Κυοφορία

Η κυοφορία ή κύηση (ή, για μια γυναίκα, η εγκυμοσύνη) είναι ένα φυσιολογικό φαινόμενο που συνδέεται με την αναπαραγωγή στα θηλυκά των ζωοτόκων ζώων (με εξαίρεση τα Syngnathidae, στα οποία την κυοφορία πραγματοποιεί το αρσενικό). Πρόκειται για μια περίοδο κατά την οποία ο απόγονος αναπτύσσεται στο εσωτερικό του σώματος της μέλλουσας μητέρας, μέσα σε μια εξειδικευμένη δομή (π.χ. τη μήτρα), η οποία αρχίζει με την εμφύτευση του ωαρίου και ολοκληρώνεται με τον τοκετό (ή γέννα). Η κύρια διαφορά σε σχέση με την ωοζωοτόκο επώαση έγκειται στη μητροτροφία ενδομητρίως  .

Συνήθως, η κύηση αναφέρεται στο χρονικό διάστημα που μεσολαβεί μεταξύ της γονιμοποίησης και της γέννησης. Ορισμένα είδη, ωστόσο, είναι σε θέση να μεταβάλλουν τη διάρκειά της (π.χ. η εμβρυϊκή διάπαυση στο καγκουρό), ενώ η διάρκεια της κύησης ποικίλλει σημαντικά ανάλογα με το είδος και ακόμη και μεταξύ ατόμων του ίδιου είδους. Ένα θηλυκό που φέρει απόγονο σε κύηση χαρακτηρίζεται ως έγκυος, κυοφορούσα ή σε κύηση (για τη γυναίκα χρησιμοποιείται συχνότερα ο όρος εγκυμοσύνη αντί της κύησης, και γίνεται λόγος για έγκυο γυναίκα). Επιπλέον, διεξάγονται μελέτες σχετικά με την εξωμητρική ανάπτυξη εμβρύων θηλαστικών. .

 Εμπλεκόμενες ταξονομικές ομάδες 
μικρογραφία|Σκύλα ράτσας Γκόλντεν Ριτρίβερ, με τα 6 κουτάβια που γέννησε κατόπιν 62 ημερών κύησης.
Η ζωοτοκία εξελίχθηκε με ομοπλαστικό τρόπο στο πλαίσιο πολλών και πολύ διαφορετικών εξελικτικών γραμμών, από τους χονδριχθύες έως τα θηλαστικά, περνώντας από τους λεπιδόσαυρους,, χωρίς να παραλείπονται και τα ασπόνδυλα (π.χ. Diploptera punctata''). Ως εκ τούτου, η κύηση αποτελεί ένα πολυμορφικό φαινόμενο.

 Θηλαστικά 
Σχεδόν όλα τα θηλαστικά διανύουν περίοδο κύησης, με εξαίρεση τα πρωτοθήρια (Prototheria), τα οποία είναι ωοτόκα. Τα θηλαστικά που υφίστανται κύηση συγκροτούν την υποκλάση των Θηρίων (Theria). Πρόκειται για πλακουντιακές κυήσεις, οι οποίες υποδιαιρούνται ως εξής:

 Τα Θήρια
 Τα Ευθήρια, από τα οποία μόνο τα πλακουντοφόρα έχουν επιβιώσει έως τις ημέρες μας, με αιμοχοριακή πλακούντωση καθ’ όλη τη διάρκεια της ανάπτυξης και, συνεπώς, πλήρη πλακουντοτροφία·
 Τα Μεταθήρια (μαρσιποφόρα), με:
 χοριοαλλαντοϊκή πλακούντωση στους περαμελίδες·
 χοριολεκιθική πλακούντωση σε όλα τα άλλα μαρσιποφόρα.

 Κατά προσέγγιση περίοδος κύησης σε ορισμένα θηλαστικά 
Λίστα κατά αύξουσα σειρά διάρκειας:

Κατάλογος κατά αύξουσα διάρκεια κύησης (διορθωμένος):

 Κοινό οπόσουμ: 2 εβδομάδες (και 60–70 ημέρες στον μάρσιπο)
 Χρυσό χάμστερ: 16 ημέρες (2 εβδομάδες και 2 ημέρες)
 Ποντίκι: 19–21 ημέρες (3 εβδομάδες)
 Αρουραίος: 21–24 ημέρες (3 εβδομάδες)
 Κουνέλα: 31 ημέρες (1 μήνας)
 Μαρμότα: 1 μήνας
 Κόκκινο καγκουρό: 30–40 ημέρες (και 7 μήνες στον μάρσιπο)
 Νυφίτσα: 35 ημέρες (5 εβδομάδες)
 Κοάλα: 35 ημέρες (και 6–7 μήνες στον μάρσιπο)
 Κουνάβι: 42 ημέρες (6 εβδομάδες)
 Αλεπού: 7–8 εβδομάδες
 Σκύλα: 59–63 ημέρες (9 εβδομάδες)
 Λύκαινα: 61–63 ημέρες (2 μήνες)
 Γάτα: 63–65 ημέρες (9 εβδομάδες)
 Ινδικό χοιρίδιο: 72 ημέρες (10 εβδομάδες)
 Κάστορας: λίγο περισσότερο από 100 ημέρες
 Λεοπάρδαλη: 13–15 εβδομάδες
 Τίγρη: 105 ημέρες (15 εβδομάδες)
 Τσιντσιλά: κατά μέσο όρο 113 ημέρες
 Αγριόχοιρος: 115 ημέρες (3 μήνες, 3 εβδομάδες και 3 ημέρες)
 Οικόσιτος χοίρος (γουρούνα): 115 ημέρες (3 μήνες, 3 εβδομάδες και 3 ημέρες)
 Λιονταρίνα: 4 μήνες
 Προβατίνα: 150 ημέρες (5 μήνες)
 Γίδα: 150 ημέρες (5 μήνες)
 Πολική αρκούδα: 5 μήνες
 Αίγαργος: 168 ημέρες (24 εβδομάδες)
 Αγριόγιδο: 170 ημέρες (5 μήνες και 20 ημέρες)
 Αμερικανική μαύρη αρκούδα: 6–7 μήνες
 Γορίλας: 250–270 ημέρες (8 μήνες)
 Βίσονας: 9 μήνες
 Κόκκινο ελάφι: 9 μήνες
 Άνθρωπος: 273 ημέρες (9 μήνες)
 Αγελάδα: 280 ημέρες (9 μήνες και 7 ημέρες)
 Ζαρκάδα: 280 ημέρες (9 μήνες και 7 ημέρες)
 Φώκια: 9,5–11 μήνες
 Φοράδα: 336 ημέρες (11 μήνες)
 Γαλάζια φάλαινα: 336 ημέρες (11 μήνες)
 Λάμα: 11–13 μήνες
 Γαϊδούρα: 365 ημέρες (1 έτος)
 Ρινοδέλφινο: 365 ημέρες (1 έτος)
 Ζέβρα: 1 έτος
 Καμηλοπάρδαλη: 427–457 ημέρες (15 μήνες)
 Θαλάσσιος ίππος: 460 ημέρες (15–16 μήνες)
 Όρκα: 547–550 ημέρες (18 μήνες)
 Ελέφαντας: 600–660 ημέρες (20–22 μήνες)

 Χονδριχθύες 

 Πτυχωτός καρχαρίας έως 3,5 χρόνια (42 μήνες).

 Συγναθίδες 
Στους συγναθίδες, το αρσενικό είναι εκείνο που πραγματοποιεί την κύηση. Το θηλυκό εναποθέτει τα αυγά του στον κοιλιακό θύλακα του μελλοντικού πατέρα (με τη βοήθεια ενός θηλυκού οργάνου που ονομάζεται ωοθέτης), όπου αυτά γονιμοποιούνται πριν από την εμφύτευσή τους στον βλεννογόνο. Παραδόξως, αυτή η μορφή πλακούντωσης οφείλεται στον πατέρα (οι πατρικοί ιστοί είναι εκείνοι που αναπτύσσονται έως την πλήρη εγκλείσμωση των αυγών) και όχι στο έμβρυο, όπως συμβαίνει σε άλλα σπονδυλωτά.

 Μηχανισμοί 

 γονιμοποίηση → εμφύτευση → πλακούντωση → γέννηση
 "εμφύτευση» → γονιμοποίηση → πλακούντωση → γέννηση
 γονιμοποίηση → εμφύτευση → θρέψη (μητροτροφία) → γέννηση

Η θρέψη μπορεί να πραγματοποιείται με διάφορους τρόπους.


 Επιπλοκές 
Η κύηση είναι μια φυσιολογική κατάσταση που μπορεί να επιπλακεί από διάφορους παράγοντες:

 λοιμώδη νοσήματα·
 φυσιολογικές διαταραχές που σχετίζονται με την εγκυμοσύνη (π.χ. διαβήτης κύησης)·
 φυσιολογικά προβλήματα που απορρέουν από την κατάσταση της υγείας της μητέρας (π.χ. παραπληγία)·
 διάφορα τραύματα…

Η έκβαση μιας επιπεπλεγμένης κύησης μπορεί να:

 καταλήξει σε αποβολή;
 προκαλέσει διαταραχές της υγείας στο αγέννητο, ενίοτε θανατηφόρες·
 καταλήξει ενδεχομένως σε σοβαρές επιπλοκές για τη μητέρα (π.χ. έκτοπη κύηση).

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι