Παναγιώτης Κατσιρέλος

Ο Παναγιώτης Κατσιρέλος (Σμύρνη, 1915) είναι Έλληνας λογοτέχνης μικρασιατικής καταγωγής και μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών. Το έργο του επικεντρώνεται στη Μικρασιατική Καταστροφή, την προσφυγιά, τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, την Αντίσταση και την κοινωνική ιστορία του ελληνικού 20ού αιώνα. Έχει χαρακτηριστεί «συγγραφέας της Εθνικής Μνήμης» για τη συμβολή του στη διατήρηση των μαρτυριών και των βιωμάτων των προσφύγων της Ιωνίας.[2]

 Βιογραφία 
 Πρώτα χρόνια και Μικρασιατική Καταστροφή 
Γεννήθηκε στη Σμύρνη το 1915. Στο αυτοβιογραφικό του σημείωμα αναφέρει πως μεγάλωσε «μέσα στη δίνη του Α΄ Παγκοσμίου πολέμου» και ότι υπήρξε αυτόπτης μάρτυρας της οπισθοχώρησης του ελληνικού στρατού, της πυρπόλησης της Σμύρνης και της μαζικής φυγής των Ελλήνων της Ιωνίας το 1922.[1]

 Προσφυγική εγκατάσταση στην Ελλάδα 
Μετά την Καταστροφή η οικογένειά του εγκαταστάθηκε σε διάφορους προσφυγικούς καταυλισμούς: στον Προφήτη Ηλία και την Καστέλλα Πειραιά, στην Αρχαλαστή Πηλίου (1923), στον Ξηρόκαμπο Βόλου (1924), στα «Γερμανικά» της Κοκκινιάς και στο «Σκοπευτήριο» Καλλιθέας, και από το 1936 ξανά στον Ξηρόκαμπο Βόλου και το 1947 έγινε δημότης Νέας Ιωνίας Μαγνησίας.

Πολεμικές εμπειρίες

Υπηρέτησε στο Πολεμικό Ναυτικό κατά τον Ελληνοϊταλικό Πόλεμο, όπου ο αδελφός του σκοτώθηκε στη μάχη της Τρεμπεσίνας.

 Κατοχή και Αντίσταση 
Κατά την Κατοχή οργανώθηκε στο Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (ΕΑΜ) και συμμετείχε στην έκδοση της αντιστασιακής καθημερινής εφημερίδας Αναγέννηση, η οποία κυκλοφορούσε στην περιοχή Βόλου–Πηλίου.

 Κοινωνική και επαγγελματική δράση 
Εργάστηκε από νεαρή ηλικία σε διάφορα επαγγέλματα. Εργάσθηκε ως τυπογράφος και έκανε οικογένεια μένοντας στο προσφυγικό σπιτάκι της Χρήστου Λούλη 34 κοντά στην Ευαγγελίστρια.

Είχε δύο παιδιά ένα κορίτσι που έζησε πολλά χρόνια στη Γερμανία και ένα αγόρι που απεβίωσε σε παιδική ηλικία ,γεγονός που τον σημάδεψε πολύ στη ζωή του και του επέτεινε τον κλειστό του χαρακτήρα. Το 1936 διετέλεσε πρόεδρος της «Ένωσης Κλωστοϋφαντουργιών», εκτελεστικού οργάνου του Εργατικού Κέντρου Βόλου, ενώ παράλληλα ήταν ενεργός –ανεπίσημα και παράνομα λόγω του καθεστώτος Μεταξά– στο Ενωτικό Εργατικό Κέντρο Βόλου.

Το 1938 σταμάτησε την ενεργό συνδικαλιστική δράση και εργάστηκε ως τυπογράφος στον Βόλο.  
Μετά την Απελευθέρωση ίδρυσε και εξέδωσε το λογοτεχνικό περιοδικό Πορεία (1951).

 Λογοτεχνικό έργο 
Το έργο του χαρακτηρίζεται από έντονο αυτοβιογραφικό στοιχείο και ιστορική ακρίβεια. Το σημαντικότερο έργο του είναι:

 Οι ζωντανοί (β΄ έκδ., 1999)

Κείμενά του έχουν δημοσιευθεί σε πολλά έντυπα στην Ελλάδα και το εξωτερικό.

Έχει αποτελέσει αντικείμενο αφιερωμάτων:

 Ημερολόγιο 2023 – Αφιέρωμα στον Μικρασιάτη συγγραφέα Παναγιώτη Κατσιρέλο[3] 
 Ημερολόγιο 2026 – Παναγιώτης Κατσιρέλος: από το αρχείο του λογοτέχνη της Μικράς Ασίας

 Θεματικές και ύφος 
Το έργο του εστιάζει στα:
 γεγονότα της Μικρασιατικής Καταστροφής  
 την προσφυγική μνήμη και τα τραύματα των κοινοτήτων  
 τους πολέμους της Ελλάδας στον 20ό αιώνα  
 τη ναζιστική κατοχή και την πείνα  
 την αντιστασιακή δράση  
 την κοινωνική αδικία και τη φτώχεια

Το ύφος του χαρακτηρίζεται από έντονη βιωματικότητα, ρεαλισμό και λυρικότητα.

 Χρονολόγιο 
 Έτος  Γεγονός 1915  Γεννιέται στη Σμύρνη. 1922  Ζει τη Μικρασιατική Καταστροφή και φθάνει στην Ελλάδα ως πρόσφυγας. :contentReference[oaicite:12]{index=12} 1923–1936  Εγκατάσταση σε προσφυγικούς συνοικισμούς σε Πειραιά, Αθήνα και Βόλο. :contentReference[oaicite:13]{index=13} 1936  Πρόεδρος της Ένωσης Κλωστοϋφαντουργιών. :contentReference[oaicite:14]{index=14} 1938  Εργάζεται ως τυπογράφος. 1940–1941  Υπηρετεί στον Ελληνοϊταλικό Πόλεμο. :contentReference[oaicite:15]{index=15} 1941–1944  Συμμετέχει στο ΕΑΜ και στην έκδοση της Αναγέννησης. :contentReference[oaicite:16]{index=16} 1951  Εκδίδει το περιοδικό Πορεία. :contentReference[oaicite:17]{index=17} 1999  Κυκλοφορεί η β΄ έκδοση του έργου Οι ζωντανοί. :contentReference[oaicite:18]{index=18} 2023  Αφιέρωμα στο Ημερολόγιο 2023. :contentReference[oaicite:19]{index=19} 2026  Αφιέρωμα στο Ημερολόγιο 2026. :contentReference[oaicite:20]{index=20}

 Εργογραφία 
 Λογοτεχνικά έργα 

 1974 Στάση Μαυρομάτη
 1975, Ο κύριος εγώ ,ήμουν ο ρε
 1976, Μαυραγορίτες
 1978, Οι αρβύλες
 1979, Μπουρζουάς
 1981, Οι ζωντανοί
 1981, Ο εργάτης του Ντόρτμουντ
 1985, Σουρβιά
 1985, Ο προσφυγικός συνοικισμός
 1987, Η πορεία δεν έχει τελειωμό
 1992, Ο άδειος δρόμος
 1993, Η γνωριμία μου με τη Μαγνησία
 Οι ζωντανοί, β΄ έκδ., 1999. :contentReference[oaicite:21]{index=21}

 Τιμητικές διακρίσεις 

 1979, Βραβείο Λουντέμη
 1981, βραβείο Ιπεκτσί,
 1982, βραβείο Εστίας Μικρασιατών Νέας Σμύρνης
 Μετάλλιο της πόλης Νέας Ιωνίας Μαγνησίας,

 Περιοδικά – Εκδόσεις 
 Πορεία (λογοτεχνικό περιοδικό), 1951. :contentReference[oaicite:22]{index=22}  
 Αναγέννηση (αντιστασιακή εφημερίδα Βόλου–Πηλίου), 1941–1944. :contentReference[oaicite:23]{index=23}

 Πηγές 
 [1] Αυτοβιογραφικό κείμενο στο Οι ζωντανοί (β΄ έκδ., 1999). :contentReference[oaicite:24]{index=24}  
 [2] Ημερολόγιο 2026 – Παναγιώτης Κατσιρέλος: από το αρχείο του λογοτέχνη της Μικράς Ασίας. :contentReference[oaicite:25]{index=25}  
 [3] Ημερολόγιο 2023 – Αφιέρωμα στον Μικρασιάτη συγγραφέα Παναγιώτη Κατσιρέλο. :contentReference[oaicite:26]{index=26}

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Έλληνες λογοτέχνες
Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς