Γοτθικός Πόλεμος (457-458)

μικρογραφία|400εσ|Η Δυτική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία επί Μαϊοριανού (πορτοκαλί) και οι εκστρατείες (κίτρινο).

Ο Γοτθικός Πόλεμος του 457–458 ήταν μία στρατιωτική σύγκρουση μεταξύ των Βησιγότθων του Θεοδώριχου Β΄, εναντίον της Δυτικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας του Αυτοκράτορα Μαϊοριανού. Ο πόλεμος ξεκίνησε το 457 με μία εξέγερση των Γότθων στην Ακουιτανία που απέρριψε τη ρωμαϊκή εξουσία, ακολουθούμενη από μία επιθετική κατάκτηση στην παρακείμενη Σεπτιμανία με στόχο την επέκταση της περιοχής. Ο πόλεμος έληξε με μία ρωμαϊκή νίκη επί των Γότθων στη Μάχη της Αρελάτης το 458. 

 Πηγές 
Οι σημαντικότερες σύγχρονες πηγές, στις οποίες αναφέρεται αυτός ο πόλεμος, είναι ο Γαλατο-Ρωμαίος συγγραφέας Σιδόνιος Απολλινάρις (431-489) και ο επίσκοπος τού Χάβες Υδάτιος (400-469). Επιπλέον, η Historia Francorum (ιστορία των Φράγκων) του Γρηγορίου της Τουρ (535-594) είναι μια πρώιμη πηγή.

 Ιστορικό πλαίσιο 
Κατά την προετοιμασία αυτού του πολέμου, υπήρχε μία κρίσιμη κατάσταση στη Δυτική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Ο Αυτοκράτορας Άβιτος εκθρονίστηκε τον Οκτώβριο του 456 από τους επαναστάτες στρατηγούς Ρικίμερος και Μαϊοριανό και στη συνέχεια δολοφονήθηκε. Στις Γαλατικές επαρχίες, η γαλατο-ρωμαϊκή αριστοκρατία επαναστάτησε ενάντια σε αυτή την εκθρόνιση, και προσέφυγε στους συμμάχους της Βουργουνδίας και των Βησιγότθων. , Letters I.11.6. Ο Βησιγότθος βασιλιάς Θεοδώριχος Β΄ (453 - 466) διέμενε στην Ισπανία εκείνη την εποχή, όπου εκστράτευσε εναντίον των Σουηβών μαζί με τον Βουργουνδό βασιλιά Γουνδίοκ. Όταν έφτασαν στην είδηση της εκθρόνισης του Αυτοκράτορα και της εξέγερσης στη Γαλατία, ο Θεοδώριχος άφησε τη διοίκηση στους στρατηγούς του Σουνέρικ και Κυρίλα και επέστρεψε στην Τουλούζη, ενώ ο Γουνδίοκ και ολόκληρος ο στρατός του επέστρεψαν στα βουνά της Σαβαυδίας. 

Ο πρόσφατα διορισμένος Αυτοκράτορας στην Ανατολή Λέων Α΄, ο οποίος ήταν πλέον και Αυτοκράτορας της Δύσης μέχρι να διορίσει διάδοχο, κληρονόμησε μία δύσκολη σχέση με τη Δύση από τους προκατόχους του. Αρχικά ήταν απρόθυμος να συνεργαστεί με τους επαναστάτες στρατηγούς, αλλά δεν είχε επαρκή επιρροή για να επιβάλει τη θέλησή του στη Δύση. Τελικά, η εξαιρετικά ασταθής κατάσταση στη δύση απαίτησε μία λύση, που τον έκανε να επικεντρωθεί στους δύο στρατηγούς που υπηρετούσαν στην Ιταλία. 

Ο Λέων Α΄ διόρισε τον Ρικίμερος ως πατρίκιο και μάγιστρο του στρατού (patricius e magister militum) και τον Μαϊοριανό ως μάγιστρο του στρατού, καθιστώντας τον Μαϊοριανό υποτελή του Ρικίμερος.  Με αυτόν τον τρόπο, προσέβαλε τον Μαϊοριανό, ο οποίος, με την υποστήριξη της Συγκλήτου, ανάγκασε τον Λέοντα Α΄ να τον διορίσει ως Καίσαρα την 1η Απριλίου 457. Όταν ο Λέων Α΄ δίστασε να τον αναγνωρίσει, ο Μαϊοριανός αυτοανακηρύχθηκε Αυτοκράτορας της Δύσης στις 28 Δεκεμβρίου 457, με την υποστήριξη της Συγκλήτου και του στρατού.

Η Γαλατική αριστοκρατία θεώρησε την ανύψωση του Μαϊοριανού σε Αυτοκράτορα από τη Σύγκλητο ως σφετερισμό του θρόνου, και πρότεινε τον δικό της υποψήφιο, τον Μαρκελλίνο, ως διάδοχο του Άβιτου.  Για να ενισχυθούν ενάντια στη ρωμαϊκή εξουσία στην Ιταλία, ζήτησαν υποστήριξη από τους Βουργουνδούς και τους Βησιγότθους. Μία αντιπροσωπεία που εκπροσωπούσε αρκετές πόλεις εκτός από την αριστοκρατία της Συγκλήτου, στράφηκε στο Γουνδίοκ, και έστειλε έναν απεσταλμένο στον Αυτοκράτορα στην Ανατολή. Σε αντάλλαγμα για περισσότερα εδάφη, ο Βουργουνδός βασιλιάς υποστήριξε τους Γαλατο-Ρωμαίους και έστειλε πολιτοφυλακές στις πόλεις. Ο Βησιγότθος βασιλιάς Θεοδώριχος παρατάχθηκε επίσης πίσω από τους στασιαστές. 

 Ο Πόλεμος 

 Αρχή 
Η μεσοβασιλεία διήρκεσε μήνες μετά το τέλος τού Άβιτου. Οι περισσότερες από τις γαλατικές πόλεις και η αριστοκρατία απομακρύνθηκαν από την Ιταλία, και οι στρατηγοί Ρικίμερος και Μαϊοριανός δεν ήταν σίγουροι, τι να κάνουν τώρα. Εκμεταλλευόμενος την κατάσταση, ο Θεοδώριχος είδε ευκαιρίες να ιδρύσει το δικό του κράτος σε ρωμαϊκό έδαφος. Κατά τη διάρκεια του 457 ακύρωσε τη συνθήκη με τους Ρωμαίους και επαναστάτησε, με αποτέλεσμα να ξεκινήσει ο πόλεμος. Στην Ακουιτανία έστρεψε όλη την εξουσία προς το μέρος του και διέταξε τον αδελφό του Φρεδέρικ να κατακτήσει την παρακείμενη περιοχή της Σεπτιμανίας. Η απάντηση σε αυτό από την επίσημη αρχή στην Ιταλία ήταν αναμενόμενη εδώ και πολύ καιρό. Μία εισβολή στη βόρεια Ιταλία από τους Αλαμανούς και τους νότιους Βανδάλους, ανάγκασε τον Ρικίμερος και τον Μαϊοριανό να επικεντρώσουν την προσοχή τους σε άλλα θέματα, εκτός από τους Βησιγότθους στη Γαλατία. Ωστόσο είχαν μία απροσδόκητη επιτυχία με τον αυτοκρατορικό στρατό στη Γαλατία, ο οποίος βρισκόταν εν μέρει υπό τη διοίκηση του Αιγιδίου, ενός στρατηγού που δήλωσε πιστός στον Μαϊοριανό. Με αυτό, είχαν ακόμη ένα χαρτί στα χέρια τους, που σύντομα θα αναπτυσσόταν.

Η προέλαση των Γότθων στο νότο συνεχίστηκε αναπόφευκτα, τώρα που δεν συνάντησαν αντίσταση. Ο Φρεδέρικ κατέκτησε τη Σεπτιμανία και ο Θεοδώριχος Β΄ κατέλαβε τη Ναρβόνη, η οποία έδωσε στους Γότθους πρόσβαση στη Μεσόγειο. Αυτή η πόλη-λιμάνι έπεσε στα χέρια τους χωρίς ένοπλη βία, χάρη στην προδοσία του Ρωμαίου στρατηγού Αγριππίνου, ο οποίος, σε αντίθεση με τον Αιγίδιο, είχε απομακρυνθεί από τον Μαϊοριανό. Σύμφωνα με τον Μάτιζες, ανήκε στους Γαλάτες επαναστάτες που είχαν στραφεί στους Βουργουνδούς. Παρ' όλα αυτά, μετά την κατάκτηση της Σεπτιμανίας, οι Βησιγότθοι συγκρούστηκαν με τον γαλατικό στρατό πεδίου με επικεφαλής τον Αιγίδιο. Ο Μαϊοριανός τον είχε διορίσει μάγιστρο του στρατού στις Γαλατίες (magister militum per Gallias), αντικαθιστώντας τον Αγριππίνο,  και είχε δώσει την εντολή να βάλει τα πράγματα σε τάξη στη Γαλατία. Στην Αρελάτη, οι Βησιγότθοι συγκρούστηκαν με τους Ρωμαίους, με τον Αιγίδιο να ανακόπτεται. Μετά την ήττα του, υποχώρησε από το νότο.
δεξιά|μικρογραφία|397x397εσ|Στρατιωτικές εκστρατείες κατά τη διάρκεια του Γοτθικού Πολέμου.

 Υπεράσπιση της Ιταλίας 
Ο Ρικίμερος και ο Μαϊοριανός δεν μπορούσαν να στείλουν ενισχύσεις, τώρα που οι ίδιοι αντιμετώπιζαν εξωτερικές εισβολές στην Ιταλία. Από τη Ραιτία, οι Αλαμανοί διείσδυσαν στο ιταλικό έδαφος μέχρι τη λίμνη Ματζόρε. Εκεί αναχαιτίστηκαν και ηττήθηκαν από τα στρατεύματα του κόμη Βούρκο, που στάλθηκε από τον Μαϊοριανό για να τους σταματήσει.  Μία ομάδα Βανδάλων αποβιβάστηκε στην Καμπανία το καλοκαίρι του 457, στις εκβολές του ποταμού Γκαριλιάνο, και άρχισε να καταστρέφει και να λεηλατεί την περιοχή. Ο Μαϊοριανός οδήγησε προσωπικά τον ρωμαϊκό στρατό σε νίκη επί των εισβολέων στη Σινουέσα, σκοτώνοντας πολλούς από αυτούς. 

 Η εκστρατεία στη Γαλατία 
Μόνο αφού εδραίωσε τη θέση του στην Ιταλία, ο Μαϊοριανός μπόρεσε να επικεντρωθεί στην αποκατάσταση της εξουσίας στη Γαλατία. Πριν από αυτό, έπρεπε πρώτα να ενισχύσει τον ρωμαϊκό στρατό. Σε αντίθεση με τον Αέτιο, σε αυτό το στάδιο ο ρωμαϊκός στρατός δεν διέθετε πλέον το ανθρώπινο δυναμικό και την εφοδιαστική, για να διατηρηθεί όπως πριν. Ο Μαϊοριανός στρατολόγησε μαζικά βαρβάρους, για να ενισχύσει τον στρατό. Μερικοί από αυτούς ήταν Ούννοι υπό τον Τουλδίλα, ο οποίος προερχόταν από μία ομάδα που εγκαταστάθηκε στον Δούναβη κατά την κατάρρευση της επικράτειας του Αττίλα.  Άλλοι ήταν Ρούγοι, Γεπίδες, Έρουλοι και Γότθοι από το Νορικόν και την Παννονία, και είναι πιθανό ότι ο Μαϊοριανός συμφώνησε να αναγνωρίσει επίσημα την περιοχή και το εισόδημα που έλεγχαν, σε αντάλλαγμα για τις στρατιωτικές τους υπηρεσίες. Μπορεί επίσης να απέσυρε μερικούς από τους εναπομείναντες Παννονικούς Limitanei.  Όπως και να έχει, από τον στρατιωτικό διοικητή της Δαλματίας Μαρκελλίνο έλαβε υποστήριξη, που συνίστατο στην προμήθεια στρατευμάτων και μονάδων στόλου.

Με τα νέα του ομόσπονδα στρατεύματα, ο Μαϊοριανός είχε συγκεντρώσει μία δύναμη έως και 10.000 ανδρών. Διόρισε τον Νεποτιανό ως δεύτερο στρατηγό του σε βαθμό πίσω από τον Ρικίμερος, και στη συνέχεια βάδισε κατά μήκος των Άλπεων προς τη Γαλατία. Εδώ ο στρατός του Αιγιδίου ενώθηκε μαζί του, ο οποίος εν τω μεταξύ είχε ενισχυθεί με φραγκικά βοηθητικά στρατεύματα, και ο στρατός τους έφτανε πλέον τους 20.000 άνδρες, με τους οποίους ο ρωμαϊκός στρατός ήταν σημαντικά ισχυρότερος από τις ένοπλες δυνάμεις, στις οποίες μπορούσε να αντιταχθεί ο Θεοδώριχος. 

Με το μεγαλύτερο μέρος τού στρατού του, συμπληρωμένο από πιστούς ομογενείς  και συνοδευόμενο από τους στρατηγούς του Αιγίδιο και Νεποτιανό, ο Μαϊοριανός βάδισε το 458 εναντίον των Γαλατών επαναστατών, που είχαν ενωθεί με τους Βουργουνδούς του Γουντίοκ. Εισήλθαν στην κοιλάδα του Ροδανού και νίκησαν τους Βουργουνδούς, πριν καν προλάβουν να υποχωρήσουν στο Λούγδουνον. Στη συνέχεια, ήρθε η σειρά των επαναστατημένων γαλατικών πόλεων στον νότο, οι οποίες παραδόθηκαν μία προς μία στον Μαϊοριανό.

 Η Μάχη της Αρελάτης 
Μετά από αυτό, οι Ρωμαίοι βάδισαν εναντίον των Βησιγότθων του Θεοδώριχου και τού στρατού του, οι οποίοι πολιορκούσαν τον Αιγίδιο στην Αρελάτη (Αρλ), στις εκβολές του ποταμού Ρόδανου (Ρον).   Η μάχη που προέκυψε, ήταν μία συντριπτική ήττα για τους Γότθους. Ο ρωμαϊκός στρατός ήταν υπέρτατος στη σύγκρουση, και κέρδισε τη μάχη. Οι ηττημένοι Βησιγότθοι τράπηκαν σε φυγή μετά την ήττα, και ο βασιλιάς Θεοδώριχος Β΄ γλίτωσε οριακά τον θάνατο.

 Το τέλος 
Ο στρατός των Βησιγότθων κατέφυγε στην Τουλούζη, όπου περικυκλώθηκε από τον ρωμαϊκό στρατό. Μετά από μία σύντομη πολιορκία, ο βασιλιάς παραδόθηκε και ξεκίνησαν ειρηνευτικές συνομιλίες. Στην ειρήνη που επέβαλε ο Μαϊοριανός στους Βησιγότθους, έπρεπε να εγκαταλείψουν τους οικισμούς τους στην Ισπανία και τη Γαλατία, και να επιστρέψουν εντός των ορίων τής περιοχής εγκατάστασής τους στην Ακουιτανία, σύμφωνα με την αρχική ομοσπονδιακή συνθήκη με τους Ρωμαίους του 418. 

 Βιβλιογραφία 

  Heather, Peter (2006), The Fall of the Roman Empire, Oxford University Press
 Hughes, Ian (2015), Patricians and Emperors, Pen & Sword Books Ltd


 Escher, Katalin (2006), Les Burgondes: Ie-VIe siècle apr. J.-C., Paris, Éditions Errance, coll. (ISBN 2-87772-325-9)
 Schultheis, E (2019), The battle of the Calalaunian fields, AD 451, Pen & Sword Books Ltd
 MacGeorge, Penny (2002), Late Roman Warlords, Oxford Academic

 Αναφορές 

Κατηγορία:Πόλεμοι των Γότθων
Κατηγορία:Ύστερη Αρχαιότητα