Άνθρωποι και υπεράνθρωποι

Το Άνθρωποι και υπεράνθρωποι είναι μυθιστόρημα της Ελληνίδας συγγραφέα Γαλάτειας Καζαντζάκη, το οποίο εκδόθηκε για πρώτη φορά από τις Εκδόσεις Πυξίδα στην Αθήνα το 1957. Το έργο θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα και πιο συζητημένα κείμενά της, καθώς διαθέτει έντονα αυτοβιογραφικά στοιχεία και συνδέεται άμεσα με τη θυελλώδη σχέση της με τον συγγραφέα Νίκο Καζαντζάκη, πρώτο της σύζυγο.Μέλφος Γιάννης, «Γαλάτειας Καζαντζάκη, Άνθρωποι και Υπεράνθρωποι», Νέα Πορεία, τόμ. 3, τχ. 26 (Απρίλιος 1957), σ. 91. greek-language.gr. Ανακτήθηκε στις 08/02/2026.

 Ιστορικό πλαίσιο 
Η Γαλάτεια Καζαντζάκη (1881 - 1962) υπήρξε λογοτέχνις, διανοούμενη και ενεργό μέλος των σοσιαλιστικών και φεμινιστικών κινημάτων των αρχών του 20ού αιώνα. Το μυθιστόρημα γράφτηκε αρκετά χρόνια μετά τον χωρισμό της από τον Νίκο Καζαντζάκη (παντρεύτηκαν το 1911 και το διαζύγιό τους εκδόθηκε το 1926) και δημοσιεύτηκε σε μια περίοδο όπου ο τελευταίος είχε ήδη καθιερωθεί ως κορυφαία μορφή της νεοελληνικής λογοτεχνίας.

Το έργο προκάλεσε αίσθηση, καθώς θεωρήθηκε ότι απομυθοποιεί τον διάσημο συγγραφέα, παρουσιάζοντας μια διαφορετική, πιο ανθρώπινη και αντιφατική εικόνα του.Άνθρωποι και υπεράνθρωποι. tovima.gr. 25.11.2008. Ανακτήθηκε στις 08/02/2026.

 Υπόθεση 
Το μυθιστόρημα αφηγείται την ιστορία μιας έντονης και συγκρουσιακής σχέσης ανάμεσα σε δύο κεντρικά πρόσωπα, τη Δανάη και τον Αλέξανδρο, χαρακτήρες που παραπέμπουν ευθέως στη Γαλάτεια και τον Νίκο Καζαντζάκη αντίστοιχα. Η αφήγηση επικεντρώνεται στις ιδεολογικές, ψυχολογικές και συναισθηματικές συγκρούσεις του ζευγαριού, καθώς και στη διαρκή ένταση ανάμεσα στη φιλοδοξία, τη δημιουργία και τις ανθρώπινες ανάγκες. Μέσα από τις συγκρούσεις αυτές αναδεικνύεται το χάσμα ανάμεσα στον «υπεράνθρωπο» διανοούμενο και στον καθημερινό άνθρωπο.Τιτίκα Δημητρούλια. Μια θυελλώδης σχέση.... kathimerini.gr. 15.04.2007. Ανακτήθηκε στις 08/02/2026.

Άλλα εύκολα αναγνωρίσιμα πρόσωπα στο μυθιστόρημα είναι ο Άγγελος Σικελιανός, η Εύα Πάλμερ-Σικελιανού, ο Κώστας Βάρναλης και ο Μάρκος Αυγέρης.

 Θεματική και ερμηνεία 
Κεντρικός άξονας του έργου είναι η αντιπαράθεση ανάμεσα α) στην πνευματική υπέρβαση και την ιδεολογική αφοσίωση και β) στην ανθρώπινη αδυναμία και την ανάγκη για συντροφικότητα και συναισθηματική ισορροπία.

Ο τίτλος του μυθιστορήματος παραπέμπει σε νιτσεϊκές ιδέες, οι οποίες επηρέασαν βαθιά τον Νίκο Καζαντζάκη, και λειτουργεί κριτικά απέναντι στη φιλοσοφία του «υπερανθρώπου», φωτίζοντας τις συνέπειές της στις ανθρώπινες σχέσεις.

Παράλληλα, το έργο έχει έντονη φεμινιστική διάσταση, καθώς παρουσιάζει τη γυναικεία εμπειρία μέσα σε μια σχέση όπου η ανδρική πνευματική αυθεντία συχνά κυριαρχεί.

 Υποδοχή και σημασία 
Κατά την κυκλοφορία του, το μυθιστόρημα προκάλεσε έντονες αντιδράσεις και συζητήσεις στον λογοτεχνικό κόσμο, κυρίως λόγω της άμεσης σύνδεσής του με τον Νίκο Καζαντζάκη. Μεταγενέστερα, το έργο επανεκτιμήθηκε ως σημαντική μαρτυρία:

 Για την προσωπικότητα της Γαλάτειας Καζαντζάκη.

 Για τις πνευματικές ζυμώσεις της εποχής.

 Για τη θέση της γυναίκας δημιουργού στη νεοελληνική λογοτεχνία.

Σήμερα θεωρείται πολύτιμο τόσο ως λογοτεχνικό έργο όσο και ως κείμενο αυτοβιογραφικού και ιστορικού ενδιαφέροντος.

 Σύγχρονες εκδόσεις 
Το μυθιστόρημα επανεκδόθηκε το 2007 από τις Εκδόσεις Καστανιώτη με πρόλογο του Αλέξανδρου Αργυρίου.

 Σημειώσεις 

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Ελληνικά μυθιστορήματα
Κατηγορία:Μυθιστορήματα του 1957