Μπιλάντ αλ-Σαμ

To Μπιλάντ αλ-Σαμ (αραβικά: بِلَاد الشَّام / Bilād al-Shām), που συχνά αναφέρεται ως Ισλαμική Συρία ή απλώς Συρία στις αγγλόφωνες πηγές, ήταν μια επαρχία των χαλιφάτων Ρασιντούν, Ομεϋαδών, Αββασιδών και Φατιμιδών.

Αντιστοιχούσε κατά προσέγγιση με τη Βυζαντινή Επισκοπή της Ανατολής, που κατακτήθηκε από τους Μουσουλμάνους το 634–647. Υπό τους Ομεϋάδες (661–750), το Μπιλάντ αλ-Σαμ ήταν η μητροπολιτική επαρχία του Χαλιφάτου και διάφορες τοποθεσίες σε όλη την επαρχία χρησίμευαν ως έδρες των χαλιφών και των πριγκίπων των Ομεϋαδών.

Το Μπιλάντ αλ-Σαμ οργανώθηκε αρχικά στις τέσσερις αζνάδες (στρατιωτικές περιφέρειες· ενικός τζουντ) του Ντιμάσκ (Δαμασκός), της Χιμς (Χομς), του αλ-Ουρντούν (Ιορδανία) και της Φιλαστίν (Παλαιστίνη), μεταξύ 637 και 640 από τον χαλίφη Ουμάρ μετά την μουσουλμανική κατάκτηση. Η τζουντ του Κινασρίν δημιουργήθηκε από το βόρειο τμήμα της Χιμς από τους χαλίφηδες Μωαβία Α΄ ( 661–680) ή Γιαζίντ Α΄ (680–683). Η Τζαζίρα ( Άνω Μεσοποταμία) έγινε ανεξάρτητη επαρχία από το μεσοποταμικό τμήμα της Κινασρίν από τον χαλίφη Αμπντ αλ-Μαλίκ το 692. Το 786, η επαρχία αλ-Αουασίμ και αλ-Θουγούρ ιδρύθηκε από τη βόρεια παραμεθόρια περιοχή της Κινασρίν από τον χαλίφη Χαρούν αλ-Ρασίντ.

Καθώς η κεντρική κυριαρχία των Αββασιδών στο Μπιλάντ αλ-Σαμ κατέρρευσε τον 10ο αιώνα, ο έλεγχος της περιοχής διαιρέθηκε μεταξύ διαφόρων ηγεμόνων και το αζνάντ αντιπροσώπευε μόνο ονομαστικές διαιρέσεις. Οι Αββασίδες και το Χαλιφάτο των Φατιμιδών με έδρα την Αίγυπτο συνέχισαν να αναγνωρίζουν επίσημα την επαρχία και το αζνάντ της μέχρι τις εισβολές των Σταυροφόρων στις παράκτιες περιοχές το 1099.

 Ονομασία 
Το όνομα Bilad al-Sham στα αραβικά μεταφράζεται ως «η αριστερή περιοχή». Ονομάστηκε έτσι από την οπτική γωνία των κατοίκων της Χετζάζ (δυτική Αραβία), οι οποίοι θεωρούσαν τους εαυτούς τους στραμμένους προς τον ανατέλλοντα ήλιο, ώστε η συριακή περιοχή να βρίσκεται στα αριστερά τους, ενώ στα δεξιά τους το αλ-Γιαμάν («η δεξιά περιοχή»).

 Γεωγραφία 
Το Μπιλάντ αλ-Σαμ περιελάμβανε την περιοχή της Συρίας, που εκτεινόταν στις σύγχρονες χώρες της Συρίας, του Λιβάνου, της Ιορδανίας και της Παλαιστίνης, καθώς και στις περιοχές Χατάι, Γκαζιαντέπ και Ντιγιαρμπακίρ στη σύγχρονη Τουρκία. Οριοθετούνταν από τη Μεσόγειο Θάλασσα στα δυτικά και την Συριακή Έρημο στα ανατολικά προς το Ιράκ. Η δυτική, μεσογειακή παράκτια οροσειρά χαρακτηριζόταν από κυματιστούς λόφους στην Παλαιστίνη στα νότια, που υψώνονταν στα υψηλότερα σημεία τους στο Όρος Λίβανος στο κέντρο, πριν γίνουν σημαντικά χαμηλότερες στην οροσειρά Τζαμπάλ Ανσαρίγια στα βόρεια. Ανατολικά από την παράκτια οροσειρά, οι κορυφογραμμές της ενδοχώρας της Συρίας σταδιακά χαμηλώνουν, με εξαίρεση το Όρος Ερμών βόρεια του Γκολάν, και περιλαμβάνουν τις οροσειρές του Αντιλιβάνου, του Τζαμπάλ αλ-Ρουάκ και του Τζαμπάλ Μπισρί. Με το τέλος των εσωτερικών κορυφογραμμών ξεκινά η ως επί το πλείστον επίπεδη συριακή στέπα.

 Ιστορία 

 Μουσουλμανική κατάκτηση 
Μετά την εδραίωση της ισλαμικής ηγεμονίας επί της Αραβίας και των νομαδικών αραβικών φυλών της στους πολέμους της Αποστασίας του 632-633, ο χαλίφης (ηγέτης της μουσουλμανικής κοινότητας) Αμπού Μπακρ έστρεψε τους στόχους του νεοσύστατου μουσουλμανικού κράτους προς την κατάκτηση της Συρίας.

Η κατάκτηση εξελίχθηκε σε τρεις κύριες φάσεις, σύμφωνα με τον ιστορικό Φρεντ Ντόνερ. Στην πρώτη φάση, ο Αμπού Μπακρ απέστειλε τέσσερις στρατούς από τη Μεδίνα στα τέλη του 633 με επικεφαλής τους διοικητές Αμρ ιμπν αλ-Ας, Γιαζίντ ιμπν Αμπί Σουφιάν, Σουραχμπίλ ιμπν Χασάνα, όλοι βετεράνοι των πολέμων της Αποστασίας, και τον Αμπού Ουμπάιντα ιμπν αλ-Τζάρα, έναν κορυφαίο σύντροφο του Μωάμεθ. Ο Αμπού Ουμπάιντα μπορεί να μην είχε αποσταλεί μέχρι το 636.

Κάθε διοικητής είχε ανατεθεί σε διαφορετική ζώνη, με τον Αμρ να αναλαμβάνει την Παλαιστίνη, τον Γιαζίντ την Μπάλκα (κεντρική Υπεριορδανία), τον Σουραχμπίλ τη νότια Υπεριορδανία και τον Αμπού Ουμπάιντα τα πεδία των Γασανιδών στα Υψίπεδα του Γκολάν. Οι μουσουλμάνοι διοικητές συμμετείχαν κυρίως σε μικρής κλίμακας αψιμαχίες στην ύπαιθρο της νότιας Συρίας με τοπικές φρουρές. Ο στόχος των Μουσουλμάνων στην αρχή της κατάκτησης ήταν πιθανώς να θέσουν υπό τον έλεγχό τους τις αραβόφωνες νομαδικές, ημινομαδικές και εγκατεστημένες φυλές των νότιων παρυφών της ερήμου της Συρίας.

Η δεύτερη φάση ξεκίνησε με την άφιξη του Χαλίντ ιμπν αλ-Ουαλίντ και των στρατευμάτων του στη Συρία το 634. Υπό την ανώτατη διοίκηση του Χαλίντ, οι μουσουλμανικοί στρατοί πολιόρκησαν και κατέλαβαν τα αστικά κέντρα της νότιας Συρίας, τη Βασόρα, τη Δαμασκό, το Μπεϊσάν (Σκυθόπολη), την Πέλλα, τη Γάζα και προσωρινά τη Χομς (Έμεσα) και το Μπάαλμπεκ (Ιεράπολη).

Ο Ηράκλειος απάντησε αναπτύσσοντας διαδοχικούς αυτοκρατορικούς στρατούς εναντίον των Μουσουλμάνων. Οι Βυζαντινοί ηττήθηκαν αποφασιστικά στις μεγάλες μάχες του Αζνάταϊν στην Παλαιστίνη και της Πέλλας και του Γιαρμούκ στην Υπεριορδανία, που έλαβαν χώρα όλες μεταξύ 634-636. Οι νίκες των μουσουλμάνων στα πεδία των μαχών ουσιαστικά τερμάτισαν την οργανωμένη αντίσταση των Βυζαντινών.

Στην τρίτη φάση, που ξεκίνησε περίπου το 637, οι μουσουλμανικοί στρατοί κατέλαβαν γρήγορα την βόρεια συριακή ύπαιθρο, ενώ παράλληλα κατακτούσαν σταθερά μεμονωμένες πόλεις σε όλη την περιοχή, των οποίων οι φρουρές άντεξαν μόνες τους μετά την κατάρρευση της αυτοκρατορικής άμυνας. Μεταξύ των πόλεων, αρκετές από τις οποίες άντεξαν μέχρι το 637 ή το 638, ήταν το Χαλέπι (Βέροια) και η Κιννασρίν (Χαλκίδα) στα βόρεια, η Χάμα, η Χομς και η Μπάαλμπεκ (οι δύο τελευταίες πιθανώς για δεύτερη φορά), η Δαμασκός πιθανώς για δεύτερη φορά, η Ιερουσαλήμ. Μέσα στα επόμενα χρόνια, οι μεσογειακές παράκτιες πόλεις της Βηρυτού, της Σιδώνας, της Τύρου, της Καισάρειας, της Αντιόχειας, της Τρίπολης και της Ασκαλώνας καταλήφθηκαν από μουσουλμανικές δυνάμεις.

 Διακυβέρνηση του Μωαβία 
Ο Ουμάρ διόρισε τον Αμπού Ουμπάιντα ιμπν αλ-Τζάρα διοικητή των μουσουλμανικών στρατευμάτων στη Συρία και κυβερνήτη της κατακτημένης περιοχής. Πέθανε στην πανώλη του Άμγουας, η οποία κατέστρεψε τους Μουσουλμάνους στο στρατόπεδό τους κοντά στην Ιερουσαλήμ και προκάλεσε σημαντικές απώλειες ζωών σε όλη τη Συρία. Ο Ουμάρ τον αντικατέστησε με τον Γιαζίντ ιμπν Άμπι Σουφιάν στις νότιες περιοχές της Συρίας και τον Ιγιάντ ιμπν Γανμ στις βόρειες περιοχές. Ο Γιαζίντ πέθανε από την πανώλη λίγο αργότερα και αντικαταστάθηκε από τον αδελφό του, Μωαβία. Ο διάδοχος του Ουμάρ, χαλίφης Ουθμάν (644–656), σταδιακά επέκτεινε την κυβερνητική εξουσία του Μωαβία, ώστε να καλύπτει ολόκληρη τη Συρία.

Ως κυβερνήτης, ο Μωαβίας δημιούργησε ισχυρούς δεσμούς με τις παλαιές αραβικές φυλές της Συρίας, οι οποίες, χάρη στη μακρά θητεία τους υπό τους Βυζαντινούς, ήταν πιο πολιτικά έμπειρες από τους φυλετικούς της Αραβίας, οι οποίοι γέμιζαν τις τάξεις των μουσουλμανικών στρατών. Μεταξύ των συριακών φυλών, οι ισχυρές Μπανού Κάλμπ και η συνομοσπονδία τους Κουντάα απέκτησαν την εξέχουσα θέση στην διακυβέρνηση του Μωαβία. Επίσης, εξυπηρέτησε τους Άραβες νεοφερμένους, με πιο εξέχοντες τους Κίντα της Νότιας Αραβίας.

Οι φυλές και οι διοικητές της Συρίας υποστήριξαν τον Μωαβία στην αντιπαράθεσή του με τον Χαλίφη Αλί στη Μάχη του Σιφίν το 657, η οποία κατέληξε σε αδιέξοδο και σε συμφωνία για διαιτησία της διαφοράς τους. Οι διαιτητικές συνομιλίες κατέρρευσαν και οι Σύριοι υποστηρικτές του Μωαβία τον αναγνώρισαν ως χαλίφη σε μια τελετή στην Ιερουσαλήμ το 660. Ο Αλί δολοφονήθηκε το επόμενο έτος, ανοίγοντας το δρόμο για να αποκτήσει ο Μωαβίας τον έλεγχο του υπόλοιπου Χαλιφάτου.

 Περίοδος Ομεϋαδών 
Η Συρία έγινε η μητροπολιτική επαρχία του Χαλιφάτου των Ομεϋαδών, το οποίο ίδρυσε ο Μωαβίας και του οποίου η πρωτεύουσα ήταν η Δαμασκός. Η ιστορία της Συρίας υπό την κυριαρχία των Ομεϋαδών ήταν «ουσιαστικά η ιστορία της δυναστείας των Ομεϋαδών», σύμφωνα με τους ιστορικούς Ανρί Λάμενς και Κλίφορντ Έντμουντ Μπόσγουορθ. Ο Μωαβίας αναγνώρισε ως διάδοχό του τον γιο του Γιαζίντ Α΄. Ο Γιαζίντ Α΄ (680–683) αντιτάχθηκε από τον λαό της Χετζάζ, του οποίου η εξέγερση εναντίον του συντρίφθηκε από τα στρατεύματα της Συρίας στη Μάχη της αλ-Χάρα. Οι Σύριοι προχώρησαν στην πολιορκία της Μέκκας το 683, αλλά υποχώρησαν στη Συρία μετά τον θάνατο του Γιαζίντ Α΄. Ο Μεκκανός ηγέτης της εξέγερσης, Ιμπν αλ-Ζουμπαΐρ, αναγνωρίστηκε ως χαλίφης σε μεγάλο μέρος της μουσουλμανικής αυτοκρατορίας, ενώ ο γιος και διάδοχος του Γιαζίντ Α΄, Μωαβίας Β΄, υπέκυψε στην πανώλη.

Οι Καλμπ και άλλες πιστές φυλές εξέλεξαν έναν άλλο Ομεϋάδη, τον Μαρουάν Α΄, ως χαλίφη, ο οποίος κινήθηκε για να εξασφαλίσει την καρδιά της δυναστείας στη Συρία. Με την υποστήριξη αυτών των φυλών, νίκησε τις φυλές Καΐς και άλλους υποστηρικτές του Ιμπν αλ-Ζουμπαΐρ στη Μάχη του Μαρτζ Ραχίτ, βόρεια της Δαμασκού, το 684. Υπό τον γιο και διάδοχό του, Αμπντ αλ-Μαλίκ (685–705), τα συριακά στρατεύματα ανακατέλαβαν το υπόλοιπο Χαλιφάτο και σκότωσαν τον Ιμπν αλ-Ζουμπαΐρ σε μια δεύτερη πολιορκία της Μέκκας . Ένας μόνιμος στρατός αποτελούμενος από τους συριακούς φυλετικούς στρατιώτες ιδρύθηκε υπό αυτόν τον χαλίφη και τους γιους και τους διαδόχους του. Ο Αμπντ αλ-Μαλίκ εγκαινίασε μια πιο αραβο-ισλαμική κυβέρνηση στη Συρία αλλάζοντας τη γλώσσα της γραφειοκρατίας της από τα ελληνικά στα αραβικά, μεταβαίνοντας από τα βυζαντινά νομίσματα σε ένα αυστηρά ισλαμικό νόμισμα και κατασκευάζοντας τον Θόλο του Βράχου στην Ιερουσαλήμ, τον οποίο μπορεί να προώθησε ως ένα επιπλέον κέντρο μουσουλμανικού προσκυνήματος στη Μέκκα.

Ο γιος και διάδοχος του Αμπντ αλ-Μαλίκ, αλ-Ουαλίντ Α΄ (705–715 ), κυβέρνησε με αυταρχικές τάσεις και λιγότερη ανοχή για τους μη μουσουλμάνους στη Συρία και στην αυτοκρατορία γενικότερα, η οποία έφτασε στη μεγαλύτερη εδαφική της έκταση κατά τη διάρκεια της βασιλείας του. Κατεδάφισε σε μεγάλο βαθμό τη χριστιανική βασιλική του Αγίου Ιωάννη στη Δαμασκό και έχτισε στη θέση της το εμβληματικό Μεγάλο Τζαμί των Ομεϋαδών. Απέκτησε μεγάλη δημοτικότητα μεταξύ των Σύριων Αράβων. Κατά τη διάρκεια της βασιλείας του και των διαδόχων του, η Δαμασκός διατήρησε τον ρόλο της ως διοικητική πρωτεύουσα της αυτοκρατορίας, αλλά οι χαλίφηδες κατοικούσαν όλο και περισσότερο στα εξοχικά τους κτήματα στη συριακή στέπα.

Μετά από μια περίοδο στασιμότητας, ο χαλίφης Χισάμ (724–743) αποκατέστησε το κύρος του Χαλιφάτου των Ομεϋαδών μέσω των διοικητικών μεταρρυθμίσεων, της οικοδόμησης κράτους και της λιτότητας, αν και οι κατακτήσεις σταμάτησαν. Ο διάδοχός του, αλ-Ουαλίντ Β΄, δολοφονήθηκε πυροδοτώντας τον Τρίτο Μουσουλμανικό Εμφύλιο Πόλεμο. Ο διάδοχός του, Γιαζίντ Γ΄, πέθανε μετά από λίγους μήνες, ακολουθούμενος από την αδύναμη διακυβέρνηση του Ιμπραήμ. Ο Μαρουάν Β΄ ανέλαβε τον έλεγχο του χαλιφάτου, συνέτριψε τους Σύριους φυλετικούς αντιπάλους του και μετέφερε την πρωτεύουσα στη Χαρράν, εκτός Συρίας, γεγονός που αύξησε την συριακή αντίθεση στην διακυβέρνησή του.

 Μετά την περίοδο των Ομεϋαδών 
Η αλ-Σαμ έγινε πολύ λιγότερο σημαντική υπό το Χαλιφάτο των Αββασιδών, το οποίο διαδέχθηκε τους Ομεϋάδες το 750. Οι Αββασίδες μετέφεραν την πρωτεύουσά τους πρώτα στην Κούφα και στη συνέχεια στη Βαγδάτη και τη Σαμάρα, όλες στο Ιράκ, η οποία κατά συνέπεια έγινε η σημαντικότερη επαρχία τους. Οι κυρίως Άραβες Σύριοι περιθωριοποιήθηκαν από τις ιρανικές και τουρκικές δυνάμεις που ανέβηκαν στην εξουσία υπό τους Αββασίδες, μια τάση που εκφράστηκε και σε πολιτιστικό επίπεδο.

Από το 878 έως το 905, η Συρία τέθηκε υπό τον αποτελεσματικό έλεγχο των Τουλουνιδών της Αιγύπτου, αλλά ο έλεγχος των Αββασιδών αποκαταστάθηκε σύντομα στη συνέχεια. Αυτό διήρκεσε μέχρι τη δεκαετία του 940, όταν η επαρχία διαιρέθηκε μεταξύ του Εμιράτου των Χαμδανιδών του Χαλεπίου στα βόρεια και της Αιγύπτου που ελέγχονταν από τους Ιχσιδίτες στα νότια. Τη δεκαετία του 960, η Βυζαντινή Αυτοκρατορία υπό τον Νικηφόρο Β΄ Φωκά κατέκτησε μεγάλο μέρος της βόρειας Συρίας και το Χαλέπι έγινε υποτελής στο Βυζάντιο, ενώ οι νότιες επαρχίες πέρασαν στο Χαλιφάτο των Φατιμιδών μετά την κατάκτηση της Αιγύπτου το 969. Η διαίρεση της Συρίας σε βόρειο και νότιο τμήμα θα συνεχιζόταν, παρά τις πολιτικές αλλαγές, μέχρι την κατάκτηση των Μαμελούκων στα τέλη του 13ου αιώνα.

 Διοικητικό ιστορικό 

 Ρωμαϊκοί-Βυζαντινοί πρόδρομοι 
μικρογραφία|Διοικητικές διαιρέσεις της Επισκοπής της Ανατολής (Βυζαντινή Συρία)
Τα αζνάντ ήταν μια προσαρμογή του προϋπάρχοντος διοικητικού συστήματος της Επισκοπής της Ανατολής (Βυζαντινή Συρία) για να καλύψει τις ανάγκες του νεοσύστατου μουσουλμανικού κράτους. Το βυζαντινό σύστημα, με τη σειρά του, βασίστηκε σε αυτό που καθιέρωσε ο Ρωμαίος προκάτοχός του μετά την Πρώτη Εβραϊκή Εξέγερση το 70 μ.Χ. και τον Τρίτο Ιουδαϊκό Πόλεμο το 135 μ.Χ. Για να εδραιωθεί ο στενότερος έλεγχος στον ευρέως διαδεδομένο πληθυσμό της Συρίας μετά τις εξεγέρσεις, η περιοχή υποδιαιρέθηκε σε μικρότερες μονάδες με επίκεντρο ένα αστικό κέντρο, που αστυνόμευε και εισέπραττε φόρους από την γύρω ενδοχώρα. Μέχρι το 400 το νότιο μισό της Συρίας είχε διαιρεθεί μεταξύ των τριών Παλαιστινών (Παλαιστίνη Πρώτη, Παλαιστίνη Δευτέρα και Παλαιστίνη Τρίτη), της Φοινίκης και της Αραβίας.

 Οι αρχές της ισλαμικής διοίκησης 
Μετά την αποφασιστική μουσουλμανική νίκη στο Γιαρμούκ το 636 και την κατάληψη του μεγαλύτερου μέρους των ακτών της Μεσογείου και της βόρειας Συρίας τα επόμενα δύο χρόνια, οι μουσουλμάνοι άρχισαν να οργανώνουν στρατιωτικά και διοικητικά την περιοχή για τις ανάγκες τους. Ο χαλίφης Ομάρ, ο οποίος κυβέρνησε από τη Μεδίνα, επισκέφθηκε το κύριο στρατόπεδο του μουσουλμανικού στρατού στην Τζαμπίγια, την πρώην πρωτεύουσα των Γασανιδών, τουλάχιστον μία φορά μεταξύ 637 και 639. Από εκεί επέβλεψε προσωπικά την κατανομή των επιδομάτων (ata) και των μερίδων (rizq) στον μουσουλμανικό στρατό, την είσπραξη φόρων από τον κατακτημένο πληθυσμό και τους διορισμούς στη στρατιωτική διοίκηση. Μπορεί να υπήρχαν αρχικές μουσουλμανικές προθέσεις να καθιερώσουν την Τζαμπίγια ως τη μόνιμη, κεντρική πόλη-φρουρά της Συρίας, κατά τα πρότυπα εκείνων που ιδρύθηκαν αργότερα στις κατακτημένες περιοχές του Ιράκ (Κούφα και Βασόρα), της Αιγύπτου (Φουστάτ) και της Ιφρικίγια (Καϊρουάν). Αυτές οι πόλεις-φρουρές εξελίχθηκαν σε μεγάλα αστικά κέντρα του Χαλιφάτου. Κατά τη διάρκεια μιας από τις επισκέψεις του, ή το αργότερο μέχρι το 640, το κεντρικό στρατόπεδο στην Τζαμπίγια διαλύθηκε από τον Ουμάρ. Αντ' αυτού, ως αποτέλεσμα διαφόρων παραγόντων, ιδρύθηκε «ένα αυτοσυντηρούμενο, πιο ευέλικτο» στρατιωτικοδιοικητικό σύστημα, σύμφωνα με τον ιστορικό Άλαν Γουόλμσλεϊ.

Σε αντίθεση με το Ιράκ και την Αίγυπτο, όπου οι οικισμοί συγκεντρώνονταν κατά μήκος των κύριων ποταμών αυτών των επαρχιών, οι συριακοί οικισμοί ήταν κατανεμημένοι σε μια εκτεταμένη περιοχή βουνών, κοιλάδων και πεδιάδων. Η σύνθετη γεωγραφία επιβράδυνε τις επικοινωνίες και τις κινήσεις του στρατού στην περιοχή, καθιστώντας αναγκαία πολλαπλά περιφερειακά κέντρα για αποτελεσματική διοίκηση και άμυνα. Σύμφωνα με τον Γουόλμσλεϊ, αυτή ήταν «μια αρχή, που επιβεβαιώθηκε από πάνω από 500 χρόνια ρωμαϊκής και βυζαντινής διοίκησης». Η αλλαγή των μουσουλμανικών στρατιωτικών στόχων μετά το Γιαρμούκ, όταν η εστίαση μετατοπίστηκε στο βόρειο συριακό και μεσογειακό μέτωπο, κατέστησε επίσης αναγκαία την ίδρυση πρόσθετων στρατιωτικών αρχηγείων και φρουρών, όπως η Χομς, μειώνοντας την κεντρική θέση της Τζαμπίγια. Περαιτέρω μείωση του αριθμού των στρατευμάτων στην Τζαμπίγια ήταν η πανώλη του Άμγουας το 639, η οποία μείωσε τη φρουρά εκεί από 24.000 σε 4.000. Η μείωση πιθανότατα οφειλόταν σε παράγοντες εκτός από την πανώλη. Στα τέλη του 639 ή στις αρχές του 640, ένας σημαντικός αριθμός μουσουλμανικών στρατευμάτων έφυγε επίσης από τη Συρία για την κατάκτηση της Αιγύπτου υπό τη διοίκηση του Αμρ.

Ο αριθμός των στρατευμάτων στην Τζαμπίγια δεν μπόρεσε να αποκατασταθεί μετά την πανώλη και την αναχώρηση μουσουλμανικών στρατευμάτων σε άλλα μέτωπα. Σε αντίθεση με το Ιράκ, όπου υπήρχαν υψηλά επίπεδα αραβικής φυλετικής μετανάστευσης, παρόμοια μετανάστευση στη Συρία περιορίστηκε από την ελίτ των Κουραϊσιτών σε μια προσπάθεια να διατηρήσουν τα προκαθορισμένα συμφέροντά τους στην περιοχή. Η Συρία είχε έναν σημαντικό, μακροχρόνιο αραβικό πληθυσμό, τόσο στις φυλές που κυριαρχούσαν στη στέπα και υπηρετούσαν προηγουμένως το Βυζάντιο, όσο και στις αστικές αραβικές κοινότητες, ιδιαίτερα σε αυτές της Δαμασκού και της Χομς. Λίγο μετά το Γιαρμούκ, οι αραβικές φυλές της Συρίας ενσωματώθηκαν στην νεοσύστατη μουσουλμανική στρατιωτική δομή εκεί. Οι ιθαγενείς φυλές προτιμούσαν τα καθιερωμένα αστικά κέντρα, με τα οποία ήταν εξοικειωμένες εδώ και καιρό. Η εγκατάσταση μουσουλμάνων στα αστικά κέντρα διευκολύνθηκε από την ευρεία διαθεσιμότητα ακινήτων στις πόλεις μετά τις κατακτήσεις, ως αποτέλεσμα της εξόδου φιλοβυζαντινών, ελληνόφωνων κατοίκων ή σε μεταβιβάσεις ακινήτων στους μουσουλμάνους, που εξασφαλίστηκαν σε συμφωνίες συνθηκολόγησης. Από την άλλη πλευρά, ο μουσουλμανικός οικισμός στην ενδοχώρα ήταν περιορισμένος, καθώς οι αραμαιοόφωνοι αγρότες παρέμειναν στα χωριά τους.

 Οι υποδιαιρέσεις 
μικρογραφία|Χάρτης που απεικονίζει το αρχικό αζνάντ (κατά προσέγγιση όρια) και τις σημαντικές πόλεις και αραβικές φυλές του Μπιλάντ αλ-Σαμ τη δεκαετία του 640.
Ο Ουμάρ χώρισε τη Συρία στα τέσσερα αζνάντ: Φιλαστίν, αλ-Ουρντούν, Ντιμάσκ και Χιμς. Οι νέες φρουρές ανατέθηκαν στα αστικά κέντρα της Λύδδας, της Τιβεριάδας, της Δαμασκού και της Χομς, αντίστοιχα. Στην πραγματικότητα, ο Ουμάρ ενέκρινε την υπάρχουσα στρατιωτική κατάσταση στη Συρία, όπου διαφορετικές στρατιωτικές μονάδες δρούσαν ανεξάρτητα στα διάφορα μέτωπα. Με την ίδρυση του αζνάντ, ο Ουμάρ μετέτρεψε τις στρατιωτικές δομές σε επαρχιακές κυβερνήσεις, που ασχολούνταν με τη φορολογία των τοπικών πληθυσμών και την κατανομή των εισπραχθέντων χρημάτων και προμηθειών για τα στρατεύματα. Κατά τη διάρκεια του χαλιφάτου του διαδόχου του Ουμάρ, Οθμάν (644–656), ιδρύθηκαν συμπληρωματικές φρουρές στα αντίστοιχα αζνάντ, ειδικά στις παράκτιες πόλεις.

Κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Μωαβία Α΄ ή Γιαζίντ Α΄, η Κιννασρίν (βόρεια Συρία) και η Τζαζίρα (Άνω Μεσοποταμία) χωρίστηκαν από την Χιμς και έγιναν η Κιννασρίν. Ο διαχωρισμός μπορεί να ήταν απάντηση στην εισροή μεταναστών από τις βόρειες φυλές Αράβων στην Κιννασρίν και την Τζαζίρα κατά τη διάρκεια της θητείας του Μωαβία ως κυβερνήτη και χαλίφη. Το 692, ο χαλίφης Αμπντ αλ-Μαλίκ διαχώρισε την Τζαζίρα από την Κιννασρίν και έγινε η ανεξάρτητη επαρχία της Τζαζίρα. Αυτή η αλλαγή καθεστώτος μπορεί να σχετίζεται με την ειρηνευτική συμφωνία, που επιτεύχθηκε με τους Καΐς το 691, μετά την επανάσταση εναντίον των Ομεϋαδών κατά τη διάρκεια του Δεύτερου Μουσουλμανικού Εμφυλίου Πολέμου. Ο διαχωρισμός έγινε κατόπιν αιτήματος του Μουχάμαντ ιμπν Μαρουάν, αδελφού του Αμπντ αλ-Μαλίκ και διοικητή του υπεύθυνου για την Τζαζίρα.

Το 786, ο χαλίφης Χαρούν αλ-Ρασίντ ίδρυσε την αλ-Αουασίμ από το βόρειο τμήμα της Κινασρίν. Εκτεινόταν στην παραμεθόρια ζώνη με τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία, εκτεινόμενη από τις περιοχές αμέσως νότια της Αντιόχειας, του Χαλεπίου και της Μανμπίτζ και ανατολικά μέχρι τον Ευφράτη. Η Μανμπίτζ και αργότερα η Αντιόχεια έγιναν οι πρωτεύουσες της νέας τζουντ.

Η αλ-Αουασίμ χρησίμευε ως η δεύτερη αμυντική γραμμή πίσω από την πραγματική παραμεθόρια ζώνη, την Τουγκούρ, η οποία περιλάμβανε τις μακρινές βόρειες συριακές πόλεις Βαγράς, Μπαγιάς, Ντουλούκ, Αλεξανδρέττα, Κύρρος, Ρα'μπάν και Τιζίν. Η Τουγκούρ υποδιαιρέθηκε στους τομείς της Κιλικίας ή Συρίας αλ-Θουγγούρ αλ-Σα'μία και της Τζαζιράν ή Μεσοποταμίας αλ-Θουγγούρ αλ-Τζαζιρίγια, που χωρίζονταν περίπου από τα βουνά Αμανούς.

Η Ταρσός και η Μαλάτεια ήταν οι σημαντικότερες πόλεις στον συριακό και τον μεσοποταμικό τομέα αντίστοιχα, αν και οι δύο περιοχές δεν είχαν διοικητικές πρωτεύουσες και μερικές φορές βρίσκονταν υπό τον διοικητικό έλεγχο της αλ-Αουασίμ. Μέχρι τον 10ο αιώνα, οι όροι Θουγκούρ και αλ-Αουασίμ χρησιμοποιούνταν συχνά εναλλακτικά στις πηγές.

 Η Τζουντ Ντιμάσκ ( , «στρατιωτική περιοχή της Δαμασκού»), με πρωτεύουσά της τη Δαμασκό, ήταν η μεγαλύτερη από τις επαρχίες και περιλάμβανε μεγάλο μέρος του σημερινού Λιβάνου και εδάφη ανατολικά του ποταμού Ιορδάνη, γνωστά ως περιοχή αλ-Μπάλκα; .
 Η Τζουντ Φιλαστίν ( , «στρατιωτική περιοχή της Παλαιστίνης») εκτεινόταν από την Άκαμπα στην Ερυθρά Θάλασσα και το αλ-Αρίς στο Σινά στα νότια μέχρι την κάτω Γαλιλαία στα βόρεια περιλαμβάνοντας το μεγαλύτερο μέρος της επικράτειας των βυζαντινών επαρχιών Πρώτης Παλαιστίνης και Τρίτης Παλαιστίνης. Οι Τουλουνίδες επέκτειναν την επαρχία ανατολικά και νότια, εις βάρος του Τζουντ Ντιμάσκ, ώστε να συμπεριλάβει περιοχές στη σημερινή νότια Ιορδανία και τη βορειοδυτική Σαουδική Αραβία. Η Ράμλα ιδρύθηκε το 715 και έγινε η διοικητική πρωτεύουσα και η πιο σημαντική πόλη στην Παλαιστίνη; ; .
 Η Τζουντ αλ-Ουρντούν ( , «στρατιωτική περιοχή του Ιορδάνη») αντιστοιχούσε στην Παλαιστίνη Δευτέρα και κάλυπτε το μεγαλύτερο μέρος της Γαλιλαίας και το δυτικό τμήμα της Περαίας στην Υπεριορδανία; . Περιλάμβανε επίσης τις πόλεις Άκρα και Τύρο στην ακτή. Η Ταβαρία (Τιβεριάδα) αντικατέστησε τη Σκυθόπολη ως τη νέα πρωτεύουσα της επαρχίας.
 Τζουντ Χιμς ( , «στρατιωτική περιοχή της Χομς»), με πρωτεύουσά της τη Χομς.
 Η Τζουντ Κιννασρίν ( , «στρατιωτική περιοχή της Κιννασρίν»), με πρωτεύουσά της τη Κιννασρίν, αποσπάστηκε από το βόρειο τμήμα της Τζουντ Χιμς.

 Μετα-Αββασιδική διακυβέρνηση 
Καθώς η άμεση κυριαρχία των Αββασιδών στην Εγγύς Ανατολή κλονιζόταν και τελικά κατέρρευσε τον 10ο αιώνα, διαφορετικά μέρη της περιοχής ελέγχονταν από διάφορες ηγεμονίες. Τα αζνάντ έγιναν ονομαστικές διαιρέσεις χωρίς πρακτική σημασία. Το διοικητικό σύστημα συνέχισε να αναγνωρίζεται επίσημα από τις κυβερνήσεις των Αββασιδών και των Φατιμιδών μέχρι τις κατακτήσεις των δυτικών περιοχών του Μπιλάντ αλ-Σαμ από τους Σταυροφόρους, ξεκινώντας το 1099. Ως γεωγραφική έκφραση, το «Μπιλάντ αλ-Σαμ» συνέχισε να χρησιμοποιείται από τους αραβόφωνους Μουσουλμάνους μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα, όταν η λέξη «Suriyya», η αραβική λέξη για τη «Συρία», αντικατέστησε γενικά τον όρο στην κοινή χρήση. Μέχρι εκείνο το σημείο, η λέξη «Suriyya» χρησιμοποιούνταν όλο και περισσότερο στην αραβική χριστιανική λογοτεχνία του 19ου αιώνα και μεταξύ των Ευρωπαίων.

 Δείτε επίσης 

 Σταυροφορικά κράτη
 Μέση Ανατολή
 Παλαιστίνη Πρώτη
 Συρία Παλαιστίνη

 Παραπομπές 

 Βιβλιογραφία 

















Κατηγορία:Ιστορικές περιοχές
Κατηγορία:Μεσαιωνική Παλαιστίνη
Κατηγορία:Μεσαιωνική Ιορδανία
Κατηγορία:Γεωγραφία της Μέσης Ανατολής