Καθεδρικός Ναός της Θεοτόκου του Καζάν (Μόσχα)

Ο Καθεδρικός Ναός της Θεοτόκου του Καζάν () είναι Ορθόδοξος Χριστιανικός ναός στη βορειοδυτική γωνία της Κόκκινης Πλατείας της Μόσχας. Ο σημερινός ναός ανακατασκευάσθηκε το 1993 στη θέση ναού του 17ου αιώνα, που κατεδαφίσθηκε με διαταγή του Ιωσήφ Στάλιν το 1936.

 Ο αρχικός ναός 
Όταν ανέκτησε τη Μόσχα από τα στρατεύματα της Πολωνικής-Λιθουανικής Κοινοπολιτείας το 1612 στο τέλος της Περιόδου των Ταραχών, ο πρίγκιπας Δημήτριος Ποζάρσκι απέδωσε τη στρατιωτική επιτυχία του στην υπερφυσική βοήθεια της icon της Θεοτόκου του Καζάν, στην οποία είχε προσευχηθεί σε αρκετές περιστάσεις. Από δικούς του πόρους χρηματοδότησε την ανέγερση μιας ξύλινης εκκλησιάς αφιερωμένης στη Θεοτόκο του Καζάν στην Κόκκινη Πλατεία της Μόσχας, η οποία αναφέρεται σε ιστορική πηγή για πρώτη φορά το 1625. Η πρώτη αυτή εκκλησία ήταν πολύ μικρή και καταστράφηκε από πυρκαγιά το 1632, οπότε ο τότε «Τσάρος πασών των Ρωσιών» Μιχαήλ Α΄, διέταξε την αντικατάστασή της με έναν ναό από τούβλα. Αυτός ο δεύτερος ναός εγκαινιάσθηκε τον Οκτώβριο του 1636. Είχε έναν μόνο τρούλο, αρκετά κάνιστρα, μια ευρεία στοά και πρόχειρο κωδωνοστάσιο σε τέντα αντί για κτιστό καμπαναριό.

Ο Καθεδρικός Ναός της Θεοτόκου του Καζάν θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους χριστιανικούς ναούς σε ολόκληρη τη Μόσχα. Μια φορά το έτος, στην επέτειο της απελευθερώσεως της Μόσχας από τους Πολωνο-λιθουανούς, μια μεγαλόπρεπη πομπή με επικεφαλής τον ίδιο τον Πατριάρχη και τον Τσάρο λιτάνευε τον Σταυρό λιτανειών «Τσαριέντα» από το Κρεμλίνο. Στα τέλη του 17ου αιώνα ο ναός επεκτάθηκε και απέκτησε κτιστό καμπαναριό, ενώ η είσοδος επανασχεδιάσθηκε. Πολυάριθμες άλλες ανακαινίσεις του ναού έγιναν κατά την αυτοκρατορική περίοδο, με πιο αξιοσημείωτες εκείνες των ετών 1801, 1805 και 1865, με μεγάλο μέρος του αρχικού σχεδίου να χάνεται με τις μεταγενέστερες προσθήκες.

Εκτός την ιστορία της αρχιτεκτονικής, και η γενικότερη ιστορία του ναού ήταν θυελλώδης. Για παράδειγμα, ο πρωθιερέας του ναού, ο Αββακούμ Πέτροβιτς, έγινε αρχηγός του κινήματος των Παλαιορθοδόξων, οι οποίοι προκάλεσαν μια από τις σοβαρότερες κρίσεις στην ιστορία της Ρωσικής Εκκλησίας, και τελικώς κάηκε ζωντανός με διαταγή του Τσάρου.

Ο διακεκριμένος Ρώσος συντηρητής αρχιτεκτονημάτων Πιοτρ Μπαρανόφσκι επόπτευσε μια πλήρη ανακατασκευή του εξωτερικού του ναού με βάση το αρχικό του σχέδιο την τριετία 1929-1932. Αλλά το 1936, όταν η Κόκκινη Πλατεία ετοιμαζόταν για τις στρατιωτικές παρελάσεις της ΕΣΣΔ, ο Στάλιν διέταξε την κατεδάφιση όλων των ναών που υπήρχαν σε αυτή. Παρά τις προσπάθειες του να σώσει τον Καθεδρικό Ναό της Θεοτόκου του Καζάν, ο Μπαρανόφσκι δεν μπόρεσε να αποτρέψει την κατεδάφισή του (αν και μπόρεσε να διασώσει τον Ναό του Αγίου Βασιλείου). Στη θέση του ανεγέρθηκε ένα προσωρινό κτήριο για τη στέγαση γραφείων της Κομμουνιστικής Διεθνούς, που αργότερα έγινε καφετέρια για τους καλοκαιρινούς μήνες. Το 1990 ανεγέρθηκε ένα προσωρινό παρεκκλήσιο στην ίδια θέση στα πλαίσια του προγράμματος αποκαταστάσεων ναών, λίγο πριν την κατάρρευση της ΕΣΣΔ.

 Ο σημερινός ναός 
Μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ενώσεως ο Καθεδρικός Ναός της Θεοτόκου του Καζάν ήταν ο πρώτος χριστιανικός ναός που ξανακτίσθηκε μετά την κατεδάφισή του από το κομμουνιστικό καθεστώς. Η ανέγερση του νέου ναού (1990-1993) χρηματοδοτήθηκε από τον τομέα Μόσχας της Πανρωσικής Εταιρείας για την Ιστορική Διατήρηση και την Πολιτιστική Οργάνωση», και τα σχέδιά του βασίσθηκαν στις λεπτομερείς μετρήσεις και φωτογραφίες του αρχικού ναού. Ωστόσο το εικόνισμα της Θεοτόκου του Καζάν στο εσωτερικό του αποτελεί αντίγραφο: το πρότυπό του φυλάσσεται σήμερα στον Καθεδρικό Ναό του Γιελόχοβο. Ο ναός έχει χαρακτηρισθεί «

 Αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά 
Ο Καθεδρικός Ναός της Θεοτόκου του Καζάν είναι τυπικό δείγμα τετραγωνικού ρωσικού ναού του 17ου αιώνα με έναν μόνο τρούλο (χωρίς δευτερεύοντες τρούλους) και έναν «λόφο» από τοξωτά κάνιστρα, που θυμίζουν εκείνα του παλαιού καθολικού της Μονής Ντονσκόι. Αν αναζητήσουμε στη Μόσχα και στα περίχωρά της ναούς του ίδιου τύπου, θα ξεχωρίσουμε εκείνον του Αγίου Νικολάου της οδού Αρμπάτ. Το εξωτερικό του ναού της Θεοτόκου του Καζάν διαμορφώνεται στις τρεις πλευρές από ανοικτές στοές, που οδηγούν στο καμπαναριό στη βορειοδυτική γωνία και βορειοανατολικά στο κλίτος του Οσίου Αβερκίου.

Σύμφωνα με τον ιστορικό της παλαιάς ρωσικής αρχιτεκτονικής Πάβελ Ράποπορτ, Η θέση και ο συνδυασμός μεγάλων τόξων-κανίστρων με μικρά δείχνει την επιθυμία των Ρώσων αρχιτεκτόνων της περιόδου να εμπλουτίσουν τη μεγάλη σύνθεση με «κλασματικές» λεπτομέρειες, σε έναν προάγγελο του ερχομού της εποχής τοu ουζορότσιε.

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Ιστότοπος του Ναού (στη ρωσική γλώσσα)

Καζαν Μοσχας
Θεοτοκου Καζαν Μοσχας
Καθεδρικος Θεοτοκου Καζαν Μοσχας
Καθεδρικος Ναος Θεοτοκου Καζαν
Καθεδρικος Ναος Θεοτοκου Καζαν