Δίλοφος Σερρών

Για συνώνυμους οικισμούς στην Ελλάδα δείτε το λήμμα: Δίλοφο

Ο Δίλοφος ή Δίλοφο, έως το 1927 γνωστός ως Ορτά-Μαχαλά, είναι πρώην οικισμός στον σημερινό Δήμο Ηρακλείας της Περιφερειακής Ενότητας Σερρών της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας. Βρίσκεται σε υψόμετρο 280 μέτρων στο όρος Μαυροβούνι της οροσειράς των Κρουσσίων, σε απόσταση περίπου 5,5 χλμ. δυτικά-βορειοδυτικά από τον Λιθότοπο Σερρών.

 Ιστορία 

 Οθωμανική περίοδος 
Κατά την περίοδο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, ανήκε διοικητικά στον Καζά των Σερρών του Σαντζακίου των Σερρών του Βιλαετίου της Θεσσαλονίκης. Η ονομασία Ορτά-Μαχαλά προέρχεται από την τουρκική λέξη orta, που σημαίνει «μεσαίος» και τον όρο mahalle (μαχαλάς, συνοικία). Η ονομασία αυτή αποδίδεται στη γεωμορφολογική θέση του οικισμού, ο οποίος ήταν εγκατεστημένος στη μεσαία από τρεις παράλληλες επιμήκεις ράχες της περιοχής.

Στους πρόποδες των Κρουσσίων, κοντά στο Καγιαλί (Λιθότοπος), υπήρχαν διάσπαρτα χωριά Γιουρούκων, των οποίων κύρια ασχολία ήταν η κτηνοτροφία και ιδιαίτερα η εκτροφή αλόγων. Οι πληθυσμοί αυτοί εγκαταστάθηκαν στην περιοχή κατά την οθωμανική κατάκτηση των Βαλκανίων τον 14ο και 15ο αιώνα, με σκοπό τόσο την επιτήρηση και εδραίωση της οθωμανικής κυριαρχίας, όσο και τη διατήρηση του παραδοσιακού νομαδικού τρόπου ζωής τους. Κατά τον Γκεόργκι Στρέζοφ, προτιμούσαν τις ορεινές θέσεις, θεωρώντας υποτιμητική την ενασχόληση με τις γεωργικές εργασίες στον κάμπο.

Στη στατιστική μελέτη του Βούλγαρου γεωγράφου Βασίλ Κάντσωφ, «Μακεδονία, Εθνογραφία και Στατιστική», εκτιμάται ότι το 1900 υπήρχαν 170 Τούρκοι κάτοικοι, ενώ στην «Εθνολογική Στατιστική των Βιλαετίων Θεσσαλονίκης και Μοναστηρίου» του Αθανάσιου Χαλκιόπουλου, που εκδόθηκε το 1910 στην Αθήνα, ο οικισμός αποδίδεται με πληθυσμό 150 μουσουλμάνων. Σε χάρτη του λιθογραφείου Κοντογόνη (1910), παράγωγο της αυστροουγγρικής σειράς Generalkarte von Mitteleuropa, εμφανίζεται ως Ορτά-μαχ., με σχετική ένδειξη ότι επρόκειτο για τουρκικό χωριό. Τέλος, σε υπολογισμούς που εξέδωσε το 1919 η Επιτελική Υπηρεσία του Ελληνικού Στρατού, προ του 1912 αναφέρονται 302 μωαμεθανοί κάτοικοι.

 Σύγχρονη ιστορία 
Με το τέλος των Βαλκανικών Πολέμων ο οικισμός περιήλθε στην ελληνική επικράτεια και κατά την απογραφή πληθυσμού του 1913 που πραγματοποιήθηκε από το ελληνικό κράτος καταγράφηκαν 263 κάτοικοι. Σύμφωνα με τους στατιστικούς πίνακες του Ελληνικού Στρατού, τον Αύγουστο του 1915 ο πληθυσμός αριθμούσε 292 μουσουλμάνους κατοίκους. Kάτοψη του οικισμού αποτυπώθηκε σε βρετανικό στρατιωτικό χάρτη κατά την περίοδο του Μακεδονικού Μετώπου του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, σύμφωνα με τον οποίο το 1917 ο οικισμός αποτελούνταν από 12 κτήρια.

Το 1920 προσαρτήθηκε στη νεοσύστατη Κοινότητα Κοπρίβης (Χείμαρρος) της Υποδιοίκησης Νιγρίτης του Νομού Σερρών, μαζί με τα χωριά Δεμίρ-Χανλάρ, Ιμπιλέρ, Ισμαϊλή (Δασοτόπι), Καγιαλή (Λιθότοπος), Κιοσελή, Άνω Κιουλιχλή (Άνω Κορυφούδι), Κάτω Κιουλιχλή (Κάτω Κορυφούδι), Κουρφαλή, Μπεσταούκ, Ομάρ Μεντελέρ, Σιαμπανλάρ, Τσαβδαρλή και Φερεσλή. Στην απογραφή της ίδιας χρονιάς καταγράφηκαν 211 κάτοικοι.

Μετά τον ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1919–1922 και τη Μικρασιατική Καταστροφή, οι μουσουλμάνοι κάτοικοι που είχαν απομείνει στην περιοχή άρχισαν να αποχωρούν στο πλαίσιο της ανταλλαγής πληθυσμών και στη θέση τους εγκαταστάθηκαν Έλληνες πρόσφυγες. Μαρτυρία πρόσφυγα από την επαρχία Σεβάστειας, όπως καταγράφεται στη μελέτη της Ρουθ Μαρί Γιέιγκερ (1979), αναφέρει ότι οι πρώτοι Έλληνες εγκαταστάθηκαν το φθινόπωρο του 1923. Κατά την άφιξή τους, οι Τούρκοι κάτοικοι εξακολουθούσαν να ζουν στα χωριά και για ένα διάστημα οι δύο κοινότητες συγκατοίκησαν στα ίδια σπίτια, έως το επόμενο Πάσχα. Σύμφωνα με στοιχεία της Επιτροπής Αποκατάστασης Προσφύγων (ΕΑΠ), καταγράφηκαν 60 δικαιούχοι «αρχηγοί οικογενειών αγροτικώς εγκατεστημένων και των μελών τοιούτων οικογενειών, δικαιούχων, κατά τους ισχυρισμούς τους, αποζημίωσης εξ ανταλλαγής».

Το 1927, στα πλαίσια εξελληνισμού των γεωγραφικών ονομάτων, ο Ορτά-Μαχαλά μετονομάστηκε σε Δίλοφο, παραπέμποντας στους λοφώδεις σχηματισμούς της περιοχής. Το 1928 ο οικισμός αριθμούσε 42 οικογένειες και 214 κατοίκους.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1930, υλοποιήθηκαν στην πεδιάδα των Σερρών μεγάλα αντιπλημμυρικά και εγγειοβελτιωτικά δημόσια έργα. Η εκτροπή της κοίτης του ποταμού Στρυμόνα στο ύψος του Στρυμονοχωρίου, σε συνδυασμό με την κατασκευή του πρώτου φράγματος του Λιθοτόπου το 1932, οδήγησαν σταδιακά στον σχηματισμό της τεχνητής λίμνης Κερκίνη.

Την ίδια περίοδο άρχισε η μετακίνηση κατοίκων από ορεινούς οικισμούς, όπως η Μυρτιά και το Δασοτόπι, προς τον Λιθότοπο, ώσπου μέχρι το 1940 είχαν ουσιαστικά σχηματίσει μία ενιαία κοινότητα. Τη δεκαετία του 1950 οι εναπομείναντες κάτοικοι του Δίλοφου ενσωματώθηκαν κι αυτοί στον Λιθοτόπο, όπου το κράτος κατασκεύασε νέα σπίτια, χωρίς όμως οι κάτοικοι να πάψουν να χρησιμοποιούν τις παλαιότερες ιδιοκτησίες τους. Ο Δίλοφος καταργήθηκε επίσημα το 1961, καθώς έπαψε να καταγράφεται στις ελληνικές απογραφές. Κάτοψή του διακρίνεται σε αεροφωτογραφίες της Γεωγραφικής Υπηρεσίας Στρατού από την περίοδο 1945-1960.

Το 1968 πραγματοποιήθηκε η μετονομασία του ρέματος Κιουλιαναλή, που εκτείνεται μεταξύ των πρώην οικισμών Διλόφου και Ακροχωρίου, σε Ρέμα Διλόφου.

 Πληθυσμός 
ΑπογραφήΟνομασίαΠραγματικόςΆνδρεςΓυναίκεςΣύνολο1913Ορτά Μαχαλά1271362631915Ορτά Μαχαλλέ1481442921920Ορτά Μαχαλά1061052111928Δίλοφον (Ορτά-Μαχαλά)991152141940Δίλοφος94831771951Δίλοφος190

 Σημειώσεις 
Από τα τέλη της δεκαετίας του 1920 καταγράφεται σε χαρτογραφικές πηγές μια εγκατάσταση με καλύβες περίπου 2 χλμ. δυτικά-βορειοδυτικά του Δίλοφου, σε υψόμετρο 50 μέτρων, πολύ κοντά στη σημερινή επαρχιακή οδό Λιθοτόπου–Κορυφουδίου, στις όχθες της λίμνης Κερκίνης. Σε χάρτη των κοινοπραξίας Μονκς–Ούλεν (1929) σημειώνεται ως «καλύβες ψαράδων». Σε μεταγενέστερους χάρτες της Γεωγραφικής Υπηρεσίας Στρατού, γύρω στο 1970, η ίδια θέση αναφέρεται με την ονομασία «Παλαιός Κάτω Δίλοφος». Τα διαθέσιμα στοιχεία για τον οικισμό αυτόν είναι περιορισμένα.

 Παραπομπές 

 Πηγές 








Κατηγορία:Εγκαταλελειμμένα χωριά της περιφερειακής ενότητας Σερρών
Κατηγορία:Δήμος Ηρακλείας