοκράτορα Θεοδοσίου Α΄ στη Μάχη τού Φριγίδου το 394. Γοτθικές πολιτοφυλακές υπό τον Ευτρόπιο είχαν πολεμήσει με επιτυχία τούς Ούννους και τούς Γότθους τής Κριμαίας το 397/8, αλλά ένιωθαν ότι ο ρόλος τους στη νίκη, δεν ανταμείφθηκε επαρκώς. Πιστεύεται ότι αυτό προκάλεσε την επανάσταση των Γότθων στη Μ. Ασία.

Επιπλέον, σύμφωνα με τα σωζόμενα σύγχρονα ιστορικά στοιχεία, πριν από την εξέγερση υπήρχε μία διαμάχη για την εξουσία μεταξύ τού Γαϊνά, ο οποίος ήταν Γοτθικής καταγωγής, και τού ισχυρού αυτοκρατορικού συμβούλου Ευτρόπιου, ο οποίος μπορούσε να ασκήσει τη μεγαλύτερη επιρροή στον νεαρό Αυτοκράτορα Αρκάδιο.

 Εξέγερση 
Η εξέγερση των Γότθων τής Μ. Ασίας ξεκίνησε το 399, και ο Τριβίγιλδος σύντομα αναδείχθηκε ως ηγέτης τής εξέγερσης. Τις πρώτες ημέρες τής εξέγερσής τους σημείωσαν μεγάλη επιτυχία. Οι πηγές τονίζουν ότι οι Γότθοι κατέκτησαν πόλεις, κάτι που επιβεβαιώνεται από την αφήγηση τού Ζώσιμου:

 «Έτσι συνέβη ώστε ο Τριβίγιλδος, χωρίς κανείς να τού αντισταθεί, κατακτούσε κάθε πόλη, και σκότωσε όλους τούς κατοίκους και τούς στρατιώτες»

Ο Ζώσιμος δίνει ιδιαίτερη έμφαση στο γεγονός ότι οι Γότθοι υπό τον Τριβίγιλδο σκότωναν τόσο πολίτες, όσο και στρατιώτες, όταν κατακτούσαν μία πόλη, ένα σημείο που επαναλαμβάνει ποιητικά ο Κλαυδιανός:

 «Οι βάρβαροι εισέβαλαν σε εκείνες τις πόλεις που ήταν τόσο ειρηνικές, τόσο εύκολες στην κατάληψη. Δεν υπήρχε κάποια ελπίδα ασφάλειας, κάποια πιθανότητα διαφυγής. Μακροί και ειρηνικοί αιώνες είχαν κάνει θρυμματισμένες τις πέτρες στα τείχη τους» 

Αυτό δείχνει ότι οι Γότθοι τού Τριβίγιλδου γνώριζαν εκ πείρας, πώς να πολιορκούν πόλεις. Είχαν αποκτήσει αυτήν την εμπειρία κατά τη διάρκεια στρατιωτικών εκστρατειών τού ρωμαϊκού στρατού.

Η εξέγερση εξαπλώθηκε σε όλη τη Μ. Ασία, καθώς ένας αυξανόμενος αριθμός δυσαρεστημένων αγροτών και σκλάβων προσχώρησε εκτός από τούς Γότθους. Ακολούθησε η λεηλασία τής Φρυγίας, τής Λυδίας, τής Παμφυλίας και τής Πισιδίας, και ηττήθηκε ένας αυτοκρατορικός στρατός που στάλθηκε από τον Ευτρόπιο με επικεφαλής τον Λέοντα. Ο Τριβίγιλδος έμεινε μόνος του στην Παμφυλία, όπου έπρεπε να διασχίσει δρόμους εντελώς ακατάλληλους για το ιππικό του.

 Το πραξικόπημα του Γαϊνά 
Μετά την ήττα τού Λέοντα, ένας νέος στρατός που είχε σταθμεύσει στη Θράκη, διατάχθηκε να προελάσει στη Φρυγία, για να καταστείλει την εξέγερση. Αυτός ο στρατός διοικούνταν από τον Γαϊνά, αλλά δεν έκανε κάποια κίνηση εναντίον τούΤριβίγιλδου. Ο λόγος γι' αυτό ήταν, ότι ο Γαϊνάς χρησιμοποίησε την εξέγερση, για να επιτύχει τη δική του πολιτική φιλοδοξία. Στην αρχή τής εξέγερσης ο Γαϊνάς ήταν ακόμη η υποδεέστερη μερίδα στην Αυλή, η θέση του έναντι τού Ευτρόπιου ήταν εξαιρετικά αδύναμη, αλλά καθώς η εξέγερση τού Τριβίγιλδου αναπτύχθηκε, και ο αυτοκρατορικός στρατός που έπρεπε να τερματίσει την εξέγερση ηττήθηκε ολοκληρωτικά, η επιρροή του αυξήθηκε. Ο Ευτρόπιος κατέληξε να εκτραπεί, και ο Αυτοκράτορας Αρκάδιος ανέδειξε τον Γαϊνά σε αρχιστράτηγό του.

Σύμφωνα με τον Ζώσιμο, ο Γαϊνάς δεν ανέλαβε αμέσως δράση. Τον κατηγόρησε ότι καθυστέρησε, σε μία προσπάθεια να υπονομεύσει την κεντρική κυβέρνηση, ή να δώσει στον Τριβίγιλδο περισσότερο χρόνο, για να προκαλέσει μεγαλύτερη ζημιά. Ωστόσο αυτή η πλεκτάνη δεν αναφέρεται ούτε από τον Κλαυδιανό, ούτε από τον Φιλοστόργιο, σύγχρονους τού Ζώσιμου, και φαίνεται ότι αυτοί οι ισχυρισμοί τού Ζώσιμου, μερικές γενιές αργότερα, στόχευαν στην υποβάθμιση τού χαρακτήρα τού Γαϊνά, και στην αρνητική του εικόνα. Αντίθετα, φαίνεται πιο λογικό ότι ο Γαϊνάς, ο οποίος βρέθηκε αρχικά σε προνομιακή αυτοκρατορική θέση, μετά από μία αποτυχημένη προσπάθεια τού Ευτρόπιου να καταστείλει την εξέγερση, απέφυγε να επιτεθεί στον Τριβίγιλδο βάσει ενός υπολογισμένου σχεδίου. Συμβούλευσε τον Αρκάδιο να διαπραγματευτεί με τον Τριβίγιλδο, και επέμεινε να απομακρυνθεί πρώτος ο Ευτρόπιος.

 Ο Γαϊνάς συμμαχεί με τον Τριβίγιλδο 
μικρογραφία|Αεροφωτογραφία τής Ρωμαϊκής Κωνσταντινούπολης, δεξιά τού Κεράτιου κόλπου, και εμπρός τής Προποντίδας (ή θάλασσας τού Μαρμαρά).
Όταν οι Γότθοι τού Τριβίγιλδου έφθασαν στη Χαλκηδόνα, στην αντίθετη πλευρά τής Κωνσταντινούπολης, ο Γαϊνάς κατάφερε να τον πείσει να συμμετάσχει στο πραξικόπημά του. Με την υποστήριξη τού Τριβίγιλδου, ο Γαϊνάς διέθετε έναν αξιόλογο στρατό (κυρίως Γότθους), και κατέλαβε την εξουσία. Μαζί εισήλθαν στην Κωνσταντινούπολη, και εκδίωξαν τον Αυρηλιανό, έναν άλλο αντίπαλο που είχε επιρροή στον Αρκάδιο. Με την πρωτεύουσα στα χέρια του, ο Γαϊνάς είχε γίνει αρχηγός, και διέταξε την εκτέλεση τού Ευτρόπιου. Χρησιμοποιώντας την εξουσία του, διέταξε επίσης τον Αυτοκράτορα να αποκηρύξει τις υπηρεσίες τού Αλάριχου, και να παραχωρήσει την επαρχία τής Παννονίας στη Δύση. Αυτή η διοικητική αλλαγή προκάλεσε την απώλεια τού στρατιωτικού βαθμού τού στρατηγού από τον Αλάριχο, και τού δικαιώματος σε νόμιμα οφέλη για τούς άνδρες του. Ο Γαϊνάς ήλπιζε να χάσει έναν επικίνδυνο αντίπαλο για τη δυτική Αυτοκρατορία. 

 Η εξέγερση του λαού στην Κωνσταντινούπολη 
Λίγο αργότερα ο Γαϊνάς έχασε τον έλεγχο των γεγονότων στην πρωτεύουσα. Από δυσαρέσκεια με τις πράξεις του, και εν μέρει με πρωτοβουλία τού Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Ιωάννη Χρυσοστόμου, ο λαός επαναστάτησε στις 12 Ιουλίου 400. Η αντιδημοφιλής βαρβαρική φρουρά τράπηκε σε φυγή. Ο Γαϊνάς και ο Τριβίγιλδος κατάφεραν να εγκαταλείψουν την Κωνσταντινούπολη ζωντανοί, αλλά αρκετές χιλιάδες Γότθοι, συμπεριλαμβανομένων πολλών γυναικών και παιδιών που ζούσαν στην πόλη ως μέρος τού ανατολικού ρωμαϊκού στρατιωτικού κατεστημένου, σφαγιάστηκαν.

Στη συνέχεια, ο Αρκάδιος διέταξε τον Γότθο στρατηγό Φραβίτα να ηγηθεί ενός στρατού εναντίον τού Γαϊνά. Στη συνέχεια, όπως απεικονίζεται στη Στήλη τού Αρκαδίου, ο Φραβίτας νίκησε τον Γαϊνά και τον Τριβίγιλδο σε ναυμαχία στη Θάλασσα τού Μαρμαρά. Οι ηττημένοι Γότθοι αποβιβάστηκαν στη Θεσσαλονίκη, και στη συνέχεια υπέστησαν μία ακόμη ήττα στη Θράκη, στην οποία ο Τριβίγιλδος σκοτώθηκε, και ο Γαϊνάς κατάφερε να διαφύγει πέρα από τον Δούναβη. Ωστόσο, η ελευθερία του ήταν βραχύβια, καθώς βρισκόταν πλέον σε έδαφος των Ούννων. Ο Γαϊνάς συνελήφθη, και στη συνέχεια σκοτώθηκε από τον Ουλντίν, ο οποίος έστειλε το κεφάλι του στον Αρκάδιο ως διπλωματικό δώρο.

 Συνέπειες 
Οι Γότθοι τής Μ. Ασίας δεν έπαιξαν πλέον σημαντικό ρόλο μετά την εξαφάνισή τους.  Από την άλλη πλευρά, οι Γότθοι που παρέμειναν στην Παννονία υπό τον Αλάριχο, έστρεψαν τώρα την προσοχή τους στη Δύση. Λόγω τού πραξικοπήματος τού Γαϊνά, είχαν απομακρυνθεί, και πλέον αποκλείστηκαν από την πολιτική στην Κωνσταντινούπολη. Σύντομα έχασαν κάθε ελπίδα για μία νέα συμφωνία με τον Αυτοκράτορα. Για να προσπαθήσει να σπάσει το αδιέξοδο, ο Αλάριχος οδήγησε τον λαό του στην Ιταλία το φθινόπωρο του 401, και τούς επόμενους δώδεκα μήνες προσπάθησε να κάνει μία συμφωνία με τον Στιλίχωνα, τον αποτελεσματικό διοικητή τού Δυτικού Στρατού. Η άφιξή του τελικά οδήγησε στον Γοτθικό Πόλεμο τού 402-403.

 Αναφορές 

 Πηγές 
 , A History of the Later Roman Empire van Arcadius tot Irene, Vol. Ik (1889)
 , History of the Goths (1979) 1988, "Radagaisus and his contribution to the Visigothic ethnogenesis" p168f
  (1999), The Rome that did not fall: the survival of the East in the fifth century, New York: Routledge
 ,  Tribigild in Phrygia: Reconsidering the revolt and the settlement of barbarians in the 4th century Roman Empire

Κατηγορία:Πόλεμοι των Γότθων
Κατηγορία:Πόλεμοι της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας