Ακανθουρόμορφα

Τα ακανθουρόμορφα (λατινική-επιστημονική ονομασία Acanthuriformes) είναι μεγάλη  τάξη κυρίως θαλάσσιων ακτινοπτερύγιων ψαριών, που υπάγονται στον ευρύ κλάδο περκόμορφοι (Percomorpha). Στο παρελθόν τα μέλη της τάξεως αυτής ταξινομούνταν στις υποτάξεις Acanthuroidea και Percoidea της τάξεως περκόμορφα (Perciformes), αλλά σήμερα αυτή η ένταξη θεωρείται παραφυλετική.

Η τάξη των ακανθουρόμορφων περιλαμβάνει πολλά «εμβληματικά» ψάρια των τροπικών κοραλλιογενών υφάλων, όπως το «ψάρι-χειρουργός», το θαλάσσιο αγγελόψαρο, το «ψάρι-πεταλούδα», το «κουνελόψαρο» και τις λουτιανίδες. Από την άλλη, περιλαμβάνει πλέον ευρύτατα διαδεδομένα είδη που ψαρεύονται συστηματικά από τον άνθρωπο, όπως το λαβράκι και ιδίως τα μέλη της οικογένειας σπαρίδες, όπως η γόπα, ο σαργός, ο σπάρος, η τσιπούρα, το λιθρίνι και το φαγγρί. Το μοναδικό πελαγικό ψάρι της τάξεως είναι ο λούβαρος.

Οικογένειες
Ο παρακάτω κατάλογος των οκογενειών των ακανθουρόμορφων βασίζεται στον Κατάλογο Ιχθύων του Eschmeyer (2025):

 Οικογένεια Gerreidae, Bleeker, 1859
 Οικογένεια σιλλαγινίδες (Sillaginidae), Richardson, 1846
 Οικογένεια μορονίδες (Moronidae), Jordan & Evermann, 1896 (π.χ. λαβράκι)
 Οικογένεια δρεπανηίδες (Drepaneidae), Gill, 1872
 Οικογένεια εφιππίδες (Ephippidae), Bleeker, 1859
 Οικογένεια σκιαινίδες (Sciaenidae), Cuvier, 1829
 Οικογένεια δεινοπερκίδες (Dinopercidae), Heemstra & Hecht, 1986
 Οικογένεια αιμουλίδες (Haemulidae), Gill, 1885
 Οικογένεια λοβοτίδες (Lobotidae), Gill, 1861
 Οικογένεια μονοδακτυλίδες (Monodactylidae), Jordan & Evermann, 1898
 Οικογένεια εμμελιχθυΐδες (Emmelichthyidae), Poey, 1867
 Οικογένεια λουτιανίδες (Lutjanidae), Gill, 1861
 Οικογένεια μαλακανθίδες (Malacanthidae), Poey, 1861
 Οικογένεια λατιλίδες (Latilidae), Gill, 1862
 Οικογένεια πομακανθίδες (Pomacanthidae), Jordan & Evermann, 1898 (αγγελόψαρα)
 Οικογένεια χαιτοδοντίδες (Chaetodontidae), Rafinesque, 1815 («ψάρια-πεταλούδες»)
 Οικογένεια λειογναθίδες (Leiognathidae), Gill, 1893
 Οικογένεια λουβαρίδες (Luvaridae), Gill, 1885
 Οικογένεια ζαγκλίδες (Zanclidae), Bleeker, 1876
 Οικογένεια ακανθουρίδες (Acanthuridae), Bonaparte, 1835 («ψάρια-χειρουργοί»)
 Οικογένεια καλλανθιίδες (Callanthiidae), Ogilby, 1899
 Οικογένεια νηματοπτερίδες (Nemipteridae), Regan, 1913
 Οικογένεια λεθρινίδες (Lethrinidae), Bonaparte, 1831
 Οικογένεια σπαρίδες (Sparidae), Rafinesque, 1818 (πολλά γνωστά φαγώσιμα ψάρια)
 Οικογένεια σιγανίδες (Siganidae), Richardson, 1837 («κουνελόψαρο»)
 Οικογένεια σκατοφαγίδες (Scatophagidae), Gill, 1883
 Οικογένεια Cepolidae, Rafinesque, 1815
 Οικογένεια πριακανθίδες (Priacanthidae), Günther, 1859
 Οικογένεια καπροΐδες (Caproidae), Bonaparte, 1835
 Οικογένεια αντιγονιίδες (Antigoniidae), Jordan & Evermann, 1898

Ορισμένοι επιστήμονες εντάσσουν τις τάξεις λοφιόμορφα (Lophiiformes) και τετραοδοντόμορφα (Tetraodontiformes) στην τάξη ακανθουρόμορφα, ορίζοντάς τις ως τις υποτάξεις Lophioidei και Tetraodontoidei. Ωστόσο οι ταξινομικοί τις διατηρούν επί του παρόντος ως ξεχωριστές τάξεις.

 Προϊστορικές οικογένειες 
Οι επόμενες ομάδες έχουν εξαφανισθεί και είναι γνωστές από απολιθώματα:

 Οικογένεια †Ακανθονηματίδες (Acanthonemidae), Bannikov, 1991
 Οικογένεια †Kushlukiidae, Daniltshenko, 1968
 Οικογένεια †Massalongiidae, Tyler & Bannikov, 2005
 Οικογένεια †Sorbinipercidae, Tyler, 1998
 Οικογένεια †Zorzinichthyidae, Tyler & Bannikov, 2002

Παραπομπές