Δαλβεργία

Η δαλβεργία (λατινική και επιστημονική ονομασία Dalbergia) είναι μεγάλο γένος δικοτυλήδονων φυτών (δένδρων, θάμνων και κληματίδων), που ανήκει στην υποοικογένεια ψυχανθή (τα φυτά που δίνουν τα όσπρια). Οι δαλβεργίες συναντώνται στη φύση στις περισσότερες τροπικές περιοχές της Γης: Κεντρική και Νότια Αμερική, Αφρική και Μαδαγασκάρη, καθώς και νότια Ασία. `Όλα τα είδη δαλβεργίας προστατεύονται από τη Σύμβαση για το Διεθνές Εμπόριο Κινδυνευόντων Ειδών άγριας πανίδας και χλωρίδας (CITES). Η Dalbergia nigra αναφέρεται στο Παράρτημα I, ενώ όλα τα άλλα είδη αναφέρονται στο Παράρτημα I.

Χρήσεις
Πολλά είδη δαλβεργίας θεωρούνται πολύτιμα εξαιτίας του ξύλου τους, διακοσμητικής ποιότητας, που συχνά είναι και αρωματικό χάρη στα αιθέρια έλαια που περιέχει. Το ξύλο αυτό είναι γνωστό ως παλίσανδρος και σπανιότερα (από το άρωμά του) ως ροδόξυλο (αγγλ. rosewood). Είδη όπως το Dalbergia nigra δίνουν ξύλο γνωστό ως παλίσανδρος του Ρίο, της Μπαΐα, του Ρίο Γκράντε, ή και γενικώς βραζιλιανικός παλίσανδρος ή βραζιλιανικό ροδόξυλο. Η Dalbergia latifolia της Ινδίας δίνει το λεγόμενο Sonokeling, που χρησιμεύει πολύ στην κατασκευή επίπλων και μουσικών οργάνων, εξαιτίας του χρώματος και της υφής τους. Αρκετά είδη της ανατολικής Ασίας δίνουν ξύλο που υπήρξε σημαντικό υλικό της παραδοσιακής κινεζικής επιπλοποιίας.

Το ξύλο του Dalbergia decipularis έχει κρεμ χρώμα με κόκκινες ή ρόδινες λωρίδες, ενώ εκείνο του Dalbergia cearensis, βαρύ και σκληρό, έχει χρώμα βιολετί με μελανές φλέβες και για τον λόγο αυτόν ήταν γνωστό παλαιότερα στα ελληνικά με την ονομασία ξύλον βιολέττας από τη γαλλική ονομασία του bois de violetteΤο λήμμα «βιολέττας ξύλον» στη Νέα Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια «Χάρη Πάτση», τόμος 8, σελ. 538. Αμφότερα τα είδη είναι επίσης βραζιλιανικά δέντρα, μικρομεσαίου έως μεσαίου μεγέθους, με ύψος μέχρι 10 μέτρα. Αξιοσημείωτο είναι και το ξύλο κοκομπόλο, κυρίως από το είδος Dalbergia retusa της Κεντρικής Αμερικής, με εντυπωσιακά πορτοκαλοκόκκινο χρώμα σε φρεσκοκομμένες επιφάνειες που ξεθωριάζει αργά στον αέρα προς απαλότερες αποχρώσεις.

Το «βορειοϊνδικό ροδόξυλο» του είδους Dalbergia sissoo χρησιμεύει κυρίως για κατασκευή ποιοτικών επίπλων στη βόρεια Ινδία. Η εξαγωγή του από τη χώρα είναι ρυθμίζεται από αυστηρούς κανόνες. Είναι ισχυρό και εξαιρετικά ανθεκτικό, με χρώμα που ποικίλλει από χρυσό έως σκούρο καφετί, ενώ διατηρεί το σχήμα του καλά. Είναι δύσκολο στην κατεργασία, αλλά επιδέχεται εξαιρετική λείανση. Η πυκνότητά του είναι 770 kg/m3.

Το αφρικανικό μελανόξυλο από το Dalbergia melanoxylon είναι σχεδόν μαύρο ξύλο που έχει ζήτηση για την κατασκευή ξύλινων πνευστών μουσικών οργάνων.

Μερικά είδη δαλβεργίας αποτελούν τροφή για μερικά είδη κάμπιας, όπως εκείνη του είδους Bucculatrix mendax, που τρέφεται αποκλειστικά από το Dalbergia sissoo.

Από την άλλη, οι δαλβεργίες είναι διαβόητες για το ότι προκαλούν αλλεργικές αντιδράσεις εξαιτίας της παρουσίας ευαισθητοποιητικών κινονών στο ξύλο τους.

Είδη
Σήμερα καταχωρούνται στο γένος Dalbergia τα εξής 275 είδη φυτών:

 Dalbergia abbreviata Craib
 Dalbergia abrahamii Bosser & R. Rabev.
 Dalbergia acariiantha Harms
 Dalbergia acuta Benth.
 Dalbergia acutifoliolata Mendonca & Sousa
 Dalbergia adami Berhaut
 Dalbergia afzeliana G. Don
 Dalbergia ajudana Harms
 Dalbergia albertisii Prain
 Dalbergia albiflora Hutch. & Dalziel
 subsp. albiflora Hutch. & Dalziel
 subsp. echinocarpa Hepper
 Dalbergia altissima Baker f.
 Dalbergia altissima PittierDalbergia altissima Pittier is accepted on a provisional basis, but will have to be renamed because Dalbergia altissima Baker f. has priority.
 Dalbergia amazonica (Radlk.) Ducke
 Dalbergia andapensis Bosser & R. Rabev.
 Dalbergia antsirananae Phillipson, Crameri & N.Wilding
 Dalbergia arbutifolia Baker
 Dalbergia armata E. Mey. — Hluhluwe creeper
 Dalbergia assamica Benth.
 Dalbergia aurea Bosser & R. Rabev.
 Dalbergia bakeri Baker
 Dalbergia balansae Prain
 Dalbergia baronii Baker — Madagascar rosewood, Palisander rosewood, Palissandre voamboana
 Dalbergia bathiei R. Vig.
 Dalbergia beccarii Prain
 Dalbergia beddomei Thoth.
 Dalbergia benthamii Prain
 Dalbergia bignonae Berhaut
 Dalbergia bintuluensis Sunarno & Ohashi
 Dalbergia boehmii Taub.
 Dalbergia bojeri Drake
 Dalbergia boniana Gagnep.
 Dalbergia borneensis Prain
 Dalbergia brachystachya Bosser & R. Rabev.
 Dalbergia bracteolata Baker
 Dalbergia brasiliensis Vogel
 Dalbergia brownei (Jacq.) Urb. — Coin vine
 Dalbergia burmanica Prain
 Dalbergia calderonii Standl.
 subsp. calderonii Standl.
 subsp. molinae Rudd
 Dalbergia calycina Benth.
 Dalbergia campenonii Drake
 Dalbergia cana Kurz
 Dalbergia candenatensis (Dennst.) Prain
 Dalbergia canescens (Elmer) Merr.
 Dalbergia capuronii Bosser & R. Rabev.
 Dalbergia carringtoniana Sousa
 Dalbergia catingicola Harms
 Dalbergia caudata G. Don
 Dalbergia cearensis Ducke — Kingwood
 Dalbergia chapelieri Baill.
 Dalbergia chlorocarpa R. Vig.
 Dalbergia chontalensis Standl. & L.O. Williams
 Dalbergia clarkei Thoth.
 Dalbergia cochinchinensis Pierre ex Laness. — Siamese rosewood, Thailand rosewood, Tracwood (synonym Dalbergia cambodiana Pierre)
 Dalbergia commiphoroides Baker f.
 Dalbergia confertiflora Benth.
 Dalbergia congensis Baker f.
 Dalbergia congesta Wight & Arn.
 Dalbergia congestiflora Pittier
 Dalbergia coromandeliana Prain
 Dalbergia crispa Hepper
 Dalbergia cubilquitzensis (Donn. Sm.) PittierSome sources consider Dalbergia cubilquitzensis to be a synonym of Dalbergia tucurensis.
 Dalbergia cucullata Pittier
 Dalbergia cuiabensis Benth.
 Dalbergia cultrata Benth.
 Dalbergia cumingiana Benth.
 Dalbergia curtisii Prain
 Dalbergia cuscatlanica (Standl.) Standl.
 Dalbergia dalzielii Hutch. & Dalziel
 Dalbergia darienensis Rudd
 Dalbergia davidii Bosser & R. Rabev.
 Dalbergia debilis J.F. Macbr.
 Dalbergia decipularis Rizzini & A. Mattos — Tulipwood
 Dalbergia delphinensis Bosser & R. Rabev.
 Dalbergia densa Benth.
 Dalbergia densiflora (Benth.) Benth.
 Dalbergia discolor Blume
 Dalbergia duarensis Thoth.
 Dalbergia dyeriana Harms
 Dalbergia ealaensis De Wild.
 Dalbergia ecastaphyllum (L.) Taub. — Coin vine
 Dalbergia elegans A.M. Carvalho
 Dalbergia emirnensis Benth.
 Dalbergia enneaphylla Pittier
 Dalbergia entadoides Prain
 Dalbergia eremicola Polhill
 Dalbergia ernest-ulei Hoehne
 Dalbergia errans Craib
 Dalbergia erubescens Bosser & R. Rabev.
 Dalbergia falcata Prain
 Dalbergia fischeri Taub.
 Dalbergia floribunda Craib
 Dalbergia florifera De Wild.
 Dalbergia foliolosa Benth.
 Dalbergia foliosa (Benth.) A.M. Carvalho
 Dalbergia forbesii Prain
 Dalbergia fouilloyana Pellegr.
 Dalbergia frutescens (Vell.) Britton — Brazilian tulipwood, Jacarandá rosa, Pau de fuso, Pau rosa, Pinkwood, Tulipwood
 Dalbergia funera Standl.
 Dalbergia fusca Pierre
 Dalbergia gardneriana Benth.
 Dalbergia gentilii De Wild.
 Dalbergia gilbertii Cronquist
 Dalbergia glaberrima Bosser & R. Rabev.
 Dalbergia glabra (Mill.) Standl.
 Dalbergia glandulosa Benth.
 Dalbergia glaucescens (Benth.) Benth.
 Dalbergia glaucocarpa Bosser & R. Rabev.
 Dalbergia glaziovii Harms
 Dalbergia glomerata Hemsl.
 Dalbergia godefroyi Prain
 Dalbergia gossweileri Baker f.
 Dalbergia gracilis Benth.
 Dalbergia granadillo Pittier
 Dalbergia grandibracteata De Wild.
 Dalbergia grandistipula A.M. Carvalho
 Dalbergia greveana Baill.
 Dalbergia guttembergii A.M. Carvalho
 Dalbergia hainanensis Merr. & Chun
 Dalbergia hancei Benth.
 Dalbergia havilandii Prain
 Dalbergia henryana Prain
 Dalbergia heudelotii Stapf
 Dalbergia hiemalis Malme
 Dalbergia hildebrandtii Vatke
 Dalbergia hirticalyx Bosser & R. Rabev.
 Dalbergia horrida (Dennst.) Mabb.
 Dalbergia hortensis Heringer & al.
 Dalbergia hoseana Prain
 Dalbergia hostilis Benth.
 Dalbergia hullettii Prain
 Dalbergia humbertii R. Vig.
 Dalbergia hupeana Hance
 Dalbergia hygrophila (Benth.) Hoehne
 Dalbergia intermedia A.M. Carvalho
 Dalbergia intibucana Standl. & L.O. Williams
 Dalbergia inundata Benth.
 Dalbergia iquitosensis Harms
 Dalbergia jaherii Burck
 Dalbergia junghuhnii Benth.
 Dalbergia kerrii Craib
 Dalbergia kingiana Prain
 Dalbergia kisantuensis De Wild. & T. Durand
 Dalbergia kostermansii Sunarno & Ohashi
 Dalbergia kunstleri Prain
 Dalbergia kurzii Prain
 Dalbergia lacei Thoth.
 Dalbergia lactea Vatke
 Dalbergia lakhonensis Gagnep.
 Dalbergia lanceolaria L. f. – Viet. vảy ốc, bạt ong, trắc múi giáo, Burmese: သစ်ပုပ်, Malayalam: വെള്ളീട്ടി
 Dalbergia lastoursvillensis Pellegr.
 Dalbergia lateriflora Benth.
 Dalbergia latifolia Roxb. — Bombay blackwood, East Indian rosewood, Indian palisandre, Indian rosewood, Irugudujava, Java palisandre, Malabar, Sonokeling, Shisham, Sitsal, Satisal
 Dalbergia laxiflora Micheli
 Dalbergia lemurica Bosser & R. Rabev.
 Dalbergia librevillensis Pellegr.
 Dalbergia louisii Cronquist
 Dalbergia louvelii R. Vig. — violet rosewood
 Dalbergia macrosperma Baker
 Dalbergia madagascariensis Vatke
 Dalbergia malabarica Prain
 Dalbergia malangensis Sousa
 Dalbergia marcaniana Craib
 Dalbergia maritima R. Vig.
 Dalbergia martinii F. White
 Dalbergia mayumbensis Baker f.
 Dalbergia melanocardium Pittier
 Dalbergia melanoxylon Guill. & Perr. — African blackwood, African ebony, African grenadilo, Banbanus, Ebene, Granadilla, Granadille d'Afrique, Mpingo, Pau preto, Poyi, Zebrawood
 Dalbergia menoeides Prain
 Dalbergia mexicana Pittier
 Dalbergia microphylla Chiov.
 Dalbergia millettii Benth.
 Dalbergia mimosella (Blanco) Prain
 Dalbergia mimosoides Franch.
 Dalbergia miscolobium Benth.
 Dalbergia mollis Bosser & R. Rabev.
 Dalbergia monetaria L. f. — Moneybush
 Dalbergia monophylla G.A. Black
 Dalbergia monticola Bosser & R. Rabev.
 Dalbergia multijuga E. Mey.
 Dalbergia negrensis (Radlk.) Ducke
 Dalbergia neoperrieri Bosser & R. Rabev.
 Dalbergia ngounyensis Pellegr.
 Dalbergia nigra (Vell.) Benth. — Bahia rosewood, Brazilian rosewood, Cabiuna, Caviuna, Jacarandá, Jacarandá de Brasil, Palisander, Palisandre da Brésil, Pianowood, Rio rosewood, Rosewood, Obuina
 Dalbergia nigrescens KurzPOWO: Dalbergia nigrescens Kurz (retrieved 29 November 2020)
 Dalbergia nitida (Benth.) Hoehne
 Dalbergia nitidula Baker
 Dalbergia noldeae Harms
 Dalbergia normandii Bosser & R. Rabev.
 Dalbergia obcordata N.Wilding, Phillipson & Crameri
 Dalbergia obovata E. Mey. — Climbing flat bean
 Dalbergia obtusifolia (Baker) Prain
 Dalbergia odorifera T.C. Chen — Fragrant rosewood
 Dalbergia oligophylla Hutch. & Dalziel
 Dalbergia oliveri, Prain (συνών. Dalbergia bariensis Pierre, Dalbergia dongnaiensis Pierre, D. duperreana Pierre & Dalbergia mammosa Pierre)
 Dalbergia orientalis Bosser & R. Rabev.
 Dalbergia ovata Benth.
 Dalbergia pachycarpa (De Wild. & T. Durand) De Wild.
 Dalbergia palo-escrito Rzed. — Palo escrito
 Dalbergia parviflora Roxb.
 Dalbergia paucifoliolata Lundell
 Dalbergia peguensis Thoth.
 Dalbergia peishaensis Chun & T. Chen
 Dalbergia peltieri Bosser & R. Rabev.
 Dalbergia pervillei Vatke
 Dalbergia pierreana Prain
 Dalbergia pinnata (Lour.) Prain
 Dalbergia pluriflora Baker f.
 Dalbergia polyadelpha Prain
 Dalbergia polyphylla Benth.
 Dalbergia prainii Thoth.
 Dalbergia pseudo-ovata Thoth.
 Dalbergia pseudo-sissoo Miq.
 Dalbergia pseudobaronii R. Vig.
 Dalbergia purpurascens Baill.
 Dalbergia reniformis Roxb.
 Dalbergia reticulata Merr.
 Dalbergia retusa Hemsl. — Caviuna, Cocobolo, Cocobolo prieto, Funeram, Granadillo, Jacarandáholz, Nambar, Nicaraguan rosewood, Palisander, Palissandro, Palo negro, Pau preto, Rosewood, Urauna
 Dalbergia revoluta Ducke
 Dalbergia richardsii Sunarno & Ohashi
 Dalbergia riedelii (Benth.) Sandwith
 Dalbergia rimosa Roxb.
 Dalbergia riparia (Mart.) Benth.
 Dalbergia rostrata Hassk.
 Dalbergia rubiginosa Roxb.
 Dalbergia rufa G. Don
 Dalbergia rugosa Hepper
 Dalbergia sacerdotum Prain
 Dalbergia sambesiaca Schinz
 Dalbergia sampaioana Kuhlm. & Hoehne
 Dalbergia sandakanensis Sunarno & Ohashi
 Dalbergia saxatilis Hook. f.
 Dalbergia scortechinii (Prain) Prain
 Dalbergia sericea G. Don
 Dalbergia setifera Hutch. & Dalziel
 Dalbergia simpsonii Rudd
 Dalbergia sissoides Wight & Arn.
 Dalbergia sissoo DC. — Agara, Agaru, Errasissu, Gette, Hihu, Indian rosewood, Irugudujava, Iruvil, Iti, Khujrap, Padimi, Safedar, Sheesham, Shinshapa, Shisham, Shishma, Shishom, Sinsupa, Sissoo, Sisu, Tali, Tenach, Tukreekung, Yette
 Dalbergia spinosa Roxb.
 Dalbergia spruceana (Benth.) Benth. — Amazon rosewood
 Dalbergia stenophylla Prain
 Dalbergia stercoracea Prain
 Dalbergia stevensonii Standl. — Honduras rosewood, Nagaed
 Dalbergia stipulacea Roxb.
 Dalbergia suaresensis Baill.
 Dalbergia subcymosa Ducke
 Dalbergia succirubra Gagnep. & Craib
 Dalbergia teijsmannii Sunarno & Ohashi
 Dalbergia teixeirae Sousa
 Dalbergia thomsonii Benth.
 Dalbergia thorelii Gagnep.
 Dalbergia tilarana N. Zamora
 Dalbergia tinnevelliensis Thoth.
 Dalbergia tonkinensis Prain
 Dalbergia travancorica Thoth.
 Dalbergia trichocarpa Baker
 Dalbergia tricolor Drake
 Dalbergia tsaratananensis Bosser & R. Rabev.
 Dalbergia tsiandalana R. Vig.
 Dalbergia tsoi Merr. & Chun
 Dalbergia tucurensis Donn. Sm. — Guatemalan rosewood
 Dalbergia uarandensis (Chiov.) Thulin
 Dalbergia urschii Bosser & R. Rabev.
 Dalbergia vacciniifolia Vatke
 Dalbergia velutina Benth.
 Dalbergia verrucosa Craib
 Dalbergia viguieri Bosser & R. Rabev.
 Dalbergia villosa (Benth.) Benth.
 Dalbergia volubilis Roxb.
 Dalbergia wattii C.B. Clarke
 Dalbergia xerophila Bosser & R. Rabev.
 Dalbergia yunnanensis, Franch.

Παραπομπές

Δαλβεργια