Δέκα τραγικές μέρες

Οι δέκα τραγικές μέρες () είναι η ονομασία που δόθηκε στο πολυήμερο πραξικόπημα κατά τη διάρκεια της Μεξικανικής Επανάστασης στην Πόλη του Μεξικού. Οργανώθηκε από τους αντιπάλους του Φρανσίσκο Μαδέρο, του δημοκρατικά εκλεγμένου προέδρου του Μεξικού, μεταξύ 9 και 19 Φεβρουαρίου 1913. Το πραξικόπημα πυροδότησε μια δεύτερη φάση της Μεξικανικής Επανάστασης, μετά την εκδίωξη του δικτάτορα Πορφίριο Ντίας και την αντικατάστασή του σε εκλογές από τον Φρανθίσκο Μαδέρο. Το πραξικόπημα πραγματοποιήθηκε από τον στρατηγό Βικτοριάνο Χουέρτα και υποστηρικτές του παλαιού καθεστώτος, με την υποστήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών.

Στις δέκα ημέρες βίας, ο στόχος ήταν να «δημιουργηθεί η ψευδαίσθηση του χάους που ήταν απαραίτητη για να πειστεί ο Μαδέρο να παραιτηθεί» από την προεδρία.  Οι αντάρτες με επικεφαλής τον στρατηγό Φελίξ Ντίας, ανιψιό του πρώην προέδρου Πορφίριο Ντίας, και τον στρατηγό Bernardo Reyes δραπέτευσαν από τη φυλακή και συγκέντρωσαν δυνάμεις για να ανατρέψουν τον Πρόεδρο Φρανσίσκο Μαδέρο . Το πραξικόπημα υποστηρίχθηκε σθεναρά από τον Πρέσβη των ΗΠΑ στο Μεξικό, Χένρι Λέιν Γουίλσον, ο οποίος ήταν αδυσώπητα αντίθετος με τον Μαδέρο. Ο Μαδέρο διατήρησε τον Μεξικανικό Ομοσπονδιακό Στρατό αφότου οι αντάρτες είχαν αναγκάσει τον Πρόεδρο Πορφίριο Ντίας σε παραίτηση. Ο επικεφαλής του Μεξικανικού Ομοσπονδιακού Στρατού, στρατηγός Βικτοριάνο Χουέρτα, φαινομενικά υπερασπιστής της κυβέρνησης Μαδέρο, αυτομόλησε στους επαναστάτες, οι οποίοι επιδίωκαν την επιστροφή της παλιάς πολιτικής τάξης. Στις 18 Φεβρουαρίου, ο νυν πρόεδρος και ο αντιπρόεδρος συνελήφθησαν από τον επαναστάτη στρατηγό Αουρελιάνο Μπλανκέ, τερματίζοντας ουσιαστικά την προεδρία του Μαδέρο. Στις 19 Φεβρουαρίου, μια διαφωνία μεταξύ του Στρατηγού Ντίαζ και του Στρατηγού Ουέρτα σχετικά με το ποιος θα έπρεπε να ηγηθεί της προσωρινής κυβέρνησης επιλύθηκε με τη μεσολάβηση του Πρέσβη Γουίλσον μεταξύ των δύο σε μια προσωπική συνάντηση στην πρεσβεία των ΗΠΑ. Επισημοποίησαν μια συμφωνία γνωστή ως Σύμφωνο της Πρεσβείας.

Για τους απλούς πολίτες της Πόλης του Μεξικού, οι δέκα ημέρες βομβαρδισμού και εκτοπισμού ήταν φρικτές. Ενώ οι περισσότερες μάχες έλαβαν χώρα μεταξύ αντίπαλων στρατιωτικών παρατάξεων, που επιτίθονταν ή υπερασπίζονταν την προεδρία του Μαδέρο, τα πυρά του πυροβολικού και των τυφεκίων προκάλεσαν σημαντικές απώλειες μεταξύ των αμέτοχων πολιτών και σημαντικές ζημιές σε περιουσίες στο κέντρο της πρωτεύουσας. Η συμφωνία της 19ης Φεβρουαρίου μεταξύ των δύο ανταρτών στρατηγών έθεσε τέλος στη βία στην Πόλη του Μεξικού και σηματοδοτεί το τέλος των 10 ημερών. Grieb, Kenneth J. "Decena Trágica". Encyclopedia of Mexico, 362-63Αλλά το πολιτικό δράμα συνεχιζόταν. Ενώ βρίσκονταν υπό κράτηση, ο Μαδέρο και ο αντιπρόεδρός του παραιτήθηκαν, αναμένοντας ότι θα τους επιτρεπόταν να εξοριστούν, αλλά στη συνέχεια δολοφονήθηκαν στις 22 Φεβρουαρίου 1913. Ο στρατηγός Χουέρτα έγινε πρόεδρος του Μεξικού, με την υποστήριξη των πρεσβευτών των ΗΠΑ και της Γερμανίας και των περισσότερων κυβερνητών πολιτειών του Μεξικού.

Μετά το πραξικόπημα ακολούθησε μια τρίτη φάση της Μεξικανικής Επανάστασης: εμφύλιος πόλεμος μεταξύ της κεντρικής κυβέρνησης του Χουέρτα και των πολλών επαναστατικών στρατών στο βόρειο και νότιο Μεξικό, οι οποίοι πολέμησαν για να ανατρέψουν τον Χουέρτα από την εξουσία και να τον βάλουν ο ένας εναντίον του άλλου. Ο νεοεκλεγείς πρόεδρος των ΗΠΑ Γούντροου Ουίλσον, σε μια αλλαγή γνώμης στην αμερικανική εξωτερική πολιτική, αρνήθηκε να αναγνωρίσει την κυβέρνηση Ουέρτα. Αυτή η φάση ολοκληρώθηκε το 1917, αφότου οι Συνταγματολόγοι απέκτησαν τον έλεγχο και συνέταξαν το Μεξικανικό Σύνταγμα του 1917.

 Εκδίωξη των Ντίας και Μαδέρο από την Προεδρία 1911–13 
Μετά τις εξεγέρσεις στο Μεξικό μετά τις νοθευμένες προεδρικές εκλογές του 1910, ο Πορφίριο Ντίας παραιτήθηκε και έφυγε στην εξορία τον Μάιο του 1911. Μια σύντομη προσωρινή κυβέρνηση υπό τον Φρανθίσκο Λεόν ντε λα Μπάρα επέτρεψε τη διεξαγωγή εκλογών τον Οκτώβριο του 1911 και ο Φρανσίσκο Μαδέρο εξελέγη Πρόεδρος του Μεξικού. Ο Μαδέρο, μέλος μιας από τις πλουσιότερες οικογένειες του Μεξικού, δεν είχε ποτέ πριν κατέχει αιρετό αξίωμα, αλλά είχε ευρεία υποστήριξη από πολλούς τομείς του Μεξικού. Ήταν αφοσιωμένος στη συνταγματική δημοκρατία, το κράτος δικαίου και τη διάκριση των εξουσιών.
Knight, Alan.  The Mexican Revolution. Vol. 1. Cambridge: Cambridge University Press 1986, p. 388

Μέσα σε λίγους μήνες, ο Μαδέρο άρχισε να χάνει την υποστήριξη και δέχτηκε κριτική. Αν και ο Μαδέρο προερχόταν από πλούσιο περιβάλλον, οι συντηρητικοί δεν του συγχώρεσαν ποτέ που οδήγησαν τον Ντίας σε παραίτηση. Οι υποστηρικτές του Μαδέρο απογοητεύτηκαν όταν αρνήθηκε να εφαρμόσει τα σχέδιά τους, όπως η διάλυση των μεγάλων κτημάτων. Ο Μαδέρο, στο τέλος του πρώτου έτους της προεδρίας του, αντιμετώπισε σοβαρές δυσκολίες. Η χώρα ήταν σε σημαντικό βαθμό αναστατωμένη, το δημόσιο ταμείο είχε εξαντληθεί και το προσωπικό και οι υποστηρικτές του Μαδέρο ήταν ελάχιστα λιγότερο τολμηροί από τους μισητούς Σιεντίφικος, τεχνοκράτες συμβούλους, της εποχής του Πορφίριο Ντίας.

Κατά τη διάρκεια του πρώτου έτους της θητείας του Μαδέρο, σημειώθηκαν τέσσερις εξεγέρσεις. Η εξέγερση των Ζαπατίστας στο Μορέλος, η οποία ξεκίνησε τον Νοέμβριο του 1911, καταπνίγηκε από τον στρατηγό Φελίπε Άνχελες, αλλά δεν κατεστάλη. Η εξέγερση του Πασκουάλ Ορόσκο στην Τσιουάουα, ξεκίνησε τον Μάρτιο του 1912, και τη χειρίστηκε ο στρατηγός Βικτοριάνο Χουέρτα, αλλά ο Ορόζκο και το Κολοράντο του παρέμειναν ελεύθεροι. Οι εξεγέρσεις του στρατηγού Μπερνάρντο Ρέγιες στο Νουέβο Λεόν, τον Δεκέμβριο του 1912, και του στρατηγού Φελίξ Ντίας στη Βερακρούζ, τον Νοέμβριο του 1912, συντρίφθηκαν και οι δύο στρατηγοί φυλακίστηκαν στην Πόλη του Μεξικού .

Οι δύο στρατηγοί άρχισαν να συνωμοτούν για να ανατρέψουν τον Μαδέρο και προσπάθησαν να φέρουν τον Στρατηγό Χουέρτα, αλλά δεν του πρόσφεραν αρκετά κίνητρα για να ενταχθεί. Μόλις ξεκίνησε η εξέγερση των επαναστατών, ο Χουέρτα συμμετείχε κρυφά στην συνομωσία. Ο πρέσβης των ΗΠΑ Χένρι Λέιν Γουίλσον, εκπρόσωπος της κυβέρνησης του προέδρου Ουίλιαμ Χάουαρντ Ταφτ ανέλαβε ενεργό ρόλο στην υπονόμευση της κυβέρνησης Μαδέρο.
Katz, Friedrich.  The Secret War in Mexico: Europe, the United States, and the Mexican Revolution. Chicago: University of Chicago Press 1981, pp. 98-99.

Παραπομπές

Κατηγορία:Πραξικοπήματα
Κατηγορία:Ιστορία του Μεξικού