Καστρί Λακωνίας

Το Καστρί είναι οικισμός του Δήμου Σπάρτης στη Λακωνία και την Πελοπόννησο. 

 Γεωγραφικά στοιχεία - αξιοθέατα 
Το Καστρί βρίσκεται προς τα βορειοδυτικά όρια με την Αρκαδία και Μεσσηνία, στους βόρειους πρόποδες του Ταϋγέτου, σε υψόμετρο 530 μέτρων ενώ απέχει περίπου 19 χιλιόμετρα βορειοδυτικά της Σπάρτης (μέσω του αυτοκινητόδρομου 71).  

Θρησκευτικό αξιοθέατο είναι ο βυζαντινός ναός του χωριού (μετόχι για τους ντόπιους) που η αρχιτεκτονική του είναι παρόμοια με αυτήν των Αγίων Θεοδώρων του Μυστρά και παλαιότερα είχε δύο ιερά (της Παναγίας και του Αγίου Βασίλειου). Το 1460 κάηκε από τον Μωάμεθ Β’ τον Πορθητή. Άλλο αξιοθέατο είναι το παλιό Δημοτικό Σχολείο που στεγάζει πλέον Μουσείο Φυσικής Ιστορίας, το οποίο ιδρύθηκε το 1998 και το οποίο περιλαμβάνει συλλογή νομισμάτων, πετρωμάτων, καθώς και μεγάλο αριθμό εκθεμάτων από την χλωρίδα και πανίδα της περιοχής. 

 Μονή Ζωοδόχου Πηγής Καστρίου 
Στα νότια του χωριού και απόσταση περίπου 1 χιλιομέτρου είναι το γυναικείο Μοναστήρι της Ζωοδόχου Πηγής. Είναι κτισμένο στην ανατολική  πλαγιά της κορυφής του Αϊ Γιάννη και είναι φρουριακού ρυθμού. Το καθολικό του είναι μονόκλιτος ναός, ιωνικού ρυθμού, αγιογραφημένος με βυζαντινή τεχνοτροπία, ενώ τα κελιά, οι ξενώνες και οι βοηθητικοί χώροι βρίσκονται σε διάφορα επίπεδα λόγω της κλίσης του εδάφους. Πιθανολογείται ότι ιδρύθηκε στις αρχές του 17ου αιώνα, ενώ σύμφωνα με άλλες πηγές χρονολογείται στον 8ο αιώνα. 

Η Μονή Ζωοδόχου Πηγής καταγράφεται το 1841 ως συνδρομήτρια στην ”Επιτομή της Ιστορίας της Αναγεννηθείσης Ελλάδος” του Αμβροσίου Φραντζή. Μετά τη Μικρασιατική καταστροφή του 1922 και την ανταλλαγή πληθυσμών διέθεσε την περιουσία της για την αποκατάσταση των Μικρασιατών προσφύγων (κυρίως από  Λιβερά Τραπεζούντας), οι οποίοι δημιούργησαν κάτω από το μοναστήρι τον οικισμό της Νέας Λιβεράς. Το 1962 με την Υπουργική Απόφαση ΥΑ 15904/24-11-1962 – ΦΕΚ 473/Β/17-12-1962 κηρύχτηκε αρχαίο μνημείο.      

 Η μάχη του Καστρίου 
Τον Ιούνιο του 1460, ο Μωάμεθ Β’ ο Πορθητής όταν είχε εκστρατεύσει στην Πελοπόννησο και αφού του είχε παραδοθεί το Κάστρο του Μυστρά (βλ. Τέλος του  Δεσποτάτου) πολιόρκησε το Καστρί και έδωσε μάχη με τους ολιγάριθμους υπερασπιστές του. Αρχηγός τους ήταν ο Πρινοκοκκάς, ο οποίος, μαζί με τους στρατιώτες του τελικά δεν παραδόθηκαν και σφαγιάστηκαν όπως και τα γυναικόπαιδα του χωριού. 

 Διοικητικά - πληθυσμιακά στοιχεία 
Ο Άγγλος περιηγητής Ουίλιαμ Ληκ το αναφέρει ως Kastrí (Morea IΙΙ, 16). Στην Εκστρατεία του Μοριά καταγράφεται με την ονομασία Kastri να υπάγεται στην Επαρχία Μυστρά (Mistra), με αριθμό οικογενειών 40 και συνολικό πληθυσμό 217 άτομα. Στο Αρχείο Ιωάννου Καποδίστρια αναφέρεται ως Καστρί στην Επαρχία Λακεδαίμονος με τον ίδιο αριθμό οικογενειών και συνολικό πληθυσμό (άνδρες: 118, γυναίκες: 99). 

Απογράφεται επίσημα, μετά την Τουρκοκρατία, το 1835 στον τότε Δήμο Καστορίου. Το 1971 προσαρτώνται οι οικισμοί Νέα Λιβερά (δίπλα και νοτιοανατολικά)  και Σερβαίικα (νοτιοανατολικότερα). Σύμφωνα με το πρόγραμμα «Καλλικράτης» και την τροποποίησή του Κλεισθένης Ι, μαζί με το Καστόρειο και τον Κάστορα αποτελούν την Κοινότητα Καστορείου, που υπάγεται στην Δημοτική Ενότητα Πελλάνας του Δήμου Σπάρτης και σύμφωνα με την απογραφή 2021 απογράφησαν 71 κάτοικοι«ΦΕΚ αποτελεσμάτων ΜΟΝΙΜΟΥ πληθυσμού 2021», σελ. 21905 (σελ. 323 του pdf). Οι απογραφές πληθυσμού μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο είναι: 
ΈτοςΠληθυσμός1951245*1961150*1971261**198118519911402001136201189«ΦΕΚ αποτελεσμάτων ΜΟΝΙΜΟΥ πληθυσμού απογραφής 2011», σελ. 10778 (σελ. 304 του pdf)202171«ΦΕΚ αποτελεσμάτων ΜΟΝΙΜΟΥ πληθυσμού 2021», σελ. 21905 (σελ. 323 του pdf)
* χωρίς το Παρδάλι και τα Σερβαίικα

** χωρίς τα Σερβαίικα

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Mονη Ζωοδόχου Πηγής Καστρί - Καστόρι - Λακωνίας στο youtube.com.
 Φωτογραφίες από το Καστρί στο greece.com.

 Παραπομπές 

Καστρί
Καστρί