Βεργενία

Η βεργενία (επιστημονική-λατινική ονομασία Bergenia) είναι γένος δικοτυλήδονων φυτών, που ανήκει στην οικογένεια σαξιφραγκοειδή. Οι βεργενίες φύονται στη φύση στην κεντρική και ανατολική Ασία, αλλά καλλιεργούνται από τον άνθρωπο ως καλλωπιστικά φυτά σε όλο τον κόσμο.

Περιγραφή
Είναι ποώδη, πολυετή και αειθαλή φυτά, που σχηματίζουν ριζώματα. Τα φύλλα τους είναι μεγάλα, παράρριζα, συχνά με ωοειδές σχήμα, με σπειροειδή διάταξη και μήκος 6 έως 35 εκατοστά και πλάτος 4 έως 15 εκατοστά. Κατά το μεγαλύτερο μέρος του έτους τα φύλλα έχουν γυαλιστερό πράσινο χρώμα, αλλά στα ψυχρότερα κλίματα κοκκινίζουν  το φθινόπωρο. Τα άνθη έχουν ρόδινο έως πορφυρό χρώμα και είναι διατεταγμένα σε τερματικές ταξιανθίες, ενώ το στέλεχός τους έχει χρώμα παρόμοιο με εκείνο των μίσχων του ραβεντιού ή του παντζαριού. Στις περισσότερες ποικιλίες τα άνθη είναι κωνοειδή.

Το γένος Bergenia συγγενεύει περισσότερο με τα γένη Mukdenia, Oresitrophe, Astilboides και Rodgersia. Ο δημιουργός της ονομασίας του γένους το 1794, ο Γερμανός βοτανολόγος Κόνραντ Μαίνχ, θέλησε με αυτή να τιμήσει τον συμπατριώτη του βοτανολόγο και ιατρό Καρλ Άουγκουστ φον Μπέργκεν.

Είδη
Σήμερα αναγνωρίζονται ως ανήκοντα στο γένος βεργενία δέκα ή ένδεκα είδη έναντι οκτώ τη δεκαετία του 1960, τα εξής:

 Bergenia ciliata (Haw.) Sternb. (βεργενία η γλωσσοφόρος) – δυτικά Ιμαλάια έως νοτιοδ. Νεπάλ
 Bergenia crassifolia (L.), Fritsch (συνών. Bergenia cordifolia, βεργενία η καρδιόφυλλος) – Καζακστάν και δυτική Σιβηρία έως Μογγολία, Ρωσική Άπω Ανατολή και Κορέα, το ευρύτερα καλλιεργούμενο καλλωπιστικό είδος, ιδίως η καλλιεργητική ποικιλία Bergenia cordifolia Purpurea
 Bergenia emeiensis, C.Y.Wu από J.T.Pan – Επαρχία Σιτσουάν της Κίνας
 Bergenia hissarica, Boriss. – Ουζμπεκιστάν
 Bergenia ligulata (Wall.), Engl. – εύκρατες περιοχές των Ιμαλαΐων και Λόφοι Χάσι της Ινδίας
 Bergenia pacumbis (Buch.-Ham. από D.Don), C.Y.Wu & J.T.Pan (συνών. Bergenia ligulata, Engl.) – ανατολικό Αφγανιστάν έως τα Ιμαλάια, Μιανμάρ, νοτιοκεντρική Κίνα (δυτική Επαρχία Γιουνάν)
 Bergenia purpurascens (Hook.f. & Thomson), Engl. – κεντρικά Ιμαλάια έως Μιανμάρ και νοτιοκεντρική Κίνα (νοτιοδυτική Σιτσουάν και βόρεια Γιουνάν)
 Bergenia purpurascens, ποικιλία delavayi, ψηλότερη, με μικρά φύλλα και ροδοκόκκινα άνθη
 Bergenia scopulosa, T.P.Wang – Επαρχία Σαανσί της Κίνας
 Bergenia stracheyi (Hook.f. & Thomson), Engl. (βεργενία η στραχέυος) – ανατολ. Αφγανιστάν, Τατζικιστάν, νοτιοδυτικό Θιβέτ και Νεπάλ. Ποικιλίες: «Alba», «Afghanica»
 Bergenia tianquanensis, J.T.Pan – κεντρικό μέρος της Επαρχίας Σιτσουάν της Κίνας
 Bergenia ugamica, V.N.Pavlov – ανατολικό Ουζμπεκιστάν

Καλλιέργεια
Οι βεργενίες είναι φυτά ανθεκτικά σε δυσμενείς συνθήκες και μπορούν να αναπτυχθούν σε κλίμα με ακραίες θερμοκρασίες, από περίπου -37 °C έως + 46 °C. Προτιμούν τις ηλιόλουστες θέσεις, αλλά είναι δυνατή η καλλιέργειά τους και σε σκιερά μέρη. Τα καλλιεργούμενα φυτά φθάνουν σε ύψος και σε πλάτος τα 60 εκατοστά, και σε πλάτος. Αναπτύσσονται καλά στα περισσότερα εδάφη, αλλά προτιμούν τα υγρά και χουμώδη. Το ξηρό έδαφος τείνει να αναστέλλει την ανάπτυξη, αλλά μπορεί να ενισχύσει τους χειμερινούς χρωματισμούς των φύλλων. Σε περιοχές με ψυχρούς και ισχυρούς χειμερινούς ανέμους μπορεί να απαιτηθεί προστασία από τον άνεμο. Οι βεργενίες πολλαπλασιάζονται με τμήματα των ριζωμάτων τους. Τα είδη Bergenia crassifolia, Bergenia cordifolia και διάφορα υβρίδια καλλιεργούνται συχνά σε κήπους, με αρκετές καλλιεργητικές ποικιλίες να έχουν δημιουργηθεί.

Εχθροί
Γενικώς οι βεργενίες δεν παρουσιάζουν ασθένειες, αλλά το σκαθάρι του είδους Otiorhynchus sulcatus τείνει να τρώει τις περιμέτρους των φύλλων, με αποτέλεσμα ένα «οδοντωτό» περίγραμμα που μειώνει την αισθητική αξία του φυτού χωρίς να απειλεί σημαντικά την υγεία του.

Ουσίες
Τα είδη Bergenia ciliata και Bergenia ligulataDhalwal K., Shinde V.M., Biradar Y.S. and Mahadik K.R.: «Simultaneous quantification of bergenin, catechin, and gallic acid from Bergenia ciliata and Bergenia ligulata by using thin-layer chromatography», 2008, INIST 20528090, καθώς και τα ριζώματα του είδους Bergenia stracheyi, περιέχουν τις ουσίες (χημικές ενώσεις) βεργενίνη (που είναι το C-γλυκοσίδιο του 4-O-μεθυλο-γαλλικού οξέος) και το απομεθυλιωμένο παράγωγό της, τη νορβεργενίνη, που έχουν φαρμακευτικές ιδιότητες, αναφερόμενα μάλιστα στην Αγιούρ Βέντα. Συγκεκριμένα είναι ισχυρά ανοσορρυθμιστικά φάρμακα.Surrinder Koulb, Mushtaq A. Qurishia, Sachin C. Tanejab, Sheikh F. Ahmadc, Sarang Banic και Ghulam N. Qazi: «Immunomodulatory effect of bergenin and norbergenin against adjuvant-induced arthritis—A flow cytometric study Nighat Nazira», 2006

Παραπομπές

Πηγές
 Το ομώνυμο λήμμα στη Νέα Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια «Χάρη Πάτση», τόμος 8, σελ. 305

Κατηγορία:Σαξιφραγκοειδή