Ανδρέας Φικιώρης

Ο Ανδρέας Φικιώρης (1948 – 12 Δεκεμβρίου 2020) ήταν Έλληνας ιατρός, αναισθησιολόγος στην ειδικότητα, ο οποίος έγινε γνωστός για τις συχνές τηλεοπτικές εμφανίσεις του προωθώντας εναλλακτικές θεραπείες και σκευάσματα υγείας. Ιδιαίτερα διάσημος έγινε μέσω της προώθησης του νερού με όζον, αποκτώντας το παρατσούκλι «Δρ. Όζον». Διακρινόταν για το άμεσο και χιουμοριστικό ύφος του, με χαρακτηριστικές ατάκες που αγαπήθηκαν από το κοινό και έγιναν ακόμη και viral στα μέσα ενημέρωσης. Παράλληλα, είχε μια πολύπλευρη ιατρική σταδιοδρομία από την αναισθησιολογία μέχρι την αισθητική ιατρική και την οζονοθεραπεία, ενώ πραγματοποίησε και διδακτορική έρευνα για τις θεραπευτικές ιδιότητες του όζοντος. Η έντονη δημόσια παρουσία του τον κατέστησε δημοφιλή αλλά και αμφιλεγόμενη φιγούρα στην ελληνική κοινωνία, μέχρι τον αιφνίδιο θάνατό του το 2020 σε ηλικία 72 ετών.

 Βιογραφικά στοιχεία 
Ο Ανδρέας Φικιώρης γεννήθηκε το 1948 στην Αθήνα, προερχόμενος από ιδιαίτερα εύπορη οικογένεια. Ο πατέρας του ήταν κτηματίας, ενώ ένας θείος του (Γιάννης Φικιώρης) είχε διατελέσει υπουργός στην κυβέρνηση Ράλλη, και η μητέρα του Λούση Φικιώρη υπήρξε γνωστή αισθητικός των κοσμικών σαλονιών της εποχής. Μεγαλώνοντας σε αυτό το περιβάλλον, ο Ανδρέας ακολούθησε πανεπιστημιακές σπουδές ιατρικής. Φοίτησε στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, από την οποία αποφοίτησε αποκτώντας το πτυχίο ιατρού, και επέλεξε να ειδικευτεί στην αναισθησιολογία. Μετά το πτυχίο του, εκπλήρωσε τη στρατιωτική και αγροτική του θητεία ως γιατρός στην επαρχία (υπηρετώντας, μεταξύ άλλων, σε νοσοκομεία στη Σπάρτη και την Κέρκυρα) και ξεκίνησε την επαγγελματική του σταδιοδρομία ως αναισθησιολόγος.

 Ιατρική σταδιοδρομία 
Στα πρώτα χρόνια της καριέρας του, ο Φικιώρης εργάστηκε στο Εθνικό Σύστημα Υγείας: υπηρέτησε ως αναισθησιολόγος στο νοσοκομείο της Κέρκυρας και αργότερα κατέλαβε θέση Διευθυντή Αναισθησιολογικού στο Γενικό Νοσοκομείο «Χατζηκώστα» Ιωαννίνων. Εκεί συνέβαλε στη λειτουργία από τις πρώτες Μονάδες Εντατικής Θεραπείας (ΜΕΘ) στην Ήπειρο. Στα τέλη της δεκαετίας του 1970 και στις αρχές του 1980, ο Φικιώρης άρχισε να επεκτείνει το ενδιαφέρον του πέρα από την αναισθησιολογία, στρεφόμενος προς την αισθητική ιατρική.

Ύστερα από τη θητεία του σε πανεπιστημιακή κλινική εντατικής θεραπείας, μετέβη στο Παρίσι για μετεκπαίδευση. Εκεί μαθήτευσε κοντά στον Μισέλ Πιστόρ, ιδρυτή της μεσοθεραπείας, μαθαίνοντας σύγχρονες μεθόδους αισθητικής ιατρικής. Με την επιστροφή του στην Ελλάδα, ο Φικιώρης εφάρμοσε πρωτοποριακές τότε τεχνικές ομορφιάς. Σε συνέντευξή του ανέφερε ότι μετά από δημοσιότητα που πήρε η μεσοθεραπεία, “ορδές γυναικών” κατέκλυσαν το ιατρείο του, αναζητώντας αυτές τις νέες θεραπείες. Ένας Γάλλος συνάδελφός του τού δίδαξε την αφαίρεση λίπους με σύριγγα, μια μέθοδος λιποαναρρόφησης που ο Φικιώρης εισήγαγε στη χώρα. Η επιτυχία του σε αυτόν τον τομέα, ωστόσο, προκάλεσε αντιδράσεις από συναδέλφους: εξέχοντες πλαστικοί χειρουργοί κατήγγειλαν τον Φικιώρη στον Ιατρικό Σύλλογο Αθηνών για «παραποίηση ειδικότητας», καθώς ο Φικιώρης δεν ήταν ειδικός πλαστικός χειρουργός.

Παρά την αντιπαράθεση, ο Φικιώρης συνεργάστηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1990 με τον γνωστό πλαστικό χειρουργό Γιώργο Ιωαννίδη, εστιάζοντας από κοινού στην παθολογία της παχυσαρκίας και εφαρμόζοντας θεραπείες λιπόλυσης και αδυνατίσματος. Μερικοί από τους πελάτες του εκείνης της περιόδου ήταν ιδιαίτερα προβεβλημένα πρόσωπα: μεταξύ αυτών ο τραπεζίτης Γιώργος Κοσκωτάς, στον οποίο ο Φικιώρης πραγματοποίησε λιποαναρρόφηση ακόμα και εντός των φυλακών όπου κρατείτο. Επίσης, είχε αναλάβει τη γνωστή λαϊκή τραγουδίστρια Ρίτα Σακελλαρίου για προγράμματα απώλειας βάρους. Οι επιτυχίες αυτές ανέβασαν το κύρος του και, όπως αναφέρεται, τον κατέστησαν έναν από τους πιο ακριβοπληρωμένους γιατρούς της εποχής. Ωστόσο, μια σοβαρή επιπλοκή σε περιστατικό (ιατρικό λάθος) οδήγησε σε δικαστικές περιπέτειες και τελικά στο κλείσιμο της εταιρείας/κλινικής που διατηρούσε με τον Ιωαννίδη. Παράλληλα, η έντονη πολεμική που δεχόταν από συναδέλφους στον χώρο της αισθητικής ιατρικής τον ώθησε να εγκαταλείψει τον τομέα της αισθητικής και να αναζητήσει νέα κατεύθυνση.

Στην συνέχεια της καριέρας του, ο Φικιώρης προσανατολίστηκε προς τις εναλλακτικές θεραπείες και ειδικότερα την οζονοθεραπεία. Ταξίδεψε σε ευρωπαϊκές χώρες (Ιταλία, Γερμανία, Ρωσία, καθώς και εκ νέου στη Γαλλία) για εκπαίδευση στις εφαρμογές του ιατρικού όζοντος. Εμβάθυνε στη συγκεκριμένη επιστήμη και, επιστρέφοντας στην Ελλάδα, υπήρξε από τους πρωτοπόρους του πεδίου, εκπαιδεύοντας δεκάδες γιατρούς στην οζονοθεραπεία. Παρά την αρχική δυσπιστία που αντιμετώπισε από μέρος της ιατρικής κοινότητας, ο Φικιώρης στήριξε την ενασχόλησή του αυτή και στην ακαδημαϊκή έρευνα: εκπόνησε διδακτορική διατριβή στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης (στο τμήμα της Ιατρικής στην Αλεξανδρούπολη) με αντικείμενο τη σημασία του όζοντος και την επίδραση της οζονίωσης στη μικροχλωρίδα του εντέρου. Επιπλέον, διατηρούσε για πολλά χρόνια ιατρείο πόνου στο Κολωνάκι (Αθήνα), όπου παρείχε θεραπείες διαχείρισης πόνου και σχετικές αγωγές, συνδυάζοντας πιθανώς και τις μεθόδους οξυγονο-οζονοθεραπείας στην κλινική πράξη.

 Τηλεοπτική παρουσία 
Ο Ανδρέας Φικιώρης έγινε ευρέως γνωστός στο πανελλήνιο μέσα από τις τηλεοπτικές εκπομπές και παρουσιάσεις προϊόντων υγείας που πραγματοποιούσε, ιδίως από τη δεκαετία του 2000 και έπειτα. Εμφανιζόταν σε εκπομπές τηλεμάρκετινγκ και ενημερωτικές εκπομπές μικρών καναλιών, όπου προωθούσε τις θεραπείες του και συμπληρώματα διατροφής. Το νερό με όζον –μια συσκευή που εμφάνιζε όζον στο πόσιμο νερό– αποτέλεσε το πιο διάσημο προϊόν του, που “άφησε εποχή στα τηλεοπτικά χρονικά” και συνδέθηκε άρρηκτα με το όνομά του. Πολλοί τηλεθεατές τον αποκαλούσαν μάλιστα χαϊδευτικά «Δρ. Όζον» λόγω αυτής της συσκευής και της γενικότερης προώθησης της οζονοθεραπείας από μέρους του.

Οι εκπομπές του Φικιώρη ξεχώρισαν όχι μόνο για το περιεχόμενό τους αλλά και για τον ιδιαίτερο τρόπο παρουσίασης. Με πληθωρική παρουσία, ο Φικιώρης συνήθιζε να απευθύνεται στο κοινό με αμεσότητα, χρησιμοποιώντας συχνά ευφυολογήματα και αθυρόστομο χιούμορ. Η θεατρικότητα και οι υπερβολές του αυτές, σε συνδυασμό με τα διαδραστικά σκηνικά (όπως συνομιλίες του Φικιώρη με έναν ανθρώπινο σκελετό στο πλατό), καθιστούσαν τις εκπομπές του ιδιαίτερα αξιομνημόνευτες. Πολλές από τις ατάκες του γίνονταν γρήγορα viral στο διαδίκτυο και στα social media, ενώ ο ίδιος απέκτησε φήμη τηλεοπτικής περσόνας πέρα από την ιδιότητα του γιατρού.

Η τηλεοπτική προβολή εκτόξευσε τη δημοτικότητα του Φικιώρη. Ο σατιρικός κωμικός Λάκης Λαζόπουλος, εντυπωσιασμένος από το υλικό των εκπομπών, άρχισε να προβάλλει αποσπάσματά τους στην εκπομπή του, εντάσσοντάς τον στη θεματολογία της τηλεοπτικής σάτιρας. Ο ίδιος ο Φικιώρης αναγνώρισε ότι αρχικά ο Λαζόπουλος «πήγε να τον γελοιοποιήσει, αλλά μετά κατάλαβε ότι κάτι προσέφερε» –εν τέλει η προβολή αυτή τον ωφέλησε, χαρίζοντάς του μεγάλη δημοσιότητα, για την οποία εξέφρασε την ευγνωμοσύνη του. Συνολικά, ο Ανδρέας Φικιώρης κατόρθωσε να καθιερωθεί ως μια ξεχωριστή φιγούρα της ελληνικής τηλεόρασης των αρχών του 21ου αιώνα, εκπροσωπώντας το φαινόμενο του λεγόμενου “τηλε-γιατρού” (γιατρού που δρα περισσότερο ως τηλεοπτική προσωπικότητα).

 Έρευνα και συνεισφορές στην ιατρική 
Παρά το ότι ο Φικιώρης συχνά παρουσιαζόταν από τα μέσα ως μια μορφή τηλεοπτικής ποπ κουλτούρας, ο ίδιος διατηρούσε ενεργό ενδιαφέρον για την επιστημονική τεκμηρίωση των μεθόδων του. Η σημαντικότερη ερευνητική του συμβολή ήταν η διδακτορική του διατριβή στο πεδίο της οζονοθεραπείας. Τη δεκαετία του 2000, ολοκλήρωσε Ph.D. (διδακτορικό) στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης (Ιατρική Σχολή, Αλεξανδρούπολη) με θέμα «η επίδραση της οζονίωσης στη μικροχλωρίδα του εντέρου». Η εργασία αυτή εξέτασε τον τρόπο με τον οποίο το όζον μπορεί να επηρεάσει το πεπτικό σύστημα και παρείχε επιστημονική βάση για ορισμένες από τις θεραπευτικές πρακτικές του.

Εκτός από την έρευνα, ο Φικιώρης συνεισέφερε και ως εκπαιδευτής και επιχειρηματίας στον χώρο της υγείας. Εκπαίδευσε πλήθος ιατρών στις τεχνικές της οζονοθεραπείας, συμβάλλοντας στη διάδοση της μεθόδου αυτής στην Ελλάδα. Επιπλέον, δια των τηλεοπτικών του εκπομπών και δημόσιων ομιλιών, προσέφερε ενημέρωση στο κοινό πάνω σε ζητήματα υγείας, διατροφής και προληπτικής ιατρικής. Οι εκπομπές του στα τελευταία χρόνια εστίαζαν στη βιοχημεία του ανθρώπινου οργανισμού και στις ευεργετικές ιδιότητες βιταμινών, ιχνοστοιχείων, μετάλλων και φυσικών ουσιών, επιχειρώντας να μεταδώσουν στο ευρύ κοινό γνώση για τη σημασία της σωστής διατροφής και των συμπληρωμάτων. Σε αυτό το πλαίσιο, ο Φικιώρης ίδρυσε επιχείρηση διάθεσης βιταμινών και συμπληρωμάτων διατροφής, την οποία αργότερα ανέλαβε ο γιος του Νίκος (ο οποίος σπούδασε οικονομικά στις ΗΠΑ). Μέσα από αυτές τις δραστηριότητες, ο Ανδρέας Φικιώρης άφησε το στίγμα του ως ιατρός που συνέδεσε την κλασική ιατρική με εναλλακτικές προσεγγίσεις και επιχειρηματικότητα στον χώρο της υγείας.

 Δημόσια εικόνα και επιρροή 
Ο Ανδρέας Φικιώρης υπήρξε μια ιδιαίτερα δημοφιλής αλλά και αμφιλεγόμενη προσωπικότητα στη δημόσια σφαίρα. Από τη μια πλευρά, απέκτησε φανατικό κοινό που παρακολουθούσε τις εκπομπές του και υποστήριζε τις απόψεις του. Χιλιάδες τηλεθεατές (ιδίως μεσήλικες και ηλικιωμένοι που αποτελούσαν το βασικό κοινό των τηλεοπτικών του εμφανίσεων) τον θεωρούσαν προσιτό και ειλικρινή ιατρό, που μιλούσε απλά για θέματα υγείας και πρόσφερε λύσεις με φυσικά μέσα. Σύμφωνα με αναφορές του Τύπου, ο Φικιώρης ήταν «ο τηλεοπτικός γιατρός με τους πολλούς υποστηρικτές», και η είδηση του θανάτου του το 2020 προκάλεσε ιδιαίτερη θλίψη σε αυτούς τους κύκλους. Μερικοί από τους θαυμαστές του έφτασαν στο σημείο να τον αποκαλούν με τιμητικά παρατσούκλια όπως «Γιατρός του Έρωτα» (επειδή συχνά μιλούσε με πάθος και ενθουσιασμό) ή φυσικά το γνωστό «Δρ. Όζον», δείγμα της επιρροής που είχε στην κοινή γνώμη.

Παράλληλα, η εκκεντρική τηλεοπτική του παρουσία έκανε τον Φικιώρη και αντικείμενο σάτιρας και memes, πέρα από τη θετική αποδοχή. Η δημόσια εικόνα του ισορροπούσε ανάμεσα στον ρόλο του καταρτισμένου γιατρού και του τηλεοπτικού περφόρμερ. Πολλοί τον θυμούνταν για το πλατύ χαμόγελό του και τον φιλικό του τρόπο, που τον έκανε συμπαθή ως “τηλεοπτική φιγούρα” πέρα από την ιατρική ιδιότητα. Από την άλλη, ορισμένοι αντιμετώπιζαν με επιφύλαξη ή και σκωπτική διάθεση τις πρακτικές του. Ειδικά στα χρόνια ακμής του, προσωπικότητες της showbiz καθώς και τηλεοπτικοί σατιριστές τον μιμήθηκαν ή τον σχολίασαν, εδραιώνοντας τη φήμη του ως cult περσόνα της ελληνικής τηλεόρασης. Εν τέλει, ο Ανδρέας Φικιώρης κατάφερε να επηρεάσει την κοινή γνώμη ως ένας από τους πρώτους και πιο αναγνωρίσιμους “τηλε-γιατρούς” στην Ελλάδα, ανοίγοντας συζητήσεις γύρω από την εναλλακτική ιατρική και την υγιεινή ζωή στο ευρύ κοινό.

 Κριτική και αντιπαραθέσεις 
Η πορεία του Ανδρέα Φικιώρη δεν υπήρξε χωρίς επικρίσεις και διαμάχες. Ήδη από την ενασχόλησή του με την αισθητική ιατρική, βρέθηκε αντιμέτωπος με κριτική από συναδέλφους. Όπως προαναφέρθηκε, πλαστικοί χειρουργοί τον κατηγόρησαν ότι υπερέβη τα όρια της ειδικότητάς του όταν πραγματοποιούσε αισθητικές επεμβάσεις, οδηγώντας σε επίσημες καταγγελίες στον Ιατρικό Σύλλογο. Ο Ιατρικός Σύλλογος Αθηνών κατά περιόδους αντιμάχησε τον Φικιώρη για τις εναλλακτικές θεραπείες που πρότεινε, εκφράζοντας αμφιβολίες για την αποτελεσματικότητα και την επιστημονική τους βάση. Ο ίδιος ο Φικιώρης αισθανόταν ότι “πολεμήθηκε” από το κατεστημένο της ιατρικής, ιδιαίτερα στον τομέα της οζονοθεραπείας, αν και τελικά θεώρησε πως «η δικαίωση ήρθε από το Πανεπιστήμιο» μέσω του διδακτορικού του, το οποίο αναγνώρισε τη σημασία του όζοντος ως θεραπευτικού μέσου.

Συνολικά, το πρόσωπο του Ανδρέα Φικιώρη συγκέντρωσε τόσο επαίνους όσο και αμφισβήτηση. Στο αποκορύφωμα της δημοσιότητάς του, είχε δημιουργηθεί η εικόνα ενός «άτακτου τηλε-γιατρού» που δεν δίσταζε να προκαλεί το status quo, γεγονός που προκάλεσε συζητήσεις στους ιατρικούς και δημοσιογραφικούς κύκλους. Παρ’ όλες τις αντιπαραθέσεις, ο Φικιώρης δεν βρέθηκε ποτέ στο επίκεντρο κάποιας καταδικαστικής δικαστικής απόφασης ή συκοφαντικής δυσφήμισης εις βάρος του. Οι διαμάχες γύρω από το όνομά του περιορίστηκαν σε επίπεδο επαγγελματικής δεοντολογίας και δημοσίου διαλόγου. Μέχρι το τέλος της ζωής του, ο ίδιος παρέμεινε πιστός στις αντισυμβατικές του απόψεις, θεωρώντας ότι η αγάπη του κόσμου ήταν η μεγαλύτερη ανταμοιβή αλλά και η απάντηση σε όσους τον επικρίνουν.

 Παραπομπές