Ναυμαχία των Στηλών

Η Ναυμαχία των Στηλών ήταν μία ναυμαχία, που διεξήχθη το 880 μεταξύ τού Ρωμαϊκού και τού Αγλαβιδικού στόλου στα ανοικτά τής νότιας Ιταλικής χερσονήσου. Η μάχη ήταν μία σημαντική νίκη των Ρωμαίων. Η τοποθεσία της αμφισβητείται, γι' αυτό και είναι επίσης γνωστή στη σύγχρονη λογοτεχνία ως η Α΄ Μάχη του Μιλάτσο  ή η Μάχη της Πούντα Στίλο  .

 Η εποχή 
Το 879 ή το 880 ο Αυτοκράτορας Βασίλειος Α΄ ο Μακεδόνας διόρισε τον Νάσαρ ως διοικητή τού Αυτοκρατορικού Στόλου (δρουγγάριο τού Πλωΐμου). Το πρώτο έργο τού Νάσαρ ήταν να αντιμετωπίσει μία επιδρομή ενός στόλου 60 πλοίων, που στάλθηκε από το εμιράτο τής Ιφρικίγιας των Αγλαβιδών, εναντίον των δυτικών ακτών τής Ελλάδας. Αφού νίκησε αυτόν τον στόλο, ο Νάσαρ απέπλευσε στην Ιταλία, για να υποστηρίξει τις επιχειρήσεις ενός στρατού, που στάλθηκε για την ανάκτηση τής Νότιας Ιταλίας, υπό τη διοίκηση των στρατηγών Προκόπιου και Λέοντα Αποστύππη.  

 Η ναυμαχία 
Κατά τη διάρκεια αυτών των επιχειρήσεων, σύμφωνα με τον ιστορικό τού 14ου αι. Ιμπν Ινταρί, ο Νάσαρ αντιμετώπισε τον Αγλαβίδη κυβερνήτη της Σικελίας, αλ-Χουσεΐν ιμπν Ραμπάχ . Ο Ιμπν Ινταρί αναφέρει ότι ο στόλος του Νάσαρ αριθμούσε 140 πλοία, και ότι μετά από μία σφοδρή μάχη, οι Αγλαβίδες ηττήθηκαν, και πολλά από τα πλοία τους αιχμαλωτίστηκαν. Ο Ιμπν αλ-Αθίρ αναφέρει επίσης αυτή τη μάχη, η οποία γενικά ταυτίζεται με τη μάχη που αναφέρεται από το Χρονικό τού Κέιμπριτζ και την απόπειρα επίθεσης των Αγλαβιδών στο Ρήγιο, που αναφέρεται στην αγιογραφία Vita Eliae iunioris.  Σύμφωνα με τη Vita, ο στόλος των Αγλαβιδών με 45 πλοία απείλησε με εισβολή στην Καλαβρία, και ο τοπικός πληθυσμός ετοιμάστηκε να εκκενώσει τα βουνά τού Ασπρομόντε. Ο Άγιος Ηλίας τής Έννας, ωστόσο, προέβλεψε με σιγουριά τη νίκη τού αυτοκρατορικού στόλου. Ο Νάσαρ όντως νίκησε τούς Αγλαβίδες, πολλοί από τούς οποίους εγκατέλειψαν τα πλοία τους στις ακτές τής Σικελίας, και κατέφυγαν στο Παλέρμο . Όλα τα πλοία των Αγλαβιδών αιχμαλωτίστηκαν από τούς Ρωμαίους. 

 Ο εντοπισμός 
Η τοποθεσία τής μάχης είναι ασαφής. Το Χρονικό τού Κέιμπριτζ αναφέρει την τοποθεσία τής μάχης ως Μύλα, γεγονός που οδήγησε σε ταύτιση με το Μιλάτσο στη βορειοανατολική Σικελία.  Ο Συνεχιστής τού Θεοφάνους τοποθετεί τη μάχη στο «νησί που ονομάζεται Στήλαι», γεγονός που με τη σειρά του οδήγησε στην υπόθεση ότι η μάχη έλαβε χώρα στο ακρωτήριο, που είναι τώρα γνωστό ως Πούντα Στίλο, στη νοτιοανατολική ακτή της Καλαβρίας.  Η βυζαντινολόγος Βέρα φον Φάλκενχαουζεν, από την άλλη πλευρά, επεσήμανε ότι το τέλος τού ρωμαϊκού δρόμου που οδηγούσε από τη Ρώμη στο Ρήγιο σηματοδοτούνταν από μία κολόνα (στύλος ή στήλη στα ελληνικά) που βρισκόταν σε έναν γκρεμό με θέα την ακτή, και ότι η τοποθεσία ήταν γνωστή ως Στύλις στα ελληνικά.  Σύμφωνα με τον Ewald Kislinger, η τελευταία τοποθεσία, στο δυτικό άκρο τού "ποδιού" τής Ιταλικής χερσονήσου, αντιστοιχεί καλύτερα τόσο στον εντοπισμό στην αφήγηση τού Συνεχιστή τού Θεοφάνη, όσο και στην αναφορά στο Cambridge Chronicle, και ότι ο "Μύλας" πιθανότατα οφείλεται σε σύγχυση με μία άλλη μάχη, που έλαβε χώρα κοντά στο Μιλάτσο οκτώ χρόνια αργότερα. 

 Οι συνέπειες 
Η νίκη τού Νάσαρ στις Στέλες επέτρεψε στους Ρωμαίους να στείλουν μία άλλη μοίρα στη Νάπολη, όπου επέτυχε νίκη επί των Αράβων.  Ταυτόχρονα, ο Νάσαρ ήταν ελεύθερος να επιτεθεί στις βόρειες ακτές τής Σικελίας, αναχαιτίζοντας πολλούς κουρσάρους και εμπόρους που δραστηριοποιούνταν στο Τυρρηνικό Πέλαγος. Αφαιρέθηκαν πολλά λάφυρα, ιδιαίτερα ελαιόλαδο: τόσο πολύ, μάλιστα, που όταν μεταφέρθηκε πίσω στην Κωνσταντινούπολη, οι τιμές τής αγοράς έπεσαν κατακόρυφα. Αυτές οι επιχειρήσεις είχαν επίσης ως παράπλευρη συνέπεια την επιδείνωση τής επισιτιστικής κατάστασης στην Ιφρικίγια, όπου η συγκομιδή είχε αποτύχει εκείνο το έτος.  Ο Νάσαρ βοήθησε επίσης τον στρατό ξηράς υπό τον Προκόπιο και τον Αποστύππη στην ανάκτηση τού τμήματος τής Καλαβρίας που ελέγχονταν από τούς Λομβαρδούς πέρα από τον ποταμό Κράτι, πριν από την επιστροφή στην πατρίδα. Παρά το τέλος τού Προκοπίου σε μάχη λίγο αργότερα, ο Αποστύππης κατάφερε να ανακτήσει τον Τάραντα, αποκαθιστώντας έτσι την χερσαία σύνδεση μεταξύ των Ρωμαϊκών επαρχιών στην Καλαβρία και γύρω από το Μπάρι. 

Αυτές οι νίκες ακολουθήθηκαν από την αποστολή ενός εκστρατευτικού σώματος υπό τον Νικηφόρο Φωκά τον Πρεσβύτερο π. το 885. Ο Φωκάς κατάφερε να ανακτήσει αρκετές πόλεις, και να εδραιώσει τον Ρωμαϊκό έλεγχο στη νότια Ιταλία (το μελλοντικό Κατεπανάτο τής Ιταλίας), αντισταθμίζοντας σε κάποιο βαθμό την ουσιαστική απώλεια τής Σικελίας μετά την πτώση των Συρακουσών το 878. Η αναβίωση ήταν σύντομη, ωστόσο, καθώς η Ρωμαϊκή ήττα στο Μιλάτσο το 888 σηματοδότησε την ουσιαστική εξαφάνιση τής σημαντικής Ρωμαϊκής ναυτικής δραστηριότητας στις θάλασσες γύρω από την Ιταλία για τον επόμενο αιώνα.  

 Αναφορές 

 Πηγές 


 Lilie, Ralph-Johannes; Ludwig, Claudia; Pratsch, Thomas; Zielke, Beate (2013). Prosopographie der mittelbyzantinischen Zeit Online. Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften. Nach Vorarbeiten F. Winkelmanns erstellt (in German). Berlin and Boston: De Gruyter.


Κατηγορία:Ναυμαχίες της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας