Αρετίων

Ο Αρετίων (απεβ. Φεβρουάριος 640) ήταν Ρωμαίος κυβερνήτης τής Ιερουσαλήμ κατά τη διάρκεια τής βασιλείας τού Ηρακλείου (βασ. 610–641 ), και στρατηγός στους Αραβο-Ρωμαϊκούς Πολέμους. Περιγράφεται από τον αλ-Ταμπαρί ως «ο πιο επινοητικός από τούς Βυζαντινούς, ο πιο διορατικός και ο πιο επιβλαβής».

 Το όνομα 
Δεδομένου ότι το Αρετίων δεν ταυτοποιείται εύκολα με κάποιον που αναφέρεται σε Ρωμαϊκές πηγές, το αρχικό ελληνικό όνομά του είναι άγνωστο. Οι περισσότερες αραβικές πηγές δίνουν το όνομά του ως "Arṭabūn" (أرطبون), με μερικές (όπως ο Aμπούλ Μαχασίν και ο Aλ-Βακιντί) να τον αποκαλούν αντ' αυτού "Areṭîūn" (ارطيون). Ο Hendrik Arent Hamaker μετέφρασε το τελευταίο στα λατινικά ως "Aretion". Ο Alfred J. Butler πίστευε ότι το "Aretion" ήταν η σωστή μορφή, και το "Artabun" ήταν μία παραφθορά.  Μία εναλλακτική μετάφραση είναι "Aρτάβανος". 

Ωστόσο, ορισμένοι ιστορικοί (όπως ο Μίκαελ Γιαν ντε Γκέγιε ) πιστεύουν ότι το «Artabun» μπορεί να μην είναι καθόλου όνομα, αλλά μάλλον παραφθορά τού ρωμαϊκού τίτλου . Αυτό επιτρέπει την ταύτιση τού Αρετίωνα με άλλες μαρτυρημένες προσωπικότητες. Ο Βάλτερ Καέγκι πίστευε, ότι «μπορεί να ταυτίζεται» με τον Βαρδάν, τον οποίο ο Αλ-Αζντί αλ-Μπασρί κατονομάζει ως Ρωμαίο στρατηγό στη Μάχη τού Ατζναντάιν. 

 Βιογραφία 

 Ατζναταΐν και Ιερουσαλήμ 
δεξιά|μικρογραφία|Χάρτης που περιγράφει λεπτομερώς την πορεία τής μουσουλμανικής εισβολής στην κεντρική Συρία.
Ο Αρετίων ήταν κυβερνήτης τής Ιερουσαλήμ το 634, όταν ένας αραβικός στρατός με επικεφαλής τον Χαλίντ ιμπν Ουαλίντ εισέβαλε σε μεγάλο μέρος τής Συρίας. Αφού κατέλαβαν τη Μπόσρα, άρχισαν να βαδίζουν νότια προς την Παλαιστίνη Πρώτη. Με διαταγή τού Ηράκλειου, ο Αρετίων τοποθέτησε φρουρές στην Ιερουσαλήμ και τη Ράμλα,  ενώ ο ίδιος παρέμεινε στο Ατζναταΐν (κοντά στο Μπάιτ Τζιμπρίν) για να ηγηθεί τής άμυνάς της, μαζί με τον αδελφό τού Αυτοκράτορα, Θεόδωρο, και έναν στρατηγό ονόματι Βαρδάν. Ο χαλίφης Ουμάρ διέταξε τον Αμρ ιμπν αλ-Ας να πάει και να κατακτήσει το Ατζναταΐν. Για μεγάλο χρονικό διάστημα, ο Αρετίων απέτρεπε τις προσπάθειες των Μουσουλμάνων, απλώς αρνούμενος να εγκαταλείψει την οχυρωμένη θέση του στο Ατζναταΐν. Ο αλ-Ταμπαρί καταγράφει αρκετές επιστολές, που ανταλλάχθηκαν μεταξύ τού Αρετίωνα και τού Αμρ, και αρκετές εκκλήσεις για βοήθεια από τον Αμρ προς τον Ουμάρ. Περιγράφει επίσης μία απόπειρα δολοφονίας τού Αμρ από τον Αρετίωνα, για την οποία ο Αμρ ενημερώθηκε στο στρατόπεδο τού Αρετίωνα. Ο Αμρ κατάφερε να διαφύγει, προσφέροντας να φέρει περισσότερους Μουσουλμάνους στρατηγούς στο στρατόπεδο τού Αρετίωνα για διαπραγματεύσεις, αλλά στη συνέχεια εγκατέλειψε το στρατόπεδο και δεν επέστρεψε.

Στις 30 Ιουλίου 634 ο Αρετίων αναγκάστηκε σε ανοιχτή μάχη με τον Αμρ, η οποία ήταν καταστροφή για τούς Ρωμαίους. Οι στρατιώτες τους, ακόμη και ένας από τούς διοικητές τους (πιθανώς ο Βαρδάν) σφαγιάστηκαν, ενώ ο Αρετίων και ο Θεόδωρος υποχώρησαν στην Ιερουσαλήμ. Το Χρονικό του Φρεδεγάρ αναφέρει, ότι οι Άραβες έκλεψαν πολλά από το Ατζνανταΐν, και μάλιστα προσφέρθηκαν να μεταπωλήσουν τα λάφυρά τους στον Ηράκλειο, αλλά εκείνος αρνήθηκε θυμωμένα.

Ο Αρετίων φέρεται να χλεύασε τον Αμρ από την Ιερουσαλήμ, λέγοντάς του ότι «δεν θα κατακτήσει κανένα μέρος τής Παλαιστίνης μετά το Ατζνανταΐν». Είπε επίσης στον Αμρ, ότι θα παραδιδόταν μόνο στον Ουμάρ, όχι σε αυτόν, βάσει μίας προφητείας που έλεγε ότι η Ιερουσαλήμ θα κατακτούνταν από έναν άνδρα, με τρία γράμματα στο όνομά του.  Ωστόσο όταν ο Ουμάρ έφθασε στην Παλαιστίνη τον Απρίλιο του 637, ο Αρετίωνας πήγε στην Αίγυπτο για να συγκεντρώσει ενισχύσεις, αφήνοντας την Ιερουσαλήμ στα χέρια τού Πατριάρχη Σωφρονίου, ο οποίος την παρέδωσε μετά από μακρά πολιορκία.

 Στην Αίγυπτο 
Στην Αίγυπτο ο Αρετίων άρχισε να συγκεντρώνει έναν αυτοκρατορικό στρατό, για να ανακτήσει την Ανατολική Μεσόγειο. Αυτός ήταν ένας από τούς λόγους που ανέφερε ο Αμρ ιμπν αλ-Ας, όταν πρότεινε εισβολή στην Αίγυπτο στον Ουμάρ. Τον Δεκέμβριο τού 639 ένας αραβικός στρατός με επικεφαλής τον Αμρ βάδισε στην Αίγυπτο. Αφού κατέλαβαν το Πηλούσιον, συνέχισαν προς το Μπιλμπέι. Ο Κύρος ο Αλεξανδρεύς, ο οποίος ήταν και κυβερνήτης τής Αιγύπτου και Χαλκηδόνιος πατριάρχης τής Αλεξάνδρειας,  βγήκε με τον Αρετίωνα και δύο Χριστιανούς μοναχούς  για να διαπραγματευτούν με τον Αμρ. Αυτός τούς πρόσφερε τρεις εναλλακτικές: να ασπαστούν το Ισλάμ, να πληρώσουν τη τζίζια ή να εμπλακούν σε ένοπλη σύγκρουση. Αρχικά ζήτησαν τρεις ημέρες για να συσκεφθούν, και στη συνέχεια δύο επιπλέον ημέρες, όπως καταγράφει ο αλ-Ταμπαρί.

Στο τέλος των πέντε ημερών, ο Αρετίων, οι δύο μοναχοί και η κόρη τού Κύρου, η Αρμενούσα (η ύπαρξη τής οποίας αμφισβητείται από τον Μπάτλερ), αποφάσισαν να πολεμήσουν τούς Μουσουλμάνους, παρακούοντας έτσι τον Κύρο, ο οποίος ήθελε να παραδοθεί και να πληρώσει τη τζίζια. Ο Κύρος έφυγε για το Φρούριο τής Βαβυλώνας. Κατά τη διάρκεια τής επακόλουθης σύγκρουσης, οι μουσουλμανικές δυνάμεις βγήκαν νικητές. Ο Αρετίων σκοτώθηκε και η Αρμενούσα αιχμαλωτίστηκε, αν και αργότερα επιστράφηκε στον Κύρο. Αργότερα ο Αμρ ιμπν αλ-Ας προσπάθησε να πείσει τούς Αιγύπτιους να υποστηρίξουν τις αραβικές δυνάμεις και να παραδώσουν την πόλη, επικαλούμενος μία κοινή συγγένεια μέσω τής Άγαρ. Όταν οι Αιγύπτιοι αρνήθηκαν, η πολιορκία συνεχίστηκε μέχρι την πτώση τής πόλης στα τέλη Μαρτίου τού 640. 

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Αραβική κατάκτηση της Αιγύπτου
Κατηγορία:Βυζαντινά πρόσωπα των Αραβοβυζαντινών Πολέμων