Μάχη των Μαρκελλών (792)

Η Β΄ Μάχη των Μαρκελλών (βουλγ.: Битката при Маркели) διεξήχθη το 792 μεταξύ των δυνάμεων τής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, με επικεφαλής τον Κωνσταντίνο ΣΤ΄, και εκείνων τής  Βουλγαρικής ηγεμονίίας υπό τον Κάρνταμ. Οι Ρωμαίοι ηττήθηκαν, και αναγκάστηκαν να υποχωρήσουν στην Κωνσταντινούπολη. Οι μάχες έλαβαν χώρα στις Μαρκέλλες (Marcellae, Μαρκέλι), κοντά στη σύγχρονη πόλη Καρνομπάτ στη νοτιοανατολική Βουλγαρία, στην ίδια τοποθεσία με μία προηγούμενη μάχη τού 756.

 Το προανάκρουσμα 
Στο τελευταίο τέταρτο τού 8ου αι., η Βουλγαρία ξεπέρασε την εσωτερική πολιτική κρίση μετά το τέλος τής κυριαρχίας τής δυναστείας των Ντούλο. Οι χαν Τέλεριγκ και Κάρνταμ κατάφεραν να εδραιώσουν την κεντρική εξουσία, και να βάλουν τέλος στις διαμάχες μεταξύ των ευγενών. Οι Βούλγαροι είχαν τελικά την ευκαιρία να εντείνουν τις εκστρατείες τους στην Μακεδονία. Το 789 διείσδυσαν βαθιά στην κοιλάδα τού ποταμού Στρυμόνα, και νίκησαν τούς Ρωμαίους, σκοτώνοντας τον Φιλίτη στρατηγό τής Θράκης. Προκειμένου να αποσπάσει την προσοχή των Βουλγάρων από τη Μακεδονία, ο Ρωμαίοός Αυτοκράτορας Κωνσταντίνος ΣΤ΄ ξεκίνησε εκστρατεία στη βόρεια Θράκη τον Απρίλιο τού 791. Οι στρατοί συναντήθηκαν κοντά στο φρούριο Προβάτ (20 χλμ. ανατολικά τού Οντρίν) και οι Ρωμαίοι αναγκάστηκαν να υποχωρήσουν, αλλά η ήττα τους δεν ήταν καθοριστική, και τον επόμενο χρόνο η εκστρατεία ανανεώθηκε.

 Η μάχη 
Το καλοκαίρι τού επόμενου έτους, ο Κωνσταντίνος ΣΤ΄ οδήγησε τον στρατό του βόρεια, και στις 20 Ιουλίου αντιμετώπισε τούς Βούλγαρους υπό τον Κάρνταμ, κοντά στο συνοριακό κάστρο Μαρκέλλαι. Οι Βούλγαροι είχαν κτίσει τείχη που έκλειναν τούς δρόμους προς το πέρασμα Ρις και την πρωτεύουσα Πλίσκα. Για αρκετές ημέρες ο Αυτοκράτορας προτίμησε να μην επιτεθεί, αλλά μέχρι το τέλος Ιουλίου πείστηκε από «ψευδείς αστρολόγους» (σύμφωνα με τον Ρωμαίο χρονικογράφο Θεοφάνη τον Ομολογητή) ότι τα αστέρια προμήνυαν νίκη, και επιτέθηκαν. Πριν από την έναρξη τής μάχης, εν αναμονή τής Ρωμαϊκής επίθεσης, ο ηγεμόνας των Βουλγάρων τοποθέτησε κρυφά μέρος τού ιππικού του, πίσω από τούς λόφους που περιβάλλουν το πεδίο τής μάχης. 

Λόγω τού τραχιού εδάφους, ο προελαύνων Ρωμαϊκός στρατός διέσπασε την τάξη. Εκμεταλλευόμενος αυτό το λάθος, ο Κάρνταμ διέταξε αντεπίθεση, που έφερε στους Βουλγάρους μεγάλη επιτυχία.  Το Βουλγαρικό ιππικό παρέκαμψε τούς Ρωμαίους και έκοψε δρόμο πίσω στο οχυρωμένο στρατόπεδό τους και στο φρούριο των Μαρκελλών.  Οι Βούλγαροι πήραν τα εφόδια, το θησαυροφυλάκιο και τη σκηνή τού Αυτοκράτορα. Καταδίωξαν τον Κωνσταντίνο ΣΤ΄ μέχρι την Κωνσταντινούπολη, σκοτώνοντας μεγάλο αριθμό στρατιωτών. Πολλοί Ρωμαίοι διοικητές και αξιωματικοί χάθηκαν στη μάχη. Zhekov, Zh. The Military Tactics of the Bulgarians 7th–9th centuries 

Κατά τη διάρκεια τής μάχης, οι Βούλγαροι χρησιμοποίησαν το αρκάνι, ένα μακρύ κοντάρι με ένα εξάρτημα παρόμοιο με λάσο στο ένα άκρο. Μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για να τραβήξει τούς αναβάτες έξω από τη σέλα, και κατά συνέπεια ήταν ένα εξαιρετικό όπλο εναντίον τού ιππικού.

 Οι συνέπειες 
Μετά την ήττα, ο Κωνσταντίνος ΣΤ΄ αναγκάστηκε να συνάψει ειρήνη με τον Κάρνταμ, και να πληρώνει εισφορά. Τέσσερα χρόνια αργότερα, ο Αυτοκράτορας σταμάτησε την πληρωμή, οδηγώντας σε νέο πόλεμο στη Θράκη, ο οποίος έληξε χωρίς αποφασιστική μάχη.  Οι εχθροπραξίες μεταξύ Βουλγάρων και Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας συνεχίστηκαν υπό τον διάδοχο τού Κάρνταμ, Κρούμο.

Η νίκη είχε μεγάλη πολιτική σημασία. Οι δεκαετίες κρίσης στη Βουλγαρία ξεπεράστηκαν τελικά. Η Βουλγαρία εισήλθε στον 9ο αι. ενωμένη, γεγονός που αποτέλεσε σημαντικό παράγοντα για τη σειρά νικών, που επέτυχε ο Κρούμος εναντίον των Ρωμαίων. 

 Υποσημειώσεις 

 Πηγές 







 Περαιτέρω ανάγνωση 


Κατηγορία:Μάχες της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας
Κατηγορία:Στρατιωτική ιστορία της Βουλγαρίας