Χνοδομάριος

Ο Χνοδομάριος, λατιν.: Chnodoarius (μέσα 4ου αι.) ήταν ηγεμόνας ενός Αλαμαννικού κρατιδίου στη σημερινή νοτιοδυτική Γερμανία, κοντά στον Ρήνο, από κάποια στιγμή πριν από το 352 έως το 357. Φαίνεται ότι κατείχε αναγνωρισμένη θέση μεταξύ των άλλων Αλαμαννών.

 Πρώιμη καριέρα 
Οι Αλαμανοί ήταν μία συνομοσπονδία γερμανικών φυλών, που πιστεύεται ότι μετανάστευσαν για πρώτη φορά προς τα δυτικά στις αρχές του 3ου αι. μ.Χ.  Το 352 εισέβαλαν στη Γαλατία, υποτιθέμενα υποκινούμενοι από τον Κωνστάντιο Β', κατά τη διάρκεια της εξέγερσης του Μαγνέντιου, του οποίου ο αδελφός Δεκέντιος ηττήθηκε σε μάχη με τον Χνοδομάριος.   Μετά την πτώση του Μαγνέντιου, οι Αλαμαννοί αρνήθηκαν να παραιτηθούν από την περιοχή και τα λάφυρα που είχαν αποκτήσει στη Γαλατία. Αποτρέποντας τις προσπάθειες του Κωνστάντιου Β΄ να τους εκδιώξει, λεηλάτησαν τη χώρα και κατέλαβαν τα προάστια των κυριότερων πόλεων.   Ο Χνοδομάριος, ως ένας από τους ισχυρότερους Αλαμαννικούς ηγεμόνες, ανέλαβε εξέχουσα θέση στη διεξαγωγή του πολέμου, και φέρεται να έπεισε τους άλλους βασιλείς να σπάσουν τη συμφωνία με τον Κωνστάντιο Β΄ μετά το τέλος τού σφετεριστή. 

 Μάχη του Στρασβούργου 
Ο Χνοδομάριος είναι γνωστό ότι διοικούσε τον στρατό, που νίκησε τον Ρωμαίο μάγιστρο του πεζικού (magister πeditum)Βαρβάτιο το 357, οδηγώντας τον νότια προς το Άουγστ, και αδυνατώντας τον να αναλάβει περαιτέρω δράση κατά τη διάρκεια της εκστρατείας.  Οι Ρωμαίοι σχεδίασαν μία ταυτόχρονη επιχείρηση λαβίδας, με τον Βαρβάτιο να βαδίζει δεξιά του Ρήνου από κοντά στη Βασιλεία με 25.000 άνδρες, ενώ ο καίσαρας Ιουλιανός επιτέθηκε από τα αριστερά προς το Στρασβούργο με 13.000 άνδρες. Η ήττα του Βαρβάτιου ακύρωσε αυτό το σχέδιο, και επίσης άφησε τον Ιουλιανό σε εχθρικό έδαφος, κοντά στη Σαβέρνα.  Ο Χνοδομάριος, σίγουρος αφού νίκησε τον αριθμητικά ανώτερο στρατό του Βαρβάτιου, έμαθε την τοποθεσία του Ιουλιανού από έναν Ρωμαίο λιποτάκτη, και αποφάσισε να επιτεθεί. 

Η πλήρης δύναμη της Αλαμαννικής συνομοσπονδίας, την οποία ο Αμμιανός οργάνωσε με επτά ηγεμόνες, δέκα μικρούς πρίγκιπες και 35.000 απλούς στρατιώτες, συγκεντρώθηκε στο Στρασβούργο.  Ο Χνοδομάριος, μαζί με τον ανιψιό του Σεράπιο, ανέλαβε από τους αρχηγούς των συνομοσπονδιών τη συνολική διοίκηση, σεβόμενος την ανώτερη δύναμή του και τις επιτυχίες του εναντίον του Δεκέντιου και του Βαρβάτιου.  Ο Ιουλιανός διατήρησε την αυτοπεποίθησή του στην έκτακτη αυτή ανάγκη, και στη μάχη που ακολούθησε κέρδισε μία ολοκληρωτική νίκη. Ο Χνοδομάριος διοικούσε το αριστερό κέρας των Αλαμαννικών δυνάμεων κατά τη διάρκεια της μάχης, που αποτελούνταν κυρίως από ιππικό, και με ένα επιδέξιο στρατηγικό σχέδιο (και ένα ενδιαφέρον πρώιμο παράδειγμα πολέμου με συνδυασμένα όπλα) κατάφερε να εκδιώξει το βαρύ ιππικό των Ρωμαίων σε πανικό από το πεδίο της μάχης. Ο Ιουλιανός συγκέντρωσε τους Κλιβανάριους που έφευγαν, και τους οδήγησε πίσω στη μάχη, αλλά η ήττα των Αλαμαννών οφειλόταν κυρίως στην αποφασιστική μάχη του ρωμαϊκού πεζικού. 

Ο Χνοδομάριος και οι άλλοι Αλαμαννικοί αρχηγοί κατέβηκαν από τα άλογά τους πριν από τη μάχη, κατόπιν επιμονής των Αλαμαννικών φυλών, οι οποίοι φοβόντουσαν ότι οι ηγέτες τους θα τους εγκατέλειπαν, αν τα πράγματα πήγαιναν άσχημα.  Προφανώς, οι φόβοι τους ήταν δικαιολογημένοι. Μόλις η ροή της μάχης γύρισε υπέρ του Ιουλιανού, ο Χνοδομάριος και μία μικρή ομάδα υπηκόων κατευθύνθηκαν διακριτικά προς μία βάρκα, που περίμενε στην όχθη του ποταμού. Τους αναχαίτισαν Ρωμαίοι στρατιώτες, οι οποίοι αναγνώρισαν τον βασιλιά από την εντυπωσιακή πανοπλία του, και ο Χνοδομάριος μεταφέρθηκε στη σκηνή του Ιουλιανού ως αιχμάλωτος.

 Το τέλος 
Αφού επανειλημμένα διαβεβαίωσε τον αποκαρδιωμένο αρχηγό για την ασφάλειά του ως ιερή για την τιμή της Αυτοκρατορίας, ο Ιουλιανός τον έστειλε αλυσοδεμένο στην αυλή του Κωνστάντιου Β΄, όπου του φέρθηκαν με εξέχουσες τιμές. Ανεξάρτητα από αυτό, απεβίωσε λίγο αργότερα στην αυτοκρατορική πόλη, θύμα μίας συνηθισμένης ασθένειας, η οποία ίσως επιδεινώθηκε από την πικρία τής εξορίας και τής ήττας του.  

 Χαρακτήρας 
Ο Αμμιανός Μαρκελλίνος, στην αφήγησή του για τη μάχη του Στρασβούργου, περιγράφει τον Χνοδομάριος ως «γενναίο πολεμιστή και στρατηγό, διακεκριμένο για την ικανότητά του επάνω από τους συναδέλφους του», και πολύ μεγαλόσωμο και δυνατό, ακόμη και για τα βαρβαρικά πρότυπα. Η υπερηφάνεια για τη σωματική του ανδρεία συνέβαλε στην αγέρωχη συμπεριφορά του ηγεμόνα, η οποία, όπως ισχυρίζεται με ικανοποίηση ο Αμμιανός, εξαφανίστηκε μετά την ήττα στο Στρασβούργο. Ο Χνοδομάριος φέρεται να οδηγήθηκε ενώπιον του Ιουλιανού σε άθλια και φοβισμένη κατάσταση, έπεσε στο έδαφος και ικέτευσε για έλεος, μέχρι που ο σαστισμένος καίσαρας τον σταμάτησε με έναν καθησυχαστικό λόγο. 

 Υποσημειώσεις 

 Αναφορές 
 Επιμελητές Cameron, Averil & Peter Garnsey, The Cambridge Ancient History, Τόμος 13. CUP, Cambridge, 1998. 
 Drinkwater, John F., The Alamanni and Rome 213-496 (Από τον Καρακάλλα στον Κλόβις), OUP Οξφόρδη 2007. ISBN 0-19-929568-9
 Πότερ, Ντέιβιντ Σ. Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία στον Κόλπο 180-395 μ.Χ., Ράουτλετζ, Νέα Υόρκη, 2004, 
 Γίμπον, Έντουαρντ, Η παρακμή και η πτώση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, The Modern Library, Νέα Υόρκη, 1932.
 Ammianus Marcellinus, The History, Kindle Edition

Κατηγορία:Αλαμαννοί