Βασιλιάς της Ιταλίας

Ο βασιλιάς της Ιταλίας (ιταλ.: Re d'Italia, λατιν.: Rex Italiae) ήταν ο τίτλος, που δόθηκε στον ηγεμόνα του βασιλείου της Ιταλίας μετά την πτώση της Δυτικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Ο πρώτος που έλαβε τον τίτλο ήταν ο Οδόακρος, ένας βάρβαρος πολέμαρχος, στα τέλη του 5ου αι., ακολουθούμενος από τους Οστρογότθους βασιλείς μέχρι τα μέσα του 6ου αι. Με την κατάκτηση της Ιταλίας από τους Φράγκους τον 8ο αιώνα, οι Καρολίγγειοι ανέλαβαν τον τίτλο, ο οποίος διατηρήθηκε από τους επόμενους αυτοκράτορες της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας καθ' όλη τη διάρκεια του Μεσαίωνα. Ο τελευταίος αυτοκράτορας που διεκδίκησε τον τίτλο ήταν ο Κάρολος Ε΄ της Γερμανίας τον 16ο αι. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, οι κάτοχοι του τίτλου στέφονταν με το σιδηρούν στέμμα της Λομβαρδίας.

Ένα Βασίλειο της Ιταλίας αποκαταστάθηκε από το 1805 έως το 1814 με τον Ναπολέοντα ως τον μοναδικό βασιλιά του, με κέντρο τη Βόρεια Ιταλία . Μόνο με την ιταλική ενοποίηση τη δεκαετία του 1860 αποκαταστάθηκε ένα ανεξάρτητο Βασίλειο της Ιταλίας που κάλυπτε ολόκληρη την ιταλική χερσόνησο . Από το 1861 ο Οίκος της Σαβοΐας κατείχε τον τίτλο του Βασιλιά της Ιταλίας μέχρι την εξορία του τελευταίου βασιλιά, Ουμβέρτου Β΄, το 1946, όταν η Ιταλία έγινε δημοκρατία.

 Ιστορία 
Μετά την εκθρόνιση του τελευταίου Δυτικού Αυτοκράτορα το 476, ο ηγέτης των Ερούλων Οδόακρος διορίστηκε dux Italiae (δούκας της Ιταλίας) από τον Αυτοκράτορα στην Ανατολή Ζήνωνα. Αργότερα, οι Γερμανοί υπόσπονδοι (foederati) , οι Σκίριοι και οι Έρουλοι, καθώς και ένα μεγάλο τμήμα του Ιταλικού Ρωμαϊκού στρατού, ανακήρυξαν τον Οδόακρο  («bασιλιά της Ιταλίας».  Το 493, ο Οστρογότθος βασιλιάς Θεοδώριχος ο Μέγας σκότωσε τον Οδόακρο, και εγκαθίδρυσε μία νέα δυναστεία βασιλέων της Ιταλίας. Η οστρογοτθική κυριαρχία τερματίστηκε, όταν η Ιταλία ανακαταλήφθηκε από την Ανατολική Αυτοκρατορία το 552.

Το 568 οι Λομβαρδοί εισέβαλαν στη χερσόνησο, και επιχείρησαν να αναδημιουργήσουν ένα βαρβαρικό βασίλειο σε αντίθεση με την Αυτοκρατορία, εδραιώνοντας την εξουσία τους σε μεγάλο μέρος της Ιταλίας, εκτός από το Εξαρχάτο της Ραβέννας και τα δουκάτα της Ρώμης, της Βενετίας, της Νάπολης και τα νοτιότερα τμήματα. Τον 8ο αι. η αποξένωση μεταξύ Ιταλών και Ανατολικών Ρωμαίων επέτρεψε στους Λομβαρδούς να καταλάβουν τους υπόλοιπους ρωμαϊκούς θύλακες στη βόρεια Ιταλία. Ωστόσο, το 774, ηττήθηκαν από τους Φράγκους υπό τον Καρλομάγνο, ο οποίος εκθρόνισε τον βασιλιά τους και ανέλαβε τον τίτλο "βασιλιάς των Λομβαρδών". Μετά το τέλος του Καρόλου Γ΄ του Παχύ το 887, η Ιταλία περιήλθε σε αστάθεια και αρκετοί βασιλείς προσπάθησαν να εδραιωθούν ως ανεξάρτητοι Ιταλοί μονάρχες. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, γνωστής ως Φεουδαρχική Αναρχία (888–962), εισήχθη ο τίτλος Rex Italicorum ("βασιλιάς των Ιταλών"). Μετά τη διάλυση της Φραγκικής αυτοκρατορίας, ο Όθων Α΄ πρόσθεσε την Ιταλία στην Αγία Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία της Γερμανίας και συνέχισε να χρησιμοποιεί τον τίτλο Rex Italicorum. Ο τελευταίος που χρησιμοποίησε αυτόν τον τίτλο ήταν ο Ερρίκος Β΄ (1004–1024). Οι επόμενοι αυτοκράτορες χρησιμοποίησαν τον τίτλο "βασιλιάς της Ιταλίας" μέχρι τον Κάρολο Ε΄. Στέφθηκαν στην Παβία, το Μιλάνο ή τη Μπολόνια.

Το 1805 ο Ναπολέων Α΄ στέφθηκε με το σιδηρούν στέμμα της Λομβαρδίας στον Καθεδρικό Ναό του Μιλάνου. Την επόμενη χρονιά, ο αυτοκράτορας της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας της Γερμανίας Φραγκίσκος Β΄ παραιτήθηκε από τον αυτοκρατορικό του τίτλο. Από την εκθρόνιση του Ναπολέοντα Α΄ (1814) μέχρι την Ιταλική Ενοποίηση (1861), κανένας Ιταλός μονάρχης δεν διεκδίκησε τον κυρίαρχο τίτλο. Η Ενοποίηση εγκαθίδρυσε με επιτυχία τη δυναστεία του Οίκου της Σαβοΐας σε ολόκληρη τη χερσόνησο, και, ενώνοντας τα βασίλεια της Σαρδηνίας και των Δύο Σικελιών, σχημάτισε το σύγχρονο βασίλειο της Ιταλίας. Η μοναρχία αντικαταστάθηκε από την Ιταλική Δημοκρατία, μετά από ένα συνταγματικό δημοψήφισμα, που διεξήχθη στις 2 Ιουνίου 1946, μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Nohlen, D & Stöver, P (2010) Elections in Europe: A data handbook, p1047  Η ιταλική μοναρχία τερματίστηκε επίσημα στις 12 Ιουνίου του ίδιου έτους, και ο Ουμβέρτος Β΄ εγκατέλειψε τη χώρα.

 Ως « Βασίλειο του Οδόακρου » 
Αρχικά ονομάστηκε dux Italiae (δούκας της Ιταλίας) από τον Ζήνωνα, τον Ρωμαίο Αυτοκράτορα στην Κωνσταντινούπολη, και αργότερα αναγνωρίστηκε ως βασιλιάς της Ιταλίας από τους υπόσπονδους, που έλεγχαν την ιταλική χερσόνησο. Εκθρονίστηκε από τους Οστρογότθους, οι οποίοι ίδρυσαν το δικό τους βασίλειο.

 Οδόακρος (476–493)

 Οστρογοτθικό Βασίλειο (493–553) 
Ο Θεοδώριχος ο Μέγας προσκλήθηκε από τον Αυτοκράτορα Ζήνωνα να πάρει την Ιταλία από τον Οδόακρο, και να την κυβερνήσει στο όνομα του Ζήνωνα. Νίκησε τον Οδόακρο το 493, ιδρύοντας ένα νέο βασίλειο στη θέση του Οδόακρου. Επισήμως, οι Οστρογότθοι βασιλείς κυβερνούσαν τους Ρωμαίους πολίτες στην Ιταλία ως αντιβασιλείς των Ρωμαίων Αυτοκρατόρων και τον δικό τους γοτθικό λαό ως βασιλείς τους, αν και λειτουργικά διοικούσαν το βασίλειό τους εντελώς ανεξάρτητα από τη ρωμαϊκή εξουσία στην Κωνσταντινούπολη. Η μεγαλύτερη έκτασή τους ήταν κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Θεοδώριχου. Καθώς οι Ρωμαίοι Αυτοκράτορες από την Ανατολή άρχισαν να ασκούν μεγαλύτερη δύναμη και να ανακτούν τον έλεγχο της ρωμαϊκής επικράτειας, ο τελευταίος Οστρογότθος βασιλιάς έπεσε στα χέρια του Αυτοκράτορα Ιουστινιανού Α΄ το 553.

 Θεοδώριχος ο Μέγας (493–526)
 Αθαλάριχος (526–534)
 βασίλισσα Αμαλασούνθα (534–535)
 Θεοδάτος (534–536)
 Ουίτιγις (536–540)
 Ιλδίβαλδος (540–541)
 Εράριχος (541)
 Τωτίλας (541–552)
 Τεΐας (552–553)

 Ρωμαϊκή ανάκτηση (553–568) 
Η βυζαντινή ρωμαϊκή εξουσία στην Ιταλία αποκαταστάθηκε για λίγο υπό τον Ιουστινιανό Α΄, αν και τα κεκτημένα του χάθηκαν υπό τον διάδοχό του Ιουστίνο Β΄, μετά την εισβολή μίας νέας γερμανικής φυλής, των Λομβαρδών, από τον βορρά και την ίδρυση του βασιλείου τους το 568.

 Ιουστινιανός Α΄ (553–565) (ως Ρωμαίος Αυτοκράτορας)
 Ιουστίνος Β΄ (565–568) (ως Ρωμαίος Αυτοκράτορας)

 Βασίλειο των Λομβαρδών (568–814) 
Οι Λομβαρδοί υπό τον Αλβοΐνο ίδρυσαν το βασίλειό τους στο βόρειο άκρο της Ιταλίας το 568, απωθώντας σταδιακά τους Ανατολικούς Ρωμαίους από τη χερσόνησο, μέχρι που μόνο η Εξαρχία της Ραβέννας παρέμεινε υπό ρωμαϊκό έλεγχο. Αυτή τελικά έπεσε τη δεκαετία του 750, με τους Λομβαρδούς να αποκτούν τον έλεγχο του μεγαλύτερου μέρους της χερσονήσου. Ο τελευταίος Λομβαρδός βασιλιάς της Ιταλίας, ο Δεσιδέριος, εκθρονίστηκε από τον γαμπρό του Καρλομάγνο, ο οποίος την ενέταξε στην ευρύτερη Φραγκική αυτοκρατορία, η οποία με την πάροδο του χρόνου εξελίχθηκε στην Αγία Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία.

 Αλβοΐνος (568–572)
 Κλέφος (572–574)
 Κυριαρχία των δουκών (δεκαετής μεσοβασιλεία)
 Αυθάριος (584–590)
 Αγιλούλφος (591 –  )
 Αδαλοάλδος (  )
 Αριοάλδος (  – 636)
 Ροθάριος (636–652)
 Ροδοάλδος (652–653)
 Αριπέρτος Α΄ (653–661)
 Περκτάριτος και Γοδεπέρτος (661–662)
 Γριμοάλδος (662–671)
 Γαριβάλδος (671)
 Περκτάριτος (671–688), αποκατεστημένος από την εξορία
 Άλαγις (688–689), επαναστάτης
 Κουνιπέρτος (688–700)
 Λιουτπέρτος (700–701)
 Ραγινπέρτος (701)
 Αριπέρτος Β΄ (701–712)
 Ανσπράνδος (712)
 Λιουτπράνδος (712-744)
 Χιλδεπράνδος (744)
 Ράτχης (744–749)
 Αϊστούλφος (749–756)
 Δεσιδέριος (756–774)

 Βασίλειο της Ιταλίας (781–962) 

 Δυναστεία των Καρολιδών (774–887) 
Ο Καρλομάγνος κυβέρνησε τη βόρεια Ιταλία ως βασιλιάς των Λομβαρδών. Το 781, ονόμασε τον γιο του Πεπίνο βασιλιά της Ιταλίας, αν και εξακολουθούσε να διατηρεί την κυριαρχία του στη γη. Ο Καρλομάγνος στέφθηκε Άγιος Ρωμαίος Αυτοκράτορας το 800, ενώ το βασίλειο της Ιταλίας έγινε ένα από τα συστατικά βασίλεια της αυτοκρατορίας. Ξεκινώντας με τον Λουδοβίκο Α΄ τον Ευσεβή το 818, το Βασίλειο κυβερνιόταν απευθείας από τον ίδιο τον Καρολίγγειο αυτοκράτορα.

 Καρλομάγνος (Κάρολος Α΄) ως βασιλιάς των Λομβαρδών (774–814) και Άγιος Ρωμαίος Αυτοκράτορας (800–814)
 Πεπίνος (781–810)
 Βερνάρδος (810–818)
 Λουδοβίκος Α΄ (818–822)
 Λοθάριος Α΄ (822–855)
 Λουδοβίκος Β΄ (844–875)
 Κάρολος Β΄ ο Φαλακρός (875–877)
 Καρλομάνος (877–879)
 Κάρολος Γ΄ ο Παχύς (879–887)

 Αστάθεια (888–962) 
Μετά το 887, η Ιταλία περιέπεσε σε αστάθεια, με πολλούς ηγεμόνες να διεκδικούν ταυτόχρονα τη βασιλεία:

 Βερεγγάριος Α΄ (887–896), υποτελής του Γερμανού βασιλιά Αρνούλφου της Καρινθίας, περιορισμένος στο Φρίουλι (889–894), καθαιρεμένος από τον Αρνούλφο το 896.
 Γκυ του Σπολέτο (889–894), αντίπαλος του Βερεγγάριου Α΄, κυβέρνησε το μεγαλύτερο μέρος της Ιταλίας, αλλά εκθρονίστηκε από τον Αρνούλφο.
 Λαμβέρτος του Σπολέτο (891–896), υποβασιλιάς τού πατέρα του Γκυ πριν από το 894, περιορίστηκε στο Σπολέτο (894–895).
 Αρνούλφος της Καρινθίας (894–899) .
 Ρατόλδος, υποβασιλιάς (896).

Το 896, ο Αρνούλφος και ο Ρατόλδος έχασαν τον έλεγχο της Ιταλίας, η οποία είχε μοιραστεί μεταξύ του Βερεγγάριου Α΄ και του Λαμβέρτου:

 Βερεγγάριος Α΄ (896–924) κατέλαβε το μερίδιο του Λαμβέρτου μετά το τέλος τού τελευταίου το 898.
 Λαμβέρτος του Σπολέτο (896–898).
 Λουδοβίκος Γ΄ της Προβηγκίας (900–905), εναντιώθηκε στον Βερεγγάριο Α΄ το 900–902 και το 905.
 Ροδόλφος Β΄ της Βουργουνδίας (922–933), νίκησε τον Βερεγγάριο Α΄, αλλά διέφυγε από την Ιταλία το 926.
 Ούγος της Αρλ (926–947), που εκλέχθηκε από τους οπαδούς του Βερεγγάριου Α΄ το 925, παραιτήθηκε στην Προβηγκία μετά το 945.
 Λοθάριος Β΄ της Αρλ (945–950).
 Bερεγγάριος Β΄ της Ιβρέα, από κοινού με τον γιο του Aδαλβέρτο της Ιβρέα (950–961).

Το 951 ο Όθων Α΄ της Γερμανίας εισέβαλε στην Ιταλία, και στέφθηκε με το σιδηρούν στέμμα της Λομβαρδίας. Το 952, ο Βερεγγάριος Β΄ και ο Αδαλβέρτος έγιναν υποτελείς του, αλλά παρέμειναν βασιλείς μέχρι την εκθρόνισή τους από τον Όθωνα Α΄.

 Δείτε επίσης 
 Βασιλέας της Ιερουσαλήμ
 Κατάλογος βασιλέων των Λομβαρδών
 Κατάλογος μοναρχών της Νεαπόλεως
 Κατάλογος μοναρχών της Σαρδηνίας
 Κατάλογος μοναρχών της Σικελίας
 Κατάλογος μοναρχών του Αρμενικού βασιλείου της Κιλικίας
 Κατάλογος μοναρχών του Βασιλείου των Δύο Σικελιών
 Κατάλογος μοναρχών της Τοσκάνης
 Κατάλογος Παπών
 Κατάλογος αντιβασιλέων της Νάπολης
 Κατάλογος αντιβασιλέων της Σικελίας
 Κατάλογος βασιλικών συζύγων της Ιταλίας

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Μοναρχία της Ιταλίας
Κατηγορία:Βασιλείς της Ιταλίας
Κατηγορία:Κατάλογοι μοναρχών
Κατηγορία:Πολιτική ιστορία της Ιταλίας