Αμμώνιος Ερμείου

Ο Αμμώνιος ο γιος του Ερμείου (αρχ. ελλ.: Ἀμμώνιος ὁ Ἑρμείου,   – μεταξύ 517 και 526)  ήταν Έλληνας φιλόσοφος από την Αλεξάνδρεια της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας κατά την Ύστερη Αρχαιότητα. Νεοπλατωνιστής, γιος των φιλοσόφων Ερμεία και Αιδεσίας, αδελφός του Ηλιόδωρου της Αλεξάνδρειας και εγγονός του Συριανού, .  Ο Αμμώνιος ήταν μαθητής του Πρόκλου στη ρωμαϊκή Αθήνα, και δίδαξε στην Αλεξάνδρεια για το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του, έχοντας αποκτήσει δημόσια έδρα τη δεκαετία του 470.

Σύμφωνα με τα Σχόλια του Ολυμπιόδωρου από τη Θήβα στα κείμενα του Γοργία και του Φαίδωνα του Πλάτωνα, ο Αμμώνιος έδωσε διαλέξεις για τα έργα του Πλάτωνα, του Αριστοτέλη και του Πορφύριου από την Τύρο,  έγραψε σχόλια για τα αριστοτελικά έργα και τρία χαμένα σχόλια για τα πλατωνικά κείμενα.  Είναι επίσης ο συγγραφέας ενός κειμένου για τον αστρολάβο που δημοσιεύτηκε στον Κατάλογο Αστρολογικών Ελληνικών Κωδίκων, και έδωσε διαλέξεις για την αστρονομία και τη γεωμετρία, .  Ο Αμμώνιος δίδαξε πολλούς Νεοπλατωνιστές, συμπεριλαμβανομένων των Δαμάσκιου, Ολυμπιόδωρου από τη Θήβα, Ιωάννη Φιλόπονου, Σιμπλίκιου από την Κιλικία και Ασκληπιού από τις Τράλλεις.  Μεταξύ των μαθητών του ήταν επίσης ο ιατρός Γέσσιος από την Πέτρα και ο εκκλησιαστικός ιστορικός Ζαχαρίας ο Ρήτωρ, ο οποίος έγινε επίσκοπος Μυτιλήνης. 

Στο πλαίσιο του διωγμού των ειδωλολατρών στα τέλη της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, η αλεξανδρινή σχολή ερευνήθηκε από τις ρωμαϊκές αυτοκρατορικές αρχές. Ο Αμμώνιος έκανε συμβιβασμό με τον Πατριάρχη Αλεξανδρείας, Πέτρο Γ΄, περιορίζοντας οικειοθελώς τη διδασκαλία του, με αντάλλαγμα να διατηρήσει τη θέση του.  Αυτό αποξένωσε αρκετούς συναδέλφους και μαθητές του, συμπεριλαμβανομένου του Δαμάσκιου, ο οποίος παρόλα αυτά τον αποκάλεσε «τον μεγαλύτερο σχολιαστή που έζησε ποτέ» στο δικό του έργο «Βίος του Ισιδώρου της Αλεξανδρείας». 

 Ζωή 

Ο πατέρας του Αμμώνιου, Ερμείας, απεβίωσε όταν εκείνος ήταν παιδί, και η μητέρα του, Αιδεσία, μεγάλωσε αυτόν και τον αδελφό του Ηλιόδωρο στην Αλεξάνδρεια. Όταν ενηλικιώθηκαν, η Αιδεσία συνόδευσε τους γιους της στην Αθήνα, όπου σπούδασαν υπό τον Πρόκλο. Τελικά, επέστρεψαν στην Αλεξάνδρεια, όπου ο Αμμώνιος, ως επικεφαλής της νεοπλατωνικής σχολής στην πόλη, δίδαξε για τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη για το υπόλοιπο της ζωής του. Σύμφωνα με τον Δαμάσκιο, κατά τη διάρκεια του διωγμού των εθνικών (ειδωλολατρών) στην Αλεξάνδρεια στα τέλη της δεκαετίας του 480, ο Αμμώνιος έκανε παραχωρήσεις στις χριστιανικές αρχές, ώστε να μπορέσει να συνεχίσει τις διαλέξεις του.  Ο Δαμάσκιος, ο οποίος επιπλήττει τον Αμμώνιο για τη συμφωνία που έκανε, δεν αναφέρει ποιες ήταν οι παραχωρήσεις, αλλά μπορεί να περιελάμβαναν περιορισμούς στις απόψεις που μπορούσε να διδάξει ή να προωθήσει. Δίδασκε ακόμη το 515. Ο Ολυμπιόδωρος τον άκουσε να δίνει διάλεξη για τον Γοργία του Πλάτωνα εκείνη τη χρονιά.  Ήταν επίσης ένας καταξιωμένος αστρονόμος. Δίδαξε για τον Κλαύδιο Πτολεμαίο, και είναι γνωστό ότι έγραψε μία πραγματεία για τον αστρολάβο.

 Γραπτά 
δεξιά|μικρογραφία|Η πρώτη σελίδα της πρώτης έκδοσης του "Σχόλιου" στην Εισαγωγή του Πορφύριου, Βενετία 1500.
Από τα φημολογούμενα πολυάριθμα γραπτά του, μόνο τα σχόλιά του στο έργο του Αριστοτέλη «Περί Ερμηνείας» σώζονται άθικτα. Ένα σχόλιο στην «Εισαγωγή» του Πορφύριου μπορεί επίσης να είναι δικό του, αλλά είναι κάπως διεφθαρμένο και περιέχει μεταγενέστερες παρεμβολές.

Στο έργο του Περί Ερμηνείας, ο Αμμώνιος υποστηρίζει ότι η θεία πρόγνωση ακυρώνει το ενδεχόμενο. Όπως ο Βοήθιος στο δεύτερο Σχόλιο και στην Παρηγορία της Φιλοσοφίας , αυτό το επιχείρημα υποστηρίζει την αποτελεσματικότητα της προσευχής. Ο Αμμώνιος παραθέτει τον Ιάμβλιχο, ο οποίος είπε ότι «η γνώση είναι ενδιάμεση μεταξύ του γνώστη και του γνωστού, αφού είναι η δραστηριότητα του γνώστη σχετικά με το γνωστό».  

Επιπλέον, υπάρχουν και κάποιες σημειώσεις από τις διαλέξεις του Αμμώνιου, γραμμένες από διάφορους φοιτητές, οι οποίες επίσης διασώζονται:
 Σχετικά με τις Κατηγορίες του Αριστοτέλη (ανώνυμος συγγραφέας)
 Σχετικά με τα Αναλυτικά Πρότερα Ι του Αριστοτέλη (ανώνυμος συγγραφέας)
 Σχετικά με τα Μεταφυσικά του Αριστοτέλη 1–7 (γραμμένα από τον Ασκληπιό)
 Σχετικά με την Εισαγωγή στην Αριθμητική του Νικομάχου (γραμμένη από τον Ασκληπιό)
 Σχετικά με τα Αναλυτικά Πρότερα του Αριστοτέλη (γραμμένο από τον Ιωάννη Φιλόπονο)
 Σχετικά με τα Αναλυτικά Ύστερα του Αριστοτέλη (γραμμένο από τον Ιωάννη Φιλόπονο)
 Σχετικά με το Περί Γενέσεως και Φθοράς του Αριστοτέλη (γραμμένο από τον Ιωάννη Φιλόπονο)
 Σχετικά με το Περί Ψυχής του Αριστοτέλη (γραμμένο από τον Ιωάννη Φιλόπονο).

Υπάρχει ένα έργο στην ελληνική γλώσσα με τίτλο Βίος του Αριστοτέλη, το οποίο συνήθως αποδίδεται στον Αμμώνιο, αλλά «είναι πιο πιθανό να είναι έργο του Ιωάννη Φιλόπονου, μαθητή τού Αμμώνιου, στον οποίο αποδίδεται σε ορισμένα χειρόγραφα». 

 Σημειώσεις 

 Πηγές 
 Andron, Cosmin. "Ammonios of Alexandria",The Routledge Encyclopedia of Ancient Natural Scientists, eds. Georgia Irby-Massie and Paul T. Keyser, New York: Routledge, 2008.
 Jones, A., Martindale, J., Morris, J. The Prosopography of the Later Roman Empire, Cambridge: Cambridge University Press, 1992, pages 71–72. 
 Karamanolis, George E. Plato and Aristotle in agreement? : Platonists on Aristotle from Antiochus to Porphyry, New York: Oxford University Press, 2006.

 Seel, Gerhard (ed.), Ammonius and the Seabattle. Texts, Commentary, and Essays, in collaboration with Jean-Pierre Schneider and Daniel Schulthess; Ammonius on Aristotle: De interpretatione 9 (and 7, 1–17) Greek text established by A. Busse, philosophical commentary by Gerhard Seel; essays by Mario Mignucci and Gerhard Seel, Berlin: Walter de Gruyter, 2001.
 Sorabji, Richard. The Philosophy of the Commentators, 200–600 AD. A Sourcebook, Ithaca: Cornell University Press, 2005.
 Verrycken, Koenraad. The Metaphysics of Ammonius son of Hermias, in Richard Sorabji (ed.), Aristotle Transformed. The Ancient Commentators and their Influence, Ithaca: Cornell University Press, 1990, p. 199-231.

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

Commentaria in Aristotelem Graeca, Vol. 4 parts 2–6, Akademie der Wissenschaften, Berlin, Edita consilio et auctoritate Academiae litterarum regiae borussicae (1882).

Κατηγορία:Νεοπλατωνικοί φιλόσοφοι
Κατηγορία:Βυζαντινοί αστρονόμοι