Ούλριχ Πλέντζντορφ

Ο Ούλριχ Πλέντζντορφ () (26 Οκτωβρίου 1934 - 9 Αυγούστου 2007) ήταν Γερμανός συγγραφέας, σεναριογράφος και θεατρικός συγγραφέας, ευρέως αναγνωρισμένος για τη συμβολή του στη λογοτεχνία και τον κινηματογράφο της Ανατολικής Γερμανίας. Στα έργα του διατύπωσε τα προβλήματα των νέων σε ένα αυταρχικό κράτος, τόνισε τα ευρύτερα υπαρξιακά διλήμματα και τις ανεπίλυτες συγκρούσεις μεταξύ του ατόμου και της κοινωνίας σε καταπιεστικά καθεστώτα. 

Το πιο γνωστό του έργο είναι Τα νέα βάσανα του νεαρού Β., στο οποίο το μυθιστόρημα Τα βάσανα του νεαρού Βέρθερου του Γκαίτε μεταφέρεται στις ανατολικογερμανικές συνθήκες της εποχής.

 Βιογραφικά στοιχεία  
Ο Ούλριχ Πλέντζντορφ γεννήθηκε το 1934 στη συνοικία Κρόιτσμπεργκ του Βερολίνου και κατάγονταν από οικογένεια εργατικής τάξης. Οι γονείς του φυλακίστηκαν αρκετές φορές κατά τη διάρκεια της ναζιστικής εποχής καθώς ήταν ενεργά μέλη του Κομμουνιστικού Κόμματος Γερμανίας. Το 1950, η οικογένεια μετακόμισε από το Δυτικό στο Ανατολικό Βερολίνο. Σπούδασε Μαρξισμό-Λενινισμό και φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο της Λειψίας, αλλά εγκατέλειψε το πανεπιστήμιο χωρίς πτυχίο. Παράλληλα με τις σπουδές του, εργάστηκε ως βοηθός σκηνοθέτη από το 1955 έως το 1958. Το 1958, έγινε μέλος του κυβερνώντος Σοσιαλιστικού κόμματος. Από το 1958 έως το 1959, υπηρέτησε εθελοντικά ως στρατιώτης στον Εθνικό Λαϊκό Στρατό. Από το 1959 φοίτησε στη Γερμανική Ακαδημία Κινηματογραφικής Τέχνης στο Πότσνταμ και από το 1963 και μετά εργάστηκε ως σεναριογράφος και θεατρικός συγγραφέας στην κρατική κινηματογραφική εταιρεία της πρώην ΛΔΓ DEFA, όπου συχνά αντιμετώπισε προβλήματα λόγω της αυστηρής λογοκρισίας.

Από το 2004 έως το 2007, ήταν προσκεκλημένος λέκτορας στο Ινστιτούτο Γερμανικής Λογοτεχνίας στη Λειψία. 

Ήταν παντρεμένος από το 1955 και είχε τρία παιδιά. Η σύζυγός του Χέλγκα Πλέντζντορφ (το γένος Λίσκε) ήταν εκδότρια σε εκδοτικό οίκο. Ο Ούλριχ Πλέντζντορφ πέθανε το 2007 σε ηλικία 72 ετών μετά από μακρά ασθένεια σε κλινική κοντά στο Βερολίνο.

 Σχέσεις με τη Στάζι 
Τον Δεκέμβριο του 1971, η Στάζι προσέγγισε τον Πλέντζντορφ και τον καταχώρησε με το κωδικό όνομα «Έβαλντ Ρίτσαρντς» ως ανεπίσημο συνεργάτη. Ωστόσο, η συνεργασία πρέπει να ήταν άκαρπη γιατί τον Ιανουάριο του 1973, ο φάκελός του έκλεισε και τέθηκε ο ίδιος υπό παρακολούθηση. Η απόφαση της Στάζι να τον παρακολουθεί ανέφερε τον λόγο: «Μέσω εχθρικών δηλώσεων και λογοτεχνικών έργων με αρνητικό και εχθρικό πολιτικο-ιδεολογικό μήνυμα, και συνεντεύξεων στον δυτικό τύπο, το άτομο βρίσκεται συνεχώς στην προσοχή των αρχών».

 Λογοτεχνικό έργο 
Ο Πλέντζντορφ έγινε διάσημος τόσο στην Ανατολική όσο και στη Δυτική Γερμανία για το κοινωνικά κριτικό Τα νέα βάσανα του νεαρού Β., ένα θεατρικό έργο, το οποίο παρουσιάστηκε το 1972 και στη συνέχεια εκδόθηκε σε μυθιστόρημα (που μεταφράστηκε σε 30 γλώσσες) και διασκευάστηκε σε ταινία. Γραμμένο στην αργκό της νεολαίας της ΛΔΓ της δεκαετίας του 1970, περιγράφει την τραγική ιστορία ενός νεαρού που στην προσπάθειά του να απελευθερωθεί από το ασφυκτικό περιβάλλον συγκρούεται με το κατεστημένο, είναι μια παραλλαγή του έργου του Γκαίτε Τα βάσανα του νεαρού Βέρθερου (1774).

Έγινε επίσης γνωστός σαν θεατρικός συγγραφέας και σαν σεναριογράφος, έγραψε σενάρια για περισσότερες από 20 ταινίες και τηλεοπτικές σειρές. Η καριέρα του αντικατοπτρίζει το πρόβλημα που αντιμετώπισαν πολλοί συγγραφείς στην Ανατολική Γερμανία: πώς να εκφραστούν χωρίς να έρχονται σε σύγκρουση με τις αρχές του κόμματος. Στο πρώτο του σενάριο, Ακολουθήστε με, απατεώνες! (1964), επέλεξε ένα ασφαλές ιστορικό θέμα, αλλά με το δεύτερο, Κάρλα (1964), μια ταινία για μια νεαρή προοδευτική δασκάλα και τον αυστηρό διευθυντή της, αντιμετώπισε προβλήματα με τις αρχές και η ταινία απαγορεύτηκε το 1965 και προβλήθηκε μόνο μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου. Συνέχισε να γράφει κοινωνικά θεατρικά έργα – όπως Η εποχή των λύκων (1989) - μια αναμέτρηση με τον Σταλινισμό - και σενάρια, όπως Ο εφιάλτης ενός εισαγγελέα (1991), που αναφέρεται στις συλλήψεις στην επανενωμένη Γερμανίας. Το 1992, μετά τον θάνατο του συγγραφέα Γιούρεκ Μπέκερ, ανέλαβε τα σενάρια για τη δημοφιλή γερμανική τηλεοπτική σειρά Αγαπημένο Κρόιτσμπεργκ.

Το τηλεοπτικό έργο του Πατέρας, Μητέρα, Παιδοκτόνος (1992) αφηγείται την ιστορία του θετού παιδιού ενός Δυτικογερμανού τρομοκράτη που κρύβονταν στην Ανατολική Γερμανία και μετά την επανένωση  φυλακίστηκε. Το παιδί μπλέκεται με ακροδεξιούς εξτρεμιστές, αποκτά όπλα και αποφασίζει να απελευθερώσει τον πατέρα του. Διασκευάστηκε σε θεατρική παράσταση και εκδόθηκε σε βιβλίο το 1994.

 Έργα (επιλογή 

 Die neuen Leiden des jungen W. (1972) - Τα νέα βάσανα του νεαρού Β.
 Der alte Mann, das Pferd, die Straße (1974) - Ο γέρος, το άλογο, ο δρόμος
 Buridans Esel (1976) - Ο γάιδαρος του Μπουριντάν (θεατρικό έργο βασισμένο σε μυθιστόρημα του Γκύντερ ντε Μπρόιν)
 Auszug (1977) - Απόσπασμα 
 kein runter kein fern (1978) - Όχι κάτω, όχι μακριά, διήγημα
 Legende vom Glück ohne Ende (1979) - Ο θρύλος της ατέλειωτης ευτυχίας, μυθιστόρημα 
 Gutenachtgeschichte (1980) - Ιστορία για Καληνύχτα
 Ein Tag länger als ein Leben (1986) - Μία μέρα μεγαλύτερη από μια ζωή (θεατρικό έργο βασισμένο σε μυθιστόρημα του Κιργίζιου Τζινγκίζ Αϊτμάτωφ) 
 Freiheitsberaubung (1987) - Στέρηση ελευθερίας  (θεατρικό έργο) 
 Zeit der Wölfe (1987) -  Η εποχή των λύκων (θεατρικό έργο) 
 Eins und Eins ist Uneins - Ένα και ένα είναι ασυμφωνία

 Σενάρια ταινιών 

 1964: Mir nach, Canaillen! - Ακολουθήστε με, απατεώνες!
 1965: Karla (Κάρλα) σε σκηνοθεσία του Χέρμαν Τσόχε
 1971: Kennen Sie Urban? (Γνωρίζετε τον Ούρμπαν;) της Ίνγκριντ Ρέσκε
 1973: Die Legende von Paul und Paula (Ο θρύλος του Πάουλ και της Πόλας) του Χάινερ Κάροου
 1975: Die neuen Leiden des jungen W.  (Τα νέα βάσανα του νεαρού Β.) του Έμπερχαρντ Ίτζενπλιτς  
 1983: Insel der Schwäne (Νησί των κύκνων) του Χέρμαν Τσόχε
 1986: Ein fliehendes Pferd (Αφηνιασμένο άλογο, τηλεοπτική ταινία βασισμένη στην ομώνυμη νουβέλα του Μάρτιν Βάλζερ )
 1991: Der Verdacht (Η υποψία) του Φρανκ Μπάγιερ βασισμένο στη νουβέλα Ημιτελής ιστορία του Φόλκερ Μπράουν
 1992: Vater Mutter Mörderkind (Πατέρας, Μητέρα, Παιδοκτόνος) του Χάινερ Κάροου
 1991: Der Alptraum eines Staatsanwalts (Ο εφιάλτης ενός εισαγγελέα) του Κρίστιαν Στάινκε
 1992: Τέταρτη σεζόν της τηλεοπτικής σειράς Liebling Kreuzberg (Αγαπημένο Κρόιτσμπεργκ)

 Βραβεία 

 1971 — Βραβείο Χάινριχ Γκράιφ
 1973 — Βραβείο Χάινριχ Μαν
 1978 — Βραβείο Ίνγκεμποργκ Μπάχμαν
 1995 — Βραβείο Άντολφ Γκρίμε

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Γερμανοί θεατρικοί συγγραφείς
Κατηγορία:Γερμανοί μυθιστοριογράφοι
Κατηγορία:Γερμανοί σεναριογράφοι
Κατηγορία:Ανατολικογερμανοί
Κατηγορία:Ανατολικογερμανική λογοτεχνία