Ίλζε Άιχινγκερ

Η Ίλζε Άιχινγκερ () (1 Νοεμβρίου 1921 -  11 Νοεμβρίου 2016 ) ήταν Αυστριακή ποιήτρια και πεζογράφος. Κεντρικό θέμα του έργου της είναι οι διωγμοί των Εβραίων από τους Ναζί κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, που υπέστη και η ίδια  λόγω της εβραϊκής καταγωγής της, και το Ολοκαύτωμα.

Έγραψε ποιήματα, διηγήματα, αυτοβιογραφικές αφηγήσεις, μυθιστορήματα (Η μεγαλύτερη ελπίδα) και ραδιοφωνικά θεατρικά έργα, συχνά σε σουρεαλιστικό ύφος και σε μορφή παραβολών που απέκλιναν από τη γραμμική αφήγηση μέχρι σημείου αποδόμησης της μορφής. Για το πρωτοποριακό της έργο τιμήθηκε με πολλά ευρωπαϊκά λογοτεχνικά βραβεία.

 Βιογραφικά στοιχεία 
Η Άιχινγκερ γεννήθηκε το 1921 στη Βιέννη μαζί με τη δίδυμη αδερφή της Χέλγκα. Η μητέρα της ήταν παιδίατρος εβραϊκής καταγωγής και ο πατέρας της καθηγητής. Καθώς η οικογένεια της μητέρας της αφομοιώθηκε, τα παιδιά ανατράφηκαν ως καθολικά. Η Άιχινγκερ πέρασε τα παιδικά της χρόνια στο Λιντς και, μετά το διαζύγιο των γονιών της, εγκαταστάθηκε στη Βιέννη με τη μητέρα και την αδερφή της, φοιτώντας σε καθολικό γυμνάσιο. Μετά την Άνσλους το 1938, η οικογένεια υπέστη διώξεις από τους Ναζί. Η μητέρα έχασε τη δουλειά της και στην ίδια, ως «μισή Εβραία» δεν επετράπη να συνεχίσει τις σπουδές της και επιστρατεύτηκε σε καταναγκαστική εργασία σαν εργάτρια σε εργοστάσιο κουμπιών. Η αδερφή της Χέλγκα διέφυγε τον Ιούλιο του 1939 μέσω επιχείρησης μεταφοράς και διάσωσης παιδιών στην Αγγλία, όπου το 1942 απέκτησε μια κόρη, η οποία έγινε η Αγγλίδα ζωγράφος Ρουθ Ριξ. Κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, η Άιχινγκερ κατάφερε να κρυφθεί με τη μητέρα της σε ένα δωμάτιο, κοντά στο ξενοδοχείο Μετροπόλ, το αρχηγείο της βιεννέζικης Γκεστάπο. Αλλά πολλοί συγγενείς από την πλευρά της μητέρας της, μεταξύ των οποίων και η γιαγιά της Γκιζέλα, την οποία αγαπούσε ιδιαίτερα, απελάθηκαν στο στρατόπεδο εξόντωσης Μάλυ Τροστενιέτς κοντά στο Μινσκ όπου δολοφονήθηκαν.

 Προσωπική ζωή 
Η Άιχινγκερ γνώρισε τον ποιητή και συγγραφέα ραδιοφωνικών θεατρικών έργων Γκύντερ Άιχ στην Ομάδα 47 και παντρεύτηκαν το 1953. Το 1954 απέκτησαν έναν γιο, τον Κλέμενς και το 1958 μια κόρη, τη Μίριαμ.

 Λογοτεχνική καριέρα 
Το 1945, τη χρονιά που τελείωσε ο Β' Π.Π., η Άιχινγκερ άρχισε να σπουδάζει ιατρική στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης, ενώ παράλληλα έγραφε στον ελεύθερο χρόνο της. Η πρώτη της δημοσίευση to 1945, με τίτλο Η Τέταρτη Πύλη, ήταν το πρώτο μυθιστόρημα που εκδόθηκε στην Αυστρία για τα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης και από τα σημαντικότερα της λεγόμενης «λογοτεχνίας των ερειπίων». Το 1947, με τη μητέρα της μπόρεσαν να ταξιδέψουν στο Λονδίνο και να επισκεφθούν τη δίδυμη αδερφή της και την κόρη της. Η επίσκεψη αποτέλεσε την έμπνευση για το διήγημα με τίτλο Ντόβερ. 

Εγκατέλειψε τις σπουδές της το 1948 για να ολοκληρώσει το μυθιστόρημά της Η μεγαλύτερη ελπίδα, μια σουρεαλιστική αφήγηση για τα σκοτεινά χρόνια που είχε ζήσει στη Βιέννη κατά τη διάρκεια του πολέμου. Το βιβλίο έγινε ένα από τα κορυφαία γερμανόφωνα μυθιστορήματα του 20ού αιώνα. 

Το 1949, έγραψε το διήγημα Ιστορία στον καθρέφτη. Δημοσιεύτηκε σε τέσσερα μέρη σε αυστριακή εφημερίδα και πλέον αποτελεί μέρος της σχολικής ύλης. Η ιστορία είναι γραμμένη ανάποδα, ξεκινά από τον θάνατο μιας ανώνυμης γυναίκας και καταλήγει στα παιδικά της χρόνια. 

Το 1949, η Άιχινγκερ έγινε αναγνώστρια εκδοτικών οίκων στη Βιέννη και τη Φρανκφούρτη και συνεργάστηκε με την Ίνγκε Άιχερ-Σολ, ενεργό μέλος της  αντιστασιακής οργάνωσης Λευκό Ρόδο κατά τον πόλεμο, για την ίδρυση του Ινστιτούτου Δημιουργικής Γραφής στην Ουλμ. 

Το 1951, προσκλήθηκε να ενταχθεί στην ομάδα συγγραφέων Ομάδα 47, μια μεταπολεμική ομάδα που στόχευε στη διάδοση των δημοκρατικών ιδεών στην μεταπολεμική γερμανόφωνη λογοτεχνία. Την επόμενη χρονιά κέρδισε το βραβείο της ομάδας για το καλύτερο κείμενο για το έργο της Ιστορία στον Καθρέφτη, που δημοσιεύτηκε στη συλλογή διηγημάτων Ομιλίες κάτω από την αγχόνη και εντυπωσίασε με την ασυνήθιστη αφηγηματική δομή. Το 1956, έγινε μέλος της Ακαδημίας Τεχνών του Βερολίνου. Ήταν επίσης μέλος του Γερμανικού Κέντρου PEN και προσκεκλημένη λέκτορας στο Γερμανικό Ινστιτούτο του Πανεπιστημίου της Βιέννης, όπου δίδαξε λογοτεχνία και ψυχανάλυση. 

Το 1957 σε κριτική του για τη συλλογή διηγημάτων της Ο Δεσμώτης και άλλες ιστορίες, ο Αμερικανός κριτικός Άντονι Μπάουτσερ χαρακτήρισε την Άιχινγκερ ως «ένα είδος συνοπτικού Κάφκα». Η σχέση με το έργο του Κάφκα έχει σχολιαστεί συχνά, ωστόσο τα έργα της Άιχινγκερ διαφέρουν στην έμφαση στη συναισθηματική πλευρά του ανθρώπινου πόνου. 

Μετά τον θάνατο του συζύγου της, του Γερμανού ποιητή Γκύντερ Άιχ, το 1972, η Άιχινγκερ επιμελήθηκε τα έργα του και δημοσίευσε τα Άπαντα του Γκύντερ Άιχ. Το 1996, σε ηλικία 75 ετών, ήταν η παρουσιάστρια μιας γερμανικής ραδιοφωνικής εκπομπής για το Λογοτεχνικό Συνέδριο του Βερολίνου. 

Πέθανε στη Βιέννη το 2016, σε ηλικία 95 ετών. 

 Βραβεία 
Η Άιχινγκερ έλαβε μια σειρά από σημαντικά λογοτεχνικά βραβεία από γερμανικές και αυστριακές ακαδημίες, μεταξύ των οποίων: 

Το 1955 έλαβε το Βραβείο Ίμερμαν της πόλης του Ντίσελντορφ και το Λογοτεχνικό Βραβείο της πόλης της Βρέμης (από κοινού με τον Χέρμπερτ Μάγιερ). Το 1956 έγινε μέλος της Ακαδημίας Τεχνών του Βερολίνου. Το 1971 της απονεμήθηκε το Βραβείο Νέλι Ζακς, το 1982 το Βραβείο Πετράρχη, το 1987 έλαβε το Βραβείο Λογοτεχνίας Europa, το οποίο απονεμήθηκε από κοινού από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Ίδρυμα Πολιτισμού, το 1995 έλαβε το Αυστριακό Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας. 

 Έργα (επιλογή) 

 1945: Das vierte Tor - Η Τέταρτη Πύλη (μυθιστόρημα)
 1946: Aufruf zum Mißtrauen - Κάλεσμα στη Δυσπιστία (δοκίμιο)
 1948: Die größere Hoffnung - Η μεγαλύτερη ελπίδα (μυθιστόρημα)
 1952: Rede unter dem Galgen - Ομιλίες κάτω από την αγχόνη (διηγήματα)
 1953: Der Gefesselte - Ο Δεσμώτης (διηγήματα)
 1953: Knöpfe (ραδιοφωνική εκπομπή)
 1954: Plätze und Strassen - Πλατείες και δρόμοι (διηγήματα)
 1957: Zu keiner Stunde - Ποτέ σε οποιαδήποτε στιγμή (συλλογή σουρεαλιστικών διαλόγων)
 1961: Besuch im Pfarrhaus (ραδιοφωνικό έργο)
 1963: Wo ich wohne - Όπου κατοικώ (διηγήματα)
 1965: Eliza Eliza - Ελίζα Ελίζα (διηγήματα)
 1968: Nachmittag in Ostende - Απόγευμα στην Οστάνδη (ραδιοφωνικό έργο)
 1970: Nachricht vom Tag - Ειδήσεις της ημέρας (διηγήματα)
 1976: Schlechte Wörter  - Κακές λέξεις (συλλογή διηγημάτων)
 1978: Verschenkter Rat - Επίκαιρη συμβουλή (ποίηση)
 1978: Meine Sprache und ich - Η Γλώσσα μου και εγώ
 1987: Kleist, Moos, Fasane (πεζογραφία και ποίηση)
 2001: Film und Verhängnis - Κινηματογράφος και Καταστροφή (συλλογή παιδικών αναμνήσεων και κριτικές ταινιών)

 Έργα στα ελληνικά 

 Επίκαιρη συμβουλή - Μικρά πεζά και ποιήματα, μτφ. Αλεξάνδρα Ρασιδάκη, εκδ. Ροές, 2009 
 Έργο της περιλαμβάνεται στη συλλογή διηγημάτων της «λογοτεχνίας των ερειπίων» Οι λύκοι επιστρέφουν, εκδ. Gutemberg 
 Παραπομπές 

Κατηγορία:Αυστριακοί λογοτέχνες
Κατηγορία:Αυστριακοί ποιητές
Κατηγορία:Αυστριακοί διηγηματογράφοι
Κατηγορία:Αυστριακοί θεατρικοί συγγραφείς
Κατηγορία:Εβραίοι συγγραφείς