Κλάους Μαν

Ο Κλάους Χάινριχ Τόμας Μαν () (18 Νοεμβρίου 1906, Μόναχο – 21 Μαΐου 1949, Κάννες) ήταν Γερμανός μυθιστοριογράφος, θεατρικός συγγραφέας, κριτικός και πολεμικός ανταποκριτής. Ήταν γιος του Τόμας Μαν. Το 1943 έλαβε την αμερικανική υπηκοότητα. Θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της γερμανόφωνης «λογοτεχνίας της εξορίας» μετά την άνοδο των Ναζί στην εξουσία το 1933. 

 Βιογραφικά στοιχεία 
Ο Κλάους Μαν γεννήθηκε το 1906 και ήταν ο πρωτότοκος γιος του Τόμας Μαν. Ο πατέρας του ήταν Λουθηρανός, ενώ η μητέρα του καταγόταν από πλούσια οικογένεια εξευρωπαϊσμένων Εβραίων. Τα πρώτα χρόνια της ζωής του περιγράφονται από τον ίδιο ως ρομαντικά, στο όμορφο περιβάλλον της ανώτερης τάξης, αλλά η ομοφυλοφιλία του περιέπλεξε την πρώιμη ενήλικη ζωή του και ανέπτυξε μια δύσκολη σχέση με τον πατέρα του, ο οποίος έζησε τη δική του ομοφυλοφιλία μόνο με πλατωνικό τρόπο και επεξεργάστηκε τις εμπειρίες του με έναν πολύ εξιδανικευμένο τρόπο στη λογοτεχνία. Ο Κλάους Μαν άρχισε να γράφει διηγήματα το 1924 και τον επόμενο χρόνο εγκαταστάθηκε στο Βερολίνο και εργάστηκε σαν κριτικός θεάτρου σε εφημερίδα του Βερολίνου. Το 1924 είχε αρραβωνιαστεί την παιδική του φίλη Πάμελα Βέντεκιντ, κόρη του θεατρικού συγγραφέα Φρανκ Βέντεκιντ, η οποία ήταν επίσης στενή φίλη της αδερφής του Έρικα. Ο αρραβώνας διαλύθηκε τον Ιανουάριο του 1928.
αριστερά|μικρογραφία|262x262εσ|Ο Κλάους Μαν και η αδελφή του Έρικα το 1927
Τα πρώτα του λογοτεχνικά έργα δημοσιεύθηκαν το 1925. Το ίδιο έτος, έκανε το πρώτο του ταξίδι στο Λονδίνο και το Παρίσι, καθώς και στη Βόρεια Αφρική. Το 1927, με την αδερφή του Έρικα Μαν, ένα χρόνο μεγαλύτερή του, πραγματοποίησαν ένα πολύμηνο ταξίδι στις ΗΠΑ, την Ιαπωνία, την Κορέα και την ΕΣΣΔ. Σημειώσεις για το ταξίδι τους δημοσίευσαν το 1929 με τον τίτλο Ο κόσμος ολόγυρα. Έκαναν και άλλα ταξίδια, συχνά με αυτοκίνητο σε όλη την Ευρώπη και τη Βόρεια Αφρική. Χάρη στην παγκόσμια φήμη του πατέρα τους και των φίλων τους, ήταν ευπρόσδεκτοι παντού. Έβγαζαν χρήματα δίνοντας διαλέξεις ή λάμβαναν χρήματα από τους γονείς τους, αλλά επιστρέφοντας από το ταξίδι βρέθηκαν χρεωμένοι. Το 1929, ο Τόμας Μαν έλαβε το βραβείο Νόμπελ και ξεπλήρωσε τα χρέη τους. Το 1930, συμμετείχε στο Πανευρωπαϊκό Συνέδριο στη Βιέννη, όπου μίλησε στη σύνοδο νέων, τονίζοντας τον κίνδυνο που διέκρινε στην εμπλοκή των νέων Γερμανών στο ναζιστικό κίνημα.

Ήταν πολύ συνδεδεμένος με την αδελφή του, η οποία συχνά τον στήριζε. Η βοήθειά της συνεχίστηκε και στην ενήλικη ζωή του, αλλά δεν μπόρεσε να τον σώσει από τις αυτοκαταστροφικές τάσεις του και την υπερβολική χρήση ναρκωτικών. 

 Μετανάστευση 
Με την άνοδο των Ναζί στην εξουσία τον Ιανουάριο του 1933, ο Κλάους Μαν έφυγε από τη Γερμανία με τους γονείς του. Έζησε πρώτα στο Παρίσι και στη συνέχεια στο Άμστερνταμ, όπου έγινε ένθερμος πολέμιος του Εθνικοσοσιαλισμού, ίδρυσε λογοτεχνικό περιοδικό και ηγήθηκε της «λογοτεχνίας της εξορίας» και του αντιναζιστικού μετώπου συγγραφέων κατά της Ναζιστικής Γερμανίας. Τον Ιούλιο 1934 παρακολούθησε το 1ο Συνέδριο σοβιετικών συγγραφέων στη Μόσχα.

Το 1936 μετανάστευσε στις Ηνωμένες Πολιτείες όπου το 1943 έλαβε την αμερικανική υπηκοότητα. Κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου  εκπαιδεύτηκε στην αντικατασκοπεία και υπηρέτησε στον αμερικανικό στρατό, στο μέτωπο της Βόρειας Αφρικής και στην Ιταλία.

Στις 8 Μαΐου 1945, με τη στολή Αμερικανού στρατιώτη, έφτασε ξανά στη Γερμανία. Στη μεταπολεμική περίοδο ταξίδεψε σε όλη την Ευρώπη ως αρθρογράφος, συνεργαζόμενος με περιοδικά και ραδιοφωνικούς σταθμούς σε πολλές χώρες. Ωστόσο, αντιμετώπιζε προβλήματα με τα ναρκωτικά.

Οι ιστορικοί εξύμνησαν τον Κλάους Μαν ως έναν υπερεθνικό συγγραφέα που προσπάθησε να καταρρίψει τα εθνικά σύνορα, αλλά οι βιογραφικές σημειώσεις του αποκαλύπτουν ότι ένιωθε ουσιαστικά Γερμανός και είχε θετικές αναμνήσεις από την ανατροφή του στη Βαυαρία. Σε μια προσπάθεια να περιγράψει τη μεταπολεμική Γερμανία μετά τις καταστροφές του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, ήρθε αντιμέτωπος με οδυνηρές εντυπώσεις από μια Γερμανία κατεχόμενη από ξένες στρατιωτικές δυνάμεις και επηρεασμένη από την απώλεια των αρχικών της συνόρων.

 Θάνατος 
Προς το τέλος της ζωής του, ο Κλάους Μαν πάλευε με τον εθισμό στα ναρκωτικά και επιδεινούμενες ψυχικές κρίσεις. Ο μακροχρόνιος εθισμός του στα ναρκωτικά τον οδήγησε σε κατάθλιψη.  Στις 5 Μαΐου 1949, πηγαίνοντας στη Νίκαια για να υποβληθεί σε θεραπεία αποτοξίνωσης σταμάτησε στις Κάννες, όπου στις 21 Μαΐου, σε ηλικία 43 ετών, αυτοκτόνησε λαμβάνοντας υπερβολική δόση υπνωτικών χαπιών.  

 Λογοτεχνική δημιουργία 
μικρογραφία|Ο Τόμας Μαν, η Έρικα Μαν, η Κάτια Μαν και ο Κλάους Μαν το 1929. 
Το πρώτο μυθιστόρημα του Κλάους Μαν Ο ευσεβής χορός (1925) είναι ένα από τα πρώτα ομοφυλοφιλικά μυθιστορήματα στη γερμανική λογοτεχνία. Το ίδιο έτος, το θεατρικό έργο του Άνια και Έστερ ανέβηκε στο Αμβούργο, με πρωταγωνίστριες την Πάμελα Βέντεκιντ, την Έρικα Μαν και τον μελλοντικό της σύζυγο Γκούσταφ Γκρύνγκενς. Το έργο προκάλεσε σκάνδαλο επειδή περιέγραφε την ιστορία δύο λεσβιών.

Το πιο διάσημο μυθιστόρημά του είναι το Μεφίστο, το οποίο εκδόθηκε στο Άμστερνταμ το 1936. Αφηγείται την ιστορία του Χέντρικ Χέφγκεν, ενός επιτυχημένου ηθοποιού, σκηνοθέτη και διευθυντή θεάτρου της πρωτεύουσας, ο οποίος για χάρη της καριέρας του συμβιβάζεται και γίνεται συνεργός στα εγκλήματα του ναζιστικού καθεστώτος.Ο χαρακτήρας του Χέντρικ Χέφγκεν βασίστηκε στον πρώην κουνιάδο του, τον ηθοποιό και σκηνοθέτη Γκούσταφ Γκρύνγκενς, ο οποίος αρνήθηκε να μεταναστεύσει από τη Γερμανία με την οικογένεια Μαν. Το μυθιστόρημα απαγορεύτηκε από δικαστήριο της Δυτικής Γερμανίας το 1971 ως προσβλητικό για την τιμή και την αξιοπρέπεια αλλά συνέχισε να είναι διαθέσιμο στην Ανατολική Γερμανία και στο εξωτερικό. Το 1981, ο Ούγγρος σκηνοθέτης Ίστβαν Σάμπο γύρισε την ταινία Μεφίστο με τον Κλάους Μαρία Μπραντάουερ στο ρόλο του Χέντρικ Χέφγκεν. Το 1981, παρακάμπτοντας την απαγόρευση, το μυθιστόρημα εκδόθηκε και στη Δυτική Γερμανία. Το μυθιστόρημα διασκευάστηκε σε θεατρικό έργο από την Αριάν Μνουσκίν. 

Ο Κλάους Μαν είναι ο συγγραφέας μυθιστορημάτων όπως Παθητική Συμφωνία, αφιερωμένο στην κρυφή σχέση μεταξύ του Πιοτρ Ίλιτς Τσαϊκόφσκι και του ανιψιού του Βλαντιμίρ Λβόβιτς Νταβίντοφ. Τα έργα Απόδραση προς τον Βορρά και Το ηφαίστειο αφηγούνται ιστορίες Γερμανών προσφύγων της δεκαετίας του 1930.

Καθώς επισκεπτόταν απελευθερωμένα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης σε επίσημη αποστολή, ήταν ένας από τους πρώτους αυτόπτες μάρτυρες που κατέγραψαν τις φρικαλεότητες της μαζικής εξόντωσης κατά τη διάρκεια της ναζιστικής κυριαρχίας στη Γερμανία. Τα οπτικοακουστικά ντοκουμέντα των ρεπορτάζ του σε αυτά τα μέρη, στα τέλη της δεκαετίας του 1940 έγιναν ιστορικά αρχεία και εξακολουθούν να θεωρούνται σήμερα ως απόδειξη αυτών των εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας.

 Έργα 

 1925: Der fromme Tanz - Ο ευλαβικός χορός
 1925: Anja und Esther - Άνια και Έστερ
 1926: Kindernovelle - Παιδικό μυθιστόρημα (εκδόθηκε στις ΗΠΑ ως Το 5ο παιδί , 1927)
 1927: Revue zu Vieren - Επιθεώρηση για τέσσερις
 1929: Alexander, Roman der Utopie - Αλέξανδρος, μυθιστόρημα ουτοπίας
 1931: Auf der Suche nach einem Weg - Αναζητώντας έναν τρόπο
 1932: Kind dieser Zeit - Παιδί της εποχής (η πρώτη αυτοβιογραφία)
 1932: Treffpunkt im Unendlichen - Σημείο συνάντησης στο άπειρο
 1934: Flucht in den Norden - Απόδραση προς τον Βορρά
 1935: Symphonie Pathétique - Παθητική Συμφωνία
 1936: Mephisto - Μεφίστο
 1937: Vergittertes Fenster - Σιδηρόφρακτο παράθυρο
 1939: Escape to Life - Απόδραση στη ζωή (με την Έρικα Μαν)
 1939: Der Vulkan - Το ηφαίστειο
 1942: The Turning Point - Το σημείο καμπής (η δεύτερη αυτοβιογραφία) 1943: Avant la lettre - Πριν από το γράμμα 1943: André Gide and the Crisis of Modern Thought - Ο Αντρέ Ζιντ και η κρίση της σύγχρονης σκέψης 1945: The Chaplain - Ο εφημέριος Μεταφράσεις στα ελληνικά 

 Μεφίστο, μτφ. Δημήτρης Ηλιόπουλος, εκδ. Ελληνική Ευρωεκδοτική,1982
 Μεφίστο, μτφ. Σοφία Αυγερινού, εκδ. Έρμα, 2019
 Μεφίστο, μτφ. Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, εκδ. Άγρα, 2020
 Το σημείο καμπής, μτφ. Βασίλης Τομανάς, εκδ. Εξάντας 1990
 Παθητική συμφωνία, μτφ. Μαρία Νικολάτου, εκδ. Ζαχαρόπουλος,1993
 Λούντβιχ - Σιδηρόφρακτο παράθυρο, μτφ. Αλέξανδρος Ίσαρης, εκδ. Άγρα, 1996
 Ομοφυλοφιλία και φασισμός, μτφ. Αλέξανδρος Ίσαρης, εκδ. Άγρα,1998
 Ο ευλαβικός χορός, μτφ. Γιώργος Δεπάστας, εκδ. Ολκός, 1992
 Ο κόσμος γύρω-γύρω - Η περιπέτεια ενός ταξιδιού'', μτφ. Γιώργος Δεπάστας, εκδ. Ολκός, 2007

 Παραπομπές 



Κατηγορία:Γερμανοί μυθιστοριογράφοι
Κατηγορία:Γερμανοί θεατρικοί συγγραφείς
Κατηγορία:Γερμανοί διηγηματογράφοι
Κατηγορία:Γερμανοί δοκιμιογράφοι
Κατηγορία:Γερμανοί αυτοβιογράφοι
Κατηγορία:Γερμανοί κριτικοί της λογοτεχνίας
Κατηγορία:ΛΟΑΤ πρόσωπα από τη Γερμανία
Κατηγορία:Αυτόχειρες καλλιτέχνες
Κατηγορία:Αυτόχειρες