Αεροαρχαιολογία

Η αεροαρχαιολογία αποτελεί μεθοδολογική προσέγγιση της αρχαιολογικής επιστήμης που αξιοποιεί εναέρια μέσα για τον εντοπισμό, την καταγραφή και την ερμηνεία αρχαιολογικών καταλοίπων. Η μέθοδος βασίζεται στην παρατήρηση διαφοροποιήσεων στο τοπίο —είτε πρόκειται για μορφολογικά χαρακτηριστικά είτε για χρωματικές αντιθέσεις— που προκύπτουν από την παρουσία υπόγειων ή επιφανειακών δομών. Από την απαρχή της, στις αρχές του 20ού αιώνα, έως τις σύγχρονες εφαρμογές που ενσωματώνουν δορυφορική τηλεπισκόπηση και μη επανδρωμένα αεροσκάφη (UAVs), η αεροαρχαιολογία έχει μετατραπεί σε ένα αναπόσπαστο εργαλείο για τη μελέτη του πολιτισμικού τοπίουBewley 2003.

Ιστορική εξέλιξη
Η πρώτη τεκμηριωμένη χρήση αεροφωτογραφιών για αρχαιολογικούς σκοπούς πραγματοποιήθηκε κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν οι στρατιωτικές αεροφωτογραφίσεις χρησιμοποιήθηκαν για την παρατήρηση προϊστορικών και ρωμαϊκών καταλοίπωνCrawford 1929. Μετά τον πόλεμο, η συστηματική αξιοποίηση πολιτικών αεροφωτογραφιών συνέβαλε στον σχηματισμό μιας νέας ερευνητικής μεθοδολογίας. Η αναγνώριση «ενδείξεων» όπως οι διαφοροποιήσεις στην ανάπτυξη καλλιεργειών, (τα cropmarks), οι χρωματικές διαφοροποιήσεις στο έδαφος (τα soilmarks) και οι σκιές από μορφολογικές ανωμαλίες (τα shadowmarks) καθιέρωσε την αεροαρχαιολογία ως βασικό μέσο εντοπισμού αρχαιολογικών θέσεωνWilson 2000.

Μεθοδολογικές προσεγγίσεις
Η βασική αρχή της αεροαρχαιολογικής παρατήρησης στηρίζεται στο γεγονός ότι οι υπόγειες αρχαιολογικές δομές επηρεάζουν τη φυσιολογία του εδάφους και τη βλάστηση. Ένας τοίχος, για παράδειγμα, μειώνει την υγρασία και τα θρεπτικά συστατικά στο σημείο όπου βρίσκεται, προκαλώντας υποανάπτυξη φυτών. Αντίθετα, οι τάφροι ή οι λάκκοι, λόγω συγκράτησης υγρασίας, ευνοούν την πλουσιότερη ανάπτυξη της βλάστησηςRiley 1987..

Με την πρόοδο της τεχνολογίας, η αεροαρχαιολογία απέκτησε νέα εργαλεία: η ψηφιακή επεξεργασία εικόνας, η ενσωμάτωση με Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών (GIS) και οι τρισδιάστατες απεικονίσεις προσέφεραν νέες δυνατότητες σύνθεσης και ερμηνείαςVerhoeven 2009.. Παράλληλα, η ανάλυση φασματικών δεδομένων επέτρεψε τον εντοπισμό καταλοίπων που δεν ήταν ορατά στο ανθρώπινο μάτι.

Σύγχρονες εφαρμογές
Η ραγδαία ανάπτυξη τεχνολογιών όπως το LiDAR (Light Detection and Ranging) έχει επιτρέψει τον εντοπισμό αρχαιολογικών χαρακτηριστικών ακόμη και κάτω από πυκνή βλάστηση, κάτι που ήταν αδύνατο με τις παραδοσιακές μεθόδουςOpitz & Cowley, 2013.. Η εφαρμογή μη επανδρωμένων αεροσκαφών έχει επίσης μειώσει το κόστος και έχει καταστήσει δυνατή την υψηλής ανάλυσης τεκμηρίωση αρχαιολογικών τοπίων ακόμη και σε δυσπρόσιτες περιοχές.Campana, 2017 Επιπλέον, η συνδυαστική χρήση πολυφασματικής και υπερφασματικής απεικόνισης έχει διευρύνει το εύρος των δεδομένων, προσφέροντας πληροφορίες για την κατάσταση διατήρησης των μνημείων και το περιβάλλον τους.

Κριτική συζήτηση
Παρά την εντυπωσιακή εξέλιξη, η αεροαρχαιολογία δεν στερείται περιορισμών. Οι ερμηνείες εξαρτώνται από περιβαλλοντικούς παράγοντες όπως το κλίμα, η εποχή και η χρήση γης, γεγονός που ενδέχεται να προκαλεί ψευδείς ενδείξειςWilson, 2000.). Επίσης, η πρόσβαση σε αεροφωτογραφικά αρχεία και δορυφορικά δεδομένα παραμένει σε πολλές περιπτώσεις περιορισμένη λόγω κόστους ή νομικών δεσμεύσεων. Ωστόσο, η αυξανόμενη διάθεση ανοιχτών δεδομένων και η χρήση τεχνητής νοημοσύνης για την αυτοματοποιημένη ανάλυση εικόνων υπόσχονται να ξεπεράσουν αρκετά από αυτά τα εμπόδια.

Παραπομπές

Βιβλιογραφία
Bewley, R.H. (2003). Aerial Archaeology: Developing Future Practice. Oxford: Oxbow Books. ISBN 9781842170465
Campana, S. (2017). Drones in Archaeology: State-of-the-art and Future Perspectives. Archaeological Prospection, 24(4). DOI: 10.1002/arp.1569
Crawford, O.G.S. (1929). Air Survey and Archaeology. The Geographical Journal. https://doi.org/10.2307/1781831
Opitz, R. & Cowley, D. (2013). Interpreting Archaeological Topography: Airborne Laser Scanning, 3D Data and Ground Observation. Oxford: Oxbow Books. ISBN 9781782972737
Riley, D.N. (1987). Air Photography and Archaeology. Philadelphia: University of Pennsylvania Press. ISBN 9780812281006
Verhoeven, G. (2009). Providing an Archaeological Bird’s-eye View – An Overall Picture of Ground-based Means to Execute Low-altitude Aerial Photography (LAAP) in Archaeology. Archaeological Prospection, 16(4). https://doi.org/10.1002/ARP
Wilson, D.R. (2000). Air Photo Interpretation for Archaeologists. Stroud: Tempus. ISBN 9780752417809

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Emporia State University: Aerial Archaeology
 Aerial and Remote Sensing Archaeology Link and Reference Site
 Aerial Archaeology. AerialArchaeology.com focuses heavily on near-earth imaging technologies such as kite aerial photography, remote-control powered parachutes, balloons, and model airplanes and helicopters. *** Archived May 8, 2006 ***
 ACE Foundation
 Kite Aerial Photographers - Archaeology 
 Sir Henry Wellcome
 Aerial Archaeology in Northern France


Κατηγορία:αρχαιολογικές μέθοδοι
Κατηγορία:αεροφωτογράφιση