Γενικές εκλογές στην Μποτσουάνα 2024

Οι γενικές εκλογές διεξήχθησαν στη Μποτσουάνα στις 30 Οκτωβρίου 2024 για τον καθορισμό της σύνθεσης της 13ης Βουλής της Μποτσουάνας, καθώς και των τοπικών συμβουλίων σε ολόκληρη τη χώρα. Υπό εκλογή ήταν 61 έδρες της Εθνοσυνέλευσης καθώς και 609 έδρες τοπικών συμβουλίων, όλες εκλεγμένες μέσω του εκλογικού συστήματος first-past-the-post.

Το κεντροδεξιό Δημοκρατικό Κόμμα της Μποτσουάνας (BDP), το οποίο είχε κυριαρχήσει στην πολιτική σκηνή της χώρας από την ανεξαρτησία το 1966, υπέστη αποφασιστική ήττα από την κεντροαριστερή αντιπολίτευση Ομπρέλα για τη Δημοκρατική Αλλαγή (UDC). Μεγάλες μετατοπίσεις ψηφοφόρων προς τα κόμματα της αντιπολίτευσης οδήγησαν το BDP στην τέταρτη θέση.

Η UDC κατέλαβε την πρώτη θέση με 36 έδρες, αποκτώντας πλειοψηφία πέντε εδρών. Αυτό εξασφάλισε ότι ο Ντούμα Μπόκο, ηγέτης τόσο της UDC όσο και του μεγαλύτερου κόμματός της, του Εθνικού Μετώπου της Μποτσουάνας (BNF), θα εκλεγόταν Πρόεδρος της Μποτσουάνας. Το Κογκρέσο της Μποτσουάνας (BCP) κατέλαβε τη δεύτερη θέση, αποτελώντας την επίσημη αντιπολίτευση. Το Πατριωτικό Μέτωπο της Μποτσουάνας (BPF) σημείωσε σημαντική άνοδο στην Κεντρική Περιφέρεια, αυξάνοντας τον αριθμό των εδρών του. Το BDP μειώθηκε σε υπόλειμμα τεσσάρων εδρών, υφιστάμενο μία από τις χειρότερες ήττες εν ενεργεία κυβέρνησης στην Κοινοπολιτεία.

Ο απερχόμενος πρόεδρος Μογκουέτσι Μασίσι παραδέχθηκε την ήττα το πρωί της 1ης Νοεμβρίου 2024 και διασφάλισε ειρηνική μεταβίβαση της εξουσίας. Αργότερα την ίδια ημέρα, ο πρόεδρος Μπόκο ορκίστηκε από τον Αρχιδικαστή Τέρενς Ρανουανέ, γεγονός που του επέτρεψε να σχηματίσει την πρώτη κυβέρνηση από την ανεξαρτησία χωρίς συμμετοχή του BDP.

Εκλογικό σύστημα
Για τις εκλογές του 2024, η σύνθεση της Εθνοσυνέλευσης αποτελείται από 61 βουλευτές που εκλέγονται σε μονοεδρικές περιφέρειες μέσω του συστήματος first-past-the-post, έξι μέλη που διορίζονται από το κυβερνών κόμμα και δύο εκ των θέσεως μέλη (ο Πρόεδρος και ο Πρόεδρος της Εθνοσυνέλευσης).

Οι ψηφοφόροι πρέπει να είναι πολίτες της Μποτσουάνας, τουλάχιστον 18 ετών, και να έχουν κατοικήσει στη χώρα για τουλάχιστον 12 μήνες πριν από την εγγραφή τους στους εκλογικούς καταλόγους. Άτομα που έχουν κηρυχθεί ανίκανα, κατέχουν διπλή υπηκοότητα, έχουν καταδικαστεί σε θάνατο, έχουν καταδικαστεί για εκλογικό αδίκημα ή εκτίουν ποινή φυλάκισης τουλάχιστον έξι μηνών, δεν επιτρέπεται να ψηφίσουν.Electoral system IPU Οι υποψήφιοι πρέπει να είναι πολίτες της Μποτσουάνας, τουλάχιστον 21 ετών, να μην είναι ακήρυχτοι πτωχεύσαντες και να μπορούν να μιλούν και να διαβάζουν επαρκώς την αγγλική γλώσσα ώστε να συμμετέχουν στις κοινοβουλευτικές διαδικασίες. Πρέπει επίσης να λάβουν υποψηφιότητα από τουλάχιστον δύο ψηφοφόρους της περιφέρειάς τους και τη στήριξη επτά ακόμη. Απαιτείται κατάθεση, η οποία επιστρέφεται εάν ο υποψήφιος λάβει τουλάχιστον 5% των ψήφων στην περιφέρειά του. Τα μέλη της Ntlo ya Dikgosi (Βουλή των Αρχηγών) δεν μπορούν να θέσουν υποψηφιότητα για την Εθνοσυνέλευση.

Ο πρόεδρος εκλέγεται έμμεσα για πενταετή θητεία από την Εθνοσυνέλευση. Από το 1997 οι πρόεδροι περιορίζονται σε μέγιστο των δέκα ετών συνολικά στην εξουσία, είτε συνεχόμενα είτε μη. Η παραμονή του προέδρου στην εξουσία εξαρτάται από το αν η κυβέρνησή του απολαμβάνει την υποστήριξη απλής πλειοψηφίας των βουλευτών της Εθνοσυνέλευσης. Μπορεί να απομακρυνθεί μέσω πρότασης δυσπιστίας, η οποία συνεπάγεται την παραίτησή του ή, εάν αρνηθεί, τη διάλυση του κοινοβουλίου.

Κατά τη διάρκεια της εκλογικής εκστρατείας, όλοι οι υποψήφιοι για την Εθνοσυνέλευση δηλώνουν ποιον υποψήφιο υποστηρίζουν για Πρόεδρο κατά την κατάθεση των υποψηφιοτήτων τους. Εάν ένα κόμμα ή συμμαχία εξασφαλίσει απόλυτη πλειοψηφία των εκλεγμένων βουλευτών στις βουλευτικές εκλογές, ο προεδρικός υποψήφιός του —που είναι πάντοτε ο ηγέτης του κόμματος ή της συμμαχίας— γίνεται πρόεδρος χωρίς να απαιτείται ψηφοφορία επένδυσης. Στην πράξη, καθώς οι βουλευτικές εκλογές διεξάγονται μέσω του συστήματος first-past-the-post, αυτός είναι ο κανόνας, με την Μποτσουάνα να διαθέτει πάντοτε κυβερνήσεις πλειοψηφίας από την ανεξαρτησία της το 1966.

Σε περίπτωση που κανένας υποψήφιος δεν εξασφαλίσει απλή πλειοψηφία, η Εθνοσυνέλευση εκλέγει τον πρόεδρο με μυστική ψηφοφορία, με απλή πλειοψηφία του συνολικού αριθμού των βουλευτών (εξαιρουμένων των «ειδικά εκλεγμένων» μελών). Η εκλογή περιορίζεται σε υποψηφίους που έχουν την υποστήριξη τουλάχιστον 10 βουλευτών. Εάν, μετά από τρεις γύρους ψηφοφορίας, δεν εκλεγεί πρόεδρος, μπορούν να επιτραπούν δύο επιπλέον γύροι από τον Πρόεδρο της Εθνοσυνέλευσης, εφόσον θεωρεί ότι είναι ακόμη δυνατή η εκλογή. Αν και αυτοί οι γύροι αποτύχουν να αναδείξουν νικητή ή εάν ο πρόεδρος της Εθνοσυνέλευσης αρνηθεί να εγκρίνει περαιτέρω ψηφοφορίες, η Εθνοσυνέλευση θα διαλυθεί και θα διεξαχθούν νέες εκλογές.

Ανακατανομή εδρών
Σύμφωνα με το άρθρο 64(1) του Συντάγματος της Μποτσουάνας, ορίστηκε στις 13 Μαΐου 2022 (μετά τη δημοσίευση της δεκαετούς απογραφής του 2022) Επιτροπή Οριοθέτησης (Delimitation Commission) για την ανακατανομή των εκλογικών περιφερειών της Εθνοσυνέλευσης. Η Εθνοσυνέλευση ενέκρινε νομοσχέδιο που αύξησε τον αριθμό των εκλογικών περιφερειών κατά τέσσερις, από 57 σε 61 έδρες. Οι διαβουλεύσεις με το κοινό και διάφορες ομάδες συμφερόντων πραγματοποιήθηκαν από τις 20 Ιουνίου έως τις 28 Νοεμβρίου 2022. Η Επιτροπή υπέβαλε την τελική της έκθεση στον πρόεδρο στις 10 Φεβρουαρίου 2023.

Νέες έδρες
Mogoditshane West
Maun North
Okavango West
Okavango East
Kgatleng Central

Καταργημένη έδρα
Mmathethe-Molapowabojang

 Αποτελέσματα 

Αρχείο:Botswana_National_Assembly_2024.svg
 ΚόμμαΨήφοιΈδρεςΣύνολο ψήφων%±Σύνολο ψήφων± Ομπρέλα για τη Δημοκρατική Αλλαγή (UDC)  310.862  37,22  +1,3  36  +21 Κόμμα Κογκρέσου της Μποτσουάνας (BCP)  175.326  20,99  –*  15  +4 Δημοκρατικό Κόμμα της Μποτσουάνας (BDP)  254.632  30,49  −22,1  4  −34 Πατριωτικό Μέτωπο Μποτσουάνας (BPF)  69.414  8,31  +3,9  5  +2   Ρεπουμπλικανικό Κόμμα Μποτσουάνας (BRP)  3.212  0,38  –  0  –   Κίνημα για Δημοκρατία της Μποτσουάνας (BMD)  1.146  0,14  0  0  0   Αληθινό Εναλλακτικό Κόμμα (RAP)  222  0,03  +0,01  0  0  Ανεξάρτητοι  20.434   2,45  +0,8  1  +1 Σύνολο  835.248  100,0  –  61  – Εγγεγραμμένοι ψηφοφόροι/συμμετοχή 1.038.275/81,42%     –  – Πηγή: Independent Electoral Commission of BotswanaIndependent Electoral Commission of Botswana

 Επακόλουθα 
Ο ηγέτης του BDP και πρόεδρος Μογκουέτσι Μασίσι παραδέχθηκε την ήττα από το UDC και τον Ντούμα Μπόκο την 1η Νοεμβρίου 2024. Ο Μπόκο χαιρέτισε το αποτέλεσμα των εκλογών ως παράδειγμα της λειτουργίας της δημοκρατίας, προσθέτοντας ότι «Αυτό που συνέβη σήμερα ανεβάζει τη δημοκρατία μας σε υψηλότερο επίπεδο». Ο Μπόκο ορκίστηκε πρόεδρος την 1η Νοεμβρίου.

 Παραπομπές 

2024
Μποτσουανα