Σκέψεις για την Κρίστα Τ.

Σκέψεις για την Κρίστα Τ. () είναι μυθιστόρημα της Κρίστα Βολφ που εκδόθηκε το 1968.   

Η Κρίστα Τ. πέθανε το 1963 σε ηλικία 35 ετών. Μετά τον θάνατό της, η αφηγήτρια-φίλη της τη θυμάται και προσπαθεί να αναπλάσει τη ζωή της με βάση τις σημειώσεις που άφησε η Κρίστα Τ. πίσω της. Οι σκέψεις της συγγραφέως για την εκλιπούσα φίλη της αποτελούν το περιεχόμενο του μυθιστορήματος αλλά πολλά χαρακτηριστικά της πρωταγωνίστριας είναι αυτοβιογραφικά της Κρίστα Βολφ. 

Επειδή οι αρχές της ΛΔΓ διέκριναν τον «κίνδυνο ιδεολογικού αποπροσανατολισμού» των αναγνωστών, καθώς η απεικόνιση της «μοναξιάς και της απομόνωσης του ανθρώπου από την κοινωνία» στην ανατολικογερμανική λογοτεχνία ερχόταν σε αντίθεση με τις «απαιτήσεις του σοσιαλισμού», αρχικά μόνο 800 αντίτυπα του μυθιστορήματος επιτράπηκε να εκτυπωθούν, και αυτά κατόπιν μακράς διαδικασίας λογοκρισίας..  

 Υπόθεση 
Η αφηγήτρια και η Κρίστα Τ. γνωρίστηκαν τον Νοέμβριο του 1943 στο σχολείο ενός χωριού δύο ώρες από το Βερολίνο και έγιναν φίλες. Η Κρίστα Τ. είναι κόρη δασκάλου. Οι νεαρές μαθήτριες παραμένουν πιστές στο ναζιστικό καθεστώς και είναι μέλη εφηβικών οργανώσεων ακόμη και μετά την απόπειρα δολοφονίας του Χίτλερ την 20ή Ιουλίου 1944. 

Οι δύο φίλες χάνονται μετά το 1945 αλλά συναντιούνται ξανά το 1952 στο Πανεπιστήμιο της Λειψίας, ενώ σπουδάζουν παιδαγωγικά. Τα ιδανικά τους έχουν αλλάξει: τώρα διαβάζουν Γκόρκι, Ντοστογιέφσκι και Τόμας Μαν. Όπως πολλοί νέοι διανοούμενοι κατά τη διάρκεια της μεταπολεμικής ανοικοδόμησης, η Κρίστα Τ. ονειρεύεται μια καλύτερη Γερμανία που θα είναι σοσιαλιστική. Το 1953, τη χρονιά της ανατολικογερμανικής εξέγερσης, η αντισυμβατική νεαρή γυναίκα δυσκολεύεται ολοένα και περισσότερο να αποδεχτεί τον υπαρκτό σοσιαλισμό. 

Τον Μάιο του 1954, η Κρίστα Τ. ολοκλήρωσε τις σπουδές της. Στη Λειψία, γνώρισε τον κτηνίατρο Γιούστους, τον οποίο παντρεύτηκε το 1956. Την ίδια χρονιά γεννήθηκε η κόρη τους Άννα. Κατά τη διάρκεια του επταετούς γάμου τους, γεννήθηκαν άλλα δύο παιδιά. Το ζευγάρι επισκέφθηκε μερικές φορές τους συγγενείς του Γιούστους στη Δυτική Γερμανία και ταξίδευαν συχνά στην εξοχή. Αργότερα, η Κρίστα παρουσίασε σημάδια κατάθλιψης και αποφάσισαν να μείνουν στην εξοχή, όπου ο Γιούστους εργαζόταν ως κτηνίατρος. Έχτισαν ένα σπίτι σε απομονωμένη τοποθεσία σε έναν μικρό λόφο δίπλα στη λίμνη όπου έζησαν μια ήσυχη ζωή με λίγες σχέσεις με αγρότες, κτηνοτρόφους και κυνηγούς της περιοχής. Ο γάμος ήταν ευτυχισμένος. Μόνο μία φορά η Κρίστα Τ. δημιούργησε μια σύντομη εξωσυζυγική σχέση με έναν φίλο του Γιούστους.  

Έζησε στο νέο της σπίτι μόνο για λίγο καιρό. Υπέφερε από λευχαιμία και ακολουθούσε φαρμακευτική αγωγή, πιθανώς σε υπερβολική δόση. Μετά τη γέννηση του τρίτου παιδιού της το 1962, η Κρίστα Τ. πέθανε τον Φεβρουάριο του 1963.

 Σχόλια 

 Η αφηγήτρια, με βάση τις προσωπικές της αναμνήσεις και τα ημερολόγια, τις επιστολές, τα ημιτελή χειρόγραφα και τις σημειώσεις που άφησε η Κρίστα Τ., ανασυνθέτει τη ζωή της αντισυμβατικής φίλης της και παρουσιάζει τις φιλοδοξίες, τις επιθυμίες, τις ελπίδες, την υπαρξιακή αγωνία και τις απαιτήσεις της για τη ζωή, επίσης την αδιαλλαξία και την πικρία της. Συγχρόνως, εξερευνά τη σχέση μεταξύ του ατόμου και του κράτους. Η Κρίστα Τ. πιστεύει στην ουτοπία ενός καλύτερου, σοσιαλιστικού κόσμου, αλλά τελικά υποκύπτει στην πραγματικότητα του σοσιαλισμού στην Ανατολική Γερμανία. Παρά τις προσπάθειές της, η ευφάνταστη, αντικομφορμίστρια Κρίστα Τ. δεν μπορεί να προσαρμοστεί στα ιδανικά της κοινωνίας που ζει. Κατηγορεί τον εαυτό της γι' αυτό και, πιθανώς ως συνέπεια, αρρωσταίνει θανάσιμα.

 Το συλλογικό «εμείς» που χρησιμοποιεί η αφηγήτρια σε μεγάλο μέρος του κειμένου αντιπροσωπεύει τις διαψευσμένες ελπίδες μιας ολόκληρης γενιάς νέων διανοουμένων στη ΛΔΓ, οι οποίοι, κατά τη διάρκεια των αναταραχών των αρχών της δεκαετίας του 1950, πίστεψαν στην πιθανότητα ενός σοσιαλιστικού παραδείσου στη γη αλλά διαψεύστηκαν.
 Η Κρίστα Βολφ απέκτησε διεθνή φήμη με το μυθιστόρημα και κέρδισε πολλά λογοτεχνικά βραβεία. Στο εξωτερικό τη χαρακτήρισαν «Η φωνή της ΛΔΓ». Στην πατρίδα της, η παρατεταμένη διαμάχη με τη λογοκρισία σηματοδότησε την έναρξη της εντατικής παρακολούθησής της από τη Στάζι, η οποία διήρκεσε μέχρι την κατάρρευση του κράτους.
 Με το νέο ύφος της «υποκειμενικής αυθεντικότητας» - εξήγηση των κοινωνικών προβλημάτων με βάση την προσωπική εμπειρία - η Βολφ έρχεται οριστικά σε ρήξη με το δόγμα του σοσιαλιστικού ρεαλισμού τόσο θεματολογικά όσο και υφολογικά: Η αφήγηση δεν ακολουθεί τη χρονολογία των γεγονότων, υπάρχουν άλματα στον χρόνο, προμηνύματα και στοχασμοί. Ο αναγνώστης πρέπει να συναρμολογήσει τα πολλά ψηφιδωτά κατακερματισμένα τμήματα της αφήγησης για να δημιουργήσει μια ολοκληρωμένη εικόνα της Κρίστα Τ. Και πάλι παραμένει αβέβαιος γιατί η αφηγήτρια αμφισβητεί αμέσως κάθε πληροφορία που αναφέρει: «Ήταν η Κρίστα Τ. πραγματικά έτσι; Ή μήπως αυτή είναι απλώς η εικόνα που έχουμε γι' αυτήν; Συνέβη πραγματικά; Ή μήπως απλώς το επινόησα;»
 Σε μια δεύτερη ανάγνωση, είναι ένα είδος παζλ μεταξύ πραγματικότητας και μυθοπλασίας, επειδή κανείς δεν μπορεί ποτέ να είναι βέβαιος αν αυτή η Κρίστα Τ. έζησε πραγματικά ή είναι ουσιαστικά ένας φανταστικός χαρακτήρας που έχει πολλά κοινά με τη δημιουργό της, την Κρίστα Βολφ.

 Υποδοχή 
Στην Ανατολική Γερμανία, το βιβλίο έγινε αντικείμενο λογοκρισίας, ενώ στη Δυτική θεωρήθηκε ως κύκνειο άσμα του σοσιαλισμού. Η ασθένεια από την οποία πάσχει η πρωταγωνίστρια και ο τελικός θάνατός της ερμηνεύτηκαν ως μεταφορές για την κατάσταση στη ΛΔΓ και στο Ανατολικό μπλοκ εκείνη την εποχή. Ο Μαρσέλ Ράιχ-Ρανίτσκι έγραψε: «Η Κρίστα T. πεθαίνει από λευχαιμία, αλλά είναι άρρωστη από τη ΛΔΓ».
 Παραπομπές 

Κατηγορία:Γερμανικά μυθιστορήματα
Κατηγορία:Ανατολικογερμανική λογοτεχνία