Φιλίπ Εντουάρ Λεόν Βαν Τιγκέμ

Ο Φιλίπ Εντουάρ Λεόν Βαν Τιγκέμ (, 19 Απριλίου 1839 – 28 Απριλίου 1914) ήταν Γάλλος βοτανολόγος και μυκητολόγος, ένας από τους γνωστότερους Γάλλους βοτανολόγους του β΄ μισού του 19ου αιώνα. Η τυποποιημένη συντομογραφία συγγραφέως  Tiegh. χρησιμοποιείται διεθνώς για αναφορά στον Φιλίπ Εντουάρ Λεόν Βαν Τιγκέμ στη βοτανική βιβλιογραφία.

 Βιογραφικά δεδομένα 
Ο Βαν Τιγκέμ γεννήθηκε στην πόλη Μπαγιέλ της βόρειας Γαλλίας. Ο πατέρας του ήταν υφασματέμπορος και πέθανε από κίτρινο πυρετό στη Μαρτινίκα προτούν καν γεννηθεί ο Φιλίπ, ενώ και η μητέρα του απεβίωσε λίγο καιρό μετά τη γέννησή του. Ο Φιλίπ, που είχε τέσσερα αδέλφια, κατόρθωσε ωστόσο να σπουδάσει στην École Normale Supérieure, όπου αφού πέρασε το agrégation του, εργάσθηκε στο εργαστήριο του Λουί Παστέρ. Εκεί πραγματοποίησε έρευνες σχετικές με την καλλιέργεια μανιταριών. Επινόησε το λεγόμενο «κύτταρο Van Tieghem», μια διάταξη που προσαρμόζεται σε πλάκες μικροσκοπίου και επιτρέπει την παρατήρηση της αναπτύξεως του μυκηλίου ενός μύκητα.

Το 1864 πήρε διδακτορικό στη χημεία με τη διατριβή Recherches sur la fermentation de l'urée et de l'acide hippurique (= «έρευνες επί της ζυμώσεως της ουρίας και του ιππουρικού οξέος»), ενώ δύο χρόνια αργότερα πήρε και δεύτερο διδακτορικό στη φυσική ιστορία. Από το 1873 έως το 1886 δίδασκε στην École centrale des arts et manufactures, ενώ από το 1878 έως το έτος του θανάτου του ήταν καθηγητής στο Εθνικό Μουσείο Φυσικής Ιστορίας. Εκτός αυτών, από το 1899 δίδασκε στο Αγρονομικό Ινστιτούτο των Παρισίων. Το 1874 ο Βαν Τιγκέμ μετέφρασε από τη γερμανική την γ΄ έκδοση του συγγράμματος του Γιούλιους φον Ζακς Lehrbuch der Botanik (1873) ως Traité de botanique conforme à l'état présent de la science (= «Πραγματεία Βοτανικής σύμφωνη με την παρούσα κατάσταση της επιστήμης»), αλλά συνέγραψε και τη δική του Traité de botanique, που κυκλοφόρησε το 1884 και στην οποία παρουσίασε το δικό του σχήμα για την ταξινόμηση των φυτών. Ο Βαν Τιγκέμ υπήρξε ο πρώτος επιστήμονας, το 1876, που περιέγραψε τη βλαστομύκωση, μια μόλυνση του ανθρώπινου σώματος από μύκητα, γνωστή σήμερα και ως «νόσος του Gilchrist» από τον Thomas Casper Gilchrist (1862-1927), που δημοσίευσε μια πραγματεία πάνω στην ασθένειαGilchrist disease @ Who Named It το 1896. Ο Βαν Τιγκέμ έγινε μέλος της Γαλλικής Ακαδημίας Επιστημών το 1876. Πολλές εργασίες του αναφέρονται στην οικογένεια φυτών Loranthaceae, με μεγάλο μέρος του σχετικού ταξινομικού έργου να επιβιώνει μέχρι σήμερα. Ο Βαν Τιγκέμ πέθανε στο Παρίσι σε ηλικία 75 ετών.

 Τιμητικές διακρίσεις 
Το όνομα του Βαν Τιγκέμ δόθηκε προς τιμή του σε γένη και είδη οργανισμών Ενδεικτικά, το 1890 ο βοτανολόγος Πιερ καθόρισε την Tieghemella, ένα γένος φυτών της οικογένειας Sapotaceae, ενώ το 1959 ο R.K.Benj. καθόρισε ένα γένος μυκήτων με την ονομασία Tieghemiomyces (οικογένεια Dimargaritaceae).

Το 1909 ο Βαν Τιγκέμ τιμήθηκε με το παράσημο του Ταξιάρχη της Λεγεώνας της Τιμής σε αναγνώριση των συνεισφορών του στη βοτανική.

 Επιλεγμένες δημοσιεύσεις 
 Recherches comparatives sur l'origine des membres endogènes dans les plantes vasculaires, 1889 («συγκριτικές έρευνες επί της προελεύσεως των ενδογενών μελών των αγγειοφύτων»)
 Eléments de botanique, 1886 2η έκδ. 1891, 2 τόμοι, 3η έκδ. 1898, 4 τόμοι, 5η έκδ. 1918 («στοιχεία βοτανικής»)
 Traité de botanique 1884, 2η ed. 1891 («πραγματεία βοτανικής»)
 L'Oeuf des Plantes considéré comme base de leur Classification, 1901 («το ωάριο των φυτών θεωρούμενο επί τη βάσει της ταξινομήσεώς τους»)
 Nouvelles observations sur les Ochnacées, 1903 («νέες παρατηρήσεις επί των οχνοειδών»)
 Sur les Luxembourgiacées, 1904
 Travaux divers: Pistil et fruit des Labiées, Boragacées et des familles voisines: Divers modes de Placentation: Anthères hétérogènes. : Une graminée à rhizome schizostélique: A propos de la StrasburgérieSociétés savantes (εκδόσεις), 1907

 Ταξινομικό σύστημα 
Το ταξινομικό σύστημα του Βαν Τιγκέμ για τα φυτά έχει ως βασική μονάδα τα embranchements (κλάδους), ακολουθούμενα από τα sous-embranchements («υποκλάδους»), τις ομοταξίες, τις τάξεις, τις οικογένειες, τα γένη, τα είδη και τις ποικιλίες. Οι 4 αρχικοί κλάδοι του ήταν οι εξής:

 Thallophytes
 Muscinées (τα βρύα)
 Cryptogames vasculaires («αγγειώδη κρυπτόγαμα»)
 Phanerogames

Ταξινομεί τα φανερόγαμα φυτά σε δύο υποκλάδους (γυμνόσπερμα και αγγειόσπερμα), ενώ τα μονοκοτυλήδονα και τα δικοτυλήδονα είναι κατά τη γνώμη του ομοταξίες. Περαιτέρω  υποδιαιρεί τα μονοκοτυλήδονα σε 4 τάξεις με βάση μόνο την παρουσία ή απουσία περιανθίου και τη θέση της ωοθήκης.

Παραπομπές

Πηγές

 Το λήμμα «Βαν Τιγκέμ Φίλιππος Εδουάρδος Λέων» στη Νέα Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια «Χάρη Πάτση», τόμ. 7, σσ. 755-756








 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Βιογράφηση (στη γαλλική) από τον ιστότοπο του Ινστιτούτου Παστέρ
 Το λήμμα για το κύτταρο Van Tieghem στο Λεξικό Merriam Webster

Κατηγορία:Γάλλοι βοτανολόγοι