Φρίντριχ Αχλάιτνερ

Ο Φρίντριχ Αχλάιτνερ (, 23 Μαΐου 1930 – 27 Μαρτίου 2019) ήταν Αυστριακός αρχιτέκτονας, κριτικός αρχιτεκτονικής, ποιητής και συγγραφέας. Ως λογοτεχνική προσωπικότητα, ήταν μέλος της Ομάδας της Βιέννης και έγραψε έργα πειραματικού μοντερνισμού και συγκεκριμένη ποίηση. Ως κριτικός αρχιτεκτονικής, το σημαντικό έργο του είναι μια πολύτομη καταγραφή της αυστριακής αρχιτεκτονικής του 20ού αιώνα.

Διετέλεσε καθηγητής ιστορίας και θεωρίας της αρχιτεκτονικής στο Πανεπιστήμιο Εφαρμοσμένων Τεχνών της Βιέννης.

 Βιογραφικά στοιχεία 
Ο Αχλάιτνερ γεννήθηκε στο Σάλχεν, ένα μικρό χωριό της Άνω Αυστρίας, και ήταν γιος αγρότη και μυλωνά. Η οικογένεια βίωσε την καταστροφή στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο: λίγο πριν το τέλος των μαχών, το οικογενειακό σπίτι υπέστη σοβαρές ζημιές και κατέστη ακατοίκητο. Μετά την αποφοίτησή του από το λύκειο, το 1950 πήγε στη Βιέννη και σπούδασε αρχιτεκτονική στην Ακαδημία Καλών Τεχνών. Έλαβε το δίπλωμά του το 1953 με καθηγητή τον Κλέμενς Χόλτσμαϊστερ.

Στη συνέχεια εργάστηκε ως ελεύθερος επαγγελματίας αρχιτέκτονας. Παράλληλα, σπούδασε σκηνογραφία στη σχολή του Εμίλ Πίρχαν .

Το 1955, ο  Αχλάιτνερ εντάχθηκε στην Ομάδα της Βιέννης και το 1958 εγκατέλειψε το επάγγελμα του αρχιτέκτονα και ασχολήθηκε με τη συγγραφή. Έκτοτε συμμετείχε σε λογοτεχνικά καμπαρέ ερμηνεύοντας έργα που συνδύαζαν τον προφορικό λόγο, τον ήχο και τα οπτικά στοιχεία και έγραφε ποίηση σε τοπική διάλεκτο, κείμενα μοντάζ και συγκεκριμένη ποίηση, μια μορφή ποίησης που δεν βασίζεται στη σύνταξη ή τον ρυθμό, αλλά θεωρεί το ποίημα ως αισθητηριακό αντικείμενο στο οποίο η μορφή είναι εξίσου σημαντική με το περιεχόμενο και συχνά ανεξάρτητα από το νόημα. Το 1959, εκδόθηκε το βιβλίο hosn rosn baa, ένα συνεργατικό έργο με τους Χανς Καρλ Άρτμαν και Γκέρχαρντ Ρυμ. Το 1973 εκδόθηκε το πειραματικό του έργο Τετραγωνικό μυθιστόρημα (quadratroman) που ενσωματώνει γλωσσικό και γραφικό υλικό διερευνώντας τον κατακερματισμό της αφήγησης.

Από το 1961, άρχισε να εργάζεται ως κριτικός αρχιτεκτονικής σε αυστριακές ημερήσιες εφημερίδες, καθιερώνοντας μια νέα ποιότητα σκέψης για την αρχιτεκτονική. Στα άρθρα του, επέκρινε έντονα την καταστροφή παλαιών κτιρίων στο κέντρο της Βιέννης και την κατασκευή πολυώροφων πολυκατοικιών.  Από το 1961, έδινε διαλέξεις στην Ακαδημία Καλών Τεχνών της Βιέννης σχετικά με την ιστορία της κατασκευής κτιρίων. Το 1983, διορίστηκε καθηγητής ιστορίας και θεωρίας της αρχιτεκτονικής στο Πανεπιστήμιο Εφαρμοσμένων Τεχνών της Βιέννης, θέση που κατείχε μέχρι τη συνταξιοδότησή του το 1998. 

Το 1965, άρχισε το πεντάτομο έργο του, Αυστριακή αρχιτεκτονική του 20ού αιώνα, έναν ολοκληρωμένο οδηγό για τα αυστριακά κτίρια σε όλα τα ομόσπονδα κρατίδια της Άνω Αυστρίας, βασισμένο σε εκτεταμένη αρχειακή έρευνα, επιτόπιες επισκέψεις και προσωπική τεκμηρίωση. Πολλές φωτογραφίες και διαφάνειες που τραβήχτηκαν κατά τη διάρκεια των ερευνών του αποτελούν σήμερα οπτικές μαρτυρίες κτιρίων που είτε έχουν κατεδαφιστεί είτε υπάρχουν σε πολύ τροποποιημένη μορφή. Ο πρώτος τόμος δημοσιεύτηκε το 1980 και ο πέμπτος λίγο μετά τα 80ά γενέθλιά του. Η συνέχεια για την Κάτω Αυστρία παρέμεινε άγραφη. 

Το 2000 (με την ευκαιρία των 70ών γενεθλίων του), η πόλη της Βιέννης αγόρασε το αρχείο του, που αποτελούνταν από 25.000 κάρτες, 66.500 αρνητικά, 37.800 θετικά, 250 χάρτες και 1.030 βιβλία, και το δώρισε στο μουσείο Κέντρο Αρχιτεκτονικής της Βιέννης για τη δημιουργία βάσης δεδομένων για τη σύγχρονη αυστριακή αρχιτεκτονική.

Ο Φρίντριχ Αχλάιτνερ πέθανε στη Βιέννη το 2019 σε ηλικία 88 ετών.

 Βραβεία και διακρίσεις 

 1957: Βραβείο Τέοντορ Κέρνερ
 1983: Βραβείο Camillo Sitte για τον Πολεοδομικό Σχεδιασμό
 1984: Αυστριακό Κρατικό Βραβείο Πολιτιστικής Δημοσιογραφίας
 1990: Βραβείο Δημοσιογραφίας της πόλης της Βιέννης
 1995: Βραβείο Πολιτισμού του Κρατιδίου της Άνω Αυστρίας για την Αρχιτεκτονική
 1995: Χρυσό Τιμητικό Μετάλλιο της Ομοσπονδιακής Πρωτεύουσας Βιέννης
 1999: Βραβείο του Μουσείου Αρχιτεκτονικής της Βασιλείας
 2002: Χρυσό Μετάλλιο Τιμής για τις υπηρεσίες του στην πόλη της Βιέννης
 2004: Βραβείο Μάουρις Μπάλζαρεκ
 2006: Χρυσό Τάγμα του Μονφόρ
 2007: Βραβείο Λογοτεχνίας της πόλης της Βιέννης
 2007: Τιμητικό Δαχτυλίδι του Πανεπιστημίου Εφαρμοσμένων Τεχνών Βιέννης
 2008: Βραβείο Αρχιτεκτονικής Έριχ Σέλινγκ
 2008: Βραβείο Χάινριχ Γκλάισνερ

 Έργα 
Οι δημοσιεύσεις του περιλαμβάνουν: 

 prosa, konstellationen, montagen, dialektgedichte, studien (1970)
 quadratroman (1973)
 Österreichische Architektur im 20. Jahrhundert 
 Nieder mit Fischer von Erlach (1986)
 KAAAS. Dialektgedichte (1991)
 Die Plotteggs kommen. Ein Bericht (1995)
 einschlafgeschichten (2003)
 wiener linien (2004)
 und oder oder und (2006)
 Παραπομπές 

Κατηγορία:Αυστριακοί αρχιτέκτονες
Κατηγορία:Αυστριακοί λογοτέχνες
Κατηγορία:Αυστριακοί ποιητές
Κατηγορία:Αυστριακοί συγγραφείς
Κατηγορία:Αυστριακοί πανεπιστημιακοί