Χανς Έριχ Νόσακ

Ο Χανς Έριχ Νόσακ () (30 Ιανουαρίου 1901 - 2 Νοεμβρίου 1977) ήταν Γερμανός συγγραφέας. Εμφανίστηκε με ποιήματα και θεατρικά έργα και στη συνέχεια έγραψε διηγήματα και μυθιστορήματα. Το λογοτεχνικό του ύφος είναι πλούσιο σε σύμβολα και παραβολές, επιπλέον οι οραματικές πτυχές στον αφηρημένο, μυθικό ονειρικό κόσμο του στον οποίο απεικονίζει τις φρικαλεότητες και τις επιπτώσεις του Β' ΠΠ ενισχύουν τον μη ρεαλιστικό του τόνο.    

 Βιογραφικά στοιχεία 
Ο Χανς Έριχ Νόσακ γεννήθηκε το 1901 στο Αμβούργο και καταγόταν από εύπορη οικογένεια. Ο πατέρας του είχε μια εμπορική εταιρεία εισαγωγών (καφέ και κακάο). Σπούδασε άτακτα και δεν ολοκλήρωσε κανένα πρόγραμμα σπουδών: το χειμερινό εξάμηνο 1919/20 εγγράφηκε στο Πανεπιστήμιο του Αμβούργου, το οποίο είχε μόλις ιδρυθεί το 1919, για να σπουδάσει ιστορία της τέχνης και λογοτεχνία. Το 1920 μεταγράφηκε στο Πανεπιστήμιο της Ιένας, όπου άρχισε να σπουδάζει νομικά, πολιτικές επιστήμες και οικονομικά, τα οποία επίσης εγκατέλειψε το 1922. Αρνήθηκε την οικονομική υποστήριξη της αστικής οικογένειάς του και προσπάθησε να βιοποριστεί ως εργάτης. Προσωρινά έγινε μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος Γερμανίας  (KPD).

Το 1923, ο Νόσακ επέστρεψε στο Αμβούργο και το 1925 παντρεύτηκε την Γκαμπριέλε Κνίερερ, με την οποία έζησε για το υπόλοιπο της ζωής του. Τα επόμενα 10 χρόνια εργάστηκε σαν τραπεζικός υπάλληλος. Παράλληλα με την καθημερινή του εργασία, έγραφε ποίηση και θεατρικά έργα.

Το 1930, έγινε ξανά μέλος του KPD. Το 1933, επέστρεψε στην εταιρεία του πατέρα του στην οποία σύντομα ανέλαβε τη διεύθυνση. Στο Γ' Ράιχ, τα έργα του απαγορεύτηκαν από το ναζιστικό καθεστώς και του επιβλήθηκε απαγόρευση δημοσίευσης. Το σπίτι του ερευνήθηκε από τα SA και την αστυνομία, αλλά δεν συνελήφθη.

Το 1943, τα ημερολόγιά του καταστράφηκαν στον σφοδρό βομβαρδισμό του Αμβούργου. Ο Νόσακ κατάφερε να διασώσει μερικά απανθρακωμένα χειρόγραφα και να τα ανακατασκευάσει. Εκτός από μερικά ποιήματα που δημοσιεύθηκαν σε περιοδικό το 1942 και το 1944, οι πρώτες του δημοσιεύσεις ξεκίνησαν το 1947. Την επόμενη χρονιά, τα πρώτα του βιβλία εμφανίστηκαν σε μεταφράσεις, αρχικά στη Γαλλία με την υποστήριξη του Ζαν-Πολ Σαρτρ.

Ο Νόσακ εξελέγη στην Ακαδημία Επιστημών και Λογοτεχνίας στο Μάιντς το 1949 και το 1950, συμμετείχε στην ίδρυση της Ελεύθερης Ακαδημίας Τεχνών στο Αμβούργο. Ήταν επίσης μέλος της Γερμανικής Ακαδημίας Γλώσσας και Λογοτεχνίας στο Ντάρμσταντ από το 1961 και μετά.

Από το 1956 αφοσιώθηκε αποκλειστικά στη συγγραφή. Έκτοτε, έζησε στο Άιστετεν, από το 1962 στο Ντάρμσταντ, από το 1965 στη Φρανκφούρτη και το 1969 επέστρεψε στο Αμβούργο, όπου έζησε μέχρι τον θάνατό του το 1977. Παρέμεινε δραστήριος στη λογοτεχνική κοινότητα σε όλη του τη ζωή και ταξίδεψε εκτενώς για αναγνώσεις, αφήνοντας μια διαχρονική κληρονομιά στη γερμανική λογοτεχνία. Τα έργα του έχουν μεταφραστεί σε 15 γλώσσες. Το αρχείο του φυλάσσονται στα Αρχεία Γερμανικής Λογοτεχνίας στο Μάρμπαχ.

 Λογοτεχνικό έργο 
Η μοναξιά σε οριακές καταστάσεις, η αναζήτηση ταυτότητας, η απεικόνιση ανθρώπων σε υπαρξιακά κρίσιμες καταστάσεις, ο θάνατος και η καταστροφή είναι τα κύρια θέματα του Νόσακ. Παράλληλα, διερευνά τις δυνατότητες μιας αξιοπρεπούς ζωής στη σύγχρονη κοινωνία και την ύπαρξη γενικότερα υπό το φως των όσων συνέβησαν πριν και κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Ο Νόσακ θέτει επανειλημμένα το ερώτημα εάν η αυτοεπιβαλλόμενη απομόνωση αποτελεί μια βιώσιμη επιλογή σε έναν κόσμο χωρίς νόημα. 

Το αφηγηματικό του ύφος είναι επηρεασμένο από τον σουρεαλισμό και αποκαλύπτει σαφείς επιρροές από τον γαλλικό υπαρξισμό, κοντά στους Γάλλους στοχαστές και συγγραφείς Αλμπέρ Καμύ και Ζαν-Πολ Σαρτρ. Τα έργα του συχνά θυμίζουν τις ιστορίες του Φραντς Κάφκα λόγω των συμβόλων και παραβολών όσο και της φανταστικής ατμόσφαιρας, έχει χαρακτηριστεί ως «ο μεγαλύτερος Γερμανός αφηγητής του φανταστικού μετά τον Κάφκα».Rein A. Zondergeld, Holger E. Wiedenstried: Lexicon of Fantastic Literature. Weibrecht Verlag, Stuttgart et al. 1998

Το φανταστικό μυθιστόρημα Νέκυια. Η αφήγηση ενός επιζώντος, του οποίου ο τίτλος Νέκυια προέρχεται από τη ραψωδία λ' της Οδύσσειας και περιγράφει το βασίλειο των νεκρών, αγγίζει τα όρια του παράλογου ή του υπερβατικού. Η Συνέντευξη με τον Θάνατο (1948) περιλαμβάνει δέκα αφηγήσεις για τη ζωή στον πόλεμο, αυτοβιογραφικές και φανταστικές με πανταχού παρόντα τον θάνατο. Στην αυτοβιογραφική μαρτυρία Η καταστροφή (1948), ήταν ένας από τους πρώτους συγγραφείς της μεταπολεμικής γερμανικής λογοτεχνίας που ασχολήθηκε με τον βομβαρδισμό του Αμβούργου από τους Συμμάχους και απεικονίζει την καταστροφή της γενέτειράς του.

Ακόμη και το θέμα του έρωτα, κεντρικό στα μυθιστορήματα Το αργότερο τον Νοέμβριο (1955) και Ο μικρότερος αδελφός (1958), συνδυάζεται με το θέμα του θανάτου. 

 Βραβεία και διακρίσεις 
Τα δοκίμια, τα ποιήματα, τα θεατρικά έργα και τα μυθιστορήματά του του χάρισαν μερικά από τα σημαντικότερα γερμανικά λογοτεχνικά βραβεία:
 1957: Τιμητικό Βραβείο του Πολιτιστικού Κύκλου της Ομοσπονδίας Γερμανικών Βιομηχανιών
 1961: Βραβείο Γκέοργκ Μπύχνερ
 1963: Βραβείο Βίλχελμ Ράαμπε
 1973: Παράσημο του τάγματος Για την αξία για τις Επιστήμες και τις Τέχνες
 1973: Βραβείο Αλεξάντερ Ζιν
 1974: Παράσημο του Τάγματος της Αξίας της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας

Το βραβείο Χανς Έριχ Νόσακ απονεμόταν ετησίως από το 1989 έως το 2007 για το συνολικό έργο ενός συγγραφέα. Η Ακαδημία Επιστημών και Γραμμάτων στο Μάιντς απονέμει το βραβείο Νόσακ από το 1993 «για πρωτοποριακά λογοτεχνικά έργα και την εύστοχη και δημιουργική τους ερμηνεία».

 Έργα 

 1934: Der Hessische Landbote. Ein deutsches Trauerspiel (Ο αγγελιοφόρος της Έσσης. Μια γερμανική τραγωδία) 
 1947: Gedichte (Ποίηση)
 1947: Nekyia. Bericht eines Überlebenden. (Νέκυια. Η αφήγηση ενός επιζώντος)
 1948: Der Untergang. (Η καταστροφή) αυτοβιογραφικό δοκίμιο. Μετάφραση: Αλέξανδρος Κυπριώτης, εκδ. Σκαρίφημα, 2020 
 1948: Interview mit dem Tode (Συνέντευξη με τον θάνατο)
 1955: Spätestens im November (Το αργότερο τον Νοέμβριο) μυθιστόρημα
 1955: Der Neugierige (Ο περίεργος), διήγημα
 1956: Spirale. Roman einer schlaflosen Nacht (Σπείρα: Μυθιστόρημα μιας άυπνης νύχτας), περιλαμβάνει το Αδύνατη συλλογή αποδεικτικών στοιχείων (Unmögliche Beweisaufnahme) 
 1958: Begegnung im Vorraum (Συνάντηση στον προθάλαμο), δύο διηγήματα
 1958: Der jüngere Bruder (Ο νεότερος αδελφός) μυθιστόρημα
 1963: Ein Sonderfall (Μια ειδική περίπτωση), θεατρικό έργο
 1964: Das kennt man (Το ξέρουμε αυτό) διήγημα
 1964: Sechs Etüden (Έξι μελέτες), διηγήματα
 1964: Das Testament des Lucius Eurinus. (Η διαθήκη του Λούκιου Ευρίνου)
 1966: Die schwache Position der Literatur (Η αδύναμη θέση της λογοτεχνίας) Ομιλίες και δοκίμια
 1969: Dem unbekannten Sieger (Στον άγνωστο νικητή) μυθιστόρημα
 1971: Pseudoautobiographische Glossen. (Ψευδο-αυτοβιογραφικές γλωσσικές ερμηνείες)
 1972: Die gestohlene Melodie (Η κλεμμένη μελωδία) μυθιστόρημα
 1973: Bereitschaftsdienst. Bericht über die Epidemie. (Υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης. Έκθεση για την επιδημία.)
 1975: Um es kurz zu machen (Για να το θέσω εν συντομία)
 1975: Ein glücklicher Mensch (Ένας ευτυχισμένος άνθρωπος)
 1997: Die Tagebücher 1943–1977. (Τα Ημερολόγια 1943–1977)
 2001: Geben Sie bald wieder ein Lebenszeichen (Δώστε μου σύντομα ξανά ένα σημάδι ζωής) Αλληλογραφία 1943–1956
 Παραπομπές 

Κατηγορία:Γερμανοί διηγηματογράφοι
Κατηγορία:Γερμανοί μυθιστοριογράφοι
Κατηγορία:Γερμανοί ποιητές
Κατηγορία:Γερμανοί θεατρικοί συγγραφείς
Κατηγορία:Γερμανοί δοκιμιογράφοι