Λογοτεχνία των ερειπίων

Η λογοτεχνία των ερειπίων (Trümmerliteratur), αναφέρεται και ως λογοτεχνία της ώρας μηδέν, πολεμική λογοτεχνία, λογοτεχνία της επιστροφής στην πατρίδα ή λογοτεχνία της κάθαρσης (κάθαρση από τη ναζιστική ιδεολογία), είναι μια βραχύβια γερμανική λογοτεχνική περίοδος της μεταπολεμικής γερμανόφωνης λογοτεχνίας του 20ού αιώνα. Εμφανίστηκε στη Γερμανία αμέσως μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο και διήρκεσε μέχρι περίπου το 1950, οπότε έδωσε τη θέση της σε πιο σύνθετες και πειραματικές μορφές λογοτεχνίας που βασίστηκαν στον λογοτεχνικό μοντερνισμό.

Σημαντικοί εκπρόσωποι της λογοτεχνίας των ερειπίων περιλαμβάνουν τους Χάινριχ Μπελ, Βόλφγκανγκ Μπόχερτ, Γκύντερ Άιχ, Χανς Βέρνερ Ρίχτερ, Βόλφγκανγκ Κέπεν. Στενά συνδεδεμένος είναι ο όρος σαφής λογοτεχνία.

Η λογοτεχνία της περιόδου είχε ως στόχο να συμβάλει στην αντιμετώπιση του παρελθόντος και στην αναδημιουργία του μέλλοντος, αναλύοντας ζητήματα αλήθειας, ευθύνης και αιτιών του πολέμου και του Ολοκαυτώματος και προσπαθώντας να δείξει την πραγματικότητα όπως ακριβώς ήταν.

Με την οικονομική ανάκαμψη της δεκαετίας του 1950, η λογοτεχνία των ερειπίων έχασε γρήγορα το νόημά της καθώς η Γερμανία άρχισε να αναπτύσσεται, οι πόλεις ξαναχτίστηκαν και η φρίκη του πολέμου πέρασε στο παρασκήνιο. Ωστόσο, τα θέματα επηρέασαν συγγραφείς της μεταγενέστερης γερμανικής μεταπολεμικής λογοτεχνίας, όπως την Ομάδα 47 στην οποία συγκεντρώθηκαν από το 1947 οι περισσότεροι Γερμανοί συγγραφείς.

 Θέματα και στυλ 
μικρογραφία|312x312εσ|Γερμανοί προμηθεύονται καύσιμα τον χειμώνα του 1946/47
Κεντρικό θέμα ήταν η τύχη πρώην στρατιωτών και αιχμαλώτων πολέμου που επιστρέφοντας στη Γερμανία βρέθηκαν μπροστά στα ερείπια της κατεχόμενης από τους Συμμάχους πατρίδας τους και των κατεστραμμένων πόλεων αλλά και μπροστά στα ερείπια των ιδανικών τους, συχνά σε έναν κόσμο που δεν είχε πλέον θέση γι' αυτούς. Περιέγραφε επίσης τις άμεσες εμπειρίες του πολέμου και τη ζοφερή κατάσταση της μεταπολεμικής περιόδου μέσα στο χάος και τις στερήσεις από την οπτική γωνία των «απλών ανθρώπων».

Το ζήτημα της συλλογικής ενοχής για τον πόλεμο, τα εγκλήματα πολέμου της Βέρμαχτ και το Ολοκαύτωμα ήταν επίσης στο προσκήνιο. Αυτό δεν ήταν ένα εύκολο ερώτημα, καθώς πολλοί από τους συγγραφείς είχαν συμμετάσχει οι ίδιοι στον πόλεμο ως στρατιώτες και τώρα έπρεπε να εξετάσουν τον δικό τους ρόλο. Η στάση των συγγραφέων απέναντι στην πολιτική και κοινωνική αποκατάσταση της Γερμανίας ήταν γενικά επικριτική.

Τα στυλιστικά μέσα που χρησιμοποιήθηκαν ήταν κυρίως ο ρεαλισμός σε απλή, άμεση γλώσσα, η οποία περιέγραφε λακωνικά αλλά δεν αξιολογούσε τον κατεστραμμένο κόσμο. Μια συνέχεια του μοντερνισμού είναι εμφανής στους περισσότερους συγγραφείς που χρησιμοποίησαν στοιχεία του εξπρεσιονισμού, του σουρεαλισμού και του μαγικού ρεαλισμού. Οι συγγραφείς υποστήριξαν ιδιαίτερα την «κάθαρση της γλώσσας» από την υπερβολικά εξωραϊσμένη γλώσσα και το ιδεολογικό αποτύπωμα της εθνικοσοσιαλιστικής ιδεολογίας.

 Επιρροές 
Σημεία αναφοράς και πρότυπα ήταν τα αμερικανικά διηγήματα και το συνοπτικό, απλό ύφος τους, όπως τα έργα των Έρνεστ Χέμινγουεϊ, Τζον Στάινμπεκ και Γουίλιαμ Φόκνερ. Άλλοι ιδεολογικά επιδραστικοί συγγραφείς, μερικοί από το φάσμα του υπαρξισμού και της Αντίστασης, ήταν οι Γάλλοι Ζαν Ανούιγ, Ζαν-Πολ Σαρτρ και Αλμπέρ Καμύ και οι Ιταλοί Έλιο Βιτορίνι και Ινιάτσιο Σιλόνε. Άλλα πρότυπα ήταν αριστεροί ανθρωπιστές Γερμανοί μετανάστες, όπως ο Άρτουρ Κέσλερ και ο Γκούσταβ Ρέγκλερ τα βιβλία των οποίων, μετά το τέλος του Γ' Ράιχ, επανακυκλοφορούσαν και διαδίδονταν ακόμη και σκόπιμα από τις νικήτριες δυνάμεις, για παράδειγμα σε στρατόπεδα αιχμαλώτων πολέμου.

 Συγγραφείς 
Σημαντικοί συγγραφείς, που ωστόσο μόνο ένα μικρό μέρος των έργων τους εμπίπτει στη σύντομη περίοδο από 1945 έως 1950, ήταν:

 Βόλφγκανγκ Μπόχερτ (Έξω από την πόρτα,Το ψωμί, Αυτή την Τρίτη, Οι τρεις σκοτεινοί βασιλιάδες)
 Γκύντερ Άιχ (Απογραφή, Αποχωρητήριο στρατού)
 Ίλζε Άιχινγκερ (Η μεγαλύτερη ελπίδα)
 Χάινριχ Μπελ (Το τραίνο ήρθε στην ώρα του, Πού ήσουν εσύ, Αδάμ;, Διαβάτη, όταν έρθεις στη Σπα...)
 Πάουλ Τσέλαν (Η άμμος από τις τεφροδόχους)
 Έριχ Κέστνερ (κείμενα για καμπαρέ του Μονάχου)
 Βόλφντιτριχ Σνούρε ( Η κηδεία, Ο Γιένε ήταν φίλος μου )
 Βόλφγκανγκ Βάιραουχ (Χίλια γραμμάρια)
 Χάιντς Ράιν (Μια χειμωνιάτικη νύχτα)
 Γιοχάνες Ρ. Μπέχερ (Επιστροφή στην πατρίδα)
 Βόλφγκανγκ Κέπεν (Περιστέρια στη χλόη)
 Χανς Βέρνερ Ρίχτερ (Οι ηττημένοι)
 Άρνο Σμιτ (Λεβιάθαν)
 Χανς Έριχ Νόσακ (Νέκυια. Η αφήγηση ενός επιζώντος, Η καταστροφή)
 Παραπομπές 

Κατηγορία:Λογοτεχνικά ρεύματα
Κατηγορία:Γερμανική λογοτεχνία
Κατηγορία:Αυστριακή λογοτεχνία
Κατηγορία:20ός αιώνας στη λογοτεχνία