Πιατσέντσια βαθμίδα

Η Πιατσέντσια βαθμίδα (διεθνώς Piacenzian) ή (εξελληνισμένα) Πλακέντιος βαθμίδα ή και άστιος βαθμίδαΛήμμα «άστιος εποχή (βαθμίς)» στη Νέα Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια «Χάρη Πάτση», τόμ. 7, σελ. 168 ή εποχή, είναι γεωλογική εποχή και αντίστοιχη στρώση (βαθμίδα) πετρωμάτων στην ιστορία της Γης. Η εποχή αυτή, η τελευταία της Πλειόκαινης υποπεριόδου, άρχισε πριν από 3,6 εκατομμύρια έτη και τελείωσε πριν από 2,58 εκατομμύρια έτη. Η αμέσως προηγούμενη εποχή ονομάζεται Ζάγκλεια, ενώ μετά την Πιατσέντσια ακολούθησε η Πλειστόκαινος υποπερίοδος με τη Γελάσιο βαθμίδα.

Από την άποψη των απολιθωμάτων η Πλακέντιος εποχή ταυτίζεται περίπου χρονικώς με την Ευρωπαϊκή εποχή χερσαίων θηλαστικών MN 16 και περιέχεται μέσα στην πιο μακροχρόνια Μπλανκόνιο Βορειοαμερικανική εποχή χερσαίων θηλαστικών. Συσχετίζεται επίσης με τις τοπικές-περιφερειακές βαθμίδες της Ευρώπης άστιο (ομώνυμη), ρεντόνιο, ρεβέριο και ρουμανική, ενώ στη Νέα Ζηλανδία αντιστοιχεί στις υποδιαπλάσεις του Γουαϊπίπι (Waipipian) και του Μανγκαπάνι.

Τα επίπεδα διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα κατά την Πιατσέντσια εποχή ήταν περίπου τα ίδια με το (ανερχόμενο) σημερινό επίπεδο. Ωστόσο η μέση παγκόσμια θερμοκρασία τότε ήταν 2 και πλέον βαθμούς υψηλότερη από τη σημερινή και η στάθμη της θάλασσας περίπου είκοσι μέτρα υψηλότερη από τη σημερινή.

Καθορισμοί
Η Πιατσέντσια βαθμίδα εισάχθηκε στην επιστημονική βιβλιογραφία από τον Ελβετό στρωματογράφο Καρλ Μάγερ-Έυμαρ (Karl Mayer-Eymar) το 1858. Πήρε την ονομασία της από την ιταλική πόλη Πιατσέντσα (Πλακεντία) και αντιστοίχως την ονομασία «άστιος» από την πόλη Άστι κοντά στο Τορίνο, επίσης στη βόρεια Ιταλία.

Στη βάση (αρχή) της Πιατσέντσιας τοποθετείται η εξαφάνιση των πλαγκτονικών ειδών τρηματοφόρων Globorotalia margaritae και Pulleniatina primalis. Το GSSP για την Πιατσέντσια βαθμίδα ορίζεται ως η Πούντα Πίκκολα στη Σικελία.

Το άνω όριο της Πιατσέντσιας βαθμίδας (και ταυτοχρόνως το κάτω όριο του Τεταρτογενούς Συστήματος και της Πλειστόκαινης σειράς) ορίζεται μαγνητοστρωματογραφικώς ως η βάση της χρονοζώνης Matuyama (C2r) και του ισοτοπικού σταδίου 103. Πάνω από το όριο αυτό σημειώνονται εξαφανίσεις των μικροαπολιθωμάτων των Discoaster pentaradiatus and Discoaster surculus.Gradstein κ.ά. 2005, σελ. 28, και Rio et al. 1998

Κλίμα
Η Πιατσέντσια ήταν η τελευταία εποχή πριν από την Παγέτωση (glaciation) του Τεταρτογενούς, δηλαδή τη διαδοχή «Εποχών των παγετώνων» που κυριάρχησε στο Βόρειο Ημισφαίριο της Γης μέχρι σήμερα. Κατά την Πιατσέντσια εποχή το στρώμα πάγου της Ανταρκτικής ήταν μικρότερο από όσο σήμερα και έτσι η στάθμη της θάλασσας περίπου είκοσι μέτρα υψηλότερη από τη σημερινή. Η μέση παγκόσμια θερμοκρασία τότε ήταν 2 και πλέον βαθμούς υψηλότερη από τη σημερινή. Στη «θερμή περίοδο» του μέσου της Πιατσέντσιας η συγκέντρωση του διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα έφθασε σε ένα μέγιστο περίπου 389 ppm (μεταξύ 381 και 427 ppm με 95% πιθανότητα), έναντι 428 ppm σήμερα, γεγονός που καθιστά την εποχή εκείνη μια σημαντική αναλογία για την πρόβλεψη των κλιματικών συνθηκών τον 21ο αιώνα. Ειδικά στο μέσο της Πιατσέντσιας, η μεσοπαγετώδης KM5c συνέβη σε μια φάση των Κύκλων του Μιλάνκοβιτς πολύ παρόμοια με τη σημερινή, με παρόμοια γεωγραφική  κατανομή της ηλιακής ακτινοβολίας που δέχεται η Γη.

 Η εμφάνιση του ανθρώπου (γένος Homo) 
Η ύστερη Πλακέντιος είναι πιθανώς η εποχή κατά την οποία εμφανίσθηκε πάνω στη Γη το γένος «άνθρωπος» (Homo). Τα αρχαιότερα γνωστά απολιθώματα που ταυτοποιούνται αδιαμφισβήτητα ως ανήκοντα στο είδος Homo habilis χρονολογούνται αμέσως μετά το τέλος της (2,58 εκατομμύρια χρόνια πριν από σήμερα). Αλλά το έτος 2015 ένας Αιθίοπας φοιτητής, ο Τσαλατσέου Σεγιούμ (Chalachew Seyoum), ανεκάλυψε ένα απολιθωμένο οστό σιαγόνας που έχει χαρακτηριστικά μεταβατικά ανάμεσα στο γένος Australopithecus και το είδος Homo habilis στο Τρίγωνο του Αφάρ (πιο συγκεκριμένα στην ευρύτερη τοποθεσία του Ledi-Geraru, μεταξύ των ποταμών Μιλέ και Αβάς (προσεγγιστικές γεωγρ. συντεταγ. 11,36° Β, 40,86° Α). Με βάση γεωλογικά δεδομένα από την περιοχή Αφάρ το πλάσμα στο οποίο ανήκε το οστό θα έζησε αμέσως μετά από μια μείζονα και απότομη κλιματική αλλαγή, δια της οποίας δάση και επιφανειακά νερά αντικαταστάθηκαν μέσα σε λίγες γενεές από ημίξηρη σαβάνα. Στην περιοχή του Αφάρ, όπως γράφηκε στο περιοδικό Science: «Τα απολιθώματα των σπονδυλωτών καταγράφουν μια καμπή της πανίδας που υποδεικνύει πιο ανοικτά και πιθανώς πιο ξηρά ενδιατήματα από όσα υπήρχαν ενωρίτερα στην περιοχή αυτή, σε συμφωνία με υποθέσεις που υποστηρίζουν τον ρόλο του περιβαλλοντικού εξαναγκασμού στην εξέλιξη των ανθρωπίνων (Hominini) τη δεδομένη περίοδο.» Η ερμηνεία αυτή συμφωνεί και με υποθέσεις που τονίζουν ότι η σαβάνα ήταν το προγονικό περιβάλλον που διεμόρφωσε την αρχική εξέλιξη του γένους Homo και άλλων Hominini.

Παραπομπές

Πηγές


 Το λήμμα «άστιος εποχή (βαθμίς)» στη Νέα Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια «Χάρη Πάτση», τόμος 7, σελ. 168



 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Μικροαπολιθώματα της Πλακεντίου βαθμίδας: εικόνες τρηματοφόρων

Κατηγορία:Καινοζωική γεωχρονολογία
Κατηγορία:Καινοζωική εποχή