Αρμενική κουζίνα

μικρογραφία|Μποράκι, αρμενικά ντάμπλινγκ.
μικρογραφία|Ζενγκιάλοφ χατς, μια γεμιστή πίτα.
μικρογραφία|Αρμενικό λαχματζούν.
μικρογραφία|Τζβζίκ, σωταρισμένο μοσχαρίσιο συκώτι και κρεμμύδια.
μικρογραφία|Ιτς, μια σαλάτα πλιγουριού.
μικρογραφία|Γκατά, ένα αρμενικό γλυκό.
μικρογραφία|Γαπαμά, γλυκιά κολοκύθα γεμισμένη με ρύζι.
μικρογραφία|Σουτζούκ, καραμελωμένοι ξηροί καρποί.
Η αρμενική κουζίνα είναι μια κουζίνα που περιλαμβάνει τη μεγάλη χρήση αρνιού, μελιτζάνας και ψωμιού λαβάς, την εξάρτηση από φρέσκα, τοπικά υλικά όπως δημητριακά και βότανα, και τον σημαντικό ρόλο του κρέατος, των γαλακτοκομικών προϊόντων και των ξηρών καρπών/φρούτων. Η μαγειρική συχνά χαρακτηρίζεται από μια ισορροπία φρέσκων και αποξηραμένων βοτάνων και μπαχαρικών, με έμφαση στις φυσικές γεύσεις έναντι των έντονων καρυκευμάτων. Οι παραδοσιακές τεχνικές μαγειρέματος, όπως το ψήσιμο στη σχάρα, το ψήσιμο σε τονίρ και το αργό μαγείρεμα, είναι επίσης θεμελιώδη στοιχεία της αρμενικής κουζίνας.

Δημοφιλή αρμενικά πιάτα περιλαμβάνουν τo χοροβάτς (μπάρμπεκιου/κεμπάπ), τους ντολμάδες (γεμιστά αμπελόφυλλα), την γαπαμά (γεμιστή κολοκύθα), τα μαντί (ντάμπλινγκς), το λαχματζούν (πίτα με κρέας) και το λαβάς (λεπτή πίτα). Άλλα γνωστά φαγητά είναι η χαρίσσα (χυλός από σιτάρι και κρέας), το χας (μια πλούσια βραστή σούπα ποδιών ζώων) και η γκατά (μια γλυκιά ζύμη).

Η αρμενική κουζίνα διακρίνεται λόγω του συνδυασμού μεσογειακών, μεσανατολικών και καυκάσιων επιρροών, της έμφασης που δίνει στα φρέσκα βότανα και στα συστατικά έναντι των υπερβολικών μπαχαρικών, και των περιφερειακών διαφοροποιήσεων που διαμορφώνονται από το κλίμα και τον πολιτισμό. Διαφέρει επίσης από πολλές κουζίνες της Μέσης Ανατολής επειδή δεν περιορίζεται από ισλαμικούς περιορισμούς, επιτρέποντας τη χρήση χοιρινού κρέατος, αλκοόλ και μιας ευρύτερης ποικιλίας θαλασσινών.

 Βασικά χαρακτηριστικά 

 Εκτεταμένη χρήση βοτάνων: Οι Αρμένιοι χρησιμοποιούν μια τεράστια ποικιλία από φρέσκα και άγρια ​​βότανα (πάνω από 300 είδη) σε σαλάτες, σούπες, μαγειρευτά και ως συνοδευτικά, με ιδιαίτερα έντονα χόρτα όπως η οξαλίδα (αβελούκι), η μέντα, ο άνηθος και το εστραγκόν. Αυτή η έμφαση στα βότανα είναι γενικά πιο έντονη από ό,τι σε πολλές γειτονικές κουζίνες.

 Μέτρια χρήση μπαχαρικών: Η αρμενική κουζίνα βασίζεται περισσότερο στην ποιότητα και στη φρεσκάδα των τοπικών υλικών παρά στην υπερβολική χρήση έντονων μπαχαρικών, μια βασική διαφορά από πολλά πιάτα της Μέσης Ανατολής και ορισμένα τουρκικά πιάτα που μπορεί να είναι έντονα πικάντικα. Οι γεύσεις περιγράφονται γενικά ως αρωματικές παρά ως πικάντικες-καυτερές, χρησιμοποιώντας συστατικά όπως κύμινο, μπαχάρι, σουμάκ και κανέλα σε διακριτικούς συνδυασμούς.
 Φρούτα σε αλμυρά πιάτα: Ένα μοναδικό χαρακτηριστικό, κοινό με την περσική κουζίνα αλλά ασυνήθιστο στην τουρκική ή οθωμανική κουζίνα, είναι η χρήση φρούτων όπως βερίκοκα, κυδώνια, δαμάσκηνα και ρόδια ως κύρια συστατικά σε μαγειρευτά με κρέας και άλλα αλμυρά πιάτα. 
 Ψωμί λαβάς: Το παραδοσιακό επίπεδο ψωμί λαβάς (που έχει αναγνωριστεί από την UNESCO ως Άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά), είναι κεντρικό σε κάθε γεύμα και είτε καταναλώνεται ξεχωριστά, είτε χρησιμοποιείται ως περιτύλιγμα και βάση για πολλά πιάτα, ένα μοναδικό πολιτιστικό στοιχείο σε σύγκριση με την ευρύτερη γκάμα ψωμιών σε άλλες περιοχές.
 Γαλακτοκομικά προϊόντα: Τα προϊόντα ζύμωσης γάλακτος, ειδικά το ματσούν (ένα είδος γιαουρτιού), είναι θεμελιώδη στοιχεία της αρμενικής κουζίνας. Καταναλώνονται σκέτα, ως βάση για σούπες (όπως σπας) ή μετατρέπονται σε διάφορα τυριά, με μεγαλύτερη συχνότητα εμφάνισης στα καθημερινά γεύματα σε σύγκριση με ορισμένες άλλες τοπικές κουζίνες.

 Δημοφιλή πιάτα 
Η αρμενική κουζίνα διαθέτει μια πλούσια ποικιλία από πιάτα, με έντονη έμφαση στο κρέας, τα λαχανικά και τα δημητριακά. Βασικά πιάτα περιλαμβάνουν το χορόβατς (μπάρμπεκιου), τη χαρίσσα (ένα χορταστικό χυλό) και τους ντολμάδες (γεμιστά αμπελόφυλλα).

 Κυρίως πιάτα 

 Χοροβάτς: Μαριναρισμένα και ψητά κρέατα, που συχνά σερβίρονται ως σις κεμπάπ.
 Ντολμάδες: Κιμάς και ρύζι τυλιγμένος σε αμπελόφυλλα ή μερικές φορές γεμισμένος σε λαχανικά όπως πιπεριές ή ντομάτες.
 Γαπαμά: Μια ολόκληρη κολοκύθα ψημένη με ρύζι, αποξηραμένα φρούτα και ξηρούς καρπούς.
 Χαρίσσα: Ένας πηχτός χυλός φτιαγμένος από τριμμένο σιτάρι (ή άλλα δημητριακά) και κρέας, όπως αρνί ή κοτόπουλο.
 Μαντί: Μικρά, σε σχήμα βάρκας ζυμαρικά γεμιστά με κιμά με μπαχαρικά.
 Λαχματζούν: Μια λεπτή πίτα με κιμά, ντομάτες και κρεμμύδια, που μερικές φορές ονομάζεται «αρμένικη πίτσα».
 Τζβζίκ: Ένα πιάτο φτιαγμένο από σοταρισμένο μοσχαρίσιο ή μοσχαρίσιο συκώτι και κρεμμύδια.
 Χας: Μια χορταστική, σούπα που σιγοβράζει για πολύ καιρό, συνήθως φτιαγμένη από βραστά πόδια αγελάδας, που τρώγεται συχνά για πρωινό με βότκα και ξερό λαβάς.

 Ψωμιά, σούπες και συνοδευτικά 

 Λαβάς: Μια πολύ λεπτή, μαλακή πίτα που αποτελεί βασικό στοιχείο της αρμενικής διατροφής.
 Ζενγκιάλοφ χατς: Μια πίτα γεμιστή με ένα μείγμα από πολλά διαφορετικά χόρτα και βότανα.
 Σπας: Μια κρύα ή ζεστή σούπα από ξινόγαλα και σιτάρι.
 Ιτς: Μια κρύα σαλάτα πλιγουριού με βότανα, ντομάτες και λεμόνι.
 Παστουρμάς: Ένα αποξηραμένο στον αέρα βοδινό κρέας με πολλά καρυκεύματα.

 Επιδόρπια 

 Γκατά: Μια γλυκιά, τραγανή ζύμη που συχνά γεμίζεται με ένα μείγμα βουτυρώδους ζάχαρης.
 Μπακλαβάς: Μια γλυκιά ζύμη φτιαγμένη από στρώσεις φύλλου γεμισμένου με ψιλοκομμένους ξηρούς καρπούς, περιχυμένα με σιρόπι ή μέλι.
 Σουτζούκ (γλυκό): Μισά καρύδια ή ολόκληρα αμύγδαλα βουτηγμένα σε πηχτό χυμό φρούτων ή πάστα φρούτων και στη συνέχεια αποξηραμένα.

 Διαφορές σε σχέση με τις κουζίνες γειτονικών χωρών 
Η αρμενική κουζίνα συνδυάζει μεσογειακές, μεσανατολικές και καυκάσιες γεύσεις, αλλά έχει σαφείς διαφορές από τις γειτονικές κουζίνες όσον αφορά στη συγκεκριμένη χρήση των συστατικών, τα γευστικά προφίλ και την έλλειψη θρησκευτικών διατροφικών περιορισμών.

 Γεωργιανή κουζίνα: Η αρμενική κουζίνα βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στα ψητά κρέατα (χοροβάτς) και στο πλιγούρι, ενώ η γεωργιανή κουζίνα φημίζεται για το μοναδικό τυρένιο ψωμί (χατσαπούρι) και τα ζυμαρικά (χινκάλι) και ενσωματώνει μια διαφορετική ποικιλία βοτάνων όπως το εστραγκόν και μπαχαρικά όπως το μπλε τριγωνέλλα στα στιφάδο της.
 Κουζίνες της Μέσης Ανατολής: Η αρμενική κουζίνα χρησιμοποιεί σημαντικά λιγότερα ανατολίτικα μπαχαρικά από πολλά αραβικά ή λιβανέζικα πιάτα και δεν χρησιμοποιεί ταχίνι ή ρεβίθια ως κύρια βάση τόσο συχνά σε κυρίως πιάτα όπως το χούμους και το φαλάφελ. Ενώ πιάτα όπως οι ντολμάδες και ο μπακλαβάς είναι κοινά, οι αρμενικές εκδοχές συχνά έχουν διαφορετικό γευστικό προφίλ (π.χ., το αρμενικό μαντί συνήθως ψήνεται στο φούρνο, όχι στον ατμό όπως τα αντίστοιχα της Ανατολικής Ασίας).
 Περσική (ιρανική) κουζίνα: Οι Αρμένιοι χρησιμοποιούν πολύ λιγότερο ρύζι ως βασικό είδος σε σύγκριση με τους Ιρανούς, οι οποίοι χρησιμοποιούν εκτενώς το ρύζι με σαφράν στα γεύματά τους. Η αρμενική κουζίνα χρησιμοποιεί περισσότερο κρέας, ιδιαίτερα χοιρινό, και είναι γνωστή για τον συνδυασμό του κρέατος με φρούτα όπως κυδώνι και δαμάσκηνα στα στιφάδο, κάτι που είναι λιγότερο συνηθισμένο στην οθωμανική (τουρκική) κουζίνα αλλά είναι κοινό με τις περσικές παραδόσεις.

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Αρμενία