Πολιορκία της Άμιδας (502-503)

Η πολιορκία τής Άμιδας έλαβε χώρα το 502-503, κατά τη διάρκεια τού Πολέμου τού Αναστασίου Α΄, όταν η αυτοκρατορία των Σασσανιδών κατέλαβε την πόλη από τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Η σύγκρουση πυροδοτήθηκε, όταν ο Ρωμαίος Αυτοκράτορας Αναστάσιος Α΄ ο Δίκορος αρνήθηκε δάνειο, που ζήτησε ο Σασσανίδης βασιλιάς Καβάδης Α΄. Ο Καβάδης προσπάθησε στη συνέχεια να συγκεντρώσει τα χρήματα λεηλατώντας τις Ρωμαϊκές παραμεθόριες πόλεις. Αν και η Άμιδα δεν είχε Ρωμαϊκά στρατιωτικά τάγματα, η πόλη αντιστάθηκε σε μία τρίμηνη πολιορκία, πριν πέσει στα χέρια των Σασσανιδών. Η λεηλασία τής πόλης περιελάμβανε τρεις ημέρες μαζικών δολοφονιών, και όσοι επέζησαν, στη συνέχεια υποδουλώθηκαν. Η απώλεια τής Άμιδας ώθησε τον Αναστάσιο Α΄ να εξαπολύσει στρατιωτική απάντηση, και ο πόλεμος συνεχίστηκε μέχρι που και οι δύο πλευρές συμφώνησαν σε εκεχειρία το 505, μετά την οποία η πόλη αποκαταστάθηκε στον Ρωμαϊκό έλεγχο.

 Η εποχή 
Το 502 ο Καβάδης Α΄ αναζήτησε κεφάλαια, για να αποπληρώσει τα χρέη του προς τούς Εφθαλίτες, οι οποίοι τον είχαν βοηθήσει να αποκατασταθεί στο θρόνο το 498/499.  Οι δυσκολίες του επιδεινώθηκαν από τις πρόσφατες αλλαγές στην πορεία τού Τίγρη στην κάτω Μεσοποταμία, οι οποίες είχαν προκαλέσει εκτεταμένο λιμό και πλημμύρες. Ο Καβάδης Α΄ ζήτησε δάνειο από τον Αναστάσιο Α΄, ο οποίος αρνήθηκε να προσφέρει βοήθεια. Ο Καβάδης Α΄ πήρε στη συνέχεια τον στρατό του, για να εξασφαλίσει τα χρήματα κάνοντας επιδρομές και λεηλασίες σε Ρωμαϊκές κτήσεις.  

Το καλοκαίρι τού 502, ο Καβάδης Α΄ εισέβαλε στη Ρωμαϊκή Αρμενία και Μεσοποταμία με στρατό, που περιλάμβανε Αρμένιους και Άραβες συμμάχους.  Γρήγορα κατέλαβε την ασθενώς οχυρωμένη πόλη τής Θεοδοσιούπολης (σημερινό Ερζερούμ), πιθανώς με υποστήριξη από το εσωτερικό. Ο βασιλιάς δεν έβλαψε τον πληθυσμό, επειδή δεν προσβλήθηκε από αυτούς. 

 Η πολιορκία 
Στη συνέχεια, ο Καβάδης Α΄ πολιόρκησε την πόλη- οχυρό Άμιδα (σημερινό Ντιγιαρμπακίρ) τον Οκτώβριο τού 502, η οποία αποδείχθηκε πιο δύσκολη από ό,τι περίμενε ο Καβάδης Α΄.  Η πόλη ήταν καλά οχυρωμένη με τείχη από μαύρο βασάλτη. Οι υπερασπιστές ήταν υπό την ηγεσία τού Κύρου βασιλιά τής Μεσοποταμίας, τού Λεόντιου αρχηγού τού συμβουλίου, και τού Παύλου Μπαρ Ζαϊνάμπ οικονόμου. Αν και δεν υποστηρίζονταν από στρατιωτικά στρατεύματα, απέκρουσαν τις επιθέσεις των Σασσανιδών για τρεις μήνες.  Καθώς η πολιορκία συνεχιζόταν, τα αποθέματα τροφίμων μειώνονταν, και ήταν αυστηρά με δελτίο. Οι μαχητές λάμβαναν το υπόλοιπο φαγητό και ποτό, ενώ οι γυναίκες επιβίωναν με μικρές ποσότητες κριθαριού, σάρκας νεκρών και δέρματος παπουτσιών. 

Οι αμυνόμενοι στα τείχη φώναζαν προσβολές και χλεύαζαν τον Καβάδη Α΄, ο οποίος ταλαιπωρήθηκε, καθώς έφθανε ο χειμώνας. Οι Σασσανίδες πάλευαν με τα ρούχα τους, και τα τόξα τους είχαν εξασθενήσει από τον υγρό αέρα. Οι πολιορκητικοί κριοί ήταν επίσης αναποτελεσματικοί, καθώς οι αμυνόμενοι απορροφούσαν τα χτυπήματα με αλυσοδεμένες δέσμες από βούρλα. Οι αμυνόμενοι άνοιξαν ένα ρήγμα από μέσα, τραβώντας μέσα το υλικό τού οχυρώματος των επιτιθέμενων, και στηρίζοντας την κοιλότητα με δοκούς.  

Μη μπορώντας να σημειώσει πρόοδο, ο Καβάδης Α΄ ξεκίνησε διαπραγματεύσεις με τούς αμυνόμενους, ζητώντας πληρωμή σε αντάλλαγμα για την άρση τής πολιορκίας. Οι αμυνόμενοι, ωστόσο, απαίτησαν αποζημίωση για τα τρόφιμα, που είχε κατασχέσει ο στρατός των Σασσανιδών από τα γύρω χωριά. 

Η πολιορκία έληξε τον Ιανουάριο τού 503, όταν ο στρατός που πολιορκούσε, ανακάλυψε ένα αδύναμο σημείο στα τείχη. Ο Καβάδης Α΄ έστειλε μία μικρή ομάδα, για να τα διασπάσει τη νύχτα.  Σύμφωνα με τον Προκόπιο, οι Σασσανίδες είχαν μία τύχη στην προσπάθειά τους, καθώς οι φρουροί στα τείχη ήταν μεθυσμένοι και αποκοιμήθηκαν, αφού είχαν εορτάσει μία εορτή,  επιτρέποντας στους Σασσανίδες να σκαρφαλώσουν ήσυχα στα τείχη, και να καταλάβουν έναν από τούς πύργους.  Οι αμυνόμενοι προσπάθησαν να αντισταθούν στους εισβολείς, αλλά απέτυχαν. Στη μάχη, ο Κύρος τρυπήθηκε από ένα βέλος, και αποσύρθηκε από τη μάχη. Την επόμενη ημέρα οι Σασσανίδες εισέβαλαν στην πόλη. 

 Οι συνέπειες 
Ο συγκριτικός ιστορικός Ζαχαρίας ο Ρήτωρ περιέγραψε λεπτομερώς την πτώση και τη λεηλασία τής πόλης.  Για τρεις ημέρες ο στρατός των Σασσανιδών λεηλατούσε και σκότωνε τούς κατοίκους τής πόλης, μέχρι που ένας ιερέας πήγε να συναντήσει τον Καβάδη Α΄ και τον παρακάλεσε να σταματήσει τις δολοφονίες. Ο Καβάδης Α΄ τον ρώτησε, γιατί πολεμούσαν εναντίον του. Ο ιερέας απάντησε: «επειδή ο Θεός θέλησε να σας δώσει την Άμιδα όχι με δική μας απόφαση, αλλά με την ανδρεία σας». Στη συνέχεια, ο Καβάδης Α΄ διέταξε να σταματήσει η σφαγή, αλλά επέτρεψε στους άνδρες του να συνεχίσουν τη λεηλασία τής πόλης και να υποδουλώσουν τούς εναπομείναντες επιζώντες,   μερικοί από τούς οποίους απελάθηκαν στην Περσία.  Ο βασιλιάς Καβάδης Α΄ διέταξε επίσης τον Λεόντιο και τον Κύρο  να φορούν βρώμικα ρούχα με σχοινιά γύρω από τον λαιμό τους, και να κουβαλούν χοίρους, λέγοντας ενώ τούς επιδείκνυαν: «οι ηγεμόνες που δεν κυβερνούν καλά την πόλη τους, ούτε περιορίζουν τον λαό της ώστε να μην προσβάλλουν τον βασιλιά, αξίζουν μία τέτοια προσβολή». 

Τον Μάιο τού 503, ο Αναστάσιος Α΄, αντιδρώντας στην είδηση τής πτώσης τής Άμιδας, έστειλε έναν στρατό 52.000 ανδρών , για να ανακτήσει και να προστατεύσει τα ανατολικά Ρωμαϊκά σύνορα. Οι Ρωμαίοι επέλεξαν να λιμοκτονήσουν τούς υπερασπιστές τής Άμιδας, αντί να εξαπολύσουν άμεση επίθεση. Η πόλη παραδόθηκε στο πλαίσιο εκεχειρίας το 505 (με εξαγορά 1.000 λιβρών χρυσού ), επειδή ο Ρωμαϊκός στρατός είχε εισβάλει σε εδάφη των Σασσανιδών. 

Ενώ οι δύο ηγέτες συνείπταν συνθήκη ειρήνης, οι Ρωμαίοι ενίσχυσαν τις οχυρώσεις πόλεων που πολιορκούνταν από τούς Σασσανίδες, συμπεριλαμβανομένης τής Άμιδας.  Η συνθήκη ειρήνης ήταν επταετής, χωρίς ανταλλαγή εδαφών. 

 Σημειώσεις 

 Αναφορές 

 Πηγές 

Σύγχρονες της πολιορκίας




Μεταγενέστερες







 Περαιτέρω ανάγνωση 
 Shih-Cong Fan Chiang (2015). Urban's civilians' experiences in the Romano-Persian Wars, 502–591 CE (PDF) (Thesis). King’s College London, Centre for Hellenic Studies.

Κατηγορία:Πολιορκίες της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας