Τα υπέροχα χρόνια

Τα υπέροχα χρόνια () είναι συλλογή διηγημάτων του Ανατολικογερμανού συγγραφέα Ράινερ Κούντσε, που εκδόθηκε στη Δυτική Γερμανία το 1976. Ο αντιφρονών συγγραφέας, ο οποίος ζούσε ακόμη στην Ανατολική Γερμανία εκείνη την εποχή και βρισκόταν υπό συνεχή παρακολούθηση της Στάζι από το 1968, έγραψε το έργο γύρω στο 1975 και έστειλε κρυφά το χειρόγραφο στη Δυτική Γερμανία, επειδή η λογοκρισία δεν θα επέτρεπε να δημοσιευθεί στη ΛΔΓ. Η δημοσίευση του έργου στη Δύση οδήγησε στην αποβολή του συγγραφέα από την Ένωση Ανατολικογερμανών Συγγραφέων και στην πολτοποίηση 15.000 αντιτύπων του παιδικού βιβλίου του Λεοπόλδος το λιοντάρι, το οποίο είχε ήδη εκδοθεί στη Δυτική Γερμανία. Τελικά, η σύγκρουση του Κούντσε με το ανατολικογερμανικό καθεστώς οδήγησε στη μετανάστευσή του στη Δυτική Γερμανία το 1977.

Οι 49 μικρές ιστορίες περιγράφουν την καθημερινή ζωή των νέων στην Ανατολική Γερμανία και προέκυψαν από συζητήσεις που ο 43χρονος συγγραφέας είχε με μαθητές, φοιτητές, εργάτες και στρατιώτες του Εθνικού Λαϊκού Στρατού, καθώς και από τις εμπειρίες της έφηβης κόρης του. Ο τίτλος - προέρχεται από ένα κεφάλαιο του έργου Η άρπα του χόρτου του Τρούμαν Καπότε που αναφέρεται στα ευτυχισμένα χρόνια της εφηβείας - είναι πικρά ειρωνικός, επειδή, με βάση τα βιώματα του συγγραφέα, τα εφηβικά χρόνια των νέων που αναζητούσαν κάποια ελευθερία στη σοσιαλιστική ΛΔΓ ήταν κάθε άλλο παρά υπέροχα: ακόμη και τα παιδιά, παίζοντας με παιχνίδια-πολυβόλα, εκπαιδεύονταν να μισούν τον ταξικό εχθρό.

Μέσα από τις ιστορίες, διανθισμένες με τεκμηριωμένο υλικό (επίσημες δηλώσεις), ο Κούντσε απεικονίζει μια γκροτέσκα καθημερινή ζωή σε ένα κράτος του οποίου τα φιλελεύθερα-σοσιαλιστικά συνθήματα έρχονται σε κωμικοτραγική αντίθεση με την άκαμπτη κοινωνική πραγματικότητα, την καταπίεση και τη στρατιωτικοποίηση της ζωής, την κατήχηση της υπακοής και τον περιορισμό του αυθορμητισμού και της ατομικής ανάπτυξης. 

Το βιβλίο - ιστορικό ντοκουμέντο μεταφράστηκε σε δέκα γλώσσες και έγινε μπεστ σέλερ τόσο στη Δυτική όσο και στην Ανατολική Γερμανία, όπου προκάλεσε βαθιά αίσθηση ανησυχίας.

 Περιεχόμενο 
Το έργο ξεκινά με επτά σύντομες ιστορίες με τίτλο Τα παιδιά της ειρήνης. Αναφέρονται σε παιδιά ηλικίας 6 έως 15 ετών, τα οποία, στη σκιά του Τείχους, μαθαίνουν κυρίως ένα πράγμα: βασανίζουν στρατιωτάκια-παιχνίδια, πυροβολούν, διεξάγουν στρατιωτικές ασκήσεις και χωρίζουν τον κόσμο σε καλό και κακό. Αρχικά, ο αφηγητής ενοχλείται σε ένα κάμπινγκ από έναν 8χρονο που τον σημαδεύει με ένα παιχνίδι-τουφέκι. Τα 11χρονα και 12χρονα παιδιά μάθαιναν πώς να σκοτώνουν ανθρώπους κατά τη διάρκεια της σοσιαλιστικής στρατιωτικής εκπαίδευσης. Η σοβαρότητα της στρατιωτικής εκπαίδευσης στη ΛΔΓ αποκαλύπτεται τελικά όταν ένας νεαρός απόφοιτου λυκείου πυροβολείται ενώ προσπαθεί να δραπετεύσει από τη ΛΔΓ και στους γονείς του επιστρέφεται η τεφροδόχος του. 

Απεικονίζονται οι μηχανισμοί καταπίεσης με τους οποίους οι φύλακες της τάξης κατέπνιγαν τον αυθορμητισμό και τις ακίνδυνες ατομικές εκφράσεις των νέων: τα παντελόνια τζιν, οι τζαζ μπάντες, η ροκ μουσική, τα μακριά μαλλιά, οι παρέες με κιθάρα σε σιντριβάνι πλατείας, το ωτοστόπ, οι συναυλίες οργάνου σε εκκλησίες τιμωρούνταν ως «ανατρεπτικά» και «προπαγάνδα για το καπιταλιστικό σύστημα». Ακόμη και τα μαύρα πουλόβερ διώκονταν αυστηρά γιατί έδειχναν έλλειψη αισιοδοξίας. 

Ένα σχετικά μεγάλο κείμενο αναφέρεται στη 15χρονη κόρη του αφηγητή. Είναι αντισυμβατική, δημιουργική, επαναστατική και πολύ ακατάστατη. Εξαιτίας αυτών, έχει ήδη αντιμετωπίσει προβλήματα στο σχολείο, όπου η αποκλίνουσα συμπεριφορά είναι ανεπιθύμητη. Ένας φίλος της, ο οποίος αρνείται να καταταχθεί στον Εθνικό Λαϊκό Στρατό, δέχεται εκφοβισμό και αποβάλλεται. Η άρνηση ενός συμμαθητή της να αφαιρέσει τη Βίβλο από το ράφι στο δωμάτιό του αποδεικνύεται καταστροφική: χαρακτηρίζεται ως «επικίνδυνο στοιχείο», του απαγορεύεται να φύγει από την ΛΔΓ κατά τη διάρκεια των διακοπών ή ακόμη και να πλησιάσει το Βερολίνο, όπου θα γινόταν το Παγκόσμιο Φεστιβάλ Νεολαίας. Ακόμη και οι εκκλησίες αντιμετωπίζουν δυσκολίες: πράκτορες της - πανταχού παρούσας - Στάζι παρακολουθούν στενά τους συμμετέχοντες σε μια συναυλία οργάνου σε μια εκκλησία.

Η ενότητα Καφέ Σλάβια, αναφέρεται στην εισβολή στην Τσεχοσλοβακία στρατευμάτων του Συμφώνου της Βαρσοβίας τον Αύγουστο του 1968 για την καταστολή της Άνοιξης της Πράγας, μια προσπάθεια να αντικατασταθεί ο σταλινισμός από έναν «σοσιαλισμό με ανθρώπινο πρόσωπο». Οι Τσέχοι στάθηκαν ενωμένοι, ενώ στην ΛΔΓ υπήρχε μικρή αλληλεγγύη προς τους μεταρρυθμιστές κομμουνιστές, κυρίως λόγω του φόβου της Στάζι, η οποία τρομοκρατούσε και καταδίωκε τους υποστηρικτές της Άνοιξης της Πράγας. Ταυτόχρονα, γίνεται σαφές ότι μετά από 30 χρόνια, οι Τσέχοι και οι Σλοβάκοι βίωναν για άλλη μια φορά Γερμανούς στρατιώτες ως εισβολείς στη χώρα τους. (Το 1968, στρατεύματα της ΛΔΓ εισέβαλαν στην Τσεχοσλοβακία, αλλά πληροφορίες σχετικά ήταν δύσκολο να επαληθευτούν από πηγές της ΛΔΓ και αργότερα λόγω της μυστικότητας που περιέβαλλε τα σχέδια εισβολής). Το βιβλίο ολοκληρώνεται με μια συλλογή μεταφράσεων ποιημάτων Τσέχων συγγραφέων, στα οποία εκφράζεται η αντίστασή τους στις ύστερες σταλινικές πολιτικές του Ανατολικού Μπλοκ και στην επιβολή του σοσιαλιστικού ρεαλισμού στη λογοτεχνία και την τέχνη και μαρτυρούν τη μελαγχολία αλλά και την ελπίδα μετά την αποτυχημένη εξέγερση. Ο Κούντσε, του οποίου η σύζυγος καταγόταν από την Τσεχοσλοβακία, ήταν φίλος με αρκετούς Τσέχους ποιητές.

 Ταινία 
Μετά την εγκατάστασή του στη Δυτική Γερμανία, ο Ράινερ Κούντσε διασκεύασε το βιβλίο του σε ομώνυμη ταινία το 1979 και έλαβε το Βραβείο Κινηματογράφου της Βαυαρίας για το σενάριό του. Η ταινία κέρδισε επίσης το Βραβείο Κινηματογράφου της Ασημένιας Ένωσης το 1981.
 Παραπομπές 

Κατηγορία:Γερμανικά μυθιστορήματα
Κατηγορία:Ανατολικογερμανική λογοτεχνία
Κατηγορία:Μυθιστορήματα που έγιναν ταινίες