Βεσπαζιάνο ντα Μπιστίτσι

Ο Βεσπαζιάνο ντα Μπιστίτσι (, 1421 ή 1422 – 1498) ήταν Ιταλός ουμανιστής, βιογράφος και εκδότης της πρώιμης Αναγεννήσεως.

Γεννήθηκε κοντά στο Ρινιάνο σουλλ'Άρνο, που δεν απέχει πολύ από τη Φλωρεντία. Ο πατέρας του ήταν έμπορος μαλλιού, αλλά πέθανε όταν ο Βεσπαζιάνο ήταν ακόμα νήπιο, το 1426, αφήνοντας επιπλέον και σημαντικό οικονομικό χρέος. Η χήρα του και τα 6 παιδιά τους εξοικονομούσαν με δυσκολία τα προς το ζην και έτσι ο Βεσπαζιάνο άφησε το σχολείο το για να εργασθεί σε ένα βιβλιοπωλείο στη Φλωρεντία, από το 1434. Το κατάστημα ανήκε στον έμπορο βιβλίων Μικέλε Γκουαρντούτσι (Michele Guarducci) και λειτουργούσε και ως βιβλιοδετείο και χαρτοπωλείο. Η δουλειά του Βεσπαζιάνο τον έφερε αναπόφευκτα σε επαφή με πολύ μορφωμένους Φλωρεντίνους και βαθμιαία μετατράπηκε από μεταφορέα βιβλίων σε έναν προμηθευτή σπάνιων κειμένων. Μόλις αποκτούσε τα επιθυμητά κείμενα, ανέθετε σε αντιγραφείς να δημιουργήσουν αντίγραφα για τον πελάτη του.

Αργότερα ο ντα Μπιστίτσι διεδραμάτισε ρόλο στη δημιουργία πολλών μεγάλων βιβλιοθηκών της εποχής του. Συμβούλευσε τον Κόζιμο των Μεδίκων όταν εκείνος θέλησε να ιδρύσει τη Λαυρεντιανή Βιβλιοθήκη της Φλωρεντίας. Ο ντα Μπιστίτσι τού απέστειλε έναν συστηματικό κατάλογο, που κατέστη το πλάνο της νέας συλλογής. Μέσα σε 22 μήνες ο ντα Μπιστίτσι είχε ετοιμάσει 200 χειρόγραφα βιβλία για τον Κόζιμο χάρη στην εργασία 25 αντιγραφέων. Τα περισσότερα ήταν βιβλία θεολογίας και εκκλησιαστικών ύμνων. Αλλά ο ντα Μπιστίτσι έγινε ένας σημαντικός παράγοντας στη διάδοση των κλασικών συγγραφέων όταν έγινε Πάπας ο Νικόλαος Ε΄, ο πραγματικός ιδρυτής της Βιβλιοθήκη του Βατικανού. Εξάλλου αφιέρωσε 14 χρόνια στο να συλλέξει τα βιβλία της βιβλιοθήκης του Φεντερίκο ντα Μοντεφέλτρο, Δούκα του Ουρμπίνο, οργανώνοντάς την με νεοτερικό τρόπο.

Ο ίδιος ο Βεσπαζιάνο συνέγραψε μια συλλογή βιογραφιών που αποτελεί μείζονα πηγή πληροφοριών σχετικών με την ιστορία του ουμανισμού του 15ου αιώνα και των πρωτεργατών του. Ο τίτλος της είναι Vite di uomini illustri del secolo XV (= «Βίοι επιφανών ανθρώπων του 15ου αιώνα»). Το έργο αυτό παρέμενε άγνωστο, μέχρις ότου τα χειρόγραφά του ανακαλύφθηκαν στη Βιβλιοθήκη του Βατικανού από τον Καρδινάλιο Άντζελο Μάι, που τα δημοσίευσε το 1839. Η έκδοση του 1847 ενέπνευσε τον Γιάκομπ Μπούρκχαρτ να ξεκινήσει να γράφει το έργο Ο πολιτισμός της Αναγεννήσεως (1860).

Ο Βεσπαζιάνο ντα Μπιστίτσι έπαυσε να ασχολείται με τα του βιβλίου το 1478, την εποχή που το τυπογραφικό πιεστήριο αντικατέστησε το προηγούμενο εμπόριο χειρόγραφων βιβλίων. Παρέμεινε άγαμος σε όλη τη ζωή του και πέθανε στην έπαυλή του στην Αντέλλα, έξω από τη Φλωρεντία, σε ηλικία 77 ετών.

Παραπομπές

Πηγές
 Θεόδωρος Γ. Μακρής: το ομώνυμο λήμμα στη Νέα Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια «Χάρη Πάτση», τόμ. 8

Κατηγορία:Ιταλοί εκδότες
Κατηγορία:Ιταλοί αναγεννησιακοί ουμανιστές
Κατηγορία:Ιταλοί βιογράφοι