Δακία Παρόχθια

Η Δακία Παρόχθια (ενν. τού Δούναβη), λατιν.: Dacia Ripensis, ήταν το όνομα μίας ρωμαϊκής επαρχίας στη βόρεια Βαλκανική χερσόνησο, ακριβώς νότια τού Μέσου Δούναβη.  Η πρωτεύουσά της ήταν η Ρατιαρία (σύγχρονη Άρχαρ, Βουλγαρία).  Ήταν μία περιοχή λιγότερο αστική από τη γειτονική Δακία Μεσογειακή και πιο στρατιωτικοποιημένη. «στρατιωτικά στρατόπεδα και φρούρια, αντί για πόλεις, ήταν τυπικά χαρακτηριστικά τής επαρχίας».  Εκτός από τη Ρατιαρία, ο Οίσκος ήταν ο σημαντικότερος οικισμός. 

Η Δακία Παρόχθια ήταν μία από τις «Δύο Δακίες», που ιδρύθηκαν νότια τού Δούναβη στα τέλη τού 3ου αι. Ο Ρωμαίος Αυτοκράτορας Αυρηλιανός (βασ. 270–275) εγκατέλειψε την επαρχία τής Ρωμαϊκής Δακίας που είχε ιδρύσει ο Τραϊανός (βασ. 98–117) το 106 μ.Χ. στη βόρεια όχθη τού ποταμού, και δημιούργησε τις δύο νέες «Δακίες» μεταξύ των υφιστάμενων επαρχιών τής Μοισίας Πρώτης (ανάντη) και τής Μοισίας Δευτέρας (κατάντη).   Το βόρειο τμήμα τής Δακίας Αυρηλιανής τού Αυρηλιανού μαρτυρείται ως «Δακία Παρόχθια» το 343/4.  Το νότιο τμήμα, με πρωτεύουσά του τη Σερδική (σύγχρονη Σόφια), ήταν γνωστό ως Δακία Μεσογειακή. 

Σύμφωνα με τον Laterculus Veronensis, και οι δύο επαρχίες αποτελούσαν μέρος τής Διοίκησης Μοισίας, μετά τη διαίρεση τής Αυτοκρατορίας σε διοικήσεις (dioceses) κατά τη διάρκεια τής βασιλείας τού  Κωνσταντίνου Α΄ (βασ. 306–337 ), αλλά την εποχή τής Notitia Dignitatum αποτελούσαν μέρος τής Διοίκησης Θράκης. Σύμφωνα με τη Notitia, η Δακία Παροχθία κυβερνιόταν από έναν praeses, ενώ ο κυβερνήτης τής Δακίας Μεσογειακής ήταν ένας ανώτερος υπαρικός (consularis). Η Δακία Παρόχθια βρισκόταν υπό την εξουσία τής πραιτοριανής επαρχίας τού Ιλλυρικού.

Η Δακία Παρόχθια άκμασε στα μέσα τού 4ου α. και ορισμένα φρούρια στη βόρεια όχθη τού Δούναβη ανακτήθηκαν από τούς Ρωμαίους. Τον 5ο αι. ο Πρίσκος περιέγραψε την Παρόχθια ως μεγάλη και πυκνοκατοικημένη. Τον 6ο αι, ο Συνέκδημος τού Ιεροκλή στην ύστερη ελληνική γλώσσα προσδιορίζει την Παροχθία ως την κύρια πόλη τής επαρχίας, αποκαλώντας την επαρχία Δακία Παραποτάμια, αν και ο Προκόπιος την αναφέρει ως Ῥιπησία.   

Το 535 ο Αυτοκράτορας Ιουστινιανός Α΄ (527-565) ίδρυσε την αρχιεπισκοπή τής Πρώτης Ιουστινιανής ως περιφερειακό πρωτείο με εκκλησιαστική δικαιοδοσία σε όλες τις επαρχίες τής Διοίκησης Δακίας, συμπεριλαμβανομένης τής επαρχίας Δακίας Παροχθίας. 
μικρογραφία|Ανασκαμμένα ερείπια οχυρώσεων στον Οίσκο (μετά την αποκατάσταση).
μικρογραφία|Ανασκαμμένα ερείπια στο Felix Romuliana (μετά την αναστύλωση).

 Ιστορία 
Δεν είναι σαφές εάν ο Αυρηλιανός ή ο Αυτοκράτορας Διοκλητιανός αντικατέστησαν τη Δακία Αυρηλιανή με δύο επαρχίες, αλλά μέχρι το 285 υπήρχαν δύο: η Δακία Μεσογειακή με πρωτεύουσά της τη Σερδική, και η Δακία Παροχθία, με πρωτεύουσά της τη Ρατιαρία. Αργότερα, αυτές οι δύο «Δακίες» μαζί με τη Δαρδανία, την Κάτω Μοισία και την Πραιβαλιτάνα αποτέλεσαν τη Διοίκηση τής Δακίας.

Η Ριτιαρία ιδρύθηκε ως η πρωτεύουσα της Δακίας Παρόχθιας (προηγουμένως ήταν αποικία, που ιδρύθηκε από τον Τραϊανό εντός τής Άνω Μοισίας) και χρησίμευε τόσο ως έδρα τού στρατιωτικού κυβερνήτη (δούκα), όσο και ως στρατιωτική βάση τής ρωμαϊκής λεγεώνας XIII <i id="mwkw">Gemina</i>. : "When founded as a colony by Trajan, Ratiaria was within Moesia Superior: when Aurelian withdrew from the old Dacia north of the Danube and established a new province of the same name on the south (Dacia Ripensis), Ratiaria became the capital. As such it was the seat of the military governor (dux), and the base of the legion XIII Gemina. It flourished in the fourth and fifth centuries, and according to the historian Priscus was  ("very great and with numerous inhabitants") when it was captured by the Huns in the early 440s. It appears to have recovered from this sack, but was finally destroyed by the Avars in 586, though the name survives in the modern Arcar."

Σύμφωνα με τον Πρίσκο, η Δακία Παρόχθια ήταν μία ακμάζουσα επαρχία κατά τον 4ο και 5ο αι. μ.Χ. Ωστόσο, στις αρχές τής δεκαετίας τού 440, οι Ούννοι κατέλαβαν την επαρχία (πριν από αυτό, υπήρξαν συγκρούσεις μεταξύ των Ρωμαίων και των Ούννων, κατά τις οποίες η τελευταία ομάδα κατέλαβε το Κάστρα Μάρτις με ύπουλα μέσα). Παρόλο που η επαρχία ανέκαμψε για λίγο από την κυριαρχία των Ούννων, τελικά καταστράφηκε από τούς Αβάρους το 586. : "When founded as a colony by Trajan, Ratiaria was within Moesia Superior: when Aurelian withdrew from the old Dacia north of the Danube and established a new province of the same name on the south (Dacia Ripensis), Ratiaria became the capital. As such it was the seat of the military governor (dux), and the base of the legion XIII Gemina. It flourished in the fourth and fifth centuries, and according to the historian Priscus was  ("very great and with numerous inhabitants") when it was captured by the Huns in the early 440s. It appears to have recovered from this sack, but was finally destroyed by the Avars in 586, though the name survives in the modern Arcar." Σε πιο συγκεκριμένη σημείωση, ο Αυρηλιανός ανέπτυξε τη Δακία Παρόχθια σε ένα τμήμα τού Δούναβη, συγκεκριμένα μεταξύ της Άνω Μοισίας και τής Κάτω Μοισίας. 

 Διάσημα άτομα 
 Ο Αυρηλιανός, Ρωμαίος Αυτοκράτορας από το 270 έως το 275, πιθανότατα γεννήθηκε στη Δακία Ριπένσις,[11] που εκείνη την εποχή ονομαζόταν ακόμη Μοισία.
 Ο Παλλάδιος της Ρατιαρίας, Αρειανός Χριστιανός θεολόγος στα τέλη τού 4ου αι.
 Ο Κωνστάντιος Χλωρός, Ρωμαίος Αυτοκράτορας από το 293 έως το 306, γεννήθηκε στη Δακία Παρόχθια, π. το 250.
 Ο Ρωμαίος Αυτοκράτορας Γαλέριος (βασ. 305-306) γεννήθηκε στη Δακία Παρόχθια.

 Δείτε επίσης 
 Δακία
 Ρωμαϊκή Δακία
 Κατάλογος αρχαίων πόλεων στη Θράκη και τη Δακία

 Αναφορές 

 Πηγές 





Κατηγορία:Εγκαταλελειμμένοι οικισμοί στην Ανατολική Ευρώπη
Κατηγορία:Εγκαταλελειμμένοι οικισμοί στα Βαλκάνια
Κατηγορία:Ύστερες Ρωμαϊκές επαρχίες