Ζίγκφριντ Λεντς

Ο Ζίγκφριντ Λεντς ()  (17 Μαρτίου 1926 - 7 Οκτωβρίου 2014) ήταν Γερμανός συγγραφέας μυθιστορημάτων, διηγημάτων, δοκιμίων και θεατρικών έργων. Με τους Χάινριχ Μπελ, Γκίντερ Γκρας και Μάρτιν Βάλζερ συγκαταλέγεται στους πιο σημαντικούς μυθιστοριογράφους της μεταπολεμικής γερμανικής λογοτεχνίας.

Οι εμπειρίες του από τον Β'ΠΠ διαμόρφωσαν την κοσμοθεωρία και τα λογοτεχνικά του θέματα. Η ενοχή, η εξιλέωση, οι συγκρούσεις συνείδησης και η επώδυνη διαδικασία της λήθης και της μνήμης είναι κεντρικά θέματα σε πολλά έργα του.

 Βιογραφικά στοιχεία 
Ο Ζίγκφριντ Λεντς γεννήθηκε το 1926 στο Λυκ της Ανατολικής Πρωσίας (σήμερα Ελκ, Πολωνία) και ήταν  γιος τελωνειακού υπαλλήλου. Μετά την αποφοίτησή του το 1943, κατατάχθηκε στο Πολεμικό Ναυτικό της Ναζιστικής Γερμανίας.

Σύμφωνα με έγγραφα που δημοσιεύθηκαν τον Ιούνιο του 2007, εντάχθηκε στο Ναζιστικό κόμμα σε ηλικία 18 ετών, στις 20 Απριλίου 1944, μαζί με αρκετούς άλλους Γερμανούς συγγραφείς. Ο Λεντς δήλωσε αργότερα ότι είχε συμπεριληφθεί σε «ομαδικές εγγραφές» στο κόμμα εν αγνοία του. Στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο υπηρέτησε ως δόκιμος αξιωματικός σε γερμανικά καταδρομικά και για ένα σύντομο χρονικό διάστημα στη Δανία. Λίγο μετά την παράδοση των Γερμανών, λιποτάκτησε, συνελήφθη και κρατήθηκε για λίγο ως αιχμάλωτος πολέμου στο Σλέσβιχ-Χόλσταϊν. Στη συνέχεια εργάστηκε ως διερμηνέας για τον βρετανικό στρατό. 

Μετά τον πόλεμο, σπούδασε φιλοσοφία, αγγλική φιλολογία και ιστορία της λογοτεχνίας στο Πανεπιστήμιο του Αμβούργου. Διέκοψε τις σπουδές του και έγινε ασκούμενος στην καθημερινή εφημερίδα Die Welt, όπου εργάστηκε ως συντάκτης από το 1950 έως το 1951. Εκεί γνώρισε τη μέλλουσα σύζυγό του, Λιζελότε, την οποία παντρεύτηκε το 1949 και απέκτησαν μια κόρη και έναν γιο.

Το 1951, ο Λεντς χρησιμοποίησε τα χρήματα που είχε κερδίσει από το πρώτο του μυθιστόρημα Υπήρχαν γεράκια στον αέρα σε ένα ταξίδι στην Κένυα. Κατά τη διάρκεια της παραμονής του εκεί, αποτύπωσε την εξέγερση της κενυατικής αντάρτικης ομάδας Μάου Μάου κατά των αποικιοκρατικών βρετανικών αρχών στο διήγημά του Λουκάς, ευγενικός υπηρέτης. Μετά το 1951, ο Λεντς εργάστηκε αποκλειστικά ως συγγραφέας στο Αμβούργο, όπου εντάχθηκε στην ομάδα συγγραφέων της Ομάδας 47. Μαζί με τον Γκύντερ Γκρας συνεργάστηκε με το Σοσιαλδημοκρατικό κόμμα, υπερασπίστηκε την Οστπολιτίκ του Βίλι Μπραντ και παρενέβη επανειλημμένα στα τρέχοντα πολιτικά γεγονότα. Ως υποστηρικτής της προσέγγισης με την Ανατολική Γερμανία, ήταν μέλος της γερμανικής αντιπροσωπείας κατά την υπογραφή της Συνθήκης της Βαρσοβίας (1970). Τον Οκτώβριο του 2011, έγινε επίτιμος πολίτης της γενέτειράς του, του Ελκ, η οποία είχε γίνει πολωνική ως αποτέλεσμα των συνοριακών αλλαγών που ψηφίστηκαν στη Διάσκεψη του Πότσνταμ το 1945.

Ο Λεντς ήταν μέλος του Κέντρου PEN Γερμανίας από το 1967. Συμμετείχε στην Εταιρεία για την καλλιέργεια γερμανικής ορθογραφίας και γλώσσας για να διαμαρτυρηθεί ενάντια στη μεταρρύθμιση της γερμανικής ορθογραφίας του 1996. 

Η σύζυγός του Λιζελότε πέθανε το 2006 μετά από 57 χρόνια γάμου. Τέσσερα χρόνια αργότερα παντρεύτηκε την 74χρονη γειτόνισσά του, Ούλα Ράιμερ, η οποία τον είχε βοηθήσει μετά τον θάνατο της συζύγου του. Ο Ζίγκφριντ Λεντς πέθανε σε ηλικία 88 ετών στις 7 Οκτωβρίου 2014 στο Αμβούργο.  

 Λογοτεχνικό έργο 
μικρογραφία|Ο Λεντς σε μια ανάγνωση στη Βόννη (1969)
Ο Λεντς έγραψε 14 μυθιστορήματα και πολυάριθμες συλλογές διηγημάτων, παιδικά βιβλία, δοκίμια και ραδιοφωνικά και θεατρικά έργα. Στα  έργα του, διερευνά την εμπειρία του ναζισμού, το ζήτημα της ενοχής για το παρελθόν και τις αδυναμίες της σύγχρονης Γερμανίας. Κεντρικό θέμα στα έργα του είναι η διαδικασία λήψης αποφάσεων, η σύγκρουση μεταξύ καθήκοντος και ελευθερίας επιλογής και η πάλη του ατόμου με τη συνείδησή του. Οι κύριοι χαρακτήρες στα μυθιστορήματά του συχνά αντιμετωπίζουν φαινομενικά άλυτα διλήμματα που τους αναγκάζουν να επανεξετάσουν τους στόχους και τις πεποιθήσεις τους. Συχνά οι ιστορίες του διαδραματίζονται στο Σλέσβιχ-Χόλσταϊν, που έκανε γνωστό σε όλο τον κόσμο και απεικόνισε με ευαισθησία τους ανθρώπους του.

Η μεγαλύτερη επιτυχία του ήταν το μυθιστόρημα Μάθημα Γερμανικών του 1968, το οποίο αναφέρεται στην ιστορία ενός αστυνομικού που παρακολουθεί έναν ζωγράφο φίλο του κατά τη διάρκεια της ναζιστικής εποχής επιδεικνύοντας μια διεστραμμένη αίσθηση καθήκοντος. Το βιβλίο έγινε ταινία, υποχρεωτικό ανάγνωσμα στα σχολεία και γνώρισε μεγάλη δημοτικότητα διεθνώς εξασφαλίζοντας την οικονομική ανεξαρτησία του συγγραφέα.

Το μυθιστόρημα Ο αποστάτης του 1951, στο οποίο αφηγείται την ιστορία ενός στρατιώτη που αυτομόλησε στον Κόκκινο Στρατό προς το τέλος του πολέμου, αρχικά επρόκειτο να εκδοθεί το 1952, αλλά εν μέσω του Ψυχρού πολέμου, ο εκδότης το απέρριψε και εκδόθηκε μόνο μετά θάνατον το 2016.

Τα βιβλία του βρέθηκαν συχνά στην πρώτη θέση της λίστας με τα μπεστ σέλερ στη Γερμανία, έχουν μεταφραστεί σε 22 γλώσσες, με συνολική κυκλοφορία περίπου 25 εκατομμύρια αντίτυπα. Ωστόσο, την εμπορική επιτυχία του δεν συμμερίζονταν πάντα οι κριτικοί που τον επέκριναν κυρίως για το παραδοσιακό και ρεαλιστικό αφηγηματικό ύφος του.

 Βραβεία και τιμητικές διακρίσεις 

 1953: Βραβείο Λέσινγκ της Ελεύθερης και Χανσεατικής Πόλης του Αμβούργου (υποτροφία)
 1961: Πολιτιστικό Βραβείο της Περιφερειακής Ένωσης Ανατολικής Πρωσίας
 1962: Βραβείο Λογοτεχνίας της πόλης της Βρέμης 
 1970: Βραβείο Γκέρχαρτ Χάουπτμαν
 1970: Βραβείο Λογοτεχνίας των Γερμανών Τεκτόνων
 1976: Επίτιμος διδάκτορας στο Πανεπιστήμιο του Αμβούργου 
 1979: Βραβείο Ανδρέας Γκρίφιους
 1984: Βραβείο Τόμας Μαν
 1985: Βραβείο Manès-Sperber
 1987: Βραβείο Βίλχελμ Ράαμπε 
 1988: Βραβείο Ειρήνης των Γερμανικών Βιβλιοπωλείων 
 1989: Βραβείο Χάιντς Γκαλίνσκι
 1995: Βραβείο Ζαν Πολ
 1997: Βραβείο Hermann Sinsheimer
 1998: Βραβείο Samuel Bogumil Linde
 1999: Βραβείο Γκαίτε της πόλης της Φρανκφούρτης επί του Μάιν
 2001: Επίτιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου του Αμβούργου
 2001: Βραβείο Λογοτεχνίας Weilheim
 2002: Τιμητικό Βραβείο του Πρωθυπουργού της Βαυαρίας για το συνολικό του έργο
 2002: Επίτιμος διδάκτορας από το Πανεπιστήμιο Έρλανγκεν-Νυρεμβέργης
 2002: Επίτιμος Πολίτης του Αμβούργου
 2002: Χανσεατικό Βραβείο Βρέμης για Διεθνή Κατανόηση
 2002: Χρυσό μετάλλιο Γκαίτε
 2003: Επίτιμος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Χάινριχ Χάινε στο Ντίσελντορφ 
 2004: Βραβείο Λογοτεχνίας Ανελόρε Γκρέβε
 2004: Επίτιμος πολίτης του Σλέσβιχ-Χόλσταϊν. 
 2005: Βραβείο Ακαδημίας Χέρμαν Έλερς
 2006: Τιμητικό Βραβείο Χρυσού Φτερού για το «απαράμιλλο λογοτεχνικό του έργο»
 2009: Βραβείο Λεβ Κόπελεφ
 2010: Βραβείο Nonino (Ιταλικό διεθνές πολιτιστικό βραβείο)
 2011: Επίτιμος πολίτης της πολωνικής γενέτειράς του Ελκ (πρώην Λυκ) 

Τη δεκαετία του 1970, ο Λεντς επρόκειτο να λάβει το παράσημο του Ομοσπονδιακού Σταυρού Αξίας. Ωστόσο αρνήθηκε, επικαλούμενος την ιδιότητά του ως πολίτη μιας Χανσεατικής πόλης. Σύμφωνα με τον Γκύντερ Γκρας, ο πραγματικός λόγος ήταν ότι πολλοί πρώην ναζιστές είχαν επίσης λάβει το παράσημο.

 Βραβείο Ζίγκφριντ Λεντς 
Το λογοτεχνικό Βραβείο Ζίγκφριντ Λεντς απονέμεται κάθε δύο χρόνια στο Αμβούργο από το Ίδρυμα Ζίγκφριντ Λεντς. Το βραβείο απονέμεται σε «συγγραφείς που έχουν αναγνωριστεί με το αφηγηματικό τους έργο και είναι κοντά στο πνεύμα του Ζίγκφριντ Λεντς». Μια πενταμελής κριτική επιτροπή που διορίζεται από το Ίδρυμα επιλέγει τους νικητές. Το βραβείο περιλαμβάνει χρηματικό έπαθλο 50.000 ευρώ, το οποίο κατατάσσεται μεταξύ των υψηλότερων επάθλων βραβείων λογοτεχνίας στη Γερμανία. Το βραβείο ιδρύθηκε από τον συγγραφέα το 2014 πριν από τον θάνατό του τον Οκτώβριο του ίδιου έτους. 

 Έργα (επιλογή) 

 Μυθιστορήματα 

 1951: Es waren Habichte in der Luft  - Υπήρχαν γεράκια στον αέρα
 1951: Der Überläufer - Ο αποστάτης
 1953: Duell mit dem Schatten - Μονομαχία με τη σκιά
 1957: Der Mann im Strom - Άντρας στο ποτάμι
 1959: Brot und Spiele - Άρτος και θεάματα 
 1963: Stadtgespräch - Συνομιλία της πόλης 
 1968: Deutschstunde - Μάθημα Γερμανικών (ελλ. μετάφραση Έκθεση ιδεών)
 1973: Das Vorbild - Το πρότυπο 
 1978: Heimatmuseum - Μουσείο Πατριδογνωσίας
 1981: Der Verlust - Η απώλεια
 1985: Exerzierplatz - Παρέλαση
 1990: Die Klangprobe - Η δοκιμή του ήχου
 1994: Die Auflehnung - Η εξέγερση
 1999: Arnes Nachlaß - Η κληρονομιά του Άρνε 
 2003: Fundbüro - Γραφείο απολεσθέντων αντικειμένων

 Διηγήματα και νουβέλες 

 1955: Der einsame Jäger - Ο μοναχικός κυνηγός
 1955: So zärtlich war Suleyken - Η γλυκιά Σουλαϊκέν
 1957: Risiko für Weihnachtsmänner - Κίνδυνος για τον Άγιο Βασίλη
 1958: Der Anfang von etwas - Η αρχή από κάτι
 1958: Jäger des Spotts - Κυνηγός της χλεύης
 1958: Lukas, sanftmütiger Knecht - Λουκάς, ευγενικός υπηρέτης
 1959: Ein Freund der Regierung - Ένας φίλος της κυβέρνησης
 1960: Das Feuerschiff - Το φαρόπλοιο
 1960: Der Verzicht - Η παραίτηση
 1962: Stimmungen der See - Διαθέσεις της Θάλασσας
 1964: Lehmanns Erzählungen oder so schön war mein Markt - Ιστορίες του Λέμαν, από τις εξομολογήσεις ενός μαυραγορίτη
 1965: Der Spielverderber - Το άθλημα της φθοράς
 1968: Leute von Hamburg - Άνθρωποι του Αμβούργου 
 1971: Der Leseteufel - Ο διάβολος της ανάγνωσης
 1973: Wie bei Gogol - Σαν τον Γκόγκολ 
 1975: Der Geist der Mirabelle - Το Φάντασμα του Μιραμπέλ
 1975: Einstein überquert die Elbe bei Hamburg - Ο Αϊνστάιν διασχίζει τον Έλβα
 1977: Ein Haus aus lauter Liebe - Ένα σπίτι από αγνή αγάπη 
 1978: Die Wracks von Hamburg - Τα ναυάγια του Αμβούργου 
 1984: Ein Kriegsende - Ένα τέλος του πολέμου
 1987: Das serbische Mädchen - Το κορίτσι από τη Σερβία
 1996: Ludmilla - Λουντμίλα
 2008: Schweigeminute - Ενός λεπτού σιγή, νουβέλα
 2009: Landesbühne - Κρατικό Θέατρο, νουβέλα
 2009: Der Ostertisch - Το πασχαλινό τραπέζι
 2011: Die Ferne ist nah genug - Η απόσταση είναι αρκετά κοντινή
 2011: Die Maske - Η μάσκα
 2012: Küste im Fernglas. Erzählungen - Ακτή μέσα από κιάλια. Διηγήματα
 2013: Die Nacht im Hotel - Η νύχτα στο ξενοδοχείο
 2013: Eine Liebesgeschichte. Zärtliches aus Suleyken - Μια ιστορία αγάπης. Τρυφερές ιστορίες από το Σουλαϊκέν
 2013: Das Wunder von Striegeldorf. Eine Weihnachtsgeschichte. Το Θαύμα του Στρίγκελντορφ. Μια Χριστουγεννιάτικη Ιστορία.
 2015: Das Wettangeln - Ο διαγωνισμός ψαρέματος 
 2015: Eine Art Bescherung - Ένα είδος δώρου, Χριστουγεννιάτικες και χειμωνιάτικες ιστορίες
 2024: Dringende Durchsage - Επείγουσα ανακοίνωση 

 Θεατρικά έργα 

 1956: Das schönste Fest der Welt - Η πιο όμορφη γιορτή στον κόσμο
 1961: Zeit der Schuldlosen. Zeit der Schuldigen - Ώρα των αθώων. Ώρα των ενόχων.
 1964: Das Gesicht - Το πρόσωπο
 1967: Haussuchung - Αναζήτηση σπιτιού
 1970: Die Augenbinde - Το μαντήλι
 1980: Drei Stücke - Τρία θεατρικά έργα
 2011: Harmonie. Die Versuchsperson - Δύο μονόπρακτα

 Μεταφράσεις στα ελληνικά 
 Έκθεση ιδεών, μτφ. Τζένη Ράδου, εκδ. Οδυσσέας, 1985
 Η απώλεια, μτφ. Βίκυ Παπαδοπούλου, εκδ. Οδυσσέας,1988 
 Το τρένο που δεν χαιρετούσε, μτφ. Κώστας Πούλος, εκδ. Παπαδόπουλος, 1998  (διασκευή σε ιστορία για παιδιά του Η νύχτα στο ξενοδοχείο)
 Η γλυκιά Σουλαϊκέν, μτφ. Σοφία Γεωργοπούλου, εκδ. Έψιλον, 2002 
 Γραφείο απολεσθέντων αντικειμένων, μτφ. Κυριακή Χρυσομάλλη-Heinrich, εκδ. University Studio Press, 2010
 Ενός λεπτού σιγή, μτφ. Ιωάννα Μεϊτάνη, εκδ. Πατάκης, 2014 

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Γερμανοί μυθιστοριογράφοι
Κατηγορία:Γερμανοί διηγηματογράφοι
Κατηγορία:Γερμανοί θεατρικοί συγγραφείς
Κατηγορία:Γερμανοί δοκιμιογράφοι