Κάτω άκρο

Στην ανατομία του ανθρώπινου σώματος, το κάτω άκρο είναι καθένα από τα δύο άκρα που ενώνονται με τον κορμό μέσω της λεκάνης από την άρθρωση του ισχίου. Η λειτουργία των άκρων αυτών είναι να υποστηρίζουν το βάρος του σώματος στη δίποδη θέση και να καθιστούν δυνατή την κίνηση συσπώντας τους ισχυρούς μύες τους.

Το κάτω άκρο μπορεί να χωριστεί σε έξι ανατομικές περιοχές: ισχίο, μηρός, άρθρωση γόνατος, κνήμη και περόνη (ανάμεσα στο γόνατο και στον αστράγαλο), ποδοκνημική άρθρωση και άκρο πόδι (ταρσός, μετατάρσια, φάλαγγες). Συνολικά, το κάθε κάτω άκρο έχει 30 οστά. Οι τέσσερις κύριες μυϊκές ομάδες του ποδιού είναι οι προσαγωγοί, οι τετρακέφαλοι, οι οπίσθιοι μηριαίοι και οι γάμπες. Ωστόσο, είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι αυτές οι μυϊκές ομάδες αποτελούνται η καθεμία από μικρότερους μύες και υπάρχουν επίσης μύες που δεν ανήκουν σε αυτές τις ομάδες, οι οποίοι σταθεροποιούν και προσθέτουν κινητικότητα στα κάτω άκρα.

Το κάτω άκρο αιματώνεται από ένα πολύπλοκο δίκτυο κύριων αρτηριών και νεύρων που εκτείνονται από τη λεκάνη μέχρι το άκρο πόδι. Η κύρια αρτηριακή παροχή προέρχεται από τη μηριαία αρτηρία, ενώ το μεγαλύτερο νεύρο είναι το ισχιακό νεύρο, το οποίο διαιρείται σε άλλα κύρια νεύρα.

Συχνές παθήσεις των κάτω άκρων περιλαμβάνουν την αρθρίτιδα (όπως η οστεοαρθρίτιδα), την τενοντίτιδα (όπως η τενοντίτιδα Αχιλλείου τένοντα), την περιοστίτιδα κνήμης, την πελματιαία απονευρωσίτιδα και τους θρόμβους αίματος (εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση). Άλλες παθήσεις περιλαμβάνουν τραυματισμούς όπως διαστρέμματα και κατάγματα, λοιμώξεις όπως η κυτταρίτιδα και κυκλοφορικά προβλήματα όπως οι κιρσοί.

 Δομή 

 Οστά 
μικρογραφία|Οστά κάτω άκρου (από πάνω προς τα κάτω): μηριαίο οστό, επιγονατίδα, κνήμη, και περόνη.
Το κάθε κάτω άκρο περιέχει 30 οστά, συνολικά 60 και στα δύο κάτω άκρα, μη συμπεριλαμβανομένων των πυελικών οστών. Αυτά αποτελούνται από το μηριαίο οστό, την επιγονατίδα, την κνήμη, την περόνη, 7 οστά του ταρσού, 5 μετατάρσια οστά και 14 φάλαγγες.

 Οστά του μηρού 

 Μηριαίο οστό: Το μηριαίο οστό είναι το μακρύτερο και ισχυρότερο οστό στο σώμα. Η κεφαλή του συνδέεται με το οστό του ισχίου, σχηματίζοντας την άρθρωση του ισχίου.
 Επιγονατίδα: Η επιγονατίδα είναι ένα μικρό, επίπεδο οστό που προστατεύει την άρθρωση του γόνατος όπου συναντώνται το μηριαίο οστό και η κνήμη.

 Κνήμη και περόνη 

 Κνήμη: Το μεγαλύτερο από τα δύο οστά, η κνήμη (ή κνημιαίο οστό), βρίσκεται στην έσω πλευρά και είναι το κύριο οστό που φέρει το βάρος.
 Περόνη: Το λεπτότερο οστό, η περόνη, εκτείνεται παράλληλα με την κνήμη και βοηθά στη σταθεροποίηση του αστραγάλου.

 Οστά άκρου ποδός 
μικρογραφία|Οστά άκρου ποδός: ταρσός, μετατάρσια και φάλαγγες.
Το άκρο πόδι περιέχει συνολικά 26 οστά, χωρισμένα σε τρεις κατηγορίες:

 Οστά ταρσού (7 οστά): Τα οστά αυτά περιλαμβάνουν τον αστράγαλο, την πτέρνα (οστό της πτέρνας), το σκαφοειδές, το κυβοειδές και τα τρία σφηνοειδή οστά.
 Μετατάρσια οστά (5 οστά): Αυτά τα μακριά οστά συνδέουν τον αστράγαλο με τα δάχτυλα των ποδιών. Αριθμούνται από το 1 έως το 5, ξεκινώντας από το μεγάλο δάχτυλο.
 Φάλαγγες (14 οστά): Αυτά είναι τα οστά των δακτύλων των ποδιών. Το μεγάλο δάχτυλο έχει δύο φάλαγγες, ενώ τα άλλα τέσσερα δάχτυλα έχουν από τρεις.

 Μύες 
μικρογραφία|Μύες κάτω άκρου (γλουτού και μηρού).
μικρογραφία|350x350εσ|Μύες κάτω άκρου (κνήμης και άκρου ποδός).
Οι μύες των κάτω άκρων μπορούν να κατηγοριοποιηθούν με βάση τις λειτουργικές ομάδες, οι οποίες περιλαμβάνουν τους γλουτιαίους μύες, τους τετρακέφαλους (πρόσθιος μηρός), τους οπίσθιους μηριαίους (οπίσθιος μηρός), τους προσαγωγούς (έσω μηρός), τους μύες της κνήμης (πρόσθιο, οπίσθιο και πλάγιο διαμέρισμα) και τους μύες του άκρου ποδός. Αυτοί οι μύες είναι υπεύθυνοι για την κίνηση και τη σταθερότητα, όπως η κάμψη και έκταση του ισχίου, η κίνηση του γόνατος και οι κινήσεις του αστραγάλου όπως η ραχιαία κάμψη, η πελματιαία κάμψη και η αναστροφή.

 Μύες του μηρού 

 Τετρακέφαλος: Τέσσερις μύες (ορθός μηριαίος, πλάγιος πλατύς, μεσαίος πλατύς και έσω πλατύς) που εκτείνουν το γόνατο.
 Οπίσθιοι μηριαίοι: Τρεις μύες (δικέφαλος μηριαίος, ημιτενοντώδης και ημιμεμβρανώδης) που κάμπτουν το γόνατο και εκτείνουν το ισχίο.
 Προσαγωγοί: Μια ομάδα μυών στο εσωτερικό του μηρού, συμπεριλαμβανομένου του μακρού προσαγωγού, του βραχέος προσαγωγού, του μέγας προσαγωγού, του ισχνού και του κτενίτη, που φέρνουν το κάτω άκρο προς τη μέση γραμμή του σώματος.
 Άλλοι μύες: Σαρτόριος (κάμψη του ισχίου, εξωτερική στροφή, απαγωγή) και αρθρικός μυς του γόνατος ή υπομηρίδιος μυς (μέρος του τετρακέφαλου, βοηθά στην ανύψωση του θύλακα της άρθρωσης του γονάτου).

 Γλουτιαίοι μύες 
Οι γλουτιαίοι μύες είναι η ομάδα τριών μυών που σχηματίζουν τους γλουτούς: ο μείζων γλουτιαίος, ο μέσος γλουτιαίος και ο ελάσσων γλουτιαίος. Είναι απαραίτητοι για την έκταση, την απαγωγή και την περιστροφή του ισχίου, καθώς και για τη σταθεροποίηση της λεκάνης και τη διατήρηση της στάσης του σώματος.

 Μείζων γλουτιαίος: Ο μεγαλύτερος και πιο επιφανειακός από τους τρεις, ο μυς αυτός είναι κρίσιμος για την έκταση του ισχίου και την εξωτερική στροφή του ισχίου.
 Μέσος γλουτιαίος: Βρίσκεται στο πλάι του ισχίου, είναι υπεύθυνος για την απαγωγή του ισχίου και βοηθά στη σταθεροποίηση του ισχίου και της λεκάνης.
 Ελάσσων γλουτιαίος: Βρίσκεται κάτω από τον μέσο γλουτιαίο μυ, βοηθά στην απαγωγή του ισχίου και στην εσωτερική στροφή.

 Μύες κνήμης 

 Πρόσθιο διαμέρισμα: πρόσθιος κνημιαίος μυς, μακρός εκτείνων το μεγάλο δάκτυλο μυς, μακρός εκτείνων τους δαχτύλους μυς και τρίτος περονιαίος μυς· κάμπτουν ραχιαία το πόδι και εκτείνουν τα δάχτυλα.
 Οπίσθιο διαμέρισμα:
 Επιπολής: Γαστροκνήμιος, υποκνημίδιος και πελματιαίος μυς.
 Εν τω βάθει: Ιγνυακός μυς, οπίσθιος κνημιαίος μυς, μακρος καμπτήρας των δακτύλων και μακρός καμπτήρας του μεγάλου δακτύλου.
 Πλάγιο διαμέρισμα: Μακρύς και βραχύς περονιαίος μυς.

 Μύες άκρου ποδός 
Οι μύες του άκρου ποδός είναι οργανωμένοι σε στιβάδες και περιλαμβάνουν εγγενείς μύες που παρέχουν κίνηση και στήριξη, όπως ο απαγωγός του μεγάλου δακτύλου, ο βραχύς καμπτήρας των δακτύλων και διάφοροι μεσόστεοι μύες.

 Αιμάτωση 
μικρογραφία|Αιμάτωση κάτω άκρων.
μικρογραφία|Αρτηρίες κάτω άκρου (πρόσθια-οπίσθια όψη).
μικρογραφία|Αναπαράσταση αρτηριών κάτω άκρων σε διάγραμμα.
Η αιμάτωση του κάτω άκρου ξεκινά από την έξω λαγόνιο αρτηρία, η οποία μετατρέπεται σε κοινή μηριαία αρτηρία στον βουβωνικό σύνδεσμο. Αυτή η αρτηρία διαιρείται στις εν τω βάθει και επιπολής μηριαίες αρτηρίες, με την επιπολή μηριαία αρτηρία να συνεχίζει μέχρι το γόνατο και να γίνεται η ιγνυακή αρτηρία. Κάτω από το γόνατο, η ιγνυακή αρτηρία διακλαδίζεται στην πρόσθια κνημιαία αρτηρία και τον κνημοπερονιαίο κορμό, ο οποίος στη συνέχεια διαιρείται περαιτέρω στην οπίσθια κνημιαία αρτηρία και την περονιαία αρτηρία.

 Αρτηριακή παροχή 

 Σύστημα μηριαίας αρτηρίας:
 Η έξω λαγόνια αρτηρία γίνεται η κοινή μηριαία αρτηρία στον βουβωνικό σύνδεσμο.
 Η κοινή μηριαία αρτηρία διακλαδίζεται στην εν τω βάθει μηριαία αρτηρία (που τροφοδοτεί τους μύες του μηρού) και την επιπολή μηριαία αρτηρία.
 Η επιπολής μηριαία αρτηρία διέρχεται από τον προσαγωγό πόρο για να γίνει η ιγνυακή αρτηρία πίσω από το γόνατο.
 Κάτω από το γόνατο:
 Η ιγνυακή αρτηρία διαιρείται στην πρόσθια κνημιαία αρτηρία και στον κνημοπερονιαίο κορμό.
 Ο κνημοπερονιαίος κορμός διαιρείται στην οπίσθια κνημιαία αρτηρία και στην περονιαία αρτηρία.
 Η πρόσθια κνημιαία αρτηρία συνεχίζει στο άκρο πόδι ως ραχιαία αρτηρία του ποδός.
 Η οπίσθια κνημιαία αρτηρία διαιρείται στις έσω και έξω πελματιαίες αρτηρίες στο πέλμα του ποδιού.

 Φλεβική παροχέτευση 
Η φλεβική παροχέτευση των κάτω άκρων αποτελείται από δύο συστήματα: το επιπολής και το εν τω βάθει. Το αποξυγονωμένο αίμα από το ραχιαίο φλεβικό τόξο του άκρου ποδός οδεύει μέσω της μείζοντος σαφηνούς φλέβας (έσω) και της ελάσσονος σαφηνούς φλέβας (πλάγια), οι οποίες παροχετεύονται στο εν τω βάθει σύστημα. Οι εν τω βάθει φλέβες ρέουν παράλληλα με τις αρτηρίες, τελικά συγχωνεύονται στις μηριαίες και ιγνυακές φλέβες και στη συνέχεια παροχετεύονται στην κάτω κοίλη φλέβα μέσω των κοινών και λαγόνιων φλεβών.

 Επιπολής φλέβες: Οι δύο κύριες επιπολής φλέβες είναι η μείζων και η ελάσσων σαφηνής φλέβα.
 Εν τω βάθει φλέβες: Το εν τω βάθει φλεβικό σύστημα εκτείνεται παράλληλα με τις αρτηρίες.
 Σύστημα βαλβίδων: Οι βαλβίδες στις φλέβες, συμπεριλαμβανομένων εκείνων όπου οι σαφηνείς φλέβες παροχετεύουν στο εν τω βάθει σύστημα, εμποδίζουν την αντίστροφη ροή αίματος.

 Νεύρωση 
μικρογραφία|350x350εσ|Νεύρωση μυών κάτω άκρων.
Τα κύρια νεύρα των κάτω άκρων προέρχονται από τα οσφυϊκά και τα ιερά πλέγματα και περιλαμβάνουν το μηριαίο νεύρο (που τροφοδοτεί το πρόσθιο μέρος του μηρού) και το ισχιακό νεύρο, το οποίο διακλαδίζεται στο κνημιαίο νεύρο (οπίσθιο κάτω άκρο και άκρο πόδι) και στο κοινό περονιαίο νεύρο (πλάγιο και πρόσθιο κάτω άκρο). Άλλα βασικά νεύρα περιλαμβάνουν το τρίδυμο νεύρο (έσω μηρός), τα άνω και κάτω γλουτιαία νεύρα (γλουτός) και διάφορα αισθητήρια νεύρα όπως το σαφηνές και το ισχιακό νεύρο.

 Κύρια νεύρα 

 Οσφυϊκά και ιερά πλέγματα: Αυτά είναι τα κύρια δίκτυα νεύρων που νευρώνουν τα κάτω άκρα.
 Μηριαίο νεύρο: Νευρώνει τους μύες στο πρόσθιο μέρος του μηρού (όπως τον τετρακέφαλο) και παρέχει αισθητηριακές πληροφορίες στον πρόσθιο και έσω μηρό, την κνήμη και το άκρο πόδι (μέσω του σαφηνούς νεύρου).
 Θυρεοειδές νεύρο: Τροφοδοτεί τους προσαγωγούς μύες στο έσω μέρος του μηρού.
 Ισχιακό νεύρο: Το μεγαλύτερο νεύρο στο ανθρώπινο σώμα. Διατρέχει το οπίσθιο μέρος του μηρού και στη συνέχεια διαιρείται σε δύο κύριους κλάδους:
 Κνημιαίο νεύρο: Συνεχίζει κατά μήκος του πίσω μέρους του κάτω άκρου και διαιρείται στα έσω και έξω πελματιαία νεύρα, τα οποία τροφοδοτούν τους μύες και το δέρμα στο πέλμα.
 Κοινό περονιαίο νεύρο: Διακλαδίζεται στα επιπολή και εν τω βάθει περονιαία νεύρα, τα οποία ελέγχουν τους μύες των πλάγιων και πρόσθιων διαμερισμάτων του κάτω άκρου και παρέχουν αίσθηση στην κορυφή του άκρου ποδός.
 Άνω και κάτω γλουτιαία νεύρα: Παρέχουν κινητική λειτουργία στους μύες των γλουτών, συμπεριλαμβανομένου του μέσου, ελάσσονος και μείζονος γλουτιαίου μυός.
 Οπίσθιο μηροδερματικό νεύρο: Ένα αισθητήριο νεύρο που παρέχει αίσθηση στο δέρμα στο πίσω μέρος του μηρού και στο κάτω μέρος του γλουτού.

 Αισθητήρια νεύρα 

 Σαφηνές νεύρο: Κλάδος του μηριαίου νεύρου που παρέχει αίσθηση στο δέρμα στην έσω πλευρά του ποδιού και του ποδιού.
 Ισχιακό νεύρο: Παρέχει αίσθηση στην οπίσθια και πλάγια πλευρά της κνήμης και στην πλάγια πλευρά του άκρου ποδός.
 Έξω μηροδερματικό νεύρο: Νευρώνει το δέρμα στην πλάγια (έξω) πλευρά του μηρού.
 Έσω και έξω πελματιαία νεύρα: Παρέχουν αισθητηριακές πληροφορίες στο πέλμα του άκρου ποδός.

 Παθήσεις 
Οι παθήσεις των κάτω άκρων είναι μια σειρά διαταραχών που επηρεάζουν τα ισχία, τους μηρούς, τα γόνατα, τους αστραγάλους και τα πέλματα. Αυτές οι παθήσεις μπορούν να κατηγοριοποιηθούν γενικά ως μυοσκελετικές, αγγειακές, νευρολογικές ή λοιμώδεις.

 Μυοσκελετικές διαταραχές 
Οι μυοσκελετικές διαταραχές που μπορούν να εμφανιστούν είναι οι εξής:

 Οστεοαρθρίτιδα: Προκαλείται από τη διάσπαση του χόνδρου στις αρθρώσεις και οδηγεί σε πόνο, δυσκαμψία και πρήξιμο σε αρθρώσεις που φέρουν βάρος, όπως το ισχίο και το γόνατο. Ο πόνος συχνά επιδεινώνεται με τη δραστηριότητα και βελτιώνεται με την ανάπαυση.
 Θυλακίτιδα: Η φλεγμονή των θυλάκων (θύλακες γεμάτοι με υγρό που καλύπτουν τις αρθρώσεις) προκαλείται συχνά από επαναλαμβανόμενα γονατίσματα, οδηγώντας σε τοπικό πόνο και πρήξιμο.
 Τενοντίτιδα και τενοντοπάθεια: Αυτές περιλαμβάνουν φλεγμονή ή ερεθισμό των τενόντων λόγω υπερβολικής χρήσης ή τραυματισμού, όπως η τενοντίτιδα του Αχίλλειου τένοντα ή το σύνδρομο της λαγονοκνημιαίας ταινίας. Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν πόνο και πρήξιμο.
 Ρήξη μηνίσκου: Εμφανίζεται όταν το γόνατο στρίβει ή λυγίζει ενώ φέρει ένα φορτίο, προκαλώντας βλάβη στον χόνδρο της άρθρωσης του γόνατος.
 Περιοστίτιδα κνήμης ή σύνδρομο επώδυνης κνήμης (shin splints): Πόνος κατά μήκος του οστού της κνήμης, που συνήθως προκαλείται από δραστηριότητες υψηλής έντασης όπως τρέξιμο ή άλμα.
 Κατάγματα και διαστρέμματα: Τραυματισμοί όπως στραμπούληγμα αστραγάλου ή κάταγμα οστού, που προκαλούν πόνο, πρήξιμο και περιορισμένη κινητικότητα. 
 Πελματιαία απονευρωσίτιδα: Προκαλεί πόνο στη πτέρνα που συνήθως επιδεινώνεται κατά τα πρώτα βήματα μετά το ξύπνημα ή μετά από μια περίοδο ανάπαυσης.
 Βλαισός μέγας δάκτυλος (κότσι): Μια παραμόρφωση του μεγάλου δακτύλου του άκρου ποδός που το κάνει να "βλέπει" προς τα άλλα δάχτυλα, προκαλώντας συχνά πόνο και πρήξιμο.
 Αναπτυξιακές διαταραχές: Παθήσεις όπως η νόσος Osgood-Schlatter (πρήξιμο κάτω από την επιγονατίδα σε νεαρούς αθλητές) και η νόσος Legg-Calvé-Perthes (ιδιοπαθής οστεονέκρωση της μηριαίας κεφαλής στα παιδιά) εμφανίζονται στην παιδική ηλικία και στην εφηβεία.

 Αγγειακές παθήσεις 
Κάποιες από τις αγγειακές παθήσεις που μπορούν να εμφανιστούν στα κάτω άκρα είναι οι εξής:

 Περιφερική αρτηριακή νόσος: Προκαλείται από τη στένωση των αρτηριών, η οποία οδηγεί σε μειωμένη ροή αίματος στα άκρα. Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν πόνο στα κάτω άκρα κατά την άσκηση (χωλότητα), μούδιασμα ή αδυναμία στα κάτω άκρα και κρύο στην κνήμη ή στο άκρο πόδι. Σε σοβαρές περιπτώσεις, μπορεί να προκαλέσει μη επουλωμένες πληγές ή γάγγραινα.
 Εν τω βάθει φλεβοθρόμβωση: Θρόμβος αίματος που αναπτύσσεται σε μια εν τω βάθει φλέβα, συνήθως στην κνήμη ή στον μηρό. Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν πόνο, πρήξιμο, θερμότητα και αποχρωματισμό της προσβεβλημένης περιοχής.
 Κιρσοί: Στριμμένες, διογκωμένες φλέβες κοντά στην επιφάνεια του δέρματος, οι οποίες μπορεί να προκαλέσουν πόνο, βάρος και πρήξιμο.
 Χρόνια φλεβική ανεπάρκεια: Η κακή ροή αίματος στις φλέβες των κάτω άκρων μπορεί να οδηγήσει σε ΧΦΑ, προκαλώντας πρήξιμο, αποχρωματισμό του δέρματος και έλκη στα κάτω άκρα.

 Νευρολογικές διαταραχές 
Κάποιες από τις συνήθεις νευρολογικές διαταραχές των κάτω άκρων είναι οι εξής:

 Περιφερική νευροπάθεια: Η βλάβη στα νεύρα του περιφερικού νευρικού συστήματος μπορεί να προκαλέσει μούδιασμα, μυρμήγκιασμα, αδυναμία ή οξύ πόνο στα κάτω άκρα.
 Ισχιαλγία: Συμπίεση ή ερεθισμός του ισχιακού νεύρου μπορεί να προκαλέσει πόνο, μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα που ακτινοβολεί από το κάτω μέρος της πλάτης προς τα κάτω άκρα.
 Σύνδρομο ανήσυχων άκρων: Η ασθένεια αυτή προκαλεί έντονη επιθυμία για κίνηση των κάτω άκρων, που συχνά συνοδεύεται από δυσάρεστες αισθήσεις.

 Λοιμώδη νοσήματα 

 Κυτταρίτιδα: Μια βακτηριακή δερματική λοίμωξη που εμφανίζεται συχνότερα στα κάτω άκρα, προκαλώντας κόκκινο, πρησμένο, ζεστό και ευαίσθητο δέρμα.
 Οστεομυελίτιδα: Μια οστική λοίμωξη που μπορεί να προκληθεί από βακτήρια που εισέρχονται μέσω παρακείμενου τραυματισμού ή εξαπλώνονται μέσω της κυκλοφορίας του αίματος.
 Πόδι του αθλητή: Μια μεταδοτική μυκητιασική λοίμωξη που επηρεάζει το άκρο πόδι, προκαλώντας κνησμό, τσούξιμο και κάψιμο.

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Οστά του κάτω άκρου
Κατηγορία:Ανατομία