Ρωμαιο-Σασσανιδικός Πόλεμος του 421-422

Ο Ρωμαιο-Σασσανιδικός πόλεμος του 421–422 ήταν μία σύγκρουση μεταξύ τής Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και των Σασσανιδών. Το casus belli ήταν ο διωγμός των Χριστιανών από τον Σασσανίδη βασιλιά Μπαχράμ Ε΄, ο οποίος είχε έρθει ως απάντηση σε επιθέσεις Χριστιανών εναντίον Ζωροαστρικών ναών.  Ο Χριστιανός Ανατολικός Ρωμαίος Αυτοκράτορας Θεοδόσιος Β΄ κήρυξε τον πόλεμο, και επέτυχε κάποιες νίκες, αλλά τελικά οι δύο δυνάμεις συμφώνησαν να υπογράψουν ειρήνη με βάση το status quo ante.

 Η εποχή 
Το 421 ο Μπαχράμ Ε΄ διαδέχθηκε τον πατέρα του Ισδιγέρδη Α΄, ο οποίος λίγο πριν δολοφονηθεί, είχε ξεκινήσει διωγμό των Χριστιανών, ως αντίποινα για τις επιθέσεις εναντίον Ζωροαστρικών ναών από Χριστιανούς κατά τη διάρκεια τής βασιλείας του. Ο Μπαχράμ Ε΄ συνέχισε αυτόν τον διωγμό, κατά τον οποίο πολλοί πέθαναν. Ανάμεσά τους ήταν ο Ιάκωβος Ιντερκίσος (άγιος Ιάκωβος ο Πέρσης), πολιτικός σύμβουλος τού Ισδιγέρδη Α΄, ο οποίος είχε ασπαστεί τον Ζωροαστρισμό, αλλά στη συνέχεια επέστρεψε στον Χριστιανισμό.

Οι διωκόμενοι Χριστιανοί κατέφυγαν σε ρωμαϊκό έδαφος, και τους υποδέχτηκε ο Πατριάρχης Κωνσταντινούπολης Αττικός, ο οποίος ενημέρωσε τον Αυτοκράτορα για τον διωγμό. Ο Ανατολικός Ρωμαίος Αυτοκράτορας Θεοδόσιος Β΄ επηρεάστηκε εκείνη την εποχή βαθιά από τη θρησκευόμενη αδελφή του Πουλχερία, και ενδιαφερόταν όλο και περισσότερο για τον Χριστιανισμό.

Η σχέση Ρωμαίων-Σασσανιδών είχε ήδη κάποιες τριβές. Οι Πέρσες είχαν προσλάβει μερικούς Ρωμαίους χρυσοθήρες, αλλά τώρα αρνούνταν να τούς στείλουν πίσω. Επιπλέον, οι Σασσανίδες κατέσχεσαν τις περιουσίες των Ρωμαίων εμπόρων.

Γι' αυτούς τούς λόγους, όταν οι Πέρσες πρέσβεις έφθασαν στη ρωμαϊκή αυλή για να απαιτήσουν την επιστροφή των φυγάδων, ο Θεοδόσιος επέλεξε να παραβιάσει την ειρήνη, και να κηρύξει τον πόλεμο, αντί να τούς επιστρέψει.

 Η σύγκρουση 
Ο αρχιστράτηγος τού ρωμαϊκού στρατού ήταν ο Αρσαβούρ, ο οποίος, παρεμπιπτόντως, καταγόταν από την ιρανική φυλή των Αλανών. Ο Αρδαβούρ χρειαζόταν να συγκεντρώσει πολλά στρατεύματα για την εκστρατεία του. Ως εκ τούτου, ο Θεοδόσιος Β΄ επέτρεψε σε ορισμένους Οστρογότθους τής Πανονίας να εγκατασταθούν στη Θράκη, για να υπερασπιστούν την επαρχία από τούς Ούννους, ενώ τα Θρακικά Ρωμαϊκά στρατεύματα στάλθηκαν στην Ανατολή.

Ο Αρδαβούρ έστειλε τον Ανατόλιο στην Περσαρμενία, όπου εντάχθηκε στους επαναστάτες, ενώ ο Αρδαβούρ εισήλθε σε Περσικό έδαφος και κατέστρεψε την Αρζανηνή. Ο στρατηγός τού στρατού των Σασσανιδών, Ναρσής, αντιμετώπισε τον Αρδαβούρ σε μάχη, αλλά ηττήθηκε και αναγκάστηκε να υποχωρήσει. Ο Ναρσής σχεδίαζε να επιτεθεί στη Μεσοποταμία, μία ρωμαϊκή επαρχία που είχε μείνει αφύλακτη, και μετακινήθηκε εκεί, αλλά ο Αρδαβούρ προέβλεψε το σχέδιο τού εχθρού του και τον αναχαίτισε εκεί.

Το Αρνταβούρ έλαβε ενισχύσεις και πολιόρκησε το φρούριο τής Νίσιβης. Ο Μπαχράμ Ε΄ συμμάχησε με τούς Λαχμίδες Άραβες τού Αλαμούνδαρου (Αλ-Μουντίρ Α΄ τού Χιράχ), οι οποίοι, ωστόσο, διασκορπίστηκαν από τούς Ρωμαίους. Εν τω μεταξύ ο βασιλιάς των Ούννων Ρουγίλας, είχε επιτεθεί στις διοικήσεις τής Δακίας και τής Θράκης, και είχε απειλήσει ακόμη και την Κωνσταντινούπολη. Ταυτόχρονα, ένας μεγάλος περσικός στρατός κινήθηκε προς τη Νίσιβη. Για να αποφύγει έναν πόλεμο σε δύο μέτωπα, ο Θεοδόσιος ανακάλεσε στη συνέχεια τον Αρδαβούρ.

 Πολιορκία της Θεοδοσιούπολης 
Σύμφωνα με μία ρωμαϊκή εκκλησιαστική πηγή, οι Σασσανίδες πολιόρκησαν τη Θεοδοσιούπολη για 30 ημέρες, με χιλιάδες στρατιώτες, ακόμη και πολιορκητικές μηχανές (που η πηγή αποκαλεί ελεπόλεις). Σύμφωνα με αυτή την πηγή, οι Ρωμαίοι δεν προσπάθησαν να βοηθήσουν τούς πολιορκημένους, αλλά οι Σασσανίδες πείστηκαν να άρουν την πολιορκία, όταν ο επίσκοπος τής πόλης Ευνόμιος, έβαλε έναν καταπέλτη, που πήρε το όνομά του από τον Απόστολο Θωμά, να σκοτώσει έναν κατώτερο βασιλιά τού στρατού των Σασσανιδών.

Παρά το εμφανές θρησκευτικό θέμα αυτής τής αφήγησης, το απόσπασμα είναι σημαντικό, καθώς μαρτυρά μία ανεπιτυχή επίθεση των Σασσανιδών στη Θεοδοσιούπολη. Αυτή θα μπορούσε να είναι η Θεοδοσιούπολη στην Αρμενία, και σε αυτή την περίπτωση η πολιορκία θα πρέπει να χρονολογηθεί το 421, ενώ ο Ναρσής βρισκόταν στη Μεσοποταμία, ή η Θεοδοσιούπολη στην Οσροηνή, και σε αυτή την περίπτωση η επίθεση θα πρέπει να χρονολογηθεί μετά την υποχώρηση των Ρωμαίων από τη Νίσιβη.

 Οι συνέπειες 
Η συνθήκη ειρήνης που τερμάτισε τον πόλεμο (422), διαπραγματεύτηκε από τον μάγιστρο Έλιο. Επανέφερε τα πάντα στην κατάσταση πριν από τον πόλεμο (status quo ante bellum). Και τα δύο μέρη συμφώνησαν να απορρίψουν τούς Άραβες αποστάτες τού άλλου μέρους, καθώς και να εγγυηθούν την ελευθερία τής θρησκείας στα εδάφη τους.

Ο πόλεμος έχει χαρακτηριστεί ως ρωμαϊκή νίκη από τον Michael J. Decker,  ενώ άλλοι ιστορικοί αποκαλούν τον πόλεμο αδιέξοδο.    

Λέγεται ότι ο Ακάκιος επίσκοπος τής Άμιδας, έλιωσε την καθαγιασμένη χρυσή και αργυρή πλάκα τής εκκλησίας του, για να εξασφαλίσει ένα ποσό επαρκές για την αγορά 7.000 Περσών αιχμαλώτων, που είχαν καταλήξει στην αγορά σκλάβων ως αποτέλεσμα τού πολέμου, τούς οποίους στη συνέχεια έστειλε πίσω ελεύθερους στην πατρίδα τους, ως ένδειξη χριστιανικής γενναιοδωρίας προς τούς Πέρσες διώκτες. Αν η ιστορία είναι αληθινή, παρατηρεί ο Γίββων,  αυτό θα διευκόλυνε τη σύναψη ειρήνης.

 Σημειώσεις 

 Αναφορές 

 Βιβλιογραφία 
 page 135.





 Πρωτογενείς πηγές 
Η πιο πλήρης αφήγηση του πολέμου διασώζεται στο έργο του Σωκράτη Σχολαστικού, Εκκλησιαστική Ιστορία VII.18, αλλά ορισμένα αποσπάσματα περιλαμβάνονται από τον Θεοδώρητο στην Εκκλησιαστική Ιστορία του. Αγγλικές μεταφράσεις αυτών των τμημάτων υπάρχουν στα:
 Decker, Michael J. (2022). The Sasanian empire at War.Persia,Rome and the rise od Islam. Westholme Publishing,LLC. ISBN 978-1-59416-692-1.

Κατηγορία:Θρησκευτικής αιτίας πόλεμοι
Κατηγορία:Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις