Ζακατάλα

Η Ζακατάλα (αζερ. Zaqatala, αβαρ. Закатала / Чӏар) είναι πόλη του Αζερμπαϊτζάν, πρωτεύουσα ομώνυμης επαρχίας. Ο πληθυσμός της ως δήμου, ο οποίος περιλαμβάνει και το γειτονικό χωριό Καζανγκιούλ, ήταν 32.171 κάτοικοι στην απογραφή του 2020. Η πόλη είναι κτισμένη στους πρόποδες του Καυκάσου, στις όχθες του χειμαρρώδους ποταμού Τάλα, έχοντας υψόμετρο 518 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας. Ο Τάλα χωρίζει την πόλη ανεπισήμως σε δύο συστατικά μέρη: τη Ζάκα και την Τάλα.

Σήμερα η πόλη κατοικείται κυρίως από Αζέρους, αλλά υπάρχουν σημαντικές μειονότητες Αβάρων, Λεσγίνων-Τσαχουρίων και Ιντζιλόι (Μουσουλμάνων Γεωργιανών).

Ιστορία
Η περιοχή ήταν κάποτε ξεχωριστό βασίλειο υπό τη γεωργιανή πολιτισμική και πολιτική επιρροή. Κατά τον Μεσαίωνα η πόλη ονομαζόταν Σαϊνγκίλο και είχε επτά γεωργιανά σχολεία-σχολές, όπου διδάσκονταν φιλοσοφία, γλώσσα, εκκλησιαστική ιστορία και ιστορία της Γεωργίας. Οι σχολές αυτές διεδραμάτιζαν ουσιώδη πολιτισμικό, εκτός από εκπαιδευτικό, ρόλο, προάγοντας τις πολιτισμικές σχέσεις μεταξύ των λαών του Καυκάσου.

Το εμφανέστερο χαρακτηριστικό της Ζακατάλα είναι το ερειπωμένο σήμερα φρούριο που έκτισαν τη δεκαετία του 1830 οι ρωσικές δυνάμεις κατά τον Πόλεμο του Καυκάσου (1817-1864), για την υπεράσπιση της πόλεως από εξεγερμένους. Τη δεκαετία του 1850 διεξάχθηκαν σκληρές μάχες μέσα και έξω από την πόλη ανάμεσα στους Ρώσους και τον Νταγκεστανό ηγέτη Ιμάμη Σαμίλ. Μετέπειτα, από το 1893 έως το 1905, η Ζακατάλα ήταν η έδρα του Διαμερίσματος («οκρούγκ») Ζακατάλ του Κυβερνείου Τυφλίδας. Το 1918 υπάχθηκε για λίγο στην Υπερκαυκασιανή Ομοσπονδιακή Δημοκρατία, προτού ενταχθεί στη Λαοκρατική Δημοκρατία του Αζερμπαϊτζάν και αργότερα στην Αζερική Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία.

Τον 20ό αιώνα η πόλη έγινε αρκετά γνωστή όταν το φρούριό της χρησίμευσε ως φυλακή για μέλη του στασιάσαντος πληρώματος του θωρηκτού «Ποτέμκιν». Ωστόσο από τα τέλη της δεκαετίας του 1980 το φρούριο παραμένει ασυντήρητο και έχει ημιερειπωθεί, με βοοειδή να βόσκουν στον περίβολο το καλοκαίρι. Το άγαλμα ενός από τους στασιαστές του «Ποτέμκιν» που είχε στηθεί κατά τη σοβιετική εποχή κοσμεί ακόμα το Πάρκο «Χεϊντάρ Αλίγιεφ», κοντά στο φρούριο. Η τελευταία σημαντική προσθήκη στην εμφάνιση της Ζακατάλα είναι ένα μεγάλο νέο τζαμί. Η Ζακατάλα διατηρεί τοπόσημα με ιστορικό ενδιαφέρον, τα περισσότερα από τα οποία στο κέντρο της, που διατηρεί τη μορφή του 19ου αιώνα. Η κεντρική πλατεία, που επί σοβιετικού καθεστώτος ονομαζόταν «Πλατεία Λένιν», υπάρχουν δύο πλάτανοι ηλικίας περίπου 700 ετών.

 Η σημερινή πόλη 
Από τη Ζακατάλα διέρχεται η εθνική οδός A315, που συνδέει το Μινγκατσεβίρ με τα γεωργιανά σύνορα στο Λαγκοντέχι. Υπάρχει επίσης το Διεθνές Αεροδρόμιο της Ζακατάλα στα νότια της πόλεως, ενώ η Ζακατάλα διαθέτει επίσης δύο σταθμούς υπεραστικών λεωφορείων και σιδηροδρομικό σταθμό. Στα βόρεια βρίσκεται ένα σημαντικό καταφύγιο άγριας ζωής, μέσα σε δασωμένες βουνοπλαγιές με αρκετούς καταρράκτες. 

 Δημογραφικά 
Η πλειονότητα των μόνιμων κατοίκων τόσο της πόλεως όσο και της Επαρχίας της Ζακατάλα είναι Αζέροι σημαντικές μειονότητες Αβάρων, Λεσγίνων-Τσαχουρίων και Ιντζιλόι (Μουσουλμάνων Γεωργιανών). Ως προς το θρήσκευμα, η πλειονότητα του πληθυσμού είναι Σουνίτες Μουσουλμάνοι, ενώ υπάρχει μικρή μειονότητα Ορθόδοξων Χριστιανών, οι οποίοι είναι όλοι σχεδόν γεωργιανής καταγωγής.

 Στη Ζακατάλα γεννήθηκε ο Αζέρος μαθηματικός Μεσούντ Εφεντίεφ.

 Εικόνες 

 Παραπομπές 

Ζακαταλα