Ρόμπερτ Ράιαν

Ο Ρόμπερτ Μπούσνελ Ράιαν (Αγγλικά: Robert Ryan, 11 Νοεμβρίου 1909 – 11 Ιουλίου 1973) ήταν Αμερικανός ηθοποιός και ακτιβιστής. Έγινε γνωστός για τους ρόλους του σε ταινίες νουάρ και γουέστερν και εκτιμήθηκε για τις ερμηνείες του τόσο σκληροτράχηλων αντιηρώων όσο και αδίστακτων κακών.  Προτάθηκε για Όσκαρ Β' Ανδρικού Ρόλου για τον ρόλο του στην ταινία Διασταυρούμενα πυρά (1947) και για βραβείο BAFTA για την ερμηνεία του στην ταινία Billy Budd (1962). Ήταν επίσης καταξιωμένος θεατρικός ηθοποιός, έχοντας κερδίσει βραβείο Drama Desk για την παράσταση του έργου Ταξίδι μιας μεγάλης μέρας μέσα στη νύχτα το 1971.

Αν και ποτέ δεν κατάφερε να κατακτήσει την κορυφαία φήμη που είχαν ορισμένοι συναδέλφοί του στο Χόλιγουντ, ο Ράιαν παρέμεινε δημοφιλής ερμηνευτής, με μεγάλη εκτίμηση τόσο από τους κριτικούς όσο και από τους συναδέλφους του. 

 Τα πρώτα χρόνια 
Ο Ράιαν γεννήθηκε στο Σικάγο και ήταν το πρώτο παιδί της Μέιμπελ Άρμπουτους (το γένος Μπούσνελ), γραμματέως, και του Τίμοθι Αλοΐσιους Ράιαν, ο οποίος καταγόταν από εύπορη οικογένεια που είχε μεσιτική εταιρεία.  Ήταν ιρλανδικής καταγωγής (οι παππούδες του από την πλευρά του πατέρα του ήταν από το Θερλς) και αγγλικής καταγωγής. Ο Ράιαν μεγάλωσε ως καθολικός  και σπούδασε στην Ακαδημία Λογιόλα. 

Ο Ράιαν αποφοίτησε από το Κολέγιο Ντάρτμουθ το 1932, όπου κατείχε τον τίτλο πυγμάχου βαρέων βαρών της σχολής του και τα τέσσερα χρόνια της φοίτησής του, μαζί με διακρίσεις στο ποδόσφαιρο και τον στίβο.  Μετά την αποφοίτησή του, ο Ράιαν βρήκε εργασία, μεταξύ άλλων, ως θερμαστής σε ένα πλοίο που πήγαινε στην Αφρική, ως εργάτης της WPA και σε ράντσο στη Μοντάνα.

Ο Ράιαν επέστρεψε στην πατρίδα του το 1936, όταν πέθανε ο πατέρας του. Μετά από μια σύντομη θητεία ως μοντέλο για ένα πολυκατάστημα, αποφάσισε να γίνει ηθοποιός.

 Καριέρα 

 Οι πρώτες εμφανίσεις 
Το 1937, ο Ράιαν εντάχθηκε σε έναν μικρό θίασο στο Σικάγο. Την επόμενη χρονιά, εγγράφηκε στο Εργαστήριο Μαξ Ράινχαρντ στο Χόλιγουντ. Ο ρόλος του στο θεατρικό έργο Η δίγαμος του 1939 έλαβε μια προσφορά από την Paramount. Παρόλο που είχε κάνει ένα δοκιμαστικό για την ταινία το 1938 και είχε απορριφθεί ως «όχι ο κατάλληλος τύπος», το στούντιο του πρόσφερε συμβόλαιο 75 δολαρίων την εβδομάδα. 

 Paramount 
Τον Νοέμβριο του 1939, Paramount υπέγραψε με τον Ράιαν εξάμηνο συμβόλαιο και ανακοίνωσε ότι θα έπαιζε τον πρωταγωνιστικό ρόλο στην ταινία Golden Gloves (1940), λόγω της εμπειρίας του στην πυγμαχία.  Ωστόσο, μετά από ένα δοκιμαστικό με τον σκηνοθέτη της ταινίας, Έντουαρντ Ντμίτρικ, ο πρωταγωνιστικός ρόλος πήγε στον Ρίτσαρντ Ντένινγκ και ο Ράιαν επιλέχθηκε για έναν δευτερεύοντα, αλλά σημαντικό ρόλο στην ταινία. Jones, J.R. The Lives of Robert Ryan Wesleyan University Press, 11 May 2015 Αυτός ήταν και ο πρώτος ρόλος για τον οποίο αναφερόταν το όνομά του στους τίτλους τέλους. Παράλληλα, η ταινία σημτοδότησε μια διαρκή σχέση με τον σκηνοθέτη, μαζί με τον οποίο ο Ράιαν θα γύριζε αρκετές ταινίες.

Την ίδια χρονιά, ο Ράιαν έπαιξε μικρούς ρόλους στα Κυνηγός φαντασμάτων (1940) και Queen of the Mob (1940), Ο κυρίαρχος (1941) και Τέξας! (1941). Στη συνέχεια, η Paramount τον απέλυσε. 

Ο Ράιαν ήπγε στο Μπρόντγουεϊ, όπου συμμετείχε στην παράσταση «Clash by Night» (1941–42) του Κλίφορντ Όντετς, σε σκηνοθεσία Λι Στράσμπεργκ και παραγωγή Μπίλι Ρόουζ. Η ταινία έκανε 49 παραστάσεις, αλλά ήταν πολύ δημοφιλής, γεγονός που οδήγησε στην υπογραφή μακροχρόνιου συμβολαίου με την RKO. 

 RKO 
Ο Ράιαν εμφανίστηκε στην ταινία Ιπτάμενοι μαχητές (1943), με πρωταγωνιστή τον Πατ Ομπράιεν, και στο μιούζικαλ Χάρισέ μου την καρδιά σου (1943), υποδυόμενος έναν φίλο του Φρεντ Αστέρ. Και οι δύο ταινίες ήταν δημοφιλείς. 

Πρωταγωνίστησε στην τέταρτη ταινία Αλύτρωτοι λαοί (1943), σε σκηνοθεσία Έντουαρντ Ντμίτρικ, η οποία σημείωσε τεράστια εισπρακτική επιτυχία και στη συνέχεια στα Ο άγγελος της δόξας (1943), με τον Ομπράιεν και Ο δρόμος της αύριον (1943). 

Η RKO τον προώθησε σε πρωταγωνιστικό ρόλο στην ταινία Πονεμένη μητέρα (1943), όπου πρωταγωνίστησε με την Τζίντζερ Ρότζερς, σε σκηνοθεσία για τρίτη φορά από τον Ντμίτρικ. Η τιανία σημείωσε μεγάλη επιτυχία. Επίσης δημοφιλής ήταν η ταινία Marine Raiders (1944), στην οποία ο Ράιαν συμπρωταγωνίστησε ξανά μαζί με τον Ομπράιεν.

 Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος 
Ο Ράιαν κατατάχθηκε στο Σώμα Πεζοναυτών των Ηνωμένων Πολιτειών και υπηρέτησε ως εκπαιδευτής ασκήσεων από τον Ιανουάριο του 1944 έως τον Νοέμβριο του 1945 στο Στρατόπεδο Πέντλετον, στη Νότια Καλιφόρνια.  Εκεί έγινε φίλος με τον συγγραφέα και μελλοντικό σκηνοθέτη Ρίτσαρντ Μπρουκς. Ξεκίνησε επίσης να ζωγραφίζει.

 Επιστροφή στην υποκριτική 
Όταν ο Ράιαν αποστρατεύθηκε από το Σώμα Πεζοναυτών, επέστρεψε στην RKO, που προσέλαβε τον Ράιαν για το γουέστερν Φλεγόμενη επέλαση (1947) του Ράντολφ Σκοτ, το οποίο έγινε πολύ δημοφιλές. Ωστόσο, η επόμενη ταινία του, Στην άβυσσο του πάθους (1947), που γυρίστηκε με την Τζόαν Μπένετ, σε σκηνοθεσία Ζαν Ρενουάρ, απέτυχε εμπορικά.  

Ο πρωτοποριακός ρόλος του Ράιαν ήταν αυτός του αντισημίτη δολοφόνου στο φιλμ νουάρ Διασταυρούμενα πυρά (1947) σε σκηνοθεσία Ντμίτρικ, με συμπρωταγωνιστές τους Ρόμπερτ Γιανγκ, Ρόμπερτ Μίτσαμ και Γκλόρια Γκράχαμ. Η ταινία βασίστηκε στο μυθιστόρημα The Brick Foxhole του Ρίτσαρντ Μπρουκς, το οποίο αντανακλούσε τις εντάσεις της ζωής στους στρατώνες στη διάρκεια του πολέμου - κάτι οικείο τόσο στον Μπρουκς όσο και στον Ράιαν από την εμπειρία τους στο Πέντλετον. Η ταινία σημείωσε μεγάλη εισπρακτική επιτυχία  και έλαβε αρκετές υποψηφιότητες για Όσκαρ, ανάμεσα στις οποίες και Β' Ανδρικού Ρόλου για την ερμηνεία του Ράιαν.

Ο Ράιαν συμπρωταγωνίστησε με τον Μερλ Όμπερον στην ταινία Το εξπρές του Βερολίνου (1948) για τον σκηνοθέτη Ζακ Τουρνέρ. Συνεργάστηκε εκ νέου με τον Σκοτ στην ταινία Η επιδρομή των πυρπολητών (1948) και με τον Ομπράιεν στο Παιδί με τα πράσινα μαλλιά (1948). Η τελευταία σκηνοθετήθηκε από τον Τζόζεφ Λόουζι. 

Η MGM δανείστηκε τον Ράιαν για να γυρίσει τον Προδότη (1948) για Φρεντ Τσίνεμαν. Παρέμεινε σε αυτό το στούντιο για να γυρίσει το Για λίγη στοργή (1949) για τον Μαξ Όφιλς με τον Τζέιμς Μέισον.

Πίσω στην RKO, ο Ράιαν ερμήνευσε έναν από τους καλύτερους ρόλους του στο Στήσιμο (1949), σε σκηνοθεσία Ρόμπερτ Γουάιζ, ως σκληρός πυγμάχος που τιμωρείται βάναυσα επειδή αρνείται να στήσει έναν αγώνα. Η ταινία ήταν από τις αγαπημένες του Ράιαν.  Ήταν ο πρωταγωνιστής στην ταινία Οπαδοί του ολέθρου (1949), ένα αντικομμουνιστικό μελόδραμα σε σκηνοθεσία Ρόμπερτ Στίβενσον, το οποίο γυρίστηκε με την παρότρυνση του νέου ιδιοκτήτη της RKO, Χάουαρντ Χιουζ.

Στη συνέχεια, ο Ράιαν εμφανίστηκε σε αρκετά φιλμ νουάρ: Αόρατος διώκτης (1950) με την Κλοντέτ Κολμπέρ σε σκηνοθεσία Μελ Φερέρ και Γεννημένη για το κακό (1950) σε σκηνοθεσία Νίκολας Ρέι. 

Στη συνέχεια, γύρισε το γουέστερν Άνθρωποι της νύχτας (1951), και συμπρωταγωνίστησε με τον Τζον Γουέιν στην ταινία Σμηναρχία θανάτου (1951), μια ταινία για τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο σε σκηνοθεσία του Ρέι. Ανακοινώθηκε ότι δούλευε πάνω σε μια κινηματογραφική ιστορία με τίτλο The Alpine Slide, αλλά δεν προέκυψε καμία ταινία. 
δεξιά|μικρογραφία|Με την Μπάρμπαρα Στάνγουικ στην ταινία Σύγκρουση εραστών (1952)
Το 1951, ο Ράιαν συνεργάστηκε εκ νέου με τον συμπρωταγωνιστή του στα Διασταυρούμενα πυρά Ρόμπερτ Μίτσαμ, στην Προθεσμία θανάτου, σε σκηνοθεσία Τζον Κρόμγουελ. Την ίδια χρονιά, ο Ρέι τον σκηνοθέτησε ξανά σε ένα φιλμ νουάρ, το Επικίνδυνο μονοπάτι, με την Άιντα Λουπίνο. Στη συνέχεια, ο Ράιαν γύρισε την ταινία Σύγκρουση εραστών (1952) με την Μπάρμπαρα Στάνγουικ και τη Μέριλιν Μονρόε, υπό τη σκηνοθεσία του Φριτς Λανγκ. Σύμφωνα με τον κριτικό κινηματογράφου Ντέιβιντ Τόμσον, «στην RKO ο Ράιαν δημιούργησε τον χαρακτήρα ενός σύγχρονου νευρωτικού που δεν είχε ως τότε ονειρευτεί ο αμερικανικός κινηματογράφος». 

Η τελευταία του ταινία στην RKO για αρκετά χρόνια ήταν το Κοντά στον θάνατο (1952) με τη Λουπίνο, που γυρίστηκε για την εταιρεία παραγωγής της ίδιας.

 Μετά την RKO 
δεξιά|μικρογραφία|Ο τελευταίος ζωντανός (1953)
Ο Ράιαν πήγε στην MGM όπου υποδύθηκε τον κακό στο γουέστερν Ο τελευταίος ζωντανός (1953) του Άντονι Μαν, με πρωταγωνιστή τον Τζέιμς Στιούαρτ. Η ταινία έγινε πολύ δημοφιλής.

Στη συνέχεια, εμφανίστηκε στις ταινίες Ο θησαυρός της Τζαμάικας (1953) στη Universal, Ινφέρνο - Κόλασις (1953) στη Fox και Alaska Seas (1954) στην Paramount.

Ήταν συμπρωταγωνιστής της Σίρλεϊ Μπουθ στην ταινία Σε ξέχασα σε ξένη αγκαλιά (1954) και της Γκριρ Γκάρσον στο Her Twelve Men (1954), ενώ έπαιξε και στο θρίλερ Άσχημη μέρα στο μαύρο βράχο (1954).

Εμφανίστηκε σε μια παραγωγή του Κοριολανού (1954) εκτός Μπρόντγουεϊ σε σκηνοθεσία Τζον Χάουσμαν.

Επίσης, πρωταγωνίστησε στις ταινίες Πριν τελειώσει η νύχτα (1956) τηςυ Fox, και Ο δολοφόνος αποφασίζει (1956) της RKO, σε σκηνοθεσία Τζον Φάροου.  Εμφανίστηκε στην ταινία Αυτοί που ξέρουν να πεθαίνουν (1957) για τη Security Pictures.

 Τηλεόραση 
Ο Ράιαν έκανε το ντεμπούτο του στην τηλεόραση το 1955 ως Αβραάμ Λίνκολν στην κινηματογραφική μεταφορά της ιστορίας του Κρίστοφερ Μόρλεϊ «Lincoln's Doctor's Dog». Όπως εξήγησε στους δημοσιογράφους, παρά τις οικονομικές ανησυχίες, ο Ράιαν προτίμησε να αποφύγει οποιαδήποτε δέσμευση σε τηλεοπτική σειρά.

Ο Ράιαν παρέμεινε πιστός σε αυτές τις πεποιθήσεις, εμφανιζόμενος σε πολλές τηλεοπτικές σειρές, αλλά πάντα ως γκεστ σταρ. Συμμετείχε στα Screen Directors Playhouse, Mr. Adams and Eve, Goodyear Theatre, Alcoa Theatre, Playhouse 90 (υποδυόμενος τον Υπέροχο Γκάτσμπι) και Zane Grey Theater.

Συνέχισε, ωστόσο, να πρωταγωνιστεί σε ταινίες μεγάλου μήκους, όπως τα Το χωράφι των πόθων (1958, Γεννημένοι για την αμαρτία (1959), Άσχημη μέρα ξημερώνει (1959) και Οι λύκοι μεταξύ τους (1959).

 Δεκαετία του 1960 
Το καλοκαίρι του 1960, ο Ράιαν πρωταγωνίστησε μαζί με την Κάθριν Χέπμπορν στο American Shakespeare Theatre στο Στράτφορντ του Κονέκτικατ, υποδυόμενος τον Αντώνιο με την Χέπμπορν ως Κλεοπάτρα.

Ο Ράιαν παρέμεινε περιζήτητος καθ' όλη τη δεκαετία του 1960: εμφανίστηκε στην ταινία Ο άρχων του Βορρά (1960) με τον Ρίτσαρντ Μπάρτον, σε μια τηλεοπτική εκδοχή του Κιλιμάντζαρο σε σκηνοθεσία Τζον Φρανκενχάιμερ, και στην Ταξιαρχία γιγάντων (1961), έπαιξε τον Ιωάννη τον Βαπτιστή στο έπος της MGM Ο Βασιλεύς των βασιλέων (1961) για τον Νίκολας Ρέι, και ήταν ο κακός στην κινηματογραφική μεταφορά του Billy Budd (1962) από τον Πίτερ Ουστίνοφ, για την οποία ήταν υποψήφιος για βραβείο BAFTA. 

Εμφανίστηκε επίσης στην πολεμική ταινία Η πιο μεγάλη μέρα του πολέμου (1962).

Ο Ράιαν επέστρεψε στο Μπρόντγουεϊ με το μιούζικαλ Mr. President (1962–63) των Λίντσεϊ και Κράους σε μουσική του Ίρβινγκ Μπερλίν και σκηνοθεσία του Τζόσουα Λόγκαν. Το έργο έκανε 263 παραστάσεις. 

Ο Ράιαν συνέχισε να εμφανίζεται σε τηλεοπτικές εκπομπές όπως Kraft Suspense Theatre, Breaking Point, Η ενδεκάτη ώρα, Wagon Train, The Reporter και Bob Hope Presents the Chrysler Theatre. Η μόνη μερική παραχώρηση του Ράιαν στο να συμμετάσχει σε ολόκληρη τηλεοπτική σειρά ήταν ο ρόλος του ως αφηγητή στο ντοκιμαντέρ 26 επεισοδίων Α' Παγκόσμιος Πόλεμος του CBS, το οποίο κυκλοφόρησε τη σεζόν 1964-65.

Ο Ράιαν είχε ληφθεί υπόψη για έναν ρόλο στο Σταρ Τρεκ: Η αρχική σειρά του Τζιν Ρόντενμπερι. Ο Νόρμαν Σπίνραντ είχε γράψει το σενάριο του επεισοδίου "The Doomsday Machine" (1967) με σκοπό να υποδυθεί τον Ράιαν τον διοικητή Ματ Ντέκερ, αλλά ο Ράιαν είχε άλλες δεσμεύσεις.  Αυτός ο ρόλος πήγε στον Γουίλιαμ Γουίντομ.

 Ευρώπη 
Ο Ράιαν εμφανίστηκε στις ταινίες Ο χορός των διεφθαρμένων (1965) και Ο μυστικός πόλεμος τον κατασκόπων (1965), και στη συνέχεια στη Μάχη των Αρδεννών (1965) και στους Επαγγελματίες (1966)..

Ο Ράιαν έπαιξε δίπλα στον Σιντ Σίζαρ στο The Busy Body (1967) και είχε δευτερεύοντα ρόλο στα Και οι 12 ήταν καθάρματα (1967) του Ρόμπερτ Όλντριτς και Η ώρα του πιστολιού (1967) του Τζον Στέρτζες.

Επίσης, ο Ράιαν έπαιξε τον Οθέλλο (1967) σε μια τοππική παραγωγή στο Νότιγχαμ της Αγγλίας. 

Πήγε στην Ευρώπη για να γυρίσει τα Καταζητείται ζωντανός ή νεκρός (1968) και Η μάχη του Άντσιο (1969) του Ντμίτρικ. Ο Ράιαν είχε τον πρωταγωνιστικό ρόλο στην ταινία Ο πλοίαρχος Νέμο (1969).

Μαζί με τον Γουίλιαμ Χόλντεν και τον Έρνεστ Μποργκνάιν, ο Ράιαν έγινε αντιληπτός από τον Σαμ Πέκινπα στη διάρκεια των γυρισμάτων της ταινίας Άγρια συμμορία (1969). Όταν η παραγωγή στο Μεξικό μεταφέρθηκε από το Παράς στο Τορεόν, το αίτημά του να πάρει μερικές ημέρες άδεια για να κάνει εκστρατεία υπέρ του Γιουτζί Μακάρθι στη διάρκεια των προκριματικών εκλογών του Δημοκρατικού Κόμματος το 1968 απορρίφθηκε από τον Πέκινπα. 

Ο Ράιαν επέστρεψε στο θέατρο σε μια αναβίωση της Πρώτης σελίδας. Ήταν μια από τις πρώτες παραγωγές του θιάσου Plumstead Playhouse, με έδρα το Λονγκ Άιλαντ, που ιδρύθηκε από τον Ράιαν, τη Μάρθα Σκοτ και τον  Χένρι Φόντα.  Τον επόμενο χειμώνα, μια ταινία της παράστασης (που παρήχθη από κοινού από την MPC και την Plumstead) μεταδόθηκε σε εθνικό επίπεδο μέσω του νεοσύστατου Hughes TV Network.   

 Τελευταίες ταινίες 
Ο Ράιαν έπαιξε δίπλα στον Μπαρτ Λάνκαστερ στην ταινία Ο άνθρωπος του νόμου (1971) και δίπλα στον Τζον Φίλιπ Λο στην Ερωτική μηχανή (1971). Εμφανίστηκε στην ταινία Στη φωλιά των λύκων (1971) του Κλεμάν μαζί με τον Ζαν-Λουί Τρεντινιάν.

Τον Απρίλιο του 1971, ο Ράιαν επέστρεψε στη σκηνή με το έργο του Άρβιν Μπράουν Ταξίδι μιας μεγάλης μέρας μέσα στη νύχτα  σε σκηνοθεσία του Τζέιμς Τάιρον, η οποία απέσπασε διθυραμβικές κριτικές. 

Αρχικά αρνήθηκε τον πρωταγωνιστικό ρόλο στην ταινία Lolly-Madonna XXX (1973) με τον Ροντ Στάιγκερ επειδή ήθελε να ταξιδέψει με τη γυναίκα του στην Ευρώπη, αλλά εκείνη πέθανε από καρκίνο τον Μάιο του 1972 και τελικά έπαιξε στην ταινία.   «Λείπει κάτι πολύ μεγάλο και δεν ξέρω τι να βάλω στη θέση του», είπε.Robert Ryan---A New Life on Borrowed Time: Robert Ryan---No Complaints Murphy, Mary. Los Angeles Times 5 Sep 1972: d1.Robert Ryan Dies of Cancer at 63: Played in More Than 80 Films in 30-Year Career ROBERT RYAN
Meagher, Ed. Los Angeles Times 12 July 1973: 3a.

Οι τελευταίοι ρόλοι του Ράιαν ήταν στα: The Man Without a Country (1973), μια τηλεταινία για του Ντέλμπερτ Μαν, Το συνδικάτο (1973) με τον Ρόμπερτ Ντουβάλ, Η δολοφονία ενός προέδρου (1973) με τον Λάνκαστερ, σε σενάριο του Ντάλτον Τράμπο και Ο παγοπώλης έρχεται (1973) με τον Λι Μάρβιν και τον σκηνοθέτη Τζον Φρανκενχάιμερ. Ο Ράιαν, ο οποίος πέθανε πριν από την πρεμιέρα της τελευταίας, κέρδισε βραβείο Kansas City Film Critics Circle Β' Ανδρικού Ρόλου,  Εθνικό Βραβείο Κριτικών Καλύτερου Ανδρικού Ρόλυ (σε ισοβαθμία με τον Αλ Πατσίνο για το Σέρπικο)  και ειδικό βραβείο από την Εθνική Εταιρεία Κριτικών Κινηματογράφου.  Οι ταινίες Ο παγοπώλης έρχεται και Η δολοφονία ενός προέδρου κυκλοφόρησαν τον Νοέμβριο του 1973, μετά τον θάνατο του Ράιαν.

 Πολιτική 
Αν και ο Ράιαν υπηρέτησε στον στρατό, συμμεριζόταν τις ειρηνιστικές απόψεις της συζύγου του Τζέσικα.

Στα τέλη της δεκαετίας του 1940, καθώς η Επιτροπή Αντιαμερικανικών Δραστηριοτήτων της Βουλής (HUAC) ενέτεινε τις αντικομμουνιστικές επιθέσεις της στο Χόλιγουντ, ο Ράιαν εντάχθηκε στην βραχύβια Επιτροπή για την Πρώτη Τροπολογία. Καθ' όλη τη δεκαετία του 1950, δώρισε χρήματα και υπηρεσίες σε αστικές και θρησκευτικές οργανώσεις. 

Μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1960, οι πολιτικές δραστηριότητες του Ράιαν περιελάμβαναν προσπάθειες για την καταπολέμηση των φυλετικών διακρίσεων. Υπηρέτησε στο πολιτιστικό τμήμα της Επιτροπής για την Υπεράσπιση του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ και βοήθησε στην οργάνωση της βραχύβιας οργάνωσης Artists Help All Blacks, μαζί με τους Μπιλ Κόσμπι, Ρόμπερτ Καλπ, Σίντνεϊ Πουατιέ και αρκετούς άλλους ηθοποιούς. 

Ο Ράιαν μιλούσε συχνά για τη διχοτομία των προσωπικών του πεποιθήσεων και των ρόλων του στην υποκριτική. Σε μια προβολή της ταινίας Οι λύκοι μεταξύ τους, εμφανίστηκε ενώπιον του Τύπου για να συζητήσει «τα προβλήματα ενός ηθοποιού σαν εμένα που υποδύεται τον χαρακτήρα που στην πραγματική ζωή θεωρεί εντελώς απεχθή».  Οι ρόλοι του Ράιαν ως κυνικών, προκατειλημμένων, βίαιων χαρακτήρων συχνά έρχονταν σε αντίθεση με τις αρχές του. Ήταν ειρηνιστής που πρωταγωνιστούσε σε πολεμικές ταινίες, γουέστερν και βίαια θρίλερ. Ήταν αντίπαλος του μακαρθισμού, αλλά εμφανίστηκε στην αντικομμουνιστική προπαγανδιστική ταινία I Married a Communist, υποδυόμενος έναν παράνομο κομμουνιστή πράκτορα. Σε κοινωνικά προοδευτικές ταινίες όπως Διασταυρούμενα πυρά, Άσχημη μέρα στο μαύρο βράχο, Οι λύκοι μεταξύ τους και Η δολοφονία ενός προέδρου, υποδύθηκε φανατικούς κακούς ή συνωμότες.

 Προσωπική ζωή 
Στις 11 Μαρτίου 1939, ο Ράιαν παντρεύτηκε την Τζέσικα Καντουαλάντερ. Απέκτησαν τρία παιδιά: τον Τίμοθι (1946 - ), τον Τσέινι (1948 - ), ερευνητή στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και ομότιμο καθηγητή φιλοσοφίας και δικαίου στο Πανεπιστήμιο του Όρεγκον,  και τη Λίζα (1951 - ). Jones, J.R. The Lives of Robert Ryan Wesleyan University Press, 11 May 2015   Έζησαν στο Μανχάταν και αργότερα πούλησαν το διαμέρισμά τους στον Τζον Λένον και  τη Γιόκο Όνο Στην κεντρική είσοδο αυτού του κτηρίου, δολοφονήθηκε ο Λένον το 1980. 

 Προβλήματα υγείας και θάνατος 
Το 1970, ο Ράιαν, φανατικός καπνιστής, ανακάλυψε ότι είχε μη χειρουργήσιμο καρκίνο των λεμφαδένων. Αποφάσισε να συνεχίσει να εργάζεται. 

Ο Ράιαν πέθανε από καρκίνο του πνεύμονα στη Νέα Υόρκη στις 11 Ιουλίου 1973, σε ηλικία 63 ετών. Η σύζυγός του είχε πεθάνει έναν χρόνο νωρίτερα, επίσης από καρκίνο. 

«Ήμουν απίστευτα τυχερός με την καριέρα μου και την οικογένειά μου», είπε λίγο πριν πεθάνει. 

Ο Τζεφ Μπρίτζες, ο οποίος συμπρωταγωνίστησε με τον Ράιαν στην ταινία Ο παγοπώλης έρχεται, τον έχει αναφέρει ως πηγή έμπνευσης.  Ο Κρις Κριστόφερσον τον χαρακτήρισε ως έναν από τους αγαπημένους του ηθοποιούς. Jones, J.R. The Lives of Robert Ryan Wesleyan University Press, 11 May 2015

 Φιλμογραφία 
ΈτοςΠρωτότυπος τίτλοςΤίτλος στα ΕλληνικάΡόλος1940The Ghost BreakersΚυνηγός φαντασμάτωνβοηθόςQueen of the MobΤζιμGolden GlovesΠιτ ΓουέλςNorth West Mounted PoliceΟ κυρίαρχοςΝτιμόνThe Texas Rangers Ride AgainΤέξας!Έντι1943BombardierΙπτάμενοι μαχητέςΤζο ΚόνορςThe Sky's the LimitΧάρισέ μου την καρδιά σουΡέτζιναλντ ΦέντονBehind the Rising SunΑλύτρωτοι λαοίΛέφτι ΟντόιλThe Iron MajorΟ άγγελος της δόξαςπατήρ Τίμοθι Ντόνοβαν (Τιμ)Gangway for TomorrowΟ δρόμος της αύριονΤζο ΝτάναμTender ComradeΠονεμένη μητέραΚρις Τζόουνς1944Marine Raidersλοχαγός Νταν Κρεγκ1947Trail StreetΦλεγόμενη επέλασηΆλενThe Woman on the BeachΣτην άβυσσο του πάθουςΣκοτCrossfireΔιασταυρούμενα πυράΜοντγκόμερι1948Berlin ExpressΤο εξπρές του ΒερολίνουΡόμπερτ ΛίντλεϊReturn of the Bad MenΗ επιδρομή των πυρπολητώνΣάντανς ΚιντThe Boy with Green HairΤο παιδί με τα πράσινα μαλλιάδρ ΈβανςAct of ViolenceΟ προδότηςΤζο Πάρκσον1949CaughtΓια λίγη στοργήΣμιθ ΌχλριγκThe Set-UpΒασανισμένα κορμιά / Το στήσιμοΜπιλ Τόμσον (Στόκερ)I Married a CommunistΜπραντ Κόλινς1950The Secret FuryΑόρατος διώκτηςΝτέιβιντ ΜακλίνBorn to Be BadΓεννημένη για το κακόΝικ1951Hard, Fast and BeautifulΌλα για την αγάπη τηςθεατής αγώνα τένιςBest of the BadmenΆνθρωποι της νύχταςΤζεφ ΚλάντονFlying LeathernecksΣμηναρχία θανάτουλογαχός Καρλ Γκρίφιν (Γκριφ)The RacketΠροθεσμία θανάτουΝικ ΣκάντονOn Dangerous GroundΕπικίνδυνο μονοπάτιΤζιμ Γουίλσον1952Clash by NightΣύγκρουση εραστώνΕρλ ΦάιφερBeware, My LovelyΚοντά στον θάνατοΧάουαρντ ΓουίλτονHorizons WestΟ άσωτος αδελφόςΝταν Χάμοντ1953The Naked SpurΟ τελευταίος ζωντανόςΜπεν ΒάντεργκροτCity Beneath the SeaΟ θησαυρός της ΤζαμάικαςΜπραντ ΚάρλτονInfernoΙνφέρνο - ΚόλασιςΝτόναλντ Γουάιτλι Κάρσον Γ΄1954Alaska SeasΜατ ΚέλιAbout Mrs. LeslieΣε ξέχασα σε ξένη αγκαλιάΤζορτζ Λέσλι ΧέντερσολHer Twelve MenΤζο Χάργκρεϊβ1955Bad Day at Black RockΆσχημη μέρα στον μαύρο βράχοΡίνο ΣμιθHouse of BambooΗ γυμνή γκέισαΣάντι ΝτόσονEscape to BurmaΗ δραπέτης της ΜπούρμαΤζιμ Μπρέκαν / ΜάρτινThe Tall MenΡωμαλέοι άνδρεςΝέιθαν Σταρκ1956The Proud OnesΠριν τελειώσει η νύχταΚας ΣίλβερBack from EternityΟ δολοφόνος αποφασίζειΜπιλ Λόναγκαν1957Men in WarΑυτοί που ξέρουν να πεθαίνουνΜπένσον1958LonelyheartsΓεννημένοι για την αμαρτίαΓουίλιαμ ΣράικGod's Little AcreΤο χωράφι των πόθωνΤάι Τάι Γουόλντεν1959Day of the OutlawΆσχημη μέρα ξημερώνειΜπλέιζ ΣτάρετOdds Against TomorrowΟι λύκοι μεταξύ τουςΕρλ Σλέιτερ1960Ice PalaceΟ άρχων του ΒορράΘορ Στορμ1961The CanadiansΤαξιαρχία γιγάντωνεπιθεωρητής Γουίλιαμ ΓκάνονKing of KingsΟ Βασιλεύς των βασιλέωνΙωάννης ο Βαπτιστής1962The Longest DayΗ πιο μεγάλη μέρα του πολέμουΤζέιμς Μ. ΓκάβινBilly Budd 2 FILM FIRMS WIN CHAPLIN CASE: Roy Export and Lopert Get U. S. Injunction Barring 'Pirated' Showings By RICHARD NASON. New York Times 24 July 1959: 14.Τζον Κλάγκαρτ1964World War OneΑ' Παγκόσμιος Πόλεμοςαφηγητής1965The Crooked RoadΟ χορός των διεφθαρμένωνΡίτσαρντ ΆσλεϊThe Dirty GameΟ μυστικός χορός των κατασκόπωνστρατηγός ΜπρουςBattle of the BulgeΗ μάχη των Αρδεννώνστρατηγός Γκρέι1966The ProfessionalsΟι επαγγελματίεςΈρενγκαρντ1967The Busy BodyΤσάρλι ΜπάρκερThe Dirty DozenΚαι οι 12 ήταν καθάρματασυνταγματάρχης Έβερετ Ντάσερ ΜπριντHour of the GunΗ ώρα του πιστολιούΆικ ΚλάντονCuster of the WestΗ ιστορία γράφεται στη ΔύσηΠάτρικ Μάλιγκαν1968Un minuto per pregare, un istante per morireΚαταζητείται ζωντανός ή νεκρόςκυβερνήτης Λεμ ΚάρτερLo sbarco di AnzioΗ μάχη του Άντσιοστρατηγός Κάρσον1969The Wild BunchΆγρια συμμορίαΝτικ ΘόρντονCaptain Nemo and the Underwater CityΟ πλοίαρχος Νέμοπλοίαρχος Νέμο1971LawmanΟ άνθρωπος του νόμουΣάμπαθ Κότον ΡάιανThe Love MachineΗ ερωτική μηχανήΓκρέγκορι Όστιν (Γκρεγκ)1972...and Hope to DieΣτη φωλιά των λύκωνΤσάρλι Έλις1973Lolly-Madonna XXXΓκάτσχολThe OutfitΤο συνδικάτοκομιστήςExecutive ActionΗ δολοφνονία ενός προέδρουΡόμπερτ ΦόστερThe Iceman ComethΟ παγοπώλης έρχεταιΛάρι Σλέιντ

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 




Κατηγορία:Αμερικανοί Ρωμαιοκαθολικοί
Κατηγορία:Αμερικανοί ιρλανδικής καταγωγής
Κατηγορία:Αμερικανοί αγγλικής καταγωγής
Κατηγορία:Αμερικανοί ηθοποιοί κινηματογράφου
Κατηγορία:Αμερικανοί ηθοποιοί θεάτρου