Αμπού Μουχαμάντ αλ-Σουφγιανί

Ο Ζιγιάντ ιμπν Αμπν Αλάχ ιμπν Γιαζίντ ιμπν Μουαβίγια ( αραβ.:   ), κοινώς γνωστό ως Αμπού Μουχαμάντ αλ-Σουφγιανί ( αραβ.:   ) ήταν πρίγκιπας των Ομεϋαδών και διεκδικητής τού χαλιφάτου των Ομεϋαδών, το οποίο είχε ανατραπεί από το χαλιφάτο των Αββασιδών με έδρα το Ιράκ στις αρχές τού 750.

Ο Αμπού Μουχαμάντ ήταν δισεγγονός τού πρώτου χαλίφη των Ομεϋαδών, Μουαβίγια Α΄ (γιού τού Σουφγιάν), και επομένως ανήκε στη γραμμή των Σουφγιανιδών τής οικογένειας των Ομεϋαδών, η οποία κυβέρνησε το χαλιφάτο μεταξύ 661 και 684, μετά την οποία γραμμή των Σουφιανιδών τη διαδέχθηκε η γραμμή των Μαρουανιδών (απογόνων τού Μαρουάν Α΄). Ο τελευταίος χαλίφης των Ομεϋαδών, Μαρουάν Β΄ (βασ. 744–750 ), φυλάκισε τον Αμπού Μουχαμάντ, μέχρι να τον απελευθερώσει στο τέλος τής βασιλείας του, όταν οι Αββασίδες κατατρόπωσαν τον στρατό του στη Μάχη τού Ζαμπ το 750.

Για να αντιμετωπίσει τούς ανερχόμενους Αββασίδες, ο Αμπού Μουχαμάντ και οι υποστηρικτές τής φυλής του Μπανού Καλμπ και την ευρύτερη Γιαμάν τής Χομς και τής Παλμύρας ένωσαν τις δυνάμεις τους με τούς παραδοσιακούς αντιπάλους τους, τούς Καγισί υπό τον Αμπού αλ-Βαρντ. Ο Αμπού Μουχαμάντ διεκδίκησε τον τίτλο τού χαλιφάτου και ανέλαβε τον μεσσιανικό ρόλο τού «Σουφγιανί», ο οποίος θα έφερνε μία χρυσή εποχή για τούς Σύριους. Ο φυλετικός συνασπισμός του ηττήθηκε από τούς Αββασίδες, και κατέφυγε στη Χετζάζη, όπου σκοτώθηκε κατά τη διάρκεια τής πρώιμης βασιλείας τού Αββασίδη χαλίφη αλ-Μανσούρ (βασ. 754–775 ).

 Η καταγωγή του 
Ο Αμπού Μουχαμάντ ήταν μέλος τής οικογένειας των Ομεϋαδών, γιος τού Αμπντ Αλάχ ιμπν Γιαζίντ και εγγονός τού χαλίφη Γιαζίντ Α΄ (βασ. 680–683). Ήταν συγγενής τού χαλίφη αλ-Ουαλίντ Β΄ (βασ. 743–744) μέσω τής θείας τού τελευταίου, Ατίκα μπιντ Γιαζίντ.  Υιοθέτησε το επίθετο «αλ-Σουφγιανί» ως αναφορά στην καταγωγή του από τον χαλίφη Μουαβίγια ιμπν Αμπί Σουφγιάν (βασ. 661–680) και ισχυρίστηκε ότι είναι η πρώιμη ισλαμική μεσσιανική προσωπικότητα, ο αλ-Σουφγιανί. Τον ισχυρισμό τού Αμπού Μουχαμάντ ασπάστηκαν πολλοί στην ισλαμική Συρία, ιδιαίτερα τούς κατοίκους τής Χομς, οι οποίοι πίστευαν ότι ήταν μία μεσσιανική προσωπικότητα, που θα κατέστρεφε το ανερχόμενο χαλιφάτο των Αββασιδών.  Ο χαλίφης των Ομεϋαδών Μαρουάν Β΄ (βασ. 744–750) είχε τον Αμπού Μουχαμάντ φυλακισμένο στη Χαρράν για μεγάλο μέρος τού δεύτερου μισού τής βασιλείας του. Ο Αμπού Μουχαμάντ δεν διέφυγε τής φυλάκισής του, όταν άλλοι κρατούμενοι διέφυγαν. Αυτοί οι κρατούμενοι συνελήφθησαν και σκοτώθηκαν από τούς κατοίκους τής Χαρράν. Ο Μαρουάν Β΄ απελευθέρωσε τον Αμπού Μουχαμάντ μετά την ήττα του από τούς Αββασίδες στη Μάχη τού Ζαμπ τον Ιανουάριο τού 750. 

 Η εξέγερση 
Αργότερα, το 750, ο στρατηγός των Καγισί, Αμπού αλ-Βαρντ, ξεκίνησε μία εξέγερση για να νικήσει τούς Αββασίδες, συσπειρώνοντας τούς συγγενείς του και άλλους Καϊσί, και αποκηρύσσοντας την υποταγή του στον Αββασίδη κυβερνήτη τής Συρίας, Αμπντ Αλάχ ιμπν Αλί. Ο Αμπού Μουχαμάντ εντάχθηκε στην εξέγερση ως ηγέτης τής φυλετικής συνομοσπονδίας Γιαμάν τής Χομς και τής Παλμύρας. Ο Αμπού Μουχαμάντ ανέλαβε την πολιτική ηγεσία τής εξέγερσης, και διεκδίκησε την ηγεσία τού χαλιφάτου των Ομεϋαδών, ζητώντας υποστήριξη από άλλους ευγενείς των Ομεϋαδών. Ο Αμπού αλ-Βαρντ, εν τω μεταξύ, υπηρέτησε ως στρατιωτικός διοικητής τής εξέγερσης,  αν και αυτή η διοίκηση πιθανότατα περιοριζόταν στα στρατεύματα των Καγισί, με τα στρατεύματα των Γιαμανών να ηγούνται από τον αλ-Ασμπάγκ ιμπν Ντουαλά αλ-Καλμπιί.  Αν και η πρόθεση τής εξέγερσης ήταν η καταπολέμηση των Αββασιδών, ιδιαίτερα των Χουρασάνι στρατιωτών τους, έγινε μία κοινή προσπάθεια των Καγισί-Γιαμανών να αποκτήσουν τον έλεγχο τού χαλιφάτου των Ομεϋαδών. 

μικρογραφία|Ο πρώτος Αββασίδης χαλίφης αλ-Σαφάχ, καθώς δέχεται τους όρκους πίστης στην Κούφα.

Παρά την αρχική νίκη εναντίον των Αββασιδών με επικεφαλής τον Αμπντ αλ-Σαμάντ ιμπν Αλί στο Κιννασρίν, οι δυνάμεις τού Αμπού Μουχαμάντ ηττήθηκαν κοντά στη Χομς. Στην τελευταία μάχη, ο Αμπού αλ-Βαρντ και πολλοί συγγενείς του και στρατιώτες των Καγισί σκοτώθηκαν, ενώ ο Αμπού Μουχαμάντ κατέφυγε στην Παλμύρα. Ο Αββασίδης διοικητής Μπασάμ ιμπν Ιμπραχίμ επιχείρησε και απέτυχε να καταλάβει την Παλμύρα, αλλά ο Αμπού Μουχαμάντ έφυγε ξανά, αυτή τη φορά κατευθυνόμενος προς τη Χετζάζ (δυτική Αραβία). Εκεί, βρήκε ένα ασφαλές καταφύγιο κοντά στο όρος Ουχούντ. Ο Αμπού Μουχαμάντ και η οικογένειά του παρέμειναν στην Αραβία, μέχρι που εντοπίστηκαν και σκοτώθηκαν κατά τη διάρκεια τής βασιλείας τού χαλίφη αλ-Μανσούρ (βασ. 754–775). Η εξέγερση τού Αμπού Μουχαμάντ, αν και βραχύβια, ήταν η σημαντικότερη απειλή που αντιμετώπισαν οι Αββασίδες, την περίοδο αμέσως μετά την επιτυχημένη επανάστασή τους εναντίον των Ομεϋαδών. Η εξέγερση ώθησε τούς Αββασίδες να εντοπίσουν και να εξαλείψουν άλλα υπολείμματα τής δυναστείας των Ομεϋαδών. 

 Ο Μεσσίας Σουφγιανί 
Η προέλευση, ο ρόλος και η ταυτότητα τού Σουφγιανί στην ισλαμική παράδοση, και η θέση τού Αμπού Μουχαμάντ σε αυτήν, αποτελούν αντικείμενο πολλών συζητήσεων. Στο τοπικό συριακό πλαίσιο, ο Σουφιανί θεωρούνταν ελευθερωτής, που θα προανήγγειλε μία χρυσή εποχή. Αλλά στη σιιτική παράδοση, λόγω τής καταγωγής του από τον Αμπού Σουφγιάν -αρχικά αντίπαλο τού Μωάμεθ και πατέρα τού Μουαβίγια, ο οποίος ήταν υπεύθυνος για την πτώση τού Αλί- ήταν μία αντι-μουσουλμανική μορφή, ένα είδος Ισλαμικού Αντιχρίστου και αντίπαλος τού Μαχντί (Μεσσία).  Οι μελετητές έχουν συζητήσει τις ρίζες αυτής τής μορφής, με ορισμένους να ισχυρίζονται την ύπαρξη τού θρύλου ήδη από την εποχή των Ομεϋαδών. Ο Ανρί Λαμένς υποστήριξε ότι ο Αμπού Μουχαμάντ ήταν η προέλευση τού θρύλου, και ότι οι Σύριοι πίστευαν ότι μετά την εκτέλεσή του κρύφτηκε -όπως και ο σιίτης Μαχντί- και θα επανεμφανιζόταν. Ο Βίλφερντ Μάντλενγκ υποστήριξε την άποψη, ότι ο Σουφγιανί ήταν εξαρχής μία μορφή κατά τού Μαχντί, και ότι απέκτησε θετικές χροιές στη Συρία μόνο αργότερα.  Αρκετοί μεταγενέστεροι επαναστάτες στη Συρία, από τον Αμπού Χαρμπ αλ-Μουμπαρκά τη δεκαετία τού 840, μέχρι και τον 15ο αι., διεκδίκησαν τον τίτλο των Σουφγιανί. 

 Αναφορές 

 Βιβλιογραφία 




 Hillenbrand, Carole, ed. (1989). The History of al-Ṭabarī, Volume XXVI: The Waning of the Umayyad Caliphate: Prelude to Revolution, A.D. 738–744/A.H. 121–126. SUNY Series in Near Eastern Studies. Albany, New York: State University of New York Press. ISBN 978-0-88706-810-2.

Κατηγορία:Δυναστεία των Ομεϋαδών