Αντωνία Πάνου

Η Αντωνία Πάνου (Αθήνα, 1949) είναι Ελληνίδα αρχιτέκτονας, γνωστή για τη συμμετοχή της σε σημαντικά δημόσια έργα και αρχιτεκτονικούς διαγωνισμούς από τη δεκαετία του 1970 έως σήμερα. Το έργο της περιλαμβάνει μελέτες νοσοκομείων, εκπαιδευτικών και δημοσίων κτιρίων, καθώς και έργα κοινωνικής πρόνοιας. Έχει συμβάλει στη σύγχρονη αρχιτεκτονική παραγωγή και στην ανάδειξη της ιστορίας των Ελληνίδων αρχιτεκτόνων.

 Βιογραφία 
Η Αντωνία Πάνου γεννήθηκε στην Αθήνα τον Ιανουάριο του 1949. Ο πατέρας της ήταν ηλεκτρολόγος-μηχανολόγος μηχανικός του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου και η μητέρα της είχε ιδιαίτερη αγάπη για τη μόρφωση και τον πολιτισμό.

Σπούδασε στην Ελληνογαλλική Σχολή Saint Joseph και αποφοίτησε από τη Σχολή Αρχιτεκτόνων του ΕΜΠ το 1971, χρόνια κατά τα οποία συμμετείχε ενεργά στο αντιδικτατορικό φοιτητικό κίνημα.

Μετά την αποφοίτησή της εργάστηκε αρχικά σε αρχιτεκτονικά γραφεία και στη συνέχεια ίδρυσε δικό της γραφείο μελετών και επιβλέψεων. Από το 1978 έως το 1990 υπήρξε επιστημονική συνεργάτις στη Βιβλιοθήκη και τη Μονάδα Τεκμηρίωσης του ΤΕΕ, με αντικείμενο τα αρχεία Αρχιτεκτονικής και Πολεοδομίας. Συνταξιοδοτήθηκε το 2011.

Από το 2015 συμμετέχει ενεργά στην Επιστημονική Επιτροπή του Τμήματος Αττικής του ΣΑΔΑΣ, στις «Διαδρομές της Αρχιτεκτονικής από τις απαρχές του Μοντερνισμού έως σήμερα στην Αττική», και έχει συμβάλει στη δημιουργία της Attikipedia, ηλεκτρονικής πλατφόρμας για το δομημένο περιβάλλον. Είναι επίσης μέλος της Επιστημονικής Ομάδας Συγκρότησης του Ψηφιακού Αρχείου Ελληνίδων Αρχιτεκτόνων.

Έχει έναν γιο, τον Θωμά Δίτσα, επίσης αρχιτέκτονα. 

 Αρχιτεκτονικό έργο 
Η Αντωνία Πάνου έχει εκπονήσει μεγάλο αριθμό μελετών, κυρίως κτιρίων κοινωνικής πρόνοιας, σχολικών και πανεπιστημιακών συγκροτημάτων, καθώς και νοσοκομείων.

Έχει συνεργαστεί με πολλούς γνωστούς αρχιτέκτονες, όπως οι Μαρία Κοκκίνου, Ανδρέας Κούρκουλας, και Έλλη Λεπτουργού. 

 Εργογραφία 
Νοσοκομεία και Κτίρια Κοινωνικής Πρόνοιας:

 Ιπποκράτειο Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών (1976). Ανακατασκευή μαγειρείων.
 Μαιευτήριο “Αλεξάνδρα” (1977). Ανακαίνιση χώρων παρασκευής γευμάτων.
 Γενικό Λαϊκό Νοσοκομείο Αθηνών (1978). Ανακατασκευή και επέκταση λεβητοστασίου.
 Κέντρο Υγείας Πολυχνίτου, Λέσβος (1984). Πλήρης αρχιτεκτονική μελέτη. 
 Υπουργείο Κοινωνικών Υπηρεσιών. (Σε συνεργασία με Έλλη Λεπτουργού.)
 Α’ Θεραπευτήριο Χρόνιων Παθήσεων Αθηνών (1994). Μελέτη–Κατασκευή μετατροπής κτιρίων στην πρώην αμερικανική βάση Ελληνικού.
 Κέντρα Κοινωνικής Υποστήριξης και Κατάρτισης Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες (1997–2000). Ανάθεση από το Υπουργείο Υγείας και Πρόνοιας. Πλήρεις αρχιτεκτονικές μελέτες σε διάφορους νομούς (Καρδίτσας, Ημαθίας, Πέλλας, Βοιωτίας, Αχαρνών, Σαλαμίνας).
 Μονάδα Ειδικής Θεραπευτικής Αγωγής και Οικοτροφείο “SOS”, Αχαρνές (1999).
 Κέντρο Διημέρευσης και Ημερήσιας Φροντίδας για ΑΜΕΑ, Καλύβια Θορικού (1999).
 Κέντρο Διημέρευσης – Ημερήσιας Φροντίδας για ΑΜΕΑ, Σαλαμίνα (2000).
 Παιδικός Σταθμός Δήμου Κερατσινίου (2001). Μελέτη–Κατασκευή.
 Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Πατρών (2002–2005). Μελέτη δημοπράτησης: τακτικά ιατρεία, ΜΕΘ παίδων, μονάδα φυσικής αποκατάστασης, τμήμα επειγόντων περιστατικών.
 Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Ηρακλείου Κρήτης (2004). Ανακαίνιση και επέκταση Τμήματος Επειγόντων Περιστατικών.
 Ξενώνας “Η Ηλιαχτίδα”, Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Ηρακλείου (2005).
 Κέντρο Αποκατάστασης και Αποθεραπείας Χίου (2008).
 Νοσοκομείο 200 κλινών στο Ιράκ (2012). Προκαταρκτική μελέτη.
 Βρεφονηπιακός Σταθμός Δήμου Μοσχάτου (2015). Πλήρης αρχιτεκτονική μελέτη. 

Κτίρια Γραφείων – Δημαρχεία – Τράπεζες:

 Ελληνικά Διυλιστήρια Ασπροπύργου (1983). Διαρρύθμιση και ανακαίνιση κτιρίου γραφείων.
 Δημαρχείο Νέου Ψυχικού (1985). Πλήρης αρχιτεκτονική μελέτη (σε συνεργασία με Γ. Μαδεμοχωρίτη και Β. Απέργη).
 Υποκαταστήματα Εμπορικής και Ιονικής Τράπεζας (1989–1996). Διαρρυθμίσεις και νέα κτίρια σε Κάλυμνο, Νέα Σμύρνη, Λαμία, Ζωγράφου, Ρόδο, Κέρκυρα, Καρδίτσα και Χίο.
 Κτίριο γραφείων “Μηχανική Α.Ε.”, Μαρούσι (1994).
 Υποκατάστημα Εμπορικής Τράπεζας Μολάων (1995).
 Δημαρχείο Δήμου Βελεστίνου (1999). Β’ Αρχιτεκτονικό Βραβείο.
 Κτίριο Folli-Follie (1998). Συνεργασία με αρχιτεκτονική ομάδα.
 Μονάδα παραγωγής λογισμικού “Λάμδα Ακίνητα Α.Ε.”, Κάτω Κηφισιά (2000).
 Νομαρχιακό Κατάστημα Δυτικής Αττικής (2008). Κτιριολογικό πρόγραμμα και προμελέτη. 

Εκπαιδευτικά Κτίρια και Βιβλιοθήκες:

 Βιβλιοθήκη της Βουλής (1983). Κτιριολογικό πρόγραμμα νέου τυπογραφείου και βιβλιοστασίου (Αχαρνές).
 Κέντρο Τεχνολογίας “Ηράκλειτος” Νίκαιας (1992).
 41ο Δημοτικό Σχολείο Περιστερίου (1992).
 34ο και 13ο Δημοτικό Σχολείο Πειραιά (1993).
 2ο Τεχνικό Επαγγελματικό Λύκειο Τρικάλων (1997). Α’ Βραβείο σε κλειστό αρχιτεκτονικό διαγωνισμό.
 Κτιριακές εγκαταστάσεις Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης (1998). Β’ Βραβείο σε κλειστό αρχιτεκτονικό διαγωνισμό.
 2ο Δημοτικό Σχολείο Καματερού (1999).
 9ο Γυμνάσιο και 5ο Λύκειο Νίκαιας (1999).
 Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Ρεθύμνης (2004–2006). Α’ Αρχιτεκτονικό Βραβείο, πλήρης μελέτη. Συνεργασία με ΟΜΕ ΕΠΕ (Α. Μακρή-Τζιώτη, Α. Τουφεξή-Νάτση).

Συνεργατικά έργα:

 Συγκρότημα γραφείων στο Μαρούσι (1992-1997)
 Κτήρια γραφείων Folli-Follie (1998-2004)
 Μουσείο Μπενάκη Σύγχρονο Πολιτιστικό Κέντρο (2004)
 Επέκταση Αρχαιολογικού Μουσείου Θήβας και διαμόρφωση περιβάλλοντος χώρου (2016) 

 Βραβεία και Διακρίσεις 
Η δουλειά της έχει επανειλημμένα βραβευθεί σε αρχιτεκτονικούς διαγωνισμούς:

 Α΄ Βραβείο, 2ο Τεχνικό Επαγγελματικό Λύκειο Τρικάλων (1997)
 Β΄ Βραβείο, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης (1998)
 Β΄ Βραβείο, Δημαρχείο Βελεστίνου (1999)
 Α΄ Βραβείο, Μουσείο Τύπου Εθνικής Αντίστασης, Δήμος Καλλιθέας (2000)
 Α΄ Βραβείο, Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Ρεθύμνης (2004–2006)
 Εύφημος Μνεία, Διαγωνισμός Κεντρικής Βιβλιοθήκης Ελσίνκι (2012) 

 Κοινωνική και Επιστημονική δραστηριότητα 
Συμμετέχει ενεργά στον ΣΑΔΑΣ – Τμήμα Αττικής, συμβάλλοντας σε πρωτοβουλίες για την ανάδειξη της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς, και ειδικότερα των γυναικών αρχιτεκτόνων.

Έχει συμμετάσχει σε συνέδρια, εργαστήρια, και οργανωτικές επιτροπές, όπως το συνέδριο «Αττική σε κρίση» (2017). 

 Κριτική προσέγγιση του έργου της 
Η Αντωνία Πάνου έχει επισημάνει ότι η πορεία της γυναίκας αρχιτέκτονα στην Ελλάδα του δεύτερου μισού του 20ού αιώνα υπήρξε απαιτητική, καθώς συνδέθηκε με κοινωνικές και οικονομικές δυσκολίες. Στα έργα της επιδίωξε τη λειτουργικότητα, την προσαρμογή στο τοπίο και την ανθρώπινη κλίμακα, με έμφαση στη συνεργατική διαδικασία και τη χρησιμότητα για το κοινωνικό σύνολο.

 Παραπομπές 
https://www.femarch.gr/panou/
https://www.doma.archi/contributors/antwnia-panoy