Λύκος του Γκούμπιο

Ο Λύκος του Γκούμπιο ήταν ένας λύκος ο οποίος, σύμφωνα με τα Fioretti (τα «Μικρά Άνθη του Αγίου Φραγκίσκου»), τρομοκρατούσε την πόλη του Γκούμπιο της περιοχής Ούμπρια μέχρι που ημερεύτηκε από τον Φραγκίσκο της Ασίζης, ενεργώντας στο όνομα του Θεού. Η ιστορία αποτελεί μία από τις πολλές αφηγήσεις της χριστιανικής παράδοσης που παρουσιάζουν αγίους να ασκούν επιρροή πάνω στα ζώα και τη φύση, μοτίβο συνηθισμένο στην αγιολογία.Σε αντίθεση με πολλά θαυματουργικά διηγήματα του Μεσαίωνα, υπάρχουν ορισμένα υλικά τεκμήρια που σηματοδοτούν την προέλευση της ιστορίας.

 Ιστορία 
Την περίοδο γύρω στο 1220, όταν ο Φραγκίσκος ζούσε στο Γκούμπιο, εμφανίστηκε στην ύπαιθρο ένας άγριος λύκος που άρχισε να επιτίθεται στα κοπάδια. Σύντομα στράφηκε σε ανθρώπους και τελικά τρεφόταν αποκλειστικά με αυτούς. Καραδοκούσε έξω από τις πύλες της πόλης, περιμένοντας όποιον τολμούσε να εξέλθει μόνος. Κανένα όπλο δεν μπορούσε να τον βλάψει και όσοι επιχείρησαν να τον σκοτώσουν κατασπαράχτηκαν. Σύντομα η ίδια η θέα του προκαλούσε συναγερμό και οι κάτοικοι αρνούνταν να εξέλθουν των τειχών. Τότε, ενώ το Γκούμπιο βρισκόταν ουσιαστικά υπό πολιορκία, ο Φραγκίσκος ανήγγειλε ότι θα συναντούσε τον λύκο. Παρά τις επανειλημμένες προειδοποιήσεις, έκανε το σημείο του σταυρού και βγήκε από τις πύλες με μια μικρή ομάδα ακολούθων.
μικρογραφία|Ο Άγιος Φραγκίσκος οδηγεί τον λύκο του Γκούμπιο πίσω στη πόλη
Όταν πλησίασαν τη φωλιά του λύκου, το πλήθος σταμάτησε σε ασφαλή απόσταση, αλλά αρκετά κοντά ώστε να δει τι θα συνέβαινε. Ο λύκος, βλέποντάς τους, όρμησε με ορθάνοιχτα σαγόνια προς τον Φραγκίσκο. Εκείνος ξαναέκανε το σημείο του σταυρού και τον πρόσταξε, στο όνομα του Θεού, να σταματήσει τις επιθέσεις του. Τότε ο λύκος περπάτησε ήμερα προς αυτόν και έπεσε στα πόδια του, βάζοντας το κεφάλι του στα χέρια του Φραγκίσκου.

Ο Φραγκίσκος του είπε:

«Αδελφέ λύκε, έχεις κάνει πολύ κακό σε αυτή τη γη, καταστρέφοντας και σκοτώνοντας τα πλάσματα του Θεού χωρίς την άδειά Του· και όχι μόνο ζώα, αλλά τόλμησες να κατασπαράξεις και ανθρώπους, φτιαγμένους κατ’ εικόνα Θεού· για όλα αυτά είσαι άξιος να κρεμαστείς σαν ληστής και φονιάς. Όλοι φωνάζουν εναντίον σου, τα σκυλιά σε κυνηγούν και όλοι οι κάτοικοι αυτής της πόλης είναι εχθροί σου· αλλά εγώ θα κάνω ειρήνη ανάμεσά σας, αν εσύ πάψεις να τους βλάπτεις, και εκείνοι θα σου συγχωρήσουν τις πράξεις σου και ούτε άνθρωποι ούτε σκυλιά θα σε καταδιώξουν πλέον.»αριστερά|μικρογραφία|Ένα άγαλμα του Φραγκίσκου να ημερεύει τον λύκο. Ο λύκος, αφού ο Άγιος Φραγκίσκος τον πρόσταξε εις το όνομα του Θεού να σταματήσει τις επιθέσεις του, ξάπλωσε το κεφάλι του στα χέρια του Φραγκίσκου|290x290εσ

Ο λύκος έσκυψε το κεφάλι και υπέκυψε στη βούληση του Φραγκίσκου.

«Καθώς είσαι πρόθυμος να κάνεις αυτήν την ειρήνη, σου υπόσχομαι ότι θα τρέφεσαι καθημερινά από τους κατοίκους αυτής της χώρας όσο ζήσεις ανάμεσά τους. Δεν θα υποφέρεις ξανά από την πείνα που σε οδήγησε σε τόσο κακό· αλλά αν σου εξασφαλίσω όλα αυτά, πρέπει κι εσύ να υποσχεθείς ότι ποτέ ξανά δεν θα επιτεθείς σε ζώο ή άνθρωπο. Το υπόσχεσαι;»

Σε ένδειξη συμφωνίας, ο λύκος σήκωσε το ένα από τα μπροστινά του πόδια και το έβαλε στο απλωμένο χέρι του Φραγκίσκου, και έτσι δόθηκε ο όρκος. Ο Φραγκίσκος πρόσταξε τον λύκο να τον ακολουθήσει πίσω στο Γκουμπίο. Στο θέαμα αυτό, οι άνδρες που τον είχαν ακολουθήσει έξω από τα τείχη έμειναν κατάπληκτοι και διασκόρπισαν την είδηση, και σύντομα όλη η πόλη γνώριζε το θαύμα. Οι κάτοικοι συγκεντρώθηκαν στην αγορά για να υποδεχθούν τον Φραγκίσκο και τον σύντροφό του, και έμειναν εμβρόντητοι βλέποντας τον άγριο λύκο να φέρεται σαν κατοικίδιο. Όταν ο Φραγκίσκος έφτασε στην αγορά, απηύθυνε στο συγκεντρωμένο πλήθος έναν αυτοσχέδιο λόγο, με τον ήμερο λύκο στα πόδια του. Λέγεται ότι είπε: «Πόσο περισσότερο πρέπει να φοβόμαστε τα σαγόνια της κολάσεως, αν τα σαγόνια ενός τόσο μικρού ζώου όπως ο λύκος μπορούν να κάνουν ολόκληρη πόλη να τρέμει από τον φόβο;»

Με το τέλος του κηρύγματος, ο Φραγκίσκος ανανέωσε δημόσια το σύμφωνό του με τον λύκο, διαβεβαιώνοντάς τον ότι οι κάτοικοι του Γκουμπίο θα τον έτρεφαν από τις ίδιες τους τις πόρτες, εφόσον σταματούσε τις επιδρομές του. Και πάλι ο λύκος έβαλε το πόδι του στο χέρι του Φραγκίσκου.

 Υπακόλουθα και παράδοση 
μικρογραφία|297x297εσ|O Άγιος Φραγκίσκος μιλάει με τον λύκο του Γκούμπιο, από τον Καρλ Βάιντεμαγiερ (Carl Weidemayer)
Έκτοτε, το Γκουμπίο τιμούσε τον Φραγκίσκο και εκείνος έλαβε μεγάλους επαίνους από τους πολίτες του. Πολλοί πείστηκαν από το θαύμα και ευχαρίστησαν τον Θεό, προχωρώντας σε θρησκευτική μεταστροφή. Το επεισόδιο στα Μικρά Άνθη ολοκληρώνεται με την αναφορά ότι ο λύκος έζησε ακόμη δύο χρόνια στο Γκουμπίο, πηγαίνοντας από σπίτι σε σπίτι για τροφή και τηρώντας πιστά τις διατάξεις της συμφωνίας του με τον Φραγκίσκο. Στον θάνατό του η πόλη λυπήθηκε, διότι παρόλο που είχε σκοτώσει τόσους ανθρώπους, ήταν πλέον σύμβολο της αγιότητας του Φραγκίσκου και της δύναμης του Θεού. 

Σύμφωνα με την παράδοση, το Γκουμπίο έδωσε στον λύκο τιμητική ταφή και αργότερα έχτισε την Εκκλησία του Αγίου Φραγκίσκου της Ειρήνης στο σημείο εκείνο. Κατά τη διάρκεια ανακαινίσεων το 1872, βρέθηκε κάτω από μια πλάκα κοντά στον τοίχο της εκκλησίας ένας σκελετός μεγάλου λύκου, φαινομενικά πολλών αιώνων παλαιός, και ενταφιάστηκε ξανά μέσα στο ναό. Ο θρύλος αναφέρει ότι η εκκλησία της Βιττορίνα στη πόλη χτίστηκε στο σημείο όπου ο Φραγκίσκος συνάντησε τον λύκο.

Το 1913, ο Νικαραγουανός ποιητής Ρουμπέν Νταρίο δημοσίευσε το ποίημα Los motivos del lobo («Τα κίνητρα του λύκου»), το οποίο τροποποιεί την ιστορία και ανατρέπει το ηθικό της δίδαγμα, παρουσιάζοντας τους κατοίκους να αρχίζουν να κοροϊδεύουν και να κακομεταχειρίζονται τον λύκο, μέχρι που εκείνος επιστρέφει στις άγριες συνήθειές του.

 Ο Λύκος του Γκούμπιο στη ψυχανάλυση 
αριστερά|μικρογραφία|450x450εσ|Le loup d'Aggubio (O Λύκος του Γκούμπιο), έργο του Luc-Olivier Merson, δημιουργημένο το 1877 και εκτεθειμένο στο Σαλόν το 1878. Palais des Beaux-Arts de Lille.
Ο λύκος ως σύμβολο δεν ενέχει μόνο μια άγρια και φοβερή διάσταση, αλλά και μια ευεργετική. Επειδή μπορεί να βλέπει μέσα στη νύχτα, θεωρείται σύμβολο του φωτός.Grison, Pierre; Gheerbrant, Alain (1986). «Λύκος, λύκαινα». Στο: Chevalier, Jean; Gheerbrant, Alain (επιμ.), Λεξικό των Συμβόλων. Βαρκελώνη (Ισπανία): Editorial Herder. σσ. 652–654. ISBN 978-84-254-2642-1.

Στην ψυχανάλυση, η αφήγηση του Λύκου του Γκούμπιο συνδέεται με τη συμφιλίωση του συλλογικού ασυνείδητου με τις σκοτεινότερες ζώνες του, σύμφωνα με την αντίληψη της «Σκιάς» του Γιουνγκ.Zweig, Connie; Abrams, Jeremiah (C. G. Jung, J. Campbell, K. Wilber, M. S. Peck, R. May, L. Dossey, M-L. von Franz, S. Keen, R. Bly y otros) (1994). Encuentro con la sombra. El poder del lado oscuro de la naturaleza humana. Biblioteca Nueva Conciencia. Traducción: David González & Fernando Mora. 468 páginas (9ª edición). Barcelona: Ed. Kairós. ΙSBN 978-84-7245-265-7. Χρησιμοποιείται ως μεταφορά για όλα εκείνα που απορρίπτει κανείς από τον εαυτό του ή από την κοινωνία στην οποία ζει, προσωποποιημένα μέσα από τον λύκο. Έτσι, σύγχρονοι συγγραφείς ξαναγράφουν την ιστορία, υποδηλώνοντας ότι το περιφρονημένο και μη αγαπημένο κομμάτι του εαυτού μπορεί να αναγνωριστεί και να ενσωματωθεί, ώστε να ενισχυθεί η ψυχολογική και πνευματική ισορροπία της προσωπικότητας. Σύμφωνα με τον Ζαν Μονμπουρκέ:

«Το επόμενο πρωί, όλοι οι χωρικοί, συγκεντρωμένοι στη δημόσια πλατεία, ήταν ανυπόμονοι εξαιτίας της καθυστέρησης του Φραγκίσκου. Όταν τον είδαν να βγαίνει επιτέλους από το δάσος, ξέσπασαν σε χαρά. Με αργό βήμα, ο άγιος κατευθύνθηκε προς την πηγή και, ανεβαίνοντας στο στόμιο, απευθύνθηκε στους ακροατές του: “Άνθρωποι του Γκούμπιο, πρέπει να θρέφετε τον λύκο σας”. Χωρίς άλλη εξήγηση, κατέβηκε από την πηγή και έφυγε.

Στην αρχή, οι κάτοικοι του Γκούμπιο το πήραν πολύ άσχημα. Θύμωσαν με τον άγιο Φραγκίσκο. Ο φόβος τους για τον λύκο έδωσε τη θέση του στην απογοήτευση και στην οργή απέναντι σε εκείνον τον ‘άχρηστο άγιο’. Αργότερα όμως άλλαξαν γνώμη και ανέθεσαν σε έναν χωρικό να αφήσει εκείνο το ίδιο βράδυ ένα πόδι αρνιού στον λύκο. Και από τότε έκαναν το ίδιο κάθε βράδυ.

Έκτοτε, κανείς στο Γκούμπιο δεν δέχτηκε επίθεση από τον λύκο. Η ζωή ξαναβρήκε τον κανονικό της ρυθμό. Επιπλέον, αυτή η δοκιμασία έκανε τους κατοίκους του χωριού πιο συνετούς. Έπαψαν να επιδεικνύουν αλαζονική στάση και περιφρόνηση προς τους κατοίκους άλλων χωριών της κοιλάδας. Η παρουσία του λύκου στο όμορφο χωριό τους τους είχε κάνει πιο ταπεινούς.»Monbourquette, Jean (1999). Συμφιλίωση με τη δική μας σκιά: το σκοτεινό μέρος του ατόμου. Κεφάλαιο: Αγκαλιάζοντας τη δική μας σκιά. Cantabria (Ισπανία): Sal Terrae. σσ. 53–69. 151 σελίδες. ISBN 978-84-293-1304-8

 Δείτε επίσης 
 Χριστιανικός μυστικισμός
 Λύκοι στη λαογραφία, θρησκεία και μυθολογία

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Φραγκισκανική πνευματικότητα
Κατηγορία:Λαογραφία