Κτήριο Μποτέρ (Κωνσταντινούπολη)

Το «Κτήριο Μποτέρ» (τουρκικά Botter Apartmanı) βρίσκεται στη Μεγάλη Οδό του Πέραν (Ιστικλάλ Τζαντεσί) στον αριθμό 235, και θεωρείται ένα από τα πιο αντιπροσωπευτικά και ωραιότερα δείγματα του στυλ Αρ Νουβό (Art Nouveau) στην Κωνσταντινούπολη.

 Ιστορία 
Κατασκευάστηκε κατά την περίοδο της βασιλείας του Αμπντούλ Χαμίτ Β΄ για λογαριασμό του Ολλανδού Ζαν Μποτέρ, που ήταν ο επίσημος ράφτης και σχεδιαστής μόδας του Σουλτάνου. Το κτήριο χτίστηκε κατά τα έτη 1900-1901 σε σχέδια του διάσημου Ιταλού αρχιτέκτονα Ραϊμόντο Ντ' Αρόνκο (Raimondo D'Aronco), επίσημου αρχιτέκτονα του Σουλτάνου Αμπντούλ Χαμίτ Β΄.

Το «Κτήριο Μποτέρ" που αρχικά ονομαζόταν «Οικία Μποτέρ» αποτελεί ένα ιστορικό ορόσημο, καθώς ήταν το πρώτο κτήριο αρ νουβό στην Κωνσταντινούπολη και αποτελεί ένα από τα πρώτα δείγματα συνδυασμού χώρου εργασίας και κατοικίας.

Οι διακοσμήσεις της πρόσοψης φέρουν επιρροές από τον γαλλοβελγικό σχεδιασμό και αναφορές από τη Βιεννέζικη Σχολή. Ανάμεσα σε άλλα στοιχεία αρ νουβό διακρίνονται διάφορα φυτικά μοτίβα και γυναικείες κεφαλές με κυματιστή κόμη στους ακραίους πεσσούς, ενώ εξεζητημένα μοτίβα υπάρχουν στα στηθαία των εξωστών και στα κιγκλιδώματα από σφυρήλατο σίδερο που υπάρχουν στον πρώτο όροφο και στη στέψη του κτηρίου. Στοιχεία αρ νουβό υπάρχουν επίσης στο εσωτερικό του κτηρίου, με περίτεχνο σχεδιασμό στον ανελκυστήρα, καθώς και άλλες διακοσμήσεις με σχέδια και βιτρό.

Η αισθητική του αρ νουβό συνεχίζεται και στο εσωτερικό του κτηρίου. Ο ανελκυστήρας έχει περίτεχνο σχεδιασμό, ενώ υπάρχουν και άλλες διακοσμήσεις με ειδικά σχέδια και βιτρό.

Το «Κτήριο Μποτέρ» (Botter Apartment), σχεδιασμένο ως μια πολυτελής οικογενειακή κατοικία, φιλοξένησε τον πρωτοποριακό "Οίκο Μόδας Μποτέρ", τον πρώτο του είδους του στην Κωνσταντινούπολη, ο οποίος επηρέασε σημαντικά τις τάσεις της μόδας της εποχής. Η αρχιτεκτονική του κτηρίου ήταν προσεκτικά μελετημένη για να καλύπτει τις ανάγκες του δημιουργού του, Ζαν Μποτέρ, συνδυάζοντας επαγγελματικούς και προσωπικούς χώρους. Έτσι, το ισόγειο λειτουργούσε ως οίκος μόδας, ο πρώτος όροφος ήταν αφιερωμένος στο εργαστήριο, ενώ οι υψηλότεροι όροφοι στέγαζαν την οικογένεια Μποτέρ και το προσωπικό. Αμέσως μετά από την κατασκευή της, η «Οικία Μποτέρ», μέσω των επιδείξεων ευρωπαϊκής μόδας που πραγματοποιούνταν για την υψηλή κοινωνία της Κωνσταντινούπολης έγινε μαζί με τα κοντινά ζαχαροπλαστεία Lebon και Markiz, ένα από τα πιο δημοφιλή σημεία του Πέραν.

Ο Ζαν Μποτέρ σχεδίασε ρούχα για τους ανθρώπους του παλατιού και την οθωμανική αριστοκρατία για πολλά χρόνια. Ωστόσο, λόγω των Βαλκανικών Πολέμων και του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, ο οίκος μόδας έπεσε σε δυσμένεια. Η οικογένεια Μποτέρ, μετά τον τραγικό θάνατο του μικρού της γιου από ασθένεια κατά τη διάρκεια ταξιδιού στο Παρίσι, αποφάσισε να μετεγκατασταθεί στη γαλλική πρωτεύουσα. Ως εκ τούτου, πούλησε το κτίριο στον Μαχμούτ Νεντίμ Εφέντη, γιο του Οθωμανού ναυάρχου Οσμάν Πασά, ο οποίος είχε διατελέσει υπουργός Ναυτικών επί βασιλείας Αμπντούλ Χαμίτ Β'. Ο Νεντίμ Μπέης απεβίωσε πρόωρα το 1939. Η σύζυγός του, Ζεϊνέπ (Οβαγιάρ) Χανίμ, εκμεταλλεύτηκε τους κάτω ορόφους του κτιρίου, τους οποίους νοίκιασε σε διάφορα εμπορικά καταστήματα για χρήση ως γραφεία. Εκείνη την εποχή, ο ποιητής Φερίτ Εντγκιού μίσθωσε και ανακαίνισε τον τρίτο όροφο, όπου αρχικά εγκατέστησε το διαφημιστικό γραφείο που είχε ιδρύσει, ενώ αργότερα τον χρησιμοποίησε και ως κατοικία του.
 Τρέχουσα χρήση 
Μετά από αρκετά χρόνια εγκατάλειψης, το κτήριο  εξαγοράστηκε και αναστηλώθηκε από τον Μητροπολιτικό Δήμο Κωνσταντινούπολης (IBB) και επαναλειτουργεί από τον Απρίλιο του 2023 ως  «Κέντρο Τέχνης και Σχεδιασμού Οικίας Μποτέρ» ("Casa Botter Sanat ve Tasarım Merkezi"), φιλοξενώντας εκθέσεις.

 Παραπομπές 

 Πηγές 

 Bohle H. & Dimog J. (2014), Istanbul. Architekturführer (Architekturführer/Architectural Guide), DOM publishers

 https://parallaximag.gr/epikairotita/maties-ston-kosmo/casa-botter-to-ar-noyvo-kosmima-tis-konstantinoypolis

Κατηγορία:Κτίρια και κατασκευές στην Κωνσταντινούπολη