Βίκτορ Βινογκράντοφ

Ο Βίκτορ Βλαντίμιροβιτς Βινογκράντοφ (, 31 Δεκεμβρίου 1894 – 4 Οκτωβρίου 1969) ήταν Ρώσος Σοβιετικός γλωσσολόγος και φιλόλογος, «ηγέτης» της σοβιετικής γλωσσολογίας μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Γεννήθηκε στην πόλη Ζαράισκ (το 1894 με το παλαιό ημερολόγιο που ήταν τότε σε χρήση στη Ρωσία, αλλά στις 12 Ιανουαρίου 1895 με το νέο ημερολόγιο) και σπούδασε στο Ινστιτούτο Ιστορίας και Φιλολογίας του Πέτρογκραντ. Εκεί είχε καθηγητές μεταξύ άλλων τους Λεβ Στσέρμπα και Αλεξέι Σάχματοφ, αλλά περισσότερο τον επηρέασαν οι ιδέες του Σαρλ Μπαλύ. Ο Β. Βινογκράντοφ άφησε το ίχνος του στη μελέτη της ρωσικής λογοτεχνίας με μια σειρά εργασιών που εξέταζαν το ύφος και τη γλώσσα κλασικών Ρώσων συγγραφέων, όπως του Πούσκιν (1935, 1941), του Γκόγκολ (1936), του Μιχαήλ Λέρμοντοφ (1941) και της Άννα Αχμάτοβα (οικογενειακής γνωστής του, 1925). Το 1926 ο Βινογκράντοφ νυμφεύθηκε τη Ναντέζντα Μ. Μαλύσεβα (Надежда Матвеевна Виноградова-Малышева, 1897-1990), δασκάλα της φωνητικής.V.V. Vinogradov: «Letters to wife», Novy Mir, 1995, No. 1

Από την πλευρά της γλωσσολογίας ο Βινογκράντοφ ξεκίνησε ως ένας καλοπροαίρετος επικριτής των Ρώσων φορμαλιστών, με πολλούς από τους οποίους διατηρούσε φιλικές σχέσεις. Μετά τη μετεγκατάστασή του από το Λένινγκραντ στη Μόσχα το 1929, αναμίχθηκε στη λεγόμενη «συνωμοσία των σλαβιστών», οπότε οι αρχές τον εξόρισαν στο Κίροφ το 1934. Δύο χρόνια αργότερα τού επιτράπηκε να εγκατασταθεί πλησιέστερα προς την πρωτεύουσα, στο Μαζάισκ, αλλά μετά την εισβολή της ναζιστικής Γερμανίας στη Ρωσία το 1941, ο επιστήμονας εξορίσθηκε στη Σιβηρία. Ο πατέρας του, που ήταν ιερέας της Ορθόδοξης Εκκλησίας, είχε ήδη «εκκαθαριστεί» από το 1930.

Μετά όμως την ενόχληση του Ιωσήφ Στάλιν από την (κακο)διαχείριση της σοβιετικής γλωσσολογίας από τον Νικολάι Μαρ και τους οπαδούς του, ο Βινογκράντοφ διορίσθηκε αιφνιδίως διευθυντής του Ινστιτούτου Γλωσσολογίας το 1950. Επιπλέον, το κράτος επιδαψίλευσε πλειάδα τιμών στο πρόσωπό του: εκλέχθηκε πλήρες μέλος της Σοβιετικής Ακαδημίας Επιστημών, βραβεύθηκε με το Βραβείο Στάλιν (1951) και με το παράσημο του Τάγματος του Λένιν, και εκλέχθηκε για δύο τετραετίες (1951-1959) μέλος του Ανωτάτου Σοβιέτ της ΣΟΣΔ Ρωσίας. Αυτή η ξαφνική αναστροφή των πραγμάτων, κατέστησε τον Βινογκράντοφ ευγνώμονα προς τις αρχές, όπως δείχνει η συμμετοχή του στη διαβόητη δίκη Σινιάφσκι–Ντανιέλ το 1965-1966. Η άνοδος του Βινογκράντοφ στα πράγματα εδραίωσε και τους οπαδούς του Σεργκέι Όζεγκοφ και Νατάλια Σβέντοβα στην κυρίαρχη ακαδημαϊκή σχολή της σοβιετικής γλωσσολογίας. Το Ινστιτούτο Ρωσικής Γλώσσας στη Μόσχα, το οποίο διοίκησε από το 1958, φέρει και σήμερα το όνομά του.

Ο Βίκτορ Βινογκράντοφ πέθανε στη Μόσχα σε ηλικία 74 ετών.

Παραπομπές

Πηγές
 Το λήμμα «Βινογκράντωφ Βίκτωρ Βλαδιμήροβιτς» στη Νέα Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια «Χάρη Πάτση», τόμος 8, σελ. 526

Κατηγορία:Σοβιετικοί γλωσσολόγοι
Κατηγορία:Ρώσοι γλωσσολόγοι
Κατηγορία:Ρώσοι φιλόλογοι