Ριχάρδος ντε Κλερ, 2ος κόμης του Πέμπροκ

Ο Ριχάρδος ΦιτςΓκίλμπερτ ντε Κλερ, αγγλ.: Richard FitzGilbert de Clare, 2nd Earl of Pembroke (π. 1130  – 20 Απριλίου 1176), ο 2ος κόμης τού Πέμπροκ, επίσης κύριος τού Λένστερ και δικαστής τής Ιρλανδίας, ήταν Αγγλο-Νορμανδός ευγενής, γνωστός για τον ηγετικό του ρόλο στην Αγγλο-Νορμανδική εισβολή στην Ιρλανδία.  Όπως και ο πατέρας του, ο Ριχάρδος είναι κοινώς γνωστός με το παρωνύμιό του, Strongbow (γαλλ.: Arc-fort). 

Όταν ο γιος και κληρονόμος του, Γκίλμπερτ, απεβίωσε άτεκνος πριν από το 1189, η κομητεία πέρασε στην κόρη τού Ριχάρδου, Ισαβέλλα ντε Κλερ, και στον σύζυγό της Γουίλιαμ Μάρσαλ. 

 Το παρωνύμιο 
Κατά τον Μεσαίωνα, τα επίσημα έγγραφα, με λίγες εξαιρέσεις, γράφονταν στα λατινικά. Στο χρονικό τής Απογραφής Οικονομικών (Domesday Exchequer), που γράφτηκε μεταξύ 1300 και 1304 (δηλαδή, περισσότερο από 120 χρόνια μετά το τέλος τού Ριχάρδου), αναφερόταν ως «Ricardus cognomento Stranghose Comes Strugulliae», που μεταφράζεται ως «Ριχάρδος, γνωστός ως Stranghose, κόμης του Στρίγκυλ» (σύγχρονο Τσέπστοου).

Στην πραγματικότητα, το Stranghose είναι πιθανώς μία διαφορετική ορθογραφία του Striguil. Τον 14ο αι. το παρωνύμιο τελικά αποδόθηκε ως "Strongbow".

 Πρώιμη ζωή 
Ο Ριχάρδος ντε Κλερ ήταν γιος τού Γιλβέρτου ντε Κλερ 1ου κόμη τού Πέμπροκ, και τής συζύγου του, Ισαβέλλας ντε Μπώμοντ, κόρης τού Ροβέρτου ντε Μπώμοντ 1ου κόμη τού Λέστερ και ερωμένης τού βασιλιά Ερρίκου Α΄.  Ο Ρίτσαρντ είχε επίσης μία αδελφή, τη Μπαζιλέα ντε Κλερ.

Ο Γκίλμπερτ απεβίωσε π. το 1148, και ο Ριχάρδος κληρονόμησε τις κτήσεις τού πατέρα του, όταν ήταν περίπου 18 ετών.  Το 1154 ο Ερρίκος Β' στέρησε από τον Ριχάρδο τον τίτλο, επειδή τάχθηκε εναντίον τής μητέρας του, Ματθίλδης, κατά τη διάρκεια τής Αναρχίας, και οι σύγχρονοί του τον αναφέρουν ως κόμη τού Στρίγκυλ    για την κυριαρχία του στο Στρίγκυλ, όπου είχε ένα κάστρο.

 Σταδιοδρομία 

 Επισκόπηση 
μικρογραφία|235x235εσ|Το Λένστερ (Λάιγκιν) μεταξύ των άλλων βασιλείων τής Γαελικής Ιρλανδίας.
Το 1167 ο Ντέρμοτ ΜακΜάρροου εκθρονίστηκε από βασιλιάς τού Λένστερ από τον Ρόρι Ο'Κόνορ, τον υψηλό βασιλιά τής Ιρλανδίας, και για να ανακτήσει το βασίλειό του, ο Ντέρμοτ πήγε στην Ακουιτανία για να ζητήσει βοήθεια από τον Ερρίκο Β' τής Αγγλίας, αλλά ο Ερρίκος Β΄ περιόρισε τη βοήθειά του, στο να επιτρέψει τη στρατολόγηση Άγγλων μισθοφόρων. Ο Ντέρμοτ απέτυχε να στρατολογήσει στην Ουαλία, αλλά συνάντησε τον Ριχάρδο ντε Κλερ και τούς άλλους άρχοντες των Ουαλικών Συνόρων.   

Ο Ντέρμοτ κατέληξε σε συμφωνία με τον Ριχάρδο: αν ο τελευταίος βοηθούσε τον έκπτωτο βασιλιά στην ανακατάληψη τού Λένστερ, θα μπορούσε να νυμφευτεί την Αόιφε, τη μεγαλύτερη κόρη τού Ντέρμοτ, μαζί με τη διαδοχή τού στέμματος, σε περίπτωση που αυτό ανακτόταν. Δεδομένου ότι η επιστολή τού Ερρίκου Β' προς τον Ντέρμοτ ήταν γενικής φύσης, ο Ριχάρδος ήθελε να λάβει τη συγκεκριμένη συγκατάθεση τού βασιλιά, για να ταξιδέυσει στην Ιρλανδία. Το 1168 έθεσε το ζήτημα στην αυλή, και τού δόθηκε άδεια.  

 Εκστρατεία στην Ιρλανδία 
μικρογραφία|Λεπτομέρεια τού Strongbow από τον πίνακα του Daniel Maclise (παρακάτω).
Ο Ντέρμοτ και ο Ριχάρδος συγκέντρωσαν έναν μεγάλο στρατό, υπό τη διοίκηση τού Ρέιμοντ ΦιτςΤζέραλντ, ο οποίος περιλάμβανε Ουαλούς τοξότες. Ο στρατός έπλευσε στην Ιρλανδία, και κατέλαβε τις πόλεις Γουέξφορντ, Γουότερφορντ και Δουβλίνο των Όστμαν μεταξύ 1169 και 1170. Στις 23 Αυγούστου 1170 ο Ριχάρδος επιβιβάστηκε στα πλοία του στο Μίλφορντ Χέιβεν, για να ενταχθεί στη δύναμη. Ωστόσο ένας βασιλικός αγγελιοφόρος έφθασε, για να τού απαγορεύσει να πάει. Ο Ριχάρδος έπλευσε ούτως ή άλλως, και αγνόησε τις επιθυμίες τού βασιλιά.

Ο Ντέρμοτ απεβίωσε τον Μάιο τού 1171, και ο γιος του Ντόναλ ΜακΜάρροου διεκδίκησε το βασίλειο τού Λένστερ, σύμφωνα με τούς νόμους τού Μπρέον. Ο Ριχάρδος με τη σειρά του, διεκδίκησε τη βασιλεία, εκ μέρους τής συζύγου του. Ταυτόχρονα έστειλε τον θείο του, Χέρβεϋ ντε Μονμορανσύ, σε πρεσβεία στον Ερρίκο Β' για να κατευνάσει τον βασιλιά, ο οποίος ανησυχούσε όλο και περισσότερο για την αυξανόμενη δύναμη τού Ριχάρδου. Ο Ερρίκος Β΄ προσφέρθηκε να επιστρέψει τα εδάφη τού Ριχάρδου στη Γαλλία, την Αγγλία και την Ουαλία (τα οποία είχε κατασχέσει), σε αντάλλαγμα για τις κατακτημένες κτήσεις στην Ιρλανδία. Ο Ριχάρδος δέχθηκε και παρέδωσε το Δουβλίνο, το Γουότερφορντ και άλλα φρούρια στον Άγγλο βασιλιά, διατηρώντας μόνο το Κίλντερ.

Ο Ερρίκος Β΄ πέρασε στην Ιρλανδία τον Οκτώβριο του 1172, και παρέμεινε εκεί για έξι μήνες, τοποθετώντας τούς δικούς του άνδρες, όπου χρειαζόταν. Η κυριαρχία του στην Ιρλανδία έγινε δεκτή, τόσο από τούς Γαελικούς, όσο και από τούς Νορμανδούς κυρίους, και η σχέση μεταξύ αυτού και τού Ριχάρδου αποκαταστάθηκε. Ο Ριχάρδος μάλιστα, συμφώνησε επίσης να βοηθήσει τον Ερρίκο Β΄ στην επανάσταση στη Γαλλία το 1173, και ως ανταμοιβή τού δόθηκε πίσω η κατοχή τού Λένστερ. Το 1174 προσπάθησε να προελάσει στο Μύνστερ, αλλά ηττήθηκε στη μάχη τού Θέρλες στην Ιρλανδία. 

 Το τέλος και η διαδοχή 
Ο Ρίτσαρντ ντε Κλερ απεβίωσε τον Ιούνιο τού 1176 από λοίμωξη στο πόδι είτε στο πέλμα. Τάφηκε στην εκκλησία τής Αγίας Τριάδας στο Δουβλίνο, μαζί με τον θείο του, Λόρενς Ο'Τουλ αρχιεπίσκοπο τού Δουβλίνου. Ο βασιλιάς Ερρίκος Β' πήρε τα υπάρχοντα τού Ριχάρδου για τον εαυτό του, και διόρισε έναν βασιλικό αξιωματούχο υπεύθυνο γι αυτά, προστατεύοντας την κληρονομιά των παιδιών τού Ριχάρδου. Η σύζυγος τού Ριχάρδου, Αόιφε, έλαβε τα δικαιώματα προίκας της, και πιθανώς κράτησε τον Στρίγκυλ μέχρι την ουαλική επανάσταση τού 1184/85.

Τον Ριχάρδο διαδέχθηκε αρχικά ο γιος του Γκίλμπερτ (γενν. το 1173 – απεβ.  το 1185/1189), καθιστώντας τον 3ο κόμη τού Πέμπροκ. Όταν ο Γκίλμπερτ απεβίωσε ενόσω ήταν ακόμη ανήλικος, η κληρονομιά πέρασε στην κόρη τού Ριχάρδου, Ισαβέλλα. Η Ισαβέλλα, κατόπιν επιθυμίας τού Ερρίκου Β΄ και τού γιου του Ριχάρδου Α΄ Λεοντόκαρδου, δόθηκε ως σύζυγος στον Γουλιέλμο Μάρσαλ, ο οποίος έτσι έγινε κόμης τού Πέμπροκ jure uxoris.

 Οικογένεια 
δεξιά|μικρογραφία|600εσ|Ο Γάμος τού Strongbow και τής Αοΐφε (1854) τού Ντάνιελ Μακλίζ, μία ρομαντική απεικόνιση τής ένωσης στα ερείπια τού Γουότερφορντ.
Από μία άγνωστη ερωμένη, ο Ριχάρδος ντε Κλαιρ απέκτησε δύο κόρες, με το επίθετο "ντε Κλερ":
 Αλίν, παντρεύτηκε τον Γουλιέλμο ΦιτςΜώρις ΦιτςΤζέραλντ, βαρόνο του Nάας .
 Μπαζίλια, παντρεύτηκε τον Ρόμπερτ ντε Κουίνσιυ, φύλακα τού Λένστερ. Cokayne 1945, Appendix H, p. 103

Στις 26 Αυγούστου 1171 π., στον Πύργο τού Ρέτζιναλντ (Γουότερφορντ), ο Ριχάρδος ντε Κλερ νυμφεύτηκε την Αοΐφε ΜακΜάροου. Τα παιδιά τους είχαν το επίθετο "ντε Κλερ":
 Γιλβέρτος, 3ος κόμης τού Πέμπροκ, ο οποίος απεβ. ανήλικος το 1185 
 Ισαβέλλα, 4η κόμισσα τού Πέμπροκ, η οποία έγινε Κόμισσα του Πέμπροκ ιδίω δικαιώματι το 1185 (μετά το τέλος τού αδελφού της) μέχρι το δικό της τέλος το 1220.

Πρόγονοι

 Υστεροφημία 
μικρογραφία|Ο τάφος τού Strongbow, καθεδρικός τής Εκκλησίας τού Χριστού, Δουβλίνο.
Ο Ρίτσαρντ ντε Κλερ ετάφη για πρώτη φορά στον καθεδρικό τής Εκκλησίας τού Χριστού στο Δουβλίνο, όπου υποτίθεται ότι βρίσκεται ένα ομοίωμα τάφου.  Δίπλα του βρίσκεται ένα «μικρότερο μνημείο μισού μεγέθους» , το οποίο ο Ρίτσαρντ Στάνιχερστ ισχυρίστηκε ότι ήταν «αυτό τού γιου τού Strongbow, τον οποίο ο πατέρας του είχε χωρίσει στα δύο για δειλία στη μάχη»,  αν και «κανένας σύγχρονος συγγραφέας»  δεν αναφέρει κάποια τέτοια ιστορία. Το πραγματικό ομοίωμα τάφου τού Ριχάρδου ντε Κλερ καταστράφηκε, όταν κατέρρευσε η στέγη τού καθεδρικού το 1562. Το ομοίωμα αντικαταστάθηκε από τον «μακρινό διάδοχο τού Strongbow, λόρδο αναπληρωτή σερ Χένρυ Σίντνεϋ»,  το 1570. «η μεγαλύτερη μορφή χρονολογείται π. από το 1330, ενώ η μικρότερη [...] είναι πιθανώς στα τέλη τού 13ου ή στις αρχές τού 14ου αι.. [...] Αυτό που είναι σαφές, είναι ότι ο σημερινός τάφος αντικατέστησε τον αρχικό. Ο θυρεός τού τάφου δεν είναι αυτός τής οικογένειας ντε Κλερ, και σήμερα παραμένει άγνωστη».  Ο Μαρκ Μαρί, μαρκήσιος ντε Μπομπέλ, «περιέγραψε με οξυδέρκεια τον τάφο τού Strongbow ως «τον λιγότερο αυθεντικό και τον πιο αξιοσημείωτο».» 

Ο Ριχάρδος ντε Κλερ τάφηκε στον καθεδρικό τής Εκκλησίας τού Χριστού στο Δουβλίνο, σε κοντινή απόσταση από τον σταυρό, σύμφωνα με έναν αυτόπτη μάρτυρα, τον Τζιράλντους Καμπρένσις. Υπάρχουν ελάχιστα στοιχεία που να υποστηρίζουν την παράδοση, ότι τάφηκε είτε στον καθεδρικό τού Αγίου Ένταν στο Φερνς, στον καθεδρικό τής Εκκλησίας τού Χριστού στο Γουότερφορντ, ή στο Δομινικανό μοναστήρι στο Κίλκεννυ. Οι αναφορές για την ταφή τού "ντε Κλερ" στον καθεδρικό τού Γκλόστερ αναφέρονται στον πατέρα του, ενώ εκείνες για τον "Strongbow" στο αβαείο τού Τίντερν, αναφέρονται πιθανώς στον Γουόλτερ ή τον Άνσελμ Μάρσαλ, οι οποίοι και οι δύο απεβίωσαν το 1245.

 Στη λαϊκή κουλτούρα 
Η αγγλική μάρκα μηλίτη Strongbow πήρε το όνομά της από αυτόν. Goodrich Castle and the families of Godric Mapson, Monmouth, Clare, Marshall, Montchesney, Valence, Despenser and Talbot

 Δείτε επίσης 
 Γουίλιαμ Μπέντινγκς
 Το Τραγούδι τού Ντέρμοτ και τού Κόμη
 Νορμανδοί στην Ιρλανδία

 Παραπομπές 

 Πηγές 







 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 


Κατηγορία:Οίκος ντε Κλερ