Ασίζες του Αριάνο

Οι Ασίζες τού Αριάνο ήταν μία σειρά νόμων για το βασίλειο τής Σικελίας που εκδόθηκαν το καλοκαίρι τού 1140 στο Αριάνο, κοντά στο Μπενεβέντο, από τον Ρογήρο Β΄ τής Σικελίας. Έχοντας πρόσφατα ειρηνεύσει τη χερσόνησο, που ήταν συνεχώς σε εξέγερση, αποφάσισε να στραφεί σε μια πιο συγκεντρωτική διακυβέρνηση. Οι Ασίζες (Συνήθειες, θεσμοθετήματα) εγκαθίδρυσαν τη μεγάλη σικελική γραφειοκρατία, και επιδίωξαν να διατηρήσουν το φεουδαρχικό σύστημα υπό αυστηρό βασιλικό έλεγχο. Περιείχαν σαράντα ρήτρες, που άγγιζαν όλα τα πιθανά θέματα σύγχρονου νομικού ενδιαφέροντος: ιδιωτική περιουσία, δημόσια περιουσία, εκκλησία, αστικό δίκαιο, βασιλικά οικονομικά και στρατό. Το έργο είχε προχωρήσει για την εποχή του, αντλώντας τις αρχές του όχι μόνο από Νορμανδικές και Γαλλικές, αλλά και από μουσουλμανικές και ρωμαϊκές (βυζαντινές, ιδιαίτερα τού Ιουστινιανού Α΄) νομικές θεωρίες.

Το πρώτο μισό τού 1140 ο Ρογήρος Β΄ πέρασε στο Παλέρμο προετοιμάζοντας τις Ασίζες. Ήταν σίγουρα καλά σχεδιασμένες. Παρά το γεγονός ότι είχε συντάξει τη νομοθεσία στην πρωτεύουσά του, τον Ιούλιο, ταξίδευσε με κρατικό αξίωμα στο Σαλέρνο, την πρωτεύουσα τού δουκάτου τής Απουλίας, και από εκεί στο Αμπρούτσι, όπου εξέτασε τις κατακτήσεις των γιων του: Ρογήρου Γ΄ και Αλφόνσου. Αυτοί οι άνδρες, τώρα δούκας τής Απουλίας και πρίγκιπας τής Κάπουα αντίστοιχα, είχαν εδραιώσει τη Νορμανδική κυριαρχία στη χερσόνησο, και κατέστησαν δυνατά τα μεγάλα νομοθετικά κατορθώματα εκείνο το έτος.

Οι Ασίζες επιβεβαιώνουν ότι ο βασιλιάς είναι ο μόνος νομοθέτης στη Σικελία, ότι είναι και δικαστής και ιερέας (καθώς κατέχει την εξουσία λεγάτου από τον πάπα) και ότι όλοι οι Σικελοί ήταν ίσοι και υπό τους ίδιους νόμους: Λατίνοι, Έλληνες, Εβραίοι, Μουσουλμάνοι, Νορμανδοί, Λομβαρδοί ή Άραβες. Τιμωρούσαν την προδοσία με θάνατο. Αναφέρονταν επίσης λεπτομερώς σε άλλα εγκλήματα βίας: δειλία στη μάχη, εξοπολισμός όχλου, ή άρνηση υποστήριξης στον βασιλιά ή τους συμμάχους του. Εκκλησιαστικά, οι Χριστιανοί αιρετικοί και αποστάτες έχαναν τα δικαιώματά τους. Οι επίσκοποι απαλλάσσονταν από την παρουσία τους στα δικαστήρια, αν και στον βασιλιά χορηγούνταν υπεροχή σε αυτό, όπως και σε όλα, και δεν μπορούσαν να υπάρξουν εφέσεις. Στρατιωτικά, η ιπποτική τάξη ήταν κλειστή. Κανείς δεν μπορούσε να γίνει ιππότης, αν δεν είχε ιπποτική καταγωγή. Τέλος, οι Ασίζες δεν αγνόησαν τους απλούς πολίτες, και απαίτησαν να αντιμετωπίζονται με δικαιοσύνη, και να μην επιβαρύνονται αδικαιολόγητα από τους άρχοντές τους.

Η τελευταία πράξη τού Ρογήρου Β΄ στο Αριάνο ήταν η έκδοση ενός νομισματικού προτύπου χαμηλής ποιότητας για ολόκληρο το βασίλειο, τού δουκάτου, που πήρε το όνομά του από το δουκάτο της Απουλίας. Το νόμισμα, κυρίως χάλκινο και λίγο αργυρό, όχι χρυσό όπως σε μεταγενέστερες εκδόσεις, απέκτησε γρήγορα σημασία.

Οι Ασίζες σώζονται σε δύο χειρόγραφα, ελαφρώς διαφορετικά μεταξύ τους, αν και είναι άγνωστο ποιες είναι οι παραλείψεις και ποιες οι προσθήκες. Αυτά βρέθηκαν το 1856 στα αρχεία τού Βατικανού και σε αυτά τού Μοντεκασίνο.

Οι Ασίζες είναι οι νόμοι, που εκδόθηκαν από τον βασιλιά Ρογήρο Β΄ τής Σικελίας. Μόλις το βασίλειό του εδραιώθηκε, εξέδωσε μία σειρά νόμων, αν και είναι άγνωστο πού ή πότε το έκανε αυτό. Εικάζεται ότι οι νόμοι εκδόθηκαν γύρω στο 1140, καθώς μόνο μετά από αυτήν την ημερομηνία μπορούν να βρεθούν αξιωματούχοι σε όλο το βασίλειο. Πριν από αυτό εμφανίζονται μόνο σποραδικά.

Εκείνη την εποχή, το Αριάνο ήταν απλώς μία συνέλευση επισκόπων και ευγενών, και όχι μία «γενική συνέλευση» στην οποία έπαιζαν ρόλο όλοι οι ελεύθεροι άνδρες. Σημαντικά ζητήματα όπως ο στρατός, οι υποχρεώσεις των υποτελών, και η αναγνώριση των χωρών, ρυθμίστηκαν όταν εκδόθηκε η νομοθεσία.

Οι δικαστικές διαδικασίες σώζονται μόνο σε δύο σύνθετα νομικά χειρόγραφα. Το πληρέστερο κείμενο είναι αυτό, που περιέχεται στον Λατινικό Βατικανό Κώδικα 8782, ο οποίος μπορεί να χρονολογηθεί στα τέλη τού 12ου αι. και ο οποίος περιέχει 44 δικαστικές διαδικασίες, καθώς και έναν πρόλογο. Ο δεύτερος, ο Κώδικας 468 τής βιβλιοθήκης τού Μοντεκασίνο, χρονολογείται από το πρώτο μισό τού 13ου αι. Αποτελεί μόνο μία συντομευμένη έκδοση των νόμων, αν και περιέχει επίσης ορισμένες προσθήκες και άλλες επτά δικαστικές διαδικασίες, που λείπουν από το χειρόγραφο τού Βατικανού. 

Οι Ασίζες παρέχουν το πρώτο παράδειγμα εδαφικής νομοθεσίας βασισμένης στο Ρωμαϊκό (Ιουστινιάνειο) δίκαιο, καθώς «προηγούνται και ήταν πιο σημαντικές στην πράξη, από την καθαρά ακαδημαϊκή ανακάλυψη τού Ρωμαϊκού δικαίου». Η προσφυγή τού Ρογήρου Β΄ στο παράδειγμα των Ρωμαίων Αυτοκρατόρων είναι ενδεικτική, τού πόσο φιλόδοξες ήταν οι προθέσεις του. Οι Ασίζες θίγουν μόνο ορισμένες πτυχές του δικαίου: εκκλησιαστικό, δημόσιο, συζυγικό και ποινικό. Παράλληλα με αυτά, το εθιμικό δίκαιο παρέμεινε σε ισχύ, εκτός εάν στην πραγματικότητα ερχόταν σε αντίθεση με ό,τι υπήρχε στις Ασίζες. Ο λόγος γι' αυτό ήταν «λόγω τής ποικιλίας των διαφορετικών ανθρώπων, οι οποίοι υπόκεινται στην κυριαρχία μας».  Επομένως, ο νομοθέτης ήταν σαφώς πολύ συνειδητοποιημένος για την άσκηση εξουσίας σε ένα πολυεθνικό κράτος. Σεβόταν τον ατομικό χαρακτήρα των διαφόρων ομάδων, αν και μόνο στο βαθμό που αυτό δεν ερχόταν σε αντίθεση με την υπερισχύουσα εποπτεία του.

Πηγές
 Ποινικά Δικαστήρια του Αριάνου στα Λατινικά. Πρωτότυπα κείμενα και των δύο κωδίκων.
 Η εδραίωση της εξουσίας: τα δικαστήρια του Αριάνο στο Norman World από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή .
 Νόριτς, Τζον Τζούλιους . Το Βασίλειο στον Ήλιο 1130-1194 . Λόνγκμαν: Λονδίνο, 1970.
 Πένινγκτον, Κένεθ. "Η γέννηση της κοινότητας Ius: Νομοθεσία του Βασιλιά Ρότζερ Β'." Rivista internazionale del diritto comune, 17 (2006).

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 


Κατηγορία:Βασίλειο της Σικελίας