Η πικραλίδα (διήγημα)

Η πικραλίδα () είναι διήγημα του Γερμανού συγγραφέα Βόλφγκανγκ Μπόρχερτ. Δημοσιεύτηκε αρχικά σε εφημερίδα του Αμβούργου το 1946 και είναι το διήγημα τίτλου στην πρώτη συλλογή διηγημάτων του Μπόρχερτ, Η πικραλίδα: Ιστορίες από την εποχή μας.

Η ιστορία απεικονίζει την ψυχική οδύνη ενός νεαρού φυλακισμένου που κρατείται σε απομόνωση, τα κυμαινόμενα συναισθήματά του μεταξύ ειρωνείας, απελπισίας και επιθετικότητας, και τις προσπάθειές του να ξεπεράσει τη μοναξιά του. Η ύπαρξή του αποκτά νόημα με την ανακάλυψη ενός μικρού κίτρινου λουλουδιού πικραλίδας στην αυλή της φυλακής και τις προσπάθειές του να το κόψει. Κρατώντας το μικρό λουλούδι στα χέρια του, βιώνει μια βαθιά, ελπιδοφόρα στιγμή ευτυχίας.

Ο Μπόρχερτ ενσωμάτωσε στην ιστορία αυτοβιογραφικές αναμνήσεις από τη φυλάκισή του κατά τη διάρκεια της ναζιστικής εποχής. Γραμμένο κατά τη διάρκεια της νοσηλείας του από τον ήδη σοβαρά άρρωστο συγγραφέα, είναι το πρώτο πεζογραφικό έργο του. Τα πρώτα του ποιήματα και τα διηγήματα των δύο τελευταίων ετών της σύντομης ζωής του, μαζί με το θεατρικό έργο Έξω από την πόρτα, έκαναν τον Μπόρχερτ έναν από τους πιο γνωστούς συγγραφείς της μεταπολεμικής γερμανικής λογοτεχνίας.

 Υπόθεση 
Ένας 22χρονος κρατούμενος, που αναφέρεται μόνο με τον αριθμό 432 από την πόρτα του κελιού του, αφηγείται την καθημερινή του ζωή στη φυλακή. Στο κελί απομόνωσής του, είναι αποκομμένος από τον έξω κόσμο και βρίσκεται σε εσωτερική αναταραχή και συνεχή πάλη με τον εαυτό του: παλεύει με τους φόβους του, το μίσος του και την έλλειψη επικοινωνίας. Τη μονοτονία της φυλακισμένης του ύπαρξης διακόπτει μόνο για λίγο ο καθημερινός περίπατος στην αυλή, κατά τον οποίο περπατάει σε κύκλο με άλλους κρατούμενους. Εκεί, ο θυμός του ξεσπάει σε έναν άνδρα μπροστά του, από τον οποίο δεν βλέπει τίποτε περισσότερο από την πλάτη του. Οι συνομιλίες απαγορεύονται. 

Μια μέρα, ο κρατούμενος αριθμός 432 ανακαλύπτει μια μοναχική μαργαρίτα να ανθίζει στην αυλή της φυλακής. Αυτή η απροσδόκητη εισβολή της ζωής και της φύσης στον ζοφερό κόσμο της φυλακής κυριαρχεί στις σκέψεις του από τότε και στο εξής. Ενώ αρχικά προσπαθεί να κρύψει την ανακάλυψή του από τους άλλους, η απλή θέα του λουλουδιού σύντομα δεν τον ικανοποιεί πλέον και λαχταρά να το αποκτήσει. Επίμονα, οδηγεί τους κρατούμενους όλο και πιο κοντά στο λουλούδι, γύρο με τον γύρο. Ακριβώς τη στιγμή που τελικά βρίσκεται κοντά, ο άντρας μπροστά του καταρρέει και πεθαίνει. Μόνο όταν κοιτάζει το πρόσωπο του ετοιμοθάνατου, το μίσος του γι' αυτόν διαλύεται.μικρογραφία|Κοινή πικραλίδαΩς αποτέλεσμα, ο κρατούμενος έχει έναν νέο κρατούμενο μπροστά του, ο οποίος αποσπά την προσοχή του από το λουλούδι τις επόμενες εβδομάδες. Ο νεοφερμένος υποκλίνεται τόσο δουλοπρεπώς σε κάθε φρουρό που ο Αριθμός 432 πρέπει να αγωνιστεί με όλη του τη δύναμη για να μην μολυνθεί και ο ίδιος από την υποταγή του. Τελικά, μια μέρα, παρουσιάζεται η πολυπόθητη ευκαιρία. Σκύβει για να φτιάξει την κάλτσα του και απαρατήρητος κόβει την πικραλίδα. Στο κελί του τη βάζει στο ποτήρι με το νερό και την κοιτάζει για πολλή ώρα μαγεμένος. Η θέα του λουλουδιού τον γεμίζει με καλοσύνη και τρυφερότητα: Το λουλούδι του δίνει παρηγοριά, ελπίδα και μια βαθιά αίσθηση σύνδεσης με τη φύση. Εκείνο το βράδυ, ονειρεύεται ότι ο ίδιος γίνεται γη, από την οποία φυτρώνουν λουλούδια, και νιώθει μια απροσδόκητη ελευθερία σε αυτή τη σκέψη.

Το μέλλον του κρατούμενου παραμένει αβέβαιο.

 Αυτοβιογραφικό υπόβαθρο 
Οι εμπειρίες του Μπόρχερτ από τη φυλακή κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου είναι άμεσα εμφανείς το διήγημα. Ο συγγραφέας στρατολογήθηκε στη Βέρμαχτ αλλά φυλακίστηκε δύο φορές στην απομόνωση στις στρατιωτικές φυλακές της Νυρεμβέργης μετά από καταδίκες για «προδοσία», «ηττοπαθείς δηλώσεις» και «υπονόμευση της πολεμικής προσπάθειας» και επεξεργάστηκε αυτές τις τραυματικές εμπειρίες του στο διήγημα.
 Παραπομπές 


Κατηγορία:Διήγημα
Κατηγορία:Γερμανική λογοτεχνία
Κατηγορία:Έργα σχετικά με τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο