Κουρτ Μπάρτελ

Ο Κουρτ Μπάρτελ () (8 Ιουνίου 1914 - 12 Νοεμβρίου 1967), γνωστός με το ψευδώνυμο Κούμπα, ήταν Γερμανός συγγραφέας, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας, σεναριογράφος και κρατικός αξιωματούχος της ΛΔΓ.

 Βιογραφικά στοιχεία 
Ο Μπάρτελ γεννήθηκε το 1914 στο Γκάμσντορφ κοντά στο Κέμνιτς στην οικογένεια Γερμανοεβραίου σιδηροδρομικού υπαλλήλου. Ο πατέρας του δολοφονήθηκε από έναν αξιωματικό πριν γεννηθεί αυτός. Συμμετείχε ενεργά στο εργατικό κίνημα από την εφηβεία του και ήταν μέλος της Σοσιαλιστικής Νεολαίας Γερμανίας - Γεράκια και της Σοσιαλιστικής Εργατικής Νεολαίας. Από το 1928 έως το 1932, εκπαιδεύτηκε ως σκηνογράφος στο Κέμνιτς. Το 1933 εντάχθηκε στο Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα Γερμανίας.

Την ίδια χρονιά, μετά την άνοδο του Ναζιστικού Κόμματος στην εξουσία, μετανάστευσε στην Τσεχοσλοβακία και εκεί γνώρισε τον Τσεχογερμανό συγγραφέα Λούις Φύρνμπεργκ, με ενθάρρυνση του οποίου έγραψε τα πρώτα του ποιήματα και διηγήματα για την εφημερίδα Η Κόκκινη Σημαία. Εκείνη την περίοδο άρχισε να χρησιμοποιεί το ψευδώνυμο Κούμπα, για να αποστασιοποιηθεί από τον συγγραφέα Μαξ Μπάρτελ, ο οποίος υποστήριζε τους Ναζί. Με τον Φύρνμπεργκ εργάστηκε στην ερασιτεχνική θεατρική ομάδα Η Νέα Ζωή. Πολιτικά, συμμετείχε ενεργά στο έργο των αριστερών Σοσιαλδημοκρατών και βοήθησε άλλους μετανάστες να περάσουν παράνομα τα σύνορα. Από το 1937 ήταν συντάκτης της αντιφασιστικής και φιλοκομμουνιστικής γερμανόφωνης εφημερίδας Εικονογραφημένη Εφημερίδα των Εργατών στην Πράγα. Το 1939 κατέφυγε στη Μεγάλη Βρετανία. Εκεί εργάστηκε σε αγροτικές και οικοδομικές εργασίες στην Ουαλία, έγραφε ποιήματα για τη φύση στα αγγλικά και έγινε μέλος της Ελεύθερης Γερμανικής Νεολαίας. 

 Στην Ανατολική Γερμανία 
μικρογραφία|258x258εσ|Κούρτ Μπάρτελ (αριστερά) και Στέφαν Χέρμλιν (1952)
Το 1946, ο Μπάρτελ επέστρεψε στη σοβιετική ζώνη κατοχής της Γερμανίας και εντάχθηκε στο Ενιαίο Σοσιαλιστικό Κόμμα. Από το 1946 έως το 1948 εργάστηκε ως συντάκτης στον εκδοτικό οίκο του κόμματος στο Ανατολικό Βερολίνο και από το 1949 στράφηκε αποκλειστικά στη λογοτεχνική δραστηριότητα. Ο Μπάρτελ σύντομα έγινε ένας υποδειγματικός ποιητής του κόμματος, συνθέτοντας ύμνους αφιερωμένους στην οικοδόμηση του σοσιαλισμού. Έγινε διάσημος με μια καντάτα προς τιμήν του Ιωσήφ Στάλιν, για την οποία έλαβε το Εθνικό Βραβείο της ΛΔΓ.  

Από το 1952, κατέλαβε διάφορα κομματικά αξιώματα: Κατείχε τη θέση του πρώτου γραμματέα της Ένωσης Ανατολικογερμανών Συγγραφέων και ήταν μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του Κόμματος. Το 1953 διορίστηκε μέλος της Ακαδημίας Τεχνών. Από το 1956 μέχρι τον θάνατό του, ήταν ο κύριος θεατρικός συγγραφέας του Λαϊκού Θεάτρου του Ρόστοκ. Από το 1958, ήταν μέλος του Φολκσκάμμερ. 

Στις 12 Νοεμβρίου 1967 στη Φρανκφούρτη, κατά τη διάρκεια μιας περιοδείας στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, το Λαϊκό Θέατρο του Ρόστοκ παρουσίασε την επιθεώρηση 50 κόκκινα γαρύφαλλα, ενώπιον 1.100 αριστερών θεατών. Κατά τη διάρκεια της παράστασης, ξέσπασαν ταραχές από μέλη της Σοσιαλιστικής Γερμανικής Φοιτητικής Ένωσης, οι οποίοι περίμεναν κάτι πιο επαναστατικό. Ο Μπάρτελ, ο οποίος εκείνη την εποχή έπασχε από καρδιακή ανεπάρκεια, κατέρρευσε και πέθανε από καρδιακή ανακοπή καθ' οδόν προς το νοσοκομείο. Ενταφιάστηκε στο Νέο Νεκροταφείο στο Ρόστοκ. 

Ο Μπάρτελ τιμήθηκε με πολλά βραβεία της ΛΔΓ. Το Μετάλλιο Κουρτ Μπάρτελ στη ΛΔΓ πήρε το όνομά του, ένα βραβείο για όσους εργάζονται στον τομέα του πολιτισμού.

 Απόψεις και κριτική 
Ο Μπάρτελ εξέφρασε δημόσια τη διαφωνία του απέναντι στην εξέγερση της 17ης Ιουνίου 1953 δηλώνοντας ότι ντρεπόταν για την ανωριμότητα των εργατών. Για τη στάση του επικρίθηκε έντονα από τον Μπέρτολτ Μπρεχτ, ο οποίος έγραψε στη συνέχεια το πικρά σατιρικό ποίημα Η λύση: 

Μετά την εξέγερση της 17ης Ιουνίου, ο γραμματέας της Ένωσης Συγγραφέων μοίρασε φυλλάδια στη λεωφόρο Στάλιν, που έγραφαν ότι ο λαός είχε χάσει την εμπιστοσύνη της κυβέρνησης και μπορούσε να την ανακτήσει μόνο με διπλή προσπάθεια. Δεν θα ήταν απλούστερο τότε για την κυβέρνηση, να διαλύσει τον λαό και να εκλέξει έναν άλλον;  

Όσον αφορά τους Ανατολικογερμανούς συγγραφείς που αντέδρασαν στην κομματική πειθαρχία, ο Μπάρτελ στο 6ο Συνέδριο του Κόμματος το 1963, αυτοανακηρύχθηκε εκπρόσωπος της αντιδραστικής πτέρυγας. Κατηγόρησε όσους προσπαθούσαν να απελευθερωθούν από τα πρότυπα γραφής που είχαν επιβληθεί στην ανατολικογερμανική λογοτεχνία, τον σοσιαλιστικό ρεαλισμό, για «λογοτεχνική απαισιοδοξία» και απήγγειλε στίχους του ποιήματος του Λούις Φύρνμπεργκ Το κόμμα έχει πάντα δίκιο.  

Με τέτοιες θέσεις, την υποστήριξη της κατασκευής του Τείχους και την καντάτα για τον Στάλιν, κατά τη διάρκεια του Ψυχρού πολέμου ο Μπάρτελ αντιμετώπισε έντονη κριτική στη Δυτική Γερμανία, ιδιαίτερα τη δεκαετία του 1950 όταν οι κριτικοί δεν έκρυβαν την πολιτική και ιδεολογική τους αντίθεση προς τη ΛΔΓ. Ο ιστορικός λογοτεχνίας Χανς Μάγιερ τον αποκάλεσε «μια εξαιρετικά αποκρουστική προσωπικότητα» και ο Άλφρεντ Καντόροβιτς τον ανέφερε σαν έναν «νέο Χορστ Βέσελ».  Κατά την εποχή Αντενάουερ (1949 - 1963) ο Μπάρτελ ήταν ο πιο μισητός συγγραφέας της ΛΔΓ στη Δυτική Γερμανία. 

 Λογοτεχνικά έργα (επιλογή) 

 1948: Gedicht vom Menschen. (Ένα ποίημα για τον άνθρωπο)
 1949: Kantate auf Stalin. (Καντάτα για τον Στάλιν)
 1950: Gedanken im Fluge. (Σκέψεις εν πτήσει, αναφορές για τη Σοβιετική Ένωση)
 1952: Gedichte. Eine Auswahl. (Ποιήματα. Μια επιλογή)
 1954: Hexen. (Μάγισσες, σενάριο για ταινία)
 1954: Osten erglüht. (Η Ανατολή φλέγεται, αναφορές για τη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας)
 1957: Schlösser und Katen. (Κάστρα και αγροτόσπιτα, σενάριο για ταινία)
 1957: Vergeßt mir meine Traudel nicht. (Μην με ξεχνάς μικρή μου Τράουντελ, σενάριο για ταινία)
 1959: Klaus Störtebeker. (Κλάους Στόρτεμπεκερ, δραματική μπαλάντα)
 1961: Brot und Wein. Gedichte, Lieder, Nachdichtungen. (Ψωμί και κρασί. Ποιήματα, τραγούδια, διασκευές)
 1964: Τerra incognita. (δραματικό ποίημα)
 1983: Marsch der Dynamosportler. (Πορεία των αθλητών της Ντιναμό, ποίημα)
 1970: Wort auf Wort wächst das Lied. (Λέξη λέξη, το τραγούδι μεγαλώνει. Ποιήματα)
 1982: Zack streitet sich mit der ganzen Welt. (Ο Ζακ μαλώνει με όλο τον κόσμο, διηγήματα)

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Γερμανοί ποιητές
Κατηγορία:Γερμανοί σεναριογράφοι
Κατηγορία:Γερμανοί διηγηματογράφοι
Κατηγορία:Γερμανοί θεατρικοί συγγραφείς
Κατηγορία:Ανατολικογερμανοί
Κατηγορία:Ανατολικογερμανική λογοτεχνία
Κατηγορία:Γερμανοί αντιστασιακοί
Κατηγορία:Γερμανοί κομμουνιστές
Κατηγορία:Πολιτικοί της Ανατολικής Γερμανίας