Μάχη της Αντιόχειας (613)

Η Μάχη της Αντιόχειας έλαβε χώρα το 613 έξω από την Αντιόχεια τής Μ. Ασίίας, μεταξύ ενός Ρωμαϊκού στρατού με επικεφαλής τον Αυτοκράτορα Ηράκλειο, και ενός Περσικού στρατού των Σασσανιδών υπό τούς στρατηγούς (spahbed) Σαχίν και Σαρβαράζ, ως μέρος τού Βυζαντινο-Σασσανιδικού Πολέμου τού 602–628. Οι νικητές Πέρσες κατάφεραν να διατηρήσουν τον έλεγχο των πρόσφατα κατακτημένων Ρωμαϊκών εδαφών. Η νίκη άνοιξε το δρόμο για μία περαιτέρω προέλαση των Σασσανιδών στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μ. Ασία.

 Ιστορία 
Υπό τούς στρατηγούς Σαρβαράζ και Σαχίν, ο Περσικός στρατός κατέκτησε εδάφη που ελέγχονταν από τούς Ρωμαίους στη Μεσοποταμία (σημερινό Ιράκ και Κουρδιστάν) και στον Καύκασο. Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία δεν μπορούσε να προβάλει μεγάλη αντίσταση στις Περσικές δυνάμεις εισβολής, με τον ίδιο τον Ηράκλειο να χρειάζεται χρόνο, για να εφαρμόσει μία σειρά από εσωτερικές πρωτοβουλίες, για να διασφαλίσει ότι θα μπορούσε να συγκεντρώσει τα απαραίτητα κεφάλαια και στρατεύματα, για έναν ανανεωμένο πόλεμο εναντίον τού Χοσρόη Β', τού βασιλιά των Σασσανιδών. Τον επόμενο χρόνο, συνεχίζοντας την επιτυχία τους, οι Περσικές δυνάμεις κατέλαβαν τη Συρία και την ανατολική Μ. Ασία, καταλαμβάνοντας χριστιανικές πόλεις, όπως η Αντιόχεια και η Δαμασκός. Φαινομενικά, ο Περσικός στρατός δεν μπορούσε να ταξιδεύσει πολύ πιο μακριά στο Ρωμαϊκό έδαφος, χωρίς να αντιμετωπίσει έναν κεντρικά συγκροτημένο στρατό τής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας

Σε απάντηση στην ξαφνική απώλεια εδαφών στα ανατολικά σύνορα, ο Ηράκλειος οργάνωσε έναν ικανό στρατό, και βάδισε προς την Αντιόχεια. Ωστόσο, η αντεπίθεσή του ηττήθηκε αποφασιστικά το 613 έξω από την Αντιόχεια. Στη μάχη που συγκροτήθηκε, οι Ρωμαϊκές θέσεις κατέρρευσαν, και μία συντριβή τού Ρωμαϊκού στρατού οδήγησε σε μία εύκολη νίκη για τον Σαρβαράζ και τον Σαχίν. Οι Μαρωνίτες ήρθαν από τον Λίβανο για να προσπαθήσουν να υπερασπιστούν την πόλη, αλλά έφθασαν πολύ αργά, οπότε επέστρεψαν στα βουνά τους.

 Οι συνέπειες 
Οι Σασσανίδες λεηλάτησαν συστηματικά την πόλη, απέλασαν τούς κατοίκους της και σκότωσαν τον Πατριάρχη της. Μεταξύ των τραυματιών στη μάχη ήταν ο Τυχικός, Ρωμαίος στρατιωτικός και μελλοντικός εκπαιδευτικός τού Αρμένιου πολυμαθή Ανανία Σιρακατσί. 

Η νίκη στην Αντιόχεια διασφάλισε, ότι οι Πέρσες θα διατηρούσαν τον έλεγχο τής πρόσφατα κατακτημένης Ρωμαϊκής επικράτειάς τους. Ήταν ένα σημαντικό ψυχολογικό πλήγμα για τούς Ρωμαίους, και μπλόκαρε τις χερσαίες οδούς από τη Μ. Ασία προς την Παλαιστίνη, τη Συρία και την Αίγυπτο. Επιπλέον, ο ηττημένος στρατός τού Ηρακλείου και τού Νικήτα χωρίστηκε επίσης σε δύο: Ο Ηράκλειος και ο Θεόδωρος υποχώρησαν βόρεια, και ο Νικήτας νότια. Το πρώτο μέρος προσπάθησε ανεπιτυχώς να κρατήσει μία αμυντική γραμμή στις Κιλίκειες Πύλες στα Όρη τού Ταύρου, και ο Νικήτας δεν μπόρεσε να σταματήσει την προέλαση τού Σαχρμπαράζ στην Παλαιστίνη και τη Συρία. Την επόμενη δεκαετία, οι δυνάμεις των Σασσανιδών διείσδυσαν βαθύτερα στη Ρωμαϊκή επικράτεια. Η Ιερουσαλήμ και ολόκληρη η Παλαιστίνη έπεσαν στα χέρια τού Σαχρμπαράζ το 614, ενώ ο Σαχίν έκανε περαιτέρω προέλαση στην κεντρική και δυτική Μ. Ασία, και η Περσική επέκταση έφθασε στο αποκορύφωμά της με την επιτυχημένη πολιορκία τής Αλεξάνδρειας την άνοιξη τού 619, η οποία οδήγησε στην προσάρτηση τής Αιγύπτου. 

Το Κοράνιο αναφέρεται σε αυτή τη μάχη στο 30ό κεφάλαιο, το οποίο αποκαλύφθηκε λίγο μετά τη μάχη, τη Σούρα αλ-Ρουμ. Σε αυτό, ο Αλλάχ αναφέρει ότι «Οι Ρωμαίοι ηττήθηκαν. Σε μία γη κοντά, αλλά σύντομα θα νικήσουν - Μέσα σε λίγα χρόνια. Τού Αλλάχ είναι η εντολή πριν και μετά, και εκείνη την ημέρα οι πιστοί θα χαρούν» [Κοράνιο 30:2-4 ]. Οι Πολυθεϊστές τής Μέκκας κορόιδευαν τούς Μουσουλμάνους εξαιτίας αυτής τής προφητείας, καθώς οι πιθανότητες να συμβεί αυτό ήταν μηδαμινές. Ο Αμπού Μπακρ έβαλε ένα στοίχημα με τον Ουμπαΐ ιμπν Χαλάφ για δέκα καμήλες, ότι η προφητεία θα πραγματοποιούνταν μέσα σε τρία χρόνια. Το στοίχημα αργότερα αναθεωρήθηκε από δέκα σε εκατό καμήλες, και η διάρκεια από τρία σε εννέα χρόνια, δηλαδή αν οι Ρωμαίοι νικούσαν τούς Πέρσες σε λιγότερο από εννέα χρόνια, ο Ουμπαΐ ιμπν Χαλάντ θα πλήρωνε στον Αμπού Μπακρ εκατό καμήλες και αντίστροφα. Τελικά, οι Ρωμαίοι νίκησαν τούς Πέρσες εννέα χρόνια αργότερα κατά τη διάρκεια τής εκστρατείας τού Ηρακλείου το 622, εκπληρώνοντας την προφητεία που διατυπώθηκε στο Κοράνιο, και έτσι ο Αμπού Μπακρ κέρδισε, αλλά μέχρι τότε τα στοιχήματα είχαν απαγορευτεί στο Ισλάμ, οπότε αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τα κέρδη του ως ελεημοσύνη. Αυτό το περιστατικό αναφέρεται από τούς Μουσουλμάνους ως ένα ακόμη θαύμα τού Κορανίου.

Ωστόσο, υπάρχει κάποια διαφωνία σχετικά με το αν αυτή η μάχη είναι πράγματι αυτή που αναφέρεται στο Κοράνιο, με ορισμένους μελετητές να σημειώνουν ότι δίνονται διαφορετικές ερμηνείες από μεσαιωνικές μουσουλμανικές πηγές.  Για παράδειγμα, σύμφωνα με τον μουσουλμάνο ιστορικό αλ-Ταμπαρί, αναφέρεται στη μάχη τού Αντρίτ το 614,   ενώ μία άλλη ερμηνεία συνήθως υποδεικνύει την κατάκτηση τής Ιερουσαλήμ το ίδιο έτος τού 614.  Άλλοι σημείωσαν ότι υπάρχει και μία εναλλακτική χρονική περίοδος (δηλαδή η έναρξη τού έβδομου έτους, ή τρία έως πέντε χρόνια) για τη λέξη «λίγα χρόνια».  

 Αναφορές 

Κατηγορία:Μάχες της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας