VPRO

Το VPRO (στυλισμένο vpro, αρχικά ακρωνύμιο για το Vrijzinnig Protestantse Radio Omroep, δηλ. «Φιλελεύθερη Προτεσταντική Ραδιοφωνία», σήμερα γνωστό ως Omroepvereniging VPRO) είναι δημόσιος ραδιοτηλεοπτικός φορέας της Ολλανδίας και μέλος του δημοσίου συστήματος ραδιοτηλεόρασης της Ολλανδίας. Το VPRO αυτοπαρουσιάζεται ως ένας προοδευτικός ραδιοτηλεοπτικός φορέας και κατά βάση παράγει προγράμματα φιλελεύθερου προσανατολισμού, με έμφαση στην κοινωνία, στον πολιτισμό και στις τέχνες.

Το VPRO ιδρύθηκε στις 29 Μαΐου 1926 από το φιλελεύθερο προτεσταντικό τμήμα της Ολλανδικής κοινωνίας, που ήθελε ένα ραδιοτηλεοπτικό φορέα που να αντικατοπτρίζει φιλελεύθερες προτεσταντικές απόψεις και οπτικές. Το VPRO έγινε, έτσι, ένας από τους πολλούς ραδιοτηλεοπτικούς φορείς της Ολλανδίας.

Το VPRO πήρε μια πολιτισμική στροφή στα τέλη της δεκαετίας του 1960, οπότε και μετατράπηκε σε ένα προοδευτικό ραδιοτηλεοπτικό φορέα. Αυτό σήμαινε μια παρέκκλιση από την προηγούμενη, περισσότερο Προτεσταντική του εικόνα. Από τότε, το VPRO έχει γίνει γνωστό για τα πολλά καλλιτεχνικά και φιλελεύθερα προγράμματά του. Ο αριθμός των μελών του VPRO αυξήθηκε σημαντικά στη δεκαετία του 1980 και, από τη δεκαετία του 1990, το VPRO αποτελεί έναν από τους πιο γνωστούς και καταξιωμένους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς της Ολλανδίας.

Το 2016, το VPRO συνεργάστηκε με τον ανθρωπιστικό ραδιοτηλεοπτικό φορέα HUMAN. Το 2022 ιδρύθηκε ο οργανισμός συνεργασίας VPRO-HUMAN. Οι δύο ραδιοτηλεοπτικοί φορείς παραμένουν ανεξάρτητοι, αλλά συνεργάζονται σε ορισμένα πεδία.

Όπως όλα τα δημόσια ραδιοτηλεοπτικά δίκτυα της Ολλανδίας, το VPRO δεν έχει το δικό του τηλεοπτικό κανάλι. Το VPRO συνεργάζεται συχνά με ξένους ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς όπως το WDR, το BBC και το Arte.

 Ιστορία 
μικρογραφία|273x273εσ|Η Νικολέτ Μπράουνινγκ, μία από τους ιδρυτές του VPRO και πρόεδρος του VPRO από το 1926 έως το 1956.
Στη δεκαετία του 1920, ιδρύθηκαν οι πρώτες ραδιοφωνικές εταιρίες στην Ολλανδία. Αυτές οι εταιρίες αποτελούσαν τμήματα του λεγόμενου συστήματος των «πυλώνων», σύμφωνα με το οποίο η κάθε θρησκευτική και ιδεολογική ομάδα είχε τους δικούς της θεσμούς, συμπεριλαμβανομένων και των ραδιοφωνικών φορέων. Μία τέτοια μικρή ομάδα ήταν οι φιλελεύθεροι Προτεστάντες, οι οποίοι υποστήριζαν ότι η χριστιανική τους πίστη δεν θα έπρεπε να είναι δογματική και, βάσει της αντίληψής τους, θα έπρεπε να υπάρχει ελευθερία της σκέψης και της πίστης. Αυτή η ομάδα Προτεσταντών αποτελούσε μειοψηφία εντός του συνόλου των Προτεσταντών της Ολλανδίας, αλλά επιθυμούσαν να ακούγεται και η δική τους άποψη. Έτσι, στις 29 Μαΐου 1926 ιδρύθηκε η Φιλελεύθερη Προτεσταντική Ραδιοφωνία (ολλ. Vrijzinnig Protestantse Radio Omroep, VPRO) από την Κεντρική Επιτροπή για τον Φιλελεύθερο Προτεσταντισμό. Αυτό που διαχώρισε αυτόν τον φορέα από το, επίσης προτεσταντικό, NCRV (ιδρυθέν το 1925) ήταν το γεγονός ότι τα προγράμματα του VPRO είχαν ανθρωπιστικό και φιλελεύθερο προτεσταντικό χαρακτήρα, πράγμα που σήμαινε ότι τα προγράμματα αυτά ήταν γενικότερου ενδιαφέροντος.

Το VPRO είχε δύσκολες στιγμές στα πρώτα χρόνια του. Επειδή το VPRO ήταν μεταγενέστερο από άλλους φορείς, δεν διέθετε τον ίδιο ραδιοφωνικό χρόνο και έπρεπε να αλλάζει συχνά κανάλια. Αυτό άλλαξε στις αρχές της δεκαετίας του 1930, όταν εισήχθη το σύστημα καθορισμού του ραδιοφωνικού χρόνου (ολλ. Zendtijdbesluit). Ως αποτέλεσμα, το VPRO έλαβε μεγαλύτερο ραδιοφωνικό χρόνο απ'ό,τι προηγουμένως. Την ίδια στιγμή, το VPRO αντιτάχθηκε σθεναρά στο σύστημα των «πυλώνων» όσον αφορά τους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς της Ολλανδίας, υποστηρίζοντας τη δημιουργία εθνικού ραδιοφωνικού φορέα. Ωστόσο, λόγω της έλλειψης υποστήριξης σε αυτό το σχέδιο από τους άλλους ραδιοφωνικούς φορείς και τους πολιτικούς, το VPRO παρέμεινε ως ανεξάρτητος ραδιοφωνικός φορέας.

 Το VPRO κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου 
Στις 9 Μαρτίου 1941, το VPRO και οι άλλοι ραδιοφωνικοί φορείς έκλεισαν από τους Γερμανούς κατακτητές και αντικαταστάθηκε από το Rijksradio Omroep, το οποίο μετέδιδε ναζιστική προπαγάνδα. Πριν από αυτό, το VPRO μπορούσε να μεταδίδει τα προγράμματά του από το 1940 μέχρι το 1941, καθώς είχε συμμορφωθεί στις υποδείξεις των Γερμανών κατακτητών, όπως στην υποβολή προς έγκριση του προγράμματός του σε επιτροπή λογοκρισίας και στην απόλυση των Εβραίων εργαζομένων του. Συχνά τα προγράμματά τους χαρακτηρίζονταν από αντι-εβραϊκή ρητορεία κάτι που, σύμφωνα με το VPRO, είναι αποτέλεσμα της φιλελεύθερης προσέγγισης που ακολουθούσε και της αντίληψής του ότι όλοι μπορούσαν να εκφράζονται ελεύθερα σε αυτό, συμπεριλαμβανομένων των εθνικοσοσιαλιστών. Παρ'όλα αυτά, το VPRO διαλύθηκε το 1941, με το Rijksradio Omroep να αναλαμβάνει τα προγράμματά του. Το 1947, το VPRO επανιδρύθηκε ύστερα από μία αποτυχημένη προσπάθεια της ολλανδικής κυβέρνησης να ιδρύσει εθνικό ραδιοφωνικό φορέα.
αριστερά|μικρογραφία|248x248εσ|Έναρξη προγράμματος του VPRO το 1973.

 Από τη δεκαετία του 1950 μέχρι σήμερα 
Το 1951, η τηλεόραση εισήχθη στην Ολλανδία. Οι φορείς AVRO, KRO, NCRV και Omroepvereniging VARA ήταν οι πρώτες ραδιοφωνικές εταιρίες που άρχισαν να μεταδίδουν τηλεοπτικά προγράμματα, ενώ ίδρυσαν από κοινού το Ίδρυμα Ολλανδικής Τηλεόρασης (ολλ. Nederlandse Televisie Stichting, NTS). Το VPRO έγινε μέλος του NTS το 1952 και έκτοτε παράγει και τηλεοπτικά προγράμματα.

Το VPRO υπέστη μία πολιτισμική μεταστροφή στα τέλη της δεκαετίας του 1960. Λόγω της αλλαγής αντιλήψεων σε όλη την Ολλανδία εκείνη την περίοδο, μία νέα γενιά παραγωγών προγραμμάτων άρχισε να εργάζεται για τον φορέα, η οποία ασπαζόταν τις ιδέες που συνόδευαν την αντικουλτούρα της δεκαετίας του 1960. Οι ίδιοι κατάφεραν να πείσουν τη διοίκηση του φορέα να αποστασιοποιηθεί από τον Προτεσταντισμό και να μετατραπεί σε προοδευτικό ραδιοτηλεοπτικό φορέα.
μικρογραφία|Κοινή έδρα των ραδιοτηλεοπτικών φορέων VPRO, VARA, RVU και NPS το 2007. Σήμερα, οι ραδιοτηλεοπτικές εταιρείες NTR, BNNVARA και HUMAN βρίσκονται στο ίδιο κτίριο με το VPRO.
Το 1984, το VPRO έγινε ραδιοτηλεοπτικός σταθμός κατηγορίας B διότι είχε καταφέρει να αποκτήσει αρκετά μέλη, εξασφαλίζοντας έτσι μεγαλύτερο ραδιοτηλεοπτικό χρόνο. Στην πορεία, απέκτησε ακόμα περισσότερα μέλη, ενώ το 1991 έγινε ραδιοτηλεοπτικός σταθμός κατηγορίας Α.

Το 2010, οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς της Ολλανδίας έπρεπε να προχωρήσουν σε απολύσεις λόγω των περικοπών κατά τη διάρκεια της πρώτης κυβέρνησης του Μαρκ Ρούτε. Εξαιτίας αυτών των περικοπών, ορισμένοι φορείς αποφάσισαν τη μεταξύ τους συνεργασία ή ακόμα και τη συγχώνευσή τους. Το 2011, το VPRO βρισκόταν σε συζητήσεις για πιθανή συγχώνευση με το AVRO, κάτι το οποίο εν τέλει δεν πραγματοποιήθηκε. Από το 2016, το VPRO συνεργάζεται με τον ανθρωπιστικό ραδιοτηλεοπτικό φορέα HUMAN, ενώ το 2021 ίδρυσαν από κοινού τον οργανισμό VPRO-HUMAN.
μικρογραφία|305x305εσ|Το μοντέλο Φιλ Μπλόομ διαβάζει την εφημερίδα Trouw όντας γυμνή κατά τη διάρκεια του τηλεοπτικού προγράμματος Hoepla (1967).

 Τηλεοπτικά και ραδιοφωνικά προγράμματα 
Από τη δεκαετία του 1970, το VPRO δημιουργεί καινοτόμα προγράμματα.
αριστερά|μικρογραφία|264x264εσ|Ο Μπάρεντ Σέρβετ (αριστερά) και ο Φρεντ Χασέ κατά τη διάρκεια του Fred Haché Show (1972).

 Τηλεόραση 
Το 1967, το VPRO παρήγαγε το τηλεοπτικό πρόγραμμα Hoepla, το οποίο απευθυνόταν στη νεολαία. Το πρόγραμμα τερματίστηκε ύστερα από μόλις τρία επεισόδια λόγω παραπόνων για την εμφάνιση του μοντέλου Φιλ Μπλόομ να διαβάζει την εφημερίδα Trouw όντας γυμνή. Ήταν η πρώτη φορά που η εικόνα μίας γυμνής γυναίκας μεταδόθηκε από την ολλανδική τηλεόραση.

Από το 1970 έως το 1990, ο καλλιτέχνης Βιμ Τ. Σχίπερς παρήγαγε πολλά σουρεαλιστικά προγράμματα στο VPRO, όπως το Fred Haché Show, το οποίο μεταδόθηκε από το 1971 μέχρι το 1972. Το πρόγραμμα αναφερόταν συχνά σε θέματα-ταμπού όπως το σεξ και η θρησκεία, ενώ διακωμωδούσε την ολλανδική μοναρχία. Το πρόγραμμα προκαλούσε συχνά αντιδράσεις, όπως το 1972, όπου και έλαβε πολλά απειλητικά μηνύματα ύστερα από εκπομπή στην οποία η βασίλισσα Τζουλιάνα φαίνεται να καθαρίζει λαχανάκια Βρυξελλών.
μικρογραφία|237x237εσ|Το παιδικό πρόγραμμα Theo & Thea (1988).
Άλλοι γνωστοί παραγωγοί προγραμμάτων του VPRO ήταν το ντουέτο Van Kooten en De Bie. Το ντουέτο παρήγαγε πολλά σατιρικά προγράμματα για το VPRO από το 1974 μέχρι το 1998. Το πιο γνωστό τους πρόγραμμα ήταν το Keek op de Week (1988-1993). Το τηλεοπτικό πρόγραμμα κάλυπτε τα ζητήματα επικαιρότητας της προηγούμενης εβδομάδας μέσα από σατιρικά σχόλια και σκετς. Αυτό που έκανε το πρόγραμμα ιδιαίτερο ήταν η εκτεταμένη χρήση green screen. Άλλα σατιρικά προγράμματα της περιόδου ήταν το σουρεαλιστικό Jiskefet και η βραδινή εκπομπή Zondag met Lubach.

Από το 1984, το VPRO διέθετε αρκετούς πόρους ώστε να χρηματοδοτεί παιδικά προγράμματα. Αυτά περιλάμβαναν τις εκπομπές Rembo & Rembo, Villa Achterwerk και Theo & Thea. Το VPRO παρήγαγε, επίσης, πολλά ντοκιμαντέρ για παιδιά όπως το Anders dan Anders (1997-1999), το οποίο αναφερόταν σε παιδιά που μεγάλωναν μέσα σε ιδιαίτερες καταστάσεις.

Από το 1988, το VPRO παράγει το πρόγραμμα VPRO Zomergasten, στο οποίο ο εκάστοτε καλεσμένος της εκπομπής δέχεται συνέντευξη για τρεις ώρες και ο ίδιος επιλέγει βιντεοσκοπημένο υλικό που θα τη συνοδεύει. Το πρόγραμμα μεταδίδεται κάθε καλοκαίρι, ενώ υπάρχει το spin-off Wintergasten, στο οποίο δέχονται συνέντευξη ξένοι καλεσμένοι.

Από το 2002, το VPRO μεταδίδει το πρόγραμμα VPRO Tegenlicht. Πρόκειται για σειρά ντοκιμαντέρ που αναφέρονται σε πολιτικά, οικονομικά και επιστημονικά ζητήματα. Ένα από τα επεισόδιά της είναι το Wiki's Waarheid, το οποίο αναφέρεται στην αξιοπιστία της Βικιπαίδειας.

Από το 2008 μέχρι το 2021, το VPRO παρήγαγε την ερευνητική εκπομπή Metropolis. Η εκπομπή έδειχνε διάφορα μέρη του κόσμου μέσα από τα μάτια ντόπιων δημοσιογράφων. Από το 2022, το πρόγραμμα μεταδίδεται από το HUMAN.

 Ραδιόφωνο 
μικρογραφία|200x200εσ|Λογότυπο του 3voor12.
Στο ραδιόφωνο, το VPRO παρήγαγε πολλά δημοσιογραφικά προγράμματα, τα οποία είχαν μία πιο πειραματική και αυτοσχεδιαστική φυσιογνωμία. Συχνά συζητούνταν θέματα όπως το σεξ και η βασιλική οικογένεια. Ένα ιδιαίτερα γνωστό πρόγραμμα του ραδιοφώνου ήταν το Marathoninterview, το οποίο ενέπνευσε στη συνέχεια και το τηλεπτικό πρόγραμμα Zomergasten. Τα δημοσιογραφικά προγράμματα του VPRO μεταδίδονται κατά βάση από το NPO Radio 1.

Επιπλέον, το VPRO επικεντρώνεται στην εναλλακτική, ποπ και μοντέρνα μουσική. Αυτό ξεκίνησε με τις εκπομπές των Βιμ Νόρντχουκ και Γιαν Ντόνκερς, μεταξύ άλλων. Τα μουσικά προγράμματα του VPRO μεταδίδονται από το NPO 3FM (μοντέρνα μουσική) και το NPO Klassiek (κλασική μουσική).

Το 1998, ιδρύθηκε η πλατφόρμα ποπ μουσικής 3voor12. Το 3voor12 μεταδίδεται από το VPRO στο ραδιοφωνικό σταθμό NPO 3FM. Επιπλέον, η πλατφόρμα διαθέτει έναν εκτεταμένο ιστότοπο στον οποίο εμφανίζονται συνεντεύξεις, κριτικές δίσκων και κριτικές φεστιβάλ.

 Λογότυπα 
μικρογραφία|Επισκόπηση των λογοτύπων του VPRO.
Ο Λεξ Μπάρτεν σχεδίασε το πρώτο λογότυπο του VPRO το 1926. Αργότερα, ο Γιαν Μπονς σχεδίασε λογότυπο του VPRO το 1966, βασισμένο στη γραμματοσειρά Helvetica. Το 1971, το λογότυπο του VPRO σχεδιάστηκε από τον Γιαπ Ντρούπστεϊν, όντας εμπνευσμένος από το λογότυπο της Coca-Cola. Δέκα χρόνια αργότερα, ο Βίλεμ φαν ντεν Μπερχ σχεδίασε εκ νέου το λογότυπο του VPRO, το οποίο διατηρήθηκε για 28 χρόνια. Το σημερινό λογότυπο σχεδιάστηκε από το γραφείο Thonik και κυκλοφόρησε το 2010, ενώ ανανεώθηκε το 2021.

 Δείτε επίσης 

 Nederlandse Publieke Omroep (NPO) 
 Πυλωνοποίηση

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

  (στα ολλανδικά) 
 YouTube: Ολλανδικά / Αγγλικά

Κατηγορία:Λήμματα που περιέχουν κείμενο στα ολλανδικά
Κατηγορία:Τηλεοπτικοί σταθμοί στην Ολλανδία