Η εκκλησία του Αγίου Νικολάου (μυθιστόρημα)

Η εκκλησία του Αγίου Νικολάου () είναι μυθιστόρημα του Έριχ Λεστ που εκδόθηκε το 1995. Διαδραματίζεται κυρίως στη Λειψία και τη γύρω περιοχή μεταξύ 1985 και 1989, στα τελευταία χρόνια της Ανατολικής Γερμανίας, και αφηγείται την ιστορία μιας οικογένειας που τα μέλη της έχουν διαφορετικές πολιτικές απόψεις και διχάζονται ανάμεσα στο κίνημα διαμαρτυρίας και τη Στάζι. 

Ο τίτλος προέρχεται από την εκκλησία του Αγίου Νικολάου στη Λειψία, η οποία το φθινόπωρο του 1989 αποτέλεσε το σημείο εκκίνησης διαδηλώσεων που στρέφονταν κατά του καθεστώτος της ΛΔΓ και είχαν σαν αποτέλεσμα την πτώση του Τείχους του Βερολίνου στις 9 Νοεμβρίου 1989, το άνοιγμα των ενδογερμανικών συνόρων και την επανένωση της Γερμανίας στις 3 Οκτωβρίου 1990.

 Παρουσίαση 
Το μυθιστόρημα παρουσιάζεται σε επεισόδια από διαφορετικές οπτικές γωνίες. Επικεντρώνεται στα μέλη της οικογένειας Μπάχερ ως σύμβολο μιας τυπικής οικογένειας εκείνης της εποχής: ο Αλεξάντερ (Σάσα) Μπάχερ είναι αξιωματικός στο Υπουργείο Κρατικής Ασφάλειας (Στάζι) και η αδερφή του Άστριντ Πρότερ είναι αρχιτέκτονας. Διαδραματίζεται κυρίως στη ΛΔΓ, αν και κάποιες αναδρομές στο παρελθόν ανάγονται στα τελευταία χρόνια της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης. 

Ο Σάσα είναι ένθερμος υποστηρικτής της ΛΔΓ και του συστήματος παρακολούθησης και καταστολής των αντιφρονούντων -  δεν διστάζει να χρησιμοποιήσει τη μητέρα του ως δόλωμα για να συλλάβει τον παιδικό της φίλο, τον Λίνους Μπορνόφσκι που πέρασε αρκετά χρόνια ως πολιτικός κρατούμενος σε διάφορες φυλακές της ΛΔΓ, διέφυγε και ζει πλέον στο Δυτικό Βερολίνο και επισκέπτεται ξανά τη ΛΔΓ μετά από πολλά χρόνια για την Εμπορική Έκθεση της Λειψίας. Επίσης, ο Μπάχερ τερματίζει χωρίς δισταγμό την ευτυχισμένη σχέση του με την καθηγήτρια ξένων γλωσσών Κλαούντια Ένγκελμαν όταν οι ανώτεροί του τον διατάζουν να το κάνει, καθώς την παρακολουθούσαν και ανακάλυψαν ότι η Κλαούντια συμμετέχει σε ανατρεπτικούς, κοινωνικά ευαισθητοποιημένους εκκλησιαστικούς κύκλους. Η ευσυνειδησία του Μπάχερ ανταμείβεται με προαγωγή σε ταγματάρχη.

Η Άστριντ εργάζεται στη δημοτική πολεοδομική αρχή, στο τμήμα κτιρίων. Σταδιακά έχει απογοητευθεί από την κατάσταση στη ΛΔΓ και προσπαθεί να ξεφύγει από το σύστημα, για παράδειγμα δηλώνοντας ασθένεια την Ημέρα της Εργασίας ή όντας η μόνη που αρνείται να υπογράψει μια μελέτη του τμήματός της σχετικά με την κατάσταση των σχολείων. Ο προϊστάμενός της, κάπως εκνευρισμένος, της συστήνει διαμονή σε σανατόριο. Εγκαταλείπει την επαγγελματική της καριέρα και, αφού διαγράφεται από το Κόμμα, εντάσσεται στις ομάδες ειρήνης γύρω από την εκκλησία του Αγίου Νικολάου.

Και τα δύο αδέλφια βρίσκονταν υπό την επιρροή του πατέρα τους, Άλμπερτ Μπάχερ, ο οποίος πέθανε το 1984. Το 1932, είχε αναγκαστεί να διαφύγει στη Σοβιετική Ένωση, αφού δολοφόνησε έναν άνδρα των SA ως αντίποινα για μια προσβολή. Κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, ήταν μέλος μιας σοβιετικής ανταρτικής μονάδας, όπου έπρεπε επανειλημμένα να αποδείξει την αφοσίωσή του: ήταν υπεύθυνος για την εκτέλεση Γερμανών αιχμαλώτων πολέμου χωρίς εξαίρεση. Επιστρέφοντας στην Ανατολική Γερμανία, ο Άλμπερτ Μπάχερ ανήλθε στο βαθμό του στρατηγού στη Λαϊκή Αστυνομία. Απέκρυψε από τα παιδιά του ότι είχε εργαστεί και για τη Στάζι.

Μια δεύτερη ομάδα χαρακτήρων αποτελείται από αντιδραστικές ομάδες που συγκεντρώνονται στην εκκλησία του Αγίου Νικολάου στη Λειψία. Ο Σάσα αναλαμβάνει κυρίως την παρακολούθηση αυτών των κύκλων, οι οποίοι, μεταξύ άλλων, παρέχουν βοήθεια σε όσους επιθυμούν να μεταναστεύσουν στη Δύση. Όταν οι διαδηλώσεις τελικά παίρνουν τις διαστάσεις λαϊκής εξέγερσης και ο υπεύθυνος στρατηγός της Λαϊκής Αστυνομίας εξετάζει το ενδεχόμενο να αναπτύξει ελεύθερους σκοπευτές, ο Σάσα δεν έχει ενδοιασμούς και συμμετέχει στη βίαιη καταστολή χωρίς να γνωρίζει ότι η αδελφή του συμμετέχει. 

Το μυθιστόρημα αναφέρεται επανειλημμένα στην κακή οικονομική κατάσταση της ΛΔΓ, όπως η ανεπαρκής κατάσταση των δρόμων και των σχολικών κτιρίων, η περιβαλλοντική ρύπανση, η περιορισμένη ποικιλία φαγητών και ποτών στα εστιατόρια ή η έλλειψη κλιματισμού στα τρένα. Γίνεται σαφές ότι η Στάζι ήταν παρούσα σε κάθε γωνιά της ζωής στη ΛΔΓ αλλά δεν μπόρεσε να αποτρέψει την πτώση της ΛΔΓ.

 Ταινία 
Το μυθιστόρημα διασκευάστηκε σε τηλεοπτική ταινία δύο επεισοδίων το 1995, την ίδια χρονιά που εκδόθηκε. Σκηνοθετήθηκε από τον Φρανκ Μπάγιερ και πρωταγωνίστησαν η Μπάρμπαρα Άουερ, ο Ούλριχ Μάτες και ο Πέτερ Σόνταν. Διασκευάστηκε επίσης σε μια μικρότερη σε διάρκεια κινηματογραφική εκδοχή. 
 Παραπομπές 

Κατηγορία:Γερμανικά μυθιστορήματα
Κατηγορία:Ανατολικογερμανική λογοτεχνία
Κατηγορία:Πολιτικά μυθιστορήματα
Κατηγορία:Ιστορικά μυθιστορήματα
Κατηγορία:Μυθιστορήματα που έγιναν ταινίες