Ο πειρασμός του Αγίου Αντωνίου (Φλωμπέρ)

Ο πειρασμός του Αγίου Αντωνίου () είναι μυθιστόρημα (ή δραματικό ποίημα σε πεζό λόγο) του Γάλλου συγγραφέα Γκυστάβ Φλωμπέρ, που εκδόθηκε το 1874. Το έργο απεικονίζει ένα συχνά επαναλαμβανόμενο θέμα στην τέχνη και στη λογοτεχνία, ένα επεισόδιο από τη ζωή του Αγίου Αντωνίου, ο οποίος έζησε ως ερημίτης στην αιγυπτιακή έρημο και δέχθηκε επανειλημμένα πειρασμούς από τον Διάβολο, αλλά κατάφερε να αντισταθεί. 

 Συγγραφή 
Το 1845, ο Γκυστάβ Φλωμπέρ σε ηλικία 24 ετών συνόδευσε στο μήνα του μέλιτος στην Ιταλία την αδερφή του Καρολίνα και τον σύζυγό της συγγραφέα Εμίλ Αμάρ, παιδικό φίλο του Φλωμπέρ. Στο Παλάτσο Μπάλμπι στη Γένοβα, θαύμασε τον πίνακα που αποδίδονταν τότε στον Πίτερ Μπρίγκελ τον Νεότερο, Ο πειρασμός του Αγίου Αντωνίου (πλέον θεωρείται έργο μαθητή του), ο οποίος ενέπνευσε το ομώνυμο έργο του. Μέχρι το 1849, ο Φλωμπέρ είχε δημιουργήσει την πρώτη εκδοχή του δράματος και το 1856 τη δεύτερη. Τέλος, το 1874, δημοσιεύτηκε η τρίτη και τελική εκδοχή του κειμένου.

Είναι γραμμένο με τη μορφή θεατρικού σεναρίου και περιγράφει λεπτομερώς μια νύχτα από τη ζωή του Μεγάλου Αντωνίου, κατά την οποία αντιμετωπίζει μεγάλους πειρασμούς.

Το έργο ενέπνευσε τον Γάλλο συμβολιστή ζωγράφο Οντιλόν Ρεντόν, ο οποίος  το 1896 δημοσίευσε μια συλλογή 24 χαρακτικών.

 Υπόθεση 
Ο Άγιος Αντώνιος, ανακαλώντας τις έντονες αναμνήσεις του παρελθόντος του, υπόκειται για άλλη μια φορά σε δαιμονικούς πειρασμούς: οράματα λαγνείας, θέλγητρα εξουσίας και ηδονής τον βάζουν σε πειρασμό. 

Μεταξύ άλλων εμφανίζονται η βασίλισσα του Σαβά, ο Μάνης, ο Τερτυλλιανός. Επίσης, ο Πόθος εμφανίζεται ως νεαρή γυναίκα και ο Θάνατος ως ηλικιωμένη και προσπαθούν να πείσουν τον Αντώνιο να ενδώσει στις επιθυμίες του και να αυτοκτονήσει.

Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η εμφάνιση του μαθητή του Ιλαρίωνα, ο οποίος του παρουσιάζει «όλους τους θεούς, τις τελετές, τις προσευχές και τους χρησμούς», και υπογραμμίζει τις αντιφάσεις της Αγίας Γραφής. Και όταν, υπό το πρόσχημα της Επιστήμης, ο δαίμονας αποκαλύπτει στον Αντώνιο τα μυστικά του σύμπαντος, ο ερημίτης λαχταρά στιγμιαία να συγχωνευθεί με την ύλη της οποίας αντιλαμβάνεται την εξαιρετική αφθονία. 

Εξασθενημένος από τη νηστεία, την αγρυπνία και την προσευχή και βασανισμένος από αμαρτωλά συναισθήματα και τύψεις, έλκεται από τις παραισθήσεις και βασανίζεται από φιλοσοφικές αμφιβολίες. Αλλά, σε αυτό το σημείο, στον ανατέλλοντα ήλιο, βλέπει το πρόσωπο του Χριστού να λάμπει και αντιστέκεται. 
μικρογραφία|340x340εσ|Έκθεση Μοντέρνας Τέχνης στο Μπορντώ, 1895

 Οι πειρασμοί που τον βασανίζουν 

 Αδυναμία
 Τα Επτά Θανάσιμα Αμαρτήματα
 Οι Αιρεσιάρχες
 Οι Μάρτυρες
 Οι Μάγοι
 Οι Θεοί
 Επιστήμη
 Τροφή
 Πόθος και Θάνατος
 Τα Τέρατα
 Μεταμόρφωση

 Μεταφράσεις στα ελληνικά 

 —μτφ. Κώστας Βάρναλης, εκδ. Φέξης, 1914 
 —μτφ. Γιώργος Ξενάριος, εκδ. Ελληνικά Γράμματα, 2006 
 Παραπομπές 

Κατηγορία:Γαλλικά μυθιστορήματα
Κατηγορία:Συμβολισμός