Ο τοίχος (μυθιστόρημα)

Ο τοίχος () είναι μυθιστόρημα της Αυστριακής συγγραφέως Μάρλεν Χάουσχοφερ, που εκδόθηκε το 1963. Αυτό το τρίτο και πιο επιτυχημένο μυθιστόρημα της τότε 43χρονης συγγραφέως είναι ένα δυστοπικό φεμινιστικό μυθιστόρημα φαντασίας που περιγράφει τον αγώνα για επιβίωση μιας γυναίκας, η οποία, ανεξήγητα, βρίσκεται αποκομμένη από κάθε ανθρώπινη επαφή, όταν ένας αόρατος τοίχος την περιβάλλει ξαφνικά στο βουνό και βυθίζεται σε έναν κόσμο ανέγγιχτο από τον πολιτισμό και κυβερνώμενο από τους νόμους της φύσης. 

Ο αδιαπέραστος τοίχος παρουσιάζεται σαν μια τραγική μεταφορά για τη μοναξιά, την απομόνωση και την εσωτερική αποξένωση από την οικογένεια, την ανθρωπότητα και τον πολιτισμό, κύρια θέματα της Χάουσχοφερ.  

 Υπόθεση 
Η 40χρονη, ανώνυμη αφηγήτρια-πρωταγωνίστρια ταξιδεύει με την ξαδέρφη της Λουίζ και τον σύζυγο της Λουίζ, τον Ούγκο, σε ένα αλπικό κυνηγετικό καταφύγιο στις αυστριακές Άλπεις για ένα Σαββατοκύριακο. Το βράδυ, το ζευγάρι πηγαίνει στην ταβέρνα στο κοντινό χωριό. Το πρωί, η αφηγήτρια παρατηρεί ότι οι σύντροφοί της δεν επέστρεψαν και φεύγει από το καταφύγιο για να τους αναζητήσει, αλλά σύντομα ανακαλύπτει τον λόγο: ένας ατελείωτος, αόρατος και αδιαπέραστος τοίχος τη χωρίζει από την άλλη πλευρά της κοιλάδας.

Σε μια προσπάθεια να ανακαλύψει τι είχε συμβεί, χρησιμοποιεί κιάλια για να αναζητήσει άλλους ανθρώπους. Το μόνο άλλο άτομο που βλέπει στην άλλη πλευρά είναι ένας άντρας παγωμένος και απολιθωμένος. Της φαίνεται ότι μια μεγάλη συμφορά σκότωσε όλα τα ζωντανά πλάσματα στην άλλη πλευρά - ή τουλάχιστον όλα όσα διακρίνει μέσα από τον διαφανή τοίχο. Είναι εντελώς μόνη, με τον σκύλο του ζευγαριού που είχε μείνει πίσω, προστατευμένη και παγιδευμένη συγχρόνως από τον αόρατο τοίχο.

Όλες οι προσπάθειές της να φτάσει στην άλλη πλευρά του τοίχου αποτυγχάνουν, οπότε σιγά σιγά αρχίζει να προσαρμόζεται στη νέα της κατάσταση. Η περιοχή στην οποία είναι παγιδευμένη είναι αρκετά μεγάλη και η απομονωμένη γυναίκα μαθαίνει σταδιακά να συντηρείται με τις προμήθειες στο καταφύγιο, τα φρούτα και τα ζώα του γύρω δάσους, και τον κήπο που αρχίζει να καλλιεργεί. Στην ανησυχία για την επιβίωσή της σύντομα προστίθεται η ανησυχία για τα διάφορα ζώα που περιέρχονται στη φροντίδα της: εκτός από τον σκύλο, αρκετές γάτες και μια έγκυο αγελάδα. Αντιμετωπίσει σκληρές καιρικές συνθήκες, πείνα, μικροτραυματισμούς και ασθένειες, και υπομένει τη σκληρή καθημερινότητα γεμάτη με επίπονες και επαναλαμβανόμενες εργασίες, ενώ συγχρόνως αγωνίζεται για να μην κατακλυστεί από τις αναμνήσεις, τον φόβο ή την επίγνωση της κατάστασής της.

Κατά τη διάρκεια του τρίτου χειμώνα, γράφει αυτή την αφήγηση - χωρίς να ξέρει αν κάποιος θα τη διαβάσει ποτέ. Δεν αναφέρει ποτέ το όνομά της και λίγα γράφει για τον εαυτό της: είναι χήρα εδώ και δύο χρόνια, μητέρα δύο σχεδόν ενήλικων κοριτσιών. Απομακρύνεται όλο και περισσότερο από την προηγούμενη αστική ζωή της, κάτι που είναι ιδιαίτερα εμφανές στις σημειώσεις της, και θέτει υπό αμφισβήτηση τον μέχρι τότε παραδοσιακό της ρόλο σαν γυναίκα που δεν την βοηθά να επιβιώσει μόνη της στην ανελέητη ερημιά.

Προς το τέλος, ένας άντρας εμφανίζεται στο αλπικό βοσκότοπο όπου η γυναίκα έχει εγκατασταθεί για το καλοκαίρι. Όταν σκοτώνει το μοσχάρι που γέννησε η αγελάδα και τον σκύλο της, εκείνη τρέχει στην καλύβα, οπλίζει το κυνηγετικό της τουφέκι και τον πυροβολεί χωρίς δισταγμό, ακυρώνοντας ίσως τη μόνη της ευκαιρία να συναντήσει ξανά άνθρωπο. 

Το μυθιστόρημα τελειώνει με μια αισιόδοξη νότα. Η αφηγήτρια γράφει ότι η αγελάδα είναι ξανά έγκυος και ελπίζει ότι η γάτα θα αποκτήσει γατάκια. Αλλά της τελειώνουν οι σφαίρες και τα σπίρτα, οπότε το μέλλον της μπορεί να γίνει ακόμη πιο δύσκολο. Στο τέλος του βιβλίου, η μοίρα της παραμένει άγνωστη.

 Διασκευές 
μικρογραφία|Η  Μαρτίνα Γκέντεκ και ο Τζούλιαν Πέλσλερ στην αυστριακή πρεμιέρα της ταινίας
Το 2011/12, ο Αυστριακός σκηνοθέτης Τζούλιαν Πέλσλερ διασκεύασε το μυθιστόρημα σε ταινία με τον ίδιο τίτλο με πρωταγωνίστρια τη Μαρτίνα Γκέντεκ. Την ίδια χρονιά, διασκευάστηκε για το θέατρο.  

 Μετάφραση στα ελληνικά 

 Ο τοίχος, μτφρ. Ξενοφών Αρμυρός, εκδ. Κέδρος, 1999 
 Παραπομπές 

Κατηγορία:Αυστριακή λογοτεχνία
Κατηγορία:Γερμανικά μυθιστορήματα
Κατηγορία:Μετα-αποκαλυπτικά μυθιστορήματα
Κατηγορία:Μυθιστορήματα που έγιναν ταινίες