Σαΐντ ιμπν αλ-Ας

Ο Σαΐντ ιμπν αλ-Ας ιμπν Αμπί Ουχαγιά, αραβ.:    (απεβ. το 678/679) ήταν ο Άραβας Μουσουλμάνος κυβερνήτης τής Κούφα υπό τον χαλίφη Ουθμάν (βασ. 644–656), και κυβερνήτης τής Μεδίνας υπό τον χαλίφη Μουαβίγια Α΄ (βασ. 661-680). Όπως και οι πρότεροι χαλίφες, ο Σαΐντ ανήκε στην φυλή Ομεϋαδών των Κουραϊσιτών.

Κατά τη διάρκεια τής θητείας του ως κυβερνήτη τής Κούφα, ο Σαΐντ ηγήθηκε στρατιωτικών εκστρατειών στο Αζερμπαϊτζάν και κοντά στην Κασπία Θάλασσα. Ωστόσο, έπρεπε να αντιμετωπίσει τη διαφωνία ορισμένων μελών τής ελίτ τής Κούφα, με επικεφαλής τον Μαλίκ ιμπν αλ-Χαρίθ. Η διαφωνία οφειλόταν σε μεγάλο βαθμό στην πολιτική τού Σαΐντ και τού Ουθμάν να εδραιώσουν την ιδιοκτησία των παραγωγικών γαιών τού Σαβάντ τού Ιράκ στα χέρια των Κουραΐσιτών, και των Μουσουλμάνων βετεράνων από τη Μεδίνα. Ο Σαΐντ εξόρισε τούς αντιφρονούντες, αλλά κατά τη διάρκεια μίας επίσκεψης στη Μεδίνα, οι αντάρτες στην Κούφα, με επικεφαλής τον Γιαζίντ ιμπν Κεΐς αλ-Αρχαμπί, ανέλαβαν τον έλεγχο τής πόλης.

Μετά την εκδίωξή του από την Κούφα, ο Σαΐντ βοήθησε στην υπεράσπιση τής οικίας τού Ουθμάν από επίθεση Αιγυπτίων επαναστατών, αλλά ο Ουθμάν σκοτώθηκε παρ' όλα αυτά, και ο Σαΐντ τραυματίστηκε. Αρνήθηκε να πολεμήσει στο πλευρό των Μπανού Ουμαγιά και τής Αϊσά εναντίον τού χαλίφη Αλί (βασ. 656–661) κατά τη διάρκεια τής Πρώτης Φιτνά, μία πράξη για την οποία έμεινε στην ιστορία στην ισλαμική ιστοριογραφία. Διορίστηκε κυβερνήτης τής Μεδίνας από τον Ομεϋάδη χαλίφη Μουαβίγια Α' το 669, αλλά αντικαταστάθηκε από τον Μαρουάν ιμπν αλ-Χακάμ το 674. Ο Σαΐντ στη συνέχεια αποσύρθηκε στο κτήμα του έξω από την πόλη, όπου και απεβίωσε. Ένας από τούς γιους του, ο αλ-Ασντάκ, τον διαδέχθηκε ως ηγέτης τής φυλής του.

 Προέλευση, πρώιμη ζωή και οικογένεια 
Ο Σαΐντ ήταν ο μοναχογιός τού πατέρα του, αλ-Ας ιμπν Σαΐντ ιμπν αλ-Ας ιμπν Ουμαγιά, ενός παγανιστή πολεμιστή των Κουραϊσιτών, ο οποίος σκοτώθηκε από τούς πρώτους Μουσουλμάνους στη Μάχη τού Μπαντρ το 624.  Θείοι του ήταν οι Χαλίντ ιμπν Σαΐντ, Αμρ ιμπν Σαΐντ, Αμπάν ιμπν Σαΐντ και Ουμπαϊντά ιμπν Σαΐντ. Ανήκαν στην ομάδα Aγιάς εντός των Banu Umayya (Ομεϋαδών), μίας υποφυλής των Κουραϊσιτών.  Ο Σαΐντ ήταν πιθανότατα βρέφος, όταν δολοφονήθηκε ο πατέρας του.  Ο παππούς του, Aμπού Ουμαγιά Σαΐντ (απεβ.. 622/23)  ήταν ηγεμόνας στη Μέκκα, και, σεβόμενος τη θέση του μεταξύ των Κουραϊσιτών, αναφερόταν ως  (κάτοχος τού στέμματος), και κανένας Μεκκαδίτης δεν φορούσε τουρμπάνι τού ίδιου χρώματος με το δικό του, αν και δεν ήταν επίσημος βασιλιάς.  Η μητέρα τού Σαΐντ, ήταν επίσης των Κουραϊσιτών, και η εκ μητρός γιαγιά του, από την πλευρά της μητέρας του, Ουμ Χαμπίμπ μπιντ αλ-Ας, ήταν αδελφή τού Αμπού Ουχαγιά. 

Σύμφωνα με τον ιστορικό Κλίφορντ Έντμουντ Μπόσγουορθ, ο Σαΐντ «απέκτησε γρήγορα μεγάλο κύρος στο Ισλάμ, όχι μόνο ως ηγέτης μίας αριστοκρατικής οικογενειακής ομάδας, αλλά και για τη γενναιοδωρία, την ευγλωττία και τη μόρφωσή του».  Κέρδισε ιδιαίτερη εύνοια υπό τον συγγενή του, χαλίφη Ουθμάν (βασ. 644–656).  Πιθανώς γύρω στο 652–654, ο Ουθμάν διόρισε τον Σαΐντ για να βοηθήσει στην κανονικοποίηση τού σύγχρονου Κορανίου, ένα έργο που μοιράστηκε με τον Αμπντ Αλάχ ιμπν αλ-Ζουμπαΐρ, τον Αμπντ αλ-Ραχμάν ιμπν αλ-Χαρίθ και τον Ζαΐντ ιμπν Θαμπίτ.  Ο Σαΐντ νυμφεύτηκε δύο από τις κόρες τού Ουθμάν, τη Μαριάμ αλ-Σουγκρά και την Ουμ Αμρ.  Από την τελευταία, απέκτησε τούς γιους του Νταούντ, Σουλεϊμάν αλ-Ακμπάρ, Ουθμάν αλ-Ασγκάρ, Μουαβίγια και την κόρη Αμινά,  ενώ από τη Μαριάμ αλ-Σουγκρά απέκτησε τον γιο του Σαΐντ.  Νυμφεύτηκε επίσης την Ουμ αλ-Μπανίν μπιντ αλ-Χακάμ, μία αδελφή τού Mαρουάν ιμπν αλ-Χακάμ, ενός άλλου μέλους των Banu Umayya,  που τού γέννησε τον μεγαλύτερο γιο του, Ουθμάν αλ-Ακμπάρ,  και τούς γιους Aμρ αλ-Ασντάκ, , Μουχαμάντ  Ουμάρ, Αμπντ Αλάχ αλ-Ακμπάρ και αλ-Χακάμ. 

Από τη σύζυγό του Ουμ Χαμπίμπ μπιντ Τζουμπαΐρ ιμπν Μουτίμ απέκτησε τον γιο του Αμπντ Αλάχ αλ-Ασγκάρ, από τη σύζυγό του αλ-Αλίγια μπιντ Σαλαμά απέκτησε τον Γιαχία και τον Αγιούμπ, από την Τζουβαϊρίγια μπιντ Σουφιάν απέκτησε τούς γιους του Αμπάν, Χαλίντ και αλ-Ζουμπαΐρ, από την Αϊσά, κόρη τού Τζαρίρ ιμπν Αμπντ Αλάχ αλ-Μπατζαλί, απέκτησε τον γιο του Τζαρίρ και την κόρη Ουμ Σαΐντ, από την Ουμαϊμά μπιντ Αμίρ αλ-Μπατζαλί απέκτησε τις κόρες του Ράμλα, Ουμ Ουθμάν και Ουμαϊμά, από κάποια Μπιντ Σαλαμά ιμπν Κεΐς απέκτησε τον γιο του Ιμπραήμ, από τη σύζυγό του Ουμ Χαμπίμπ μπιντ Μπουχαΐρ απέκτησε την κόρη του Αϊσά αλ-Σαγκιρά, και από την Ουμ Σαλαμά μπιντ Χαμπίμπ απέκτησε τον γιο του Σουλεϊμάν αλ-Ασγκάρ.  Από διάφορες σκλάβες (ummahat awlad, ενικός umm walad) που δεν κατονομάζονται στις πηγές, απέκτησε τούς γιους του Aνμπασά και Ουτμπά, και τις κόρες του Χαφσά, Aϊσά αλ-Καμπιρά, Uμ Αμρ, Ουμ Γιαχγιά, Φατιχά, Ουμ Χαμπίμπ αλ-Καμπιθαμπούμ, Ουμ Νταβούντ, Ουμ Σουλεϊμάν, Ουμ Ιμπραχίμ και Χουμαϊντά. 

 Κυβερνήτης τής Κούφα 
Το 649/650 ο Σαΐντ διορίστηκε κυβερνήτης τής Κούφα, αντικαθιστώντας τον αλ-Βαλίντ ιμπν Ουκμπά.  Κατά τη διάρκεια τής θητείας του, η στρατιωτική του φήμη ενισχύθηκε από εκστρατείες στο Αζερμπαϊτζάν και κοντά στην Κασπία Θάλασσα.  Ωστόσο, από την αρχή, αντιμετώπισε προβλήματα με την ελίτ των Κούφα, η οποία αποτελούνταν από Άραβες φυλετικούς αποίκους, Μουσουλμάνους βετεράνους από τη Μάχη τής Καντισίγια και τους qurra (αναγνώστες του Κορανίου).  Πολλοί από την ελίτ εξοργίστηκαν από την κατάληψη από τον Ουθμάν των κατακτημένων εδαφών των Σασσανιδών βασιλικών και ευγενών στο Ιράκ, τις οποίες σχεδίαζε να διανείμει στις φυλές των Κουραϊσιτών και σε ορισμένους άνδρες από τη Μεδίνα, σε αντάλλαγμα για τις περιουσίες τους στην Αραβική Χερσόνησο.  Αυτές οι δύο ομάδες αποτελούσαν τούς πρώτους αποίκους στην Κούφα, οι οποίοι συμμετείχαν στην κατάκτηση τού Ιράκ.  Την εποχή τού Οθμάν, μία μεγάλη εισροή νεοφερμένων από την Αραβία μετακινήθηκε στην Κούφα και το Σαβάντ, μειώνοντας τα συλλογικά κέρδη των πρώτων αποίκων, και ωθώντας τον Σαΐντ να στείλει καταγγελία για την κρίση στον Ουθμάν το 651.  Η πολιτική τού Οθμάν προοριζόταν να αποτελέσει λύση σε αυτή την κατάσταση, και ερχόταν σε πλήρη αντίθεση με την πολιτική τού χαλίφη Ουμάρ (βασ. 634–644 ), υπό την ηγεμονία των οποίων οι εκτάσεις τού Σαβάντ κατέχονταν συλλογικά από τη μουσουλμανική κοινότητα.  Οι νεοφερμένοι δεν μπόρεσαν να επωφεληθούν από την προτεινόμενη ανταλλαγή γης, καθώς οι περισσότεροι δεν κατείχαν ακίνητα αλλού. 

Ο Σαΐντ ακολούθησε την πολιτική τού Ουθμάν, και φέρεται να δήλωσε ότι «το Σαβάντ [τού Ιράκ] είναι ο κήπος των Κουραϊσιτών»,  δηλαδή ότι η γη έπρεπε να ανήκει στη φυλή του.  Σύμφωνα με τον ιστορικό τού 8ου αι. Σαΐφ ιμπν Ουμάρ, τα προβλήματα κορυφώθηκαν, όταν ένας νεαρός άνδρας από τους Μπανού Ασάντ, ο Αμπντ αλ-Ραχμάν ιμπν Χουμπαΐς, παρατήρησε παρουσία τού Σαΐντ και τής ελίτ τής Κούφα, ότι ο Σαΐντ έπρεπε να πάρει στην κατοχή του τις γαίες τού Σαβάντ.  Αυτό προκάλεσε την οργή τού Μαλίκ ιμπν αλ-Χαρίθ και των qurra. Ο πατέρας τού νεαρού άνδρα επέμεινε ότι το σχόλιο ήταν αθώο, αλλά ο Μαλίκ πίστευε ότι ο Σαΐντ είχε σκηνοθετήσει το γεγονός, για να δικαιολογήσει τις επικείμενες κατασχέσεις περιουσίας.  Ο Ιμπν Χουμπαΐς και ο πατέρας του ξυλοκοπήθηκαν άγρια, γεγονός που ώθησε τούς Μπανού Ασάντ να πολιορκήσουν την κατοικία τού Σαΐντ απαιτώντας τιμωρία.  Ο Σαΐντ ηρέμησε τούς φυλετικούς, και καταδίκασε έντονα τις ενέργειες των qurra.  Με την έγκριση τού Ουθμάν, οι δέκα κορυφαίοι διαφωνούντες από την Κούφα, συμπεριλαμβανομένου τού Μαλίκ, εξορίστηκαν στη Συρία. 

Ο Ουθμάν κάλεσε τον Σαΐντ στη Μεδίνα για διαβουλεύσεις, σχετικά με την κατάσταση τού χαλιφάτου το 655.  Κατά την απουσία του, οι qurra και άλλοι αντιφρονούντες, με επικεφαλής έναν συγκεκριμένο Γιαζίντ ιμπν Κέις αλ-Αρχαμπί και τον Μαλίκ, κατέλαβαν τον έλεγχο τής Κούφα, εμποδίζοντας τον Σαΐντ να επιστρέψει στο τέλος τού έτους.  Αναγκασμένος να επιστρέψει στη Μεδίνα, αντικαταστάθηκε από τον Αμπού Μουσά αλ-Ασαρί, ο οποίος ήταν ευνούμενος των επαναστατών. 

 Μετέπειτα ζωή 
Ο Σαΐντ συμμετείχε στην υπεράσπιση τής οικίσας τού Ουθμάν, όταν αυτό πολιορκήθηκε από Αιγύπτιους επαναστάτες το 656. Ο χαλίφης τελικά σκοτώθηκε, και ο Σαΐντ τραυματίστηκε στην επίθεση.  Μετά την επίθεση, επρόκειτο να ενωθεί με την Αϊσά, τον Ταλχά ιμπν Ουμπαΐντ Αλάχ και τον Ζουμπαΐρ ιμπν αλ-Αβάμ, στην επιδίωξή τους για εκδίκηση για τον θάνατο τού Ουθμάν.  Ωστόσο, αρνήθηκε να πολεμήσει στο πλευρό τους εναντίον τού διαδόχου τού Ουθμάν, τού χαλίφη Αλί (βασ. 656–661) στη Μάχη τής Καμήλας.  Αντ' αυτού, εγκαταστάθηκε στη Μέκκα.  Παρά το γεγονός ότι δεν συμμετείχε στον πόλεμο με τον Αλί, ο χαλίφης Μουαβίγια Α' (βασ. 661–680), ένας από τους σημαντικότερους αντιπάλους τού Αλί, διόρισε τον Σαΐντ κυβερνήτη τής Μεδίνας το 669.  Αντικατέστησε τον Μαρβάν ιμπν αλ-Χακάμ, μέχρι που ο τελευταίος επαναδιορίστηκε στη θέση το 674. 
μικρογραφία|Γενεαλογικό δέντρο τής οικογένειας τού Σαΐντ ιμπν αλ-Ας, ενός πλάγιου κλάδου τής δυναστείας των Ομεϋαδών.
Στη συνέχεια, ο Σαΐντ επέστρεψε στα κτήματά του στο Βαντί αλ-Ακίκ κοντά στη Μεδίνα.  Απεβίωσε εκεί, στο κτήμα αλ-Άρσα, το 678/679. Παρά το γεγονός ότι ήταν μέλος των Μπανού Ουμαγιά, οι καλές σχέσεις του με τούς Μπανού Χασίμ (την οικογένεια τού Μωάμεθ και τού Αλί) και η άρνησή του να πολεμήσει εναντίον τού Αλί, συνέβαλαν στη θετική εικόνα του στη μεταγενέστερη ισλαμική ιστοριογραφία.  Επέζησαν περίπου 14 γιοι του, συμπεριλαμβανομένου τού Αμρ αλ-Ασντάκ, ο οποίος έγινε ηγέτης τής οικογένειάς του μέχρι την εκτέλεσή του το 689, επειδή επαναστάτησε εναντίον τού χαλίφη των Ομεϋαδών Αμπντ αλ-Μαλίκ (βασ. 685–705).  Δεν είναι γνωστό τίποτε για τούς γιούς του από τις κόρες τού χαλίφη Ουθμάν, εκτός από τούς απογόνους τού Ουθμάν αλ-Ασγκάρ, που έζησαν στην Κούφα.  Η Αμινά αργότερα νυμφεύτηκε και χώρισε από τον πρίγκιπα των Ομεϋαδών Χαλίντ ιμπν Γιαζίντ.  Οι γιοι τού Σαΐντ, Γιαχγιά και Ανμπασά, συμμετείχαν στην εξέγερση τού αλ-Ασντάκ εναντίον τού Αμπντ αλ-Μαλίκ, αλλά αμφότεροι έλαβαν χάρη, μετά από μεσολάβηση τού αδελφού τού χαλίφη, Αμπντ αλ-Αζίζ.   Η Ανμπασά αργότερα έγινε στενή βοηθός τού αντιβασιλιά τού Ιράκ, αλ-Χατζάτζ ιμπν Γιουσούφ.  Η κόρη τού Σαΐντ, Ουμ Ουθμάν, παντρεύτηκε, διαδοχικά, τον Σαΐντ ιμπν Χαλίντ ιμπν Αμρ, δισεγγονό τού χαλίφη Ουθμάν, και τον πρίγκιπα των Ομεϋαδών Αμπντ Αλάχ ιμπν Γιαζίντ. 

 Αναφορές 

 Βιβλιογραφία 


Κατηγορία:Δυναστεία των Ομεϋαδών