Η γυναίκα στο στόχαστρο

Η γυναίκα στο στόχαστρο () είναι νουβέλα της Μπριγκίτε Ράιμαν που εκδόθηκε το 1956 στο Ανατολικό Βερολίνο. Ήταν η πρώτη της μεγάλη εμπορική επιτυχία. 

Αναφέρεται στην ιστορία μιας Γερμανίδας αγρότισσας που δημιουργεί σχέση με έναν Ουκρανό αιχμάλωτο πολέμου εργαζόμενο στο αγρόκτημα ενώ ο σύζυγός της βρίσκεται στο μέτωπο. Η συγγραφέας ασχολήθηκε με ένα εξαιρετικά ευαίσθητο θέμα στη μεταπολεμική γερμανική λογοτεχνία και παρουσιάζει μια λεπτή εξέταση των ρόλων των δραστών και των θυμάτων, εγείροντας ερωτήματα σχετικά με την ενοχή και την τιμωρία. Αναφέρεται επίσης στην καταπίεση των γυναικών. 

 Υπόθεση 
Η 28χρονη Κάτριν ζει σε ένα αγρόκτημα με τον σύζυγό της Χάινριχ και την κουνιάδα της Φρίντα. Οι γυναίκες πρέπει να διαχειριστούν το κτήμα μόνες τους καθώς ο Χάινριχ βρίσκεται στο Ανατολικό μέτωπο - το 1943. Η Κάτριν έχει υπομείνει πέντε δυστυχισμένα χρόνια τον βίαιο σύζυγό της με υποτακτική υπακοή. Ο ίδιος της ο πατέρας της έχει φερθεί σαν αντικείμενο, πουλώντας της για μερικά στρέμματα γης. Στο σπίτι δεν την υπολογίζουν ούτε ο σύζυγος ούτε η Φρίντα. Έτσι, η καταπίεσή της συνεχίζεται, πρώτα από τον πατέρα της, μετά από τον σύζυγο και τέλος από τη Φρίντα.

Οι δύο γυναίκες μετά βίας μπορούν να διαχειριστούν τις δουλειές στο κτήμα. Σε σύντομη άδειά του, ο Χάινριχ κανονίζει να μείνει με την οικογένεια ο Ουκρανός αιχμάλωτος πολέμου Αλεξέι για να αναλάβει τις δουλειές. Ο Αλεξέι - αγρότης στο επάγγελμα - εργαζόταν όσο τρία άτομα. Κατόπιν εντολής της Φρίντα, έπρεπε να κοιμάται κλειδωμένος στον αχυρώνα και - ενάντια στην επιθυμία της Κάτριν - δεν επιτρεπόταν να τρώει στο τραπέζι με τις δύο γυναίκες.

Δουλεύοντας μαζί στα χωράφια, η Κάτριν και η Φρίντα αναπόφευκτα έρχονται πιο κοντά στον αιχμάλωτο. Η Κάτριν τον επισκέπτεται μερικές φορές στον αχυρώνα - όπως, κατά τη διάρκεια βομβαρδισμών. Συζητούν, έρχονται πιο κοντά και δημιουργούν ερωτική σχέση. Αυτό δεν περνάει απαρατήρητο και σύντομα ακούγονται ειρωνικά σχόλια. Η νεαρή γυναίκα ξέρει από την εφημερίδα τι θα συμβεί όταν ο έρωτάς της γίνει γνωστός αλλά συνεχίζει. Μέσα από τη βαθιά ερωτική σχέση της με τον Αλεξέι απελευθερώνεται και αρχίζει να ανακαλύπτει τον εαυτό της.

Όταν ο Χάινριχ, μετά από άλλους τέσσερις μήνες στο Ανατολικό Μέτωπο, με παράσημο του Σιδηρού Σταυρού Πρώτης Τάξης, εμφανίζεται για την επόμενη σύντομη άδειά του, ένας γείτονας του μεταφέρει τις φήμες για την Κάτριν. Στην ταβέρνα του χωριού, ο Χάινριχ την υπερασπίζεται, αλλά στο σπίτι την χτυπάει. Σε λίγες μέρες επιστρέφει στο Ανατολικό Μέτωπο.

Ο έρωτάς της Κάτριν για τον Αλεξέι δεν μένει χωρίς συνέπειες. Η γυναίκα μένει έγκυος και η Φρίντα την καταγγέλλει. Η έγκυος γυναίκα ανακρίνεται από τα SS, ξυλοκοπείται και διαπομπεύεται στο χωριό και στην πόλη της περιοχής με μια πινακίδα στον λαιμό της που γράφει «Είμαι Ρωσίδα πόρνη». Της ξυρίζουν το κεφάλι δημόσια, ο κόσμος της πετά πέτρες και τη φυλακίζουν.

Ο Χάινριχ, σε επόμενη άδεια κατηγορεί την αδερφή του Φρίντα για την απώλεια. Μη μπορώντας να αντέξει την κατηγορία του αγαπημένου της αδελφού, η Φρίντα αυτοκτονεί. Ο Χάινριχ σκοτώνεται στο Ανατολικό Μέτωπο δύο εβδομάδες αργότερα. Την άνοιξη του 1944, ο Αλεξέι δολοφονείται στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Μπούχενβαλντ .

Κρατούμενη σε γυναικείο στρατόπεδο, η Κάτριν γεννά ένα αγόρι τον Απρίλιο του 1944. Απελευθερώνονται από τους Συμμάχους την άνοιξη του 1945. Η Κάθριν, με το αγόρι στην αγκαλιά της, επιστρέφει στο αγρόκτημα. Θέλει να ξεκινήσει από την αρχή.

 Σχόλιο 
Η ηρωίδα δεν είναι κομμουνίστρια εργάτρια με ταξική συνείδηση, όπως στα άλλα έργα της Ράιμαν, αλλά παρουσιάζεται να αντιστέκεται στον Εθνικοσοσιαλισμό. Η συγγραφέας δημιουργεί έντονα την αντίθεση ανάμεσα στους δύο άνδρες: ο βίαιος Χάινριχ είναι συνειδητός Ναζί, καυχιέται ότι είχε πυροβολήσει γυναίκες και παιδιά και θεωρεί τους Ρώσους υπάνθρωπους, σε αντίθεση με τον ανθρώπινο Αλεξέι. Η συμβολική σημασία της παράνομης σχέσης είναι μια «ανώτερη ένωση» μεταξύ του γερμανικού σοσιαλισμού και του ρωσικού μαρξισμού. 

 Διασκευές 
Η ιστορία διασκευάστηκε για το θέατρο και σε ομώνυμη τηλεοπτική ταινία που κυκλοφόρησε το 1962.  Το 1990 ακολούθησε η κινηματογραφική ταινία με τίτλο Erster Verlust (Πρώτη ήττα). 
 Παραπομπές 

Κατηγορία:Γερμανικές νουβέλες
Κατηγορία:Ανατολικογερμανική λογοτεχνία
Κατηγορία:Μυθιστορήματα που έγιναν ταινίες