Ζοσελέν της Μολφέτα

Ο Ζοσελέν (ή Ζοσελύν), γαλλ.: Joscelin de Molfetta, ήταν Νορμανδός κόμης τής Μολφέτας στις ακτές τής Αδριατικής στη Νότια Ιταλία. Απέρριψε την ηγεσία τού Ροβέρτου Γυισκάρδου δούκα τής Απουλία & Καλαβρίας και επαναστάτησε, ίσως ήδη από το 1064, σίγουρα μέχρι το 1067. Ηττημένος, πήγε με το μέρος των Ρωμαίων (Βυζαντινών) το 1068.

Υπάρχουν κάποιες ενδείξεις, ότι ο Ζοσελέν ανέλαβε μία διοίκηση στην Ελλάδα. Το 1071 ηγήθηκε ενός στόλου, για να ανακουφίσει την πολιορκία τού Μπάρι από τους Νορμανδούς, αλλά αναχαιτίστηκε και συνελήφθη. Τελείωσε τη ζωή του σε αιχμαλωσία. Μέσω τής κόρης του, τής οποίου το όνομα είναι άγνωστο, οι απόγονοί του συνέχισαν να κυβερνούν τη Μολφέτα τον επόμενο αιώνα.

 Πρώιμη σταδιοδρομία 
Ο μεταφραστής τής παλαιάς γαλλικής γλώσσας, Aμάτος τού Μοντεκασίνo τον αποκαλεί Gazoline de la Blace.  Ο Γοδεφρείδος Μαλατέρα τον αποκαλεί Gocelinus de Orencho, κάτι που μπορεί να σημαίνει ότι ανήκε στην οικογένεια Χάρενγκ.  Έχει μάλιστα ταυτιστεί με κάποιον Ζοσελέν τού Χάρενγκ, ο οποίος εμπόδισε τον νεαρό Γυισκάρδο να επιτεθεί σωματικά στον μεγαλύτερο αδελφό του, Ουμφρέδο κόμη τής Απουλίας & Καλαβρίας, κατά τη διάρκεια μίας έντονης διαμάχης στις αρχές τής δεκαετίας του 1050. 

Στις 26 Ιουνίου 1066 στη Μολφέτα, ο Ζοσελέν και ο γαμπρός του, Αμίκος, έκαναν μία δωρεά στο μοναστήρι τής Σαντίσιμα Τρινιτά στη Βενόζα.  Το διάταγμα αναφέρει τον Ζοσελέν ως κόμη.   Εκτός από την πόλη-λιμάνι τής Μολφέτα, έλαβε επίσης από τον δούκα Γυισκάρδο την κυριότητα τής Μπαρλέτα, η οποία ανήκε στον Πέτρο Α΄ κόμη τού Τράνι μέχρι το τέλος του (πριν από το 1064). 

 Η εξέγερση εναντίον του Γυισκάρδου 
Το Ανώνυμο Χρονικό τού Μπάρι αναφέρει, ότι το 1064 ο Λέων Περενός, ο Ρωμαίος (Βυζαντινός) κυβερνήτης τού Δυρραχίου απέναντι τής Αδριατικής, άρχισε να προσελκύει Νορμανδούς ευγενείς σε Ρωμαϊκή (Βυζαντινή) υποταγή με «ανταμοιβές». Ο πιο εξέχων ανάμεσά τους ήταν ο Ζοσελέν. Σύμφωνα με το Χρονικό, στη συνέχεια ηγήθηκε ενός στόλου σε μία εμπλοκή με έναν Νορμανδικό στόλο, που στάλθηκε από την Καλαβρία (όπου βρισκόταν ο δούκας Γυισκάρδος εκείνη την εποχή), βάζοντας φωτιά σε ένα χελάνδιο.  Αυτό παραδοσιακά θεωρείται ως η αρχή τής πρώτης εξέγερσης κατά τής κυριαρχίας τού Γυισκάρδου, αλλά πιο πρόσφατα έχει υποστηριχθεί, ότι το Χρονικό χρονολογεί λανθασμένα τα γεγονότα τού 1067 έως 1064.  Μία εναλλακτική ερμηνεία θεωρεί τα γεγονότα τού 1064 ως μη άμεσα συνδεδεμένα με την εξέγερση, που ξεκίνησε τρία χρόνια αργότερα. 

Ο Ζοσελέν σίγουρα συμμετείχε στην επανάσταση τού 1067-68, στην οποία συμμετείχε και ο γαμπρός του, καθώς και ο Γοδεφρείδος κόμης τού Κονβερσάνο και ο Αβελάρδος, γιος τού κόμη Ουμφρέδου και επομένως ανιψιός τού δούκα Γυισκάρδου. Αναφέρεται ότι ο Ζοσελέν έδωσε δύο από τους γιους του στον Περενό ως ομήρους για την πίστη του, με αντάλλαγμα χρήματα για τη χρηματοδότηση τής εξέγερσης.   Στις αρχές τού 1068 ο δούκας Γυισκάρδος είχε νικήσει τους επαναστάτες, και ο Ζοσελέν, μαζί με έναν άλλο ηγέτη, τον Ρογήρο Τουτεμπόβ, κατέφυγαν στην Κωνσταντινούπολη, πρωτεύουσα τής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.  Ωστόσο ο γαμπρός του έλαβε χάρη, και προφανώς κατάφερε να διατηρήσει τον έλεγχο τής Μολφέτα. 

 Στην υπηρεσία των Ρωμαίων της Κωνσταντινούπολης 
Σύμφωνα με τον Μαλατέρα, ο Ζοσελέν ήταν ευνοούμενος τού Αυτοκράτορα Ρωμανού Δ΄ Διογένη, «επειδή ήταν αποφασιστικός στα όπλα, και έμπειρος στη στρατηγική». Όταν αφηγείται τα γεγονότα του 1071, ο Μαλατέρα τον αποκαλεί Ζοσελέν «τής Κορίνθου»,  υπονοώντας ίσως ότι τού είχε ανατεθεί μία διοίκηση στην Ελλάδα από τον Αυτοκράτορα. Αργότερα ιταλικά χρονικά τού αποδίδουν τον τίτλο τού δούκα. 

Τον Φεβρουάριο του 1071 ο Ζοσελέν ηγήθηκε μίας ύστατης προσπάθειας, για την ανακούφιση τής πολιορκίας τού Μπάρι, την οποία ο Γυισκάρδος είχε ξεκινήσει τον Αύγουστο τού 1068, μετά την καταστολή τής εξέγερσης τής Απουλίας. Σύμφωνα με τον Αμάτο, ο Ζοσελέν μετέφερε πολύ χρυσό και άλλα πολύτιμα αντικείμενα, για να δωροδοκήσει τους πολιορκητές. Ο στόλος του, αποτελούμενος από 20 πλοία, ξεκίνησε από το Δυρράχιο, με σκοπό να διασχίσει τον Νορμανδικό αποκλεισμό τού Μπάρι. Όμως οι Νορμανδοί εντόπισαν τη νύχτα τα δύο φανάρια τής ναυαρχίδας τού Ζοσελέν, και έτσι αυτός αναχαιτίστηκε από τον στόλο τού Ρογήρου Α΄ κόμη τής Σικελίας και ηττήθηκε, στη σπάνια περίπτωση ναυμαχίας που διεξήχθη τη νύχτα. Η ναυαρχίδα τού Ζοσελέν καταλήφθηκε στη μάχη, και ένα άλλο πλοίο βυθίστηκε. Ο Αμάτος καταγράφει συνολικά 9 πλοία που καταλήφθηκαν. Όσα δεν βυθίστηκαν ή δεν καταλήφθηκαν, πήγαν λειψά στο λιμάνι τού Μπάρι. Αυτή ήταν η πρώτη ναυτική νίκη των Νορμανδών στη Μεσόγειο. Σύμφωνα με τον Γουλιέλμο τής Απουλίας, «η Νορμανδική φυλή μέχρι τότε, δεν γνώριζε τίποτε για πόλεμο στη θάλασσα. Αλλά επιστρέφοντας έτσι νικηφόρα, ενίσχυσαν σημαντικά την αυτοπεποίθηση τού ηγέτη τους...» Μετά την ήττα τής μοίρας ανακούφισης, το Μπάρι παραδόθηκε τον Απρίλιο του 1071.     Σύμφωνα με τον Γοδεφρείδο Μαλατέρα, ο Ζοσελέν ήταν «ντυμένος υπέροχα με ελληνικό στυλ» κατά τη στιγμή τής σύλληψής του, και έτσι παρήλασε ενώπιον των πολιορκητικών στρατευμάτων.  

Σύμφωνα με τον Γουλιέλμο τής Απουλίας, μετά τη σύλληψή του «ο Ζοσελέν έζησε μία δυστυχισμένη ζωή, κλεισμένος στη φυλακή για μεγάλο χρονικό διάστημα. Πέρασε από πολλές δοκιμασίες, και τα βάσανά του συνεχίστηκαν μέχρι το τέλος τής ζωής του». 

 Σημειώσεις 

 Πηγές 

Κατηγορία:Βυζαντινοί αιχμάλωτοι πολέμου
Κατηγορία:Βυζαντινοί του 11ου αιώνα
Κατηγορία:Βυζαντινοί στρατηγοί