Ιερά Μητρόπολις Μοσχονησίων

Η Ιερά Μητρόπολις Μοσχονησίων είναι μια επισκοπή του Οικουμενικού Πατριαρχείου, η οποία ήταν ενεργή από το 1766 έως το 1922 με έδρα τον οικισμό Μόσχος στο Μοσχονήσι του Αιγαίου, απέναντι από το Αϊβαλί.

 Ιστορία 
Το Μοσχονήσι (η αρχαία Νάσος) είναι το κύριο νησί του συμπλέγματος των 22 νησιών που βρίσκονται ανάμεσα στις ακτές της Μικράς Ασίας (Τουρκία) και της Λέσβου (Ελλάδα), απένταντι από το Αϊβαλί (Κυδωνιές), με το οποίο συνδέονται με μια γέφυρα. Σχετικά μεγάλη έκταση έχουν ο Πύργος (η αρχαία Πορδοσελήνη ή Ποροσελήνη), ο Λειψός, ο Κάλαμος, το Μοσχόπουλο και το Γυμνό.

Το νησιωτικό σύμπλεγμα αποικίστηκε από Αιολείς κατά τον πρώτο ελληνικό αποικισμό. Στην αρχαιότητα ήταν γνωστό ως «Εκατόνησος».

Από τον 6ο αιώνα συναντάται στους επισκοπικούς καταλόγους Επισκοπή Ποροσελήνης υπό τη Μητρόπολη Λέσβου, ενώ από τα μέσα του 8ου αιώνα η Επισκοπή Νήσου (Μοσχονησίων) υπάγεται στην Μητρόπολη Εφέσου. Το 1644 υπήχθη στη Μητρόπολη Μυτιλήνης. Πριν το 1729 έγινε πατριαρχική εξαρχία, τον Οκτώβριο του 1742 υπήχθη στη Μητρόπολη Σμύρνης, τον Φεβρουάριο του 1750 στη Μητρόπολη Εφέσου, το 1760 ξανά στη Μητρόπολη Μυτιλήνης και το 1763 ξανά στη Μητρόπολη Σμύρνης. Στις 30 Ιανουαρίου 1766 ιδρύθηκε η Επισκοπή Μοσχονησίου, υπαγόμενη στη Μητρόπολη Σμύρνης. Το 1872 οι κάτοικοι των Μοσχονησίων ζήτησαν την κατάργηση της Επισκοπής για οικονομικούς λόγους το αίτημά τους όμως δεν έγινε δεκτό από το Πατριαρχείο. Στις 19 Φεβρουαρίου 1922 αναβαθμίστηκε σε Μητρόπολη.

Η Μητρόπολη συνόρευε βόρεια με τη Μητρόπολη Δαρδανελλίων και Λαμψάκου, ανατολικά και νότια με την Μητρόπολη Κυδωνιών και δυτικά με τη Μητρόπολη Μυτιλήνης.

Στη Μητρόπολη υπήρχαν αρκετές εκκλησίες και μονές. Στο Μοσχονήσι βρισκόταν ο ο μητροπολιτικός ναός των Ταξιαρχών, ο ναός της Κοιμήσεως Θεοτόκου (Μοσχονησιώτισσας), της Αγίας Τριάδος, του Αγίου Δημητρίου, του Αγίου Παντελεήμονος και ο κοιμητηριακός ναός του Αγίου Νικολάου. Σε λειτουργία ήταν οι μονές του «Ταξιάρχη στα τσαμιά», του Αγίου Δημητρίου, των Αγίων Αποστόλων, της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος (Λέκα Παναγιά), του Προφήτη Ηλία και της Ευαγγελιστρίας. Στη νησίδα Ψηφί υπήρχε το μοναστήρι του Αγίου Γεωργίου, ενώ στο νησάκι του Προδρόμου ή Αγίου Ιωάννη βρισκόταν το μοναστήρι του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου. Συνολικά, οι ναοί και οι ναΐσκοι του νησιωτικού συμπλέγματος υπολογίζονται σε περίπου πενήντα.

Ιδιαίτερα γνωστά ήταν τα πανηγύρια των ναών της Κοιμήσεως Θεοτόκου στο Μοσχονήσι και του μοναστηριού του Αγίου Ιωάννη Προδρόμου στο ομώνυμο νησάκι.

Η περιοχή των Μοσχονησίων, η οποία κατοικούνταν από περίπου 8.000 κατοίκους, σχεδόν αποκλειστικά Ελληνορθόδοξους, κατελήφθη από τον Ελληνικό στρατό, όπως και ολόκληρη η περιοχή πέριξ της Σμύρνης, από το 1919. Μετά την ήττα της Ελλάδας στον Ελληνοτουρκικό Πόλεμο, ο ελληνικός στρατός αποσύρθηκε από τα νησιά τον Αύγουστο του 1922, αλλά το μεγαλύτερο μέρος του ορθόδοξου πληθυσμού παρέμεινε, μέχρις ότου ο τουρκικός στρατός κατέλαβε τα νησιά και τους εκδίωξε προς την ηπειρωτική Μικρασία, όπου υπέστησαν τη Μικρασιατική Καταστροφή. Έκτοτε δεν έμεινε καθόλου Ορθόδοξο ποίμνιο στο έδαφος της Μητρόπολης.

Το Οικουμενικό Πατριαρχείο έκανε ξανά χρήση του τίτλου του «Μητροπολίτη Μοσχονησίων, Υπερτίμου και Εξάρχου Ίδης και Αιγιαλών» το έτος 2000.

 Επισκοπικός κατάλογος 
+  Όνομα  Έτη  ΣημειώσειςΕπίσκοποι Μοσχονησίων Γαβριήλ  4 Απριλίου 1766 – Νοέμβριος 1767  κατόπιν Ιωαννίνων, μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης Κύριλλος  16 Μαρτίου 1768 – 1794 †  Παΐσιος Α΄ (Πρικαίος ή Νέρης)  Οκτώβριος 1794 – Σεπτέμβριος 1800  κατόπιν Βάρνης Διονύσιος  21 Αυγούστου 1800 – 1818 †  Βαρθολομαίος (Πειρούνης)  15 Σεπτεμβρίου 1818 – Ιούνιος 1821  έφυγε στην Ελλάδα, όπου αργότερα διετέλεσε Καλαβρύτων (1844-1861) Καλλίνικος (Καλλιάδης)  Φεβρουάριος 1832 – 1842  από Αυρηλιουπόλεως, παραιτήθηκε Μελέτιος  τέλη 1842 – Ιούνιος 1855  επαύθη Κύριλλος  14 Ιουνίου 1855 – 7 Φεβρουαρίου 1872 †  Παΐσιος Β΄ (Νικολαΐδης)  9 Απριλίου 1872 – 9 Αυγούστου 1882 †  Ιάκωβος (Λεβεντίνος)  25 Αυγούστου 1882 – 5 Αυγούστου 1897 †  από Αμφιπόλεως Νεόφυτος (Κοτζαμανίδης)  28 Σεπτεμβρίου 1897 – 27 Απριλίου 1906  κατόπιν Βάρνης Νικόδημος (Παπαδόπουλος)  23 Μαΐου 1906 – 8 Δεκεμβρίου 1911  από Αβύδου, κατόπιν Προικοννήσου Διόδωρος (Καράτζης)  26 Φεβρουαρίου 1912 – 30 Μαρτίου 1913  κατόπιν Καμπανίας Φώτιος (Μαρινάκης)  30 Απριλίου 1913 – 19 Φεβρουαρίου 1922  από πρώην ΚαμπανίαςΜητροπολίτες Μοσχονησίων Αμβρόσιος (Πλειανθίδης)  19 Φεβρουαρίου 1922 – 15 Σεπτεμβρίου 1922 †  ετάφη ζωντανός, αγιοκατατάχθηκε Απόστολος (Δανιηλίδης)  4 Σεπτεμβρίου 2000 – 29 Αυγούστου 2011 από Αγαθονικείας, κατόπιν Δέρκων Κύριλλος (Δραγούνης)  9 Μαρτίου 2020 – 26 Μαΐου 2025 †  από Ίμβρου και Τενέδου Ειρηναίος (Μεσαρχάκης)  3 Δεκεμβρίου 2025 – 8 Ιανουαρίου 2026  από Λάμπης, Συβρίτου και Σφακίων, κατόπιν πρώην Λάμπης

 Υποσημειώσεις και παραπομπές 
 Υποσημειώσεις 

 Παραπομπές 

Πηγές





Εξωτερικές συνδέσεις


Μοσχονησιων

Μητροπολη