Ιστορία χωρίς τέλος

Ιστορία χωρίς τέλος () είναι μυθιστόρημα φαντασίας του Γερμανού συγγραφέα Μίχαελ Έντε, που εκδόθηκε το 1979. Είναι ένα παραμυθένιο, ρομαντικό μυθιστόρημα μαθητείας. Θεωρείται κλασικό έργο παιδικής και νεανικής λογοτεχνίας αλλά εξακολουθεί να κατατάσσεται στις λίστες μπεστ σέλερ στην κατηγορία για ενήλικες. Έχει διασκευαστεί σε κινηματογραφικές ταινίες και τηλεοπτική σειρά.

Η υπόθεση κινείται μεταξύ πραγματικότητας και φαντασίας: Ένα μοναχικό αγόρι διαβάζει με μεγάλη αγωνία ένα βιβλίο που διαδραματίζεται σε φανταστικό παράλληλο κόσμο μέχρι που, σε κάποιο σημείο, παρασύρεται στην ιστορία, εμπλέκεται στις περιπέτειες και γίνεται ο ήρωας που σώζει τη φανταστική χώρα. Το παιδί τελικά καταφέρνει να επιστρέψει στον πραγματικό κόσμο, μεταμορφωμένο από τις εμπειρίες του. Μετά από πολυάριθμες περιπέτειες και αναφορές σε λογοτεχνικά έργα και θρησκευτικά και μυθολογικά στοιχεία, το μυθιστόρημα καταλήγει στη συνειδητοποίηση ότι οι φαντασιώσεις δημιουργούνται από τις επιθυμίες και τα ξεχασμένα όνειρα των ανθρώπων. 

 Παρουσίαση 
Ο κεντρικός χαρακτήρας της ιστορίας είναι ο Μπάστιαν Μπαλτάζαρ Μπουξ, ένα ευφάνταστο, ντροπαλό αγόρι περίπου 11 ετών. Η  ζωή του σημαδεύεται από μοναξιά και θλίψη καθώς η μητέρα του έχει πεθάνει και από τότε, ο πατέρας του, βυθισμένος στη θλίψη, είναι απορροφημένος στη δουλειά του και του δίνει ελάχιστη προσοχή. Λόγω κακής επίδοσης στο σχολείο, ο Μπάστιαν αναγκάζεται να επαναλάβει μια τάξη και υφίσταται συνεχώς τον εκφοβισμό ορισμένων συμμαθητών του επειδή είναι αντιαθλητικός και κάπως υπέρβαρος. Ενώ προσπαθεί να ξεφύγει από κάποιους νταήδες, ο Μπάστιαν αναζητά καταφύγιο στο βιβλιοπωλείο του Καρλ Κοράντερ, όπου το ενδιαφέρον του κεντρίζεται από ένα βιβλίο με τίτλο Ιστορία χωρίς τέλος. Μη μπορώντας να αντισταθεί, κλέβει το βιβλίο και κρύβεται στη σοφίτα του σχολείου του, όπου αρχίζει να διαβάζει.

Η ιστορία που διαβάζει ο Μπάστιαν διαδραματίζεται σε έναν παράλληλο κόσμο, στη μαγική χώρα της Ονειροφαντασίας, που κυβερνάται από την καλοπροαίρετη και μυστηριώδη Παιδόμορφη Αυτοκράτειρα. Η χώρα βρίσκεται σε μεγάλο κίνδυνο, καθώς όλο και περισσότερες περιοχές εξαφανίζονται από το Τίποτα. Αυτή η καταστροφή συνδέεται με την ασθένεια της Αυτοκράτειρας, η οποία εμφανίστηκε ταυτόχρονα με το Τίποτα. Με τη συμβουλή του σοφού γιατρού Κέιρον, ο γενναίος και έξυπνος Ατρέγιου, ένα αγόρι με πράσινο δέρμα στην ηλικία του Μπάστιαν - που διαθέτει ακριβώς το θάρρος, τη γενναιότητα και την αποφασιστικότητα που τόσο πολύ λείπουν από τον Μπάστιαν - καλείται να βρει μια θεραπεία για την Αυτοκράτειρα και έτσι να σώσει και τη χώρα. Ο Ατρέγιου, με τη βοήθεια του τυχερού δράκου Φάλκορ στην πλάτη του οποίου ταξιδεύει, γυρνά από τόπο σε τόπο μιλώντας με διάφορα όντα που κατοικούν στο βασίλειο. Αναζητά το αόρατο μαντείο Ουγιουλάλα, όπου μαθαίνει ότι το μόνο που μπορεί να σώσει την Αυτοκράτειρα είναι ένα νέο όνομα που θα της δοθεί από ένα άνθρωπο-παιδί από τον «Έξω Κόσμο».

Ο Μπάστιαν διαβάζει τις περιπέτειες του Ατρέγιου με ενθουσιασμό και αγωνία και σταδιακά συνειδητοποιεί με έκπληξη ότι αυτό το παιδί είναι ο ίδιος. Έτσι, παρασύρεται και συμμετέχει στην ιστορία. Μετά από πολυάριθμες περιπέτειες με τον Ατρέγιου με τον οποίο γίνονται φίλοι - χαρακτήρες στην εξέλιξη της ιστορίας είναι μεταξύ άλλων ο λυκάνθρωπος Γκμορκ, το μουλάρι Τζίτσα, η γιγάντια χελώνα Μόρλα, οι τρεις μοναχοί Βαθυστόχαστοι, η μυστηριώδης κυρία Αϊουόλα, ορδές κεφαλόποδων, κενταύρων και άλλων παράξενων πλασμάτων της Ονειροφαντασίας - γίνεται σαφές ότι ο Μπάστιαν θα είναι ο σωτήρας. Ο Μπάστιαν εμφανίζεται στην Αυτοκράτειρα και της δίνει το νέο όνομα: Παιδί του Φεγγαριού. Ως ανταμοιβή, λαμβάνει, μεταξύ άλλων, ένα θαυματουργό και ισχυρό φυλαχτό. 

Η Αυτοκράτειρα του αναθέτει να αναδημιουργήσει τον κόσμο της Ονειροφαντασίας σύμφωνα με τη φαντασία του. Εκπληρώνοντας το αίτημά της, η χώρα μπορεί να ξαναγεννηθεί και ο Μπάστιαν ξεκινά το ταξίδι του. Τώρα που το φυλαχτό, ικανοποιεί κάθε του επιθυμία, προσπαθεί να απαλλαγεί από όλες τις αδυναμίες που τον βασάνιζαν στην προηγούμενη ζωή του. Επιθυμεί να είναι δυνατός, να είναι γενναίος και σοφός. Αλλά η Παιδόμορφη Αυτοκράτειρα του έχει αποκρύψει το γεγονός ότι κάθε επιθυμία του κοστίζει μια ανάμνηση του δικού του κόσμου και του ποιος ήταν εκεί. Ο Μπάστιαν συνειδητοποιεί σχεδόν πολύ αργά ότι πρέπει να χρησιμοποιήσει τις επιθυμίες του για να ανακαλύψει την αληθινή του θέληση, γιατί μόνο αυτό μπορεί να τον οδηγήσει πίσω στο σπίτι. Αν αποτύχει, θα παραμείνει παγιδευμένος στον φανταστικό κόσμο, υποκύπτοντας για πάντα στην τρέλα. Αν όμως τα καταφέρει, μπορεί να πάρει τις εμπειρίες που απέκτησε στις περιπέτειές του πίσω στην πραγματική του ζωή και να τις χρησιμοποιήσει εκεί. 

Ο Μπάστιαν, με αυτοπεποίθηση από τη δύναμη που απέκτησε με το φυλαχτό, μαλώνει με τους φίλους του Ατρέγιου και τον Φάλκορ και  καταφέρνει να γίνει υποψήφιος για τη διαδοχή της ξαφνικά εξαφανισμένης Αυτοκράτειρας. Ξεσπά μάχη μεταξύ των οπαδών του Μπάστιαν και των στρατευμάτων του Ατρέγιου και του Φάλκορ. Ο Ατρέγιου τρέπεται σε φυγή, ηττημένος, και καταδιώκεται από τον Μπάστιαν. Οι περιπέτειες του Μπάστιαν κατά τη διάρκεια της καταδίωξης τον επαναφέρουν στα λογικά του. Όταν συναντά ξανά τον Ατρέγιου και τον Φάλκορ, παραδίδει οικειοθελώς το φυλαχτό που του δίνει δύναμη. Μετά τη συμφιλίωση, ο Μπάστιαν βρίσκει το Νερό της Ζωής και επιστρέφει ξαφνικά πίσω στον δικό του «Έξω Κόσμο»: ξυπνάει στη σοφίτα του σχολείου το πρωί μετά την κλοπή του βιβλίου. Όλα είναι όπως πριν, αλλά το βιβλίο δεν βρίσκεται πουθενά. Επιστρέφει στον πατέρα του, του διηγείται την ιστορία των περιπετειών του και συμφιλιώνεται μαζί του. Αργότερα, πηγαίνει στο βιβλιοπωλείο και ομολογεί ότι έκλεψε το βιβλίο και το έχασε. Ο κ. Κορέαντερ αρνείται ότι είχε ποτέ στην κατοχή του ένα τέτοιο βιβλίο.  

 Διασκευές 

 Ταινίες 
 Το 1984, ο Βόλφγκανγκ Πέτερσεν και η Warner Brothers παρήγαγαν μια ταινία με τίτλο The NeverEnding Story βασισμένη στο πρώτο τμήμα του βιβλίου, η οποία είχε μεγάλη επιτυχία και αύξησε το αναγνωστικό κοινό. Ο Μίχαελ Έντε, ωστόσο, ήταν δυσαρεστημένος με την ταινία και μήνυσε τους δημιουργούς για  διαστρεβλώσεις της πλοκής, απαιτώντας αλλαγή τίτλου. Η αγωγή του απορρίφθηκε. Το μόνο που έκανε η κινηματογραφική εταιρεία ήταν να αφαιρέσει τις αναφορές στον Έντε από τους τίτλους τέλους.
 Το 1990, κυκλοφόρησε η ταινία The NeverEnding Story 2, βασισμένη στο δεύτερο μισό της ιστορίας.
 Το 1994 κυκλοφόρησε The NeverEnding Story 3, βασισμένη σε ανεξάρτητο σενάριο και συνδεδεμένη με το βιβλίο μόνο μέσω των ονομάτων των χαρακτήρων.
 Το 2001, εμφανίστηκε η τηλεοπτική σειρά με τίτλο The New Neverending Story και 15 επεισόδια.
 Τον Μάρτιο του 2024, η See-Saw Films ανέφερε ότι είχε ξεκινήσει την παραγωγή μιας νέας ταινίας βασισμένης στο βιβλίο.

 Όπερα 
 Το μυθιστόρημα είχε σημαντική επιρροή στην πλοκή της ροκ όπερας Avantasia. Η ομώνυμη όπερα του συνθέτη Ζίγκφριντ Μάτους (2004) βασίζεται άμεσα στην ιστορία.
Το μυθιστόρημα διασκευάστηκε επίσης για το θέατρο, σε μπαλέτο, σε ραδιοφωνικό ανάγνωσμα και σε παιχνίδια για υπολογιστές.

 Λογοτεχνία 
Από το 2003 έως το 2004, δημοσιεύθηκαν έξι μυθιστορήματα διαφορετικών συγγραφέων σε μια σειρά με τίτλο Θρύλοι της Ονειροφαντασίας, καθένα από τα οποία χρησιμοποιεί μέρη της αρχικής πλοκής και χαρακτήρων για να συνθέσει μια εντελώς νέα ιστορία.

 Μετάφραση στα ελληνικά 
 Ιστορία χωρίς τέλος, μτφ. Ρένα Καρθαίου και Λίζα Λάμπρου, εκδ. Ψυχογιός, 2012 
 Παραπομπές 

Κατηγορία:Γερμανικά μυθιστορήματα
Κατηγορία:Φαντασία (μυθοπλασία)
Κατηγορία:Μυθιστορήματα που έγιναν ταινίες
Κατηγορία:Παιδική - Εφηβική λογοτεχνία