Γιανναίοι Αρκαδίας

Οι Γιανναίοι (Γιαννέικα) Αρκαδίας είναι ορεινό χωριό του Νομού Αρκαδίας αποτελούμενο από δύο οικισμούς: τους Άνω και τους Κάτω Γιανναίους. Οι Άνω Γιανναίοι βρίσκονται σε υψόμετρο 890 μέτρων και οι Κάτω Γιανναίοι σε υψόμετρο 600 μέτρων.

 Γενικά Στοιχεία 
Οι Γιανναίοι είναι ορεινός οικισμός, ο οποίος βρίσκεται στο νοτιοανατολικό τμήμα του Νομού Αρκαδίας, κοντά στα όρια με τους Νομούς Μεσσηνίας και Λακωνίας, δυτικά από το βόρειο τμήμα της οροσειράς του Ταϋγέτου. Οι Γιανναίοι συνορεύουν με τα χωριά Καμάρα, Δυρράχι και Άκοβο. Σύμφωνα με την απογραφή του 2021 οι μόνιμοι κάτοικοι του χωριού ανέρχονται στους 49. Οι κύριες ασχολίες των κατοίκων είναι η γεωργία και η κτηνοτροφία. Οι Γιανναίοι αποτελούνται από δύο οικισμούς: τους Άνω και τους Κάτω Γιανναίους.

 Ονομασία 

 Ετυμολογία 
Σύμφωνα με την προφορική παράδοση, οι κάτοικοι του χωριού έλκουν την καταγωγή τους από την ευρύτερη περιοχή των Ιωαννίνων και η ονομασία του χωριού φαίνεται πως είναι προσδιοριστική της προέλευσής τους. Το γεγονός αυτό επιβεβαιώνεται από τα επώνυμα πολλών οικογενειών των Γιανναίων, τα οποία συναντώνται κυρίως στην περιοχή της Ηπείρου.

 Άλλες Ονομασίες 
Πέρα από την επίσημη ονομασία του, το χωριό αναφέρεται επίσης ως «Γιαννέικα» ή «Γιανναίικα», αλλά και ως «Γιανέους» ή «Γιανναίους».

 Ιστορικά Στοιχεία 

 Αρχαία Εποχή 
Στην περιοχή των σημερινών Γιανναίων και της Καμάρας, δέσποζε η αρχαία κώμη Αίγυς, η κοιτίδα των Αιγυτών, ενός αρχαίου αρκαδικού φύλου. Σύμφωνα με τον Στράβωνα, η Αίγυς ήταν ένα από τα έξι διαμερίσματα, στα οποία διαίρεσαν την περιοχή οι Ηρακλείδες Ευρυσθένης και Προκλής, όταν την κυρίευσαν. Η πόλη ήταν αυτόνομη και ισότιμη με την Σπάρτη και διοικούνταν από έναν βασιλιά. Οι Σπαρτιάτες, όμως, επί βασιλείας Αρχελάου και Χαριλάου κατέστρεψαν την πόλη και εξανδραπόδισαν τους κατοίκους, με τη δικαιολογία ότι διατηρούσαν φιλικές σχέσεις με τους γείτονές τους Αρκάδες, με τους οποίους πιθανότατα προετοίμαζαν ανταρσία κατά της Σπάρτης. Αργότερα, την πόλη κατέλαβαν οι Αρκάδες και ο Επαμεινώνδας προσάρτησε ολόκληρη την περιοχή, που λεγόταν Αιγύτις, στη Μεγαλόπολη.

Το 223 π.Χ. κατέλαβε την Αίγυ ο βασιλιάς της Σπάρτης Κλεομένης (235-222 π.Χ.), αλλά μετά την ήττα του στη Μάχη της Σελλασίας από τον βασιλιά των Μακεδόνων Αντίγονο τον Δώσωνα αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την περιοχή. Το 220 π.Χ. την κατέλαβαν και πάλι οι Σπαρτιάτες με επικεφαλής τον βασιλιά Λυκούργο, για να την εγκαταλείψουν το 217 π.Χ., μόλις έμαθαν ότι κατέφθαναν οι δυνάμεις των Μακεδόνων υπό τον Φίλιππο Ε'.

Σύμφωνα με τον περιηγητή Παυσανία, στην Αίγυ, πλησίον στις πηγές του ποταμού Καρνίωνα, υπήρχε ναός αφιερωμένος στον θεό Απόλλωνα Κερεάτα.

 Μεσαίωνας 
Ανάμεσα στους οικισμούς των Άνω και των Κάτω Γιανναίων υπάρχουν τα ερείπια ενός μικρού μεσαιωνικού οικισμού, που πιθανότατα ονομαζόταν «Χώρα», καθώς η εγκαταλελειμμένη περιοχή αποκαλείται «Παλαιόχωρα». Η ύπαρξη της Χώρας δεν έχει επιβεβαιωθεί έως τώρα από κάποια ιστορική πηγή. Ωστόσο, κατά την προφορική παράδοση, οι κάτοικοι της Χώρας πιθανότατα εγκατέλειψαν τις οικίες τους έπειτα από κάποια εξέγερση εναντίον των Οθωμανών κατακτητών και κατευθύνθηκαν προς την περιοχή της Μεσσηνίας. Η Χώρα, κατά πάσα πιθανότητα εγκαταλείφθηκε τον 15ο αιώνα. 

 Νεότερη Εποχή 
Η ύπαρξη των Γιανναίων επιβεβαιώνεται από έγγραφα των ετών 1696 και 1700 μ.Χ. αντίστοιχα. Από το 1685 έως το 1715 η Πελοπόννησος τελούσε υπό την κατοχή των Ενετών. Το 1696 ο Francesco Grimani (Φραγκίσκος Γκριμάνι), Γενικός Προνοητής του Μοριά ζήτησε από τον κλήρο της Πελοποννήσου, όλων των βαθμίδων, να του υποβάλει αναφορές με απογραφικά στοιχεία της κτηματικής περιουσίας των ναών, των μονών και των μετοχιών, καθώς και τα ονόματα των ιερέων. Στον πίνακα των ιερέων των χωριών της Επαρχίας Λεονταρίου περιλαμβάνεται η φράση: «Εἰς τούς Γιανέους Ἰωάσαφ Ἱερομόναχος». Το 1700 πραγματοποιήθηκε απογραφή του πληθυσμού της Πελοποννήσου και στον πίνακα των χωριών της Επαρχίας Λεονταρίου περιλαμβάνεται η φράση: «Γιανέους οἰκογένειαι 19, ἄρρενες 43, θήλεις 47, σύνολον 90».

Οι παραπάνω αποτελούν τις πρώτες ιστορικές αναφορές στους Γιανναίους, αλλά δεν προσδιορίζουν το έτος ίδρυσης του χωριού, η οποία πιθανώς έγινε μετά την εγκατάλειψη της Χώρας. Επομένως, η ίδρυση των Γιανναίων υπολογίζεται από τον 15ο έως τα μέσα του 17ου αιώνα.

Οι Γιανναίοι συμμετείχαν ενεργά στην Επανάσταση του 1821. Από τους Γιανναίους προέρχονταν οι αγωνιστές Γιαννόπουλος Βασίλειος, Μπουρίκας Νικόλαος και Τριαντάφυλλος Νικόλαος. Σύμφωνα με ιστορικές πηγές, κατά τη διάρκεια της Μάχης της Δραμπάλας (5-7 Ιουνίου 1825), ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης βρισκόταν στην περιοχή των Γιαννοκάμαρων, από όπου επέβλεπε και έδινε οδηγίες. Το πιθανότερο είναι να βρισκόταν σε κάποιο ύψωμα στην περιοχή των Άνω Γιανναίων, προκειμένου να είχε καλύτερη άποψη του υψώματος της Δραμπάλας. 

Η προσφορά των Γιανναίων προς το έθνος συνεχίστηκε σε όλους τους εθνικούς αγώνες. Αξιοσημείωτη είναι η περίπτωση του Μακεδονομάχου Μπαλίκου Δημητρίου (1883-1963), ο οποίος ακολούθησε εθελοντικά τον Παύλο Μελά με το ψευδώνυμο «Τσάκας», λαμβάνοντας μέρος σε πολλές μάχες κατά των Κομιτατζήδων και των Τούρκων. 

Κατά την περίοδο της Κατοχής, στο χωριό έδρευαν Ιταλοί στρατιώτες, ενώ αργότερα εγκαταστάθηκαν και οι Γερμανοί. Στη διάρκεια του Εμφυλίου Πολέμου, οι Γιανναίοι υπήρξαν στο επίκεντρο πολλών διαμαχών εξαιτίας της θέσης τους πλησίον του Ταϋγέτου. 

 Διοικητικά Στοιχεία 
Οι Γιανναίοι αποτελούν Δημοτική Κοινότητα του Δήμου Μεγαλόπολης σύμφωνα με το Πρόγραμμα Καλλικράτης. Με το Σχέδιο «Καποδίστριας» αποτελούσε Τοπική Κοινότητα και ανήκε στον Δήμο Φαλαισίας. Από το 1930 αποτελούσε ξεχωριστή Κοινότητα.

 Δημογραφική Εξέλιξη 
Η δημογραφική εξέλιξη των Γιανναίων (Άνω και Κάτω) είναι η εξής:
+ΈτοςΠληθυσμός1700901889275190727119203091928338194030219512911961206197110719811111991112200189201184202149

 Αξιοθέατα 

 Φυσικά Τοπία 
Ένα από τα ομορφότερα φυσικά τοπία του χωριού αποτελεί το Κεφαλάρι, οι πηγές του ποταμού Καρνίωνα, όπου μπορεί κανείς να απολαύσει κάτω από την σκιά των τεράστιων πλατανιών το γάργαρο και κρυστάλλινο νερό και να ακολουθήσει την πορεία του από τους καταρράκτες και τις μικρές λιμνούλες έως τα αυλάκια, που καταλήγουν στους Νερόμυλους και τα γεφύρια μέσα στο χωριό.

Άλλο ένα μαγευτικό τοπίο του χωριού είναι το δάσος από έλατα, που απλώνεται στις πλαγιές του Ταϋγέτου και φτάνει ως την κορυφή του βουνού, όπου βρίσκεται ο Ιερός Ναός του Προφήτη Ηλία. Μέσα στα έλατα κρύβεται και το μονοπάτι που συνδέει τον οικισμό των Άνω Γιανναίων με την Ιερά Μονή Ρεκίτσας, το οποίο είναι ιδανικό για πεζοπορία. 

 Νερόμυλοι 
Στο χωριό υπάρχουν αρκετοί παραδοσιακοί νερόμυλοι με μεγάλη ιστορία. Ένας εξ αυτών είναι ο Μύλος του Κολοκοτρώνη, τον οποίον ο Γέρος του Μοριά έλαβε ως προίκα από τον γάμο του με την Ακοβίτισσα Αικατερίνη Καρούσου. Βρίσκεται στις όχθες του ποταμού Καρνίωνα και αποτελεί ένα από τα σπουδαιότερα ιστορικά μνημεία του χωριού. Στους Γιανναίους υπάρχουν, ακόμη, ο Νερόμυλος Μωρόγιαννη και ο Μύλος της Ταράτσας. 

 Ιεροί Ναοί 
Πλησίον στον Νερόμυλο Μωρόγιαννη και στον Μύλο της Ταράτσας υπάρχει το Μετόχι της Ιεράς Μονής Μπούρα, το οποίο περιβάλλεται από πλατάνια και πεύκα, ενώ το διαπερνούν και τα αυλάκια από το Κεφαλάρι. 

Στον οικισμό των Κάτω Γιανναίων αξίζει κανείς να επισκεφτεί και τον ενοριακό Ιερό Ναό του Αγίου Κωνσταντίνου και της Αγίας Ελένης, που θεμελιώθηκε το 1875, καθώς στον προαύλιο χώρο του δεσπόζει ένα πελώριο, αειθαλές πουρνάρι. Στους Κάτω Γιανναίους υπάρχουν, επιπλέον, οι Ιεροί Ναοί Αγίου Ιωάννη Προδρόμου, Αγίας Τριάδος, Μεταμορφώσεως του Σωτήρος και Αγίου Επιφανίου. 

Στον μικρό, παραδοσιακό οικισμό των Άνω Γιανναίων εξέχουσα θέση έχει ο ενοριακός Ιερός Ναός της Αγίας Παρασκευής και ο Ιερός Ναός του Αγίου Αθανασίου, από όπου μπορεί κανείς να απολαύσει την θέα του Λεκανοπεδίου Μεγαλόπολης. Στον οικισμό υπάρχει, επίσης, ο Ιερός Ναός Εισοδίων της Θεοτόκου, ο Ιερός Ναός Αγίου Ιωάννη Προδρόμου (Παλαιόχωρα), καθώς και ο Ιερός Ναός του Προφήτη Ηλία, στην κορυφή του βουνού, που δεν είναι οδικά προσβάσιμος. 

 Πολιτιστικό Κέντρο 
Στη θέση του παλαιού Δημοτικού Σχολείου Κάτω Γιανναίων, υπάρχει σήμερα το Πολιτιστικό Κέντρο Γιανναίων «Κωνσταντίνος Γεωργακόπουλος», το οποίο έλαβε το όνομα του τοπικού ευεργέτη και ιδρυτή του πρώην Δημοτικού Σχολείου. Ο Κωνσταντίνος Γεωργακόπουλος - μετανάστης στις ΗΠΑ - προσέφερε το ποσό των 320.000 δραχμών, κατά το διάστημα 1922-1925, με το οποίο ανεγέρθηκε και εξοπλίστηκε το Δημοτικό Σχολείο Κάτω Γιανναίων, που κατεδαφίστηκε τη δεκαετία του 1960. Σύμφωνα με τις μαρτυρίες των κατοίκων του χωριού, επρόκειτο για ένα κόσμημα παραδοσιακής αρχιτεκτονικής, ενώ ο εξοπλισμός του ήταν πολύ σύγχρονος για τα δεδομένα της εποχής, γεγονός που έκανε το Δημοτικό Σχολείο Κάτω Γιανναίων να υπερέχει από τα υπόλοιπα εκπαιδευτικά ιδρύματα της περιοχής. 

Δίπλα από το Πολιτιστικό Κέντρο βρίσκεται και το Κοινοτικό Γραφείο του χωριού, ενώ ο προαύλιος χώρος του λειτουργεί ως πλατεία και χρησιμοποιείται για την πραγματοποίηση εκδηλώσεων.

 Πρόσβαση 
Το χωριό απέχει περίπου 25 χιλιόμετρα από την Μεγαλόπολη, 40 χιλιόμετρα από την Καλαμάτα και 50 χιλιόμετρα από την Τρίπολη. Η πρόσβαση στο χωριό θεωρείται εύκολη.
 Παραπομπές 

Κατηγορία:Χωριά της περιφερειακής ενότητας Αρκαδίας