Βαρβάτιος

Ο Βαρβάτιος (απεβ. το 359 μ.Χ.) ήταν Ρωμαίος στρατηγός του πεζικού (magister peditum) υπό τις διαταγές του Κωνστάντιου Β΄. Προηγουμένως ήταν διοικητής των στρατευμάτων του νοικοκυριού (protectores domestici) υπό τον Κ. Γάλλο καίσαρα, αλλά συνέλαβε τον Κ. Γάλλο υπό τις οδηγίες του Κωνστάντιου Β΄, εξασφαλίζοντας έτσι την προαγωγή του μετά το τέλος του Κλαύδιου Σιλουανού. Το 359, τόσο αυτός όσο και η σύζυγός του Ασσυρία συνελήφθησαν και αποκεφαλίστηκαν για προδοσία εναντίον του Κωνστάντιου Β΄, πιθανώς ως μέρος μίας πλεκτάνης του Αρβίτιου, ενός ανώτερου διοικητή ιππικού (magister εquitum) και ενός άλλου εκφραστή των μορφών δολοπλοκίας και πολιτικής πλεκτάνης, που έγιναν μέρος της μεταγενέστερης Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.

 Πτώση του Γάλλου 
Ο Βαρβάτιος, ένας στρατιωτικός άγνωστης καταγωγής, ξεκίνησε την άνοδό του, όταν διορίστηκε διοικητής των στρατευμάτων του καίσαρα Γάλλου, εξαδέλφου του Κωνστάντιου Β'. Όταν ο Γάλλος έχασε την εύνοια του Αυτοκράτορα, ο Βαρβάτιος ήταν αυτός που τον συνέλαβε, και του αφαίρεσε την αυτοκρατορική του ενδυμασία.  Ο καίσαρας μεταφέρθηκε στην Πούλα, όπου αποκεφαλίστηκε, και το πρόσωπό του ακρωτηριάστηκε μετά την εκτέλεσή του. Για τη συμμετοχή του στην υπόθεση, ο Βαρβάτιος τιμήθηκε από τον Κωνστάντιο Β΄ με μία σειρά προαγωγών, καθιστώντας τον διοικητή του πεζικού στη Γαλατία μετά το τέλος του Κλαύδιου Σιλουανού το 355. Σύμφωνα με τον Αμμιανό, ο Βαρβάτιος ήταν άνθρωπος με «άξεστους τρόπους και έντονη φιλοδοξία, που προκάλεσε γενικό μίσος με την ύπουλη προδοσία του προς τον καίσαρα Γάλλο».  Έχοντας προδώσει έναν καίσαρα, σύντομα βρέθηκε σε θέση να επιχειρήσει να προδώσει έναν άλλο.

 Βαρβάτιος και Ιουλιανός 
Λίγο μετά το τέλος τού Γάλλου, ο Κωνστάντιος Β΄ κάλεσε τον Ιουλιανό, τον ετεροθαλή αδελφό του νεκρού, από τις σπουδές του στην Αθήνα στην βασιλική αυλή στο Μιλάνο. Εκεί νυμφρεύτηκε την Ελένη, την αδελφή του Αυτοκράτορα, και προήχθη στον τίτλο του καίσαρα.

Το 357, δεύτερο έτος του Ιουλιανού ως καίσαρα, καταρτίστηκαν σχέδια για επίθεση εναντίον των Αλαμαννών, των πιο επικίνδυνων από τις εχθρικές φυλές. Προβλεπόταν ότι δύο στρατοί, ο πρώτος με διοικητή τον Ιουλιανό και ο δεύτερος τον Βαρβάτιο, θα προέλαυναν με μία κλασική ρωμαϊκή τακτική γνωστή ως λαβίδα (forfex), σχηματίζοντας αποκλίνουσες πτέρυγες, αγκαλιάζοντας και καταστρέφοντας τον εχθρό.  Στη συνέχεια, ο Ιουλιανός βάδισε από το στρατόπεδό του στο Σανς προς τη Ρενς, ενώ ο Βαρβάτιος κινήθηκε βόρεια με 25.000 στρατιώτες από την Ιταλία προς τη Ραιτία. Ενώ αυτές οι κινήσεις ήταν σε εξέλιξη, μία άλλη γερμανική φυλή, οι Λαίτοι, πέρασε ανάμεσα από τους δύο στρατούς και επιτέθηκε στη Λούγδουνον.  Ο Ιουλιανός έστειλε τρεις επίλεκτες μοίρες ιππικού για να τους αναχαιτίσουν, επιτιθέμενοι και σκοτώνοντας έναν μεγάλο αριθμό, καθώς επέστρεφαν από την επιδρομή φορτωμένοι με λάφυρα. Οι επιζώντες διέφυγαν χωρίς να αντιμετωπίσουν το στρατόπεδο του Βαρβάτιου. Ο διοικητής ζήτησε συγγνώμη από τον Αυτοκράτορα, κατηγορώντας άλλους για την παραμέληση τού καθήκοντός του. 

Ακόμα αργότερα, ο Ιουλιανός ζήτησε από τον Βαρβάτιο μερικές βάρκες για να σχηματίσει μία πλωτή γέφυρα επάνω από τον Ρήνο, για να καταδιώξει μία άλλη εχθρική φυλή. Ο Βαρβάτιος απλώς έκαψε τις βάρκες.  Οι προμήθειες που προορίζονταν για τον στρατό του Ιουλιανού καταστράφηκαν επίσης. Τελικά, η σχεδιαζόμενη κίνηση λαβίδας ματαιώθηκε, όταν ο Βαρβάτιος, σύμφωνα με τα λόγια του Αμμιανού, «...σαν να είχε ολοκληρώσει με επιτυχία την εκστρατεία, διέθεσε τους στρατιώτες του σε χειμερινά καταλύματα, και επέστρεψε στην Αυλή του Αυτοκράτορα, για να διατυπώσει κάποιες κατηγορίες εναντίον του καίσαρα, όπως συνήθιζε».  Η αναχώρησή του άφησε τον Ιουλιανό ανοιχτό σε επίθεση, αλλά κόντρα σε όλες τις προσδοκίες νίκησε τους Αλαμαννούς στη μάχη του Στρασβούργου. Ο Κωνστάντιος Β΄, στο μακρινό Μιλάνο, αμέσως διεκδίκησε τη νίκη ως δική του.

Ο Έντουαρντ Γκίμπον υπέθεσε ότι ο Βαρβάτιος, ο οποίος διέφευγε κάθε επίπληξης, θα μπορούσε να είχε ενεργήσει όπως το έκανε, μόνο κατόπιν εντολής. Ο Γκίμπον έγραψε στην Ιστορία της Παρακμής και της Πτώσης της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας: «Αλλά οι ελπίδες της εκστρατείας χάθηκαν από την ανικανότητα, ή τον εχθρό, ή τις μυστικές οδηγίες του Βαρβάτιου, ο οποίος ενήργησε περισσότερο σαν να ήταν εχθρός του καίσαρα, και κρυφός σύμμαχος των Βαρβάρων» 

 Προδοσία και θάνατος 
Το 359, ενώ ο Βαρβάτιος έλειπε σε μία άλλη εκστρατεία, η σύζυγός του Ασσυρία, την οποία ο Αμμιανός περιγράφει ως «αδιάκριτη και ανόητη γυναίκα», αποφάσισε να του γράψει, φοβούμενη φαινομενικά ότι επρόκειτο να την αποκηρύξει. Η επιστολή της, η οποία δεν έχει διασωθεί, υπαινίχθηκε, στην αφήγηση του Αμμιανού, τις αυτοκρατορικές φιλοδοξίες του Βαρβάτιου και την πιθανή πρόθεσή του να νυμφευτεί την αυτοκράτειρα Ευσεβία σε περίπτωση θανάτου του Κωνστάντιου Β΄. Δεν είχε γραφτεί από την ίδια την Ασσυρία, αλλά από μία σκλάβα, η οποία προηγουμένως ανήκε στον Σιλουανό και ενδεχομένως να έτρεφε κάποια μνησικακία προς τους νέους ιδιοκτήτες της. Ο υπηρέτης έδωσε αμέσως ένα αντίγραφο αυτής της επιστολής στον Αρβίτιο, υπονοώντας ότι όλο αυτό ήταν μέρος μίας περίτεχνης πλεκτάνης. Ο Αρβίτιο έφερε αμέσως το θέμα υπόψη του Κωνστάντιου Β΄. Ο Βαρβάτιο συνελήφθη, και ομολόγησε ότι είχε λάβει την επιστολή. Τόσο αυτός όσο και η Ασσυρία εκτελέστηκαν στη συνέχεια.  

Δεν υπάρχουν καθόλου στοιχεία ,που να αποδεικνύουν ότι ο Βαρβάτιος σχεδίαζε πράγματι να δολοφονήσει τον Κωνστάντιο Β΄. Σύμφωνα με ορισμένους ιστορικούς, φαίνεται πιο πιθανό ότι, ακολουθώντας το συνηθισμένο του πρότυπο συμπεριφοράς, απλώς επιθυμούσε να κερδίσει ακόμη περισσότερο την εύνοια του Αυτοκράτορα, με την πιθανή ελπίδα να γίνει συναυτοκράτορας. Είναι επίσης αμφισβητήσιμο αν η ενοχοποιητική επιστολή, περιείχε τα πραγματικά λόγια της Ασσυρίας. 

 Δείτε επίσης 
 Ρωμαϊκός στρατός
 Κατάλογος Ρωμαίων στρατηγών

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Εκτελεσθέντες Αρχαίοι Ρωμαίοι
Κατηγορία:Κόμητες των δομεστίκων
Κατηγορία:Ρωμαίοι του 4ου αιώνα