Ωτίσκη η μεσεντερική

Η Ωτίσκη η μεσεντερική (Auricularia mesenterica), αποτελεί ένα είδος μύκητα της οικογένειας των Ωτισκοειδών. Τα βασιδιοκάρπια (καρποσώματα) είναι ζελατινώδη και τυπικά σχηματίζουν συνενωμένες βαθμίδες πάνω σε κούτσουρα και κομμένους κορμούς. Σχηματίζουν μερικό πιλίδιο, με χνούδι και ομόκεντρους δακτύλιους, και μερικώς εμφανές υμένιο, με λείες έως ρυτιδωτές κάτω επιφάνειες οι οποίες επεκτείνονται πάνω στο ξύλο. Η Ωτίσκη η μεσεντερική είναι σαπροτροφική και τρέφεται με νεκρό ξύλο φυλλοβόλων δέντρων και θάμνων. Το είδος περιορίζεται σε Ευρώπη και Κεντρική Ασία.

 Ταξινόμηση και ετυμολογία 
Η Ωτίσκη η μεσεντερική περιεγράφηκε στην Αγγλία το 1785 από τον Τζέιμς Ντίκσον ως Helvella mesenterica και μεταφέρθηκε στο γένος της Ωτίσκης (Auricularia) από τον Κριστιάν Χέντρικ Περσούν το 1822. Το είδος θεωρήθηκε στην αρχή παγκόσμιο και άρχισε να χρησιμοποιείται για συλλογές δειγμάτων από την Αμερική, Ασία και Αυστραλία, όπως και από την Ευρώπη.

Η μοριακή έρευνα, βασιζόμενη στην κλαδιστική ανάλυση των ακολουθιών DNA, απέδειξε παρόλα αυτά ότι αυτό που θεωρούνταν παλαιότερα ως Ωτίσκη η μεσεντερική, αποτελούσε στην πραγματικότητα μια ομαδοποίηση συγγενικών ειδών, και ότι η Ωτίσκη η μεσεντερική με την στενή έννοια (sensu stricto) περιορίζεται στην Ευρώπη και την Κεντρική Ασία, με επιφανειακώς όμοια αλλά διακριτά είδη να εντοπίζονται αλλού.

Το επίθετο του είδους μεσεντερική σχηματίστηκε από την αρχαία ελληνική λέξη μεσεντέριον (μεσαίο έντερο), από τις λέξεις μέσο- και ἔντερον, αναφερόμενο στο σχήμα του. 

 Περιγραφή 
Αυτό το είδος σχηματίζει καρποσώματα με σχήμα στηρίγματος, τα οποία στην αρχή έχουν απαλά χρώματα, λαστιχωτή υφή, με όψη κουμπιών, με διάμετρο από 3 έως 7 εκατοστά, τα οποία σκληραίνουν με την ηλικία. Τα καρποσώματα συσσωματώνονται σε συμπαγείς δομές, οι οποίες διατρέχουν πεσμένους κορμούς και κλαδιά σε απόσταση άνω του ενός μέτρου. Η πάνω επιφάνεια είναι γκρίζα έως καφέ ή καφεκίτρινη, χνουδωτή έως τριχωτή, με ομόκεντρους δακτύλιους, ενώ η κάτω πλευρά είναι ζελατινώδης, πτυχωτή με χρώμα κοκκινοκαφέ. Το αποτύπωμα των σπορίων είναι λευκό. Μικροσκοπικά τα βασίδια είναι ωτισκοειδή (σωληνοειδή με κάθετα "σέπτα" /τοιχώματα) και τα βασιδιοσπόρια είναι αλλαντοειδή (σχήμα λουκάνικου), με διαστάσεις 14-17 με 4,5-5 μικρόμετρα

 Κατανομή και οικότοπος 
Αν και αρχικά περιεγράφηκε στην Αγγλία, το είδος εμφανίζεται σε όλη την Ευρώπη και στην Κεντρική Ασία μέχρι το Ουζμπεκιστάν. Τα καρποσώματα αναπτύσσονται πάνω σε κομμένους κοσμούς και κλαδιά φυλλοβόλων.

 Παρόμοια είδη 
Άλλα είδη στο σύμπλεγμα ειδών που κάποτε περιγραφόταν ως Ωτίσκη η μεσεντερική, αποτελούν την Auricularia brasiliensis στη Νότια Αμερική, Auricularia pusio στην Αυστραλία, Auricularia africana στην Ανατολική Αφρική και Auricularia asiatica, Auricularia orientalis, Auricularia srilankensis και Auricularia submesenterica στην Ασία. Άλλα είδη της Ωτίσκης δεν διαθέτουν τους ομόκεντρους δακτύλιους και τη χνουδωτή επιφάνεια που βρίσκεται σε αυτό το σύμπλεγμα ειδών. Κάποια μη συγγενή είδη του γένους Stereum, μπορεί να έχουν παρόμοια πιλίδια με ομόκεντρους δακτύλιους, αλλά τα καρποσώματα τους είναι δερματώδη (και όχι ζελατινώδη) και οι κάτω επιφάνειες τους είναι κιτρινωπές έως πορτοκαλί.

 Χρήση 
Πριν το καρπόσωμα ωριμάσει πλήρως και σκληρύνει, λέγεται ότι τα νεαρά δείγματα είναι βρώσιμα, αλλά σε κάποιους τοπικούς πληθυσμούς, αυτοί οι μύκητες τείνουν να βιοσυσσωρεύουν υψηλά επίπεδα βαρέων μετάλλων από το περιβάλλον τους.  Η Ωτίσκη η μεσεντερική έχει αποδειχτεί ότι διαθέτει υψηλή συγκέντρωση από φαινόλες, φλαβονοειδή και αντιοξειδωτικά, και έχει μελετηθεί για αντικαρκινικές ιδιότητες.
αριστερά|μικρογραφία|Νεαρή Ωτίσκη η Μεσεντερική
αριστερά|μικρογραφία|Ώριμη Ωτίσκη η Μεσεντερική

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Ωτισκώδη