Caproni Ca.313

Το Caproni Ca.313 ήταν ιταλικό ελαφρύ δικινητήριο αναγνωριστικό-βομβαρδιστικό των τελών της δεκαετίας του 1930. Σχεδιαστικά εξέλιξη του προγενέστερου Ca.310, αξιοποιήθηκε από την Ιταλική Βασιλική Αεροπορία (Regia Aeronautica) την περίοδο του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και εξήχθη σε αρκετές ακόμη χώρες.

 Σχεδιασμός και ανάπτυξη 

 Ιστορικό υπόβαθρο 
Τις δεκαετίες του 1930 και 1940 η Caproni Aeronautica Bergamasca, θυγατρική του ομίλου Caproni, ανέπτυξε μια σειρά από δικινητήρια ελαφρά μονοπλάνα  έχοντας ως αρχική βάση το επιβατηγό Caproni Ca.308 Borea, το οποίο πέταξε για πρώτη φορά το 1935. Το Caproni Ca.309 Ghibli αναπτύχθηκε για χρήση στις ιταλικές αποικίες και πέταξε για πρώτη φορά το 1936. Ακολούθησε το 1937 το ισχυρότερο Ca.310 που διέθετε ανασυρόμενο σύστημα προσγείωσης και αστεροειδείς κινητήρες Piaggio P.VII των 460 hp. Η Ιταλική Αεροπορία παρέλαβε μικρό αριθμό  Ca.310, που εξήχθη επίσης σε αρκετές χώρες, συμπεριλαμβανομένων του Περού, της Ουγγαρίας και της Νορβηγίας. Εν τέλει το Ca.310 δεν είχε τις αναμενόμενες επιδόσεις και προκειμένου να ικανοποιηθούν οι απαιτήσεις των Νορβηγών η Caproni ανέπτυξε το Ca.312, που ήταν επί της ουσίας ένα Ca.310 με ισχυρότερους αστεροειδείς κινητήρες Piaggio P.XVI R.C. 35 των 650 hp. Πέταξε για πρώτη φορά στις 7 Δεκεμβρίου 1938. και έγινε αποδεκτό από τη Νορβηγία ως αντικατάσταση των υπόλοιπων Ca.310 της παραγγελίας της (από τα οποία είχαν παραδοθεί μόνο τέσσερα). Επίσης, το Βέλγιο παρήγγειλε 24 αεροσκάφη για χρήση στο Βελγικό Κονγκό.

Έχοντας ως βάση το Ca.310, η Caproni ανέπτυξε στο ενδιάμεσο το Ca.311. Αυτό είχε επανασχεδιασμένο ρύγχος και έγινε αποδεκτό από τη Regia Aeronautica ως αεροσκάφος αναγνώρισης-βομβαρδισμού και παρατήρησης. Το Ca.313 ήταν μια περαιτέρω εξέλιξη του Ca.311 με ισχυρότερους αερόψυκτους κινητήρες Isotta-Fraschini, χάρη στους οποίους είχε ανώτερες επιδόσεις. Το πρωτότυπο Ca.313 ήταν ένα τροποποιημένο Ca.310 με κινητήρες Isotta-Fraschini A.120 I.R.C.C.40 των 770 hp και πέταξε για πρώτη φορά στις 22 Δεκεμβρίου 1939.

 Περιγραφή 
Η άτρακτος του Ca.313 ήταν κατασκευασμένη από χαλύβδινους σωλήνες, με υφασμάτινα επικάλυψη. Η πτέρυγα ήταν ξύλινης. Οι επιφάνειες του ουραίου ήταν μεταλλικής κατασκευής, επενδεδυμένες με ύφασμα και κόντρα πλακέ. Το αεροσκάφος διέθετε ανασυρόμενο σύστημα προσγείωσης, με τους κύριους τροχούς να ανασύρονται στους ατρακτίδια των κινητήρων. Τα αεροσκάφη παραγωγής προωθούνταν από κινητήρες Isotta-Fraschini Delta R.C.35 I-D.S. που μπορούσαν να αποδώσουν 730 hp που έστρεφαν τρίφυλλες έλικες. Στο κεντρικό τμήμα των πτερύγων εγκαταστάθηκαν δύο δεξαμενές καυσίμου μέγιστης χωρητικότητας 520 L ενώ υπήρχε δυνατότητα εγκατάστασης επιπλέον δεξαμενών στην άτρακτο.

Το πλήρωμα ήταν τριμελές, με πιλότο και συγκυβερνήτη καθισμένους δίπλα-δίπλα. Ο συγκυβερνήτης είχε επίσης καθήκοντα παρατηρητή/βομβαρδιστή και χειριστή του ραχιαίου πυργίσκου πολυβόλων. Το τρίτο μέλος του πληρώματος ήταν ο ασυρματιστής, που καθόταν πίσω και χειριζόταν επίσης το κάτω πολυβόλο του αεροσκάφους. Τα πρώτα Ca.313 παραγωγής, συμπεριλαμβανομένων των παραγγελιών από τη Γαλλία, τη Μεγάλη Βρετανία και τη Σουηδία, ήταν γνωστά ως Ca.313 R.P.B.1 και είχαν γυάλινο, μη κλιμακωτό ρύγχος, ενώ τα μεταγενέστερα αεροσκάφη (Ca.313 R.P.B.2) είχαν κλιμακωτό ρύγχος, με ξεχωριστό κόκπιτ. Υπήρχε δυνατότητα μεταφοράς έως και 400 kg εσωτερικά, ενώ τα σουηδικά Ca.313 μπορούσαν να μεταφέρουν και μία βόμβα των 250 kg εξωτερικά. Ο αμυντικός οπλισμός αποτελούνταν από ένα πολυβόλο στο ραχιαίο πυργίσκο, ένα στο κάτω μέρος της ατράκτου και ένα ή δύο πολυβόλα στις ρίζες των πτερύγων. Τα πολυβόλα που χρησιμοποιούνταν διέφεραν ανάλογα με τον χρήστη· τα γαλλικά αεροσκάφη διέθεταν πολυβόλα των 7,5 mm, τα σουηδικά τωμ 8 mm, και τα ιταλικά πολυβόλα των 12,7 mm.

 Παραγγελίες 
Η Γαλλία παρήγγειλε 200 Ca.313 στις 26 Σεπτεμβρίου 1939, πριν από την πρώτη πτήση του τύπου, και η Μεγάλη Βρετανία παρήγγειλε 300 αεροσκάφη (μαζί με 100 Ca.311 για χρήση ως εκπαιδευτικά) στις 26 Ιανουαρίου 1940. Η Σουηδία παρήγγειλε 84 Ca.313 στις 20 Αυγούστου 1940 και παρέλαβε αεροσκάφη από τη γαλλική παραγγελία που δεν παραδόθηκαν. Η Regia Aeronautica παρήγγειλε μεγάλο αριθμό αεροσκαφών, σε δύο εκδόσεις, την R.P.B.2 και την R.A. με ενισχυμένη δομή που επέτρεπε μεγαλύτερο συνολικό βάρος απογείωσης, αλλά και μετονομάστηκε αργότερα σε Ca.314. Το 1942 η Γερμανία παρήγγειλε 905 Ca.905G, που ήταν βασισμένα στα R.P.B.2 αλλά με ισχυρότερους κινητήρες, για χρήση ως εκπαιδευτικά πληρωμάτων βομβαρδιστικών.

 Επιχειρησιακή ιστορία 
Κανένα από τα νορβηγικά ή τα βελγικά αεροσκάφη δεν παραδόθηκε πριν από την εισβολή των γερμανικών δυνάμεων στις χώρες αυτές. Εν τέλει εντάχθηκαν σε υπηρεσία με την ιταλική αεροπορία. Η Γαλλία παρέλαβε μόνο πέντε από τα αεροσκάφη της πριν της κηρύξει τον πόλεμο η Ιταλία στις 10 Ιουνίου 1940. Τουλάχιστον ένα από αυτά παρέμεινε σε υπηρεσία με τις δυνάμεις της Γαλλίας του Βισύ. Τα αεροσκάφη της γαλλικής παραγγελίας που δεν παραδόθηκαν στάλθηκαν τελικά στη Σουηδία ή απορροφήθηκαν από την ιταλική αεροπορία. Τον Απρίλιο του 1940 οι πωλήσεις στρατιωτικού υλικού, συμπεριλαμβανομένων των Ca.313, ανεστάλησαν από την ιταλική κυβέρνηση αλλά η Caproni έκανε μυστική συμφωνία με τη Βρετανία για να προμηθεύσει τα αεροσκάφη μέσω ενός Πορτογάλου μεσάζοντα. Η είσοδος της Ιταλίας στον πόλεμο ματαίωσε οριστικά τη συμφωνία. Οι Ιταλοί χρησιμοποίησαν τα αεροσκάφη τους ως ελαφρά μεταγωγικά, εκπαιδευτικά και στο ρόλο της ναυτικής αναγνώρισης.

 Σουηδία 
Στα τέλη της δεκαετίας του 1930 η Σουηδία εκκίνησε κατεπειγόντως πρόγραμμα ενίσχυσης την αεροπορία της, με έναν από τους ζητούμενους τύπους να είναι ένα δικινητήριο βομβαρδιστικό που θα αντικαθιστούσε προσωρινά τα παρωχημένα Junkers Ju 86 μέχρι να καταστούν διαθέσιμα τα εγχώριας προέλευσης Saab 18. Η έναρξη του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου δυσχέρανε τις προσπάθειες αγοράς κάποιου αεροσκάφους: η παραγγελία 16 γαλλικών Bréguet 694 ακυρώθηκε στην αρχή του πολέμου ενώ ανάλογη τύχη είχε και η προσπάθεια αγοράς Dornier Do 215 από τη Γερμανία. Έχοντας περιορισμένες επιλογές, η Σουηδία συμφώνησε στην αγορά 54 Caproni Ca.313, με τη σχετική σύμβαση να υπογράφεται στις 20 Αυγούστου 1940 και ακόλουθες παραγγελίες να αυξάνουν τον συνολικό αριθμό σε 84 αεροσκάφη. Παραγγέλφθηκαν επίσης μαχητικά Fiat CR.42 και Reggiane Re.2000. Τα αεροσκάφη παραδόθηκαν στα 1940-41, φθάνοντας στη Σουηδία αεροπορικός.

Μεταξύ 1940 και 1943 σημειώθηκαν 23 θανατηφόρα ατυχήματα. Τρία ακόμη Ca.313 καταρρίφθηκαν από γερμανικά μαχητικά στις 18 και 23 Μαΐου 1944. Συνολικά 41 ιπτάμενοι έχασαν τη ζωή τους πετώντας με τα Caproni. Πολύ συχνές ήταν Το οι πυρκαγιές στους κινητήρες· η κατάσταση επιδεινώνονταν περαιτέρω εξαιτίας του ειδικού καυσίμου «Bentol» που χρησιμοποιούσαν οι Σουηδοί λόγω ελλείψεων στα χρόνια του πολέμου, διότι περιείχε αλκοόλη. Αυτό το καύσιμο συχνά διέλυε την επικάλυψη των πλωτήρων των αεροσκαφών και διέβρωνε τις δεξαμενές καυσίμου, προκαλώντας διαρροές που είχαν ως συνέπεια το καύσιμο να χύνεται πάνω στους θερμούς κινητήρες.

 Γερμανία 
Η Luftwaffe παρήγγειλε 905 αεροσκάφη με την ονομασία CA.313G για χρήση ως εκπαιδευτικά και σε άλλες δευτερεύουσες αποστολές, αλλά παρέλαβε μόνο 117 από αυτά.

 Κροατία 
Το 1942 το καθεστώς των Ούστασε παρέλαβε δέκα βομβαρδιστικά Caproni Ca.311M, τα οποία είχαν παραγγελθεί και πληρωθεί από τη Γιουγκοσλαβίας,Neulen 2000, p. 177. πριν από την κατάληψη της χώρας αυτής από τις δυνάμεις του Άξονα.

 Εκδόσεις 
Ca.312
Ca.310 με ισχυρότερους κινητήρες. Παραδόθηκαν στη Νορβηγία.

Ca.313
Κύρια έκδοση παραγωγής.

Ca.313S
Εξαγωγική έκδοση για τη Σουηδία. Παραδόθηκαν 84 αεροσκάφη σε τρεις παρτίδες.

 Σουηδικές εκδόσεις 
Τα σουηδικά Ca.313s ήταν οπλισμένα με δύο πολυβόλα των 13,2 mm στις ρίζες των πτερύγων και διέθεταν ένα πολυβόλο των 8 mm στον ραχιαίο πυργίσκο και ακόμα ένα ίδιου διαμετρήματος στο κάτω μέρος της ατράκτου.

B 16A
Βομβαρδιστικά με δυνατότητα μεταφοράς βομβών εσωτερικά και εξωτερικά. Χρησιμοποιούνταν ως βομβαρδιστικά κάθετης εφόρμησης.

S 16A
Αναγνωριστικά/

T 16A
Προοριζόμενα για τορπιλοπλάνα, δεν χρησιμοποιήθηκαν ποτέ σε αυτό των ρόλο εξαιτίας της κακής ποιότητας κατασκευής τους και μετατράπηκαν τελικά σε αναγνωριστικά.Torpedflyget I Sverige
by Mikael Forslund

S 16B
Ονομασία των T 16 που μετατράπηκαν τελικά σε αναγνωριστικά.

TP 16
Μεταγωγικά.

 Διασωζόμενα αεροσκάφη 
Σήμερα δεν διασώζεται κανένα Ca.313. Στη Σουηδία κατασκευάστηκε για τις ανάγκες τηλεοπτικής σειράς πιστό αντίγραφο στο οποίο μάλιστα ενσωματώθηκαν και ορισμένα αυθεντικά τμήματα και σήμερα εκτίθεται στο αεροπορικό μουσείο  της πόλης Λινσέπινγκ (Linköping).

 Παραπομπές 

 Βιβλιογραφία 
 Alonzo, F.S, "Il Caproni Ca.313 in Svezia", Storia militare  n. 64, page 15.











 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 


Ca.313
Κατηγορία:Αναγνωριστικά αεροσκάφη
Κατηγορία:Εμβολοκινητήρια στρατιωτικά αεροσκάφη
Κατηγορία:Βομβαρδιστικά αεροσκάφη
Κατηγορία:Μεταγωγικά αεροσκάφη
Κατηγορία:Αεροσκάφη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου