Ατενούλφος (Αββάς του Μοντεκασσίνο)

Ο Άτενουλφ (απεβ. στις 30 Μαρτίου 1022) ήταν ο ηγούμενος του Μοντεκασίνο από το 1011 μέχρι το τέλος του. Ήταν εξάδελφος του Πάντουλφ Β΄ πρίγκιπα της Κάπουα, νεότερου γιου του πρίγκιπα Πάντουλφ Γ΄ και αδελφού του πρίγκιπα Πάντουλφ Δ΄.

 Ηγουμενία 
μικρογραφία|Γη και βουνά της Μπαρέα.
Το 999 ο Άτενουλφ δόθηκε ως όμηρος στον Αντεμάρ δούκα του Σπολέτο, όταν ο τελευταίος έκανε επιδρομή στο Πριγκιπάτο της Καπούης για λογαριασμό του βασιλιά Όθωνα Γ΄ της Γερμανίας. Ο Αντεμάρ έστειλε τον όμηρό του πίσω στη Γερμανία. Η παραμονή του Ατενούλφου στη Γερμανία φαίνεται να άφησε μία εντύπωση: η γερμανική αρχιτεκτονική επιρροή είναι εμφανής στα κτίρια που ανήγειρε, ενόσω ήταν ηγούμενος. Εξελέγη ηγούμενος το 1011 και το 1014 έλαβε δίπλωμα από τον πρόσφατα εστεμμένο Ερρίκο Β΄ της Γερμανίας.  Στις 13 Μαρτίου 1014 έλαβε το προνόμιο να καταγράψει τις εκτάσεις του Μοντεκασίνο από τον πάπα Βενέδικτο Η΄. 

Στις 5 Μαΐου 1017, οι πρίγκιπες Πάντουλφ Β΄ και Πάντουλφ Δ΄ παραχώρησαν την «εκκλησία, την οχυρωμένη βίλα και το κάστρο» (ecclesia et castrum et oppidum) της Τσιβιτά ντι Σαντ' Ουρμπάνo στον Άτενουλφ.  Στις 10 Μαΐου, παραχώρησαν τη γη, το βουνό και την εκκλησία του Σαντ' Άντζελo στην Μπαρέα στον Άτενουλφ, ο οποίος ανέθεσε στον ηγούμενο Άτσο να την αποκαταστήσει, καθώς είχε γλιτώσει την καταστροφή κατά τη διάρκεια μουσουλμανικών επιδρομών έναν αιώνα νωρίτερα, και εξακολουθούσε να αποτελεί την κατοικία μερικών μοναχών. 

Στις 13 Ιουλίου 1019 ή 1020, ο Άτενουλφ έλαβε ένα δεύτερο δίπλωμα από τον Ερρίκο Β', που επιβεβαίωνε την κατοχή του Σαντ'Ουρμπάνο και του Βικάλβι από το αβαείο.  Τον Αύγουστο και τον Οκτώβριο του 1017 ο Άτενουλφ απέκτησε μερίδια στις εκκλησίες της Σάντα Μαρία και του Σαντ'Απολλινάρε στο Καζαλπιάνο.  Τον Ιανουάριο του 1020, δύο ηγούμενοι, ο Πέτρος και ο Παύλος, έδωσαν στον Άτενουλφ το μοναστήρι του Αγίου Βενέδικτου στην επισκοπή του Τριβέντο, που ιδρύθηκε τον Φεβρουάριο του 1002, μαζί με δύο εκκλησίες, τη Σάντα Λουκία και τη Σάντα Μαρία ντε Κρούτσε.  Τον Μάιο του 1022 ο Μαγιπέρτους του Ακουίνο και η σύζυγός του, Άννα, έδωσαν στον Άτενουλφ την περιοχή που ονομάζεται Λιμάτα μεταξύ του Λίρι και της πόλης Σαν Τζιοβάνι Ινκαρίκο και την εκκλησία του Σαν Λορέντζο στην πόλη Ακουίνο. 

Υπό τον Άτενουλφ, ο μοναχός Άνταμ του Μοντεκασίνο απέκτησε την παραμελημμένη εκκλησία του Σαν Ναζάριο σουλ Μέλφα. Η ανοικοδόμησή της αποδόθηκε στον Άνταμ από τον ιστορικό Λέοντα της Όστια, αλλά στις 12 Απριλίου 1032 ο Πάντουλφ Δ΄ και ο γιος του, Πάντουλφ ΣΤ΄, επιβεβαίωσαν την παραχώρηση τής εκκλησίας στο αβαείο και τής παραχώρησαν έναν μύλο στην όχθη τον Μέλφα, επειδή είχε ξανακτιστεί από τον αδελφό του Πάντουλφ. 

Αργότερα, όταν ο Άτενουλφ έφυγε από το Μοντεκασίνο, πήρε μαζί του αρκετά διατάγματα. Ένα από τα διατάγματα που πήρε, που παραχωρούσε το Μόντε Ασπράνο από τον Ροκασέκα στο αβαείο, διασώθηκε και σώζεται.  Πριν από την ηγουμενεία του Ατενούλφου, η βιβλιοθήκη του Μοντεκασίνο ήταν μικρή, και υπήρχε ελάχιστη αντιγραφή χειρογράφων. Υπό την ηγεσία του, το σκριπτόριον μεγάλωσε, και τα βιβλία αντιγράφονταν στη διακριτή γραφή του Μπενεβέντο. Η ηγουμενεία του ξεκίνησε έτσι τη «χρυσή εποχή» της ιστορίας τού Κασσίνο, και ιδιαίτερα τής βιβλιοθήκης του. 

 Πολιτική 
μικρογραφία|Ερείπια της οχυρωμένης βίλας του Σαντ' Ουρμπάνο.
Τον Φεβρουάριο του 1018, έλαβε ένα προνόμιο από τον Ρωμαίο (Βυζαντινό) κατεπάνο της Ιταλίας, Βασίλειο Βοϊωάννη, που επικύρωσε όλες τις ιδιοκτησίες τού αβαείου στην περιοχή της Απουλίας, η οποία τότε βρισκόταν ακόμη υπό ρωμαϊκό (βυζαντινό) έλεγχο. Αυτό το προνόμιο παραχωρήθηκε κατόπιν εντολής του Αυτοκράτορα Βασιλείου Β΄ και πιθανότατα είχε σκοπό να απομακρύνει τον ηγούμενο και τον αδελφό του από την υποστήριξή τους προς τον επαναστάτη της Απουλίας Μέλου του Μπάρι. 

Μετά τη νίκη των Ρωμαίων (Βυζαντινών) επί του Μέλου στη μάχη των Καννών τον Οκτώβριο του 1018, περίπου ογδόντα Νορμανδοί μισθοφόροι διέφυγαν, και μπήκαν στην υπηρεσία των Λομβαρδών πριγκίπων και τού ηγουμένου τού Μοντεκασίνο.  Ο Άτενουλφ τοποθέτησε μερικούς από τους Νορμανδούς στο κάστρο (oppidum) του Πινιατάρο Ιντεράμνα για να αποκρούσει τις επιθέσεις των κόμητων του Ακουίνο. Αυτή η κίνηση προφανώς είχε το επιθυμητό αποτέλεσμα.  Περίπου την ίδια εποχή, οι κόμητες του Βενάφρο εισέβαλαν στην περιοχή της Ακουαφοντάτα και του Βιτίκουσο, σκοπεύοντας να κατασκευάσουν παράνομες οχυρώσεις (castra) εκεί. Οι στρατιώτες που προσέλαβε ο Άτενουλφ, τους απέκρουσαν με επιτυχία.  Σύμφωνα με το Χρονικό του Μοντεκασίνο, οι Νορμανδοί «έδρασαν αρκετά γενναία και πιστά, όσο ο ίδιος ο ηγούμενος ήταν ζωντανός». 

Το 1020 ο Βοϊωάννης, με τη βοήθεια του Πάντουλφ Δ΄, συνέλαβε τον ηγέτη των επαναστατών της Απουλίας, Ντάτο, μαζί με τη Νορμανδική ακολουθία του. Ο Άτενουλφ παρενέβη εκ μέρους των Νορμανδών, είτε για να τους προσλάβει ο ίδιος, είτε από σεβασμό για τα συναισθήματα όσων είχε ήδη προσλάβει.  Τον Ιούνιο του 1021 ο Βοϊωάννης έδωσε εντολή στον τουρμάρχη Φάλκο, τον επιθεωρητή (επισκεπτίτη) του Τράνι, να παραδώσει όλη την περιουσία που είχε κατασχεθεί στην πόλη και γύρω από αυτήν από τον επαναστάτη Μαράλδο, στον ηγούμενο.  

Η υποστήριξη του Άτενουλφ προς τους Ρωμαίους (Βυζαντινούς) θεωρήθηκε στη Γερμανία ως προδοσία.   Όταν ο βασιλιάς της αποφάσισε να βαδίσει νότια για να επιβάλει την εξουσία του το 1022, διέταξε τη σύλληψη του Πάντουλφ και του Άτενουλφ. Ο αρχιεπίσκοπος Πίλγκριμ της Κολωνίας οδήγησε έναν στρατό 20.000 ανδρών εναντίον του Μοντεκασίνο και της Κάπουα. Ο Άτενουλφ κατέφυγε στο Οτράντο, σε ρωμαϊκό (βυζαντινό) έδαφος, όπου πήρε ένα πλοίο για την Κωνσταντινούπολη, την πρωτεύουσα της Αυτοκρατορίας. Απεβίωσε κατά τη διάρκεια μίας καταιγίδας στη θάλασσα στις 30 Μαρτίου 1022. Μόλις έμαθε για τον τέλος του, λέγεται ότι ο βασιλιάς Ερρίκος Β΄ παρέθεσε από τον Ψαλμό 7: «Έφτιαξε ένα λάκκο, τον έσκαψε, και έπεσε στο χαντάκι που έφτιαξε».  

 Σημειώσεις 

 Πηγές 



Κατηγορία:Λομβαρδοί