Αχιλλέας Γ. Λαζάρου

Ο Αχιλλέας Γ. Λαζάρου (1930-2023) ήταν καθηγητής φιλολογίας, ρωμανιστής – βαλκανιολόγος.

 Βιογραφικά στοιχεία 
Γεννήθηκε στην Ελασσόνα και εκεί διήλθε τα μαθητικά του χρόνια. Φοίτησε στη Φιλοσοφική Σχολή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Υπηρέτησε ως φιλόλογος στη Μέση Εκπαίδευση, αρχικά σε Γυμνάσια της Ελασσόνας, της Δεσκάτης και του Βόλου. Μετά τα τρία έτη υπηρεσίας στην επαρχία, δίδαξε στην Ιωνίδειο Πρότυπο Σχολή Πειραιά, απ’ όπου μετατέθηκε στο Πειραματικό Σχολείο του Πανεπιστημίου Αθηνών. Διετέλεσε Λυκειάρχης στο Λύκειο Περιστερίου, Γενικός Επιθεωρητής Ημαθίας, Γενικός Επιθεωρητής Φιλολόγων Θεσσαλίας και Διευθυντής στη Βαρβάκειο Πρότυπο Σχολή.

Μετεκπαιδεύτηκε στο Διδασκαλείο Μέσης Εκπαίδευσης, παρακολούθησε το Μεταπτυχιακό Τμήμα Ειδίκευσης με αντικείμενο την Ιστορία και Φιλολογία των λαών της Χερσονήσου του Αίμου, και ανακηρύχθηκε διδάκτωρ του Ε.Κ.Π.Α. Με υποτροφία του Ιδρύματος Κρατικών Υποτροφιών (Ι.Κ.Υ.) έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης, με ειδίκευση στη γλώσσα των λαών της Χερσονήσου του Αίμου (Ρουμανική γλώσσα).

Υπηρέτησε επίσης ως αποσπασμένος επιστημονικός συνεργάτης στην Ακαδημία Αθηνών και συνεργάστηκε με την «Εκδοτική Αθηνών» στην έκδοση της Ιστορίας του Ελληνικού Έθνους. Δίδαξε παράλληλα στις Σχολές Αξιωματικών Αστυνομίας Πόλεων, Αξιωματικών Χωροφυλακής, στη Σχολή Επιμόρφωσης Λειτουργών Μέσης Εκπαίδευσης και στη Σχολή του Ελληνικού Οργανισμού Τουρισμού (Ε.Ο.Τ.).

Έλαβε μέρος σε πολλά επιστημονικά συνέδρια με πρωτότυπες ανακοινώσεις κι έδωσε πολλές διαλέξεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.

 Επιστημονικό έργο 
Στο βιβλίο του Βαλκάνια και Βλάχοι (1993) ο Λαζάρου υποστηρίζει ότι οι Βλάχοι έχουν παίξει σημαντικό ρόλο στην πολιτισμική συνοχή των Βαλκανίων, επειδή έχουν συμβάλει στην πνευματική, καλλιτεχνική και οικονομική ζωή ορισμένων εθνοτήτων αυτής της περιοχής. Ως έμποροι, διανοούμενοι και τεχνίτες οι Βλάχοι αποτελούν έναν στέρεο συνδετικό ιστό των Βαλκανίων. Έχουν έντονη και διαχρονική παρουσία τόσο στον ελληνικό όσο και ευρύτερα στον βαλκανικό χώρο.

Μελετώντας την προέλευση των Βλάχων ο Λαζάρου οδηγείται στο συμπέρασμα ότι αυτοί είναι ρωμανόφωνοι πληθυσμοί με βαθιές ρίζες στην ελληνική ιστορία, και ότι έχουν συμμετάσχει ενεργά στην ανάπτυξη του ελληνικού πολιτισμού και στην οικονομική εξέλιξη της ευρύτερης περιοχής των Βαλκανίων. Οι Βλάχοι δεν είναι μια περιφερειακή ομάδα αλλά ένας ιστορικός πληθυσμός με πολύπλευρες επιδράσεις στον ελληνικό χώρο.

Στη μελέτη του «Ιστορία του βλάχικου δημοτικού τραγουδιού» (1988) υποστηρίζει ότι τα περισσότερα δημοτικά τραγούδια, που τραγουδιόνταν από βλαχόφωνους πληθυσμούς, ήταν ελληνόγλωσσα, ενώ όσα βλάχικα τραγούδια ήταν σε αρωμουνική γλώσσα αποτελούσαν μια μειονότητα. Αυτό οφείλεται στο ότι οι Βλάχοι χρησιμοποιούσαν την ελληνική γλώσσα στην εκπαιδευτική, θρησκευτική και ευρύτερα επικοινωνιακή του συμπεριφορά. Έτσι, πολλά γνωστά τραγούδια τους είναι από θεματική και μορφολογική άποψη ελληνικά δημοτικά τραγούδια, συγγενικά με τα κλέφτικα, τα ηρωικά, τα ποιμενικά κτλ., που σε ορισμένες περιπτώσεις μεταφράστηκαν στην αρωμουνική γλώσσα, κάτι που ο συγγραφέας επικρίνει ως εσφαλμένη και ιδεολογικά φορτισμένη πρακτική. Το συμπέρασμα του δοκιμίου είναι ότι δεν υπάρχει καθαρά βλάχικο δημοτικό τραγούδι, αλλά ότι αυτό είναι κατά κύριο λόγο ελληνόγλωσσο, κάτι που αποδεικνύει την ένταξη των Βλάχων στον ελληνικό πολιτισμό.

Οι έρευνες του Λαζάρου οδηγούνται σε συγγενικά συμπεράσματα με τις έρευνες του Γιώργου Καραμπελιά, ο οποίος συμφωνεί ότι οι Βλάχοι αποτελούν ιστορικό στοιχείο του ελληνισμού και είναι πολιτισμικά ενσωματωμένοι στον ελληνικό κόσμο. Η διαφορά ανάμεσα στον Λαζάρου και στον Καραμπελιά είναι ότι ο πρώτος εξετάζει τα τραγούδια φιλολογικά και λαογραφικά, ενώ ο δεύτερος ιστορικο-πολιτικά και γεωπολιτικά. Σε αντίθετα συμπεράσματα έχουν καταλήξει οι μελετητές Tom Winnifrith και Thede Kahl· αυτοί διαπιστώνουν μια πολυεπίπεδη βλάχικη ταυτότητα, χωρίς ενιαία εθνική συνείδηση, διαχεόμενη σε ρουμανική και αρωμανική ταύτιση. Υπάρχει μια μεθοδολογική και ιδεολογική διαφορά αυτών των ξένων μελετητών, επειδή αυτοί κινούνται σε κοινωνιολογικό και ανθρωπολογικό επίπεδο· οι ερμηνείες τους είναι πιο ουδέτερες και πολυεπίπεδες.

Ο Λαζάρου υποστηρίζει επίσης ότι η εθνική ενότητα των Ελλήνων οφείλει να υπερκαλύψει αν όχι και να εξαλείψει τις πολιτικές-κομματικές τους διαφορές. Λέει σχετικά: «Ας σταματήσουν επιτέλους οι κομματικές ατασθαλίες στα εθνικά θέματα, τουλάχιστον. Ας αντιδράσουμε ψύχραιμα στην κομματική τύφλωση, η οποία οδηγεί κατ’ ευθείαν στο βάραθρο. Διαθέτουμε οδυνηρές εμπειρίες. Ομολογουμένως, όταν οι Έλληνες κομματίζονται, η Ελλάδα κομματιάζεται! Καιρός να συνέλθουμε…»

 Δημοσιεύματα 
 Η Αρωμουνική και αι μετά της Ελληνικής σχέσεις αυτής, «Ινστιτούτο Βαλκανικών Σπουδών», Θεσσαλονίκη 1974.Λαζάρου, Αχιλλέας Γ.: Η Αρωμουνική και αι μετά της Ελληνικής σχέσεις αυτής
 «Θρακολογία και ζήτημα καταγωγής των Βλάχων-Αρωμούνων». Τρικαλινά 5 (1985).
 Aux Origines de l’ Aroumain et de ses rapports avec les langues environnantes . “Institute for Balcan Studies”, Θεσσαλονίκη 1985.
 L’ aroumain et ses rapports avec le grec, 1986.
 Ιστορία του Βλάχικου δημοτικού τραγουδιού, Ιωάννινα 1988.
 Ιστορία του Βλάχικου Δημοτικού Τραγουδιού, Αθήνα, επίτομη, 1989.
 Βαλκάνια και Βλάχοι, 1993.
 Ιστορία των Βλάχων της Αλβανίας. Στην αλβανική γλώσσα, 1994.
 Βλάχοι και κρατικές παραλείψεις, χ.χ.

 Τιμητικές διακρίσεις 
 Χρυσός Σταυρός του Τάγματος του Φοίνικος από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κωνσταντίνο Στεφανόπουλο.
 Βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών.
 Μετάλλιον με Δίπλωμα από την Ιστορική και Λαογραφική Εταιρεία των εν Αθήναις Θεσσαλών.
 «Βραβείο Φιλίας Τρικάλων» από τον Φιλολογικό και Λογοτεχνικό Σύνδεσμο Τρικάλων.
 Μετάλλιο της πόλης της Αγίας Πετρούπολης.
 Μετάλλιο με Δίπλωμα του Δήμου Τρικκαίων.
 Τιμητικά Εμβλήματα του Δήμου Μετσόβου, της Κοινότητας Σαμαρίνας κ.ά.

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Έλληνες γλωσσολόγοι
Κατηγορία:Βλάχικη γλώσσα
Κατηγορία:Βλάχοι
Κατηγορία:Βαλκάνια
Κατηγορία:Έλληνες ιστορικοί