Φραντσίσκα Λίνκερχαντ

Φραντσίσκα Λίνκερχαντ () είναι ημιτελές μυθιστόρημα της Μπριγκίτε Ράιμαν, το οποίο εκδόθηκε μετά θάνατον στο Ανατολικό Βερολίνο το 1974. Η Ράιμαν εργάστηκε στο βιβλίο τα τελευταία δέκα χρόνια της ζωής της. Όταν πέθανε, είχε μόλις αρχίσει το τελευταίο κεφάλαιο. Την επόμενη χρονιά, το μυθιστόρημα εκδόθηκε με αυστηρή λογοκρισία. Η μη λογοκριμένη έκδοση δημοσιεύτηκε το 1998.

Η νεαρή, φιλόδοξη αρχιτέκτονας Φραντσίσκα Λίνκερχαντ μετακομίζει με ενθουσιασμό στη νεοσύστατη πόλη Νόιστατ, στο ανατολικό άκρο της Ανατολικής Γερμανίας, για να υλοποιήσει τα ιδανικά της για ανθρώπινο πολεοδομικό σχεδιασμό. Τα όνειρά της συγκρούονται με την πραγματικότητα της σοσιαλιστικής οικονομίας, την ασφυκτική ιδεολογική ακαμψία, τη γραφειοκρατία και την αδιαφορία των συναδέλφων της.

Το μυθιστόρημα γίνεται ένα κατηγορητήριο κατά της κρατικής γραφειοκρατίας που εμποδίζει, αντί να προωθεί, τα σοσιαλιστικά ιδανικά. Η ρεαλιστική απεικόνιση της καθημερινής ζωής στη ΛΔΓ προκάλεσε πολλές συζητήσεις κατά τη δεκαετία του 1970 και του 1980. Ήταν εκδοτική επιτυχία και διασκευάστηκε για το θέατρο το 1978 και σε ταινία που κυκλοφόρησε το 1981.   

Περιέχει έντονα αυτοβιογραφικά στοιχεία και θεωρείται το σημαντικότερο λογοτεχνικό έργο της Ράιμαν. 

 Ιστορικό 
Στη ΛΔΓ, από τις αρχές της δεκαετίας του 1950 για να αντιμετωπισθεί η έλλειψης στέγης, η κατασκευή κατοικιών στο συντομότερο δυνατό χρονικό διάστημα μέσω της εκβιομηχάνισης των κατασκευών έγινε ύψιστη προτεραιότητα. Μεγάλα οικιστικά συγκροτήματα και μεγαλύτεροι οικισμοί χτίστηκαν χρησιμοποιώντας βιομηχανικές προκατασκευασμένες μεθόδους κατασκευής χαμηλού κόστους. Ωστόσο, η ανάγκη για μεγάλο αριθμό διαμερισμάτων αντιμετωπίστηκε εις βάρος της ποιότητας. 

Οι νέοι στόχοι χωροταξικού σχεδιασμού που εφαρμόστηκαν αποσκοπούσαν στην υπέρβαση των «ιστορικά κληρονομημένων ανισοτήτων». Στα μεγάλα συγκροτήματα κατοικιών της ΛΔΓ, υλοποιήθηκε η σοσιαλιστική ιδεολογία περί ισότητας: «Όλοι ζουν υπό τις ίδιες συνθήκες, στα ίδια διαμερίσματα: ο γενικός διευθυντής του εργοστασίου ζει στο ίδιο κτίριο με τον εργάτη, ο δήμαρχος στο ίδιο οικοδομικό τετράγωνο με τον χειριστή του θαλάμου ελέγχου του εργοστασίου». 

 Υπόθεση 
Η Φραντσίσκα Λίνκερχαντ αφηγείται τη ζωή της στον εραστή της Μπεν. Η ιστορία της ξεκινά στο τέλος του Β'ΠΠ, όταν ήταν ακόμη 8χρονο κορίτσι. Του περιγράφει τα δύσκολα νεανικά της χρόνια, ο πατέρας της ήταν εκδότης που εκτοπίστηκε από τις δυνάμεις κατοχής μετά τον πόλεμο. Ο αδελφός της Βίλχελμ, οκτώ χρόνια μεγαλύτερος, σπούδασε πυρηνική φυσική εργάζεται ως επιστήμονας στη Ντουμπνά – συναντιούνται το πολύ μία φορά το χρόνο. Σε ηλικία 18 ετών παντρεύτηκε και, μετά την αποτυχία του γάμου της, σπούδασε αρχιτεκτονική.

Παρόλο που είχε καλές προοπτικές κοντά στον καθηγητή της, διάσημο αρχιτέκτονα Ρέγκερ, για μια καριέρα σε έργα υψηλού κύρους, η 24χρονη Φραντσίσκα επέλεξε τον πολεοδομικό σχεδιασμό και πήγε στο Νόιστατ, μια από τις πολλές εργατικές πόλεις κοντά σε μεγάλα βιομηχανικά συγκροτήματα στη ΛΔΓ, που βρίσκεται ακόμη στο στάδιο σχεδιασμού και κατασκευής, αν και τα ολοκληρωμένα τμήματα έχουν ήδη κατοικηθεί. Η νεαρή αρχιτέκτονας έχει όνειρα και θέλει να αναπτύξει μια πόλη προσαρμοσμένη στις ανάγκες των κατοίκων της. Η νεοφερμένη ανέλαβε τον σχεδιασμό της ανακαίνισης της παλιάς πόλης και αφοσιώθηκε στο έργο. Όμως, ο προϊστάμενός της σύντροφος Σάφχοϊτλιν είχε άλλες ανησυχίες και δεν ενθουσιάστηκε από τα φιλόδοξα σχέδιά της. Από την αρχή, την προειδοποίησε εμφατικά ότι η κατασκευή όσο το δυνατόν περισσότερων διαμερισμάτων γρήγορα και φθηνά, ήταν η πιο πιεστική και μοναδική προτεραιότητα. Ο Σάφχοϊτλιν είναι περήφανος για τα αποτελέσματα που επιτεύχθηκαν χάρη στις σύγχρονες βιομηχανικές προκατασκευασμένες κατασκευές. Η Φραντσίσκα Λίνκερχαντ αντιτείνει: Τα βράδια, το Νόιστατ είναι «πιο νεκρό από την Πομπηία και το Ερκολάνο». Ο Σάφχοϊτλιν αδιαφορεί.

Ένα βράδυ σε εστιατόριο, η Φραντσίσκα παρατηρεί έναν άντρα και γοητεύεται από την αρρενωπότητα και τον κυνισμό του. Ο Βόλφγκανγκ Τρογιάνοβιτς την προκαλεί με τις απόψεις του για την οικιστική ανάπτυξη στο Νόιστατ. Μια περίπλοκη και εύθραυστη ερωτική σχέση αναπτύσσεται σταδιακά μεταξύ τους, ο Τρογιάνοβιτς τελικά επιστρέφει στην ερωμένη του Ζίγκριντ, μια καθηγήτρια ρωσικών. Προς το τέλος, αναφέρεται το παρελθόν του Τρογιάνοβιτς. Γεννημένος στη Μαντζουρία, ανήλθε στη θέση του γραμματέα της Ελεύθερης Γερμανικής Νεολαίας μετά τον πόλεμο και το 1953 στάλθηκε ως «κόκκινος αγκιτάτορας» για να μιλήσει σε εξεγερμένους εργάτες στη Λειψία στις 17 Ιουνίου. Στη συνέχεια, έγινε γνωστός σαν δημοσιογράφος. Το 1956, ενώ έκανε το διδακτορικό του στη Λειψία, γνώρισε τη Ζίγκριντ. Την ίδια χρονιά, μετά την Ουγγρική Επανάσταση, συνελήφθη με βάση αναπόδεικτες υποψίες και καταδικάστηκε σε 4 χρόνια φυλάκισης. Κατά τη διάρκεια του τελευταίου χρόνου της ποινής του, εργάστηκε για την κατασκευή ενός εργοστασιακού συγκροτήματος σε μια αναξιοποίητη περιοχή.

Η Φραντσίσκα Λίνκερχαντ συνειδητοποιεί ολοένα και περισσότερο ότι η εργασία της την απογοητεύει και την αποκαλεί «αρχιτεκτονικό έγκλημα». Τα φοιτητικά της όνειρα δεν μπορούν να αντέξουν την πραγματικότητα της καθημερινής ζωής στο Νόιστατ. Η βία και ο θάνατος είναι ανεξέλεγκτα στην πόλη και οι απόπειρες αυτοκτονίας έχουν αυξηθεί. Νιώθει ότι έχει αποτύχει. Ωστόσο, είναι σαφές ότι δεν πρόκειται για προσωπική αποτυχία, αλλά για μια κοινωνική σύγκρουση που παραμένει τραγικά άλυτη: Η οικονομική πίεση για τη δημιουργία φτηνών κατοικιών το συντομότερο δυνατό συγκρούεται με τη φιλοδοξία της «να χτίσει σπίτια που να δίνουν στους κατοίκους τους μια αίσθηση ελευθερίας και αξιοπρέπειας». Τελικά, η αφήγηση προχωρά πέρα ​​από την τρέχουσα αποτυχία: «Πρέπει να υπάρχει η έξυπνη σύνθεση μεταξύ του σήμερα και του αύριο, μεταξύ των μουντών πολυκατοικιών και των χαρούμενων ζωντανών δρόμων, μεταξύ του απαραίτητου και του όμορφου, και εγώ βρίσκομαι στα ίχνη και πιστεύω ότι μια μέρα θα το βρω».

 Μορφή 
Στο μυθιστόρημα, η Μπριγκίτε Ράιμαν πειραματίζεται με αφηγηματικές μορφές που δεν ήταν συνηθισμένες στη λογοτεχνία της Ανατολικής Γερμανίας. Η αφήγηση εναλλάσσεται μεταξύ ενός παντογνώστη αφηγητή και πρωτοπρόσωπης οπτικής γωνίας με εσωτερικούς μονολόγους. Μερικές φορές η μετάβαση συμβαίνει στη μέση της πρότασης. Με αυτόν τον τρόπο, η οπτική γωνία του χαρακτήρα Φραντσίσκα Λίνκερχαντ είναι σχεδόν αδιαχώριστη από αυτήν της συγγραφέα.

 Διασκευές 
Το μυθιστόρημα διασκευάστηκε για το θέατρο το 1978 και σε ταινία με τίτλο Unser kurzes Leben (Η σύντομη ζωή μας) που κυκλοφόρησε το 1981.

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Γερμανικά μυθιστορήματα
Κατηγορία:Ανατολικογερμανική λογοτεχνία
Κατηγορία:Μυθιστορήματα που έγιναν ταινίες