Μαριάνε Φριτς

Η Μαριάνε Φριτς () (14 Δεκεμβρίου 1948 - 1 Οκτωβρίου 2007) ήταν Αυστριακή συγγραφέας. Έγραψε μια σειρά πολύτομων μυθιστορημάτων με ιστορικό φόντο την ιστορία της Αυστρίας στον 20ό αιώνα. Συνέχισε την παράδοση της Ομάδας της Βιέννης με έργα που κατατάσσονται στον ύστερο μοντερνισμό και είναι γνωστά για τη μεγάλη τους έκταση και την ιδιαίτερη αφηγηματική γλώσσα που συχνά τα καθιστά δυσανάγνωστα. 

 Βιογραφικά στοιχεία 
Η Μαριάνε Φριτς γεννήθηκε το 1948 στο Βάιτς, μια μικρή βιομηχανική πόλη στη Στυρία της Αυστρίας. Ήταν κόρη βιομηχανικού εργάτη και μεγάλωσε σε οικογένεια εργατικής τάξης εν μέσω της μεταπολεμικής οικονομικής ανάκαμψης. Τη δεκαετία του 1970 παντρεύτηκε τον συγγραφέα Βόλφγκανγκ Φριτς και εγκαταστάθηκε στη Βιέννη. Δεν απέκτησαν παιδιά και διοχέτευσε την ενέργειά της στη συγγραφή χωρίς οικογενειακούς περισπασμούς. Γύρω στο 1979, μετά το διαζύγιό της, άρχισε να ζει με τον Ότο Ντύνσερ σε ένα μικρό διαμέρισμα στη Βιέννη, με τον οποίο έζησε το υπόλοιπο της ζωής της. Ο Ντύνσερ υποστήριξε την έρευνα και τη συγγραφή της, βοηθώντας τη να διατηρήσει τον απομονωμένο τρόπο ζωής της. Η Μαριάνε Φριτς απέφευγε τις συνεντεύξεις, τις φωτογραφίες και τις δημόσιες εμφανίσεις και λίγα είναι γνωστά για τη ζωή της πέρα ​​από το λογοτεχνικό της έργο. 

Τη δεκαετία του 2000, άρχισε να αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα υγείας που προέκυψαν από μια σπάνια μορφή λευχαιμίας, η οποία επηρέασε σταδιακά την ικανότητά της να εργάζεται στα φιλόδοξα λογοτεχνικά της έργα. Πέθανε το 2007 στη Βιέννη σε ηλικία 58 ετών αφήνοντας ημιτελές το τελευταίο της μυθιστόρημα.

Τον Νοέμβριο του 2014, ένα πάρκο της Βιέννης ονομάστηκε προς τιμήν της.

Παρά την ανάμεικτη υποδοχή - η αρχική αναγνώριση έδωσε τη θέση της σε αμηχανία και εχθρότητα απέναντι στους μεταγενέστερους αφηγηματικούς πειραματισμούς της - η Φριτς έλαβε πολλά βραβεία υψηλού κύρους, όπως το Αυστριακό Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας (1998), το Βραβείο Πέτερ Ρόζεγκερ (1999) και το Βραβείο Φραντς Κάφκα (2001).

 Λογοτεχνική δημιουργία 
Το 1978, δημοσίευσε το πρώτο της μυθιστόρημα, με τίτλο Η βαρύτητα των σχέσεων, το οποίο απέσπασε το Βραβείο Ρόμπερτ Βάλζερ εκείνης της χρονιάς, καθιερώνοντάς την ως μια τολμηρή φωνή στην αυστριακή λογοτεχνία. Αφηγείται την ιστορία μιας γυναίκας που δολοφόνησε τα παιδιά της και πλέον βρίσκεται σε ψυχιατρικό ίδρυμα. Το μυθιστόρημα ξεχωρίζει από τα επόμενα έργα της λόγω της συντομίας και της απλότητας του ύφους.

Τα μεταγενέστερα μυθιστορήματά της αποτελούνται από χιλιάδες σελίδες το καθένα και, λόγω της δυσκολίας στην ανάγνωση και κατανόηση, έχουν συγκριθεί με έργα όπως το Η αγρύπνια των Φίννεγκαν του Τζέημς Τζόις. Η Φριτς παραβιάζει ριζικά τους κανόνες της γερμανικής γραμματικής και του συντακτικού: μεταξύ άλλων, χρησιμοποιεί αντισυμβατικές δομές, κατακερματισμένες φράσεις, τροποποιεί τους κανόνες στίξης, παραλείπει άρθρα, αποδίδοντας έτσι νέα επίπεδα νοήματος στις προτάσεις. Οι καινοτομίες της Φριτς αντλούσαν έμπνευση από τις μοντερνιστικές παραδόσεις του Τζέημς Τζόις, τον Σάμιουελ Μπέκετ και τον Μπέρτολτ Μπρεχτ. Τα μυθιστορήματά της επιδίωξαν να κατασκευάσουν έναν νέο εννοιολογικό κόσμο από την οπτική γωνία των περιθωριοποιημένων, συχνά προβληματίζοντας τους κριτικούς με την πυκνότητα και την προκλητικότητά τους. Η πειραματική γλώσσα της διαστρεβλώνει τις αφηγηματικές μορφές για να αντικατοπτρίσει τις ιστορικές διαστρεβλώσεις. 

Η δημοσίευση του πρώτου μυθιστορήματός της σηματοδότησε την έναρξη μιας φιλόδοξης σειράς πολύτομων μυθιστορημάτων με τίτλο Το φρούριο που είχε ως στόχο να καταγράψει την αυστριακή ιστορία του 20ού αιώνα, καλύπτοντας την Πρώτη και τη Δεύτερη Αυστριακή Δημοκρατία μέσα από ένα τεράστιο μωσαϊκό αλληλένδετων αφηγήσεων και επαναπροσδιορίζοντας τη γλώσσα και την ιστορία για να αντιμετωπίσει τα τραύματα της μεταπολεμικής Αυστρίας. Εργάστηκε πάνω σ' αυτό για το υπόλοιπο της ζωής της.

Εξέδωσε το δεύτερο μυθιστόρημα και πρώτο τόμο αυτού του κύκλου το 1980 με τον τίτλο Το παιδί της βίας και τα αστέρια των Ρομά. Αυτό το περίπλοκο μυθιστόρημα είχε ελάχιστη εμπορική επιτυχία, με αποτέλεσμα ο εκδότης της να το αποσύρει. 

Στη συνέχεια, το 1986 δημοσίευσε το Του οποίου τη γλώσσα δεν καταλαβαίνεις. Ξεκινώντας από το 1914, επικεντρώνεται στην ιστορία της εργατικής οικογένειας Νουλ από την εμπορική πόλη Πουθενά. Εμφανίζονται εκατοντάδες, αποκλειστικά προλετάριοι, κύριοι και δευτερεύοντες χαρακτήρες, που δημιουργούν μια σύνθετη εικόνα ενός παράλληλου κόσμου, που περιλαμβάνει στοιχεία ιστορικά επαληθεύσιμα και ταυτόχρονα εν μέρει μυθοποιημένα. Στόχος παραμένει η προσπάθεια για μια ιστοριογραφία που αποτυπώνει άτομα που παρασύρονται ως αντικείμενα στη ροή των ιστορικών γεγονότων. Το μυθιστόρημα, που έχει περισσότερες από 3.300 σελίδες, έγινε γνωστό για την πολυπλοκότητα και τον γλωσσικό πειραματισμό του. Είχε ως επί το πλείστον αρνητικές κριτικές εκείνη την εποχή και θεωρήθηκε «δυσανάγνωστη παρέκκλιση παρά ως καινοτόμος λογοτεχνία».  

Συνέχισε να διευρύνει τα γλωσσικά όρια της γερμανικής γλώσσας με την έκδοση, τη δεκαετία του 1990, δύο ακόμη μυθιστορημάτων: Στη φύση των πραγμάτων I και II, τα οποία μπόρεσαν να εκτυπωθούν μόνο σε αντίγραφα του δακτυλογραφημένου χειρογράφου λόγω των χαρτών και των γραφικών που περιείχαν: πλάγια γραφή, υπογραμμίσεις, ποικίλες γραμματοσειρές, χάρτες, σημειώσεις στο περιθώριο και άλλες στυλιστικές ιδιορρυθμίες που αφθονούν σε όλο το κείμενο. Θεωρούνται το πιο περίπλοκο και αινιγματικό μέρος του Κύκλου του Φρουρίου.

Από το 1998 και μετά, η Μαριάνε Φριτς εργαζόταν στον τρίτο τόμο, το μυθιστόρημα Στη φύση των πραγμάτων III, το οποίο δεν ολοκλήρωσε πριν τον θάνατό της.

 Έργα 

 1978: Die Schwerkraft der Verhältnisse (Η βαρύτητα των σχέσεων)
 1980: Das Kind der Gewalt und die Sterne der Romani (Το παιδί της βίας και τα αστέρια των Ρομά) 
 1985: Was soll man da machen (1985). Οι πρώτες 215 σελίδες του επόμενου
 1986: Dessen Sprache du nicht verstehst (Του οποίου τη γλώσσα δεν καταλαβαίνεις).  Εκδόθηκε και σε τρίτομες και δωδεκάτομες εκδόσεις.
 1996: Naturgemäß I. Entweder Angstschweiß / Ohnend / Oder Pluralhaft . (Στη φύση των πραγμάτων). Εκδόθηκε σε πέντε τόμους.
 1998: Naturgemäß II. Es ist ein Ros entsprungen / Wedernoch / heißt sie. (Στη φύση των πραγμάτων) Εκδόθηκε σε πέντε τόμους.
 2011: Naturgemäß III. Oder doch / Noli me tangere / Rührmichnichtan! (Στη φύση των πραγμάτων)

 Μεταφράσεις στα ελληνικά 

 Η βαρύτητα των σχέσεων, μτφρ. Βασίλης Τσαλής, εκδ. Γαβριηλίδης, 2019  
 Η βαρύτητα των συνθηκών, μτφρ. Αντιγόνη Αργυροπούλου, εκδ. Λέμβος, 2025
 Παραπομπές 

Κατηγορία:Αυστριακοί μυθιστοριογράφοι