Αυστραλιανό δημοψήφισμα 2023

Το δημοψήφισμα για την Ιθαγενή Φωνή των Αυτοχθόνων της Αυστραλίας 2023 ήταν ένα συνταγματικό δημοψήφισμα που διεξήχθη στις 14 Οκτωβρίου 2023, στο οποίο η προτεινόμενη Ιθαγενής Φωνή των Αβορίγων και των Νησιωτών του Πορθμού Τόρες απορρίφθηκε. Οι ψηφοφόροι κλήθηκαν να εγκρίνουν μια τροποποίηση στο Σύνταγμα της Αυστραλίας που θα αναγνώριζε τους Αυτοχθόνες Αυστραλούς στο κείμενο μέσω της κατοχύρωσης ενός οργάνου που θα ονομαζόταν Ιθαγενής Φωνή προς το Κοινοβούλιο και το οποίο θα είχε την αρμοδιότητα να υποβάλλει εισηγήσεις προς το Κοινοβούλιο της Αυστραλίας και την κυβέρνηση της Αυστραλίας σε «ζητήματα που αφορούν τους Αβορίγινες και τους Νησιώτες του Πορθμού Τόρες».

Η πρόταση απορρίφθηκε σε εθνικό επίπεδο και από την πλειοψηφία σε κάθε πολιτεία, με αποτέλεσμα να μην επιτευχθεί η απαιτούμενη διπλή πλειοψηφία για την τροποποίηση βάσει του άρθρου 128 του συντάγματος. Μόνο η Αυστραλιανή Επικράτεια Πρωτεύουσας ήταν το μοναδικό πολιτειακό διαμέρισμα ή επικράτεια με πλειοψηφία «ναι» ψήφων. Αναλύσεις δημοσκοπήσεων μετά το δημοψήφισμα εντόπισαν ως κύριους λόγους για τους οποίους η πλειονότητα των Αυστραλών ψήφισε «όχι» τον σκεπτικισμό απέναντι σε δικαιώματα για ορισμένους Αυστραλούς που δεν θα τα έχουν άλλοι, καθώς και τον φόβο της συνταγματικής αλλαγής.

 Ιστορικό 
Στις 21 Μαΐου 2022 το Αυστραλιανό Εργατικό Κόμμα κέρδισε την κυβέρνηση, με τον αρχηγό του κόμματος Άντονι Αλμπανίζι να γίνεται πρωθυπουργός. Κατά τη διάρκεια της νικητήριας ομιλίας του, ο Αλμπανίζι δεσμεύτηκε να διεξαγάγει δημοψήφισμα για τη συνταγματική κατοχύρωση μιας Ιθαγενούς Φωνής προς το Κοινοβούλιο κατά την πρώτη θητεία της κυβέρνησής του, υλοποιώντας το αίτημα των Αυτοχθόνων ηγετών του 2017 για ένα τέτοιο όργανο, όπως είχε διατυπωθεί με το Uluru Statement from the Heart.

 Πρόωρη ψηφοφορία 
Στις 4 Οκτωβρίου η AEC ανέφερε ότι 903.570 ψήφοι είχαν κατατεθεί μετά από τρεις ημέρες πρόωρης ψηφοφορίας.

Μέχρι την ημέρα της ψηφοφορίας, 6 εκατομμύρια πρόωρες ψήφοι είχαν κατατεθεί στα κέντρα προ-ψηφοφορίας και αναμένονταν 2 εκατομμύρια ταχυδρομικές ψήφοι.

 Αποτελέσματα 
Η συνταγματική τροποποίηση απορρίφθηκε τόσο στην κρατική όσο και στην εθνική καταμέτρηση ψήφων, με την Αυστραλιανή Επικράτεια της Πρωτεύουσας να είναι η μόνη πολιτεία ή επικράτεια με πλειοψηφία ψήφων υπέρ του «ναι».

Παρά ορισμένες προβλέψεις για χαμηλή συμμετοχή, το ποσοστό συμμετοχής στο δημοψήφισμα ήταν 89,92%, ελαφρώς υψηλότερο από το ποσοστό των εκλογών του 2022 που ήταν 89,82%. Ομοίως, παρά τις ανησυχίες για «τικ» και «σταυρούς», το ποσοστό άκυρων ψηφοδελτίων ήταν 0,98%, συγκρίσιμο με το ποσοστό του δημοψηφίσματος του 1999 για τη δημοκρατία που ήταν 0,86% και χαμηλότερο από το συνηθισμένο ποσοστό για ομοσπονδιακές εκλογές που είναι γύρω στο 2%.

Περιοχές με υψηλό ποσοστό αυτοχθόνων Αυστραλών ψήφισαν συντριπτικά υπέρ του «ναι» στο δημοψήφισμα. Η βουλευτής των Εργατικών για την Λινγκιάρι, Μάριον Σκράιμγκορ, υποστήριξε ότι το 74% των 11.000 κατοίκων που ζουν στις απομακρυσμένες περιοχές της περιφέρειας ψήφισαν υπέρ. Η υψηλότερη υποστήριξη υπέρ του «ναι» σε αυτόχθονη κοινότητα καταγράφηκε στο Wadeye, με 92,1%. Τα Νησιά Τίουι ψήφισαν 84% υπέρ, και το Maningrida κατέγραψε 88% υπέρ. Ωστόσο, πολλές από αυτές τις απομακρυσμένες κοινότητες είχαν επίσης πολύ χαμηλή συμμετοχή, με το Παλμ Άιλαντ, το οποίο κατέγραψε ποσοστό «ναι» περίπου 75%, να έχει προκαταρκτικό ποσοστό συμμετοχής περίπου 1 στους 3. Ο Γουόρεν Μαντάιν υποστήριξε ότι η χαμηλή συμμετοχή στις απομακρυσμένες κοινότητες υποδεικνύει «ότι, στην καλύτερη περίπτωση, οι περισσότεροι αυτόχθονες ψηφοφόροι σε απομακρυσμένες κοινότητες δεν ψήφισαν καθόλου, και το ποσοστό που ψήφισε Ναι ήταν λιγότερο από 30 τοις εκατό». Ο εκλογικός αναλυτής Άντονι Γκριν υποστήριξε ότι η εξαγωγή συμπερασμάτων βάσει συσχέτισης μεταξύ της ψήφου μιας εκλογικής περιφέρειας και του καταγεγραμμένου αυτόχθονος πληθυσμού της ήταν ένα παράδειγμα της οικολογικής πλάνης καθώς τα δεδομένα δεν μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για να προβλέψουν την ψήφο μεμονωμένων ψηφοφόρων.

+Εθνικά αποτελέσματα..ΕρώτημαΨήφοι%Υπέρ 39,94Κατά 60,06Πολιτείες υπέρ0 4 / 6Έγκυρα 99,02Άκυρα και λευκά0,98Σύνολο100Αποχή10,05Εγγεγραμμένοι/συμμετοχή89,95

 Μετέπειτα εξελίξεις 
Μόλις το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος έγινε ξεκάθαρο το βράδυ της 14ης Οκτωβρίου, η συμπρόεδρος της εκστρατείας Yes23, Ρέιτσελ Πέρκινς, κάλεσε σε μια εβδομάδα σιωπής «για να πενθήσουμε αυτό το αποτέλεσμα και να σκεφτούμε το νόημα και τη σημασία του». Μετά από αυτήν την περίοδο, ένα ανυπόγραφο ανοιχτό γράμμα διανεμήθηκε από την εταιρεία δημοσίων σχέσεων που είχε συνεργαστεί με τον Uluru Dialogue (ένα βασικό γκρουπ υπέρ του «ναι» με βάση το Indigenous Law Centre του UNSW Sydney) το οποίο κατήγγειλε το αποτέλεσμα ως «απίστευτο και απαράδεκτο» και κατέληγε ότι η συνταγματική αναγνώριση δεν θα είναι πλέον εφικτή. Το γράμμα τόνιζε επίσης τον ρόλο που είχαν τα κόμματα Φιλελευθέρων και Εθνικών στην ήττα, αναφέροντας ότι «η εκστρατεία υπέρ του ναι λίγα μπορούσε να κάνει για να αντισταθμίσει» τον αντίκτυπο της αντίθεσής τους. Ο Γουόρεν Μαντάιν απάντησε στην επιστολή, λέγοντας ότι ήταν μια «επαίσχυντη επίθεση στην Αυστραλία και τον αυστραλιανό λαό».

Το αποτέλεσμα θεωρήθηκε από πολλούς ως σημαντικό πλήγμα στη συμφιλίωση στην Αυστραλία. Η ακαδημαϊκός και υποστηρίκτρια της Φωνής, Μάρσια Λάνγκτον, δήλωσε ότι η απόρριψη της Φωνής από τους Αυστραλούς ψηφοφόρους έκανε «πολύ ξεκάθαρο ότι η Συμφιλίωση είναι νεκρή».

Μετά το δημοψήφισμα, στο οποίο πάνω από 64% των Νοτιοαυστραλών ψήφισαν κατά της Φωνής, ο αρχηγός του Φιλελεύθερου Κόμματος της πολιτείας, Ντέιβιντ Σπέιρς, εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με την πολιτειακή Φωνή. Η βουλευτής του κόμματος One Nation Νοτίου Αυστραλίας, Σάρα Γκέιμ, ανακοίνωσε σχέδια να εισαγάγει νομοσχέδιο για την κατάργηση του First Nations Voice Act 2023.

Στις 19 Οκτωβρίου 2023 ο αρχηγός της αντιπολίτευσης του Φιλελεύθερου Εθνικού Κόμματος της Κουίνσλαντ (LNP), Ντέιβιντ Κρισαφούλι, ανακοίνωσε ότι θα αποσύρουν την υποστήριξή τους για μια πολιτειακή συνθήκη και διαδικασία αλήθειας (truth-telling). Το LNP προηγουμένως υποστήριζε μια συνθήκη στις αρχές του 2023. Ο Path to Treaty Act 2023 καταργήθηκε και η Πολιτειακή Επιτροπή Αλήθειας και Συμφιλίωσης καταργήθηκε μετά τις εκλογές της Κουίνσλαντ το 2024, όταν το LNP ανέλαβε την κυβέρνηση.

Το Φιλελεύθερο Κόμμα Βικτώριας ήταν διχασμένο μετά το δημοψήφισμα ως προς το αν θα συνεχίσουν να υποστηρίζουν τη διαδικασία συνθήκης της πολιτείας. Μαζί με τους εταίρους τους στον Συνασπισμό, το Εθνικό Κόμμα Βικτώριας, τον Ιανουάριο 2024 και τα δύο κόμματα απέσυραν την υποστήριξή τους για μια συνθήκη, αφήνοντας τη Βικτώρια χωρίς διακομματική στήριξη για την πρόταση.

Ο πρώην πρωθυπουργός Τόνι Άμποτ δήλωσε ότι το αποτέλεσμα ήταν μια απόρριψη της πολιτικής ταυτότητας (identity politics) και μια ευκαιρία να απορριφθεί ή να μειωθεί ο «αυτοχθονικός διαχωρισμός» από την ευρύτερη αυστραλιανή κοινωνία, όπως το να μην κυματίζει πλέον η σημαία των Αβορίγινων ισότιμα με την εθνική σημαία ή να μην γίνεται αναγνώριση χώρας πριν από έναν επίσημο λόγο.

 Παραπομπές 

 Σημειώσεις 

2023
Αυστραλια