Μάχη του Μάμμη

Η Μάχη τού Μάμμη, ή Μάχη τού Μάμμα, ήταν μία μάχη που έλαβε χώρα το 534 ή το 535, στην Κοιλάδα τού Μάμμα, νότια της σύγχρονης Αΐν Τζελούλα, μεταξύ τής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και των επαναστατών Βερβέρων. 

Οι Βέρβεροι χρησιμοποίησαν έναν κύκλο από καμήλες, για να διαταράξουν το Ρωμαϊκό ιππικό. Οι Ρωμαίοι αποβιβάστηκαν από τα άλογά τους, και επιτέθηκαν από το ασθενέστερο πλευρό, διασπώντας τις γραμμές τους. Οι Ρωμαίοι νίκησαν αποφασιστικά: φέρεται να σφαγίασαν 10.000 Βερβέρους και να αιχμαλώτισαν γυναίκες και παιδιά, που είχαν παγιδευτεί στο κέντρο τού κύκλου των καμηλών.

 Το προανάκρουσμα 
Ο Ρωμαίος στρατηγός Βελισάριος, μετά τη νίκη του στον Βανδαλικό Πόλεμο στην Αφρική, αναγκάστηκε να επιστρέψει στην Κωνσταντινούπολη για να αντιμετωπίσει φήμες εναντίον του στη βασιλική αυλή τού Ιουστινιανού Α΄. Ο Βελισάριος προέβλεψε ότι οι Βέρβεροι, οι οποίοι είχαν παραμείνει σιωπηλοί σε μεγάλο βαθμό από φόβο γι' αυτόν, θα επαναστατούσαν με την αναχώρησή του. Έθεσε τούς περισσότερους από τούς Βουκελαρίους του υπό τις διαταγές τού Σολομώντα, και τού έδωσε εντολή να καταστείλει την εξέγερση. Οι Βέρβεροι επαναστάτησαν στην είδηση τής αναχώρησης τού Βελισάριου. 

Οι Βέρβεροι εισέβαλαν στη Βυζακηνή και νίκησαν την τοπική Ρωμαϊκή φρουρά, στήνοντας ενέδρα και σκοτώνοντας τούς διοικητές της, τον Αϊγάν και τον Ρουφίνο τον Θράκα, γεγονός που έπληξε το ηθικό των Ρωμαϊκών στρατευμάτων. Μετά την αποτυχία των διπλωματικών παρακλήσεων κατά τη διάρκεια τού χειμώνα, και με τις δυνάμεις του ενισχυμένες σε περίπου 18.000 άνδρες μετά την άφιξη ενισχύσεων,  την άνοιξη τού 535, ο Σολομών οδήγησε τα στρατεύματά του στη Βυζακηνή. Οι Βέρβεροι, υπό τούς αρχηγούς τους Κουτζίνα, Εσδιλάσα, Ιουρφούθη και Μεσιδινίσα, είχαν στρατοπεδεύσει σε μία τοποθεσία που ονομαζόταν Μάμμης, στα σύνορα τής Μαυριτανίας και δίπλα σε κάποια βουνά. Ο Σολομών έφτιαξε ένα στρατόπεδο απέναντι από τούς Βερβέρους, και ετοιμάστηκε για μάχη. 

Πριν από τη μάχη ο Σολομών, προσπαθώντας να ενθαρρύνει τα στρατεύματά του σε μία ομιλία, είπε:


 Η μάχη 
Οι Βέρβεροι βασίζονταν σε μεγάλο βαθμό στις καμήλες ως ελαφρύ ιππικό, εκμεταλλευόμενοι την ικανότητά τους να τρομάζουν τα εχθρικά άλογα. Είχαν χρησιμοποιήσει προηγουμένως αυτή την τακτική αποτελεσματικά εναντίον των Βανδάλων, σχηματίζοντας έναν κύκλο με τις καμήλες τους, βάθους δώδεκα σειρών, σε μία προηγούμενη μάχη. Αυτή η τακτική κατέστησε την τοξοβολία με άλογα σχεδόν άχρηστη. Πεζοί στρατιώτες στέκονταν ανάμεσα στις καμήλες, ενώ η ακολουθία αποσκευών, οι γυναίκες και τα παιδιά τοποθετούνταν στο κέντρο.   Ο ίδιος σχηματισμός αναπτύχθηκε εναντίον των Ρωμαίων. Τα στρατεύματα των Βερβέρων ήταν ελαφρά οπλισμένα με ασπίδες, σπαθιά και ακόντια. Έκρυψαν επιπλέον ιππικό στα κοντινά βουνά. 

Ο Σολομών προέβλεψε μία παγίδα, και τοποθέτησε τούς άνδρες του στην πλευρά τού αμυντικού κύκλου, όχι στραμμένου προς τα βουνά, για να αποφύγει την επίθεση από πίσω του.   Στην αρχή τής μάχης, οι τακτικές των Βερβέρων ήταν αποτελεσματικές, καθώς οι Ρωμαίοι ιπποτοξότες δεν μπόρεσαν να στοχεύσουν.  Μία αρχική επίθεση τού Ρωμαϊκού ιππικού αποκρούστηκε, όταν τα άλογα απέφυγαν τις καμήλες. Έτσι ο Σολομών έδωσε εντολή στο πεζικό του να πιέσει τούς Βερβέρους μπροστά.  Ο Σολομών διέταξε το ιππικό του να κατέβει ο κάθε ιππέας από το άλογό του, και να προστατευτεί με τις ασπίδες του. Πήρε επίσης 500 άνδρες και κινήθηκε γύρω από τον κύκλο που ήταν πιο κοντά στα βουνά, και επιτέθηκε από εκεί.  Ο Σολομών ανέμενε ότι οι άμυνες από εκείνη την πλευρά θα ήταν αδύναμες, και ότι μία αποφασιστική επίθεση θα σημείωνε γρήγορη πρόοδο.  Η πρόβλεψη του Σολομώντα ήταν σωστή: οι Ρωμαίοι διέσπασαν γρήγορα, τον κύκλο, σκοτώνοντας 200 καμήλες. Οι Βέρβεροι, συγκλονισμένοι από αυτή την ξαφνική εξέλιξη, εγκατέλειψαν τις θέσεις τους  και τράπηκαν σε φυγή, υφιστάμενοι βαριές απώλειες. 

 Οι συνέπειες 
Οι Ρωμαίοι υποδούλωσαν τις Μαυριτανές γυναίκες και παιδιά, που παγιδεύτηκαν στη μέση τού κύκλου, και σύμφωνα με τον Προκόπιο σκότωσαν 10.000 άνδρες. Μεγάλο μέρος τής λείας που αιχμαλωτίστηκε, μεταφέρθηκε πίσω στην Καρχηδόνα.   Στη συνέχεια ο Σολομών επικεντρώθηκε στην αντιμετώπιση των Βερβερικών φυλών που έκαναν λεηλασίες στη Βυζακηνή. Οι Βέρβεροι ηττήθηκαν αποφασιστικά στο Όρος Βουργκάον, σηματοδοτώντας το τέλος τού πρώτου σταδίου τής Βερβερικής εξέγερσης. 

 Δείτε επίσης 


 Αναφορές 

 Υποσημειώσεις 

 Πηγές 

Της εποχής της μάχης


Μεταγενέστερες










Κατηγορία:Μάχες της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας