Τότε, μόνο ένα πράγμα πρέπει να κάνεις!

Τότε, μόνο ένα πράγμα πρέπει να κάνεις! () ή Πες όχι! (Sag Nein!) είναι ποιητικό κείμενο με μορφή αντιπολεμικού μανιφέστου του Γερμανού συγγραφέα Βόλφγκανγκ Μπόρχερτ. Είναι το τελευταίο του έργο που έγραψε λίγες εβδομάδες πριν από τον θάνατό του τον Νοέμβριο 1947 και μεταδόθηκε για πρώτη φορά στο ραδιόφωνο την ημέρα του θανάτου του. 

Δημοσιεύτηκε μετά θάνατον και αναφέρεται για άλλη μια φορά στον πόλεμο, που αποτελεί το κύριο θέμα στο έργο του συγγραφέα. Καλεί τους αναγνώστες να αρνηθούν τη συμμετοχή σε μελλοντικούς πολέμους. Η επαναλαμβανόμενη προτροπή «Πες όχι!» έγινε σύνθημα σε κινήματα ειρήνης και χρησιμοποιείται συχνά και ως τίτλος του κειμένου.

 Περιεχόμενο 
Το κείμενο έχει μορφή ποιήματος και αποτελείται από 24 στροφές. Ξεκινά με τις ακόλουθες γραμμές:«Εσύ. Άνθρωπε στη μηχανή και στο εργαστήριο. Αν αύριο σε διατάξουν να σταματήσεις να φτιάχνεις σωλήνες νερού και κατσαρόλες – και αντί γι' αυτά να κατασκευάσεις ατσάλινα κράνη και πολυβόλα, τότε υπάρχει μόνο ένα πράγμα που πρέπει να κάνεις: Πες ΟΧΙ!»Ακολουθούν δώδεκα ακόμη εκκλήσεις, που αρχίζουν με τη λέξη «Εσύ» και τελειώνουν με την προτροπή «Πες όχι!» και απευθύνονται:  

 στο «κορίτσι πίσω από τον πάγκο και στο κορίτσι στο γραφείο» που παροτρύνει να αρνηθούν να γεμίσουν χειροβομβίδες και να τοποθετήσουν διόπτρες σε τουφέκια για ελεύθερους σκοπευτές, 
 στον «εργοστασιάρχη»: να αρνηθεί να κατασκευάσει πυρίτιδα αντί για παιδική πούδρα 
 στον «ερευνητή στο εργαστήριο»: να αρνηθεί να εφεύρει νέους τρόπους για να σκοτώνονται οι άνθρωποι,
 στον «ποιητή στο δωμάτιό του»: να αρνηθεί να γράψει στίχους μίσους
 στον «γιατρό»: να αρνηθεί να κηρύξει στρατιώτες ικανούς για μάχη,
 στον «ιερέα στον άμβωνα»: να αρνηθεί να ευλογήσει τον πόλεμο,
 στον «καπετάνιο του πλοίου»: να αρνηθεί να φορτώσει κανόνια και τανκς αντί για σιτάρι,
 στον «πιλότο στο αεροδρόμιο»: να αρνηθεί να βομβαρδίσει πόλεις,
 στον «ράφτη»: να αρνηθεί να ράψει στρατιωτικές στολές,
 στον «δικαστή με την τήβεννο»: να αρνηθεί να παραστεί σε στρατοδικείο,
 στον «υπάλληλο στον σιδηροδρομικό σταθμό»: να αρνηθεί να δώσει το σύνθημα για να ξεκινήσουν τρένα με στρατεύματα και πυρομαχικά,
 στον «άντρα στο χωριό και τον άνδρα στην πόλη»: να αρνηθούν να στρατολογηθούν.

Η πιο εκτενής έκκληση απευθύνεται προς τις μητέρες όλου του κόσμου:Πείτε ΟΧΙ! Μητέρες, πείτε ΟΧΙ!

Γιατί αν δεν πείτε ΟΧΙ, αν ΕΣΕΙΣ δεν πείτε όχι, μητέρες, τότε...Σ' αυτό το σημείο, το κείμενο μετατοπίζεται στην περιγραφή μιας αποκαλυπτικής μεταπολεμικής κατάστασης, ενός κόσμου χωρίς ανθρώπους, μέσα στον οποίο περιπλανιέται ένας τελευταίος, θανάσιμα τραυματισμένος άνθρωπος, του οποίου το ερώτημα «γιατί» δεν ακούγεται πλέον ούτε απαντάται από κανέναν. Το κείμενο τελειώνει με τις λέξεις:«Όλα αυτά θα συμβούν αύριο, ίσως ακόμη και απόψε, αν δεν πείτε ΟΧΙ.»

 Μετάφραση στα ελληνικά 

 Αντιπολεμικό μανιφέστο, μτφ. Παναγιώτης Σκούφης, εκδ. Ειρήνη, 2024 
 Παραπομπές 


Κατηγορία:Γερμανικά ποιήματα
Κατηγορία:Γερμανική λογοτεχνία
Κατηγορία:Έργα σχετικά με τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο
Κατηγορία:Αντιπολεμικά έργα