Ομάδα 47

Η Ομάδα 47 () ήταν μια άτυπη ένωση γερμανόφωνων συγγραφέων, που οργανώθηκε από τον Γερμανό συγγραφέα Χανς Βέρνερ Ρίχτερ και δραστηριοποιήθηκε από το 1947 έως το 1967. Ήταν ο σημαντικότερος λογοτεχνικός σύλλογος της Ομοσπονδιακής Γερμανίας κατά τη μεταπολεμική περίοδο μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο και επηρέασε καθοριστικά τις λογοτεχνικές εξελίξεις για 20 χρόνια συμβάλλοντας καθοριστικά στην αναβίωση της γερμανόφωνης λογοτεχνίας του 20ού αιώνα.

Μεταξύ των πιο αναγνωρισμένων συγγραφέων που συμμετείχαν στην ομάδα ήταν οι Χάινριχ Μπελ, Ίνγκεμποργκ Μπάχμαν, Γκύντερ Γκρας, Ούβε Γιόνσον, Πάουλ Τσέλαν και Πέτερ Βάις.

 Ιστορικό 
μικρογραφία|Το σπίτι της Ίλσε Σνάιντερ-Λένγκιελ όπου πραγματοποιήθηκε η ιδρυτική συνάντηση της Ομάδας 47
Την άνοιξη του 1945, στο στρατόπεδο αιχμαλώτων πολέμου Φορτ Κίρνι στο Ρόουντ Άιλαντ, εκδόθηκε το περιοδικό Το Κάλεσμα: Εφημερίδα των Γερμανών αιχμαλώτων πολέμου, Der Ruf: Zeitung der deutschen Kriegsgefangenenστα πλαίσια του αμερικανικού προγράμματος εκδημοκρατισμού και «επανεκπαίδευσης» των Γερμανών αιχμαλώτων πολέμου. Στους συντάκτες περιλαμβάνονταν οι Άλφρεντ Άντερς και Χανς Βέρνερ Ρίχτερ, οι οποίοι μετά την επιστροφή τους στη Γερμανία, σχεδίασαν ένα διάδοχο περιοδικό με τον τίτλο Το Κάλεσμα - Ανεξάρτητη εφημερίδα της νέας γενιάς, το πρώτο τεύχος του οποίου εκδόθηκε  στο Μόναχο τον Αύγουστο του 1946. Το περιοδικό δημοσίευε και λογοτεχνικά κείμενα, αλλά οι εκδότες το έβλεπαν κυρίως ως πολιτικό όργανο στο οποίο υποστήριζαν μια ελεύθερη Γερμανία και μια σοσιαλιστική μορφή κοινωνίας. Επέκριναν επίσης τις αμερικανικές δυνάμεις κατοχής, γεγονός που οδήγησε στην απαγόρευση του περιοδικού από το τμήμα λογοκρισίας της αμερικανικής ζώνης κατοχής τον Απρίλιο του 1947.

Στη συνέχεια, ο Χανς Βέρνερ Ρίχτερ άρχισε να σχεδιάζει ένα διάδοχο περιοδικό, με τίτλο Ο Σκορπιός. Στις 6 και 7 Σεπτεμβρίου 1947, ο Ρίχτερ οργάνωσε μια συνάντηση 16 συγγραφέων στο σπίτι της φωτογράφου Ίλσε Σνάιντερ-Λένγκιελ, κοντά στο Φύσεν της Βαυαρίας, όπου διάβασαν αδημοσίευτα κείμενα και συζήτησαν τους στόχους του μελλοντικού περιοδικού. Το πρώτο λογοτεχνικό κείμενο που διαβάστηκε ήταν το διήγημα Η κηδεία του Βολφντίτριχ Σνούρε. Ενώ το περιοδικό δεν εκδόθηκε ποτέ, η συνάντηση εξελίχθηκε στο πρώτο συνέδριο της Ομάδας 47. Ο Ρίχτερ εξήγησε αργότερα: «Η προέλευση της Ομάδας 47 ήταν πολιτικοδημοσιογραφικής φύσης. Δεν δημιουργήθηκε από λογοτέχνες, αλλά από πολιτικά στρατευμένους δημοσιογράφους με λογοτεχνικές φιλοδοξίες».

 Οργάνωση 
Δύο μήνες μετά την πρώτη συνάντηση, πραγματοποιήθηκε η δεύτερη στο Χέρλινγκεν κοντά στο Ουλμ, στην οποία ο αριθμός των συμμετεχόντων είχε διπλασιαστεί. Τα επόμενα χρόνια οι συναντήσεις πραγματοποιούνταν κάθε έξι μήνες, συνήθως την άνοιξη και το φθινόπωρο, σε διαφορετικές τοποθεσίες. Στην ομάδα συμμετείχαν επίσης συγγραφείς Αυστριακοί, Ελβετοί, Ανατολικογερμανοί, όλοι γερμανόφωνοι και ένας μη γερμανόφωνος, ο Ολλανδός Άντριαν Μόριεν.

Οι άτυπες συναντήσεις με αναγνώσεις και συζητήσεις μεταξύ συγγραφέων - ουσιαστικά των περισσότερων αξιόλογων της εποχής - μεγάλωσαν σε μέγεθος και έγιναν πιο επίσημες, παίρνοντας το όνομα «Ομάδα 47». Αυτοί οι γερμανόφωνοι συγγραφείς, που είχαν αντιταχθεί στον χιτλερισμό και στόχευαν στην κατανόηση της εμπειρίας του ναζισμού, του Ολοκαυτώματος και του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, επιδίωξαν να αναπτύξουν νέες μορφές γραφής για να εκφράσουν αισθητικά και πολιτικά θέματα της μεταπολεμικής κοινωνίας και να απαλλάξουν τη γερμανική λογοτεχνία από τη γλώσσα και την ιδεολογία της ναζιστικής Γερμανίας. Σύμφωνα με τον Χανς Μάγκνους Εντσενσμπέργκερ ήταν μια «συνέλευση ελεύθερων πνευμάτων».

Η Ομάδα 47 υποστήριξε νεοεμφανιζόμενους συγγραφείς και πολλοί συμμετέχοντες πέτυχαν διεθνή αναγνώριση.  

 Θέματα και στυλ 
Παρά την αρχική προτίμηση της ομάδας για τη λογοτεχνία των ερειπίων, δεν υπήρχε επίσημο λογοτεχνικό πρόγραμμα, καμία κοινή ποιητική και μόνο λίγες αρχές σχετικά με την απαγόρευση μιλιταριστικών κειμένων. Κύρια θέματα των συγγραφέων ήταν τα ψυχικά τραύματα των στρατιωτών που επέστρεφαν από τον πόλεμο, η σύγχυση της μεταπολεμικής κοινωνίας, η καταστροφή, η επανεκτίμηση του πολέμου, η συλλογική ενοχή, το Ολοκαύτωμα, η διαίρεση της Γερμανίας από το 1949, η κοινωνική κριτική.

Στυλιστικά, ο ρεαλισμός που κυριάρχησε τα πρώτα χρόνια, σταδιακά έδωσε τη θέση του σε πιο σύνθετα κείμενα. Ο λογοτεχνικός μοντερνισμός, που είχε αναπτυχθεί στο πρώτο μισό της Γερμανόφωνης λογοτεχνίας του 20ού αιώνα πριν απαγορευθεί και καεί κατά τη ναζιστική εποχή, αναβίωσε με επιρροές από τον εξπρεσιονισμό και τον μαγικό ρεαλισμό.

 Λογοτεχνικό βραβείο 
Από το 1950, το Βραβείο Λογοτεχνίας της Ομάδας 47 απονεμήθηκε σε άγνωστους μέχρι τότε συγγραφείς. Τα χρήματα για τα δύο πρώτα βραβεία εξοικονομήθηκαν από δωρεές και αργότερα από εκδότες και ραδιοφωνικούς σταθμούς. Πλήρης λίστα των παραληπτών:

 1950: Γκύντερ Άιχ
 1951: Χάινριχ Μπελ
 1952: Ίλζε Άιχινγκερ 
 1953: Ίνγκεμποργκ Μπάχμαν
 1954: Άντριαν Μόριεν
 1955: Μάρτιν Βάλζερ
 1958: Γκύντερ Γκρας
 1962: Γιοχάνες Μπομπρόφσκι 
 1965: Πέτερ Μπίχσελ
 1967: Γιούργκεν Μπέκερ 

 Λήξη δραστηριότητας 
Η Ομάδα 47 κέρδισε γρήγορα δημοτικότητα χάρη στη δημόσια προβολή των γνωστών μελών της και σύντομα καθιερώθηκε στον γερμανικό λογοτεχνικό κόσμο. Κατά τη δεκαετία του 1960, γνώρισε μια αναζωογόνηση χάρη στην είσοδο νέων μελών, η οποία ωστόσο έφερε μεγαλύτερη ετερογένεια στην ομάδα και οδήγησε σε διαφορές στην κατανόηση της λογοτεχνίας και της πολιτικής. Από το 1960 και μετά, εμφανίστηκαν εντάσεις μεταξύ, αφενός, συγγραφέων που ασκούσαν κριτική στις πολιτικές εξελίξεις στη Δυτική Γερμανία υπό την ηγεσία του Κόνραντ Αντενάουερ και είχαν σοβαρές διαφορές πολιτικών απόψεων με άλλους, και αφετέρου, μεταξύ συγγραφέων που ασχολούνταν περισσότερο με αισθητικά θέματα και αυτών που υποστήριζαν τον πολιτικό ρόλο της γραφής. Αυτή η αντίθεση έγινε σφοδρή με την κριτική των Πέτερ Χάντκε και Κλάους Ράινερ Ρελ το 1966. Η συνάντηση του 1967 διακόπηκε από την παρέμβαση διαμαρτυρόμενων φοιτητών, σηματοδοτώντας το τέλος.

Οι δημόσιες συγκεντρώσεις διακόπηκαν το 1967, αν και επίσημα ο τερματισμός των δραστηριοτήτων της ανακοινώθηκε επίσημα το 1977. Παρά την τελική της κατάρρευση, η Ομάδα 47 άφησε μια διαρκή κληρονομιά και εδραίωσε τη θέση της στην ιστορία της λογοτεχνίας ως ζωτική δύναμη στη διαμόρφωση του δεύτερου μισού της Γερμανόφωνης λογοτεχνίας του 20ού αιώνα. Ήταν τόσο σημαντική ώστε το έτος 1967 σηματοδότησε επίσης το τέλος της μεταπολεμικής λογοτεχνικής εποχής στη Γερμανία.

 Γνωστά μέλη 
Περισσότεροι από 200 συγγραφείς και κριτικοί λογοτεχνίας προσκλήθηκαν και διάβασαν έργα τους στις συναντήσεις της Ομάδας 47. Η ακόλουθη λίστα περιλαμβάνει τους πιο γνωστούς από τους συμμετέχοντες.
 Γκύντερ Άιχ
 Ίλζε Άιχινγκερ
 Άλφρεντ Άντερς
 Μάρτιν Βάλζερ 
 Πέτερ Βάις
 Γκαμπριέλε Βόμαν
 Γκύντερ Γκρας
 Βάλτερ Γενς
 Γκιζέλα Έλσνερ
 Χανς Μάγκνους Έντσενσμπέργκερ
 Έριχ Κέστνερ
 Αλεξάντερ Κλούγκε
 Γκύντερ Κούνερτ
 Βίκτορ Λάνγκε
 Ζίγκφριντ Λεντς
 Ράινχαρντ Λέταου
 Άντριαν Μόριεν
 Ίνγκριντ Μπάχερ
 Ίνγκεμποργκ Μπάχμαν
 Γιούργκεν Μπέκερ 
 Πέτερ Μπίχσελ
 Γιοχάνες Μπομπρόφσκι
 Χάινριχ Μπελ
 Μαρσέλ Ράιχ-Ρανίτσκι
 Χανς Βέρνερ Ρίχτερ (πρωτοβουλία και οργάνωση)
 Βόλφντιτριχ Σνούρε
 Νίκολας Σόμπαρτ
 Ούβε Γιόνσον
 Πάουλ Τσέλαν
 Έριχ Φριντ
 Πέτερ Χάντκε
 Βόλφγκανγκ Χίλντεσχαϊμερ
 Βάλτερ Χέλερερ 
 Παραπομπές 

Κατηγορία:Λογοτεχνικά ρεύματα
Κατηγορία:Γερμανική λογοτεχνία
Κατηγορία:Αυστριακή λογοτεχνία
Κατηγορία:20ός αιώνας στη λογοτεχνία