Μάχη της Θανουρίδος

Η Μάχη της Θαννουρίδος (Ταννουρίδος) (ή Μάχη του Μινδούου) διεξήχθη μεταξύ των δυνάμεων τής Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας υπό τον Βελισάριο και τής Περσικής αυτοκρατορίας των Σασσανιδών υπό τον Ξέρξη το καλοκαίρι του 528, κοντά στη Δάρα στη βόρεια Μεσοποταμία .

Η προσπάθεια των Ρωμαίων να κατασκευάσουν ένα νέο συνοριακό φρούριο στη Θαννουρίδα/Μινδούο πυροδότησε στρατιωτική αντίδραση των Σασσανιδών. Οι Ρωμαίοι ενίσχυσαν περαιτέρω την περιοχή, αλλά η δύναμη των Σασσανιδών κατάφερε να νικήσει τον ανώτερο αντίπαλό της με στρατήγημα, και πολλοί Ρωμαίοι σκοτώθηκαν ή αιχμαλωτίστηκαν μαζί με τούς διοικητές τους. Οι Σασσανίδες κατεδάφισαν το μερικώς κατασκευασμένο φρούριο, αλλά οι απώλειές τους ήταν μεγάλες, και δεν προχώρησαν περαιτέρω.

 Οι πηγές 
Η περιγραφή που παρέχει ο Προκόπιος είναι αρκετά λακωνική. Άλλες πηγές περιλαμβάνουν τον Ιωάννη Μαλάλα και τον επίσκοπο Ζαχαρία τής Μυτιλήνης τον λεγόμενο Ρήτορα ή Σχολαστικό.

 Η εποχή 
Μετά το τέλος τού Αυτοκράτορα Ιουστίνου Α΄ το 527, ο διάδοχός του Ιουστινιανός Α΄ ήταν αποφασισμένος να συνεχίσει τον πόλεμο εναντίον τής Αυτοκρατορίας των Σασσανιδών. Διόρισε τον Βελισάριο ως μάγιστρο τού Στρατού τής Ανατολής και τού ανέθεσε την ενίσχυση των Ρωμαϊκών θέσεων, και την κατασκευή ενός νέου φρουρίου κοντά στη Δάρα, για την προστασία τής περιοχής από τις περσικές επιδρομές. Η Θαννουρίς φαινόταν να είναι ένα βολικό μέρος για να στηθεί μία πόλη και μία στρατιωτική δύναμη, αλλά το σημερινό φρούριο ήταν ευάλωτο. Ξεκίνησε πρώτα επιβλέποντας την ενίσχυση των οχυρώσεων.

Οι Πέρσες θεώρησαν οποιοδήποτε νέο συνοριακό οχυρό ως απειλή, και απείλησαν να εισβάλουν, αν η κατασκευή δεν σταματούσε. Ο Ιουστινιανός Α΄ απάντησε ενισχύοντας τον Βελισάριο με τούς δούκες τής Φοινίκης Λιβάνου, Κούτζη και Βούζη, τον δούκα τής Φοινίκης Προκλιανό (σύμφωνα με τον Μαλάλα), τον Σεβαστιανό, τον Βικέντιο, τον κόμη Βασίλειο, μερικούς Ισαύρους και Γασσανίδες Άραβες υπό τον βασιλιά τους Τζαμπαλά Δ΄ ιμπν αλ-Χάριθ (Ταφαρά). Ο Συβάνε εκτιμά ότι η δύναμη τού πεζικού ήταν τουλάχιστον 10.000 και τού ιππικού 30.000. Υποστηρίζει ότι ο συνδυασμένος Ρωμαϊκός στρατός πρέπει να ήταν ανώτερος σε αριθμό, αλλά το γεγονός ότι ο Βελισάριος ήταν μόνο δούκας περιόριζε την εξουσία του έναντι των άλλων δουκών. Ταυτόχρονα, ένας περσικός στρατός υπό τον Περόζ Μιχράν και τον πρίγκιπα Ξέρξη με 30.000 άνδρες εισέβαλαν στη Μεσοποταμία.

 Η μάχη 
Καθώς οι οικοδομικές εργασίες προχωρούσαν, ο περσικός στρατός πλησίαζε. Παρά τις προσπάθειες των Ρωμαίων, οι Πέρσες κατάφεραν να πλησιάσουν τα τείχη, και να τα παραβιάσουν.  Ο Βελισάριος προσπάθησε να αντεπιτεθεί με το ιππικό του, αλλά ηττήθηκε και υποχώρησε στη Δάρα.

Η ακριβής πορεία τής περσικής εκστρατείας δεν έχει καταγραφεί επαρκώς στις πρωτογενείς πηγές, οι οποίες συχνά έχουν συμπιέσει τα γεγονότα των μαχών τής Θαννουρίδος και τού Μινδούου σε ένα. Στην αφήγηση που τις παρουσιάζει ως ξεχωριστές μάχες, η μάχη τής Θαννουρίδος έλαβε χώρα πριν από αυτή τού Μινδούου, και απεικονίζεται ως οι Πέρσες παρέσυραν το Ρωμαϊκό πεζικό σε μία παγίδα, όπου έπεσαν σε βαθιές τρύπες και σκοτώθηκαν ή αιχμαλωτίστηκαν. Σύμφωνα με τον Ζαχαρία τής Μυτιλήνης, οι έφιπποι Ρωμαίοι διέφυγαν με τον Βελισάριο στη Δάρα, αλλά οι πεζοί σκοτώθηκαν και αιχμαλωτίστηκαν.

[Οι Σασσανίδες] επινόησαν ένα σχέδιο, και έσκαψαν αρκετές τάφρους ανάμεσα στα χαρακώματά τους, τις οποίες έκρυψαν (;) ολόγυρα εξωτερικά με τριγωνικούς ξύλινους πασσάλους, αφήνοντας αρκετά ανοίγματα. Και, όταν ο ρωμαϊκός στρατός πλησίασε, δεν αντιλήφθηκαν έγκαιρα το δόλιο σχέδιο των Περσών, αλλά οι στρατηγοί μπήκαν στο περσικό οχύρωμα ολοταχώς, και πέφτοντας στους λάκκους, πιάστηκαν αιχμάλωτοι... — Ζαχαρίας ο Ρήτωρ, επίσκοπος Μυτιλήνης.

Το τέλος της μάχης ήταν καταστροφικό για τον Ρωμαϊκό στρατό. Ο Βελισάριος και το ιππικό διέφυγαν, αλλά δύο διοικητές σκοτώθηκαν και τρεις αιχμαλωτίστηκαν.  Ο Τζαμπάλα Δ΄ ιμπν αλ-Χαρίθ, ηγεμόνας των Γασσανιδών, ο οποίος πολέμησε υπό τις διαταγές τού Βελισαρίου ως υποτελής της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, έπεσε από το άλογό του και σκοτώθηκε από τους Πέρσες.Conor Whately, Battles and Generals: Combat, Culture, and Didacticism in Procopius, 2016, Leiden, p.71 & 238 Η μοίρα του Κουτζή είναι αβέβαιη. Ο Προκόπιος γράφει ότι συνελήφθη αιχμάλωτος και δεν ξαναεμφανίστηκε ποτέ, ενώ ο Ζαχαρίας της Μυτιλήνης καταγράφει ότι σκοτώθηκε. Ο Προκλιανός σκοτώθηκε εν ώρα μάχης. Ο Σεβαστιανός και ο Βασίλειος αιχμαλωτίστηκαν και οι δύο.

 Οι συνέπειες 
Μετά τη μάχη, τα θεμέλια τού νέου φρουρίου αφέθηκαν στα χέρια των Περσών, οι οποίοι άρχισαν να τα καταστρέφουν.  Ο Ρωμαϊκός στρατός υποχώρησε στον Δάρα, αλλά κάποιοι από το πεζικό πέθαναν από δίψα κατά την πορεία.

Παρά τη νίκη τους, οι Πέρσες υπέστησαν βαριές απώλειες, και στη συνέχεια υποχώρησαν πίσω από τα σύνορα. Συγκεκριμένα, η απώλεια 500 Αθανάτων εξόργισε τον βασιλιά της Περσίας Καβάδη Α΄. Παρά τη νίκη του, ο στρατηγός Ξέρξης ατιμάστηκε λίγο μετά τη μάχη από τον Καβάδη Α΄.

Ο Ρωμαίος Αυτοκράτορας Ιουστινιανός Α΄ έστειλε επιπλέον στρατεύματα, για να ενισχύσει τα συνοριακά φρούρια τής Άμιδας, τής Κωνσταντίας, τής Έδεσσας, τής Σούρας και τής Βέροιας. Επίσης συγκέντρωσε νέο στρατό, ο οποίος τέθηκε υπό τη διοίκηση τού Πομπήιου, αλλά ένας βαρύς χειμώνας διέκοψε περαιτέρω επιχειρήσεις μέχρι το τέλος τού έτους. 

Ο Βελισάριος αργότερα κατηγορήθηκε για ανικανότητα λόγω αυτής τής μάχης, και αυτής που δόθηκε αργότερα στο Καλλίνικον, αλλά όλες οι κατηγορίες εναντίον του ακυρώθηκαν μετά από έρευνα.

Σύμφωνα με τον Ιρφάν Σαχίντ, οι Πέρσες υιοθέτησαν την τακτική τής χρήσης χαρακωμάτων από τούς Εφθαλίτες στον καταστροφικό πόλεμο τού 484. Ο Βελισάριος στη συνέχεια την υιοθέτησε από τούς Πέρσες, και τη χρησιμοποίησε στη Μάχη τού Δάρα δύο χρόνια αργότερα, και ο Μωάμεθ την υιοθέτησε επίσης με κάποιο τρόπο από τούς Πέρσες -πιθανώς μέσω των Γασσανιδών Αράβων που είδαν τον βασιλιά τους να σκοτώνεται στη Θαννουρίδα- και τη χρησιμοποίησε στη Μάχη τής Τάφρου εκατό χρόνια αργότερα.

 Μάχη του Μινδούου 
Ο ιστορικός Ίαν Χιουζ έχει υποστηρίξει ότι η μάχη τού Μινδούου ήταν μία ξεχωριστή μάχη, που έλαβε χώρα λίγο μετά τη Μάχη τής Θαννουρίδος, αντί να είναι ένα ενιαίο γεγονός.

 Δείτε επίσης 
 Μάχη του Δάρα
 Μάχη του Μινδούου
 Ιβηρικός Πόλεμος

 Αναφορές 

 Πηγές 

Κατηγορία:Μάχες της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας