Κάτω Μεσοποταμία

Η Κάτω Μεσοποταμία  είναι μια ιστορική περιοχή της Μεσοποταμίας . Βρίσκεται στην προσχωσιγενή πεδιάδα του Ιράκ από τα Όρη Χαμρίν έως τη χερσόνησο Φάου κοντά στον Περσικό Κόλπο.

Κατά τον Μεσαίωνα ήταν επίσης γνωστή ως Σαουάντ και αλ Τζαζίρα αλ σφλία («Κάτω Τζαζίρα»), που με την αυστηρή έννοια όριζαν μόνο τη νότια προσχωσιγενή πεδιάδα και το Αραβικό Ιράκ, σε αντίθεση με το Περσικό Ιράκ, το Τζιμπάλ. Η Κάτω Μεσοποταμία ήταν η πατρίδα των Σουμερίων και της Βαβυλωνίας. 

 Οροθεσία 
Οι μεσαιωνικοί Άραβες γεωγράφοι τοποθέτησαν τα βόρεια σύνορα μεταξύ Ιράκ και Άνω Μεσοποταμίας ( Τζαζίρα) σε μια γραμμή που εκτεινόταν από την Άνμπαρ στον Ευφράτη έως το Τικρίτ στον Τίγρη, αν και αργότερα μετατοπίστηκε σε μια γραμμή που εκτεινόταν δυτικά από το Τικρίτ, συμπεριλαμβάνοντας έτσι αρκετές πόλεις στον Ευφράτη πέρα από την Άνμπαρ στο Ιράκ. 

 Γεωγραφία 
Μια προσχωσιγενής πεδιάδα ξεκινά βόρεια του Τικρίτ κοντά στα βουνά Χαμρίν και εκτείνεται μέχρι τον Περσικό Κόλπο. Εδώ ο Τίγρης και ο Ευφράτης βρίσκονται πάνω από το επίπεδο της πεδιάδας σε πολλά σημεία και ολόκληρη η περιοχή είναι ένα δέλτα ποταμού, που διαπλέκεται από τα κανάλια των δύο ποταμών και από το κανάτ. Διαλείπουσες λίμνες, που τροφοδοτούνται από τα ποτάμια που πλημμυρίζουν, χαρακτηρίζουν επίσης το νοτιοανατολικό Ιράκ. Μια αρκετά μεγάλη περιοχή 15.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων ακριβώς πάνω από τη συμβολή των δύο ποταμών στο αλ Κούρνα και εκτεινόμενη ανατολικά του Τίγρη πέρα από τα ιρανικά σύνορα είναι βαλτώδης περιοχή, γνωστή ως λίμνη Χαμμάρ, αποτέλεσμα αιώνων πλημμυρών και ανεπαρκούς αποστράγγισης. Μεγάλο μέρος της είναι μόνιμο έλος, αλλά ορισμένα τμήματα στεγνώνουν στις αρχές του χειμώνα και άλλα μέρη γίνονται βάλτοι μόνο σε χρονιές μεγάλων πλημμυρών.

Επειδή τα νερά του Τίγρη και του Ευφράτη πάνω από τη συμβολή τους είναι γεμάτα με λάσπη, η άρδευση και οι αρκετά συχνές πλημμύρες εναποθέτουν μεγάλες ποσότητες αργίλου σε μεγάλο μέρος της περιοχής του δέλτα. Η ιλύς που μεταφέρεται από τον άνεμο συμβάλλει στη συνολική εναπόθεση ιζημάτων. Έχει εκτιμηθεί ότι οι πεδιάδες του δέλτα συσσωρεύονται με ρυθμό σχεδόν είκοσι εκατοστών ανά αιώνα. Σε ορισμένες περιοχές, οι μεγάλες πλημμύρες οδηγούν στην εναπόθεση λάσπης σε προσωρινές λίμνες έως και τριάντα εκατοστών.

Ο Τίγρης και ο Ευφράτης μεταφέρουν επίσης μεγάλες ποσότητες αλάτων . Αυτά, επίσης, διασκορπίζονται στο έδαφος μέσω, μερικές φορές, υπερβολικής άρδευσης και πλημμυρών. Η υψηλή στάθμη του υδροφόρου ορίζοντα και η κακή επιφανειακή και υπόγεια αποστράγγιση τείνουν να συγκεντρώνουν τα άλατα κοντά στην επιφάνεια του εδάφους. Γενικά, η αλατότητα του εδάφους αυξάνεται από τη Βαγδάτη νότια μέχρι τον Περσικό Κόλπο και περιορίζει σοβαρά την παραγωγικότητα στην περιοχή νότια της Αμάρα. Η αλατότητα αντανακλάται στη μεγάλη λίμνη στο κεντρικό Ιράκ, νοτιοδυτικά της Βαγδάτης, γνωστή ως λίμνη Μιλχ. Υπάρχουν δύο άλλες μεγάλες λίμνες στη χώρα βόρεια της λίμνης Μιλχ: η λίμνη Θαρθάρ και η λίμνη Χαμπανίγια.

 Παραπομπές 

 Πηγές 

  Robarts - University of Toronto, G. (Guy) (1905). The lands of the eastern caliphate : Mesopotamia, Persia and Central Asia from the Moslem conquest to the time of Timur. Cambridge : University Press.
Κατηγορία:Γεωγραφία της Μέσης Ανατολής
Κατηγορία:Μεσοποταμία