Γκύντερ Κούνερτ

Ο Γκύντερ Κούνερτ () (6 Μαρτίου 1929 –  21 Σεπτεμβρίου 2019) ήταν Γερμανός ποιητής και συγγραφέας. Τα έργα του περιγράφουν τις πολύπλοκες σχέσεις μεταξύ της Δυτικής και της Ανατολικής Γερμανίας και τις διάφορες ιδιαιτερότητές τους, καθώς και τη Γερμανική επανένωση. Έφυγε από τη ΛΔΓ για τη Δυτική Γερμανία το 1979.

 Βιογραφικά στοιχεία 
Ο Γκύντερ Κούνερτ γεννήθηκε το 1929 στο Βερολίνο και ήταν γιος εμπόρου. Αφού ολοκλήρωσε την υποχρεωτική εκπαίδευση, δεν μπόρεσε να φοιτήσει στο λύκειο λόγω των φυλετικών νόμων της Νυρεμβέργης (η μητέρα του ήταν Εβραία). Μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, σπούδασε γραφικές τέχνες στο Ανατολικό Βερολίνο από το 1946 έως το 1949, αλλά εγκατέλειψε τις σπουδές του. Το 1948, εντάχθηκε στο Ενιαίο Σοσιαλιστικό Κόμμα Γερμανίας. Εργάστηκε σε διάφορες εφημερίδες και έγραφε κείμενα για την τηλεόραση και το ραδιόφωνο. 

Το 1950, δημοσίευσε την πρώτη του ποιητική συλλογή Οδικές πινακίδες και επιγραφές στους τοίχους. Ο  Γιοχάνες Ρ. Μπέχερ, ο οποίος στη συνέχεια έγινε Υπουργός Πολιτισμού της Ανατολικής Γερμανίας, αναγνώρισε το ταλέντο του και τον ενθάρρυνε. Ωστόσο, η γνωριμία του με τον  Μπέρτολντ Μπρεχτ (γύρω στο 1951/52) είχε πιο έντονη επίδραση στη λογοτεχνική παραγωγή του.  

Η δεκαετία του 1970 σημαδεύτηκε από αυξανόμενη απογοήτευση με το κράτος και την ιδεολογία του. Το 1976, ήταν ένας από τους πρώτους που υπέγραψαν την αίτηση-διαμαρτυρία κατά της στέρησης της υπηκοότητας του φίλου του τραγουδοποιού Βολφ Μπίρμαν. Κατά συνέπεια, το 1977 ανακλήθηκε η ιδιότητά του ως μέλους του Κόμματος. Το 1979, χάρη σε μια πολυετή βίζα, ο Κούνερτ Κούνερτ και η σύζυγός του, Μαριάν, εγκατέλειψαν τη ΛΔΓ και εγκαταστάθηκαν στο χωριό Κάισμπορστελ στο Σλέσβιχ - Χόλσταϊν, όπου έζησε ως ανεξάρτητος συγγραφέας. 

Από το 1981, ήταν μέλος της Γερμανικής Ακαδημίας Γλώσσας και Ποίησης, από το 1988 μέλος της Ελεύθερης Ακαδημίας Τεχνών του Αμβούργου, από το 2005 έως το 2018 ήταν πρόεδρος του Ομίλου PEN γερμανόφωνων συγγραφέων του εξωτερικού και από το 2008  μέλος του Συνδέσμου για τη Γερμανική Ορθογραφία και τη Γλωσσική Φροντίδα.

Πέθανε τον Σεπτέμβριο του 2019 σε ηλικία 90 ετών στο σπίτι του στο Κάισμπορστελ από επιπλοκές πνευμονίας, δύο ημέρες πριν από την έκδοση του τελευταίου του βιβλίου ποίησης, Επίσκεψη στον λαβύρινθο. 

 Λογοτεχνικό έργο 
Ο Κούνερτ ήταν πολυγραφότατος συγγραφέας και σημαντική λογοτεχνική προσωπικότητα. Εκτός από την ποίηση, το έργο του περιλαμβάνει διηγήματα και νουβέλες, δοκίμια, αυτοβιογραφικά έργα, αφορισμούς, σάτιρες, παραμύθια και επιστημονική φαντασία, ραδιοφωνικά θεατρικά έργα, ομιλίες, ταξιδιωτικά κείμενα, σενάρια ταινιών (Μονόλογος για έναν οδηγό ταξί (1962), Η επιστροφή της μηχανής του χρόνου (1984), λιμπρέτα, προλόγους και σχολιασμούς σε εκδόσεις άλλων συγγραφέων, παιδικά βιβλία, ένα θεατρικό έργο, στα οποία ασχολήθηκε κριτικά με τα συναισθήματα αποξένωσης και το σκοτεινό γερμανικό παρελθόν.

Σημαντικές ποιητικές συλλογές του: Ανάμνηση ενός πλανήτη (1964), Μετεωρολογικό δελτίο (1966), Προειδοποίηση για τους καθρέφτες (1970), Ταξίδι με τρένο υψηλής ταχύτητας (1973). Πολλά από τα ποιήματά του μελοποιήθηκαν. Ασχολήθηκε επίσης με τη ζωγραφική και το σχέδιο.

Στα έργα του, υιοθέτησε κριτική στάση στον ναζισμό. Αν και τα πρώτα ποιήματά του ήταν με πολιτική χροιά και διδακτικά στα πλαίσια του σοσιαλιστικού ρεαλισμού, με στόχο να υπηρετήσουν την οικοδόμηση της νέας κοινωνίας, αργότερα υιοθέτησε μια ολοένα και πιο σκεπτικιστική και απαισιόδοξη στάση, επικριτική προς τις πολιτικές του καθεστώτος της ΛΔΓ. Σύμφωνα με τον ίδιο, το έργο του επηρεάστηκε από συγγραφείς όπως ο Φραντς Κάφκα, ο Μαρσέλ Προυστ και ο Φρίντριχ Χέμπελ.

Από το 1965, μπόρεσε να συμμετάσχει στις ετήσιες συναντήσεις της Ομάδας 47 στο Δυτικό Βερολίνο και στη συνέχεια να δημοσιεύσει στη Δυτική Γερμανία, ειδικά καθώς ο τόνος των ποιημάτων του άλλαζε. 

Τον Φεβρουάριο του 2019, εκδόθηκε το μυθιστόρημά του Η δεύτερη σύζυγος, το χειρόγραφο του οποίου ανακαλύφθηκε τυχαία. Το μυθιστόρημα γράφτηκε πριν από 40 χρόνια και ήταν προηγουμένως άγνωστο.

Στα απομνημονεύματά του, Παιχνίδια ενηλίκων (1997), γράφει για τον γάμο του με χαρακτηριστικό χιουμοριστικό τόνο: 

 «Πρωταπριλιά – παντρευόμαστε! Η Μαριάν επέλεξε την ημερομηνία, 1η Απριλίου 1952, ώστε, αν χρειαζόταν, να μπορούμε να ισχυριστούμε ότι ήταν κακόγουστο αστείο. Στοιβαγμένοι ο ένας στον άλλον σαν σαρδέλες σε κονσέρβα, περάσαμε τη νύχτα στο δωμάτιό μου στο Ανατολικό Βερολίνο σε έναν καναπέ..... σηκωθήκαμε το πρωί. Έξω, χιόνιζε σαν να πλησίαζαν Χριστούγεννα. Οι μάρτυρες, ο πατέρας μου και ο αδελφός της Μαριάν, ήταν έτοιμοι για την τελετή..... Σηκώσαμε τους γιακάδες μας περιμένοντας το τραμ: είχε θυελλώδη άνεμο. Το τραμ έφτασε και, μετά από τρεις στάσεις, μας πήγε στο ληξιαρχείο. Ένα κοκκινωπό-καφέ κτίριο με πολλές σκάλες και απειλητικούς διαδρόμους που έμοιαζε με φυλακή. Τρέμοντας και μουσκεμένοι, μοιάζοντας με κομπάρσους από τους Άθλιους του Βίκτωρα Ουγκώ, φτάσαμε μπροστά στον ληξίαρχο......»  

 Βραβεία και διακρίσεις 
Ο Κούνερτ ήταν επίτιμος διδάκτορας αρκετών πανεπιστημίων, όπως στο Πανεπιστήμιο του Τέξας στο Όστιν και στο Πανεπιστήμιο του Γουόρικ στην Αγγλία. Ανάμεσα στα βραβεία που του απονεμήθηκαν είναι το Βραβείο Χάινριχ Χάινε του Ντίσελντορφ το 1985, το Τάγμα της Αξίας της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας το 2012  και το Βραβείο Τέχνης Σλέσβιχ-Χολστάιν το 2014.

 Μεταφράσεις στα ελληνικά 

 Ιστορίες Μπονζάι, ανθολογία διηγημάτων, εκδόσεις  Γαβριηλίδης, 2014 
 Ποιήματά του περιλαμβάνονται στην ανθολογία Σύγχρονοι Γερμανοί ποιητές, μτφ. Νόρα Πυλόρωφ-Προκοπίου, εκδόσεις Διαγώνιος 

 Παραπομπές 


Κατηγορία:Γερμανοί λογοτέχνες
Κατηγορία:Γερμανοί ποιητές
Κατηγορία:Γερμανοί θεατρικοί συγγραφείς
Κατηγορία:Γερμανοί δοκιμιογράφοι
Κατηγορία:Απομνημονευματογράφοι
Κατηγορία:Ανατολικογερμανοί
Κατηγορία:Ανατολικογερμανική λογοτεχνία