Η κηδεία (διήγημα)

Η κηδεία () είναι διήγημα του Βόλφντιτριχ Σνούρε. Γράφτηκε το 1946, αμέσως μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, και δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά το 1948 στο τεύχος Φεβρουαρίου του περιοδικού Ναι. Η εφημερίδα της νέας γενιάς.Ja. Zeitung der jungen Generation (Ναι. Η εφημερίδα της νέας γενιάς) Το διήγημα είναι σημαντικό στην ιστορία της λογοτεχνίας ως το πρώτο κείμενο που διαβάστηκε στην πρώτη συνάντηση της Ομάδας 47.

Περιγράφει την κηδεία του Θεού, του οποίου ο θάνατος σχεδόν δεν γίνεται αντιληπτός στον κόσμο και σχολιάζεται αδιάφορα. Ακόμα και ο ιερέας γνωρίζει ελάχιστα για το όνομα του νεκρού, και στην κηδεία, μια βροχερή νύχτα σε καταθλιπτική μεταπολεμική ατμόσφαιρα, παρευρίσκονται ελάχιστα άτομα. Η ιστορία θεωρείται τυπικό παράδειγμα λογοτεχνίας των ερειπίων. 

 Υπόθεση 
Το κουδούνι χτυπά στο σπίτι ενός ανώνυμου αφηγητή, αλλά δεν υπάρχει κανείς στην πόρτα. Ακούει απλώς μια φωνή και βρίσκει ένα γράμμα που μυρίζει θυμίαμα και περιέχει μια νεκρολογία. Εκεί γράφει:Δεν αγαπήθηκε από κανέναν, δεν μισήθηκε από κανέναν, πέθανε σήμερα μετά από μακρά ταλαιπωρία που υπέμεινε με ουράνια υπομονή: ο Θεός. Η ταφή θα γίνει απόψε σιωπηλά στο Κοιμητήριο του Αγίου Ζεβεδαίου.Παρά τις υποψίες της συζύγου του ότι προσπαθεί απλώς να φύγει για να παίξει χαρτιά, ο αφηγητής, φαινομενικά χωρίς έκπληξη από τα νέα, ξεκινά για το νεκροταφείο του Αγίου Ζεβεδαίου, όπου η κηδεία έχει προγραμματιστεί να γίνει εκείνο το βράδυ. Οι άνθρωποι που συναντά στο δρόμο αντιδρούν αδιάφορα στα νέα. Οι εφημερίδες δεν αναφέρουν τον θάνατο. Βρίσκει την αγγελία θανάτου μόνο στην τελευταία σελίδα ενός δωρεάν φύλλου. Ο ιερέας δεν γνωρίζει καν το όνομα του αποθανόντος, τον οποίο αναφέρει ως «ένας κάποιος Κλοτ ή Γκοτ ή κάτι τέτοιο» (γερμανικά: Klott oder Gott oder so etwas).

Στο νεκροταφείο, εκτός από τον αφηγητή και τον ιερέα, βρίσκονται μόνο δύο νεκροθάφτες, ένας άντρας που μοιάζει με οδοκαθαριστή, δύο στρατιώτες που μόλις είχαν επιστρέψει από στρατόπεδα αιχμαλωσίας και ένας επιθεωρητής. Η κηδεία λαμβάνει χώρα υπό καταρρακτώδη βροχή στο φως λαμπτήρων ασετυλίνης που τρεμοσβήνουν και σε ατμόσφαιρα γενικής απάθειας. Συμβαίνει ένα περιστατικό κατά το οποίο ο νεκρός πέφτει από το φέρετρο. Μετά τα πρώτα κιόλας λόγια, ο ιερέας διακόπτει τη νεκρώσιμη ακολουθία μέσα στη φασαρία των νεκροθαφτών. Αφού οι παριστάμενοι ρίξουν βρεγμένο χώμα στον ανοιχτό τάφο, αρχίζουν να σκέφτονται τι έχουν να κάνουν αργότερα το βράδυ. Στον φράχτη του νεκροταφείου, ο αφηγητής βρίσκει για άλλη μια φορά την αγγελία θανάτου του Θεού. Ο ιερέας φεύγει κουτσαίνοντας.

 Σχόλια 

 Η αφηγηματική δομή και το γλωσσικό πνεύμα του διηγήματος, στα όρια του μαγικού ρεαλισμού, δεν καλύπτει τον τόνο θλίψης για όσα είχαν συμβεί στη Γερμανία μεταξύ 1933 και 1945, ούτε τις αναμνήσεις του Βόλφντιτριχ Σνούρε από τις τραυματικές εμπειρίες του μετά από εξήμισι χρόνια ως στρατιώτης της Βέρμαχτ στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο και τις πολλαπλές συλλήψεις του για «υπονόμευση του στρατιωτικού ηθικού»:

«Το συναίσθημα εκείνης της απώλειας που τόσο συχνά σε κατέκλυζε κατά τη διάρκεια του πολέμου, και το οποίο εγώ, για παράδειγμα, ένιωθα ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια των δύο ρωσικών χειμώνων, όταν ήσουν σκυμμένος στην παγωμένη ερημιά, αντιμέτωπος με την απόλυτη απελπισία όλης αυτής της τρέλας - μόνο χιονισμένο τοπίο, λαμπερό γαλάζιο κρύο και ένας ασυγκίνητος ουρανός πάνω σου.» 

 Ο Σνούρε αναφέρθηκε στον αθεϊσμό του, ο οποίος ενισχύθηκε κατά τη διάρκεια του πολέμου: «Οι φούρνοι αερίου στα στρατόπεδα συγκέντρωσης μου απέδειξαν την αδυναμία του Θεού». Μετά τον πόλεμο, όπου άκουσε «κορυδαλλούς να ξεσηκώνονται πανηγυρίζοντας σε κάθε καλοκαιρινό πεδίο μάχης στη Ρωσία», ήθελε πρώτα να εκδικηθεί τον Θεό, «εκδίκηση για την αδιαφορία του. Κατά συνέπεια, σε ένα από τα πρώτα μου διηγήματα μετά τον πόλεμο, έφτιαξα αμέσως μια καθαρή βάση και έθαψα γρήγορα τον Θεό».

 Το διήγημα ήταν το πρώτο κείμενο που διαβάστηκε στην πρώτη συνάντηση της ένωσης συγγραφέων Ομάδα 47 το 1947. Στο τελευταίο συνέδριο της Ομάδας, το διήγημα ξαναδιαβάστηκε, σφραγίζοντας έτσι συμβολικά τον θάνατό της.
 Το διήγημα περιλαμβάνεται στα έργα της λογοτεχνίας των ερειπίων και σηματοδότησε «τις αρχές της νέας γερμανικής λογοτεχνίας» μετά το 1945. Το κοινό, ωστόσο, δεν αντέδρασε πάντα με κατανόηση. Σε μια πρώτη δημόσια ανάγνωση τον Απρίλιο του 1948, η πλειοψηφία του κοινού χειροκρότησε, αλλά ένα μέρος του ακροατηρίου, εμφανώς πληγωμένο στα θρησκευτικά του συναισθήματα, εγκατέλειψε την αίθουσα κατά τη διάρκεια της ανάγνωσης σε ένδειξη διαμαρτυρίας, προσάπτοντας στον συγγραφέα την κατηγορία της βλασφημίας. 
 Το 1960, ο συγγραφέας συμπεριέλαβε μια αναθεωρημένη έκδοση στη συλλογή διηγημάτων Πρέπει να είμαστε εναντίον.

 Παραπομπές 



Κατηγορία:Γερμανικές νουβέλες
Κατηγορία:Μυθιστορήματα του Β' Παγκοσμίου Πολέμου
Κατηγορία:20ός αιώνας στη λογοτεχνία