Αφηνιασμένο άλογο (νουβέλα)

Αφηνιασμένο άλογο () είναι νουβέλα του Μάρτιν Βάλζερ που εκδόθηκε το 1978 και έγινε η μεγαλύτερη επιτυχία του συγγραφέα. Έλαβε πολύ θετική υποδοχή από λογοτεχνικούς κριτικούς και αναγνώστες, μεταφράστηκε σε πολλές γλώσσες και έγινε μπεστ σέλερ, με συνολική κυκλοφορία άνω του ενός εκατομμυρίου αντιτύπων.  

Περιγράφει την τυχαία συνάντηση δύο ζευγαριών σε διακοπές τη δεκαετία του 1970 και είναι μια ιστορία για την κρίση της μέσης ηλικίας. Οι δύο άντρες είναι παλιοί συμφοιτητές με εντελώς διαφορετική πορεία: ο ένας έχει αποδεχτεί την καθημερινή και ήρεμη ζωή του, ο άλλος παίζει τον ρόλο του επιτυχημένου άνδρα που γοητεύεται από τη ζωή και καυχιέται για την αρρενωπότητά του. Η σύγκρουση μεταξύ των δύο φίλων κορυφώνεται σε μια εκδρομή με βάρκα στη φουρτουνιασμένη λίμνη της Κωνσταντίας, κατά την οποία ένας από τους αντιπάλους πέφτει στη θάλασσα.  

 Περιεχόμενο 
Εδώ και έντεκα χρόνια, ο 46χρονος Χέλμουτ Χαλμ, καθηγητής λυκείου στη Στουτγάρδη, και η σύζυγός του Σαμπίνε, μαζί με το σπάνιελ τους, Ότο, κάνουν διακοπές στη λίμνη της Κωνσταντίας. Νοικιάζουν πάντα το ίδιο επιπλωμένο διαμέρισμα. Τα πάνε καλά μεταξύ τους, χωρίς πολλές συζητήσεις. Έχουν αποδεχτεί προ πολλού την κάπως βαρετή ζωή τους, τα δύο παιδιά τους είναι ενήλικα, η σχέση τους βρίσκεται σε μια κατάσταση ηρεμίας, την οποία απολαμβάνουν. Ο Χαλμ δεν έχει πλέον μεγάλες προσδοκίες από τη ζωή, προτιμά να απομονώνεται από τον κόσμο και βρίσκει ευτυχία στο διάβασμα. Για τις διακοπές, έχει φέρει τους πέντε τόμους των ημερολογίων του Κίρκεγκωρ.

Η καλά προετοιμασμένη παραμονή τους διαταράσσεται από την ξαφνική εμφάνιση του Κλάους Μπουχ, ενός συμμαθητή από το σχολείο και το πανεπιστήμιο. Ο Μπουχ είναι δυναμικός δημοσιογράφος, παθιασμένος με τη γυμναστική και την υγιεινή διατροφή, έχει ακριβό σπορ αυτοκίνητο, κυνηγά την επιτυχία και την κοινωνική αναγνώριση και επιδιώκει τον θαυμασμό της πολύ νεότερης συζύγου του Χελ. Αμέσως αναζωπυρώνονται οι αναμνήσεις τους. Απρόθυμα, ο Χαλμ δέχεται να δειπνήσουν μαζί και συναντιούνται και για άλλες ψυχαγωγικές δραστηριότητες. Ο Μπουχ, από την φαινομενικά ανώτερη οπτική γωνία του πνευματικά και σεξουαλικά απελευθερωμένου και επιτυχημένου άνδρα, κατακρίνει την αποπνικτική ατμόσφαιρα της μεσαίας τάξης, ενώ ο Χαλμ αναγκάζεται να αμυνθεί υπερασπιζόμενος τον τρόπο ζωής του. Η Σαμπίνε έλκεται από το πάθος για τη ζωή που αποπνέει ο Μπουχ. Ο Χαλμ, από την άλλη πλευρά, νιώθει ταυτόχρονα διέγερση και αμηχανία από τον ανέμελο ερωτισμό της Χελ.

Κατά τη διάρκεια μιας πεζοπορίας, ένα άλογο που το έσκασε περνάει καλπάζοντας δίπλα τους. Ο Μπουχ καταφέρνει να το πιάσει, οπότε εξηγεί: «Αν μπορώ να βάλω τον εαυτό μου στη θέση κάποιου, είναι ένα άλογο που καλπάζει......Δεν μπορείς να σταθείς εμπόδιο σε ένα αφηνιασμένο άλογο. Πρέπει να νιώθει ότι ο δρόμος του παραμένει ανοιχτός». Μία από τις επόμενες μέρες, οι δύο άντρες πηγαίνουν μόνοι τους στη λίμνη με ιστιοπλοϊκό, κατά τη διάρκεια της βόλτας ο Κλάους προσπαθεί να πείσει τον φίλο του για ένα ταξίδι στις Μπαχάμες. Η ήδη τεταμένη κατάσταση κλιμακώνεται όταν ξεσπάει καταιγίδα. Ο Μπουχ βλέπει τη μάχη με τα στοιχεία της φύσης ως πρόκληση και κατευθύνεται κόντρα στον άνεμο. Ο Χαλμ, με θανάσιμο φόβο ότι ο φίλος του θα ανατρέψει το πλοίο, αρπάζει το πηδάλιο από το χέρι του, οπότε ο Μπουχ πέφτει στη θάλασσα και παρασύρεται.

Αφού η καταιγίδα καταλάγιασε, ο Χαλμ επιστρέφει μόνος στις δύο γυναίκες. Πιστεύοντας ότι ο άνδρας της είναι νεκρός, η Χελ αποκαλύπτει πόσο απελπισμένη ήταν η ζωή τους: Ο Κλάους υπέφερε από αμφιβολίες για τον εαυτό του, δεν πίστευε στις ικανότητές του ως δημοσιογράφος και αισθανόταν αποτυχημένος που απλώς κορόιδευε τον κόσμο. Την υποτιμούσε σκόπιμα και της απαγόρευσε να ασχοληθεί με τη μουσική, αν και ήταν εκπαιδευμένη πιανίστα, για να μην είναι ανώτερή του. Η συνάντησή του με τον Χαλμ του πρόσφερε μια σανίδα σωτηρία από την απελπισία του. Ήλπιζε να συνέλθει με τη λογική και την ψυχραιμία του παλιού του φίλου. Καθώς η Χελ παίζει πιάνο, ο Μπουχ επιστρέφει. Αντίθετα με τους φόβους τους, έχει επιβιώσει από την καταιγίδα. Τα ζευγάρια αποχωρίζονται χωρίς οι δύο άνδρες να ανταλλάξουν βλέμμα. Οι Μπουχ φεύγουν πρώτοι. Οι Χαλμ ταξιδεύουν με τρένο για το υπόλοιπο των διακοπών τους στο Μονπελιέ. 

 Διασκευές 

 Το κείμενο διασκευάστηκε για ραδιοφωνικό έργο, το οποίο σκηνοθέτησε ο ίδιος ο συγγραφέας και για το θέατρο.
 1986: τηλεοπτική μεταφορά σε σκηνοθεσία Πέτερ Μπωβέ 

 2007: κινηματογραφική ταινία σε σκηνοθεσία Ράινερ Κάουφμαν 

 Μετάφραση στα ελληνικά 

 Αφηνιασμένο άλογο, μτφ. Τούλα Σιετή, εκδ. Οδυσσέας, 1988 

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Γερμανικές νουβέλες