Γκόαρ των Αλανών

Ο Γκόαρ, Goar (πριν από το 390 - μεταξύ 446 και 450) ήταν ηγέτης των Αλανών στη Γαλατία τού 5ου αι. Την εποχή που οι Βάνδαλοι και άλλοι Αλανοί υπό τον Ρεσπενδίαλ διέσχισαν τον Ρήνο το 405-406, η ομάδα των Αλανών τού Γκόαρ εντάχθηκε γρήγορα στούς Ρωμαίους, και στη συνέχεια έπαιξε ρόλο στην εσωτερική πολιτική τής Γαλατίας.

 Βιογραφία 

 Ενώνοντας τις δυνάμεις τους με τούς Ρωμαίους 
Ο Γκόαρ αναφέρεται για πρώτη φορά ως «Goare» στο απόσπασμα τού Ρ. Φριγερίδου, [Σημ. 1] ενσωματωμένο στο έργο τού Γρηγορίου τής Τουρ, που περιγράφει τον Βανδαλο-Φραγκικό Πόλεμο που προηγήθηκε τής διάβασης τού Ρήνου (η διάβαση χρονολογείται στις 31 Δεκεμβρίου 406 από τον Πρόσπερ τής Ακουιτανίας).  Σύμφωνα με τον Φριγέριδο, οι σύμμαχοι των Ρωμαίων Φράγκοι προκαλούσαν βαριές απώλειες στούς Βανδάλους κατά τη διάρκεια πιθανώς αρκετών μαχών, σκοτώνοντας 20.000 Βανδάλους πολεμιστές και τον βασιλιά τους Γκοδίγιζελ, και ήταν στα πρόθυρα τής εξόντωσης τής φυλής.  Σε εκείνο το σημείο -σύμφωνα με τον MacDowall (2016) πιθανώς το καλοκαίρι ή το φθινόπωρο του 406- ένας άλλος βασιλιάς των Αλανών, ο Ρεσπενδίαλ, έσπευσε να σώσει τούς Βανδάλους και νίκησε τούς Φράγκους,  «αν και ο Γκόαρ είχε περάσει στούς Ρωμαίους». Δεν είναι σαφές από την αφήγηση τού Φριγερίδου αν ο Γκόαρ όντως ενώθηκε με τούς Φράγκους στον πόλεμο εναντίον των Βανδάλων και των Αλανών τού Ρεσπανδίαλ, αλλά σε κάθε περίπτωση, άλλες πηγές διευκρινίζουν ότι οι Αλανοί τού Γκόαρ εγκαταστάθηκαν τελικά στη Γαλατία κοντά στην Αρελάτη (Ορλεάνη) από τούς Ρωμαίους, ενώ οι Βάνδαλοι, οι Σουηβοί και οι Αλανοί του Ρεσπενδίαλ συνέχισαν στην Ισπανία.  Σύμφωνα με το χρονικό τού επισκόπου Υδάτιου, οι Βάνδαλοι ήταν οι πρώτοι που έφτασαν στην Ισπανία τον Σεπτέμβριο ή τον Οκτώβριο του 409,  ενώ ο Γρηγόριος σημειώνει ότι οι Σουηβοί και οι Αλανοί (πιθανώς εκείνοι με επικεφαλής τον Ρεσπενδίαλ ) τούς ακολούθησαν αργότερα.  Δεν αναφέρεται από πού προήλθαν αυτές οι ομάδες, αν και οι περισσότεροι ιστορικοί ταυτίζουν αυτούς τούς Αλανούς με εκείνους που εγκαταστάθηκαν από τον Γρατιανό στην Παννονία π. το 380. 

 Σφετερισμός του Ιοβίνου 
Ο Γκόαρ εμφανίζεται στη συνέχεια το 411, όταν αυτός και ο Γκούντερ βασιλιάς των Βουργουνδών, συνεργάστηκαν, για να αναδείξουν τον Γαλατο-ρωμαίο συγκλητικό Ιοβίνο ως Ρωμαίο Αυτοκράτορα στο Μάιντς (όπως περιγράφεται από τον Ολυμπιόδωρο τον Θηβαίο). Εκείνη την εποχή, ένας άλλος σφετεριστής, ο Κωνσταντίνος, πολιορκούνταν στην Αρλ από τον στρατηγό τού Ονωρίου, τον μελλοντικό Αυτοκράτορα Κωνστάντιο Γ΄. Οι υποστηρικτές τού Κωνσταντίνου στη βόρεια Γαλατία αυτομόλησαν στον Ιοβίνο, συμβάλλοντας στην ήττα τού Κωνσταντίνου. Ο Ιοβίνος απείλησε στη συνέχεια τον Κωνστάντιο με «Βουργουνδούς, Αλαμανούς, Φράγκους, Αλανούς και όλο τον στρατό του» (πιθανώς συμπεριλαμβανομένου τού Γκόαρ). Πάντως ο σφετερισμός τού Ιοβίνου κατεστάλη δύο χρόνια αργότερα, όταν οι Βησιγότθοι εισήλθαν στη Γαλατία μετά τη λεηλασία τής Ρώμης το προηγούμενο έτος. Ο βασιλιάς Αταούλφος των Βησιγότθων, μετά από μία περίοδο αναποφασιστικότητας, τάχθηκε με την κυβέρνηση τού Ονωρίου στη Ραβέννα, και νίκησε τον Ιοβίνο στη Βαλαντία (Bαλάνς). Η αντίδραση των Αλανών και των Βουργουνδών σε αυτή την ήττα δεν καταγράφεται.

 Πολιορκία της Μπαζάς 
Μετά τη νίκη επί τού Ιοβίνου, οι Βησιγότθοι ήρθαν σε νέα σύγκρουση με τον Ονώριο. Η σύγκρουση αυτή κορυφώθηκε με την πολιορκία τής Μπαζάς το 414. Σύμφωνα με τον Παυλίνο τής Πέλλας, ο οποίος ήταν μεταξύ των πολιορκημένων εκείνη την εποχή, οι Βησιγότθοι υποστηρίζονταν από μία ομάδα Αλανών (των οποίων περιγράφει τον βασιλιά, αλλά δεν κατονομάζει). Ο Παυλίνος, ο οποίος είχε προηγουμένως δημιουργήσει φιλία με τον βασιλιά των Αλανών, τον έπεισε να χωρίσει τούς δεσμούς του με τούς Γότθους, και να ταχθεί με τούς Ρωμαίους υπερασπιστές τής πόλης. Ο ηγέτης των Αλανών το έκανε, παραδίδοντας τη γυναίκα και τον γιο του στούς Ρωμαίους ως ομήρους. Στη συνέχεια οι Βησιγότθοι αποσύρθηκαν από τη Μπαζά και υποχώρησαν στην Ισπανία, ενώ οι Αλανοί εγκαταστάθηκαν ως Ρωμαίοι σύμμαχοι.

Οι ιστορικοί διχάζονται ως προς το αν ο ανώνυμος βασιλιάς των Αλανών τού Παυλίνου, θα πρέπει να ταυτιστεί με τον Γκόαρ ή με κάποιον άλλο ηγέτη των Αλανών -αλλιώς άγνωστο- που μπορεί να συνόδευε τούς Βησιγότθους από την Ιταλία ή και νωρίτερα. Η πρώτη ταύτιση υπονοεί ότι ο Γκόαρ είχε συμμαχήσει με τον Αταούλφο μετά την ήττα τού Ιοβίνου από τούς Γότθους. Η δεύτερη υπόθεση υπονοεί ότι από τότε και στο εξής υπήρχε μία δεύτερη, ξεχωριστή ομάδα Αλανών στη Γαλατία, εκτός από εκείνες τού Γκόαρ.

 Ο Γερμανός επίσκοπος τής Ωξέρ 
Στο έργο του «Βίος τού Αγίου Γερμανού τής Ωξέρ», ο Κωνστάντιος τής Λυών περιγράφει μία αντιπαράθεση μεταξύ τού Γερμανού και ενός βασιλιά των Αλανών π. το 446. Αυτός ο βασιλιάς είχε διαταχθεί από τον Αέτιο να καταστείλει μία εξέγερση των Βαγαυδών στην Αρμορική, αλλά ο Γερμανός τον έπεισε να αναβάλει την επίθεσή του, μέχρι να λάβει επιβεβαίωση των διαταγών από τον Αυτοκράτορα στην Ιταλία. Ο Κωνστάντιος δίνει το όνομα αυτού τού βασιλιά ως «Εόχαρ», αλλά πολλοί ιστορικοί το θεωρούν ως λάθος αντιγραφής για το «Γκόχαρ» (καθώς το όνομα του Γκόαρ εμφανίζεται σε ορισμένες πηγές με αυτή τη μορφή). Άλλοι ιστορικοί αντιτίθενται σε αυτήν την ταύτιση, καθώς θα υπονοούσε ότι η σταδιοδρομία τού Γκόαρ ως ηγέτη των Αλανών διήρκεσε πάνω από 40 χρόνια.

Επίσης, το Γαλατικό Χρονικό τού 452 αναφέρουν ότι ένας άλλος ηγέτης των Αλανών, ο Σαμβίδα, έλαβε γη γύρω από τη Βαλεντία το 440, αρκετά χρόνια πριν από την αντιπαράθεση τού Γερμανού με τούς Αλανούς. Αν υποτεθεί ότι υπήρχε μόνο ένα βασίλειο Αλανών στη Γαλατία, αυτό θα υπονοούσε ότι ο Γκόαρ είχε ήδη διαδεχθεί ο Σαμβίδα πριν από το 440, και ότι ο Σαμβίδα στη συνέχεια διαδέχθηκε ο Εόχαρ. Αν, από την άλλη πλευρά, υποθέσουμε ότι υπάρχουν δύο βασίλεια, ο Εόχαρ θα μπορούσε να είναι πανομοιότυπος με τον Γκό(χ)αρ, διάδοχος τού Γκό(χ)αρ ή διάδοχος τού Σαμβίδα.

Το Γαλατικό Χρονικό περιγράφει μία άλλη παραχώρηση γης σε Αλανούς από τον Αέτιο δύο χρόνια αργότερα (442), στην οποία οι Ρωμαίοι που κατείχαν τη γη αντιτάχθηκαν στην παραχώρηση, και αναγκάστηκαν να εκδιωχθούν με τη βία. Ούτε ο ηγέτης αυτών των Αλανών, ούτε η τοποθεσία τής γης αναφέρονται στα Χρονικά, αλλά πολλοί ιστορικοί συνδέουν αυτό το γεγονός και με το Γκόαρ.

Σε κάθε περίπτωση, οι Αλανοί του Γκόαρ ταυτίζονται παγκοσμίως με τούς Αλανούς τής Ορελάτης, οι οποίοι βοήθησαν στην απόκρουση τής εισβολής τού Αττίλα το 451, και των οποίων ηγήθηκε εκείνη την εποχή ο Σανγίβαν, θέτοντας το τέλος τής βασιλείας τού Γκόαρ, αν γίνει δεκτή η ταύτιση με τον Εόχαρ, κάπου μεταξύ 446 και 450.

 Επεξηγηματικές σημειώσεις 
Σημ. 1: «Ο Ρενάτος Προφουτούρος Φριγέριδος, τον οποίο έχουμε ήδη αναφέρει, στην ιστορία του για την κατάληψη και καταστροφή της Ρώμης από τους Γότθους, λέει: «Εν τω μεταξύ, όταν ο Γκόαρ είχε περάσει στους Ρωμαίους, ο Ρεσπενδίαλ βασιλιάς των Αλαμανών, απέστρεψε τον στρατό τού λαού του από τον Ρήνο, καθώς οι Βάνδαλοι χειροτέρευαν στον πόλεμο με τους Φράγκους, έχοντας χάσει τον βασιλιά τους Γοδέγιζιλ, και περίπου 20.000 από τον στρατό, και όλοι οι Βάνδαλοι θα είχαν εξοντωθεί, αν ο στρατός των Αλαμανών [Αλανών] δεν είχε έρθει σε βοήθειά τους εγκαίρως». Μας εκπλήσσει το γεγονός, ότι όταν αυτός [ο Φριγέριδος] κατονομάζει τους βασιλείς των άλλων εθνών, δεν κατονομάζει και τον βασιλιά των Φράγκων» – Γρηγόριος της Τουρ, παραθέτοντας τον Φριγέριδο (το απόσπασμα του Φριγερίδου) στην Ιστορία των Φράγκων (Βιβλίο II, Κεφάλαιο 9).

 Αναφορές 
 Alemany, Agustí (2000). Πηγές για τους Αλανούς: Μια κριτική συλλογή . Brill Academic Publishers.

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 


Κατηγορία:Αλανοί