Μπόμπι Μακφέριν

Ο Ρόμπερτ Κιθ Μακφέριν Τζούνιορ (Αγγλικά: Robert Keith McFerrin Jr., 11 Μαρτίου 1950 - )  είναι Αμερικανός τραγουδιστής, στιχουργός και μαέστρος. Οι φωνητικές του τεχνικές περιλαμβάνουν το τραγούδι με ροή αλλά και με γρήγορα άλματα τονικού ύψους —για παράδειγμα, τη διατήρηση μιας μελωδίας ενώ παράλληλα εναλλάσσεται γρήγορα με αρπέτζιο και αρμονίες— καθώς και τραγούδια σκατ, πολυφωνικά και αυτοσχεδιαστικά φωνητικά κρουστά. Εμφανίζεται και ηχογραφεί τακτικά ως σόλο φωνητικός καλλιτέχνης. Έχει συνεργαστεί με άλλους καλλιτέχνες τόσο από την τζαζ όσο και από την κλασική σκηνή. 

Το τραγούδι του Μακφέριν "Don't Worry, Be Happy" είναι το μόνο α καπέλα κομμάτι που έφτασε ποτέ στο Νο. 1 στις ΗΠΑ, το οποίο έφτασε το 1988 και επιπλέον κέρδισε τις διακρίσεις Τραγούδι της Χρονιάς και Δίσκος της Χρονιάς στα Βραβεία Γκράμι του 1989.  Ο Μακφέριν έχει επίσης συνεργαστεί με τζαζ fusion μουσικούς, όπως οι πιανίστες Τσικ Κορία και Χέρμπι Χάνκοκ, ο ντράμερ Τόνι Γουίλιαμς και ο τσελίστας Γιο Γιο Μα. 

 Τα πρώτα χρόνια 
Ο Μακφέριν γεννήθηκε στο Μανχάταν της Νέας Υόρκης το 1950. Ήταν γιος του βαρύτονου της όπερας Ρόμπερτ Μακφέριν, ο οποίος ήταν ο πρώτος Αφροαμερικανός που τραγούδησε στην κορυφαία όπερα της Αμερικής - τη Μητροπολιτική Όπερα, και της τραγουδίστριας Σάρα Κόπερ (1924–2019). Φοίτησε στο Λύκειο Cathedral στο Λος Άντζελες,  στο Κολλέγιο Cerritos,  στο Πανεπιστήμιο του Ιλινόι Σπρίνγκφιλντ (τότε γνωστό ως Πανεπιστήμιο Σάγκαμον)  και στο Κρατικό Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Σακραμέντο. 

Η μητέρα του, Σάρα (Κόπερ) Μακφέριν, ήταν σολίστ και δίδασκε φωνητική στο Κολέγιο Φούλερτον στη Νότια Καλιφόρνια. 

 Καριέρα 
μικρογραφία|Ο Μακφέριν το 1982
Το πρώτο ηχογραφημένο έργο του Μακφέριν, το άλμπουμ Bobby McFerrin, κυκλοφόρησε το 1982, όταν αυτός ήταν ήδη 31 ετών. Νωρίτερα, είχε αφιερώσει έξι χρόνια στην ανάπτυξη του μουσικού του στιλ, τα πρώτα δύο χρόνια των οποίων προσπάθησε να μην ακούει καθόλου άλλους τραγουδιστές, προκειμένου να αποφύγει να ακούγεται όπως εκείνοι. Επηρεάστηκε από τον Κιθ Τζάρετ, ο οποίος είχε σημειώσει μεγάλη επιτυχία με μια σειρά από σόλο συναυλίες αυτοσχαδιαστικού πιάνου και ήθελε να επιχειρήσει κάτι παρόμοιο φωνητικά. 

Το 1984, ο Μακφέριν εμφανίστηκε στο Playboy Jazz Festival στο Λος Άντζελες ως έκτο μέλος των VSOP II του Χέρμπι Χάνκοκ, παίζοντας τα μέρη του τρίο κόρνου με τους αδελφούς Μαρσάλις.

Στις 24 Σεπτεμβρίου του 1986, ο Μακφέριν ηχογράφησε το τραγούδι τίτλων τέλους του 4ου κύκλου της τηλεοπτικής σειράς Μπιλ Κόσμπι. 

Το 1988, ο Μακφέριν ηχογράφησε το τραγούδι "Don't Worry, Be Happy", το οποίο έγινε επιτυχία και του έφερε ευρεία αναγνώριση σε όλο τον κόσμο. Το τραγούδι έφτασε στο νούμερο ένα του Billboard Hot 100 το 1988.  Μετά την επιτυχία του τραγουδιού ο Μακφέριν άρχισε να αναζητά άλλες μουσικές δυνατότητες στη σκηνή και σε στούντιο ηχογράφησης.  Το τραγούδι χρησιμοποιήθηκε ως το επίσημο τραγούδι της καμπάνιας του Τζορτζ Μπους στις προεδρικές εκλογές των ΗΠΑ το 1988, χωρίς την άδεια ή την έγκριση του Μακφέριν. Σε αντίδραση, ο Μακφέριν διαμαρτυρήθηκε δημόσια για τη χρήση του τραγουδιού του και είπε ότι επρόκειτο να καταψηφίσει τον Μπους. Επίσης, αφαίρεσε το τραγούδι από το ρεπερτόριό του. 

Το 1989, ο Μακφέριν συνέθεσε και ερμήνευσε τη μουσική για την ταινία μικρού μήκους Knick Knack της Pixar. Το πρόχειρο κομμάτι στο οποίο ηχογράφησε τα φωνητικά του είχε τις λέξεις «μπλα μπλα μπλα» στη θέση των τίτλων τέλους (υποδεικνύοντας ότι έπρεπε να αυτοσχεδιάσει). Τελικά, αποφάσισε να τραγουδήσει το «μπλα μπλα μπλα» ως στίχους και η τελική έκδοση της ταινίας μικρού μήκους περιλαμβάνει αυτούς τους στίχους στους τίτλους τέλους. Επίσης, το 1989, σχημάτισε μια δεκαμελή ομάδα, την Voicestra, την οποία συμμετείχε τόσο στο άλμπουμ του Medicine Music του 1990 όσο και στη μουσική επένδυση του βραβευμένου με Όσκαρ ντοκιμαντέρ του Common Threads: Stories from the Quilt (1989).

Γύρω στο 1992, ξεκίνησε ένας αστικός μύθος ότι ο Μακφέριν είχε αυτοκτονήσει. Έχει υποστηριχθεί ότι η ψευδής ιστορία διαδόθηκε επειδή οι άνθρωποι απολάμβαναν την ειρωνεία να έχει κατάθλιψη στην πραγματική ζωή ένας άνθρωπος γνωστός για το θετικό μήνυμα του «Don't Worry, Be Happy». 

Το 1993, τραγούδησε το "The Pink Panther Theme" του Χένρι Μαντσίνι για την κωμική ταινία του 1993 Ο γιος του Ροζ Πάνθηρα.
αριστερά|μικρογραφία|Ο Μακφέριν το 1994
Εκτός από την φωνητική του καριέρα, το 1994, ο Μακφέριν έγινε δημιουργικός πρόεδρος της Ορχήστρας Δωματίου Σεντ Πολ. Πραγματοποιεί τακτικές περιοδείες ως προσκεκλημένος μαέστρος σε συμφωνικές ορχήστρες σε όλες τις Ηνωμένες Πολιτείες και τον Καναδά, όπως στη Συμφωνική Ορχήστρα του Σαν Φρανσίσκο (στα 40ά γενέθλιά του), στη Φιλαρμονική Ορχήστρα της Νέας Υόρκης, στη Συμφωνική Ορχήστρα του Σικάγου, στην Ορχήστραν του Κλίβελαντ, στη Συμφωνική Ορχήστρα του Ντιτρόιτ, στη Φιλαρμονική Ορχήστρα του Ισραήλ, στην Ορχήστρας της Φιλαδέλφειας, στη Φιλαρμονική Ορχήστρα του Λος Άντζελες, στη Φιλαρμονική Ορχήστρα του Λονδίνου, στη Φιλαρμονική Ορχήστρα της Βιέννης και σε πολλές άλλες.  Στις εμφανίσεις του σε συναυλίες, ο Μακφέριν συνδυάζει τη σοβαρή διεύθυνση κλασικών κομματιών με τους δικούς του φωνητικούς αυτοσχεδιασμούς, συχνά με τη συμμετοχή του κοινού και της ορχήστρας. Για παράδειγμα, οι συναυλίες συχνά τελειώνουν με τον Μακφέριν να διευθύνει την ορχήστρα σε μια α καπέλα εκτέλεση της «Ουβερτούρας Γουλιέλμος Τέλλος», στην οποία τα μέλη της ορχήστρας τραγουδούν τα μουσικά τους μέρη στο φωνητικό στiλ του Μακφέριν αντί να τα παίζουν με τα όργανά τους.

Στα τέλη της δεκαετίας του 1990, ο Μακφέριν έκανε περιοδεία με μια συναυλιακή εκδοχή του Porgy and Bess. Είπε ότι η παραγωγή του έγινε εν μέρει προς τιμήν του πατέρα του, ο οποίος τραγούδησε τον ρόλο για τον Σίντνεϊ Πουατιέ στην κινηματογραφική εκδοχή του 1959, και εν μέρει «για να διατηρήσει την τζαζ πινελιά της μουσικής σύνθεσης» απέναντι σε «κυρίως λευκές ορχήστρες». 
αριστερά|μικρογραφία|Ο Μακφέριν σε εμφάνιση με τον Τσικ Κορία στο Φεστιβάλ Τζαζ της Νέας Ορλεάνης το 2008
Ο Μακφέριν  συμμετέχει επίσης σε διάφορα προγράμματα μουσικής εκπαίδευσης και κάνει εθελοντικές εμφανίσεις ως προσκεκλημένος καθηγητής μουσικής και λέκτορας σε δημόσια σχολεία σε όλες τις ΗΠΑ.
δεξιά|μικρογραφία|Ο Μακφέριν σε συνέδριο TED τον Μάρτιο του 2011
Τον Ιούλιο του 2003, ο Μακφέριν αναγορεύτηκε επίτιμος διδάκτωρ μουσικής από το Μουσικό Κολέγιο Μπέρκλι στη διάρκεια του Φεστιβάλ Τζαζ της Ούμπρια, όπου έκανε διήμαρο σεμινάριο. 

Το 2009, ο Μακφέριν και ο ψυχολόγος Ντάνιελ Λεβίτιν παρουσίασαν το The Music Instinct, ένα δίωρο ντοκιμαντέρ παραγωγής PBS, βασισμένο στο μπεστ σέλερ βιβλίο του Λεβίτιν This Is Your Brain on Music.

Ο Μακφέριν τιμήθηκε με βραβείο για το συνολικό του έργο στα Μουσικά Βραβεία A Cappella στις 19 Μαΐου 2018. Επίσης, έλαβε βραβείο Jazz Masters του Εθνικού Ιδρύματος Τεχνών στις 20 Αυγούστου 2020. 

Το 2022, ο Μακφέριν τιμήθηκε με Βραβείο Γκράμι Συνολικής Προσφοράς. Το βραβείο αυτό απονέμεται σε «ερμηνευτές που, στη διάρκεια της ζωής τους, έχουν κάνει δημιουργικές συνεισφορές εξαιρετικής καλλιτεχνικής σημασίας στον τομέα της ηχογράφησης». 

 Προσωπική ζωή 
Ο Μακφέριν είναι παντρεμένος με την Ντέμπι Γκριν και έχει τρία παιδιά: τους μουσικούς Τέιλορ και Μάντισον, και τον ηθοποιό Τζέβον.   

Σε μια συνέντευξη του 2023 με τον Ντάνιελ Λεβίτιν, ο Μακφέριν αποκάλυψε ότι έπασχε από τη νόσο του Πάρκινσον, κάτι που τον ώθησε να πουλήσει το σπίτι του στην αγροτική Πενσυλβάνια και να μετακομίσει στο Σαν Φρανσίσκο. 

 Δισκογραφία 

 Δικά του 
ΈτοςΆλμπουμΥψηλότερη θέση στα τσαρτΔισκογραφική εταιρείαΗΠΑΗΠΑ R&BΗΠΑ JazzΗΠΑ Cont. JazzΑυστρ.Η.Β.1982Bobby McFerrin——41———Elektra/Musician1984The Voice——24———1986Spontaneous Inventions1036262——Blue Note1988Simple Pleasures512—12692EMI1990Medicine Music146——2——1992Play (με τον Τσικ Κορία)——3———Blue NoteHush (με τον Γιο Γιο Μα)——————Sony Masterworks1995Bang!Zoom———10——Blue NotePaper Music ——————Sony Classical1996The Mozart Sessions (με τον Τσικ Κορία)——————1997Circlesongs——————2002Beyond Words———5——Blue Note2010Vocabularies——2———EmArcy2013Spirityouall——————Sony Masterworks

 Συνεργασίες 

 Λόρι Άντερσον, Strange Angels, 1989
 Τσικ Κορία, Rendezvous in New York, 2003
 Τζακ Ντετζονέτ, Extra Special Edition (Blue Note, 1994)
 En Vogue, Masterpiece Theatre, 2000
 Béla Fleck and the Flecktones, Little Worlds, 2003
 Τσίκο Φρίμαν, Tangents, 1984
 Γκαλ Κόστα, The Laziest Gal in Town, 1991
 Ντίζι Γκιλέσπι, Bird Songs: The Final Recordings (Telarc, 1992)
 Ντίζι Γκιλέσπι, To Bird with Love (Telarc, 1992)
 Χέρμπι Χάνκοκ, Round Midnight, 1986
 Μάικλ Χέτζις, Watching My Life Go By, 1985
 Αλ Ζαρό, Heart's Horizon, 1988
 Κουίνσι Τζόουνς, Back on the Block, 1989
 Charles Lloyd Quartet, A Night in Copenhagen (Blue Note, 1984)
 The Manhattan Transfer, Vocalese, 1985
 Γουίντον Μαρσάλις, The Magic Hour, 2004
 Τζορτζ Μάρτιν, In My Life, 1998
 Γ. Α. Ματιέ, Available Light, 1987
 Modern Jazz Quartet, MJQ & Friends: A 40th Anniversary Celebration (Atlantic, 1994)
 Φάραο Σάντερς, Journey to the One (Theresa, 1980)
 Γκρόβερ Ουάσινγκτον Τζούνιορ, The Best Is Yet to Come, 1982
 Weather Report, Sportin' Life, 1985
 Yellowjackets, Dreamland, 1995
 Τζο Ζάβινουλ, Di•a•lects, 1986

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Επίσημος ιστότοπος του Μπόμπι ΜακΦέριν

Κατηγορία:Βραβευμένοι με Grammy
Κατηγορία:Αμερικανοί τραγουδιστές
Κατηγορία:Τζαζ μουσικοί
Κατηγορία:Αμερικανοί διευθυντές ορχήστρας
Κατηγορία:Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις