Ξυπνήματα (ταινία, 1990)

Τα Ξυπνήματα () είναι αμερικανική ταινία δράματος του 1990, σε σενάριο του Στίβεν Ζαίλιαν και σκηνοθεσία της Πένι Μάρσαλ. Πρωταγωνιστούν οι Ρόμπερτ Ντε Νίρο, Ρόμπιν Ουίλιαμς, Τζούλι Κάβνερ, Ρουθ Νέλσον, Τζον Χέρντ, Πενέλοπι Αν Μίλερ, Πίτερ Στόρμαρε και Μαξ φον Σίντοφ. Βασίζεται στα μη λογοτεχνικά απομνημονεύματα του Όλιβερ Σακς "Ξυπνήματα" του 1973.

Η ταινία αφηγείται την ιστορία ενός φανταστικού νευρολόγου, του Δρ. Μαλκόλμ Σέιερ (Ουίλιαμς), του οποίου ο χαρακτήρας βασίζεται στον Σακς.

Το 1969, ο Σέιερ ανακαλύπτει τις ευεργετικές επιδράσεις του φαρμάκου λεβοντόπα και χορηγεί το φάρμακο σε κατατονικούς ασθενείς που επέζησαν από την επιδημία της ληθαργικής εγκεφαλίτιδας της περιόδου 1919–1930. Οι ασθενείς - μεταξύ των οποίων ο Λέοναρντ Λόου (Ντε Νίρο) - ξυπνούν μετά από δεκαετίες και καλούνται να προσπαθήσουν να προσαρμοστούν στη νέα τους ζωή, σε μία άγνωστη για αυτούς εποχή.

Η ταινία είναι παραγωγή Γουόλτερ Παρκς και Λόρενς Λάσκερ, οι οποίοι ήρθαν για πρώτη φορά σε επαφή με το βιβλίο του Σακς ενώ φοιτούσαν στο Πανεπιστήμιο του Γέιλ. Η ταινία κυκλοφόρησε στις 21 Δεκεμβρίου 1990 από την Columbia Pictures και ήταν μια μεγάλη εμπορική επιτυχία, εισφέροντας 108,7 εκατομμύρια δολάρια σε προϋπολογισμό 29 εκατομμυρίων δολαρίων. Η ταινία προτάθηκε για τρία βραβεία του Όσκαρ: Καλύτερης ταινίας, Α' ανδρικού ρόλου (Ντε Νίρο) και Καλύτερου προσαρμοσμένου σεναρίου.

 Πλοκή 
Το 1969, ο Δρ. Μάλκολμ Σάιερ είναι αφοσιωμένος φροντιστής και γιατρός σε ένα τοπικό νοσοκομείο στο Μπρονξ της Νέας Υόρκης. Μετά από εκτενή συνεργασία με τους κατατονικούς ασθενείς που επέζησαν από την επιδημία της ληθαργικής εγκεφαλοπάθειας του 1919-1930, ο Σάιερ ανακαλύπτει ερεθίσματα που μπορούν να "ξυπνήσουν" τους ασθενείς από τις κατατονικές τους καταστάσεις. Πράξεις όπως το να πιάσουν μια μπάλα, να ακούσουν οικεία στο αυτί μουσική, να τους φωνάζουν με το όνομά τους και να απολαμβάνουν την ανθρώπινη επαφή, έχουν μοναδικές επιπτώσεις στους ασθενείς (διαφορετική επίπτωση στον καθένα η κάθε πράξη) και προσφέρουν μια νέα ματιά στον κόσμο τους. Ο ασθενής Λεονάρντ Λόου φαίνεται να παραμένει "ασυγκίνητος" από αυτές τις ενέργειες, αλλά ο Δρ. Σάιερ καταφέρνει να επικοινωνήσει μαζί του χρησιμοποιώντας έναν πίνακα Ouija.

Έπειτα από παρακολούθηση μιας διάλεξης σε συνέδριο σχετικά με την επιτυχία του φαρμάκου Λεβοντόπα σε ασθενείς με νόσο του Πάρκινσον, ο Σάιερ πιστεύει ότι το φάρμακο αυτό μπορεί να δράσει ευεργετικά και για την δική του ομάδα ασθενών. Μια δοκιμαστική δοκιμή με τον Λέοναρντ δίνει εκπληκτικά αποτελέσματα καθώς ο Λέοναρντ "ξυπνάει" από την κατατονική του κατάσταση. Αυτή η επιτυχία εμπνέει τον Σάιερ να ζητήσει χρηματοδότηση από δωρητές, ώστε όλοι οι κατατονικοί ασθενείς να μπορούν να λάβουν το φάρμακο Λεβοντόπα και να "ξυπνήσουν", γυρίζοντας στην πραγματικότητα και το παρόν.

Εν τω μεταξύ, ο Λέοναρντ προσαρμόζεται στη νέα του ζωή και ερωτεύεται την Πόλα, την κόρη μιας άλλης ασθενούς στο νοσοκομείο. Ο Λέοναρντ αρχίζει να θυμώνει με τους περιορισμούς που του επιβάλλονται από το νοσοκομείο λόγω της ασθένειάς του, επιθυμώντας την ελευθερία κίνησης. Έτσι, υποκίνησε μια εξέγερση, θέτοντας το αίτημά του στον Σάιερ και στην διοίκηση του νοσοκομείου. Καθώς ο Λέοναρντ γίνεται ολοένα και πιο ανήσυχος, ο Σάιερ παρατηρεί ότι μια σειρά από τικ αρχίζουν να εκδηλώνονται στο σώμα του και στο πρόσωπό του, τα οποία ο Λέοναρντ δυσκολεύεται να ελέγξει.

Αν και ο Δρ. Σέιερ και το προσωπικό του νοσοκομείου αρχικά είναι πολύ χαρούμενοι από την επιτυχία της Λεβοντόπας στην αναβίωση μιας ομάδας κατατονικών ασθενών, σύντομα συνειδητοποιούν ότι οι επιπτώσεις είναι μόνο προσωρινές. Ο Λέοναρντ, ο πρώτος που "ξύπνησε", είναι επίσης ο πρώτος που δείχνει σημάδια υποβάθμισης. Τα τικ του σιγά σιγά επιδεινώνονται, το περπάτημα του γίνεται πολύπλοκο και αρχίζει να έχει σπασμούς σε ολόκληρο το σώμα του που του περιορίζουν σοβαρά τις κινήσεις του. Παρά τον πόνο, ο Λέοναρντ παραμένει αποφασιστικός. Ζητά από τον Δρ. Σέιερ να τον κινηματογραφήσει, ελπίζοντας ότι η εμπειρία του μπορεί μια μέρα να συμβάλει σε έρευνα που θα βοηθήσει κάποιους άλλους.

Γνωρίζοντας ότι η κατάστασή του επιδεινώνεται, ο Λέοναρντ μοιράζεται ένα τελευταίο γεύμα με την Πόλα. Της λέει ότι δεν μπορεί να την βλέπει πια, αλλά πριν αποχωρήσουν, η Πόλα τον καλεί να χορέψει μαζί της. Καθώς χορεύουν, οι σπασμοί του Λεόναρντ σταματούν για μια σύντομη στιγμή ανακούφισης και ηρεμίας. Αν και ο Λέοναρντ και ο Σάιερ συμφιλιώθηκαν, ο Λέοναρντ σύντομα επιστρέφει σε κατατονική κατάσταση. Ένας προς έναν, ακολουθούν και οι άλλοι ασθενείς, παρά την αύξηση των δόσεων λεβοντόπας.

Ο Δρ. Σάιερ μιλάει σε μια ομάδα δωρητών του νοσοκομείου, εξηγώντας ότι ενώ οι φυσικές αφύπνιες ήταν περαστικές, είχε συμβεί μια βαθύτερη αφύπνηση, με τους περισσότερους να αισθάνονται μια ανανεωμένη αίσθηση εκτίμησης για τη ζωή. Ο Σάιερ επίσης ωριμάζει από την εμπειρία, ξεπερνώντας την έντονη ντροπαλότητα που τον κατείχε, ζητώντας από την νοσοκόμα Ελέανορ Κοστέλο να πάνε για καφέ. Το προσωπικό τώρα αντιμετωπίζει τους ασθενείς με μεγαλύτερη συμπόνια και αξιοπρέπεια, και η Πόλα συνεχίζει να επισκέπτεται τον Λέοναρντ. Αν και ο Λέοναρντ δεν ανταποκρίνεται, αυτός και ο Σάιερ διατηρούν τη επικοινωνία τους μέσω του πίνακα Ouija.

 Διανομή ρόλων 

 Ρόμπερτ Ντε Νίρο ως Λέοναρντ Λόου
 Ρόμπιν Ουίλιαμς ως Δρ. Μάλκολμ Σάιερ
 Τζον Χερντ ως Δρ. Κάουφμαν
 Τζούλι Κάβνερ ως Έλενορ Κοστέλο
 Πενέλοπι Αν Μίλερ ως Πόλα
 Ρουθ Νέλσον ως κυρία Λόου
 Μαξ φον Σίντοφ ως Δρ. Πίτερ Ίνγκαμ
 Αν Μεάρα ως Μίριαμ
 Ντέξτερ Γκόρντον ως Ρονάλντο
 Τζορτζ Μάρτιν ως Φρανκ
 Άλις Ντράμοντ ως Λούσι
 Ρίτσαρντ Λιμπερτίνι ως Σίντνεϊ
 Άντονι Τζ. Νίσι ως Λέοναρντ Λόου μικρός
 Λόρα Έστερμαν ως Λόλι
 Μπάρτον Χέιμαν ως Μπερτ
 Τζούντιθ Μαλίνα ως Ρόους
 Μέρι Άλις ως νοσοκόμα Μάργκαρετ
 Μπράντλεϊ Γουίτφορντ ως Δρ. Τάιλερ
 Τζον Κρίστοφερ Τζόουνς ως Δρ. Σουλίβαν
 Μέρι Κάθριν Ράιτ ως νοσοκόμα Μπεθ
 Κιθ Ντάιαμοντ ως Άντονι
 Βίνσεντ Παστόρε ως ασθενής#6 στην πτέρυγα#5
 Πίτερ Στόρμαρ ως νευροχημικός

 Παραγωγή 

 Επιλογή ηθοποιών 
Στις 15 Σεπτεμβρίου 1989, η Λιζ Σμιθ ανέφερε ότι εκείνοι που εξετάζονται για τον ρόλο της μητέρας του Λέοναρντ Λόου ήταν οι Κέι Μπάλαρντ, Σέλλεϊ Γουίντερς και Άνν Τζάκσον. Τρεις εβδομάδες αργότερα, η Newsday ονόμασε τη Νάνσι Μάρσαντ ως την κύρια υποψήφια.

 Γυρίσματα 
Το κύριο μέρος των γυρισμάτων για την ταινία "Ξυπνήματα" ξεκίνησε στις 16 Οκτωβρίου 1989, στο Ψυχιατρικό Κέντρο Κινγκσμπόρο στο Μπρούκλιν της Νέας Υόρκης, το οποίο μάλιστα λειτουργούσε, και κράτησε μέχρι τις 16 Φεβρουαρίου 1990. Σύμφωνα με τον Ουίλιαμς, πραγματικοί ασθενείς χρησιμοποιήθηκαν στα γυρίσματα της ταινίας.Smith, Liz (September 15, 1989). "Guess What She's Doing for Love". Daily News (New York). p. 8. Retrieved March 6, 2022. Εκτός από το Κινκγσμπόρο, σκηνές γυρίστηκαν και στον Βοτανικό Κήπο της Νέας Υόρκης, το Λύκειο Τζούλια Ρίτσμαν, την Κάσα Γκαλιτσία και το Πάρκο Σλόουπ του Μπρούκλιν.Fleming, Michael; Freifeld, Karen; Stasi, Linda (October 4, 1989). "Inside New York: Big Wigs at Lunch". Newsday (New York). p. 12. Retrieved March 9, 2022.

 Υποδοχή 
 Εισπράξεις 
Τα "Ξυπνήματα" κυκλοφόρησαν στις 12 Δεκεμβρίου 1990, με τα κέρδη του σαββατοκύριακου της πρεμιέρας να αγγίζουν τα 417.076 δολάρια, παίρνοντας την δεύτερη σχετική θέση πίσω από το ένατο Σαββατοκύριακο της ταινίας Μόνος στο Σπίτι, που οι εισπράξεις άγγιξαν τα 8,306,532 δολάρια. Συνέχισε να έχει εισπράξεις 52,1 εκατομμύρια δολάρια στις Ηνωμένες Πολιτείες και τον Καναδά και 56,6 εκατομμύρια δολάρια διεθνώς, φτάνοντας συνολικά τα 108,7 εκατομμύρια δολάρια παγκοσμίως.

 Διακρίσεις 
Η ταινία τέθηκε υποψήφια για τρία Βραβεία της Αμερικανικής Ακαδημίας Κινηματογράφου, συμπεριλαμβανομένου, του Όσκαρ καλύτερης ταινίας, του βραβείου για την καλύτερα προσαρμοσμένη σκηνογραφία και του βραβείου για τον καλύτερο ηθοποιό (Ρόμπερτ Ντε Νίρο). Ο Ρόμπιν Ουίλιαμς τέθηκε επίσης υποψήφιος για το 48ο βραβείο Χρυσών Σφαιρών για τον καλύτερο ηθοποιό σε κινηματογραφικό δράμα.
+Κατάλογος των βραβείων και των υποψηφίωνΒραβείαΗμερομηνία τελετήςΚατηγορίαΥποψηφιότητεςΑποτέλεσμαΒραβεία της Ακαδημίας25 Μαρτίου 1991Καλύτερη ταινία Γουόλτερ ΠαρκςΚαλύτερος ηθοποιόςΡόμπερτ Ντε ΝίροΚαλύτερο ΣκηνικόΣτίβεν ΖαιλένΒραβεία της Ιαπωνικής Ακαδημίας20 Μαρτίου 1992Καλύτερη ξένη ταινίαΞυπνήματαΒραβεία της Ένωσης Κριτικών Κινηματογράφου του Σικάγο1991Καλύτερος ηθοποιόςΡόμπερτ Ντε ΝίροΧρυσές Σφαίρες19 Ιανουαρίου 1991Καλύτερος ηθοποιός - ΔραμαΡόμπιν ΟυίλιαμςΒραβεία Grammy25 Φεβρουαρίου 1992Καλύτερη μουσική σύνθεση που γράφτηκε για ταινία ή τηλεόρασηΡάντι ΝιούμανΕθνικά βραβεία επιτροπής αξιολόγησης4 Μαρτίου 1991Καλύτερος ηθοποιόςΡόμπερτ Ντε Νίρο, Ρόμπιν ΟυίλιαμςΟι δέκα πρώτες ταινίες ΞυπνήματαΒραβεία του New York Film Critics Circle13 Ιανουαρίου 1991Καλύτερος ηθοποιόςΡόμπερτ Ντε ΝίροΒραβεία Writers Guild of America20 Μαρτίου 1991Καλύτερα ΣκηνικάΣτίβεν Ζαιλέν

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι  


Κατηγορία:Ταινίες του 1990
Κατηγορία:Αμερικανικές δραματικές ταινίες
Κατηγορία:Ταινίες γυρισμένες στη Νέα Υόρκη
Κατηγορία:Ταινίες τοποθετημένες σε ψυχιατρικές κλινικές
Κατηγορία:Δραματικές ταινίες βασισμένες σε πραγματικά γεγονότα
Κατηγορία:Ταινίες παραγωγής Columbia Pictures
Κατηγορία:Ταινίες βασισμένες σε αμερικανικά μυθιστορήματα
Κατηγορία:Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις
Κατηγορία:Αγγλόφωνες ταινίες
Κατηγορία:Αμερικανικές ταινίες της δεκαετίας 1990