Σφαγή στο Αλ-Φασίρ

Η σφαγή του αλ-Φασίρ () είναι μια συνεχιζόμενη σφαγή στην πόλη αλ-Φασίρ, στο δυτικό Σουδάν, από τις 26 Οκτωβρίου 2025, κατά την οποία εκτιμάται ότι έχουν εκτελεστεί ή δολοφονηθεί 2.500 ή περισσότεροι άμαχοι. Η σφαγή έχει διαπραχθεί από τις Δυνάμεις Ταχείας Υποστήριξης (RSF), αφού κατέλαβαν την πόλη, η οποία ήταν το τελευταίο προπύργιο των Σουδανικών Ενόπλων Δυνάμεων (SAF) στο Νταρφούρ.

Η διακοπή επικοινωνιών στην πόλη περιορίζει την ροή πληροφοριών. Το Πανεπιστήμιο Γέιλ, μέσω του Humanitarian Research Lab (HRL) της Σχολής Δημόσιας Υγείας του Γέιλ, εκτίμησε ότι τα στοιχεία των νεκρών είναι «υποκαταγεγραμμένα», ενώ το Sky News μετέδωσε ότι αναλυτές εκτιμούν «δεκάδες χιλιάδες» νεκρούς. Η Επιτροπή Αντίστασης του αλ-Φασίρ ανέφερε ότι πολλοί από όσους ζούσαν στον πυρήνα της πόλης σκοτώθηκαν.

 Ιστορικό 

Από το 2023, ένας εμφύλιος πόλεμος μαίνεται σε όλο το Σουδάν, μια μάχη εξουσίας μεταξύ των Σουδανικών Ενόπλων Δυνάμεων (SAF), με επικεφαλής τον Αμπντέλ Φατάχ Αλ Μπουρχάν, και της παραστρατιωτικής Δύναμης Ταχείας Υποστήριξης (RSF), με επικεφαλής τον Μοχάμεντ Χαμντάν Νταγκάλο, γνωστότερο ως Χεμετί. Η RSF δημιουργήθηκε το 2013 από τον πρόεδρο Ομάρ ελ-Μπεσίρ, με βάση τις ήδη υπάρχουσες πολιτοφυλακές Τζαντζαουίντ στο Νταρφούρ, στο δυτικό Σουδάν.

Το αλ-Φασίρ τέθηκε υπό πολιορκία, και η πρώτη μεγάλη μάχη εκεί έλαβε χώρα τον Απρίλιο του 2023· τα επόμενα δύο χρόνια σημειώθηκαν αρκετές συγκρούσεις μεταξύ των ενόπλων δυνάμεων. Τον Οκτώβριο 2025, το αλ-Φασίρ παρέμενε το τελευταίο προπύργιο των Σουδανικών Ενόπλων Δυνάμεων στο Νταρφούρ· σύμφωνα με εκτιμήσεις, τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο 2025 περισσότεροι από 260.000 άμαχοι είχαν παγιδευτεί στην πόλη λόγω της πολιορκίας. Κατά την ίδια περίοδο, αναφορές κατέγραψαν μια επιδεινούμενη ανθρωπιστική κρίση.

Μετά την κλιμάκωση των επιθέσεων της RSF στην πόλη, οι SAF υποχώρησαν αργά στις 27 Οκτωβρίου 2025, οδηγώντας στην πτώση της πόλης· στις 28 Οκτωβρίου, ο αλ-Μπουρχάν επιβεβαίωσε ότι οι SAF είχαν αποσυρθεί από την πόλη. Στην επακόλουθη έφοδο στην πόλη, την οποία η RSF περιέγραψε ως «εκτεταμένη επιχείρηση χτενίσματος», η οργάνωση ισχυρίστηκε «ύψιστη δέσμευση» για την προστασία των αμάχων. Κατά τον χρόνο της εφόδου, στο αλ-Φασίρ κατοικούσαν περίπου 1,5 εκατομμύριο άμαχοι, εκ των οποίων περίπου 250.000 ζούσαν στον πυρήνα της πόλης.

 Σφαγή 
Αφότου η RSF κατέλαβε την πόλη στις 27 Οκτωβρίου, πολλαπλές πηγές, συμπεριλαμβανομένων τοπικών οργανώσεων, διεθνών ΜΚΟ, του ΟΗΕ και ανεξάρτητων ομάδων παρακολούθησης, ανέφεραν κύμα εκτελέσεων που στόχευαν άοπλους αμάχους. Σύμφωνα με αναφορές, περισσότεροι από 2.000 άνθρωποι έχουν εκτελεστεί, πολλοί εκ των οποίων γυναίκες, παιδιά και ηλικιωμένοι. Περιλαμβάνονται έφοδοι από σπίτι σε σπίτι, κατά τις οποίες άμαχοι σκοτώθηκαν από μαχητές της RSF πεζούς, πάνω σε καμήλες ή με οχήματα. Άμαχοι σκοτώθηκαν μέσα και γύρω από καταλύματα εκτοπισμένων οικογενειών, νοσοκομεία και σπίτια· μάρτυρες και υγειονομικοί ανέφεραν χρήση drones, πυροβολικού, πυροβόλων και μαστιγίων σε επιθέσεις που στόχευαν εσκεμμένα αμάχους. Βίντεο δείχνουν ενόπλους να πυροβολούν αμάχους εξ επαφής και να τους ακρωτηριάζουν, συμπεριλαμβανομένου του συντριπτικού κατάγματος του κρανίου. Αναφέρθηκαν επίσης πράξεις σεξουαλικής βίας κατά γυναικών και κοριτσιών.

Αναφορές από το αλ-Φασίρ περιγράφουν ανθρώπους να καίγονται ζωντανοί, εξωδικαστικές εκτελέσεις και σχεδιασμένες επιθέσεις κατά συγκεκριμένων εθνοτικών ομάδων. Διάφορα κέντρα εκτοπισμένων, συμπεριλαμβανομένου του κέντρου Νταρ αλ-Αρκάμ στο Ισλαμικό Πανεπιστήμιο Ομντουρμάν, δέχθηκαν επιθέσεις· σε ένα μόνο περιστατικό αναφέρθηκε ότι σκοτώθηκαν πάνω από 60 άτομα, μεταξύ των οποίων 22 γυναίκες και 17 παιδιά. Δορυφορικές εικόνες και ανοικτές πηγές τεκμηρίωσης υποστηρίζουν τις αναφορές για μαζικούς τάφους και εκτεταμένες καταστροφές, δείχνοντας αντικείμενα μεγέθους ανθρώπου και αυτό που πιστεύεται ότι είναι σακούλες νεκρών και λίμνες αίματος.

Μάρτυρες και εργαζόμενοι ανθρωπιστικών οργανώσεων είπαν στο Reuters ότι οι άνδρες χωρίστηκαν από τις γυναίκες, βασανίστηκαν και εκτελέστηκαν με το αιτιολογικό ότι αρνήθηκαν υποχρεωτική στρατολόγηση στη RSF· αναφέρθηκαν επίσης εκτελέσεις αιχμαλώτων πολέμου. Εικόνες και βίντεο που ανήρτησαν στα κοινωνικά δίκτυα στρατιώτες της RSF τούς δείχνουν να ποζάρουν με τα πτώματα αμάχων, συχνά κάνοντας το σήμα «V της Νίκης».

Πολλοί δεν μπόρεσαν να διαφύγουν, καθώς η πόλη ήταν περικυκλωμένη από το μπλόκο μήκους 56 χιλιομέτρων της RSF που είχε χρησιμοποιηθεί κατά την πολιορκία. Ομάδες αρωγής είπαν ότι δεν υπήρχαν ασφαλείς οδοί για αμάχους· βίντεο δείχνουν δεκάδες σφαγιασμένους αμάχους γύρω από το ανάχωμα και μέσα στα χαντάκια του. Όσοι επιχείρησαν να φύγουν φέρονται να απήχθησαν, με λύτρα να απαιτούνται για την απελευθέρωσή τους. Οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα ανέφεραν ότι μεταξύ των νεοαφιχθέντων στον προσφυγικό καταυλισμό Ταουίλα κατά την εβδομάδα πριν την πτώση της πόλης, το 5% των παιδιών ήταν οξέως υποσιτισμένα και το 26% σοβαρά υποσιτισμένα. Ο ΟΗΕ εκτίμησε ότι περισσότεροι από 26.000 άνθρωποι εγκατέλειψαν την πόλη μέσα σε δύο ημέρες, κυρίως προς την Ταουίλα.

Στις 31 Οκτωβρίου, ένας από τέσσερις μάρτυρες αφηγήθηκε ότι έφιπποι μαχητές σε καμήλες μετέφεραν εκατοντάδες ομήρους από το αλ-Φασίρ σε κοντινή δεξαμενή πριν τους εκτελέσουν.

 Σφαγή στο Σαουδαραβικό μαιευτήριο 
Τουλάχιστον 460 έως 500 γιατροί, ασθενείς και συνοδοί ασθενών φέρονται να σκοτώθηκαν στο Σαουδαραβικό μαιετήριο, το τελευταίο λειτουργικό νοσοκομείο στην πόλη. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας επιβεβαίωσε τους φόνους, κατηγορώντας τη RSF ότι κράτησε ομήρους τέσσερις γιατρούς, έναν φαρμακοποιό και μια νοσηλεύτρια και απαίτησε λύτρα άνω των 150.000 δολαρίων για την απελευθέρωσή τους. Βίντεο μέσα από το νοσοκομείο δείχνουν στρατιώτες να σκοτώνουν δεκάδες αμάχους, ενώ το Συνδικάτο Γιατρών του Σουδάν υποστήριξε ότι περίπου 1.200 άλλοι άμαχοι σκοτώθηκαν σε άλλες ιατρικές δομές.

 Αντιδράσεις 

 Ειδικοί, οργανώσεις υπεράσπισης και ανθρωπιστικοί φορείς 

Εκπρόσωποι οργανώσεων συνηγορίας, από τις Protection Approaches και IDP Humanitarian Network, δήλωσαν ότι οι επιθέσεις στο αλ-Φασίρ έγιναν με σαφή στόχο την εθνοκάθαρση και αποτελούν μέρος ευρύτερου προτύπου βίας της RSF σε όλο το Νταρφούρ. Ο εκτελεστικός διευθυντής του HRL, Ναθάνιελ Ρέιμοντ, συνέκρινε τη σφαγή με τις πρώτες 24 ώρες της Γενοκτονίας στη Ρουάντα. Άλλοι ειδικοί υποστήριξαν ότι οι σφαγές θα μπορούσαν να θεωρηθούν εγκλήματα πολέμου. Ο ειδικός για τη γενοκτονία στο Νταρφούρ και διευθυντής του World Peace Foundation, Άλεξ ντε Βαλ, είπε ότι η σφαγή ήταν «πολύ παρόμοια με ό,τι έκαναν [οι RSF] στη Τζενέινα [στις αρχές του 2023] και αλλού» στις αρχές της δεκαετίας του 2000. Ο ίδιος και άλλοι ειδικοί είχαν προειδοποιήσει από καιρό ότι η RSF θα διέπραττε εθνοτική βία, και το κάνει εδώ και 20 χρόνια, ιδίως μετά την κατάληψη του αλ-Φασίρ.

Ειδικοί άσκησαν κριτική στη διεθνή κοινότητα, ιδιαίτερα στις Ηνωμένες Πολιτείες, ότι επέβαλαν κυρώσεις στους αντιμαχόμενους αλλά απέτυχαν να ασκήσουν αποτελεσματική πίεση σε χώρες που τους χρηματοδοτούν και τους εξοπλίζουν. Η Διεθνής Αμνηστία κάλεσε την Αφρικανική Ένωση (AU), τον ΟΗΕ, περιφερειακούς και άλλους διεθνείς δρώντες να «ενεργήσουν άμεσα για να αποτραπεί περαιτέρω ταλαιπωρία των αμάχων» και ζήτησε όλοι οι υπεύθυνοι για τις θηριωδίες να λογοδοτήσουν ατομικά. Σε ανακοίνωση σχετικά με τη σφαγή, εξέφρασε ανησυχίες για την ενδεχόμενη συνέργεια του Ηνωμένου Βασιλείου στις πωλήσεις όπλων στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τα οποία έχουν αναφερθεί ότι βρίσκονται στα χέρια της RSF. Παρά το ότι το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ είχε λάβει υλικό που υποδείκνυε ότι τα ΗΑΕ προμήθευσαν στην RSF βρετανικής παραγωγής όπλα, το Ηνωμένο Βασίλειο έστειλε παρόμοια όπλα στα ΗΑΕ λίγους μήνες αργότερα.

Η κατάληψη του αλ-Φασίρ έδωσε στη RSF έλεγχο και των πέντε πρωτευουσών του Νταρφούρ, επιπλέον μεγάλου τμήματος της επικράτειας του Δυτικού Νταρφούρ. Ορισμένοι προειδοποίησαν για πιθανή διαίρεση του Σουδάν μέσω εγκαθίδρυσης de facto κράτους.

 Εγχώριες 

 Δυνάμεις Ταχείας Υποστήριξης (RSF) 
Η RSF διέψευσε τις σφαγές και είπε ότι τα βίντεο είναι προπαγάνδα και ψευδή· ο Χεμετί παραδέχτηκε «παραβιάσεις» από τη RSF και ανέφερε ότι οι έρευνες συνεχίζονται. Ζήτησε συγγνώμη για πιθανούς θανάτους αμάχων και είπε ότι η RSF θα προστατεύσει τους αμάχους, προσθέτοντας ότι το Σουδάν θα ενωθεί «μέσω ειρήνης ή πολέμου». Η ηγεσία της RSF ισχυρίστηκε ότι διενήργησε ανεξάρτητη έρευνα για την επίθεση, με αποτέλεσμα —κατά τους ισχυρισμούς— τη σύλληψη αρκετών μαχητών· ανέφερε επίσης ότι βοήθησε αμάχους να φύγουν από την πόλη και κάλεσε τις ανθρωπιστικές οργανώσεις να συνδράμουν όσους παρέμειναν, με τον Χεμετί να καλεί τους μαχητές να πράξουν το ίδιο και να ελευθερώσουν κρατουμένους.

Ένας ανώτερος διοικητής της RSF ισχυρίστηκε ότι οι SAF υποδαύλισαν «υπερβολές των μέσων» για την έφοδο «για να καλύψουν την ήττα τους και την απώλεια του αλ-Φασίρ», λέγοντας ότι «δεν υπήρξαν φόνοι όπως ισχυρίστηκαν», αν και έως τις 31 Οκτωβρίου το Reuters έχει επιβεβαιώσει τουλάχιστον τρία βίντεο στρατιωτών με στολές RSF να εκτελούν άοπλους αιχμαλώτους. Ο ταξίαρχος της RSF αλ-Φάτεχ Αμπντάλα Ίντρις, γνωστός ως Αμπού Λούλου, καυχήθηκε ωστόσο σε ανεπιβεβαίωτα βίντεο στις 27 Οκτωβρίου ότι σκότωσε πάνω από 2.000 ανθρώπους και εθεάθη να εκτελεί άμαχο σε άλλο βίντεο. Η RSF ανήρτησε στη συνέχεια εικόνες του Αμπού Λούλου υπό κράτηση· η σύλληψη επικρίθηκε από Σουδανούς ακτιβιστές ως επικοινωνιακό τέχνασμα.

 Σουδανικές Ένοπλες Δυνάμεις (SAF) 
Σε ομιλία του στις 27 Οκτωβρίου, την ημέρα που καταλήφθηκε το αλ-Φασίρ, ο αλ-Μπουρχάν κατηγόρησε πρώτος τη RSF για φόνους αμάχων. Οι SAF κατηγόρησαν τη RSF ότι στόχευσε τζαμιά και εργαζόμενους αρωγής.

 Διεθνείς 

 Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών 
Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες χαρακτήρισε την πτώση του αλ-Φασίρ «τρομερή κλιμάκωση της βίας» και κάλεσε ξένες χώρες να σταματήσουν να παρέχουν όπλα ή υποστήριξη στους εμπλεκόμενους. Ο ΟΗΕ ζήτησε ασφαλή διάδρομο ώστε οι άμαχοι να διαφύγουν από την πόλη, ενώ το Γραφείο του Ύπατου Αρμοστή του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα ανέφερε περιπτώσεις ανθρώπων που σκοτώθηκαν χωρίς δίκη και εθνοτικά κίνητρα πίσω από τους φόνους.

Η Ύπατη Αρμοστεία για τους Πρόσφυγες (UNHCR) προειδοποίησε ότι η κλιμακούμενη βία στο αλ-Φασίρ ανάγκασε χιλιάδες να διαφύγουν, ενώ πολλοί άλλοι έχουν παγιδευτεί σε σφοδρές συγκρούσεις. Ο επικεφαλής της UNHCR Τόμας Φλέτσερ παρομοίασε τη βία με εκείνη της Γενοκτονίας στο Νταρφούρ, λέγοντας: «Το Ελ Φάσερ [αλ-Φασίρ], ήδη σκηνικό καταστροφικών επιπέδων ανθρώπινου πόνου, έχει βυθιστεί σε ακόμη πιο σκοτεινή κόλαση.» Ο εκπρόσωπος της UNICEF στο Σουδάν, Σέλντον Γιέτ, τη συνέκρινε με τη Γενοκτονία της Ρουάντα.

 Ηνωμένες Πολιτείες 
Οι SAF και ανώτατοι αξιωματούχοι του Σουδάν και εκπρόσωποι της RSF συναντήθηκαν με διπλωμάτες των ΗΠΑ στην Ουάσιγκτον στις 30 Οκτωβρίου· αξιωματούχος του Υπουργείου Εξωτερικών αποκάλυψε ότι οι ΗΠΑ προσπάθησαν να πείσουν τις SAF και RSF να συμφωνήσουν σε τρίμηνη κατάπαυση του πυρός, αλλά και οι δύο πλευρές εξέφρασαν την πεποίθηση ότι μπορούν να νικήσουν. Οι SAF διέψευσαν ότι συμμετείχαν σε διμερείς συνομιλίες.

Ο ανώτερος σύμβουλος για υποθέσεις αραβικού και αφρικανικού κόσμου, Μασάντ Μπούλος, εξέφρασε βαθιά ανησυχία για τις επιθέσεις, χαρακτηρίζοντάς τες «απεχθείς και απαράδεκτες», καλώντας τη RSF «να σταματήσει άμεσα τις επιθέσεις, να προστατεύσει τους αμάχους και να διασφαλίσει την ασφαλή διέλευση όσων διαφεύγουν τη βία», με αναρτήσεις στο Twitter. Νομοθέτες ζήτησαν να χαρακτηριστεί η RSF τρομοκρατική οργάνωση· η γερουσιαστής Τζιν Σαχίν δήλωσε ότι πιθανότατα θα στήριζε τον χαρακτηρισμό και επέκρινε τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα για τη στήριξή τους στη RSF.

 Άλλες διεθνείς αντιδράσεις 

  Η Αφρικανική Ένωση εξέφρασε βαθιά ανησυχία για μαζικές δολοφονίες και παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων μετά την ανάληψη ελέγχου από τη RSF.
  Η Ευρωπαϊκή Ένωση εξέφρασε βαθιά ανησυχία για τη βία και ζήτησε πρόσβαση για βοήθεια προς τους έχοντες ανάγκη και λογοδοσία των υπευθύνων.
  Η Γερμανία καταδίκασε σθεναρά τους φόνους, τους βιασμούς και τα βασανιστήρια, καλώντας να σταματήσει κάθε βία κατά των αμάχων.
  Ο Βέλγος Υπουργός Εξωτερικών Μαξίμ Πρεβό καταδίκασε την επίθεση, χαρακτήρισε την κατάσταση φρικαλέα και ζήτησε την προστασία των αμάχων και την ανεμπόδιστη πρόσβαση των ανθρωπιστικών οργανώσεων.

 Ανθρωπιστικές και πολιτικές επιπτώσεις 
Τα γεγονότα στο αλ-Φασίρ αύξησαν την πίεση για ανθρωπιστική βοήθεια και διπλωματία στο Σουδάν. Διεθνείς οργανώσεις είχαν προειδοποιήσει για μια μεγάλη καταστροφή, μαζικές δολοφονίες, βιασμούς, πείνα και εκτοπισμό που επηρεάζουν πάνω από 14 εκατομμύρια ανθρώπους στο Νταρφούρ έως τα τέλη του 2025. Η σφαγή έχει γίνει σύμβολο της ευρύτερης βίας μετά την κατάρρευση των ειρηνευτικών προσπαθειών και ενδέχεται να καταστήσει απίθανη μια διαπραγματευμένη συμφωνία στο άμεσο μέλλον.

 Σημειώσεις 

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Εμφύλιος πόλεμος στο Σουδάν (2023-σήμερα)
Κατηγορία:Σφαγές