Όγκος των οστών

Όγκος των οστών είναι μια ανώμαλη ανάπτυξη κυττάρων μέσα σε ένα οστό που μπορεί να είναι είτε καλοήθης (μη καρκινικός) είτε κακοήθης (καρκινικός). Ενώ οι καλοήθεις όγκοι γενικά δεν είναι απειλητικοί για τη ζωή, μπορούν να αποδυναμώσουν το οστό και να προκαλέσουν πόνο και πρήξιμο. Οι κακοήθεις όγκοι των οστών, ή καρκίνοι των οστών, μπορούν να καταστρέψουν τον περιβάλλοντα ιστό και να εξαπλωθούν σε άλλα μέρη του σώματος.

Οι κακοήθεις όγκοι των οστών μπορούν να κατηγοριοποιηθούν περαιτέρω ανάλογα με την ιστική τους προέλευση ή το αν είναι πρωτοπαθείς (ξεκινούν από το οστό) ή δευτεροπαθείς/μεταστατικοί (εξαπλώνονται στο οστό από άλλο καρκίνο).

Συνήθεις τύποι καλοήθων όγκων των οστών περιλαμβάνουν το οστεοχόνδρωμα και το εγχόνδρωμα, ενώ οι κακοήθεις τύποι, ή πρωτοπαθή σαρκώματα των οστών, περιλαμβάνουν καρκίνους όπως το οστεοσάρκωμα, το σάρκωμα Ewing και το χονδροσάρκωμα.

Τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν πόνο στα οστά, πρήξιμο, ανεξήγητη απώλεια βάρους ή κάταγμα.

Η διάγνωση πραγματοποιείται με απεικονιστικές εξετάσεις (όπως ακτινογραφίες, αξονική τομογραφία και μαγνητική τομογραφία) και βιοψία για οριστική διάγνωση. Η θεραπεία ποικίλλει ανάλογα με τον τύπο: οι καλοήθεις όγκοι μπορούν να παρακολουθηθούν ή να αφαιρεθούν χειρουργικά, ενώ οι κακοήθεις/καρκινικοί όγκοι συνήθως απαιτούν μια διεπιστημονική προσέγγιση που περιλαμβάνει χειρουργική επέμβαση για την αφαίρεση του όγκου και συχνά χημειοθεραπεία και ακτινοθεραπεία για την καταστροφή των καρκινικών κυττάρων και την πρόληψη της εξάπλωσης.

Οι όγκοι των οστών είναι σπάνιοι, με τις κακοήθεις μορφές να αντιπροσωπεύουν ένα μικρό κλάσμα όλων των καρκίνων, αλλά με διτροπική ηλικιακή κατανομή, με κορύφωση την εφηβεία και ξανά σε ηλικιωμένους ενήλικες. Οι παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνουν γενετικούς παράγοντες (π.χ. σύνδρομο Li-Fraumeni), έκθεση σε ακτινοβολία και νόσο Paget, ενώ παράγοντες όπως η ηλικία, το φύλο και η γεωγραφία επηρεάζουν τη συχνότητα εμφάνισης.

 Κατηγοριοποίηση 

 Καλοήθεις (μη καρκινικοί) όγκοι 
Οι καλοήθεις (μη καρκινικοί) όγκοι των οστών είναι αναπτύξεις στο οστό που δεν είναι κακοήθεις ή καρκινικές και συχνά εμφανίζονται σε παιδιά και νεαρούς ενήλικες των οποίων ο σκελετός βρίσκεται ακόμη σε ανάπτυξη. Ενώ ορισμένοι μπορεί να μην απαιτούν θεραπεία, άλλοι μπορεί να προκαλέσουν πόνο, να προκαλέσουν καταστροφή στα οστά ή να απαιτούν χειρουργική επέμβαση. Συνήθεις τύποι είναι το οστεοχόνδρωμα (το πιο συχνό), οι οστικές κύστεις και όγκοι που μπορεί να σχετίζονται με ορμονική ανάπτυξη.

 Οστεοχόνδρωμα: Ο πιο συνηθισμένος τύπος καλοήθους όγκου των οστών, που συνήθως αναπτύσσεται κατά τη διάρκεια των ετών ανάπτυξης μεταξύ 10 και 30 ετών.
 Οστικές κύστεις: Σάκοι γεμάτοι με υγρό που μπορούν να εμφανιστούν στα επιμήκη οστά των άνω ή των κάτω άκρων ή στη λεκάνη ή στη σπονδυλική στήλη.
 Άλλοι όγκοι: Οι όγκοι αυτοί μπορεί να σχετίζονται με τις ορμόνες που είναι υπεύθυνες για την ανάπτυξη και συχνά σταματούν να επεκτείνονται μόλις ολοκληρωθεί η ανάπτυξη του σκελετού ενός ατόμου.

 Κακοήθεις (καρκινικοί) όγκοι 
Οι κακοήθεις όγκοι των οστών είναι καρκινικές αλλοιώσεις του οστού που ποικίλλουν σε τύπο και επιθετικότητα, επηρεάζοντας οποιαδήποτε ηλικιακή ομάδα και θέση στα οστά. Συνήθεις τύποι είναι το οστεοσάρκωμα, το σάρκωμα Ewing και το χονδροσάρκωμα. Τα συμπτώματα συχνά περιλαμβάνουν επίμονο πόνο, εμφάνιση εξογκώματος στο σημείο και, σε ορισμένες περιπτώσεις, κάταγμα. Η πρόγνωση εξαρτάται από τον τύπο του όγκου, το στάδιο και τον βαθμό του (πόσο επιθετικός είναι) και από το αν έχει εξαπλωθεί από κάποιο άλλο σημείο του σώματος.

 Οστεοσάρκωμα: Ο πιο συνηθισμένος πρωτοπαθής κακοήθης όγκος των οστών, που εμφανίζεται συχνά σε άτομα κάτω των 30 ετών.
 Σάρκωμα Ewing: Ένας άλλος συνηθισμένος τύπος, που παρατηρείται συνήθως και σε νεότερα άτομα.
 Χονδροσάρκωμα: Ένας όγκος χόνδρινου ιστού, που γενικά εμφανίζεται σε άτομα άνω των 30 ετών.
 Χόρδωμα: Ένας άλλος τύπος κακοήθους όγκου των οστών.

Οι πρωτοπαθείς καρκίνοι των οστών είναι καρκίνοι που προέρχονται από τον οστίτη ιστό, διαφορετικοί από τους δευτεροπαθείς καρκίνους των οστών που έχουν εξαπλωθεί από άλλα μέρη του σώματος στα οστά.

 Διάγνωση 

 Καλοήθεις (μη καρκινικοί) όγκοι 
μικρογραφία|314x314εσ|Πλάγια ακτινογραφία του γόνατος που δείχνει οστεοποίηση στους περιτενόντιους ιστούς σε ασθενή με οστεοχόνδρωμα.
Η διάγνωση ενός καλοήθους όγκου των οστών περιλαμβάνει απεικονιστικές εξετάσεις όπως ακτινογραφίες, αξονικές τομογραφίες και μαγνητικές τομογραφίες για την απεικόνιση της οστικής βλάβης και των χαρακτηριστικών της. Η βιοψία είναι το τελικό βήμα για την οριστική διάγνωση εξετάζοντας ένα δείγμα ιστού κάτω από το μικροσκόπιο, αν και δεν απαιτείται πάντα για καλοήθεις αλλοιώσεις που είναι ξεκάθαρα αναγνωρίσιμες στην απεικόνιση.

Για ξεκάθαρα καλοήθεις και μη απειλητικές αλλοιώσεις, συνήθως χρησιμοποιούνται επιπλέον απεικονιστικές εξετάσεις ανά τακτά χρονικά διαστήματα για την παρακολούθηση των αλλαγών και την επιβεβαίωση ότι η αλλοίωση παραμένει σταθερή.

 Κακοήθεις (καρκινικοί) όγκοι 
Η διάγνωση (πρωτοπαθών) κακοήθων όγκων των οστών περιλαμβάνει απεικονιστικές εξετάσεις όπως ακτινογραφίες, αξονικές τομογραφίες και μαγνητικές τομογραφίες για την απεικόνιση του όγκου και των γύρω ιστών, αλλά η οριστική διάγνωση απαιτεί βιοψία, όπου ένα δείγμα του όγκου εξετάζεται κάτω από το μικροσκόπιο για τον εντοπισμό καρκινικών κυττάρων. Παράλληλα, διενεργούνται εξετάσεις αίματος, όπως αυτές για τη λειτουργία του ήπατος και των νεφρών (ουρία, κρεατινίνη), για να αξιολογήσουν τη συνολική υγεία και να κατευθύνουν τη θεραπεία, ενώ μπορεί να πραγματοποιηθεί και βιοψία μυελού των οστών για τον έλεγχο της εξάπλωσης του καρκίνου.

 Αντιμετώπιση 
μικρογραφία|Συνήθεις θέσεις όπου μπορεί να αναπτυχθεί ο  γιγαντοκυτταρικός όγκος των οστών.

 Καλοήθεις (μη καρκινικοί) όγκοι 
Η θεραπεία για τους καλοήθεις όγκους των οστών ποικίλλει, από την τακτική παρακολούθηση για ασυμπτωματικούς, μη επιθετικούς όγκους έως χειρουργική επέμβαση όπως η απόξεση (ξύσιμο του όγκου) και η τοποθέτηση οστικού μοσχεύματος για μεγαλύτερους ή προβληματικούς. Επικουρικά φάρμακα όπως χημικές θεραπείες ή ψύξη μπορούν να χρησιμοποιηθούν με τη χειρουργική επέμβαση για τη μείωση της υποτροπής. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να χρησιμοποιηθεί φαρμακευτική αγωγή (όπως δενοσουμάμπη για γιγαντοκυτταρικούς όγκους) ή ακτινοθεραπεία. Η καλύτερη θεραπεία εξαρτάται από τον συγκεκριμένο τύπο, το μέγεθος, την τοποθεσία του όγκου και την επίδρασή του στο οστό.

 Πότε χρειάζεται θεραπεία 

 Συμπτώματα: Πόνος, πίεση ή ερεθισμός που προκαλείται από τον όγκο.

 Οστική δύναμη: Αποδυνάμωση του οστού που θα μπορούσε να οδηγήσει σε κάταγμα.

 Επιθετική φύση: Οι όγκοι που είναι τοπικά επιθετικοί, όπως ένας γιγαντοκυτταρικός όγκος των οστών, μπορούν να καταστρέψουν τα οστά και να απαιτήσουν θεραπεία.

 Κακοήθεις (καρκινικοί) όγκοι 
μικρογραφία|386x386εσ|Θέσεις προδιάθεσης οστεοσαρκώματος.
Η θεραπεία των κακοήθων όγκων των οστών συνήθως συνδυάζει χημειοθεραπεία, χειρουργική επέμβαση και μερικές φορές ακτινοθεραπεία, με την ακριβή προσέγγιση να εξαρτάται από τον τύπο, το στάδιο, την τοποθεσία του όγκου και τη συνολική υγεία του ασθενούς. Η χειρουργική επέμβαση στοχεύει στην αφαίρεση του καρκινικού οστού και του περιβάλλοντος ιστού, κάτι που μπορεί να περιλαμβάνει τεχνικές διατήρησης του άκρου χρησιμοποιώντας μεταλλικά εμφυτεύματα ή οστικά μοσχεύματα ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, ακρωτηριασμό. Η χημειοθεραπεία, με τη χρήση ισχυρών αντικαρκινικών φαρμάκων, χορηγείται συχνά πριν και μετά τη χειρουργική επέμβαση για τη συρρίκνωση του όγκου και την εξάλειψη τυχόν υπολειπόμενων καρκινικών κυττάρων. Η ακτινοθεραπεία μπορεί να χρησιμοποιηθεί για ορισμένους τύπους καρκίνου των οστών, όπως το σάρκωμα Ewing, για την καταστροφή των καρκινικών κυττάρων.

 Βασικά στοιχεία θεραπείας 

 Χειρουργική: Ο πρωταρχικός στόχος είναι η αφαίρεση όλου του καρκινικού οστού με ένα ευρύ περιθώριο υγιούς ιστού.
 Χειρουργική επέμβαση διατήρησης άκρου: Αυτή η συνηθισμένη επιλογή περιλαμβάνει την αντικατάσταση του αφαιρεμένου οστού με μεταλλικό εμφύτευμα (πρόσθεση) ή οστικό μόσχευμα.
 Ακρωτηριασμός: Σε σπάνιες περιπτώσεις, εάν ο καρκίνος είναι πολύ μεγάλος ή βρίσκεται σε μια δυσπρόσιτη περιοχή, ο ακρωτηριασμός ενός άκρου μπορεί να είναι απαραίτητος για την πλήρη αφαίρεση του όγκου.

 Χημειοθεραπεία: Τα αντικαρκινικά φάρμακα χρησιμοποιούνται για την εξόντωση των καρκινικών κυττάρων.
 Νεοεπικουρική χημειοθεραπεία (προεγχειρητική): Πραγματοποιείται πριν από τη χειρουργική επέμβαση για τη συρρίκνωση του όγκου, διευκολύνοντας την αφαίρεσή του.
 Επικουρική χημειοθεραπεία (μετεγχειρητική): Πραγματοποιείται μετά τη χειρουργική επέμβαση για την εξάλειψη τυχόν υπολειμματικών καρκινικών κυττάρων, μειώνοντας τον κίνδυνο υποτροπής.

 Ακτινοθεραπεία: Περιλαμβάνει τη χρήση ακτινοβολίας για την καταστροφή των καρκινικών κυττάρων. Είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική για ορισμένους καρκίνους των οστών, όπως το σάρκωμα Ewing, και μπορεί να χρησιμοποιηθεί στο τέλος του συνολικού  θεραπευτικού σχεδίου.
 Στοχευμένη θεραπεία: Για ορισμένους τύπους καρκίνου των οστών, μπορούν να χρησιμοποιηθούν συγκεκριμένα στοχευμένα φάρμακα για τη θεραπεία του καρκίνου.

Μια εξειδικευμένη ομάδα υγειονομικής περίθαλψης αναπτύσσει ένα εξατομικευμένο θεραπευτικό σχέδιο με βάση τον τύπο του καρκίνου των οστών, την έκτασή του (στάδιο) και τη γενική υγεία του ασθενούς. Οι προτιμήσεις του ασθενούς και η συνολική του υγεία λαμβάνονται υπόψη κατά τη λήψη αποφάσεων σχετικά με τις επιλογές θεραπείας.

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Όγκος