Κέντρο Συντονισμού Έρευνας και Διάσωσης

Το Κέντρο Συντονισμού Έρευνας και Διάσωσης ή ΚΣΕΔ Λάρνακας (αγγλικά: Cyprus Joint Rescue Coordination Center, JRCC Larnaca) είναι ανεξάρτητη υπηρεσία του Υπουργείου Άμυνας της Κυπριακής Δημοκρατίας. Κύρια αποστολή του είναι η οργάνωση του εθνικού συστήματος έρευνας και διάσωσης (Search and Rescue – SAR), καθώς και ο συντονισμός, ο έλεγχος και η διεύθυνση επιχειρήσεων έρευνας και διάσωσης στην περιοχή ευθύνης του, η οποία ταυτίζεται με την Περιοχή Πληροφοριών Πτήσεων Λευκωσίας, ώστε να εντοπίζονται και να διασώζονται, στον ελάχιστο δυνατό χρόνο, άτομα των οποίων η ζωή βρίσκεται σε κίνδυνο λόγω αεροπορικών ή θαλάσσιων ατυχημάτων.

Ο στόχος αυτός επιτυγχάνεται μέσω του συντονισμού όλων των εμπλεκόμενων υπηρεσιών, όπως η Αστυνομία Κύπρου (συμπεριλαμβανομένης της Λιμενικής και Ναυτικής Αστυνομίας, της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας Κύπρου και της Μονάδας Αεροπορικών Επιχειρήσεων), η Εθνική Φρουρά, η Πολιτική Άμυνα Κύπρου και άλλες δευτερεύουσες μονάδες. Το ΚΣΕΔ λειτουργεί ως κόμβος επικοινωνίας μεταξύ τους, ώστε να αποφεύγονται επικαλυπτόμενες έρευνες στις ίδιες περιοχές, να μειώνεται η σπατάλη χρόνου και πόρων και, γενικότερα, ώστε οι επιμέρους μονάδες να επιχειρούν ως ένα ενιαίο, πολυάριθμο και αποτελεσματικό σύνολο.

Το ΚΣΕΔ υπάγεται επιχειρησιακά στον Υπουργό Άμυνας και επανδρώνεται από κατάλληλα εκπαιδευμένο προσωπικό της Εθνικής Φρουράς, κυρίως από τους κλάδους της Διοίκησης Ναυτικού και της Διοίκησης Αεροπορίας, ενώ η υλικοτεχνική υποστήριξη αποτελεί ευθύνη του Υπουργείου Μεταφορών, Επικοινωνιών και Έργων.

Το Κέντρο στεγάζεται στη Λάρνακα σε νέο ιδιόκτητο κτήριο, κοντά στο αεροδρόμιο Λάρνακας.

 Ιστορία 
Το Κέντρο Συντονισμού Έρευνας και Διάσωσης ιδρύθηκε με τον Νόμο 5(ΙΙΙ)/94 και άρχισε να λειτουργεί δοκιμαστικά σε 24ωρη βάση στις 7 Αυγούστου 1995, ως ανεξάρτητη μονάδα της Διοίκησης Αεροπορίας της Εθνικής Φρουράς.

Την 1η Μαρτίου 2002, με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου, το ΚΣΕΔ ανέλαβε επίσημα την ευθύνη για την οργάνωση, τον συντονισμό και την παρακολούθηση επιχειρήσεων έρευνας και διάσωσης στην περιοχή ευθύνης της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Μέχρι τις 26 Ιουλίου 2010, το ΚΣΕΔ λειτουργούσε ως μονάδα της Διοίκησης Αεροπορίας. Μετά από γνωμάτευση του Γενικού Εισαγγελέα επί των διατάξεων του Νόμου 5(ΙΙΙ)/1994 (Περί Κύρωσης της Διεθνούς Σύμβασης για την Έρευνα και Διάσωση), το Κέντρο υπήχθη απευθείας στον Υπουργό Άμυνας και λειτουργεί έκτοτε ως ανεξάρτητη υπηρεσία του Υπουργείου.

 Κρίση στο Σουδάν (2023) 
Κατά τη διάρκεια της κρίσης στο Σουδάν το 2023, το ΚΣΕΔ διαδραμάτισε κομβικό ρόλο στις επιχειρήσεις υποδοχής Βρετανών πολιτών που απομακρύνθηκαν από το Σουδάν από τη Βασιλική Αεροπορία (RAF). Το Κέντρο συμμετείχε στη διαδικασία υποδοχής, καταγραφής και προσωρινής φιλοξενίας των αφιχθέντων στην Κύπρο στο πλαίσιο του εθνικού σχεδίου «ΕΣΤΙΑ», πριν από τη μεταφορά τους στην RAF Ακρωτήρι και τον επαναπατρισμό τους στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Οι κυπριακές αρχές ευχαριστήθηκαν δημόσια από τον τότε Υπουργό Άμυνας του Ηνωμένου Βασιλείου Μπεν Ουάλας και αργότερα από τον Ύπατο Αρμοστή του Ηνωμένου Βασιλείου στην Κύπρο, Irfan Siddiq. Το ΚΣΕΔ συνέβαλε επίσης στην υποστήριξη της απομάκρυνσης και του επαναπατρισμού Γάλλων και Αμερικανών πολιτών.

 Πρωτοβουλία «Αμάλθεια» 
Ως αποτέλεσμα του πολέμου στη Γάζα, ο οποίος κλιμακώθηκε εκ νέου μετά την επίθεση της Χαμάς στο Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου 2023, κατέστη ολοένα και δυσκολότερη η μεταφορά ανθρωπιστικής βοήθειας προς τα παλαιστινιακά εδάφη. Η κυβέρνηση της Κύπρου πρότεινε την πρωτοβουλία «Αμάλθεια» (Amalthea initiative), ένα θαλάσσιο ανθρωπιστικό διάδρομο μέσω του λιμανιού της Λάρνακας προς τη Λωρίδα της Γάζας.

Ο επιχειρησιακός σχεδιασμός του διαδρόμου έγινε εντός του ΚΣΕΔ Λάρνακας από τον τότε διοικητή Κώστα Φυτιρή, ο οποίος έχει περιγραφεί ως ένας από τους αρχιτέκτονες τόσο των εθνικών σχεδίων έρευνας και διάσωσης όσο και της ίδιας της «Αμάλθειας».

Μετά από εβδομάδες σχεδιασμού, η πρωτοβουλία εγκρίθηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση, τις Ηνωμένες Πολιτείες και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και άρχισε να αποστέλλει βοήθεια, με το πρώτο πλοίο να καταπλέει στη Γάζα στις 17 Μαρτίου 2024.

Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και η Ρομπέρτα Μετσόλα επισκέφθηκαν το ΚΣΕΔ και ευχαρίστησαν την Κυπριακή Δημοκρατία και το Κέντρο για τον ρόλο τους στον συντονισμό της πρωτοβουλίας.

 Δραστηριότητες εκπαίδευσης 
Το ΚΣΕΔ είναι επίσης υπεύθυνο για την εκπαίδευση και συμβουλευτική άλλων κρατών στον τομέα της έρευνας και διάσωσης και στον σχεδιασμό των αντίστοιχων εθνικών σχεδίων.

Τον Αύγουστο του 2024 το ΚΣΕΔ υπέγραψε συμφωνία με τον Λίβανο για την εκπαίδευση προσωπικού του σε διαδικασίες έρευνας και διάσωσης, με σεμινάρια που πραγματοποιήθηκαν από τις 30 Ιουλίου έως τις 2 Αυγούστου.

 Διακεκριμένοι διοικητές 
 Κώστας Φυτιρής, υποναύαρχος ε.α. του κυπριακού Ναυτικού, πρώην διοικητής του ΚΣΕΔ Λάρνακας και της Διοίκησης Υποβρυχίων Καταστροφών (ΟΥΚ), στον οποίο αποδίδεται καθοριστικός ρόλος στον σχεδιασμό εθνικών σχεδίων έρευνας και διάσωσης, όπως τα «Τεύκρος» και «Αμάλθεια». Από τον Δεκέμβριο του 2025 υπηρετεί ως Υπουργός Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως της Κυπριακής Δημοκρατίας.

 Κυπριακή περιοχή έρευνας και διάσωσης 
Η κυπριακή περιοχή έρευνας και διάσωσης (Search and Rescue Region – SRR) ταυτίζεται με την Περιοχή Πληροφοριών Πτήσεων Λευκωσίας (FIR Λευκωσίας) όπως αυτή περιγράφεται στο ισχύον Σχέδιο Αεροναυτιλίας του Διεθνούς Οργανισμού Πολιτικής Αεροπορίας (ICAO).

 Συχνότητες κινδύνου 
Οι διεθνώς καθορισμένες συχνότητες που χρησιμοποιούνται για κλήσεις κινδύνου και ασφάλειας και παρακολουθούνται για σκοπούς έρευνας και διάσωσης είναι:
 518 kHz NAVTEX (ναυτικές πληροφορίες ασφαλείας)
 121,5 MHz Διεθνής συχνότητα κινδύνου πολιτικής αεροπορίας
 243,0 MHz Διεθνής συχνότητα κινδύνου στρατιωτικής αεροπορίας
 156,8 MHz (CH-16) Διεθνής ναυτική συχνότητα κλήσης και κινδύνου
 156,525 MHz (CH-70)
 2187,5 kHz
 4207,5 kHz
 6312,0 kHz
 8414,5 kHz
 12577,0 kHz
 16804,5 kHz
 2182 kHz Διεθνής ναυτική συχνότητα κλήσης και κινδύνου στη ζώνη MF
 406,025 MHz Συχνότητα εκπομπής EPIRB, ELT και PLB του δορυφορικού συστήματος COSPAS-SARSAT

Το ΚΣΕΔ Λάρνακας διατηρεί συνεχή παρακολούθηση των ακόλουθων συχνοτήτων:
 121,5 MHz VHF/AM
 134,0 MHz VHF/AM (συχνότητα αρχικής επαφής με το ΚΣΕΔ)
 243,0&nb*

Παραπομπές