Χθες, σήμερα, αύριο

To Χθες, σήμερα, αύριο (Πρωτότυπος τίτλος: Ieri, oggi, domani) είναι Ιταλική κωμική ταινία του 1963 σε σκηνοθεσία Βιττόριο ντε Σίκα και σενάριο των Εδουάρδο Ντε Φιλίπο, Τσέζαρε Ζαβατίνι, Μπίλα Μπίλα και Ιζαμπέλα Κουραντότι. Πρωταγωνιστούν οι Σοφία Λόρεν και Μαρτσέλλο Μαστρογιάννι, οι οποίοι υποδύονται ένα ζευγάρι σε τρεις σύντομες ιστορίες και διαφορετικά μέρη της Ιταλίας. 

Η ταινία κέρδισε το βραβείο Όσκαρ Καλύτερης Ξενόγλωσσης Ταινίας στα 37α Βραβεία Όσκαρ.

 Πλοκή 
 Αντελίνα της Νάπολης 

Το 1954, στην εργατική συνοικία της Νάπολης, Φορτσέλα, η Αντελίνα συντηρεί τον άνεργο σύζυγό της Καρμίνε και το παιδί τους πουλώντας τσιγάρα στη μαύρη αγορά στον δρόμο, ενώ είναι έγκυος στο δεύτερο παιδί τους. Όταν τα έπιπλά της πρόκειται να κατασχεθούν λόγω ενός απλήρωτου προστίμου, οι γείτονές της τη βοηθούν κρύβοντας τα έπιπλα. Ένας ντόπιος δικηγόρος προειδοποιεί τον Καρμίνε ότι, επειδή το πρόστιμο και τα έπιπλα βρίσκονται στο όνομα της Αντελίνα, θα φυλακιστεί. Ωστόσο, η ιταλική νομοθεσία ορίζει ότι οι γυναίκες δεν μπορούν να φυλακιστούν κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης ή εντός έξι μηνών από τον τοκετό. Βασισμένη σε αυτές τις πληροφορίες, η Αντελίνα σχεδιάζει να παραμείνει έγκυος συνεχώς.

Μετά από επτά παιδιά σε οκτώ χρόνια, ο Καρμίνε εξαντλείται πολύ για να κάνει σεξουαλικές δραστηριότητες και η Αντελίνα παραλίγο να καταφύγει στην εγκυμοσύνη από τον κοινό τους φίλο Πασκουάλε, αλλά αποφασίζει να μην το κάνει. Στη συνέχεια παραδίδεται μόνη της και όλη η γειτονιά μαζεύει χρήματα για να την απελευθερώσουν και ζητούν χάρη, κάτι που τελικά συμβαίνει και επανενώνεται με τον Καρμίνε και τα παιδιά τους.
 Διανομή ρόλων 
Σοφία Λόρεν - Αντελίνα Σμπαράτι
Μαρτσέλλο Μαστρογιάννι - Καρμίνε Σμπαράτι
Άλντο Τζούφρε - Πασκουάλε Ναρντέλλα
Αγκοστίνο Σαλβιέττι - δρ. Βεράτσε
Λίνο Ματτέρα - Αμεντέο Σκαπέτσε
Τέσλα Σκαράνο -  αδερφή του Βεράτσε
Σίλβια Μονέλλι - Ελβίρα Ναρντέλλα
Πασκουάλε Σεννάμο - αρχηγός αστυνομίας

 Άννα του Μιλάνου 

Ενώ ο πλούσιος βιομήχανος σύζυγός της βρίσκεται σε επαγγελματικό ταξίδι στη Στουτγάρδη, η βαριεστημένη νοικοκυρά Άννα από το Μιλάνο παίρνει τον εραστή της Ρέντσο, έναν συγγραφέα της κατώτερης τάξης, με τη Rolls-Royce του συζύγου της για να πάνε μια βόλτα στην εξοχή. Νιώθει παραμελημένη από τον σύζυγό της, ο οποίος, σύμφωνα με την ίδια, νοιάζεται μόνο για τη δουλειά και τα χρήματα. Στη διαδρομή, η Άννα επιτρέπει στον Ρέντσο να πάρει το τιμόνι της Rolls-Royce, και ενώ εκείνη προτείνει σαγηνευτικά να φύγουν μαζί εκείνο το βράδυ, εκείνος κάνει μια απότομη στροφή για να αποφύγει ένα νεαρό αγόρι που πουλάει λουλούδια στην άκρη του δρόμου και τρακάρει το αυτοκίνητο με ένα τρακτέρ. Εξοργισμένη από τη ζημιά στη Rolls-Royce της, η Άννα κάνει ωτοστόπ για να παει στο σπίτι της σε έναν διερχόμενο οδηγό, αφήνοντας τον Ρέντσο στην άκρη του δρόμου. Αφού αγοράζει απρόθυμα ένα μπουκέτο λουλούδια από το αγόρι, ο Ρέντσο πετάει τα λουλούδια καθώς εκείνος απομακρύνεται.
 Διανομή ρόλων 
Σοφία Λόρεν  - Άννα Μόλτενι
Μαρτσέλλο Μαστρογιάννι - Ρέντσο
Αρμάντο Τροβατζόλι - Τζόρτζιο Φερράριο

 Μάρα της Ρώμης 

Η Μάρα εργάζεται ως πόρνη από το διαμέρισμά της στην ταράτσα με θέα την Πιάτσα Ναβόνα, εξυπηρετώντας μια ποικιλία τακτικών πελατών υψηλής τάξης, συμπεριλαμβανομένου του Αουγκούστο, του πλούσιου, ισχυρού και νευρωτικού γιου ενός βιομηχάνου της Μπολόνια. Ένα βράδυ, η Μάρα γίνεται φίλη με τον Ουμπέρτο, έναν όμορφο και άξεστο νεαρό άνδρα που σπουδάζει θεολογία αλλά δεν έχει ακόμη χειροτονηθεί, ο οποίος επισκέπτεται τους παππούδες του στο διπλανό διαμέρισμα. Η Μάρα ντρέπεται να αποκαλύψει το πραγματικό της επάγγελμα και του λέει ότι είναι μανικιουρίστα. Η αυστηρή γιαγιά του Ουμπέρτο τους βλέπει να μιλάνε και, γνωρίζοντας ότι η Μάρα είναι πόρνη, διακόπτει τη συζήτησή τους, λέγοντας στη Μάρα ότι θα πάει στην κόλαση και απειλώντας να ξεκινήσει μια αίτηση για να την εκδιώξουν από το κτίριο. Ο Ουμπέρτο διαμαρτύρεται, αλλά η Μάρα υπερασπίζεται τον εαυτό της.

Την επόμενη μέρα, η απελπισμένη γιαγιά του Ουμπέρτο επισκέπτεται τη Μάρα και την ενημερώνει ότι ο εγγονός της, ο οποίος είναι ερωτευμένος με τη Μάρα, είναι πρόθυμος να απαρνηθεί την ιεροσύνη του για να είναι μαζί της. Συμπονετική, η Μάρα ορκίζεται να επαναφέρει τον Ουμπέρτο στο μονοπάτι της δικαιοσύνης και , αν τα καταφέρει, θα δώσει όρκο αγαμίας για μια εβδομάδα. Όταν ο Ουμπέρτο μαλώνει με τους παππούδες του και απειλεί να καταταχθεί στη Γαλλική Λεγεώνα των Ξένων, η Μάρα πηγαίνει στο διαμέρισμά τους, με τον απρόθυμο Αουγκούστο να τον συνοδεύει, και τελικά πείθει τον Ουμπέρτο να επιστρέψει στις σπουδές του, κερδίζοντας την ευγνωμοσύνη της γιαγιάς του. Η Μάρα ανταμείβει τον Αουγκούστο με ένα στριπτίζ, αλλά σταματά καθώς θυμάται τον όρκο της εβδομάδας. Απογοητευμένος, ο Αουγκούστο ετοιμάζεται να φύγει, αλλά η Μάρα τον πείθει να μείνει και να προσευχηθεί μαζί της.
 Διανομή ρόλων 
Σοφία Λόρεν - Μάρα
Μαρτσέλλο Μαστρογιάννι - Αουγκούστο Ρουσκόνι
Τίνα Πίκα - γιαγιά Φερράριο
Τζιάννι Ριντόλφι - Ουμπέρτο
Τζεναρο Ντι Γκρεγκόριο - παππούς Βιντζέντσο

 Παραγωγή 
Η παραγωγή έλαβε χώρα σε διάφορες τοποθεσίες σε όλη την Ιταλία. Κάθε μία από τις τρεις ιστορίες γυρίστηκε σε διαφορετικά σκηνικά, αντανακλώντας τα ποικίλα πολιτιστικά και κοινωνικά τοπία της χώρας. Η πρώτη ιστορία διαδραματίζεται στη Νάπολη και ακολουθεί την ιστορία της Αντελίνα. Η δεύτερη ιστορία διαδραματίζεται στο Μιλάνο και περιστρέφεται γύρω από τον χαρακτήρα της Άννας. Η τελευταία διαδραματίζεται στη Ρώμη και επικεντρώνεται στη Μάρα.

Η ιστορία της «Αντελίνα» βασίζεται στην αληθινή ιστορία της Κοντσέτα Μουκάρντι, μιας ναπολιτάνικης πλανόδιας πωλήτριας λαθραίων τσιγάρων που είχε 19 εγκυμοσύνες για να αποφύγει τη φυλακή. Η Μουκάρντι πέθανε στις 21 Νοεμβρίου 2001 σε ηλικία 78 ετών, με πέντε από τα παιδιά της να ήταν ακόμα ζωντανά.

Για τη σκηνή του στριπτίζ στην ενότητα «Μάρα», η Λόρεν είχε ως προπονητή τον Ζακ Ρουέ, χορογράφο του Crazy Horse .

 Κυκλοφορία  
Η ταινία έκανε πρεμιέρα στις 21 Δεκεμβρίου 1963 στην Ιταλία. Στην Ελλάδα κυκλοφόρησε στις 15 Φεβρουαρίου 1965 και προβλήθηκε στους κινηματογράφους «Αστορ», «Γαλαξίας» και «Παλλάς» της Αθήνας. 

 Υποδοχή 
 Εισπράξεις 
Το «Χθες, σήμερα και αύριο» απέφερε 9,3 εκατομμύρια δολάρια στη Βόρεια Αμερική, καθιστώντας την την τρίτη ιταλική ταινία με τις υψηλότερες εισπράξεις εκείνη την εποχή, πίσω από τη «Γλυκιά ζωή» και το «8½» .Η ταινία απέφερε 8 εκατομμύρια δολάρια σε έσοδα στην εταιρεία του Κάρλο Πόντι.

 Κριτικές 
Ο Τζον Σάιμον του The New Leader περιέγραψε την ταινία ως «υπερεκτιμημένη ανοησία», 
ενώ ο Μπρένταν Γκιλ του The New Yorker ως « κλαμπ σάντουιτς ».  

Ο Μπόσλεϊ Κράουδερ, στους New York Times, την θεώρησε «υπέροχα επεξεργασμένη μπουρλέσκ».  Για το Variety, τα αντικείμενα «αυτής της αέρινης, μη εγκεφαλικής, τριών επεισοδίων ταινίας» είναι «τα θαύματα της Ιταλίας και της Σοφίας Λόρεν». Είναι μια ταινία, σκηνοθετημένη με «κινηματογραφικό ταλέντο και επενδυμένη με αισθησιακό πάθος». 

Στον ιστότοπο Rotten Tomatoes, η ταινία έχει βαθμολογία αποδοχής 78%, με βάση 9 κριτικές, με μέση βαθμολογία 7,3/10.
 Βραβεία & Υποψηφιότητες 
 Έτος Βραβείο Κατηγορία Υποψήφιος Αποτέλεσμα1964Χρυσές Σφαίρες Σάμιουελ Γκόλντγουιν    Νταβίντ ντι Ντονατέλλο Καλύτερη Παραγωγή Κάρλο Πόντι Εθνικό Συμβούλιο Κριτικών Καλύτερη Ξενόγλωσση Ταινία  1965Όσκαρ Ξενόγλωσση Ταινία  BAFTA Καλύτερος Ξένος Ηθοποιός Μαρτσέλλο Μαστρογιάννι 

 Κληρονομιά 
Το 2015, εκδόθηκε η αυτοβιογραφία της Σοφία Λόρεν με τον τίτλο Χθες, σήμερα και αύριο: Η Ζωή μου. 

Το 2021, η αναδρομική ματιά του Γιάτσεκ Γκόρετσκι στο έργο του ντε Σίκα στην Gazzetta Italia είχε τον παρόμοιο τίτλο «Ieri, oggi, domani». 

 Παραπομπές 

 Βιβλιογραφία 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 


Κατηγορία:Ταινίες του 1963
Κατηγορία:Ιταλικές ταινίες της δεκαετίας 1960
Κατηγορία:Ιταλικές κωμικές ταινίες
Κατηγορία:Ιταλόφωνες ταινίες
Κατηγορία:Ταινίες βασισμένες σε έργα
Κατηγορία:Ταινίες σε σκηνοθεσία Βιττόριο ντε Σίκα
Κατηγορία:Ταινίες γυρισμένες στο Μιλάνο
Κατηγορία:Ταινίες γυρισμένες στη Νάπολη
Κατηγορία:Ταινίες γυρισμένες στη Ρώμη
Κατηγορία:Σπονδυλωτές ταινίες