Πόλεμος των Κλειδιών

Ο Πόλεμος των Κλειδιών (1228–1230) ήταν η πρώτη στρατιωτική σύγκρουση μεταξύ τού Φρειδερίκου Β΄, αυτοκράτορα τής Γερμανίας, και τού παπισμού. Οι μάχες έλαβαν χώρα στην κεντρική και Νότια Ιταλία. Ο παπισμός σημείωσε αρχικά ισχυρά κέρδη, εξασφαλίζοντας τα Παπικά Κράτη και εισβάλλοντας στο βασίλειο τής Σικελίας, ενώ ο Φρειδερίκος Β΄ έλειπε στην ΣΤ΄ Σταυροφορία. Με την επιστροφή του, νίκησε τις παπικές δυνάμεις, αναγκάζοντας τον πάπα Γρηγόριο Θ΄ να ξεκινήσει ειρηνευτικές συνομιλίες. Μετά από παρατεταμένες διαπραγματεύσεις, η συνθήκη του Αγίου Γερμανού τερμάτισε τη σύγκρουση, χωρίς εδαφικές αλλαγές.

Οι αιτίες της σύγκρουσης βρισκόταν σε αντικρουόμενες παπικές και αυτοκρατορικές διεκδικήσεις στην κεντρική Ιταλία, στην αποτυχία τού Φρειδερίκου Β΄ να εκπληρώσει τη συμφωνία του να ηγηθεί μίας Σταυροφορίας σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα, και στην υποτιθέμενη κακομεταχείριση τής Σικελικής Εκκλησίας. Ο αυτοκράτορας αφορίστηκε, πριν αναχωρήσει για τη Σταυροφορία του τον Ιούνιο του 1228. Οι εκπρόσωποί του, με ή χωρίς την άδειά του, εισήλθαν σε εδάφη που διεκδικούσε ο παπισμός, και ο Γρηγόριος Θ΄ απάντησε με πόλεμο. Στόχος του ήταν να πάρει πίσω τη Σικελία, η οποία ήταν φέουδο τής Εκκλησίας, από τον Φρειδερίκο Β΄.

Ο Γρηγόριος Θ΄ συγκέντρωσε στρατεύματα και κεφάλαια διεθνώς, από μακρινές περιοχές όπως η Πορτογαλία και η Σουηδία. Έστειλε δύο στρατούς υπό τη διοίκηση του Ιωάννη τού Μπριέν στην αμφισβητούμενη περιοχή στα τέλη του 1228, και έναν άλλο στρατό στο βασίλειο τής Σικελίας τον Ιανουάριο τού 1229. Ο πόλεμος πήγαινε υπέρ του μέχρι τον Μάιο, αλλά τα κεφάλαια και τα στρατεύματά του ήταν περιορισμένα. Η στρατηγική τής άρνησης των λιμανιών στον Φρειδερίκο Β΄, απέτυχε. Η επιστροφή τού αυτοκράτορα τον Ιούνιο διέλυσε τις φήμες, που διέδιδαν οι παπικοί πράκτορες ότι ήταν νεκρός, και προκάλεσε μία γρήγορη ανατροπή τής τύχης. Οι πολιορκίες τής Σουλμόνα και τής Κάπουα άρθηκαν μέχρι τον Σεπτέμβριο, και μέχρι τον Οκτώβριο το μεγαλύτερο μέρος τού βασιλείου είχε ανακτηθεί. Οι διαπραγματεύσεις ξεκίνησαν τον Νοέμβριο, και η ενεργός φάση τού πολέμου έληξε.

 Κύριες πηγές 
μικρογραφία|200εσ|Το έμβλημα του Βατικανού έχει δύο κλειδιά και το τριπλό στέμμα τού πάπα.

Οι κύριες πηγές για τον πόλεμο είναι στα λατινικά. Τα Χρονικά του Ριχάρδου τού Σαν Τζερμάνο, τα οποία έχουν φιλο-αυτοκρατορική στάση, είναι μία από τις σημαντικότερες αφηγηματικές πηγές.    Η βιογραφία τού Γρηγορίου Θ΄ στο Liber censuum παρέχει μία πολύτιμη φιλο-παπική αφήγηση.  Άλλα σημαντικά χρονικά είναι τα Chronica, sive flores historiarum τού Ρογήρου τού Βεντόβερ   και το Χρονικό τού Ωμπρύ ντε Τρουα-Φονταίν.  Από την οπτική γωνία των σταυροφόρων, ο πόλεμος καλύπτεται στο έργο Eraqcles τού Κολμπέρ-Φοντενμπλώ και στο Χρονικό των Ερνούλ και Μπερνάρ τού Θησαυροφύλακα. 

Υπάρχουν τρία χρονικά της βόρειας Ιταλίας, που καλύπτουν τον πόλεμο από τις αντίθετες οπτικές γωνίες των φιλο-παπικών Γουέλφων και των φιλο-αυτοκρατορικών Γιβελλίνων. Από την οπτική γωνία των Γουέλφων είναι τα σύγχρονα Annales placentini guelfi του Τζοβάννι Κοντανιέλο και το Chronicon faventinum, ενώ η οπτική γωνία των Γιβελλίνων αντιπροσωπεύεται στα ελαφρώς μεταγενέστερα Annales placentini gibellini. , calls the Annales placentini guelfi "one of the more informative sources on the War of the Keys", but , considers that they have relatively little to say about it compared to the later crusades against Frederick. Ωστόσο ακόμη και τα χρονικά των Γουέλφων δεν ακολουθούν ακριβώς την παπική γραμμή. Γενικά θεωρούν τον πόλεμο ως σφάλμα τού Φρειδερίκου Β΄, επειδή αρνήθηκε να σεβαστεί την παπική επικράτεια, αλλά δεν κατηγορούν τον αυτοκράτορα για την καθυστέρηση τής Σταυροφορίας του. 

Η πιο σημαντική τεκμηριωμένη πηγή είναι το αρχείο των επιστολών τού Γρηγορίου Θ΄, το οποίο έχει εκδοθεί στο Monumenta Germaniae Historica.  Σώζονται επίσης επιστολές προς και από τον Φρειδερίκο Β΄, συμπεριλαμβανομένων δύο δικών του, που αντιγράφηκαν σε ένα αραβικό χρονικό, το Taʾrīkh al-Manşūrī τού Ibn Naẓīf al-Hamawī. , includes a translation of a part of the Arabic source. A full translation of both letters is in . Για τις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις, οι επιστολές προς και από τον καρδινάλιο Θωμά τής Κάπουα αποτελούν κρίσιμη πηγή.  

Μία σημαντική πηγή για τις σύγχρονες κριτικές στάσεις απέναντι στον πόλεμο τού πάπα, είναι το έργο των τροβαδούρων, λυρικών ποιητών πού έγραφαν στην παλαιά οσιτανική γλώσσα. : "certain troubadours ... are a major source for criticism of ... the papal campaigns against the Staufen".

 Ιστορικό και αιτίες 
Τα κύρια σημεία διαμάχης μεταξύ τού Φρειδερίκου Β΄ και τού παπισμού, ήταν η Σταυροφορία και τα Παπικά Κράτη. Ο Φρειδερίκος Β΄ είχε ορκιστεί αρκετές φορές σε δημόσιες τελετές να ηγηθεί μίας σταυροφορίας στους Αγίους Τόπους με την ποινή τού αφορισμού. Ωστόσο ο πάπας Ονώριος Γ΄ τού είχε επιτρέψει πολλές αναβολές.  Ο Φρειδερίκος Β΄ τελικά απέπλευσε από την Απουλία τον Αύγουστο τού 1227, αλλά σχεδόν αμέσως γύρισε πίσω, επικαλούμενος ασθένεια.    Ο Γρηγόριος Θ΄ δεν ήταν διατεθειμένος να δεχτεί άλλη αναβολή. Κατηγόρησε τον Φρειδερίκο Β΄ ότι προσποιήθηκε την ασθένειά του (αν και τα χρονικά των Γουέλφων δέχονται τη δικαιολογία).  Στις 10 Οκτωβρίου 1227 ο Γρηγόριος αφόρισε τον Φρειδερίκο Β΄.  Τα Annales placentini guelfi προσδιορίζουν τη ζημιά, που προκάλεσε η καθυστέρηση τού Φρειδερίκου Β΄ στους σταυροφόρους που είχαν συγκεντρωθεί στην Απουλία, ως μία από τις αιτίες τού πολέμου. 

Τον Μάρτιο του 1228 ο Γρηγόριος Θ΄ ανανέωσε τον αφορισμό, και διέταξε τον Φρειδερίκο Β΄ να σταματήσει να παρακολουθεί θρησκευτικές λειτουργίες. Διαφορετικά, ο Γρηγόριος Θ΄ θα απάλλασσε τους υπηκόους του από τους όρκους πίστης, που είχαν δώσει σε αυτόν, και θα κατείσχε το βασίλειο τής Σικελίας, το οποίο ήταν παπικό φέουδο από το 1059.  Οι πάπες ισχυρίστηκαν επίσης ότι η μαρκιωνία τής Ανκόνας και το δουκάτο τού Σπολέτο τους ανήκαν, αλλά ο Φρειδερίκος Β΄ αρνήθηκε να παραιτηθεί από τον αυτοκρατορικό έλεγχο. Διόρισε τον Ράιναλντ τού Ούρσλινγκεν ως δούκα τού Σπολέτο. 

μικρογραφία|Γάμος του Φρειδερίκου Β΄ και τής Ισαβέλλας Β΄ τής Ιερουσαλήμ, με τον πατέρα της Ιωάννη τού Μπριέν να στέκεται στα δεξιά. Από αντίγραφο τού Nuova Cronica τού 14ου αι.

Τον Νοέμβριο του 1225 ο Φρειδερίκος Β΄ νυμφεύτηκε τη δεκατριάχρονη βασίλισσα Ισαβέλλα Β΄ τής Ιερουσαλήμ, στερώντας έτσι από τον πατέρα της, Ιωάννη τού Μπριέν, την αντιβασιλεία. Αν και ο Ιωάννης αρνήθηκε την προσφορά να ηγηθεί τής Λομβαρδικής Ένωσης στην εξέγερσή της εναντίον τού Φρειδερίκου Β΄ όσο η Ισαβέλλα ήταν ζωντανή, η βασίλισσα απεβίωσε τον Μάιο τού 1228.  Αφορισμένος ακόμη, ο Φρειδερίκος Β΄ έφυγε για τη ΣΤ΄ Σταυροφορία στα τέλη Ιουνίου.   Ο Γρηγόριος Θ΄ δεν αναγνώρισε την εκστρατεία ως Σταυροφορία.  Χωρίς πλέον λόγο να διατηρήσει καλές σχέσεις με τον Φρειδερίκο Β΄, ο Ιωάννης αποδέχτηκε τη διοίκηση τού παπικού στρατού που ετοιμαζόταν να εισβάλει στη Σικελία.  Η απουσία τού αυτοκράτορα στη Σταυροφορία παρείχε την τέλεια ευκαιρία, και τον Αύγουστο ο Γρηγόριος Θ΄ απάλλαξε τόσο τους αυτοκρατορικούς, όσο και τους Σικελούς υπηκόους τού Φρειδερίκου Β΄ από τους όρκους υπακοής τους.   Ο Γρηγόριος Θ΄ σκόπευε να αντικαταστήσει τον Φρειδερίκο Β΄ από αυτοκράτορα. Αν και ο Φρειδερίκος Β΄ πίστευε μόνο ότι ο Γρηγόριος Θ΄ ήθελε επίσης να τον αντικαταστήσει στον θρόνο τής Σικελίας με έναν από τους ευπροσάρμοστους νεαρούς γιους του, ο πάπας σκόπευε να διαλύσει το βασίλειο, και να το κυβερνήσει απευθείας μέσω παπικών κυβερνητών. 

Ο πόλεμος εναντίον τού Φρειδερίκου Β΄ ξεκίνησε, ενώ βρισκόταν ακόμη στην Ανατολή. Τον Μάρτιο τού 1229 υπέγραψε συνθήκη με τον Αγιουβίδη σουλτάνο αλ-Καμίλ, με την οποία ανέλαβε τον έλεγχο τής Ιερουσαλήμ, και ολοκλήρωσε με επιτυχία τη σταυροφορία του. Τον Ιούλιο ο Γρηγόριος Θ΄ δημοσίευσε μία εγκύκλιο, στην οποία κατήγγειλε τη συνθήκη, και τον Φρειδερίκο Β΄ ως μη χριστιανό. 

 Ο παπικός πολεμικός σχεδιασμός 
Η έκκληση τού Γρηγορίου Θ΄ για υποστήριξη, τόσο σε άνδρες όσο και σε χρήματα, ήταν διεθνής.  Εξέδωσε ένα δελτίο προς τους απεσταλμένους και τους διοικητές του την 1η Δεκεμβρίου 1228, στο οποίο περιέγραφε λεπτομερώς τα σχέδιά του για την συγκέντρωση στρατευμάτων και κεφαλαίων. 

 Οι δυνάμεις 
Οι πηγές αναφέρονται γενικά στις δυνάμεις τού πάπα ως «παπικό στρατό» ή «στρατό τού κυρίου πάπα».  Ο ίδιος ο Γρηγόριος Θ΄ τον ονόμασε «στρατό τής Εκκλησίας» ()  και σε μία περίπτωση «στρατό τού Χριστού».  Ο Ριχάρδος τού Σαν Τζερμάνο περιγράφει τους άνδρες τού παπικού στρατού ως «εχθρούς που φέρουν το σημάδι των κλειδιών» () Translation from . "Keysader host" is the translation of . και  («με το σήμα κλειδιού»), ένα λογοπαίγνιο με το  (με το σημάδι τού σταυρού), που ήταν ο κοινός όρος για τους σταυροφόρους.  Αυτές είναι αναφορές στο έμβλημα των κλειδιών που εμφανιζόταν στα παπικά λάβαρα.  Τα κλειδιά ήταν επίσης προφανώς ραμμένα σε ρούχα επάνω από το στήθος, μιμούμενα τον σταυρό που έφεραν οι σταυροφόροι.  Η συμβατική ονομασία «Πόλεμος των Κλειδιών» είναι μία αναφορά σε αυτό το διακριτικό. The term is used by ; ; ; ; and . Έχει προτιμηθεί από τους μελετητές, «επειδή ενσαρκώνει το οιονεί σταυροφορικό καθεστώς τής εκστρατείας». 

Ο παπικός στρατός περιλάμβανε τόσο ιππότες, όσο και πεζικό.  Συγκεντρώθηκε κυρίως στα Παπικά Κράτη και στην Τοσκάνη.  Ωστόσο αυτά δεν μπορούσαν να παράσχουν έναν αρκετά μεγάλο στρατό για τους σκοπούς τού Γρηγορίου Θ΄, και έτσι προσπάθησε να συγκεντρώσει στρατεύματα στο εξωτερικό.  Έστειλε αιτήματα σε όλη τη Γερμανική αυτοκρατορία: στους Γερμανούς πρίγκιπες, στην Λομβαρδική Ένωση και στη Δημοκρατία τής Γένοβας.  Επίσης προσέλαβε πολλούς μισθοφόρους από τη Γαλλία, την Αγγλία και την Ισπανία.   Οι επίσκοποι Μίλο τού Μπωβαί και Ούγος τού Κλερμόν έφεραν στρατεύματα από τη Γαλλία. Το γεγονός ότι μερικοί Γερμανοί υπάκουσαν στο κάλεσμα τού πάπα, είναι γνωστό από το γεγονός ότι ο Φρειδερίκος Β΄ αργότερα τους έδωσε χάρη.  Ο Γρηγόριος Θ΄ προσπαθούσε ακόμη να συγκεντρώσει στρατεύματα μέχρι και τον Ιούνιο του 1229, όταν ζήτησε από τον infante Πέτρο τής Πορτογαλίας να φέρει ιππότες στην Ιταλία, για να πολεμήσουν τον Φρειδερίκο Β΄.  Ο στρατός τού 1228 αναπτύχθηκε σε τρεις μονάδες εναντίον τής Ανκόνα, τού Σπολέτο και τής Καμπανίας.  Στις 21 Δεκεμβρίου 1228, όταν ο Γρηγόριος Θ΄ έγραψε στον βασιλιά Έρικ ΙΑ΄ τής Σουηδίας ζητώντας οικονομική βοήθεια, επιβεβαίωσε ότι οι δυνάμεις του ήταν ήδη χωρισμένες σε τρεις στρατούς.  

Οι παπικοί διοικητές ήταν ο Ιωάννης τού Μπριέν, ο καρδινάλιος Τζιοβάνι Κολόννα, ο καρδινάλιος Πελάγιος τού Αλμπάνο και ο παπικός ιερέας Παντούλφο τού Ανάνι, ενεργώντας ως παπικός απεσταλμένος (legatus). , and , list all four together, but , implies that Pelagius only joined the army later. Ο Ιωάννης μερικές φορές θεωρείται ως ο γενικός διοικητής των παπικών δυνάμεων, αλλά αυτό δεν είναι σαφές από τις πηγές. , seems to be of this opinion, but see . Μαζί του ήταν ο ανιψιός του, Γκωτιέ Δ΄ τού Μπριέν, ο οποίος διεκδίκησε το πριγκιπάτο τού Τάραντα και την κομητεία τού Λέτσε στο βασίλειο τής Σικελίας.  Ο βόρειος στρατός του που αντιμετώπιζε την Ανκόνα, είχε το πιο επείγον έργο, αλλά ο νότιος στρατός που αντιμετώπιζε τη Σικελία υπό τον Παντούλφο, φαίνεται να ήταν η κύρια δύναμη. , and , have this army under Pandulf, but , puts it under Colonna. Ο νότιος στρατός προερχόταν κυρίως από τα Παπικά Κράτη.  Περιείχε επίσης πολλούς Σικελούς εξόριστους, και μάλιστα είχε αρχηγό δύο, τον κόμητα Θωμά τού Μολίζε και τον Ρογήρο τής Ακουίλα .   Αυτοί οι δύο στρατοί αναγνωρίζονται εύκολα μέσω των πηγών. Είναι ο δεύτερος και ο τρίτος στρατός, αλλά για τον πρώτο στρατό που αναφέρει ο πάπας, δεν έχουν καταγραφεί λεπτομέρειες ή ονόματα διοικητών. , writes that "concerning the first [army] there are no details; a second under the command of John de Brienne and John of Colonna ... hastened into the March of Ancona ... the third division was entrusted to ... Pandulfus of Anagni, who led his men southward." , refers only to "two papal armies as well as mercenaries".

 Τα οικονομικά 
Το δελτίο της 1ης Δεκεμβρίου 1228 περιέχει την παλαιότερη αναφορά σε παπική συγκέντρωση χρημάτων, για πόλεμο εναντίον Χριστιανών.  Δεδομένου ότι ο Γρηγόριος δεν κήρυξε αρχικά σταυροφορία εναντίον τού Φρειδερίκου Β΄, δεν μπορούσε να προσφέρει συγχωροχάρτια σε όσους συμμετείχαν στον πόλεμο, ή να δώσει χρήματα.  Η χρήση άμεσης φορολογίας για τη χρηματοδότηση ενός παπικού στρατού ήταν «η πρώτη τού είδους της».  Επιέβαλε τη δεκάτη, τη λεγόμενη «δέκατη τής σταυροφορίας», στη Γαλλία, την Αγγλία, την Ουαλία, τη Σκωτία, την Ιρλανδία, τη Δανία, τη Σουηδία, τη βόρεια Ιταλία και την ανατολική Ευρώπη. : England, France and Scandinavia; : England and Wales; : France, Sweden, Denmark and England; : Sweden, eastern Europe, northern Italy, France and England; : Sweden, Denmark, England and northern Italy; : England, Scotland and Ireland. Στη Γαλλία το υπόλοιπο ενός πενταετούς φόρου, που είχε ειπραχθεί για πρώτη φορά το 1225 για τη Σταυροφορία των Αλβιγηνών τού 1226, διατέθηκε για τον νέο πόλεμο μετά το τέλος τής σταυροφορίας με τη συνθήκη τού Παρισιού τον Απρίλιο του 1229.   Συνολικά, περίπου 100.000 λίβρες τουρνουά παραλήφθηκαν από τη Γαλλία.  Ο φόρος τής δεκάτης συλλέχθηκε με επιτυχία στη βόρεια Ιταλία και την ανατολική Ευρώπη, πιθανώς στη Σουηδία, αλλά όχι στην Αγγλία ή τη Σκωτία. , denies that the tithe was successful in Sweden, but , claims that it was. For Scotland, see .

Σύμφωνα με τον Ρογήρο τού Βέντοβερ, η δεκάτη αντιμετωπίστηκε σθεναρά στην Αγγλία.    Λέει ότι ο πάπας επέβαλε τη δεκάτη σε όλη την «κινητή περιουσία» στο βασίλειο, τόσο την κοσμική, όσο και την εκκλησιαστική. Quoted in , but , has the tax levied on income. He writes of "a tenth of [the clergy's] estimated [annual] income of £80,000". , likewise, refers to "a tenth of their revenues". , calls it a request for a voluntary contribution from the nobility, but a demand on ecclesiastics. Ο Στέφανος τού Ανάνι ονομάστηκε εισπράκτορας (και πιθανώς απεσταλμένος) για την Αγγλία, τη Σκωτία και την Ιρλανδία στις 23 Δεκεμβρίου 1228.    Ο βασιλιάς Ερρίκος Γ΄ τής Αγγλίας συγκάλεσε συνέλευση τού βασιλείου για τον Απρίλιο τού 1229, στην οποία ο Στέφανος διάβασε τις παπικές επιστολές.   Υπήρξαν δημόσιες διαμαρτυρίες κατά των απαιτήσεων. Όταν έγινε σαφές ότι ο Ερρίκος Γ΄ δεν θα παρενέβαινε στην αποστολή τού Στεφάνου, η ανώτερη αριστοκρατία απλώς αρνήθηκε να πληρώσει.  Σύμφωνα με τον Ρογήρο, ο Γρηγόριος Θ΄ τιμώρησε τον Ερρίκο Γ΄ εμποδίζοντας την εκλογή τού Βάλτερ ντ' Έυνσαμ ως αρχιεπισκόπου τού Καντέρμπερι.  Για να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις τού πάπα, πολλοί ιεράρχες ενεχειρίασαν το πιάτο και τα άμφιά τους, φοβούμενοι την εξουσία τού Στεφάνου να αφορίζει όσους δεν πλήρωναν, ή όσους εξαπατούσαν την Αγία Έδρα.   Ο Στέφανος είχε επίσης την εξουσία να απαιτήσει από τους κληρικούς να ορκιστούν στα Ευαγγέλια, ότι είχαν πληρώσει το μερίδιό τους, και να επιθέσουν τις σφραγίδες τους στα αρχεία πληρωμών.  Σύμφωνα με τον Γουλιέλμο τού Ανδρέα, το σύνολο που συγκεντρώθηκε στην Αγγλία ήταν 60.000 μάρκα.  Ο Γρηγόριος Θ΄ το περίμενε ακόμη τον Ιούνιο του 1229.  Υπήρξε επίσης αντίσταση στη δεκάτη στη Σκωτία. Σύμφωνα με το Σκωτικό χρονικό, όταν ο Στέφανος επιχείρησε να εκτελέσει την αποστολή του στη Σκωτία στις αρχές του 1229, ο βασιλιάς Αλέξανδρος Β' τού αρνήθηκε την είσοδο.  

 Η Λομβαρδική Ένωση 
Οι πόλεις τής βόρειας Ιταλίας τής Λομβαρδικής Ένωσης ήταν οι πιο φυσικοί σύμμαχοι τού Γρηγορίου Θ΄ εναντίον τού Φρειδερίκου Β΄. Δεν διασώζονται αρχεία των διαβουλεύσεων των πρυτάνεων τής Ένωσης σχετικά με τον Πόλεμο των Κλειδιών. Ωστόσο παραδείγματα τέτοιων διαβουλεύσεων εμφανίζονται στα  τού Γκουίντο Φάμπα τής Μπολόνια, που συντάχθηκε γύρω στο 1230.  Πιθανότατα αντικατοπτρίζουν πραγματικές συζητήσεις. , calls them "verisimilar didactic exercises inspired by contemporary events." Οι πρυτάνεις συναντήθηκαν με τον πάπα τον Σεπτέμβριο τού 1228, και συμφώνησαν να παράσχουν στρατεύματα για την υπεράσπιση τής εκκλησίας. 

Τα στρατεύματα που στάλθηκαν δεν ήταν τόσα πολλά, όσο είχε ζητήσει ο Γρηγόριος Θ΄ ή ίσως όσα είχαν υποσχεθεί, ούτε τόσο γρήγορα.   Εάν οι λεπτομέρειες στα  είναι ακριβείς, η συμμαχία υποσχέθηκε 500 ιππότες μέχρι τον Ιανουάριο του 1229.  Τον Φεβρουάριο τού 1229, ο Γρηγόριος Θ΄ ανανέωσε την έκκλησή του μέσω τού απεσταλμένου Γκοφρέντο τού Σαν Μάρκο.   Το  επιβεβαιώνει ότι τα στρατεύματα καθυστέρησαν.  Σύμφωνα με τα , οι πόλεις συνολικά παρείχαν 300 ιππότες στον Τζιοβάνι Κολόννα.   Οι συγκεκριμένες συνεισφορές δύο πόλεων είναι γνωστές. Το  καταγράφει την καθυστερημένη άφιξη 36 ατόμων από την Πιατσέντσα τον Μάρτιο τού 1229, και το  καταγράφει ότι η Φαέντζα συνεισέφερε 27 ιππότες.   Παρ' όλα αυτά, ο Γρηγόριος Θ΄ παραπονέθηκε, ότι τα στρατεύματα τής συμμαχίας είχαν έλλειψη χρημάτων, όπλων και αλόγων.  Εξακολουθούσε να απαιτεί την εκπλήρωση των υποχρεώσεων τής συμμαχίας τον Μάιο τού 1229. 

Το  καταγράφει ότι τα στρατεύματα τής βόρειας Ιταλίας άρχισαν να επιστρέφουν στην πατρίδα τους, όταν έμαθαν για την απόβαση τού Φρειδερίκου Β΄ στο Μπρίντιζι τον Ιούνιο τού 1229.  Αυτό επιβεβαιώνεται από μία επιστολή τού Γρηγορίου τής 26ης Ιουνίου.   Ο πάπας επιβεβαίωσε επίσης τις ελλείψεις στους μισθούς τους. Στις 13 Ιουλίου ο Γρηγόριος Θ΄ απαίτησε τρεις ακόμη μήνες υπηρεσίας, από τα στρατεύματα που είχαν ήδη φθάσει. Απαίτησε επίσης ενισχύσεις και χρήματα υπό την απειλή αφορισμού.  Προώθησε στους πρυτάνεις τις επιστολές τού Ιωάννη τού Μπριέν και τού Τζιοβάννι Κολόννα, σφραγισμένες με την παπική βούλα, για να δείξει την απελπισία τού στρατού.  Ωστόσο οι πόλεις τής Λομβαρδίας ήταν μέχρι τότε απορροφημένες από τον δικό τους εμφύλιο πόλεμο, ο οποίος κορυφώθηκε με τη μάχη τού Σαν Τσεζάριο τον Αύγουστο του 1229. 

 Η Γερμανία 
Ο Γρηγόριος Θ΄ προσπάθησε να εκθρονίσει τον Φρειδερίκο Β΄ από τη Γερμανική αυτοκρατορία, και να οργανώσει την εκλογή ενός νέου αυτοκράτορα.   Ο Ρογήρος τού Βέντοβερ καταγράφει, ότι ο πάπας έστειλε επιστολές στους Γερμανούς πρίγκιπες, για να δικαιολογήσει την «εκδίωξη τού Φρειδερίκου Β΄ από το αυτοκρατορικό αξίωμα».  Αναφέρει μία επιστολή προς τον Λεοπόλδο ΣΤ΄ δούκα τής Αυστρίας με ημερομηνία 18 Ιουλίου 1229.  Αυτά τα σχέδια έπρεπε να εγκαταλειφθούν, όταν μεταξύ των Γερμανών πριγκίπων μόνο ο Λουδοβίκος Α΄ δούκας τής Βαυαρίας έδειξε ενδιαφέρον να φθάσει σε τέτοια ακραία μέτρα. 

Οι προσπάθειες του πάπα να στρέψει το βασίλειο της Γερμανίας εναντίον του αυτοκράτορα απέδωσαν ελάχιστα αποτελέσματα. Κατέβαλε σοβαρές προσπάθειες για να δελεάσει τον δούκα Όθωνα Α΄ του Λύνεμπουργκ, χωρίς αποτέλεσμα. Το 1228, ο γιος του Φρειδερίκου Β΄, βασιλιάς Ερρίκος (Ζ΄) της Γερμανίας, αποκήρυξε την κηδεμονία του δούκα Λουδοβίκου της Βαυαρίας και ανέλαβε τον άμεσο έλεγχο της κυβέρνησης της Γερμανίας. Το 1229, εισέβαλε στη Βαυαρία για να αναγκάσει τον Λουδοβίκο να ορκιστεί πίστη. Ο Λουδοβίκος συμμορφώθηκε υπό πίεση.  Αν και οι προσπάθειες του Γρηγορίου στη Γερμανία ήταν αντιπαραγωγικές βραχυπρόθεσμα, μακροπρόθεσμα προκάλεσαν διάλυση των σχέσεων μεταξύ του στέμματος και των πριγκίπων. : "Henry's energy in holding together Germany during 1228–9, when the papacy would gladly have seen the princes in rebellion against the Hohenstaufen, was thus counter-productive."

 Ο πόλεμος 

 Ανκόνα και Σπολέτο 
Λίγο πριν αναχωρήσει από το Μπρίντιζι για τη σταυροφορία του, ο Φρειδερίκος Β΄ διόρισε τον Ραϊνάλδο ως βάιλό του (αντιβασιλιά) στη Σικελία και ως αυτοκρατορικό βικάριο στις αμφισβητούμενες περιοχές στην κεντρική Ιταλία. Ο Ραϊνάλδος και ο αδελφός του Μπέρτολντ τού Ούρσλινγκεν οδήγησαν ένοπλες δυνάμεις στο δουκάτο τού Σπολέτο τον Αύγουστο του 1228.  Ο Ραϊνάλδος ισχυρίστηκε ότι απλώς καταδίωκε ορισμένους επαναστάτες από τη Σικελία, όπως τού είχε αναθέσει ο Φρειδερίκος Β΄.  Ο Γρηγόριος Θ΄ δεν δέχτηκε αυτή την εξήγηση. , writes that Rainald was charged with expelling papal agents, but , considers it incredible that Frederick would have authorized an action so likely to cause a war while he was away. , writes that "it is unclear whether [the brothers] were obeying [Frederick's] instructions or not." Ο Φρειδερίκος Β΄ αργότερα ισχυρίστηκε ότι ο Ραϊνάλδος είχε υπερβεί τις οδηγίες του, και τού είχε απαγορευτεί η είσοδος σε παπικό έδαφος. , citing a letter of Frederick to Richard of Cornwall dated 1239, quoted by Matthew of Paris.

Τον Σεπτέμβριο ο Άτσο Ζ΄ των Έστε, ο παπικός πρύτανης στη μαρκιωνία τής Ανκόνα, ζήτησε άδεια να εγκαταλείψει τη θέση του, καθώς ο Ραϊνάλδος ετοιμαζόταν να συνεχίσει την προέλασή του στη μαρκιωνία.  Τελικά, επέλεξε να παραμείνει ουδέτερος.  Τον Οκτώβριο ο Ραϊνα΄λδος εισέβαλε στη μαρκιωνία, φθάνοντας μέχρι τη Ματσεράτα, ενώ ο Μπέρτολντ παρέμεινε στο Σπολέτο. , provides the date; , mentions Macerata; and , writes that Rainald "advanced into the march of Ancona, while his brother Bertold intensified his activities in the duchy of Spoleto." Ο στρατός τού Ραϊνάλδου περιλάμβανε ένα μουσουλμανικό απόσπασμα.  Πολιόρκησε το Καπιτινιάνο και κατέστρεψε το Ποπλέτο, οι άρχοντες τού οποίου είχαν επαναστατήσει.  Η κατάληψη τού Φολίνιο, όχι μακριά από το σημείο όπου διέμενε ο πάπας στην Περούτζια, πυροδότησε ιδιαίτερα τις εντάσεις.  Επίσης, έδιωξε τους Φραγκισκανούς από το βασίλειο τής Σικελίας, με το σκεπτικό ότι ενεργούσαν ως παπικοί αγγελιοφόροι.  Τον Νοέμβριο του 1228 ο Γρηγόριος Θ΄ αφόρισε τον Ραϊνάλδο και τον Μπέρτολντ. 

Ένας παπικός στρατός υπό τους Ιωάννη τού Μπριέν και Τζιοβάννι Κολόννα έδιωξε τον αυτοκρατορικό στρατό από την Ανκόνα και το Σπολέτο, μεταξύ των τελών τού 1228 και τής άνοιξης τού 1229. , dates the successful papal invasion to late 1228. , says that Rainald was pushed back to the border in "winter 1228–9", but also that he lost control of Ancona only in Spring 1229. , also dates the clearance of the march and duchy . , dates these reverses "some months earlier" than April 1230. Στις αρχές τού 1229, ο Ραϊνάλδος αγόρασε την υποστήριξη τεσσάρων πόλεων στην μαρκιωνία τής Ανκόνα, εκχωρώντας προνόμια στο Όσιμο, το Σαν Τζινέζιο, το Ριπατράνσονε και το Ρεκανάτι. , dates this to early 1229, but , gives the year as 1228. Loud says four towns and Jordan names them, but , gives Numana, not mentioned by Jordan, as an example. Τελικά αναγκάστηκε να επιστρέψει στη Σουλμόνα, όπου πολιορκήθηκε. , places the beginning of the siege of Sulmona after the other army reached Benevento.

Ο Ιωάννης τού Μπριέν εγκατέλειψε για λίγο την πολιορκία τον Απρίλιο, προκειμένου να συνάψει στην Περούτζια με εκπροσώπους τής Λατινικής αυτοκρατορίας τής Κωνσταντινούπολης μία συνθήκη, με την οποία θα γινόταν ισόβιος αυτοκράτορας εκ μέρους τής κόρης του, Μαρίας τού Μπριέν, τής συζύγου τού αυτοκράτορα Βαλδουίνου Β΄. Η συνθήκη επικυρώθηκε από τον πάπα στις 9 Απριλίου, και ο Ιωάννης επέστρεψε στη συνέχεια στην πολιορκία τής Σουλμόνας.  Η απόκτηση αυτοκρατορικού τίτλου από μέρους του, ή τουλάχιστον μία παραποιημένη αναφορά γι' αυτόν, φαίνεται να πυροδότησε φήμες, ότι επιδίωκε να εκτοπίσει τον Φρειδερίκο Β΄ ως αυτοκράτορα τής Γερμανίας.  

 Η παπική εισβολή στο βασίλειο τής Σικελίας 
Στις 18 Ιανουαρίου 1229, ο παπικός στρατός υπό τον Παντούλφο διέσχισε τα σύνορα, και εισέβαλε στο βασίλειο τής Σικελίας.   Ο Ριχάρδος τού Σαν Τζερμάνο παρουσιάζει αυτή την εισβολή ως πρωταρχικά σχεδιασμένη, για να απομακρύνει τον Ρενάλντο από την κεντρική Ιταλία.  Ο Παντούλφος έπρεπε να πολεμήσει, για να περάσει τη γέφυρα στο Κεπράνο, αλλά το κάστρο Πόντε Σολαράτο υπό τη διοίκηση τού Αντενόλφο Μπαλζάνο παραδόθηκε γρήγορα.   Η αρχική άμυνα τής Σικελίας ήταν αδύναμη. Το Σαν Τζιοβάνι Ινκαρίκο υπό τον Βαρθολομαίο τού Σουπίνο, και η Παστένα υπό τον Ροβέρτο τής Ακουίλα συνθηκολόγησαν γρήγορα, αλλά ο Ιωάννης τής Πόλι υπερασπίστηκε με επιτυχία το Φόντι και ο Παντούλφος υποχώρησε στο Κεπράνο. 

Μετά από αυτές τις αρχικές ήττες, ο σικελικός στρατός υπό τη διοίκηση τού καγκελάριου (justigiere), Ερρίκου τής Μόρρα, πρόβαλε σθεναρή αντίσταση για δύο μήνες.  Ο Παντούλφος επιτέθηκε στη Ρόκα ντ'Άρσε, την οποία ουσιαστικά υπερασπιζόταν ο Ράο τής Άτσια. Αφού έκαψε την ύπαιθρο, υποχώρησε στο Σεπράνο.  Οι μάχες στην κοιλάδα Λίρι εντάθηκαν στα μέσα Μαρτίου.  Παπικοί μισθοφόροι εισέβαλαν στην Τerra Sancta Benedicti, την περιοχή τής μονής τού Μοντεκασίνο, καταλαμβάνοντας το Πιεντιμόντε, και συναντώντας μικρή αντίσταση. Οι αμυνόμενοι υποχώρησαν στο Σαν Τζερμάνο, ενώ πολλοί κάτοικοι τράπηκαν σε φυγή.  Τα κάστρα Μονουμίτο, Πιουμαρόλα και Τεράμε ισοπεδώθηκαν από παπικά στρατεύματα. , mentions Monumito, Plumbarola and Pignataro (Terame), while also claiming that Pandulf attacked Teramo in the Abruzzo and burnt it. , mentions Terame. Η προέλαση προς το Σαν Τζερμάνο αναχαιτίστηκε στο Σαντ' Άντζελο στη Θεοδίκη, το οποίο υπερασπίζονταν τοξότες υπό τον Ρογήρο τού Γκαλούτσιο.  
μικρογραφία|Τα ερείπια τής Ρόκα Τζανούλα σήμερα.
Ο Ερρίκος τής Μόρρα συγκέντρωσε ενισχύσεις για την άμυνα τού Μοντεκασίνο.  Την ίδια ημέρα που ο Φρειδερίκος Β΄ εισήλθε στην Ιερουσαλήμ, στις 17 Μαρτίου, σημειώθηκαν αψιμαχίες γύρω από το μοναστήρι.  Ο Ερρίκος και ο Λαντούλφος τού Ακίνο, τραυματισμένοι και οι δύο, υποχώρησαν στο μοναστήρι. Ο απεσταλμένος απαίτησε από τον ηγούμενο να παραδώσει το μοναστήρι, και να παραδώσει τη φρουρά ως αιχμαλώτους. Ο ηγούμενος αρχικά αρνήθηκε, αλλά τελικά συμφώνησε να παραδώσει το μοναστήρι, εάν επιτρεπόταν στα στρατεύματα που βρίσκονταν μέσα να φύγουν ελεύθερα. Αυτό συμφωνήθηκε.  Σύμφωνα με τα Annales placentini guelfi, μεταξύ αυτών που φρουρούσαν το μοναστήρι ήταν μία ομάδα Αράβων.  Ο Ερρίκος υποχώρησε με τους άνδρες του στην Κάπουα.    Το Σαν Τζερμάνο, η Ρόκκα Γιανούλα, το Πρεζεντσάνo, το Βενάφρo και η Ιζέρνια παραδόθηκαν.  

Ο παπικός στρατός ξεκίνησε μία νέα επίθεση στα τέλη Μαρτίου.  Η παπική στρατηγική ήταν να καταλάβει όλα τα λιμάνια τού βασιλείου, και έτσι να συλλάβει τον Φρειδερίκο Β΄ όταν επιχειρούσε να επιστρέψει.   Ο Φρειδερίκος Β΄ έλαβε επιστολές στους Αγίους Τόπους, που τον προέτρεπαν να επιστρέψει, αλλά τον προειδοποιούσαν ότι υπήρχαν σχέδια να τον συλλάβουν, αν το επιχειρούσε.  Αποδίδουν στον Ιωάννη τού Μπριέν την επινόηση αυτής τής στρατηγικής. 

Η προέλαση τού παπικού στρατού στην Καμπανία, ωστόσο, ήταν αργή.  Ο Παντούλφος προήλασε κατά μήκος τού Τζαριλιάνο προς τη Σουέσα, όπου αντιμετώπισε την πιο σοβαρή αντίσταση μέχρι τότε.  Πριν από την πτώση τής Σουέσα, ο Πελάγιος τον αντικατέστησε ως διοικητής τού κύριου στρατού. According to , Pelagius replaced Pandulf at Suessa. , however, has Colonna replacing Pandulf even earlier, between the fall of Terame and Monte Cassino in March. Η Σουέσα παραδόθηκε, μόνο αφού τελείωσαν τα αποθέματα νερού.  Η Γκαέτα πρόβαλε σθεναρή αντίσταση, και παραδόθηκε, μόνο όταν αφορίστηκε. Το κάστρο της ισοπεδώθηκε.    Εκείνη τη στιγμή, ο παπικός θύλακας τού Μπενεβέντο εξαπέλυσε επιδρομή βοοειδών στην Απουλία, η οποία ελέγχθηκε από τον Ράο κόμη τού Μπαλμπάνο. Ο Ερρίκος τής Μόρα απάντησε με τιμωρητικές επιθέσεις σε έδαφος τού Μπενεβέντο, κοντά στη Σάντα Μαρία ντι Πόρτα Σόμα.  

Ο παπικός στρατός υπό τον λεγάτο προέλασε στην Κάπουα. Μη μπορώντας να την καταλάβει με τη βία, ξεκίνησε πολιορκία.    Δυνάμεις στάλθηκαν για να καταλάβουν το Αλίφε και το Τελέζε, πριν ενωθούν με τους Μπενεβεντανούς.  Οι Μπενεβεντανοί κατέλαβαν στη συνέχεια το Απίτσε, το οποίο ανήκε στον κόμη Ράο, το Παντούλι, το Κεπαλόνι και την περιοχή γύρω από το Μοντεφούσκο. 

 Παπική κυριαρχία στα κατεχόμενα εδάφη 
Στις 19 Μαΐου ο Γρηγόριος έγραψε στον Πελάγιο, υπενθυμίζοντάς του να ελαχιστοποιήσει την αιματοχυσία, καθώς το βασίλειο τής Σικελίας ανήκε στην Εκκλησία.  Ο Γρηγόριος Θ΄ απογοητεύτηκε ιδιαίτερα, όταν έμαθε για την κακομεταχείριση των αιχμαλώτων πολέμου, συμπεριλαμβανομένων των εκτελέσεων, τις οποίες απαγόρευσε αυστηρά.  Μία σκληρή εκστρατεία συγκρούστηκε με τους στόχους του. Ζήτησε την υποστήριξη των πόλεων τής Νότιας Ιταλίας, έχοντας προσφερθεί να αναγνωρίσει την αυτονομία τής Γκαέτα και τής Νάπολης κατά το μοντέλο τής Βόρειας Ιταλίας, με αντάλλαγμα την αναγνώριση τής παπικής κυριαρχίας και την καταβολή φόρων.  Την ίδια ημέρα (19 Μαΐου), παραχώρησε στη Σουέσα τα ίδια δικαιώματα και προνόμια με την πατρίδα του, το Ανάνι.  Τον Ιούνιο, επιβεβαίωσε τα κοινοτικά προνόμια τής Γκαέτα. 

Στο αποκορύφωμα τής εκστρατείας, ο Γρηγόριος Θ΄ προσπάθησε να ασκήσει εξουσία στο νησί τής Σικελίας, παραχωρώντας προνόμια και απαιτώντας την καταβολή φόρων.  Οι αυτόχθονες Μουσουλμάνοι τής δυτικής Σικελίας, οι οποίοι ζούσαν σε αυτό που ουσιαστικά ήταν ένας μεγάλος καταυλισμός, επαναστάτησαν ενάντια στην προοπτική τής παπικής κυριαρχίας.  Καθώς ο πόλεμος συνεχιζόταν, τα οικονομικά προβλήματα τού πάπα αυξάνονταν. Έλαβε δάνεια από τους καρδινάλιους.  Ο Ματθαίος τού Παρισιού κατηγόρησε τον Ιωάννη τού Μπριέν ότι λεηλάτησε εκκλησίες και μοναστήρια, για να πληρώσει τα στρατεύματά του.   Προκειμένου να κάμψει την αντίσταση, ο Γρηγόριος Θ΄ διέδωσε φήμες, ότι ο Φρειδερίκος Β΄ ήταν είτε νεκρός, είτε αιχμαλωτισμένος στους Αγίους Τόπους.  Τελικά, ο παπικός στρατός προχώρησε μόνο νότια μέχρι το Βολτούρνο-Ιρπίνο. 

 Η αντεπίθεση τού Φρειδερίκου Β΄ 
Ο Φρειδερίκος Β΄ διέκοψε την παραμονή του στους Αγίους Τόπους, και επέστρεψε στην Ιταλία λόγω τής εισβολής στην Καμπανία. Αποβιβάστηκε χωρίς προειδοποίηση στο Μπρίντιζι στις 10 Ιουνίου, και αμέσως εξαπέλυσε αντεπίθεση εναντίον των παπικών δυνάμεων. , writes that Frederick launched his offensive "almost immediately" after his return, but , has him arriving so secretively that the pope was only informed that he had left Acre a month after his landing in Brindisi. , agrees that Frederick's return was "unexpected". On the other hand, , says that the papal army began to fray as news of Frederick's expected departure from Acre. Ο στρατός του περιείχε τους σταυροφόρους που επέστρεφαν, συμπεριλαμβανομένων και ορισμένων Γερμανών που είχαν αναγκαστεί από καταιγίδες να δέσουν στο Μπρίντιζι.   Η αριστοκρατία τής Νότιας Ιταλίας παρέμεινε ως επί το πλείστον πιστή, και συνέρρευσε στο λάβαρό του.   Μερικοί σταυροφόροι, ωστόσο, αρνήθηκαν να πολεμήσουν γι' αυτόν στην Ιταλία.  Έστειλε ενισχύσεις στην Κάπουα. Ο κύριος παπικός στρατός άρχισε αμέσως να καταρρέει, μόλις έλαβε τα νέα τής επιστροφής του.  Ο Πελάγιος ζήτησε βοήθεια από τον βόρειο στρατό, που πολιορκούσε τότε τη Σουλμόνα. Ο Ιωάννης τού Μπριέν και ο Τζιοβάννι Κολόννα έλυσαν την πολιορκία, και για πρώτη φορά όλοι οι παπικοί στρατοί συγκεντρώθηκαν κοντά στην Κάπουα. , writes: "[b]y the late spring of 1229 the papacy had thrown its last military reserves into the Abruzzi—amongst them ... the legate Pelagius", who "promptly appealed ... for help." , still has Pandulf leading the army at this time and appealing for help. , has the armies converging at Gaeta.

Αν και ο Γρηγόριος Θ΄ δεν αποκάλεσε ποτέ τον Φρειδερίκο Β΄ αιρετικό, ορισμένοι από τους υποστηρικτές του (όπως ο Κοντανέλλο) το έκαναν.  Τον Αύγουστο τού 1229, ανανέωσε τον αφορισμό τού Φρειδερίκου Β΄, του Ραϊνάλδου και τού Μπέρτολντ, μαζί με μία μακρά λίστα αιρετικών θέσεων.   Προσπαθούσε ακόμη να δελεάσει τις πόλεις τού Νότου να γίνουν πιστές. Στις 29 Αυγούστου, αφού η πόλη Σόρα είχε παραδοθεί, αλλά ενώ η φρουρά στην ακρόπολη εξακολουθούσε να αντιστέκεται, ο Γρηγόριος Θ΄ επιβεβαίωσε τα δικαιώματα τής πόλης.  Στις 7 Σεπτεμβρίου υποσχέθηκε στο Αμιτέρνο και τη Φορκόνα ότι μπορούσαν να εκλέξουν τους δικούς τους υπάτους και podestà, αν δήλωναν ότι τον υπερασπίζονταν. 

Ο παπικός στρατός, ωστόσο, απωθήθηκε αδυσώπητα.  Ο Φρειδερίκος Β΄ βρισκόταν ακόμη στην Απουλία, στη Μπαρλέτα, στις 23 Αυγούστου, όταν έγραψε μία επιστολή στον Φαχρ αλ-Ντιν ιμπν αλ-Σάιχ, τον πρώην πρέσβη των Αγιουβιδών, περιγράφοντας την εκστρατεία τού πάπα εναντίον του (και επισημαίνοντας την προδοσία τού ηγουμένου τού Μοντεκασίνο).   Ο Φρειδερίκος Β΄ βάδισε προς τη Γη τού Λαβόρο, αλλά η πολιορκία τής Κάπουα ήρθη πριν φθάσει μπροστά στην πόλη τον Σεπτέμβριο.  Σε αυτό το σημείο, καθώς η κατάσταση είχε γίνει απελπιστική, ο Γρηγόριος Θ΄ τελικά πρόσφερε την άφεση αμαρτιών σε όσους συμμετείχαν στον πόλεμο εναντίον τού Φρειδερίκου Β΄, αναβαθμίζοντας ουσιαστικά τον πόλεμο σε μία σχεδόν σταυροφορία.   Έγραψε στον Ροβέρτο αρχιεπίσκοπο τού Λυόν (28 Σεπτεμβρίου), στον Γουλιέλμο Β' επίσκοπο τού Παρισιού (30 Σεπτεμβρίου) και στον Ερρίκο αρχιεπίσκοπο τού Μιλάνου (9 Οκτωβρίου) υποσχόμενος άφεση αμαρτιών για τους ίδιους, και για τυχόν στρατιώτες που θα έφερναν. , quoting the letter to Robert: "remission of sins, both yours and those who come with you in the service of the Roman Church, enjoining you to come without delay with a strong force of warriors." Ο Γρηγόριος Θ , ωστόσο, δεν διευκρίνισε την πλήρη άφεση για τη σταυροφορία.  Τον Σεπτέμβριο, αλλάζοντας πλεύση στην προπαγάνδα του, άρχισε να ισχυρίζεται ότι ο Φρειδερίκος Β΄ συνεργαζόταν με τους Αγιουβίδες. 

Σε αντίθεση με την ταλαιπωρία τού Γρηγορίου Θ΄, ο Φρειδερίκος Β΄ χρησιμοποίησε θριαμβευτικό τόνο, όταν έγραψε στους υπηκόους του στο βασίλειο τής Ιταλίας στις 5 Οκτωβρίου ενημερώνοντάς τους για την ταχεία πρόοδό του, και ζητώντας στρατεύματα, άλογα και όπλα, για να ολοκληρώσουν το έργο.   Ταυτόχρονα, ο Φρειδερίκος Β΄ έγραψε στους ηγεμόνες τής Ευρώπης υπερασπιζόμενος το δίκαιο τού σκοπού του. 

Μέχρι τα τέλη Οκτωβρίου, ο Ιωάννης τού Μπριέν είχε υποχωρήσει πίσω στην παπική επικράτεια.   Καθώς ο παπικός στρατός στέρευε συνεχώς από κεφάλαια, ο Τζιοβάννι Κολόννα επέστρεψε στην παπική επικράτεια για να συγκεντρώσει χρήματα, και κατηγορήθηκε ότι εγκατέλειψε τον στρατό. ; ; and , name Cardinal Colonna as the one who "abandoned" the army, but agree that he probably left only in search of funding. , writes that "the legate", who in the context is Pandulf, "found an excuse to slip away", but also admits that he was "desperate to find money for his troops." Ο Πελάγιος απέσπασε μία συνεισφορά από τον τοπικό κλήρο, απειλώντας να κατασχέσει ολόκληρο τον πλούτο τού Μοντεκασίνο και τις εκκλησίες τού Σαν Τζερμάνο.  Σύμφωνα με τον Ριχάρδο τού Σαν Τζερμάνο, η υποχώρηση τής κύριας παπικής δύναμης πίσω στο Σαν Τζερμάνο ήταν ομαλή, αλλά μετά από αυτό διαλύθηκε με πλήρη υποχώρηση στην παπική επικράτεια.   Τα περισσότερα από τα μέρη που βρίσκονταν σε παπικά χέρια, μερικά μόνο για εβδομάδες, γρήγορα συνθηκολόγησαν στα στρατεύματα τού Φρειδερίκου Β΄. Το Μοντεκασίνο, η Γκαέτα και η Σόρα, ωστόσο, άντεξαν.  Η πόλη τής Σόρα, αλλά όχι το φρούριό της, καταλήφθηκε και λεηλατήθηκε στις 24 Οκτωβρίου.  Πολλοί από τους κατοίκους της απαγχονίστηκαν.  Μέχρι τις 11 Νοεμβρίου, ο Φρειδερίκος Β΄ βρισκόταν στο Σαν Τζερμάνο. 

 Τέλος των εχθροπραξιών 
Ο Φρειδερίκος Β΄ δεν εξαπέλυσε αντεπιθέσεις στα Παπικά Κράτη, προτιμώντας να ξεκινήσει διαπραγματεύσεις.  Δεν προσπάθησε καν να ανακαταλάβει την Ανκόνα και το Σπολέτο.  Κατάσχεσε τις περιουσίες των Ναϊτών και των Ιωαννιτών λόγω τής αντίστασης, που του είχαν δείξει κατά τη διάρκεια τής σταυροφορίας του.  Η παπική φρουρά στο Μοντεκασίνο είχε την άδεια να εγκαταλείψει το βασίλειο εν ειρήνη.  Σύμφωνα με μία ιδιωτική επιστολή τού Θωμά τής Κάπουα, ο Πελάγιος φαινόταν «περισσότερο νεκρός παρά ζωντανός» μετά από αρκετούς μήνες πολιορκίας. 

Η ενεργός φάση του πολέμου έληξε με την έναρξη των ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων τον Νοέμβριο του 1229. This date for the end of active hostilities is from . , claims that Hermann von Salza "obtained an armistice" without specifying when. Στις αρχές Ιουλίου του 1230, ο Θωμάς της Κάπουα έλαβε επιστολές που τον ενημέρωναν για την debellatio . Μόνο τότε, αφού είχε συμφωνηθεί η τελική «μορφή ειρήνης», άρθηκαν όλες οι πολιορκίες και οι περισσότερες παπικές δυνάμεις στο σικελικό έδαφος, συμπεριλαμβανομένων των φρουρών, άρχισαν να αποσύρονται.  Μερικά κάστρα παρέμειναν φρουρούμενα από τον παπισμό για να εγγυηθούν την εφαρμογή της συνθήκης. 

 Συνθήκη ειρήνης 
Η πρωτοβουλία για ειρήνη προήλθε από τον Φρειδερίκο Β΄, και πιθανώς και από ορισμένους καρδινάλιους.  Τον Οκτώβριο του 1229 η Ρωμαϊκή Σύγκλητος ξεκίνησε διαπραγματεύσεις με τον Φρειδερίκο Β΄.  Στις 4 Νοεμβρίου ο Θωμάς τής Κάπουα έφθασε, για να ξεκινήσει διαπραγματεύσεις εκ μέρους του πάπα.  Στις 10 Νοεμβρίου ο Γρηγόριος Θ΄ εξουσιοδότησε τον καρδινάλιο Τζιοβάννι Κολόννα να απαλλάξει τον Φρειδερίκο Β΄ από τον αφορισμό του, και ενημέρωσε τη Λομβαρδική Ένωση, ότι είχε ξεκινήσει ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις. Στις 11 Νοεμβρίου έγραψε στον Φρειδερίκο Β΄ εκφράζοντας την επιθυμία του να τον δεχτεί πίσω στην Εκκλησία. 

Οι διαπραγματεύσεις ήταν μακροχρόνιες. Ολοκληρώθηκαν μόνο με την παρέμβαση των Γερμανών πριγκίπων και τού μεγάλου μαγίστρου των Τευτόνων Χέρμαν φον Ζάλτσα.  Τον Απρίλιο τού 1230 ο Γρηγόριος Θ΄ ανανέωσε τον αφορισμό τού Ραϊνάλδου, για να τον εμποδίσει να συμμετάσχει στις διαπραγματεύσεις.  Οι Γερμανοί πρίγκιπες διαπραγματεύτηκαν τη συμφωνία, που υπογράφηκε στο Σαν Γερμανό στις 23 Ιουλίου 1230.  Ο Λεοπόλδος ΣΤ΄ δούκας τής Αυστρίας, ο οποίος έπαιξε ηγετικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις, απεβίωσε μόλις πέντε ημέρες αργότερα.  Ο αφορισμός τού Φρειδερίκου Β΄ ήρθη στις 28 Αυγούστου στο Σεπράνο, και όλες οι άλλες παπικές πράξεις εναντίον του ακυρώθηκαν. Εκδόθηκε γενική αμνηστία, σε όσους από τους υπηκόους τού Φρειδερίκου Β΄ είχαν υποστηρίξει τον πάπα. Οι περιουσίες των Ναϊτών και των Ιωαννιτών επιστράφηκαν, και ο Φρειδερίκος Β΄ παραιτήθηκε από την κληρονομική του εξουσία επί τής Εκκλησίας τής Σικελίας.  Ο Φρειδερίκος Β΄ αναγνώρισε τα Παπικά Κράτη και τα παπικά δικαιώματα επί τής Γκαέτα και τής Σαντ' Αγκάτα. 

 Σύγχρονες απαντήσεις 

Η σύγχρονη συζήτηση για τον Πόλεμο των Κλειδιών επικεντρώθηκε στο δόγμα των δύο σπαθιών, δηλαδή τού «υλικού σπαθιού» (gladius materialis) και του «πνευματικού σπαθιού» (gladius spiritualis), βασισμένη στο εδάφιο τού <i id="mwBQQ">Λουκά</i> 22:38. Το δικαίωμα τού Γρηγορίου Θ΄ να χρησιμοποιεί το δεύτερο ήταν αδιαμφισβήτητο, αλλά το δικαίωμά του να χρησιμοποιεί το πρώτο δημιουργώντας και κατευθύνοντας στρατούς, δεν ήταν σαφές. Ο Γρηγόριος Θ΄ ήταν σαφής σχετικά με το τι έκανε, ωστόσο. Σε μία επιστολή που διαβάστηκε ενώπιον τής αγγλικής συνέλευσης, ο Γρηγόριος Θ΄ είπε: «έχουμε αρχίσει να ασκούμε την κοσμική εξουσία, συγκεντρώνοντας πολλούς στρατούς με άφθονες αποδοχές για τον σκοπό αυτό».  Τον Φεβρουάριο-Μάρτιο τού 1229, ενώ ο Φρειδερίκος Β΄ βρισκόταν στους Αγίους Τόπους, έλαβε μία επιστολή από τον βάιλό του στην Ιερουσαλήμ, τον Θωμά κόμη τής Ακέρα, στην οποία τον διαβεβαίωνε ότι οι βαρόνοι και ο κλήρος τού βασιλείου τύς Ιερουσαλήμ ήταν σοκαρισμένοι, που ο Γρηγόριος Θ΄ είχε «αποφασίσει, αντίθετα με τον χριστιανικό νόμο, να σας νικήσει με το υλικό σπαθί, αφού, όπως λέει, δεν είναι σε θέση να σας ρίξει κάτω με το πνευματικό σπαθί». Ενάντια στην ερμηνεία τού πάπα για το Κατά Λουκάν Ευαγγέλιο, ο Θωμάς παρέθεσε το εδάφιο στο <i id="mwBQw">Κατά Ματθαίον</i> 26:52, «βάλε το σπαθί σου στη θήκη του, διότι όλοι όσοι χτυπούν με σπαθί, θα αφανιστούν από αυτό». . Thomas also wrote to Frederick after his return to Italy, see  and n.

Τα Annales placentini guelfi, υπερασπιζόμενα την απόφαση τού πάπα, συμφωνούν με τον Θωμά τής Ατσέρα ότι χρησιμοποίησε το υλικό σπαθί, επειδή το πνευματικό αποδείχθηκε αναποτελεσματικό εναντίον τού Φρειδερίκου Β΄. Ο χρονικογράφος κατηγορεί τον Φρειδερίκο Β΄ ότι ήθελε να καταστρέψει την Εκκλησία. Καταγράφει ότι ο Γρηγόριος Θ΄ έκανε το μνημειώδες βήμα να κηρύξει τον πόλεμο, μόνο αφού συμβουλεύτηκε λαϊκούς και εκκλησιαστικούς ηγέτες.  

Η πιο άμεση κριτική για τον πόλεμο τού πάπα εναντίον τού αυτοκράτορα, βρίσκεται στα γραπτά δύο τροβαδούρων. Έγραφαν στη νότια Γαλλία κατά το τελικό στάδιο, ή μετά την Αλβιγηνική Σταυροφορία.   Έχει μάλιστα υποστηριχθεί ότι ήταν πληρωμένοι προπαγανδιστές τού αυτοκράτορα, αλλά δεν υπάρχουν άμεσες αποδείξεις γι' αυτό.  (propagandist);  (no evidence). Στο αντικληρικό του έργο Clergue si fan pastor, ο Πέιρ Καρντενάλ καταγγέλλει τον Ιωάννη τού Μπριέν για την εισβολή στην επικράτεια τού Φρειδερίκου Β΄, ενώ ο τελευταίος βρισκόταν στην Ιερουσαλήμ. Διαβεβαιώνει τους Μουσουλμάνους ότι δεν έχουν τίποτε να φοβηθούν, αφού η Εκκλησία ενδιαφέρεται περισσότερο για την κατάληψη γης στην Ευρώπη.  Στο τραγούδι D' un sirventes far, ο Γκουιλέμ Φιγκουέιρα επιτίθεται στον παπισμό για μια σειρά πολέμων εναντίον των Χριστιανών: την λεηλασία τής Κωνσταντινούπολης, τη Σταυροφορία κατά των Αλβιγηνών και τον Πόλεμο των Κλειδιών.   Τραγουδιόταν ακόμη δεκαετίες αργότερα.  Ο Γκουιλέμ αρνείται την εγκυρότητα τής άφεσης αμαρτιών, που προσφέρει ο πάπας για τον πόλεμο.  Ωστόσο, η κριτική του δεν ήταν γενική για τις Σταυροφορίες, καθώς θεωρούσε τις Σταυροφορίες και τους παπικούς πολέμους εναντίον των Χριστιανών ως επικίνδυνη απόσπαση τής προσοχής από τις σοβαρές ανάγκες των Αγίων Τόπων. 

Μία άλλη Οσιτανή ποιήτρια, η τροβαιρίτζ Γκορμόντα ντε Μονπεσλιέ, έγραψε επαίνους για την παπική πολιτική.  Έγραψε μία άμεση απάντηση στον Γκουιλέμ, υπερασπιζόμενη τις ενέργειες του πάπα και επικρίνοντας τον αυτοκράτορα.  

Κριτική εκφράστηκε επίσης σε πολλά χρονικά από τη Γερμανία, όπως το Χρονικό τού Μπούρχαρντ τού Ούρσπεργκ, το Annales sancti Rudberti Salisburgenses και το Annales Scheftlarienses maiores.  Σύμφωνα με το Chronicon wormatiense, ο πάπας έφταιγε που ο Φρειδερίκος Β΄ δεν κατάφερε να κατακτήσει όλους τους Αγίους Τόπους. Ένας ανώνυμος μοναχός τού Σαιντ Έμεραμ έγραψε σε ένα περιθωριακό σημείωμα, ότι υπήρχε «μεγάλη οργή» στη Γερμανία, όταν ο πάπας αθώωσε τους σταυροφόρους από τους όρκους τους, λόγω τού αφορισμού τού Φρειδερίκου Β΄.  Αρκετοί Γερμανοί λυρικοί ποιητές ή minnesanger εξέφρασαν παρόμοια συναισθήματα: ο Φράιντανκ, ο οποίος συνόδευσε τον Φρειδερίκο Β΄ στη Σταυροφορία· ο Βάλτερ φον ντερ Φόγκελβαϊντε, ο οποίος εμποδίστηκε να πάει λόγω τού αφορισμού τού Φρειδερίκου Β΄· και ο Μπρούντερ Βέρνχερ.  

Μερικοί σύγχρονοι έβλεπαν τη σύγκρουση ως μία «μάχη μνησικακίας» μεταξύ δύο παλαιών αντιπάλων, τού Ιωάννη τού Μπριέν και τού Φρειδερίκου Β΄, οι οποίοι είχαν προηγουμένως διαφωνήσει για την αντιβασιλεία τής Ιερουσαλήμ. Αυτή η άποψη συναντάται, σε κάποιο βαθμό, στον Ριχάρδο τού Σαν Τζερμάνο, στον Ρογήρο τού Βεντόβερ, στον Ομπρύ τού Τρουα-φοντέν, στο έργο του Κολμπέρ-Φονταινεμπλώ Eracles και στο Χρονικό του Ερνούλ. 

 Ανάλυση 
Η σύγχρονη ανάλυση του Πολέμου των Κλειδιών επικεντρώνεται συνήθως, στο πώς η παπική εκστρατεία εντάσσεται στην ιστορία τής ανάπτυξης των πολιτικών σταυροφοριών.  Έχει ονομαστεί «ημι-σταυροφορία»,  «μισή» ή «σχεδόν» σταυροφορία» , ακόμη και ανεπιφύλακτη σταυροφορία. , refers to the whole war as "John of Brienne's crusade in Apulia". Σε αντίθεση με την μεταγενέστερη σταυροφορία εναντίον τού Φρειδερίκου Β' το 1239, ο Γκράχαμ Λάουντ την αποκαλεί «τη σταυροφορία που δεν υπήρξε ποτέ».  Τα Annales placentini gibellini δεν απεικονίζουν τον πόλεμο τού 1229 ως σταυροφορία, διακρίνοντάς την σαφώς από τη σταυροφορία τού 1239.  Οι Άγγλοι χρονικογράφοι, επίσης, τον θεωρούν πολιτικό, και όχι ιερό πόλεμο. Ο Ματθαίος τού Παρισιού τον περιέγραψε ως «πόλεμο [τού Γρηγορίου Θ΄]... εναντίον τού Ρωμαίου [sic, εννοεί Γερμανού] αυτοκράτορα». 

Ο Γρηγόριος δεν χρησιμοποίησε ποτέ τη γλώσσα τής σταυροφορίας, αναφερόμενος στην εκστρατεία του εναντίον τού Φρειδερίκου Β΄.  Αναφέρθηκε στην «υπηρεσία τής Εκκλησίας» (ecclesie obsequiis, ecclesie servitis), στις «υποθέσεις τής εκκλησίας» (negotio ecclesie) και στις «υποθέσεις εναντίον τού Φρειδερίκου, τού λεγόμενου αυτοκράτορα» (negotium contra Fridericum dictum imperatorem).   Στην επιστολή του προς τον Πέτρο τής Πορτογαλίας, ο Γρηγόριος Θ΄ ενίσχυσε το πνευματικό στοιχείο, όταν αναφέρθηκε στην «υπηρεσία τής νύμφης τού Χριστού» (obsequium sponse Christi).  Ο Γρηγόριος Θ΄ τελικά προσέφερε πνευματικά βραβεία, μόνο αφού ο σκοπός του είχε ήδη χαθεί. Δεν υπήρξε ποτέ κήρυγμα σταυροφορίας.  Ούτε το σημείο τού σταυρού χρησιμοποιήθηκε από τον παπικό στρατό.   Σε αντίθεση με τους σταυροφόρους, οι στρατιώτες που πολέμησαν υπό την κυριαρχία των κλειδιών δεν έδιναν όρκους.  Ωστόσο, χρησιμοποιήθηκαν οι συνήθεις μέθοδοι χρηματοδότησης των σταυροφοριών . 

Ο Ριχάρδος τού Σαν Τζερμάνο τονίζει ότι ο στρατός υπό τον Φρειδερίκο Β΄ ήταν ο πραγματικός «στρατός των σταυροφόρων» (crucesignatorum exercitus), καθώς περιείχε πολλούς στρατιώτες που επέστρεφαν από την ΣΤ΄ Σταυροφορία.  Πολλοί προφανώς φορούσαν ακόμη τους σταυρούς τους, ενώ πολεμούσαν στην Ιταλία. 

Ο Τζόζεφ Στράγιερ, εξετάζοντας τις επιτυχίες τού πάπα στην συγκέντρωση χρημάτων, παρατηρεί ότι το 1228–1229 «για πρώτη φορά ο παπισμός μπόρεσε να αντέξει οικονομικά έναν πόλεμο πρώτης τάξεως».  Υποστηρίζει ότι το υπόβαθρο τού Γρηγορίου Θ΄ στο κανονικό δίκαιο τον έκανε πολύ σχολαστικό, για να κηρύξει σταυροφορία εναντίον τού αυτοκράτορα στις αρχές τού ποντιφικάτου του. 

 Χρονολόγιο 
 1227
 Αύγουστος – Ο Φρειδερίκος Β΄ επιστρέφει από τη σταυροφορία του επικαλούμενος ασθένεια.
 10 Οκτωβρίου – Ο πάπας Γρηγόριος Θ΄ αφορίζει τον Φρειδερίκο Β΄ για πρώτη φορά.
 1228
 Μάρτιος – Ο Γρηγόριος Θ΄ απειλεί να κατασχέσει τη Σικελία
 Ιούνιος – Ο Φρειδερίκος Β΄ αναχωρεί για τη ΣΤ΄ Σταυροφορία
 Αύγουστος – ο Ραϊνάλδος εισβάλλει στο Σπολέτο
 Οκτώβριος – Ο Ραϊνάλδος εισβάλλει στην Ανκόνα· ξεκινά η αντεπίθεση του Ιωάννη τού Μπριέν
 Νοέμβριος - Ο Γρηγόρης αφορίζει τον Ραϊνάλδο
 Δεκέμβριος – ξεκινά η μεγάλη συγκέντρωση χρημάτων από τον πάπα· ο παπικός στρατός έχει ήδη διαιρεθεί σε τρία μέρη.
 1229
 18 Ιανουαρίου - Ο παπικός στρατός εισβάλλει στο βασίλειο τής Σικελίας
 Φεβρουάριος – Ο Γρηγόριος Θ΄ ζητά περισσότερη υποστήριξη από τη Λομβαρδική Ένωση
 Άνοιξη – η Σουέσα και η Γκαέτα συνθηκολογούν. Πολεμώντας γύρω από το Μπενεβέντο. Η Κάπουαα πολιορκήθηκε
 Μάρτιος – μάχες στην κοιλάδα Λίρι· τα παπικά στρατεύματα καταλαμβάνουν το Μοντεκασίνο· ο Φρειδερίκος Β΄ αναλαμβάνει τον έλεγχο τής Ιερουσαλήμ
 Απρίλιος – Ο Ιωάννης τού Μπριέν πολιορκεί τη Σουλμόνα
 Μάιος – Ο Γρηγόριος Θ΄ κατηγορεί τους Λομβαρδούς, ότι δεν εκπλήρωσαν τις υποχρεώσεις τους· παραχωρούνται προνόμια στη Σουέσα
 Ιούνιος – Ο Φρειδερίκος Β΄ επιστρέφει στην Απουλία· επιβεβαιώνονται τα προνόμια στη Γκαέτα
 Ιούλιος – Ο Γρηγόριος Θ΄ απαιτεί παράταση τής θητείας των Λομβαρδών
 Αύγουστος – Ο Σόρα συνθηκολογεί με τα παπικά στρατεύματα· ο Φρειδερίκος Β΄ στη Μπαρλέτα· η Λομβαρδική Ένωση εμπλέκεται σε εμφύλιο πόλεμο.
 Σεπτέμβριος – Ο Φρειδερίκος Β΄ φθάνει εμπρός στην Κάπουα, μετά την άρση τής πολιορκίας. Ο Γρηγόριος Θ΄ προσφέρει άφεση αμαρτιών στους συμμετέχοντες
 Οκτώβριος – Ο Ιωάννης τού Μπριέν υποχωρεί από το βασίλειο τής Σικελίας· ο Τζιοβάννι Κολόννα συγκεντρώνει χρήματα στα Παπικά Κράτη· ο Φρειδερίκος Β΄ λεηλατεί τη Σόρα
 Νοέμβριος – Ο Γρηγόριος Θ΄ ξεκινά διαπραγματεύσεις με τον Φρειδερίκο Β΄· παύουν οι ενεργές εχθροπραξίες
 1230
 23 Ιουλίου – Υπογράφεται συνθήκη ειρήνης στο Σαν Τζερμάνο· αρχίζει η αντιπαράθεση
 28 Αυγούστου – Ο Φρειδερίκος Β΄ απαλλάχθηκε από τον αφορισμό.

 Σημειώσεις 

 Βιβλιογραφία 


Κατηγορία:Πόλεμοι των Γουέλφων και Γιβελλίνων
Κατηγορία:Πόλεμοι της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας
Κατηγορία:Πόλεμοι των Παπικών Κρατών