Τρολχέταν

Το Τρολ(χ)έταν () είναι πόλη και δήμος της Σουηδίας, στην Κομητεία Βέστρα Γκέταλαντ. Η πόλη είναι κτισμένη δίπλα στον ποταμό Γέτα Ελβ, κοντά στη λίμνη Βένερν, τη μεγαλύτερη λίμνη της Σουηδίας, και σε απόσταση 75 χιλιόμετρα από τη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της χώρας, το Γκέτεμποργκ. Ο πληθυσμός του Τρολχέταν το 2021 ήταν 59.210 κάτοικοι, γεγονός που την καθιστούσε την 23η μεγαλύτερη πόλη της Σουηδίας.

 Ονομασία και ιστορία 
Οι ονομαστοί κεκλιμένοι Καταρράκτες του Τρολέταν φαίνεται ότι ευθύνονται για την ονομασία της πόλεως, που είναι σύνθετη και μπορεί να μεταφρασθεί ως «σκουφί του τρολ». Συγκεκριμένα, τα νερά που αναπηδούσαν αφρισμένα πέφτοντας σε έναν μεγάλο βράχο στο κάτω μέρος του καταρράκτη (προτου λειτουργήσει το υδροηλεκτρικό εργοστάσιο) έμοιαζαν με λίγη φαντασία με ένα άσπρο σκουφί πάνω από τον βράχο-κεφάλι του τρόλ. Υπήρχαν και δύο άλλες παλαιές ονομασίες, Έιδαρ (Eiðar) και Στόρα Έντετ (Stora Edet), με την τελευταία να «επιβιώνει» μερικώς στην ονομασία του διπλανού δήμου Λίλα Έντετ στα νότια. Ο πρώτος οικισμός ήταν πράγματι δίπλα στους καταρράκτες και αναφέρεται για πρώτη φορά σε γραπτή πηγή το έτος 1413. Η τοποθεσία είχε στρατηγική σημασία, καθώς βρισκόταν πάνω στον δρόμο μεταξύ της Βέστρα Γκέταλαντ και της Νορβηγίας. Η εκμετάλλευση των καταρρακτών υπήρξε η πρώτη σημαντική πηγή εισοδήματος για την περιοχή, καθώς εξαρχής νερόμυλοι και πριονιστήρια λειτουργούσαν εκεί όπου βρίσκεται σήμερα το κέντρο της πόλεως. Επί αιώνες οι καταρράκτες του Τρολχέταν ήταν ένα εμπόδιο για τα πλοιάρια που ταξίδευαν στον ποταμό, μέχρι που ολοκληρώθηκε ένα σύστημα καναλιών με υδατοφράκτες τον 19ο αιώνα. Το 1795 η Αγγλίδα συγγραφέας Μαίρη Γουόλστονκραφτ επισκέφθηκε την πόλη, περιέγραψε σε μία από τις επιστολές της ένα κανάλι υπό κατασκευή και τους καταρράκτες. Από τότε έχουν γίνει πολλές αναβαθμίσεις και οι σημερινοί υδατοφράκτες ολοκληρώθηκαν το 1916. Στα τέλη του 19ου αιώνα αναπτύχθηκε η εκμετάλλευση της υδραυλικής ενεργείας. Η σουηδική (και πολυεθνική) εταιρεία ενεργείας Vattenfall πήρε την ονομασία της από τους καταρράκτες του Τρολχέταν (η ονομασία σημαίνει ακριβώς «υδατόπτωση»). Σήμερα στην πόλη υπάρχουν δύο λειτουργικοί υδροηλεκτρικοί σταθμοί, ο Όλινταν και ο Χόγιουμ. Το 1969 εγκαινιάσθηκε η Γέφυρα του Βασιλέως Όσκαρ, που έγινε αξιοθέατο γενικότερα της Σουηδίας χάρη στην εντυπωσιακή θέα των καταρρακτών που προσφέρει.

Βιομηχανία
Η εταιρεία κατασκευών Nydqvist & Holm AB (σήμερα NOHAB) ιδρύθηκε με έδρα το Τρολχέταν στα μέσα του 19ου αιώνα, και γρήγορα ακολούθησαν και άλλες βιομηχανίες. Τον 20ό αιώνα στην πόλη βρισκόταν η έδρα και το βασικό εργοστάσιο παραγωγής της ιστορικής αυτοκινητοβιομηχανίας SAAB Automobile και αργότερα τα κεντρικά γραφεία και ένα εργοστάσιο παραγωγής της National Electric Vehicle Sweden (NEVS). Εργοστάσιο έχει ακόμα η GKN Aerospace (πρώην Volvo Aero). Σημαντική είναι και η παρουσία της λεγόμενης βιομηχανίας του κινηματογράφου, με ένα συγκρότημα παραγωγής ταινιών γνωστό ως «Τρόλυγουντ» (Trollywood): μερικές ταινίες που δημιουργήθηκαν σε αυτό είναι οι Χορεύοντας στο σκοτάδι, Μελαγχολία και Dogville, καθώς και εσωτερικές σκηνές του Λίλια Για Πάντα. Στο κινηματογραφικό στούντιο «Film i Väst» στο συγκρότημα γυρίζονται σχεδόν οι μισές από τις σουηδικές ταινίες μεγάλου μήκους που παράγονται σήμερα.

Η πόλη εξυπηρετείται από το μικρό Αεροδρόμιο Τρολχέταν-Βανεσμπόργκ που απέχει μόλις 5 χιλιόμετρα βορειοανατολικά από το κέντρο του Τρολχέταν, ενώ το πλησιέστερο διεθνές αεροδρόμιο είναι εκείνο του Γκέτεμποργκ, σε απόσταση 97 χιλιομέτρων.

Εικόνες

 Αξιόλογα πρόσωπα 
Μεταξύ άλλων, γεννήθηκαν στο Τρολχέταν τα εξής πρόσωπα, με αξιοσημείωτο τον μεγάλο αριθμό αξιόλογων αθλητών:

 Άρνε Άντερσον (1917-2009), δρομέας του στίβου με παγκόσμια ρεκόρ στον δρόμο του μιλίου
 Φρανκ Άντερσον (1956-2018), Ολυμπιονίκης της πάλης, μετέπειτα επαγγελματίας παλαιστής και τηλεοπτική προσωπικότητα
 Μπέρτιλ Άντονσον (1921-2006), 2 φορές «αργυρός» Ολυμπιονίκης της πάλης και 3 φορές παγκόσμιος πρωταθλητής
 Γιάκομπ Γιόχανσον (γενν. 1990), ποδοσφαιριστής
 Γιαν Κάρλσον (γενν. 1945), παλαιστής, «αργυρός» και «χάλκινος» Ολυμπιονίκης το 1972
 Έρικ Κάρλσον (1929-2015), οδηγός αγώνων ράλι
 Κρίστιαν Κάρλσον (γενν. 1991), επαγγελματίας παίκτης του πινγκ πονγκ
 Γιόχαν Ντάλιν (γενν. 1986), ποδοσφαιριστής (τερματοφύλακας)
 Νιλς βαν ντερ Πόελ (γενν. 1996), 2 φορές «χρυσός» Ολυμπιονίκης στην παγοδρομία ταχύτητας
 Γιάυνε Σβένουνγσον (γενν. 1973), θεολόγος και φιλόσοφος

Παραπομπές

Τρολχεταν