Μπότηδες

Το έθιμο του σπασίματος των «Μπότηδων», ή «Σπάσιμο των Κανατιών», αποτελεί ένα κεντρικό και ιδιαίτερο πασχαλινό δρώμενο της Πόλης της Κέρκυρας, το οποίο λαμβάνει χώρα το Μεγάλο Σάββατο στην Πρώτη Ανάσταση.
μικρογραφία|329x329εσ|Μπότηδες στο Πεντοφάναρο / Λιστόν
Στις 11 το πρωί, αμέσως μετά την ολοκλήρωση της λιτανείας του Αγίου Σπυρίδωνα και του Επιταφίου, τελείται ο Εσπερινός της Αναστάσεως στον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό. Με το σήμα της πρώτης Ανάστασης οι καμπάνες όλων των εκκλησιών της πόλης και του νησιού σημαίνουν χαρμόσυνα. Η έναρξη της ρίψης σηματοδοτείται τη στιγμή που ο Μητροπολίτης ψάλλει το εδάφιο «Ἀνάστα, ὁ Θεός, κρῖνον τὴν γῆν, ὅτι σὺ κατακληρονομήσεις ἐν πᾶσι τοῖς ἔθνεσι». Την ίδια στιγμή, οι κάτοικοι από τα μπαλκόνια των σπιτιών τους και τα παράθυρά τους ρίχνουν πήλινα αντικείμενα και δοχεία γεμάτα νερό, τους μπότηδες, στον δρόμο, κυρίως στην περιοχή του Λιστόν και της Παλιάς Πόλης.

Οι μπότηδες είναι πήλινα κανάτια (στάμνες), γεμάτα νερό, με στενό στόμιο και δυο χερούλια στο πλάι, δεμένα με κόκκινες κορδέλες. Ο όγκος τους ποικίλει, με ορισμένα να φτάνουν σε σημαντικό μέγεθος. Τα παράθυρα είναι στολισμένα με ένα κόκκινο πανί, χρώμα που θεωρείται σύμβολο του νησιού.

Είναι ένα έθιμο που γιορτάζεται μόνο στην Κέρκυρα και έχει ρίζες από τα ενετικά χρόνια της κατοχής του νησιού. Η παλαιότερη αναφορά του εθίμου εντοπίζεται τουλάχιστον από τον 19ο αιώνα. Οι Βενετοί τότε, ως Καθολικοί, έσπαγαν τις παλιές στάμνες την Πρωτοχρονιά, ως «φόρο» στο νέο χρόνο, προκειμένου να τους φέρει καινούργια αγαθά στο σπιτικό τους.μικρογραφία|175x175εσ|Κερκυραϊκοί «Μπότηδες».Υπάρχει η εκδοχή ότι οι ορθόδοξοι Κερκυραίοι υιοθέτησαν το έθιμο και το μετέφεραν χρονικά στο Πάσχα, την περίοδο που οι Ενετοί τους επέτρεπαν να γιορτάσουν την Ανάσταση μόνο το μεσημέρι. Μια άλλη ερμηνεία συνδέει τον θόρυβο του σπασίματος με την αναπαράσταση του σεισμού που, σύμφωνα με την ευαγγελική παράδοση, συνέβη κατά τη στιγμή της Ανάστασης του Χριστού. Ίσως με τον κρότο από το σπάσιμο να συμβολίζεται η νίκη της ζωής επί του θανάτου. Οι Κερκυραίοι σ' αυτήν την τοπική παράδοση αποδίδουν χριστιανικό περιεχόμενο, αναπαριστώντας αλληγορικά τον Αναστάσιμο λόγο του προφήτη «ἵνα συντρίψω αὐτούς, ὡς σκεύη κεραμέως». Μια τρίτη θεωρία αποδίδει το έθιμο σε κατάλοιπο αρχαιοελληνικών τελετών για τη γονιμότητα και την αναγέννηση της φύσης την άνοιξη, κατά τις οποίες πετούσαν τα παλιά κανάτια, προκειμένου τα νέα να γεμίσουν με τους νέους καρπούς. Κατά μία μεσαιωνική εκδοχή, το σπάσιμο των κανατιών και ο κρότος τους σκοπεύει στην εκδίωξη των κακών πνευμάτων και της κακοτυχίας, συμβολίζοντας την απομάκρυνση της κακοτυχίας και την αντικατάστασή της με το νέο έτος.

Μετά τη ρίψη, οι κάτοικοι συλλέγουν κομμάτια από τα πήλινα θραύσματα, τα οποία θεωρούνται ότι φέρνουν καλή τύχη και ευημερία.

Και αυτό το έθιμο συνοδεύεται από τις φιλαρμονικές του τόπου. Αμέσως μόλις ολοκληρωθεί το σπάσιμο των κανατιών, οι Φιλαρμονικές (όπως η Φιλαρμονική Εταιρεία Κερκύρας ή Παλαιά, η Φιλαρμονική Εταιρεία «Μάντζαρος» και η Φιλαρμονική Ένωση «Καποδίστριας») βγαίνουν και πάλι στους δρόμους της πόλης παίζοντας χαρμόσυνα εμβατήρια όπως το αλέγρο μαρς "Οι Γραικοί" ή «Μην φοβάστε Γραικοί». Την ίδια ώρα, στην περιοχή της Πίνιας (Κουκουνάρα), που αποτελούσε το παλιό εμπορικό κέντρο της πόλης, αναβιώνει τα τελευταία χρόνια το έθιμο της Μαστέλας. Κατά το έθιμο αυτό, ένα ξύλινο βαρέλι (η «μαστέλα»), γεμάτο νερό και στολισμένο με μυρτιές και κορδέλες, τοποθετείται στη μέση του δρόμου. Οι περαστικοί καλούνται να ρίξουν κέρματα, κάνοντας μια ευχή. Με την αναγγελία της πρώτης Ανάστασης (κωδωνοκρουσίες), ένας πολίτης (πλέον εθελοντής, ενώ παλαιότερα επιλέγονταν οι Πινιατόροι, δηλαδή οι αχθοφόροι της περιοχής) πέφτει μέσα στο βαρέλι για να συλλέξει τα νομίσματα, λαμβάνοντας παράλληλα και το μπουγέλο. Η εκδήλωση οργανώνεται από τον Οργανισμό Κερκυραϊκών Εκδηλώσεων (Ο.Κ.Ε.).

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Έθιμα
Κατηγορία:Πάσχα στην Κέρκυρα