Απογραφή (ποίημα)

Απογραφή () είναι ποίημα του Γερμανού ποιητή Γκύντερ Άιχ. Γράφτηκε μεταξύ 1945 και 1946 και βασίζεται στις εμπειρίες του Άιχ σε αμερικανικό στρατόπεδο αιχμαλώτων πολέμου. Δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά το 1947 και περιλαμβάνεται στην ποιητική του συλλογή Απομακρυσμένα Αγροκτήματα του 1948. Θεωρείται έργο-ορόσημο της λογοτεχνίας των ερειπίων. 

Το περιεχόμενο του ποιήματος συμπυκνώνεται σε μια πρόταση: Ένας αιχμάλωτος πολέμου απαριθμεί τα λιγοστά υπάρχοντά του. Τα καθημερινά αντικείμενα γίνονται πολύτιμα υπάρχοντα για αυτόν: ένα μολύβι, το οποίο χρησιμοποιεί για να γράφει ποιήματα, είναι το πιο πολύτιμο απόκτημά του. Το ρεαλιστικό, χρονικά συνδεδεμένο περιεχόμενο και η λακωνική, λιτή γλώσσα κατέστησαν την Απογραφή ένα από τα πιο γνωστά ποιήματα της γερμανικής λογοτεχνίας του 20ού αιώνα για την αιχμαλωσία και την «ώρα μηδέν» που βίωσε η Γερμανία μετά τον Β' Παγκόσμιο πόλεμο. Θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα γερμανικά μεταπολεμικά ποιήματα.

Ο Γκίντερ Άιχ υπηρέτησε ως υπαξιωματικός στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο και το 1945 αιχμαλωτίσθηκε από τους Αμερικανούς.

 Το ποίημα 
μικρογραφία|Γερμανοί στρατιώτες επιστρέφουν από την αιχμαλωσία το 1946|326x326εσ
Το ποίημα αποτελείται από 7 στροφές, καθεμία με 4 στίχους. Δεν έχει μέτρο ούτε ομοιοκαταληξία. Το ιστορικό πλαίσιο υποδηλώνει ότι πρόκειται για έναν αιχμάλωτο πολέμου που κατονομάζει τα λίγα αλλά πολύτιμα υπάρχοντά του.

Απογραφή

Αυτό είναι το καπέλο μου/ αυτό είναι το παλτό μου/ εδώ, τα σύνεργα ξυρίσματος μου/ στη λινή τους θήκη.

Ένα μεταλλικό κουτί:/ το πιάτο μου, το ποτήρι μου/ εδώ, στο τσίγκινο πιάτο/ έχω χαράξει το όνομά μου.

Το χάραξα εδώ/ με αυτό το πολύτιμο καρφί/ που το κρύβω/ από ζηλόφθονα μάτια.

Στο σακουλάκι για το ψωμί/ έχω ένα ζευγάρι μάλλινες κάλτσες/ και μερικά πράγματα/ που δεν συζητώ με κανέναν,

και αυτά σχηματίζουν προσκέφαλο/ για το κεφάλι μου τη νύχτα/ Λίγο χαρτόνι βρίσκεται/ ανάμεσα σε μένα και το έδαφος.

Το μολύβι είναι αυτό/ που αγαπώ περισσότερο:/ την ημέρα γράφει στίχους/ που σκέφτηκα τη νύχτα. 

Αυτό είναι το σημειωματάριό μου/ αυτό είναι το αδιάβροχό μου/ αυτή είναι η πετσέτα μου/ αυτός είναι ο σπάγκος μου.

 Τα αμερικανικά στρατόπεδα αιχμαλώτων 
μικρογραφία|Αμερικανός στρατιώτης φρουρεί Γερμανούς κρατούμενους στο στρατόπεδο Ρέμαγκεν
Προς το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, τα αμερικανικά στρατεύματα ίδρυσαν στρατόπεδα αιχμαλώτων πολέμου για Γερμανούς στρατιώτες κυρίως κατά μήκος του Ρήνου. Κατά την κατάκτηση της Ρηνανίας, 250.000 Γερμανοί στρατιώτες πιάστηκαν αιχμάλωτοι πολέμου και μετά την καταστροφή του θύλακα του Ρουρ, άλλοι 325.000 αιχμαλωτίστηκαν. Από τα μέσα Απριλίου του 1945, περίπου 660.000 Γερμανοί κρατούνταν σε αυτά τα στρατόπεδα.

Μετά την κατάρρευση του γερμανικού μετώπου, οι Αμερικανοί - οι οποίοι επλήγησαν και οι ίδιοι από ελλείψεις σε εφόδια - εκτός από τον εφοδιασμό των απελευθερωμένων εδαφών και των δικών τους στρατευμάτων, οι Σύμμαχοι έπρεπε πλέον να θρέψουν και αμέτρητους Γερμανούς στρατιώτες αιχμαλώτους πολέμου. Ωστόσο, οι προμήθειες και οι εγκαταστάσεις των κρατουμένων ήταν εξαιρετικά ανεπαρκείς. Αρχικά, δεν υπήρχαν στρατώνες ή  προσωρινές εγκαταστάσεις, ούτε επαρκείς εγκαταστάσεις υγιεινής. Μόνο λίγοι κρατούμενοι είχαν σκηνές. Οι υπόλοιποι ήταν εκτεθειμένοι στον σκληρό καιρό του Απριλίου, που έβρεχε για πολλές μέρες. Χρησιμοποιώντας πρωτόγονα εργαλεία, ορισμένοι αιχμάλωτοι έσκαβαν τρύπες στο έδαφος για να αναζητήσουν καταφύγιο από τη βροχή. Πολλοί πέθαιναν στα αυτοσχέδια καταφύγια ή θάφτηκαν ζωντανοί όταν κατέρρεαν οι κατασκευές τους. Το φαγητό διανεμόταν μία φορά την ημέρα. Στην αρχή, ήταν μόλις αρκετό για να επιβιώσουν. Μόνο μετά από εβδομάδες βελτιώθηκε η τροφοδοσία των κρατουμένων. Η παροχή πόσιμου νερού αποτέλεσε επίσης πρόβλημα στην αρχή. Οι κρατούμενοι των στρατοπέδων έπρεπε να περιμένουν στην ουρά για ώρες για να προμηθευτούν έντονα χλωριωμένο νερό του Ρήνου.

Παρά τις σκληρές συνθήκες κράτησης, οι Γερμανοί αιχμάλωτοι σε αμερικανικά στρατόπεδα ήταν σαφώς σε πλεονεκτική θέση, καθώς τα περισσότερα διαλύθηκαν έως το φθινόπωρο του 1945 και οι τελευταίοι κρατούμενοι αποφυλακίσθηκαν έως το 1946. Αντίθετη ήταν η τύχη συμπατριωτών τους που κρατήθηκαν σε σοβιετικά στρατόπεδα καταναγκαστικών έργων, πολλά από τα οποία βρίσκονταν στη Σιβηρία, οι τελευταίοι από τους οποίους απελευθερώθηκαν το 1955/1956 μετά από διαπραγματεύσεις στη Μόσχα του καγκελάριου Κόνραντ Αντενάουερ με τον Νικίτα Χρουστσόφ.
 Παραπομπές 

Κατηγορία:Γερμανικά ποιήματα  
Κατηγορία:Έργα σχετικά με τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο