Πέτερ Χακς

Ο Πέτερ Χακς () (21 Μαρτίου 1928 - 28 Αυγούστου 2003) ήταν Γερμανός θεατρικός συγγραφέας, ποιητής και δοκιμιογράφος, από τους σημαντικότερους της ανατολικογερμανικής λογοτεχνίας . Στο δεύτερο μισό του 20ού αιώνα, τα έργα του ανέβηκαν με επιτυχία όχι μόνο στη ΛΔΓ αλλά και στη Δυτική Γερμανία. Απέκτησε παγκόσμια φήμη με το θεατρικό έργο του Μια συζήτηση στο σπίτι των Στάιν για τον απόντα κ. φον Γκαίτε. 

Ο Χακς επηρεάστηκε από το θέατρο του Μπέρτολτ Μπρεχτ και ανέπτυξε τη δική του εκδοχή του διαλεκτικού θεάτρου, η οποία συνδύαζε πολιτικά θέματα με κωμικά στοιχεία μέσα σε ένα σοσιαλιστικό κοινωνικό πλαίσιο. 

Το 1955, εγκαταστάθηκε στη ΛΔΓ. Όπως δήλωσε, προτίμησε «να βοηθήσει στην οικοδόμηση του σοσιαλισμού παρά να σπαταλήσει το λογοτεχνικό του ταλέντο σε έναν επώδυνο και μάταιο αγώνα ενάντια στον φασιστικό κρατικό μηχανισμό και το σύστημα που είχε υποτάξει την πολιτιστική σφαίρα». Από το 1960 και μετά, εργάστηκε για τρία χρόνια σε θέατρο στο Ανατολικό Βερολίνο και στη συνέχεια αφιερώθηκε εξ ολοκλήρου στην καλλιτεχνική δημιουργία. 

 Βιογραφικά στοιχεία 
Ο Πέτερ Χακς γεννήθηκε το 1928 στο Μπρέσλαου (Βρότσλαβ) της Κάτω Σιλεσίας. Ο πατέρας του ήταν δικηγόρος και η μητέρα του εργάζονταν σε ένα από τα πρώτα νηπιαγωγεία Μοντεσσόρι της πόλης. Ακόμα και μετά το 1933, η οικογένειά του παρέμεινε αντιναζιστική και σοσιαλιστική. Προσπάθησε να αποφύγει τη στρατιωτική θητεία στα τελικά στάδια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου αλλά συνελήφθη από τα Βάφεν Ες-Ες και η Υπηρεσία Εργασίας του Ράιχ τον έστειλε να εργαστεί στην Τσεχοσλοβακία. Τον Μάιο του 1945, αμερικανικά στρατεύματα απελευθέρωσαν το Μαρίενμπαντ, όπου ο Χακς νοσηλεύονταν με σοβαρή πνευμονία. Στην αμερικανική αιχμαλωσία, γρήγορα έμαθε τα αγγλικά και εργάστηκε ως μεταφραστής, αντιμετωπίζοντας τους συμπατριώτες του που πολέμησαν με περιφρόνηση.  

Στη συνέχεια, σπούδασε Σύγχρονη γερμανική λογοτεχνία, θεατρικές σπουδές, φιλοσοφία και κοινωνιολογία στο Πανεπιστήμιο του Μονάχου, ζώντας με την οικογένειά του στο Νταχάου. Το 1951, έλαβε το διδακτορικό του με διατριβή για το θέατρο της εποχής Μπίντερμαγιερ. Από το 1951 έως το 1955, έζησε ως συγγραφέας στο Μόναχο, έγραφε για το ραδιόφωνο και ερμήνευε δικά του κείμενα σε καμπαρέ. Εκείνη την εποχή, γνώρισε τον Έριχ Κέστνερ, τον Τόμας Μαν και τον Μπέρτολτ Μπρεχτ. Το 1954, έλαβε το έγκριτο Βραβείο Θεατρικών Συγγραφέων του Μονάχου για το πρώτο του θεατρικό έργο, Το άνοιγμα της ινδικής εποχής.

 Στην Ανατολική Γερμανία 
μικρογραφία|311x311εσ|Πέτερ Χακς (1956)
Το 1955, ο Χακς, με τη σύζυγό του συγγραφέα Άννα Ελίζαμπεθ Βίντε, εγκαταστάθηκε στο Ανατολικό Βερολίνο, όπου αρχικά εργάστηκε για το Μπερλίνερ Ανσάμπλ του Μπρεχτ. Ωστόσο, δεν αναπτύχθηκε μόνιμη συνεργασία μεταξύ τους. Από το 1960, εργάστηκε σαν θεατρικός συγγραφέας στο Γερμανικό θέατρο, όπου παίχτηκαν πολλά έργα του. Το 1961 συνέβαλε με προπαγανδιστικά κείμενα σε ραδιοφωνικές εκπομπές υπέρ της κατασκευής του Τείχους του Βερολίνου. 

Όταν η παράσταση του έργου του Οι ανησυχίες και η δύναμη (1962) επικρίθηκε από αξιωματούχους του κόμματος για τη «λανθασμένη» απεικόνιση του σοσιαλισμού, παραιτήθηκε από τη θέση του στο θέατρο και εργάστηκε ως ανεξάρτητος συγγραφέας. Ταυτόχρονα, η κωμωδία του Ειρήνη (διασκευή της κωμωδίας του Αριστοφάνη) - που τόνιζε τις απολαβές του σοσιαλισμού ως αποτέλεσμα της συλλογικής κοινωνικής εργασίας - του έφερε εξαιρετική επιτυχία. Ακολούθησαν μεγάλες θεατρικές επιτυχίες και τα έργα του ανέβαιναν στις σκηνές της ΛΔΓ και της Δυτικής Γερμανίας. Η επιτυχία του οδήγησε στη λογοτεχνική του αποδοχή στη ΛΔΓ. 

Από τα τέλη της δεκαετίας του 1950 και μετά ο Χακς ανέπτυξε την αισθητική του σε δοκίμια στα οποία σκιαγράφησε ένα πρόγραμμα για μια κλασική τέχνη προσαρμοσμένη στις συνθήκες του σοσιαλισμού: η τέχνη θα πρέπει να διερευνά τη σχέση μεταξύ ουτοπίας και πραγματικότητας απεικονίζοντας «το μη ικανοποιητικό με ικανοποιητικό τρόπο». Η διαμάχη του με τον Χάινερ Μύλερ σχετικά με την κατεύθυνση της σοσιαλιστικής δραματικής αισθητικής οδήγησε σε πλήρη ρήξη στη φιλία τους.

Η σχέση της ΛΔΓ με τον Χακς, ωστόσο, παρέμεινε αντιφατική. Συνέχισε να θεωρείται από πολλούς αξιωματούχους και συναδέλφους ποιητές ως «αστός» συγγραφέας, αλλά οι επιτυχίες του έφεραν αυξανόμενη αναγνώριση: το 1964 εξελέγη στο Κέντρο PEN της ΛΔΓ, το 1972 στην Ακαδημία Τεχνών της ΛΔΓ, το 1974 έλαβε το Εθνικό Βραβείο ΛΔΓ δεύτερης κατηγορίας και τρία χρόνια αργότερα το πρώτης κατηγορίας.

Με τη σύζυγό του, χρησιμοποιούσαν το ψευδώνυμο Σαούλ Ο'Χάρα, με το οποίο δημοσίευσαν κωμωδίες όπως Η τελευταία υπόθεση του επιθεωρητή Κάμπελ (1962). 

Το 1976, ο Χακς υποστήριξε δημόσια την απέλαση του τραγουδοποιού Βολφ Μπίρμαν. Από τότε και στο εξής, ο Χακς δέχτηκε σφοδρές επιθέσεις και μποϊκοτάρισμα στον πολιτιστικό κόσμο της Δύσης και τα έργα του αποσύρθηκαν από τη Δυτική Γερμανία. 

Το τέλος της ΛΔΓ δεν οδήγησε τον Χακς να εγκαταλείψει τις κομμουνιστικές του πεποιθήσεις. Το 1991, αποχώρησε από την Ακαδημία Τεχνών, η οποία είχε αντι-ΛΔΓ αισθήματα, και αρνήθηκε να συμμετάσχει στην πολιτιστική ζωή της επανενωμένης Γερμανίας, αν και συνέχισε να γράφει. Η δημοσίευση των δοκιμίων, των ποιημάτων και των μεταγενέστερων θεατρικών έργων του προσέλκυσε σημαντική προσοχή, ιδιαίτερα η αξιοσημείωτη έκδοση των απάντων του το 2003.  Έγραψε επίσης διηγήματα κυρίως παιδικής λογοτεχνίας και παραμύθια. Πολλά έργα του έχουν διασκευαστεί σε ταινίες. 

Ο Χακς πέθανε την ίδια χρονιά στο εξοχικό του στο χωριό Γκρος Μάχνοφ του Βρανδεμβούργου.

 Έργα (επιλογή) 

 Ποίηση 

 Die Gedichte. (1988) - Τα Ποιήματα
 Der Flohmarkt (1964) - Η υπαίθρια αγορά (συλλογή παιδικών ποιημάτων)
 Der Herbst steht auf der Leiter (2012) - Το φθινόπωρο είναι στη σκάλα
 Ritter Kauz vom Rabensee (2025)

 Θεατρικά έργα 

 Die Sorgen und die Macht (1962) Οι ανησυχίες και η δύναμη
 Moritz Tassow (1961)
 Der Frieden (1962) - Ειρήνη (βασισμένο στην κωμωδία Ειρήνη του Αριστοφάνη) 
 Polly oder Die Bataille am Bluewater Creek (1963) - Πόλυ ή Η Μάχη του Μπλούγουοτερ Ρικ
 Die schöne Helena (1964) - Η Ωραία Ελένη
 Margarete in Aix (1966) - Η Μαργαρίτα στην Αιξ, κωμωδία
 Amphitryon (1967) - Αμφιτρύων
 Noch einen Löffel Gift, Liebling? (1972) - Άλλη μια κουταλιά δηλητήριο, αγάπη μου; Κωμική αστυνομική όπερα
 Prexaspes (1968)
 Omphale (1969) - Ομφάλη
 Numa (1971)
 Adam und Eva (1972) Αδάμ και Εύα
 Die Vögel (1973) - Τα πουλιά, διασκευή της κωμωδίας Όρνιθες
 Das Jahrmarktsfest zu Plundersweilern (1973) - Το πανηγύρι στο Πλούντερσβαϊλερν
 Μια συζήτηση στο σπίτι των Στάιν για τον απόντα κ. φον Γκαίτε (1974)
 Rosie träumt (1974)
 Die Fische (1975)
 Senecas Tod (1977) - Ο θάνατος του Σενέκα
 Pandora (1979)
 Musen (1979)
 Die Binsen (1981)
 Barby (1982)
 Fredegunde (1984)
 Jona (1986) 

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Γερμανοί λογοτέχνες
Κατηγορία:Γερμανοί συγγραφείς
Κατηγορία:Γερμανοί θεατρικοί συγγραφείς
Κατηγορία:Γερμανοί ποιητές
Κατηγορία:Γερμανοί διηγηματογράφοι
Κατηγορία:Γερμανοί δοκιμιογράφοι
Κατηγορία:Ανατολικογερμανοί
Κατηγορία:Ανατολικογερμανική λογοτεχνία