Αναγνώριση των ενώσεων μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου στην Ευρώπη

Συζήτηση έχει πραγματοποιηθεί σε όλη την Ευρώπη σχετικά με προτάσεις για τη νομιμοποίηση του γάμου μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου, καθώς και των ομόφυλων συμφώνων συμβίωσης. Προς το παρόν, 33 από τις 50 χώρες και τα 8 εξαρτώμενα εδάφη της Ευρώπης αναγνωρίζουν κάποιο είδος ομόφυλης ένωσης, μεταξύ αυτών τα περισσότερα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (24/27). Σχεδόν το 43% του ευρωπαϊκού πληθυσμού ζει σε δικαιοδοσίες όπου ο γάμος ατόμων του ίδιου φύλου είναι νόμιμος.

Τον Ιανουάριο του 2025, 22 ευρωπαϊκές χώρες αναγνωρίζουν και τελούν νομικά γάμους μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου: Ανδόρα, Αυστρία, Βέλγιο, Δανία, Εσθονία, Φινλανδία, Γαλλία, Γερμανία, Ελλάδα, Ισλανδία, Ιρλανδία, Λιχτενστάιν, Λουξεμβούργο, Μάλτα, Κάτω Χώρες, Νορβηγία, Πορτογαλία, Σλοβενία, Ισπανία, Σουηδία, Ελβετία και Ηνωμένο Βασίλειο. Επιπλέον δέκα ευρωπαϊκές χώρες αναγνωρίζουν νομικά κάποια μορφή πολιτικής ένωσης, δηλαδή η Κροατία, η Κύπρος, η Τσεχία, η Ουγγαρία, η Ιταλία, η Λετονία, η Λιθουανία, το Μονακό, το Μαυροβούνιο και ο Άγιος Μαρίνος.

Μολονότι η Βουλγαρία, η Πολωνία, η Ρουμανία και η Σλοβακία δεν αναγνωρίζουν τις ομόφυλες ενώσεις, δεσμεύονται από απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ) να αναγνωρίζουν τους γάμους μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου που έχουν τελεστεί εντός της ΕΕ και περιλαμβάνουν πολίτες της ΕΕ, για σκοπούς χορήγησης νόμιμης διαμονής αν και η απόφαση αυτή δεν γίνεται πάντα σεβαστή στην πράξη, όπως στην περίπτωση της Ρουμανίας και της Βουλγαρίας που δεν έχουν εφαρμόσει την απόφαση. Τον Δεκέμβριο του 2023, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων έκρινε ότι με το να μην νομιμοποιήσει ομόφυλες ενώσεις, η Πολωνία παραβίασε το δικαίωμα στον σεβασμό της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής. Στις 25 Νοεμβρίου 2025, το ΔΕΕ έκρινε ότι τα κράτη μέλη οφείλουν να αναγνωρίζουν τους γάμους μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου που έχουν συναφθεί νομίμως σε άλλο κράτος μέλος, ακόμη κι αν δεν υποχρεούνται να νομιμοποιήσουν τον ομόφυλο γάμο εντός της χώρας τους.

Από τις χώρες που τελούν ομόφυλους γάμους, ορισμένες εξακολουθούν να επιτρέπουν πολιτικές ενώσεις, π.χ. οι χώρες της Μπενελούξ, η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, ενώ η Ανδόρα, η Δανία, η Φινλανδία, η Γερμανία, η Ισλανδία, η Ιρλανδία, το Λιχτενστάιν, η Νορβηγία, η Σλοβενία, η Σουηδία και η Ελβετία έχουν καταργήσει τη νομοθεσία για τις προγαμιαίες πολιτικές ενώσεις, ώστε οι υπάρχουσες να παραμένουν αλλά να μην είναι πλέον δυνατές νέες.

Αρκετές ευρωπαϊκές χώρες δεν αναγνωρίζουν καμία ομόφυλη ένωση. Ο γάμος ορίζεται ως ένωση αποκλειστικά μεταξύ άνδρα και γυναίκας στα συντάγματα της Αρμενίας, της Λευκορωσίας, της Βουλγαρίας, της Κροατίας, της Γεωργίας, της Ουγγαρίας, της Λετονίας, της Λιθουανίας, της Μολδαβίας, του Μαυροβουνίου, της Ρωσίας, της Σερβίας, της Σλοβακίας και της Ουκρανίας. Από αυτές, ωστόσο, η Κροατία, η Ουγγαρία, η Λετονία και το Μαυροβούνιο επιτρέπουν πολιτικές ενώσεις για ομόφυλα ζευγάρια, ενώ το ανώτατο δικαστήριο της Λιθουανίας έκρινε ότι οι ομόφυλες ενώσεις θα πρέπει να επιτρέπονται.

Παραπομπές

Κατηγορία:Δικαιώματα ΛΟΑΤ στην Ευρώπη