Πολιορκία της Αλεξάνδρειας (641)

Οι δυνάμεις τού χαλιφάτου Ρασιντούν κατέλαβαν το σημαντικότερο μεσογειακό λιμάνι τής Αλεξάνδρειας από τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία στα μέσα τού 7ου αι. Η Αλεξάνδρεια ήταν η πρωτεύουσα τής Ρωμαϊκής επαρχίας τής Αιγύπτου. Αυτό έθεσε τέλος στον Ρωμαϊκό ναυτικό έλεγχο και την οικονομική κυριαρχία στην Ανατολική Μεσόγειο, και έτσι συνέχισε να μετατοπίζει περαιτέρω τη γεωπολιτική ισχύ, υπέρ τού χαλιφάτου Ρασιντούν.

 Ιστορική επισκόπηση 
Με τον θάνατο τού Μωάμεθ το 632 μ.Χ., ο μουσουλμανικός κόσμος ξεκίνησε μία περίοδο ραγδαίας επέκτασης. Υπό την κυριαρχία των πρώτων χαλιφών, των Ρασιντούν, οι μουσουλμανικοί στρατοί άρχισαν να επιτίθενται στα σύνορα τής Περσίας των Σασσανιδών, όσο και τής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Καμία από τις δύο πρώτες δυνάμεις δεν ήταν προετοιμασμένη για την επιθετική επέκταση των Αράβων, καθώς και οι δύο υποτίμησαν το Ισλάμ, και την αυξανόμενη υποστήριξή του. Αυτό απεικονίζεται καλύτερα από τις απόψεις των Ρωμαίων, και την αργή αντίδραση των Σασσανιδών.  Αφού συνέτριψε τόσο τούς Ρωμαίους στον Ιερομύκα ποταμό (636), όσο και τούς Πέρσες στην Καντισίγια (637), η μουσουλμανική επέκταση έστρεψε το βλέμμα της νότια, προς τις επαρχίες τής Ρωμαϊκής Αφρικής.

Μετά τη μουσουλμανική κατάκτηση, ο τοπικός πληθυσμός και η πολιτική υποδομή παρέμειναν σε μεγάλο βαθμό άθικτες, αν και υπό μουσουλμανικό έλεγχο. Ορισμένες ομάδες διώχθηκαν, δηλαδή όποιος θεωρούνταν «παγανιστής» ή «ειδωλολάτρης». Οι μουσουλμάνοι κατακτητές ήταν γενικά ανεκτικοί απέναντι στους Εβραίους και τούς Χριστιανούς των κατακτημένων περιοχών. Πολλοί ανήλθαν σε θέσεις σχετικής ισχύος και ευημερίας στις νέες πόλεις, όπως η Βαγδάτη.  Αυτό οδήγησε σε μία σταθερή και ομαλή λειτουργία τής αυτοκρατορίας. Η μόνη σημαντική διαφορά στη μεταχείριση μεταξύ Μουσουλμάνων και μη Μουσουλμάνων ήταν το φορολογικό σύστημα. Οι μη πιστοί ήταν υποχρεωμένοι να πληρώνουν στην τοπική αυτοδιοίκηση έναν φόρο, που ονομάζεται τζίζυα, ενώ οι Μουσουλμάνοι έπρεπε να πληρώνουν ζακάτ. Λόγω της πληρωμής τζίζυα από τούς μη πιστούς, καθίσταται υποχρεωτική ευθύνη τού μουσουλμάνου ηγεμόνα να προστατεύει τη ζωή και την περιουσία των μη πιστών πολιτών. Αυτή η τζίζυα ίσχυε και για τους μη πιστούς, οι οποίοι δεν συμμετέχουν στον πόλεμο που διεξάγει η μουσουλμανική κυβέρνηση. Η τζίζυα δεν εισπρατόταν από ηλικιωμένους, γυναίκες και παιδιά, αλλά μόνο από τα ικανά άτομα που είναι σε θέση να συμμετάσχουν στον πόλεμο οικειοθελώς, και δεν θέλουν να το κάνουν.

 Η Ρωμαϊκή Αλεξάνδρεια 
Οι ηγεμόνες τής Αλεξάνδρειας πριν από την άφιξη τού Ισλάμ ήταν οι Ρωμαίοι. Ως μία πόλη-λιμάνι με έντονη κυκλοφορία, η Αλεξάνδρεια ήταν ζωτικής σημασίας για τη διατήρηση τού αυτοκρατορικού ελέγχου στην περιοχή, λόγω τού μεγάλου ελληνο-αιγυπτιακού πληθυσμού της και τής οικονομικής της σημασίας. Ο πληθυσμός τής Αλεξάνδρειας επηρεάστηκε τόσο από τις πολιτιστικές, όσο και από τις θρησκευτικές απόψεις των Ρωμαίων ηγεμόνων της. Παρ' όλα αυτά, ο αγροτικός πληθυσμός μιλούσε κοπτικά, αντί για ελληνικά, τα οποία ήταν πιο συνηθισμένα στις παράκτιες πόλεις.

Η Αίγυπτος εκείνη την εποχή είχε μόλις κατακτηθεί από την Αυτοκρατορία των Σασσανιδών και ανακτηθεί με συνθήκη. Το Χαλκηδόνιο Σχίσμα είχε χωρίσει την Αυτοκρατορία μεταξύ Χαλκηδονίων (Ορθοδόξων) και μη Χαλκηδονίων (Κοπτών), με το μεγαλύτερο μέρος τού πληθυσμού τής Αιγύπτου να είναι μη Χαλκηδόνιοι. Ο Αυτοκράτορας Ηράκλειος ήταν Χαλκηδόνιος, και είχε διορίσει τον Κύρο τόσο ως Χαλκηδόνιο Πατριάρχη Αλεξανδρείας (ο οποίος δεν αναγνωρίζονταν από τούς μη Χαλκιδόνιους Αιγύπτιους), όσο και έπαρχο τής <i id="mwRg">Αιγύπτιου</i>. Ο Κύρος εγκαινίασε μία δεκαετή βασιλεία τρόμου, σε μία προσπάθεια να φέρει τούς Αιγύπτιους στο Χαλκηδόνιο θρησκευτικό δόγμα, αναγκάζοντάς τους να προσεύχονται κρυφά στη μη Χαλκηδόνια άποψη, και βασανίζοντας πολλούς μέχρι θανάτου. Ο Κόπτης πάπας, Βενιαμίν Α΄, κρυβόταν καθ' όλη τη διάρκεια αυτής τής περιόδου, και καταδιωκόταν από τον Κύρο.

Οι Ρωμαίοι βασίζονταν στην Αίγυπτο ως το κύριο κέντρο παραγωγής τροφίμων για σιτάρι και άλλα τρόφιμα. Η Αλεξάνδρεια λειτουργούσε επίσης ως μία από τις κύριες στρατιωτικές και ναυτικές βάσεις τής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, καθώς κανονικά υπήρχε μία σημαντική αυτοκρατορική φρουρά, που βρισκόταν στην πόλη.  Αν και με την απώλεια τής Ιερουσαλήμ το 638, μεγάλο μέρος τής προσοχής των Ρωμαίων στράφηκε στην ενίσχυση τής κυριαρχίας τους στα σύνορα, κυρίως στη Μ. Ασία και την Αίγυπτο. Παρόλο που θα μπορούσαν να κρατήσουν με επιτυχία τη Μ. Ασία και να τη διατηρήσουν ως επαρχία αυτοκρατορικής βάσης, με την πάροδο τού χρόνου, η Αίγυπτος γινόταν όλο και πιο δύσκολη στην υπεράσπιση.

 Κατάκτηση της Αιγύπτου από τους Ρασιντούν 

 Πορεία προς την Αλεξάνδρεια 
μικρογραφία|239x239εσ|Αρχαίο ρωμαϊκό θέατρο στην Αλεξάνδρεια (σημερινός αρχαιολογικός χώρος Κομ Ελ Ντέκα).

 Θεόδωρος και Κύρος στην Κωνσταντινούπολη 

 Κατάκτηση της Αλεξάνδρειας 
μικρογραφία|Το Τζαμί Ατταρίν στην Αλεξάνδρεια ήταν αρχικά εκκλησία, αλλά μετατράπηκε σε τζαμί μετά την παράδοση τής Αλεξάνδρειας.

 Η Ρωμαϊκή αντεπίθεση 

 Η ζωή υπό την κυριαρχία των Ρασιντούν 

 Η ισλαμική επιρροή 

 Αναφορές 

 Πηγές 





 Σημειώσεις 
.mw-parser-output .reflist-columns-2{column-width:30em}.mw-parser-output .reflist-columns-3{column-width:25em}body.skin-vector-2022 .mw-parser-output .reflist-columns-2{column-width:27em}body.skin-vector-2022 .mw-parser-output .reflist-columns-3{column-width:22.5em}.mw-parser-output .references[data-mw-group=upper-alpha]{list-style-type:upper-alpha}.mw-parser-output .references[data-mw-group=upper-roman]{list-style-type:upper-roman}.mw-parser-output .references[data-mw-group=lower-alpha]{list-style-type:lower-alpha}.mw-parser-output .references[data-mw-group=lower-greek]{list-style-type:lower-greek}.mw-parser-output .references[data-mw-group=lower-roman]{list-style-type:lower-roman}.mw-parser-output div.reflist-liststyle-upper-alpha .references{list-style-type:upper-alpha}.mw-parser-output div.reflist-liststyle-upper-roman .references{list-style-type:upper-roman}.mw-parser-output div.reflist-liststyle-lower-alpha .references{list-style-type:lower-alpha}.mw-parser-output div.reflist-liststyle-lower-greek .references{list-style-type:lower-greek}.mw-parser-output div.reflist-liststyle-lower-roman .references{list-style-type:lower-roman}

Κατηγορία:Πολιορκίες των Αραβοβυζαντινών Πολέμων
Κατηγορία:Πολιορκίες της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας
Κατηγορία:Αραβική κατάκτηση της Αιγύπτου