Μάχη του Βολτούρνου (554)

Η Μάχη του Βολτούρνου, λατιν.: Volturnus, γνωστή και ως Μάχη στο Κασιλινόν ή Μάχη της Κάπουα, διεξήχθη το 554 μεταξύ ενός στρατού τής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και μίας συνδυασμένης δύναμης Φράγκων και Αλαμανών. Οι Ρωμαίοι με επικεφαλής τον γέρο ευνούχο στρατηγό Ναρσή, νίκησαν.

 Η εποχή 
Κατά τα τελευταία στάδια τού Γοτθικού Πολέμου, ο Γότθος βασιλιάς Τεΐας ζήτησε βοήθεια από τούς Φράγκους εναντίον των ρωμαϊκών στρατών υπό τον ευνούχο Ναρσή. Αν και ο βασιλιάς Θευδεβάλδος αρνήθηκε να στείλει βοήθεια, επέτρεψε σε δύο από τούς υπηκόους του, τούς αρχηγούς των Αλαμανών Λευθάρη και Βουτιλίνο, να περάσουν στην Ιταλία. Σύμφωνα με τον ιστορικό Αγαθία, τα δύο αδέλφια συγκέντρωσαν μία στρατιά 30.000 Φράγκων και Αλαμανών, και στις αρχές τού 553 διέσχισαν τις Άλπεις, και κατέλαβαν την πόλη τής Πάρμας. Νίκησαν μία δύναμη υπό τον διοικητή των Ερούλων Φουλκάρι, και σύντομα πολλοί Γότθοι από τη βόρεια Ιταλία ενώθηκαν με τις δυνάμεις τους. Εν τω μεταξύ, ο Ναρσής διέσπειρε τα στρατεύματά του σε φρουρές σε όλη την κεντρική Ιταλία, και ο ίδιος πέρασε τον χειμώνα στη Ρώμη.

Την άνοιξη τού 554, τα δύο αδέλφια εισέβαλαν στην κεντρική Ιταλία, λεηλατώντας καθώς κατέβαιναν προς τα νότια. Στο Σάμνιον χώρισαν τις δυνάμεις τους, με τον Βουτιλίνο και το μεγαλύτερο μέρος τού στρατού να βαδίζουν νότια προς την Καμπανία και το Στενό τής Μεσσήνης . Ο Λευθάρης οδήγησε το υπόλοιπο στρατό προς την Απουλία και το Οτράντο, αλλά σύντομα επέστρεψε πίσω, φορτωμένος με λάφυρα. Η εμπροσθοφυλακή του, ωστόσο, ηττήθηκε βαριά από τον Αρμένιο Ρωμαίο Αρταβάνη στο Φάνον, αφήνοντας πίσω το μεγαλύτερο μέρος τής λείας. Ο υπόλοιπος στρατός κατάφερε να φθάσει στη βόρεια Ιταλία, και να διασχίσει τις Άλπεις σε Φραγκικό έδαφος, αλλά όχι πριν χάσει περισσότερους άνδρες από μία πανώλη, συμπεριλαμβανομένου τού ίδιου τού Λευθάρη.

Ο Βουτιλίνος, από την άλλη πλευρά, πιο φιλόδοξος και πιθανώς πεπεισμένος από τούς Γότθους να αποκαταστήσει το βασίλειό τους με τον εαυτό του βασιλιά, αποφάσισε να παραμείνει. Ο στρατός του μολύνθηκε από δυσεντερία, με αποτέλεσμα να μειωθεί από το αρχικό του μέγεθος των 30.000 σε ένα μέγεθος κοντά σε αυτό των δυνάμεων τού Ναρσή. Το καλοκαίρι ο Βουτιλίνος επέστρεψε στην Καμπανία, και έστησε στρατόπεδο στις όχθες τού Βολτούρνου, καλύπτοντας τις εκτεθειμένες πλευρές του με ένα χωμάτινο προμαχώνα, ενισχυμένο από τις πολυάριθμες άμαξες ανεφοδιασμού του. Μία γέφυρα επάνω από τον ποταμό οχυρωνόταν από έναν ξύλινο πύργο, με ισχυρή φρουρά από τούς Φράγκους.

 Ανάπτυξη του στρατού 
Όταν ο Ναρσής έμαθε για την τοποθεσία τού Φραγκικού στρατοπέδου, ξεκίνησε επικεφαλής μίας δύναμης 18.000 ανδρών, συμπεριλαμβανομένων ισχυρών αποσπασμάτων μισθοφόρων των Ερούλων. Ο στρατός του περιλάμβανε πεζικό, βαρύ ιππικό και ιπποτοξότες, και έτσι βρισκόταν σε πλεονεκτική θέση έναντι των εχθρικών δυνάμεων, που βασίζονταν κυρίως στο πεζικό. Καθώς οι Ρωμαίοι πλησίαζαν το φραγκικό στρατόπεδο, ο Ναρσής έστειλε έναν Αρμένιο αξιωματικό, τον Χαρανάνγη, με ιππικό, για να διακόψει τον ανεφοδιασμό των Φράγκων. Ο Χαρανάγγης όχι μόνο κατέλαβε αρκετές άμαξες, αλλά χρησιμοποίησε μία από αυτές για να βάλει φωτιά στο μεγάλο παρατηρητήριο που φύλαγε τη γέφυρα. Μετά από αυτή την πρώτη αψιμαχία, και οι δύο πλευρές βγήκαν από τα στρατόπεδά τους, και παρατάχθηκαν για μάχη. Σε εκείνο το σημείο, ένα περιστατικό παραλίγο να ναυαγίζει τα Ρωμαϊκά σχέδια. Ένας λοχαγός των Ερούλων σκότωσε έναν υπηρέτη, και όταν αντιμετώπισε τον Ναρσή, αρνήθηκε να αναγνωρίσει οποιοδήποτε λάθος. Ο Ναρσής τον εκτέλεσε, οπότε οι υπόλοιποι Ερούλοι ανακοίνωσαν ότι αρνούνταν να πολεμήσουν. Παρ' όλα αυτά, ο Ναρσής παρέταξε τις δυνάμεις του για μάχη. Αντιμέτωπος με το συμπαγές και πυκνά παραταγμένο φράγκικο πεζικό, επέλεξε μία διάταξη παρόμοια με αυτή τής Μάχης των Ταγινών (Boύστα Γαλατικής), με το πεζικό στο κέντρο, υποστηριζόμενο από τοξότες, και το ιππικό στις πτέρυγες. Ο ίδιος ο Ναρσής ανέλαβε τη διοίκηση τής δεξιάς πτέρυγας, ενώ ο Αρταβάνης και ο Βαλεριανός τοποθετήθηκαν επικεφαλής τής αριστερής πτέρυγας. Μέρος τής αριστερής πτέρυγας ήταν επίσης κρυμμένο σε ένα δάσος που φύτρωνε εκεί. Μετά από παρακλήσεις τού στρατηγού των Ερούλων, Σινδούαλ, ο οποίος υποσχέθηκε να πείσει τούς άνδρες του να πολεμήσουν, άφησε ένα κενό στη μέση τού πεζικού, το οποίο θα καταλάμβαναν οι Ερούλοι.

 Η μάχη 
Δύο Έρουλοι είχαν αυτομολήσει στους Φράγκους, και έπεισαν τον Βουτιλίνο να επιτεθεί τώρα, ενώ οι Έρουλοι έμειναν έξω από τη μάχη. Οι Φράγκοι παρατάχθηκαν σε μεγάλο σχηματισμό σφήνας και προέλασαν, συντρίβοντας το Ρωμαϊκό κέντρο. Γρήγορα διείσδυσαν στο κενό που άφησαν οι Έρουλοι, αλλά ο Ναρσής διέταξε το ιππικό του, το οποίο περιλάμβανε πολλούς ιπποτοξότες, να στραφεί στα πλευρά τους, και να επιτεθεί στους Φράγκους από τα εκτεθειμένα νώτα τους. Οι Φράγκοι, ήδη εμπλεκόμενοι με το Ρωμαϊκό πεζικό, δεν μπόρεσαν να γυρίσουν και να αντιμετωπίσουν τούς πιο κινητούς εχθρούς τους στα νώτα. Καθώς η σύγχυση άρχισε να εξαπλώνεται ανάμεσά τους, οι Έρουλοι επέστρεψαν τελικά στη μάχη. Σύμφωνα με τα λόγια του J.B. Bury, "... τότε ο Σιντούαλ και οι Έρουλοί του εμφανίστηκαν στο προσκήνιο. Η ήττα των Φράγκων ήταν ήδη βέβαιη. Τώρα επρόκειτο για εξόντωση."

 Οι συνέπειες 
Ο Βουτιλίνος και οι περισσότεροι από τούς άνδρες του χάθηκαν, ενώ οι ρωμαϊκές απώλειες ήταν μικρές. Ο Αγαθίας δίνει τον απίστευτα χαμηλό αριθμό των 80 Ρωμαϊκών απωλειών, ενώ ισχυρίζεται ότι μόνο πέντε Γότθοι επέζησαν. Όποιοι και αν είναι οι πραγματικοί αριθμοί, ήταν μία μεγαλοπρεπής νίκη για τον Ναρσή, και σηματοδότησε τον τελικό θρίαμβο τής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας στην Ιταλία. Παρά τις μεγάλες νίκες τού Ναρσή, ο πόλεμος δεν είχε τελειώσει. Επτά χιλιάδες Γότθοι άντεξαν στην Κάμπσα, κοντά στη Νάπολη, μέχρι που συνθηκολόγησαν την άνοιξη τού 555. Τα εδάφη και οι πόλεις πέρα από τον ποταμό Πάδο εξακολουθούσαν να κατέχονται από Φράγκους και Γότθους, και μόλις το 562 υποτάχθηκαν τα τελευταία τους οχυρά, οι πόλεις τής Βερόνας και τής Βριξίας .

 Αναφορές 

 Πηγές 



Κατηγορία:6ος αιώνας στην Ιταλία
Κατηγορία:Γοτθικός Πόλεμος (535-554)
Κατηγορία:Μάχες της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας