Σοντάσα της Ινδίας

Ο Σοντάσα, Sodasa (Χαρόστι:   Konow, Sten (1929). Kharoshṭhī Inscriptions: with the Exception of Those of Aśoka. Kolkata: Government of India Central Publication Branch. p. 41, PLATE VIII., γραφή Μεσαίων Μπράχμι:22x22εσ15x15εσ17x17εσ , επίσης22x22εσ15x15εσ17x17εσ ) ήταν Ινδο-Σκύθης Βόρειος Σατράπης και ηγεμόνας τής Μαθούρα κατά τα τέλη του 1ου αι. π.Χ. ή τις αρχές του 1ου αι. μ.Χ.  Ήταν γιος του Ρατζουβούλα, του Μεγάλου Σατράπη τής περιοχής από τα Τάξιλα έως τη Μαθούρα.  Αναφέρεται στο κιονόκρανο με λέοντες της Μαθούρα. 

 Το όνομα 
Το όνομα τού Σοντάσα καταγράφεται στα Χαρόστι ως  (  )  και στα Μπράχμι ως  (22x22εσ15x15εσ17x17εσ ) και  (22x22εσ15x15εσ17x17εσ ), τα οποία προέρχονται από το όνομα των Σάκα , που σημαίνει «αυτός που κράτησε τις καλές πράξεις στη μνήμη». 

 Η βασιλεία του 
Ο Σοντάσα βασίλευσε κατά τον 1ο αι. μ.Χ., και κάποια στιγμή πήρε τον τίτλο του Μεγάλου Σατράπη, πιθανώς και στην περιοχή τής Μαθούρα, αλλά πιθανώς υπό την επικυριαρχία του Ινδο-Πάρθου βασιλιά Γονδοφάρη. Ταυτόχρονα, ο Ινδο-Σκύθης Μπανταγιάσα βασίλευε στο ανατολικό Παντζάμπ.  Υπήρξαν πολυάριθμες πολιτιστικές και πολιτικές ανταλλαγές μεταξύ των Ινδο-Σκυώθν στα βορειοδυτικά και εκείνων τής Μαθούρα. The Dynastic art of the Kushans, Rosenfield, University of California Press, 1967 p.136

Ο Σοντάσα μπορεί να ήταν σύγχρονος του δυτικού κσατράπα Ναχαπάνα και τού Ινδο-Πάρθη Γονδοφάρη .  Οι Ινδο-Πάρθοι μπορεί να αποσταθεροποίησαν την Ινδο-Σκυθική κυριαρχία στη βόρεια Ινδία, αλλά δεν υπάρχουν ίχνη Ινδο-Παρθικής παρουσίας στη Μαθούρα.  Ο Σοντάσα μπορεί να εκτοπίστηκε στη Μαtούρα από τον Κουσάν ηγεμόνα Βήμα Καδφίση, ο οποίος ανήγειρε θρόνο στο όνομά του στη Μαθούρα, αλλά τίποτε δεν είναι γνωστό γι' αυτές τις αλληλεπιδράσεις. 

Στη Μαθούρα, ο Σόντασα είναι ο τελευταίος Ινδο-Σκύθης που άφησε νομίσματα.  Αργότερα, υπό τον Κανίσκα Α΄, γιο του Βήμα Καδφίση, λέγεται ότι ο μεγάλος σατράπης Χαραπαλάνα και ο σατράπης Βανασπάρα κυβέρνησαν στη Μαθούρα με τον Κανίσκα ως επικυρίαρχο, υποδεικνύοντας τη συνεχιζόμενη Ινδο-Σκυθική κυριαρχία υπό την επικυριαρχία των Κουσάν, τουλάχιστον μέχρι την εποχή του Κανίσκα.    

 Επιγραφές 
Είναι γνωστές πολυάριθμες επιγραφές από τη Μαθούρα, που αναφέρουν την κυριαρχία του Σοντάσα. Η επιγραφή του χωριού Μιρζαπούρ (στην περιοχή της Μαθούρα) αναφέρεται στην ανέγερση μίας δεξαμενής νερού από τον Μουλαβάσου και τη σύζυγό του Καουσίκι, κατά τη διάρκεια τής βασιλείας τοή Σοντάσα, ο οποίος έλαβε τον τίτλο του "σβάμι (κύριος) μαχακσατράπα (μεγάλου σατράπη)". 

Το κιονόκρανο με λέοντες στη Μαθούρα αναφέρει τη βασιλεία τού πατέρα και προκατόχου του Ρατζουβούλα ως μαχακσατράπα, ενώ ο Σοντάσα αναφέρεται ως κσατράπα. Ο Σοντάσα πιθανότατα αφιέρωσε επίσης την επιγραφή τού πηγαδιού τής Μόρα, όπου παρουσιάζεται ως γιος του Ρατζουβούλα. 

Μία μεγάλη πέτρινη πλάκα, η πλάκα Kανκάλι Τίλα τού Σοντάσα, που ανακαλύφθηκε στο Kανκάλι στην περιοχή της Mατούρα, φέρει μία επιγραφή τριών γραμμών, που αναφέρει ότι το έτος 42 ή 72 του "κυρίου μαχακσατράπα Σοντάσα", ένα μνημείο για λατρεία στήθηκε από έναν συγκεκριμένο Aμοχίνι.  Μία πρόσφατη ημερομηνία για τη βασιλεία τού Σοντάσα δόθηκε ότι είναι το 15 μ.Χ., που σημαίνει ότι η ημερομηνία βασιλείας τής επιγραφής θα ξεκινούσε από την εποχή Βικράμα (ημερολόγιο Bικράμι [που ξεκινά το 57 π.Χ.]+72 = 15 μ.Χ.).  Indian Studies, Volume 7, Ramakrishna Maitra, 1966 p.67 Αυτό θα τοποθετούσε τη μακρά βασιλεία τού πατέρα του Ρατζουβούλα στο τελευταίο τέταρτο του 1ου αι. π.Χ., κάτι που είναι πιθανό. 

Μία άλλη επιγραφή τού Σόντασα στη Μαθούρα καταγράφει τη δωρεά ενός Βραχμάνου ονόματι Γκατζαβάρα τού Σεγκράβα-γκότρα κατά την εποχή του Σοντάσα, τού μεγάλου σατράπη τού άρχοντα (τού οποίου το όνομα έχει χαθεί) δεξαμενών, που ονομάζονταν Κσαγιαβάντα, καθώς και μίας δυτικής δεξαμενής, ενός πηγαδιού, ενός κήπου και μίας κολόνας. 

 Νομισματοκοπία 
μικρογραφία|Ο Σοντάσα κυβέρνησε στο τμήμα Μαθούρα της επικράτειας των Βόρειων Σατραπών.
Τα νομίσματα του Σοντάσα έχουν βρεθεί μόνο στη Μαθούρα, γεγονός που υποδηλώνει ότι κυβέρνησε μόνο την περιοχή τής Μαθούρα.  Δεν ακολουθούν τα παραδοσιακά Ινδο-Σκυθικά νομισματικά πρότυπα, αλλά μάλλον τα σχέδια των τοπικών ηγεμόνων τής Μαθούρα, και είναι κατασκευασμένα μόνο από μόλυβδο και κράμα χαλκού.  Οι επιγραφές χρησιμοποιούν μόνο την ινδική γραφή Βράχμι, ανεξάρτητα από το αν ο πατέρας τού Σαοντάσα, Ρατζουβούλα, είχε χρησιμοποιήσει νομίσματα που προέρχονταν από τους Ινδο-Έλληνες, με επιγραφές γραμμένες στα ελληνικά και στα Χαρόστι.  Αυτό υποδηλώνει ότι ο Σοντάσα είχε ενσωματωθεί σημαντικά στην τοπική ινδική κουλτούρα. 

Τα νομίσματα τού Σοντάσα συνήθως απεικονίζουν στην εμπρόσθια όψη μία όρθια γυναίκα και ένα σύμβολο που μοιάζει με δέντρο, με την επιγραφή «Mahakatapasa putasa Khatapasa Sodasa», δηλαδή « του μεγάλου σατράπη γιος, σατράπης Σοντάσα». Στην πίσω όψη εμφανίζεται μία Λάκσμι με ελέφαντες να χύνουν νερό επάνω της.  

Τρία είδη επιγραφών είναι γνωστά, με έναν τύπο νομίσματος Σοντάσα να φέρει την επιγραφή "γιος τού Ρατζουβούλα":
 «σατράπης Σοντάσα, γιος του μεγάλου σατράπη» (mahakhatapasa putasa khatapasa śodasasa ακολουθούμενη από σβάστικα) 
 «σατράπης Σοντάσα, γιος του Ρατζουβούλα» (Σβάστικα ακολουθούμενη από Rajuvula putasa khatapasa śodasasa )  
 "Great Satrap Sodasa" (Mahakhatapasa śodasasa) 

 Γλυπτικά στυλ 

Η πληθώρα αφιερωματικών επιγραφών στο όνομα τού Σόντασα (οκτώ από αυτές είναι γνωστές, συχνά σε γλυπτά έργα), και το γεγονός ότι ο Σοντάσα είναι γνωστός μέσω των νομισμάτων του, καθώς και μέσω των σχέσεών του με άλλους Ινδο-Σκύθους ηγεμόνες των οποίων οι ημερομηνίες είναι γνωστές, σημαίνει ότι ο Σοντάσα λειτουργεί ως ιστορικός δείκτης για την εξακρίβωση των γλυπτικών στυλ στη Μαθούρα κατά τη διάρκεια τής βασιλείας του, στο πρώτο μισό του 1ου αι. μ.Χ.  Ο επόμενος ιστορικός δείκτης αντιστοιχεί στη βασιλεία τού Κανίσκα υπό τους Κουσάν, των οποίων η βασιλεία ξεκίνησε περίπου το 127 μ.Χ. 

Η πλάκα Kανκάλι Τίλα του Σοντάσα είναι ένα από αυτά τα γλυπτά έργα, που είναι άμεσα χαραγμένα στο όνομα τού Σοντάσα. Quintanilla, Sonya Rhie (2007). History of Early Stone Sculpture at Mathura: Ca. 150 BCE - 100 CE. BRILL. pp. 168–179. ISBN 9789004155374. Ένα άλλο είναι το θραύσμα Kάτρα τοράνα.  Photograph visible p.396 in   Τα γλυπτικά στυλ στη Μαθούρα κατά τη διάρκεια τής βασιλείας τού Σοντάσα είναι αρκετά διακριτικά, και σημαντικά διαφορετικά από το στυλ τής προηγούμενης περιόδου περίπου το 50 π.Χ., ή τα στυλ τής μεταγενέστερης περιόδου τής αυτοκρατορίας των Κουσάν τον 2ο α. μ.Χ.  Στυλιστικά παρόμοια έργα, μπορούν στη συνέχεια να χρονολογηθούν στην ίδια περίοδο της βασιλείας τού Σοντάσα. 

 Πρώιμη αναπαράσταση του Βούδα 
Ο «Βούδας Ισαπούρ» από τη Μαθούρα, πιθανώς η παλαιότερη γνωστή αναπαράσταση του Βούδα (πιθανώς μαζί με αγάλματα του Βούδα που βρέθηκαν στο Μπαρίκοτ στο Σουάτ), σε στύλο με γύρω κιγκλίδωμα, χρονολογείται περίπου στο 15 μ.Χ., υπό τη βασιλεία του Σοντάσα.  Μία άλλη απεικόνιση τού Βούδα από την ίδια περίοδο εμφανίζεται στο δοχείο Μπιμάραν.

 Παλαιογραφία 
Οι επιγραφές στο όνομα τού Σοντάσα αποτελούν επίσης σημαντικό δείκτη για την παλαιογραφία τής γραφής Βράχμι, καθώς το σχήμα των γραμμάτων Bράχμι έχει εξελιχθεί με την πάροδο τού χρόνου, και έχει ποικίλλει ανάλογα με τις περιοχές. 

 Αναφορές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Ημερομηνίες του Κανίσκα και των Ινδο-Σκύθων

Κατηγορία:Ινδο-Σκύθες βασιλείς