Γοτθικός Πόλεμος στην Ισπανία (456)

Ο Γοτθικός Πόλεμος στην Ισπανία τού 456 ήταν μία στρατιωτική επιχείρηση των Βησιγότθων, που ανατέθηκε από τον Αυτοκράτορα τής Δυτικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας Άβιτο. Αυτή η επιχείρηση αποτελούνταν από μία εκτεταμένη εκστρατεία, με στόχο την ανάκτηση των ισπανικών επαρχιών Λουζιτανίας και Βαιτικής, οι οποίες βρίσκονταν στα χέρια των Σουηβών, και απειλούσαν τη ρωμαϊκή εξουσία στις επαρχίες Καρθαγένης και Ταρακωνησίας. Οι κύριοι πρωταγωνιστές σε αυτόν τον πόλεμο ήταν ο Θεοδώριχος Β΄, ο οποίος ηγήθηκε τού στρατού των Βησιγότθων, και ο Ρεχίαρ, βασιλιάς των Σουηβών. Ο στρατός των Βησιγότθων υποστηρίχθηκε από Φράγκους και βοηθητικά στρατεύματα τής Βουργουνδίας.

 Οι πηγές 
Η ιστορία αυτού τού πολέμου αναφέρεται συνοπτικά από τον Ισπανό επίσκοπο Υδάτιο, ο οποίος ήταν αυτόπτης μάρτυρας τής λεηλασίας τής πόλης Μπράγκας από τούς Βησιγότθους. Επιπλέον, ο Σιδώνιος Απολλινάριος, γαμπρός τού Αυτοκράτορα Άβιτου, τον οποίο ο Θεοδώριχος γνώριζε προσωπικά, αποτελεί επίσης χρήσιμη πηγή πληροφοριών. Μία άλλη πρώιμη πηγή είναι ο Ιορδάνης, ο οποίος έγραψε μία ιστορία για τούς Γότθους τον 6ο αι.

 Η εποχή 
Οι Σουηβοί έφθασαν το 409 στην Ισπανία, όπου έκτοτε παρέμειναν στη φτωχή και ορεινή Γαλισία . Αρχικά, δεν αποτελούσαν απειλή για τούς Ρωμαίους. Σε σύγκριση με τούς Βησιγότθους και τούς Βανδάλους, έφεραν μόνο μικρές πολεμικές ομάδες μαζί τους. Αντίθετα, δεν συμμετείχαν ποτέ στην πολιτική συμφωνίας με τούς Ρωμαίους, με αποτέλεσμα να συμπεριφέρονται διαφορετικά από τούς φοιδεράτους στη Γαλατία, οι οποίοι υπηρετούσαν ως στρατιώτες φρουρά,ς και βρίσκονταν υπό την επίβλεψη τού ρωμαϊκού στρατού.  Ο Αυτοκράτορας Ονώριος δεν θεώρησε απαραίτητο εκείνη την εποχή, η στρατιωτική εκστρατεία τής Βαλίας από το 415 έως το 418 να στραφεί και εναντίον των Σεηβών. Παρ' όλα αυτά, υπήρχε έλλειψη ισχυρού αυτοκρατορικού στρατού στη βορειοδυτική Ισπανία για να προσφέρει επαρκές αντίβαρο: συνήθως οι κάτοικοι έπρεπε να αμυνθούν.

Υπό τον βασιλιά Ερμέρικ (409–438) οι Σουηβοί παρέμειναν κυρίως στη Γαλισία. Ο διάδοχός του Ρεχίλα (438–448), από την άλλη πλευρά, ακολούθησε μία πολύ πολεμική πολιτική, με στόχο την εδαφική επέκταση. Από τη Γαλισία ηγήθηκε αρκετών εκστρατειών εναντίον των Ρωμαίων στην κοντινή Ισπανία Βαιτική και Ισπανία Λουζιτανία. Ο Ρεχίλα νίκησε τον Βανδάλο αρχηγό Ανδέβοτο το 438,  ο οποίος πιθανώς βρισκόταν σε ρωμαϊκή υπηρεσία. Στη συνέχεια κατέκτησε την επαρχιακή πρωτεύουσα Μέριδα (439) τής Λουζιτανίας. Αυτό τού έδωσε τον έλεγχο ολόκληρης τής επαρχίας. Δύο χρόνια αργότερα επανέλαβε αυτό το κόλπο, κατακτώντας την πόλη τής Σεβίλλης (441) στη γειτονική Βαιτία. 

Με τις επαρχιακές πρωτεύουσες στα χέρια τους, ο Ρεχίλα έθεσε τέλος στη ρωμαϊκή κυριαρχία. Ο αυτοκρατορικός Στρατός ήταν πολύ αδύναμος, για να τον εκδιώξει. Εκμεταλλευόμενος την κατάσταση, ο Ρεχίλα έστρεψε τώρα και τα βέλη του στην Καρθαγενιακή. Οι πολεμικές του συμμορίες διείσδυσαν βαθιά σε αυτήν την επαρχία. Μία ρωμαϊκή προσπάθεια να τούς απωθήσει το 446. Ο στρατός τού στρατηγού Βίτου, ο οποίος ενισχύθηκε με γοτθικά βοηθητικά στρατεύματα, υπέστη μεγάλη ήττα, μετά την οποία οι Σουηβοί είχαν ελεύθερη πρόσβαση, και μπόρεσαν να προκαλέσουν μεγάλη καταστροφή. Μόνο η παρουσία των Βησιγότθων στο βορρά, τούς εμπόδισε να καταλάβουν και την Ταρρακωνησία, και έτσι ολόκληρη την Ισπανία.

 Το προανάκρουσμα 

 Η επίθεση τού Ρεχίαρ στην Ταρρακωνησία 
Το 448 τον Ρεχίλα διαδέχθηκε ο γιος του Ρεχίαρ, ο οποίος ήταν τουλάχιστον εξίσου πολεμοχαρής. Στην αρχή τής εξουσίας του, δολοφόνησε τον comes Hispanae Κενσόριο, ο οποίος ήταν φυλακισμένος στη Σεβίλλη. Λεηλάτησε την κοιλάδα τού Έβρου, και επεδίωξε την επαναπροσέγγιση με τούς Βαγαυδούς που δραστηριοποιούνταν εδώ.  Αργότερα το 449, μετέβη σε διπλωματική αποστολή στην Τολόσα (Τουλούζη), όπου βρισκόταν ο Θεοδώριχος Α΄, ο πεθερός του και Ρωμαίος σύμμαχος.  Στο ταξίδι τής επιστροφής του, ο Ρεχίαρ σύναψε συμμαχία με τον Βασίλειο, τον ηγέτη των Βαγαυδών, και πέρασε ξανά από την κοιλάδα τού Έβρου, όπου επιτέθηκε στην Καισάρεια Αυγούστα, και κατέλαβε την πόλη Λιέιδα.  Πήρε πολλούς αιχμαλώτους, αλλά απέτυχε να καταλάβει την επαρχία, και έτσι να ολοκληρώσει την κατάκτηση τής Ισπανίας από τούς Σουηβούς.

 Ειρηνευτικές συνομιλίες και νέος πόλεμος 
Το 452–453 ο αρχιστράτηγος τού ρωμαϊκού στρατού Αέτιος έστειλε μία αντιπροσωπεία στην αυλή του Ρεχίαρ για να συζητήσουν για ειρήνη. Αυτή η αντιπροσωπεία αποτελούνταν από τούς στρατιωτικούς κόμητες Μανσουέτο και Φρόντο. Κατέληξαν σε συμφωνία, στην οποία επιβάλλονταν όροι ξανά και ξανά. Ο Ρεχίαρ αποκήρυξε την επαρχία της Καρχηδόνας.

Μετά τη δολοφονία τού Αέτιου και των Αυτοκρατόρων Βαλεντινιανού Γ΄ και Πετρόνιου Μάξιμου το 455, ο Ρεχίαρ δεν ένιωθε πλέον δεσμευμένος από αυτό, και επανέλαβε την προσπάθειά του να κατακτήσει ολόκληρη την Ισπανία από τούς Ρωμαίους. Σύμφωνα με τον Ιορδάνη, βάσει τής σχέσης του με τον Βησιγότθο βασιλιά και Ρωμαίο φοιδεράτο Θεοδώριχο Β΄ (τον κουνιάδο του), είχε «την υποψία» ότι μπορούσε να κυβερνήσει όλη την Ισπανία.

 Η άνοδος τού Αυτοκράτορα Άβιτου 
Στην Τολόσα, ο Άβιτος, ο αρχιστράτηγος τού γαλατικού στρατού, ανακηρύχθηκε νέος Αυτοκράτορας το 455. Αυτός ο Αυτοκράτορας είχε πολύ καλές επαφές στην αυλή των Βησιγότθων, όπου πρόσφατα είχε λάβει χώρα μία αλλαγή εξουσίας. Διατήρησε φιλική σχέση με τον Θεοδώριχο Β΄, τον νέο βασιλιά που ήταν Ρωμαίος. Ο Άβιτος κληρονόμησε μία Αυτοκρατορία που απειλούνταν σε πολλαπλά μέτωπα. Εκτός από την περιοχή τής Μεσογείου που κατέστη επικίνδυνη από τούς Βανδάλους πειρατές, ο νέος Αυτοκράτορας λάμβανε μηνύματα από τις ισπανικές επαρχίες, που ήταν πολύ ανησυχητικά. Ο Ρεχίαρ είχε εν τω μεταξύ κατακτήσει την πόλη Καρθαγένη (Ισπανίας), αναλαμβάνοντας τον έλεγχο τής επαρχίας της Καρθαγενιακής, και είχε ξεκινήσει την κατάκτηση τής Ταρρακωνησίας.  Ωστόσο, αν οι πληροφορίες τού Ιορδάνη είναι σωστές, ο Ρεχίαρ έκανε ένα κολοσσιαίο λάθος, καθώς ο Θεοδώριχος είχε προετοιμάσει τη φιλία του με τον Αυτοκράτορα λόγω τού οικογενειακού δεσμού με τον Ρεχίαρ. Μαζί με τον Αυτοκράτορα, ο Γότθος ηγέτης προετοίμασε μία στρατιωτική επιχείρηση για την πλήρη ανακατάληψη τής Ισπανίας, και την οριστική λήξη τής κυριαρχίας των Σουηβών. Στον Θεοδώριχο ανατέθηκε το σημαντικό έργο τής ηγεσίας αυτού τού στρατού.

 Η εκστρατεία του Θεοδώριχου Β΄ 

 Στρατιωτική ισχύς και δημιουργία στρατού 
Ενώ ο Άβιτος ταξίδευσε στην Ιταλία για να εδραιώσει τον τίτλο τού Αυτοκράτορα εκεί, ο Θεοδώριχος βάδισε με έναν μεγάλο στρατό φοιδεράτων προς την Ισπανία, για να αποκαταστήσει τη ρωμαϊκή κυριαρχία. Ο στρατός που έφευγε αποτελούνταν από βοηθητικά στρατεύματα Βουργουνδών και Φράγκων, εκτός από μία κύρια δύναμη Βησιγότθων. Μόλις έφθασαν στην Ταρρακωνησία, ρωμαϊκές μονάδες ενώθηκαν επίσης με τον Θεοδώριχο.  Λείπουν στοιχεία για το μέγεθος αυτού τού στρατού. Σύμφωνα με τον Τόμπσον, οι Σουηβοί είχαν περίπου 6.000 πολεμιστές, έναν πραγματικό αριθμό σε σύγκριση με άλλες ομάδες εκείνης τής περιόδου,  και επιπλέον ενισχυμένοι με Βαγαυδούς, τούς οποίους ο Ρεχίαρ είχε προσλάβει ως μισθοφόρους. Ο στρατός που ηγείτο ο Θεοδώριχος ήταν τουλάχιστον ίσος, ή μεγαλύτερος από αυτόν των Σουηβών.

 Μάχη του Ουρβίκου 
Η εκστρατεία του Θεοδώριχου πήγε καλά. Ο ενωμένος στρατός κινήθηκε προς τη Γαλικία, και συνάντησε μικρή αντίσταση στην πορεία. Ο Ρεχίαρ είχε αναπτύξει τον στρατό του στον ποταμό Ούρβικο (Όρμπιγκο), κοντά στην πόλη Αστόργα. Στις 5 Οκτωβρίου 456 ο Θεοδώριχος νίκησε τον Ρεχίαρ εδώ σε μία μάχη στο Campus Paramus, δώδεκα μίλια από την πόλη Αστόργα. Ο Ρεχίαρ τραυματίστηκε κατά τη διάρκεια τής μάχης, αλλά σύμφωνα με τον Υδάτιο κατάφερε να καταφύγει στο Πορτουσκάλε (σημερινό Πόρτο) στην καρδιά τού βασιλείου του. Εκεί τελικά ηττήθηκε, και αιχμαλωτίστηκε.  Στη συνέχεια ο Θεοδώριχος κατέκτησε τη Μπρακάρα Αυγούστα (Μπράγκα), την πρωτεύουσα των Σουηβών. Σύμφωνα με την παράδοση, τα πράγματα πήγαν άσχημα, και ο στρατός τού Θεοδώριχου λεηλάτησε αρκετές πόλεις στη Γαλισία δίπλα στη Μπράγκα. Μερικοί από τούς Σουηβούς σφαγιάστηκαν, και ακόμη και ιεροί τόποι δέχτηκαν επιθέσεις, πιθανώς λόγω τής υποστήριξης τού τοπικού κλήρου προς τούς Σουηβούς. Μετά από αυτό, ο στρατός τού Θεοδώριχου ήλεγχε τις ισπανικές επαρχίες Ισπανία Βαιτία, Ισπανία Ταρρακωνησία και Νότια Λουζιτανία. Το βασίλειο των Σουηβών κατέρρευσε, και γρήγορα διασπάστηκε σε αντίπαλες παρατάξεις τα επόμενα χρόνια. 

 Εκθρόνιση τού Άβιτου 
Όταν ο Θεοδώριχος έφθασε στο μήνυμα για την εκθρόνιση τού Αυτοκράτορα και την εξέγερση στη Γαλατία, άφησε τη διοίκηση στούς στρατηγούς του Σουνέρικ και Κύριλ, και επέστρεψε στην Τολόσα, ενώ ο Γουνδίοχ με ολόκληρο τον στρατό του επέστρεψε στα βουνά τής Σαπαυδίας. 

 Συνέπειες 
Η μάχη το'υ Ούρβικου ήταν η αρχή τής κατάκτησης τής Ισπανίας από τούς Βησιγότθους. Ο βασιλιάς των Βησιγότθων που επέστρεψε, στράφηκε εναντίον τής νέας Ρωμαϊκής εξουσίας στην Ιταλία. Τώρα που ο σύντροφός του Άβιτος είχε εκθρονιστεί και δολοφονηθεί, ο Θεοδώριχος ακύρωσε τη συνθήκη με τούς Ρωμαίους στις αρχές τού 457 και επαναστάτησε, ξεκινώντας τον Γοτθικό Πόλεμο τού 457-458. Στην Ισπανία, οι Γοτθικές φρουρές έλαβαν εντολή να αναλάβουν την εξουσία στις πόλεις από τούς Ρωμαίους.

 Πηγές 
Πρωτογενείς πηγές

 Υδάτιος
 Σιδώνιος Απολλινάριος
 Ιορδάνης ο Αλανός

 Βιβλιογραφία 
 E.A. Thompson (1982), Romans and Barbarians, University of Wisconsin Press
 R. Collins (2004), Visigothic Spain 409-711, Wiley-Blackwell
 J. Wijnendaele (2013), Romans and Barbarians, The Fall of the Roman Empire in the West, Davidsfonds Publishing House

 Αναφορές 

Κατηγορία:Πόλεμοι της Ισπανίας
Κατηγορία:Πόλεμοι των Γότθων
Κατηγορία:Πόλεμοι της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας