Λιθουανικές βουλευτικές εκλογές 2024

Βουλευτικές εκλογές διεξήχθησαν στη Λιθουανία στις 13 και 27 Οκτωβρίου 2024 για την εκλογή των 141 μελών του Σέιμας. Τα μέλη εξελέγησαν σε 71 μονοεδρικές περιφέρειες με χρήση του συστήματος δύο γύρων, και οι υπόλοιποι 70 σε μία ενιαία εθνική περιφέρεια με χρήση της αναλογικής εκπροσώπησης. Ο πρώτος γύρος διεξήχθη στις 13 Οκτωβρίου και ο δεύτερος στις 27 Οκτωβρίου.

Οι εκλογές κερδήθηκαν από το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα της Λιθουανίας (LSDP), το οποίο εξασφάλισε 19,32% της λαϊκής ψήφου και 52 έδρες, έναντι 9,58% και 13 εδρών στις προηγούμενες εκλογές του 2020. Η Πατριωτική Ένωση (TS–LKD), το μεγαλύτερο κόμμα στον κυβερνώντα κεντροδεξιό συνασπισμό στη 13η Σέιμας, κατετάγη δεύτερη με μεγάλη διαφορά, εξασφαλίζοντας 28 έδρες, έναντι των προηγούμενων 50.

Μετά τον πρώτο γύρο των εκλογών, οι Σοσιαλδημοκράτες εισήλθαν σε συνομιλίες για σχηματισμό συνασπισμού με την Ένωση Αγροτών και Πρασίνων της Λιθουανίας (LVŽS) και την Ένωση Δημοκρατών «Για τη Λιθουανία» (DSVL), η οποία είχε αποσπαστεί από το τελευταίο. Μετά τον δεύτερο γύρο, οι διαβουλεύσεις επεκτάθηκαν ώστε να περιλάβουν το Κίνημα Φιλελευθέρων (LS), που ήταν μέρος του απερχόμενου συντηρητικού συνασπισμού, και το Αυγή του Νέμουνας (PPNA), ένα νέο εθνικιστικό κόμμα που κατετάγη τρίτο συνολικά.

Τελικά, το LSDP κατέληξε σε συμφωνία με την DSVL και την PPNA για τον σχηματισμό κυβέρνησης συνασπισμού.

Η απόφαση των Σοσιαλδημοκρατών να συμπεριλάβουν το κόμμα Αυγή του Νέμουνας, του οποίου ο ιδρυτής είναι γνωστός για τις αμφιλεγόμενες δηλώσεις του, προκάλεσε εσωτερικές και διεθνείς αντιδράσεις.

 Εκλογικό σύστημα 

Η Σέιμας αποτελείται από 141 μέλη, εκλεγόμενα για τετραετή θητεία με παράλληλο εκλογικό σύστημα, με 71 μέλη να εκλέγονται σε μονοεδρικές εκλογικές περιφέρειες μέσω του διπλού γύρου και 70 μέλη μέσω αναλογικής εκπροσώπησης.Στις εκλογές έχουν δικαίωμα ψήφου όλοι οι πολίτες της Λιθουανίας που έχουν συμπληρώσει το 18ο έτος της ηλικίας τους.

Τα μέλη του κοινοβουλίου στις 71 μονοεδρικές περιφέρειες εκλέγονται με πλειοψηφικό σύστημα· σύμφωνα με νέα διάταξη που θεσπίστηκε το 2022, ένας υποψήφιος εκλέγεται απευθείας αν λάβει την υποστήριξη του ενός πέμπτου των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων της περιφέρειας.  Αν χρειαστεί, διεξάγεται δεύτερος γύρος μέσα σε 15 ημέρες. Οι υπόλοιπες 70 έδρες κατανέμονται στα κόμματα που συμμετέχουν με τη μέθοδο του μεγαλύτερου υπολοίπου. Τα κόμματα πρέπει κανονικά να συγκεντρώσουν τουλάχιστον 5% (7% για συνασπισμούς κομμάτων) των ψήφων για να είναι επιλέξιμα για έδρα. Οι υποψήφιοι καταλαμβάνουν τις έδρες που αναλογούν στα κόμματά τους με βάση τις λίστες προτίμησης που υποβλήθηκαν πριν από τις εκλογές και οι οποίες προσαρμόζονται από τις ψήφους προτίμησης των εκλογέων.

Για τις εκλογές του 2024, περίπου 2,4 εκατομμύρια πολίτες είχαν δικαίωμα ψήφου.

 Αποτελέσματα 

+ Εθνικά αποτελέσματαΑρχείο:Lituanie Seimas 2024.svgΚόμμαΑναλογικήΜονοεδρικές περιφέρειεςΣύνολοΕδρών+/-Πρώτος γύροςΔεύτερος γύροςΣύνολο+/-Ψήφοι%+/-Ψήφοι%Ψήφοι%Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (LSDP)19,701818,84234,29323452Ένωση της Πατρίδας – Χριστιανοδημοκράτες (TS-LKD)18,351719,32124,91101128Αυγή του Νέμανου (NA)15,261410,8219,155620Ένωση Δημοκρατών «Για τη Λιθουανία» (DSVL)9,4088,7907,566614Φιλελεύθερο Κίνημα (LRLS)7,8579,0616,674512Αγροτική και Πράσινη Ένωση (LVŽS)7,1669,6106,29228Κόμμα της Ελευθερίας (LP)4,6204,5402,54000Πολωνική Εκλογική Δράση (LLRA)3,9604,2622,25133Εθνική Συμμαχία (NS)2,9302,0100,93111Λιθουανικό Λαϊκό Κόμμα (LLP)2,6900,44000Συνασπισμός για την Ειρήνη (TK)Αποτελούμενος από το Εργατικό Κόμμα (DP), το Χριστιανοδημοκρατικό Κόμμα (LKDP) και το Σαμογιτικό Κόμμα (ŽP). Τα αποτελέσματα του συνασπισμού συγκρίνονται με αυτά του DP το 2019, καθώς τα άλλα δύο κόμματα δεν είχαν συμμετάσχει.2,2402,24000Κόμμα Περιφερειών Λιθουανίας (LRP)1,9303,3402,04000Πράσινο Κόμμα (LŽP)1,7201,85000Ένωση Λαού και Δικαιοσύνης (TTS)1,4101,83000Ελευθερία και Δικαιοσύνη (PLT)0,7700,8801,36111 Ανεξάρτητοι2,1712,01122Έγκυρες ψήφοι98,0796,2896,39Άκυρα/Λευκά1,933,723,61Σύνολο100 – 7010081006371 –141Αποχές47,8047,8258,59Εγγεγραμμένοι/Συμμετοχή52,2052,1841,41

 Επακόλουθα 

 Σχηματισμός κυβέρνησης 
 – Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα της Λιθουανίας
 – Πατριωτική Ένωση – Χριστιανοδημοκράτες Λιθουανίας
 – Εκλογική Δράση των Πολωνών στη Λιθουανία – Συμμαχία Χριστιανικών Οικογενειών
 – Αυγή του Νέμουνας

Τη νύχτα της 14ης Οκτωβρίου η Βίλιγια Μπλινκεβιτσιούτε και ο Σαούλιους Σκβερνέλις, οι ηγέτες του LSDP και του DSVL αντίστοιχα, συμφώνησαν να συνεργαστούν στον δεύτερο γύρο και να σχηματίσουν στη συνέχεια κυβέρνηση συνασπισμού. Η LVŽS προσχώρησε στη συμφωνία στις 15 Οκτωβρίου. Παρά το γεγονός ότι το LSDP απέκλεισε τον σχηματισμό συνασπισμού με την PPNA, το τελευταίο κόμμα δεσμεύτηκε να στηρίξει την υποψηφιότητα της Μπλινκεβιτσιούτε για πρωθυπουργό.

Στις 30 Οκτωβρίου, η Μπλινκεβιτσιούτε επιβεβαίωσε ότι δεν θα αναλάβει πρωθυπουργός και θα συνεχίσει να εργάζεται ως μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, επικαλούμενη την ηλικία και την υγεία της. Ο Γκιντάουτας Παλούτσκας αναδείχθηκε υποψήφιος για πρωθυπουργός.

Στις 7 Νοεμβρίου, το LSDP προσκάλεσε το DSVL και την Αυγή του Νέμουνας να σχηματίσουν κυβερνητικό συνασπισμό, ο οποίος θα διέθετε 86 από τις 141 έδρες στη Σεϊμάς. Η ένταξη του κόμματος Αυγή του Νέμουνας προκάλεσε αμέσως έντονες αρνητικές αντιδράσεις τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό. Στις 8 Νοεμβρίου, περισσότερες από 30 μη κυβερνητικές οργανώσεις με έδρα τη Λιθουανία υπέγραψαν ανοιχτή επιστολή κατά της απόφασης, εκφράζοντας φόβους για αρνητικές συνέπειες στα ανθρώπινα δικαιώματα, τη δημοκρατία και την εθνική ασφάλεια, ενώ ο πρόεδρος της Επιτροπής Εξωτερικών Σχέσεων της Γερουσίας των ΗΠΑ Μπεν Κάρντιν εξέδωσε δήλωση καταδίκης. Την ίδια ημέρα, οι New York Times δημοσίευσαν επίσης άρθρο για την Αυγή του Νέμουνας, επικεντρώνοντας στις αντισημιτικές δηλώσεις του Ζεμαϊτάιτις.

Περαιτέρω επικρίσεις διατυπώθηκαν από Γερμανούς βουλευτές, τον Μίχαελ Ροτ (πρόεδρο της επιτροπής εξωτερικών υποθέσεων) και τον Ρόντερικ Κίζεβετερ (εκπρόσωπο της κύριας αντιπολίτευσης στην ίδια επιτροπή), τον Πολωνό γερουσιαστή Μιχάου Καμίνσκι, καθώς και από την ισραηλινή πρεσβεία.

Στις 9 Νοεμβρίου ο Ζεμαϊτάιτις ισχυρίστηκε ότι οι διεθνείς αντιδράσεις υποκινήθηκαν από τους πολιτικούς του αντιπάλους, και ο Παλούκας απέδωσε παρομοίως τις αντιδράσεις στις διεθνείς διασυνδέσεις των αντίπαλων πολιτικών. Ο Παλούκας δήλωσε ότι ο Ζεμαϊτάιτις δεν θα λάβει θέση στο υπουργικό συμβούλιο.

Στις 19 Νοεμβρίου ο πρόεδρος της Λιθουανίας Γκιτάνας Ναουσέντα υπέβαλε την υποψηφιότητα του Παλούτσκας για πρωθυπουργό. His appointment was confirmed by the Seimas on 21 November, having received 84 votes against 36 negative votes and six abstentions.

 Λοιπές αλλαγές 
Την επομένη του δεύτερου γύρου των εκλογών, ο Γκαμπριέλιους Λαντσμπέργκις ανακοίνωσε την παραίτησή του από την ηγεσία της Ένωσης Πατρίδας και από την ιδιότητά του ως μέλος της επόμενης Σέιμας. Υποστήριξε την Ίνγκριντα Σιμονίτε, την απερχόμενη πρωθυπουργό, για την ηγεσία του κόμματος. Ο Λαντσμπέργκις ηττήθηκε επίσης στην μονοεδρική περιφέρεια Τσέντρας-Ζαλιακάλνις, την οποία εκπροσωπούσε από το 2016, από τον Σιμόνας Καϊρίς του Κινήματος Φιλελευθέρων και επίσης μέλος του υπουργικού συμβουλίου Σιμονίτε. Η Ραντβίλε Μορκουνάιτε-Μικουλενιένε έγινε προσωρινή ηγέτις του κόμματος.

Μετά τον δεύτερο γύρο των εκλογών, διάφορα κόμματα έχασαν όλες τις έδρες τους στη Σέιμα, συμπεριλαμβανομένου του Κόμματος Εργασίας και του Κόμματος Περιφερειών Λιθουανίας. Αντιθέτως, το LSDP κέρδισε 52 έδρες, το καλύτερο αποτέλεσμα στην ιστορία του. Κέρδισε επίσης μονοεδρικές περιφέρειες στο Κάουνας για πρώτη φορά από το 1992.

Στις 3 Νοεμβρίου η Αουσρίνε Αρμοναϊτέ ανακοίνωσε την παραίτησή της από την ηγεσία του Κόμματος Ελευθερίας, έπειτα από την αποτυχία του να κερδίσει έδρες. Στις 6 Νοεμβρίου, ο Γιονας Πινσκους του Κόμματος Περιφερειών Λιθουανίας παραιτήθηκε επίσης.

Λόγω της εκλογής του Ριμάντας Σινκεβίτσιους, το συμβούλιο του Δήμου Γιόναβα θα έπρεπε να ορίσει δεύτερο δήμαρχο pro tempore έως τις ειδικές δημοτικές εκλογές του Μαρτίου 2025 για την αντικατάσταση του παυθέντος δημάρχου (και γιου του Ριμάντας Σινκεβίτσιους) Μιντάουγκας Σινκεβίτσιους.

 Παραπομπές 


2024
Λιθουανια