Ράινχαρντ Λέταου

Ο Ράινχαρντ Λέταου ()  (10 Σεπτεμβρίου 1929 στην Ερφούρτη - 17 Ιουνίου 1996 στην Καρλσρούη) ήταν Γερμανοαμερικανός συγγραφέας, ακαδημαϊκός, λογοτεχνικός μελετητής και πολιτικός ακτιβιστής. Ήταν ενεργό μέλος της Ομάδας 47. 

 Βιογραφικά στοιχεία 
Ο Λέταου μεγάλωσε στην Ερφούρτη και εγκαταστάθηκε με την οικογένειά του στην Καρλσρούη το 1947, όπου αποφοίτησε από το λύκειο δύο χρόνια αργότερα. Από το 1950 έως το 1955 σπούδασε γερμανική λογοτεχνία και φιλοσοφία στη Χαϊδελβέργη, την Κολωνία και απέκτησε το διδακτορικό του από το Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ με εξειδίκευση στη συγκριτική λογοτεχνία. Η διατριβή του, υπό τον Μπέρνχαρντ Μπλουμ, στο Χάρβαρντ το 1960 είχε τίτλο Ουτοπία και μυθιστόρημα: Έρευνες για τη μορφή του γερμανικού ουτοπικού μυθιστορήματος στον εικοστό αιώνα. Στη συνέχεια εργάστηκε ως επίκουρος καθηγητής στο Χάρβαρντ και στο Smith College στο Νορθάμπτον της Μασαχουσέτης. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου έλαβε την αμερικανική υπηκοότητα. 

Στη συνέχεια, αφοσιώθηκε στη συγγραφή. Από το 1962 έως το 1967, συμμετείχε σε συνέδρια της ένωσης συγγραφέων Ομάδα 47, με επικεφαλής τον Χανς Βέρνερ Ρίχτερ. Το 1965, ο Λέταου επέστρεψε στο Βερολίνο, όπου εργάστηκε ως εξωτερικός συντάκτης για εκδοτικό οίκο και ως μέλος του προσωπικού της Ελεύθερης Ραδιοτηλεόρασης του Βερολίνου. Συμμετείχε σε δραστηριότητες του φοιτητικού κινήματος και είχε επαφές με την εξωκοινοβουλευτική αντιπολίτευση.  Όταν το τελευταίο συνέδριο της Ομάδας 47 στην Άνω Φραγκονία διακόπηκε το 1967 από διαμαρτυρίες της Σοσιαλιστικής Γερμανικής Φοιτητικής Ένωσης που επέκριναν την αποδυνάμωση της ελευθερίας του Τύπου στη Γερμανία, ο Λέταου εξέφρασε την αλληλεγγύη του στους διαδηλωτές και ήταν ένας από τους υπογράφοντες ενός ψηφίσματος της Ομάδας κατά του μεγαλοεκδότη Άξελ Σπρίνγκερ, το οποίο παρουσίασε στους φοιτητές. 

Τον Απρίλιο του 1967, ο Λέταου εκφώνησε μια εμπρηστική ομιλία στο Ελεύθερο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου με τίτλο Για τη δουλικότητα του τύπου, στην οποία επέκρινε τον τύπο του Δυτικού Βερολίνου ως «εξαρτώμενο από την αστυνομία και δουλοπρεπή», επειδή τάχθηκε με τις αρχές αντί να τις ελέγχει. Απελάθηκε από τη Δυτική Γερμανία με το σκεπτικό ότι, ως ξένος - είχε αμερικανικό διαβατήριο - είχε υποκινήσει μίσος κατά της γερμανικής αστυνομίας. Έτσι, το 1968, επέστρεψε στις ΗΠΑ και εργάστηκε καθηγητής γερμανικής λογοτεχνίας στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Σαν Ντιέγκο της Καλιφόρνια από το 1968 έως το 1991. Εκεί παρέμεινε πολιτικά ενεργός και συμμετείχε σε δράσεις κατά του ρατσισμού και του πολέμου του Βιετνάμ, κατά τη διάρκεια των οποίων φυλακίστηκε λόγω της προκλητικής συμπεριφοράς του που συνεχίστηκε στις ΗΠΑ: Το 1972, τέθηκε σε διαθεσιμότητα από τη διδασκαλία στο πανεπιστήμιο, χωρίς αμοιβή, αφού χτύπησε έναν αξιωματικό του Σώματος Πεζοναυτών στο κεφάλι με μια εφημερίδα καθώς διαφωνούσε με την στρατολόγηση των Πεζοναυτών στην πανεπιστημιούπολη. Από εκείνη την εποχή χρονολογείται η γνωριμία και φιλία του με τον Χέρμπερτ Μαρκούζε. 

Τις δεκαετίες του 1970 και του 1980, όταν η απέλασή του ανακλήθηκε, παρέμεινε επανειλημμένα στη Γερμανία για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Το χειμερινό εξάμηνο του 1979/1980 ήταν «Ποιητής εν έδρα» στο Πανεπιστήμιο του Έσσεν.

Το 1954, ο Λετάου παντρεύτηκε τον Τζιν Κάρτερ και απέκτησαν τρεις κόρες – χώρισαν το 1968. Από το 1965 έζησε στο Σένεμπεργκ του Βερολίνου μαζί με τη Βερονίκ Σπρίνγκερ, κόρη του γκαλερίστα Ρούντολφ Σπρίνγκερ. Ήταν παντρεμένοι από το 1969 έως το 1972. Το 1979, ο Λετάου παντρεύτηκε την Ντον Τεμπόρσκι. 

Μετά την επανένωση της Γερμανίας, ο Λέταου και η σύζυγός του επέστρεψαν στο Βερολίνο, αφού συνταξιοδοτήθηκαν πρόωρα στις ΗΠΑ λόγω προβλημάτων υγείας. Ο Λέταου ήταν μέλος της Γερμανικής Ακαδημίας Παραστατικών Τεχνών και του Δυτικογερμανικού Κέντρου PEN. Ωστόσο, σε ένδειξη διαμαρτυρίας για την έλλειψη προσπαθειών για τη δημιουργία μιας πανγερμανικής ένωσης συγγραφέων, συμμετείχε επίσης στο Ανατολικογερμανικό κέντρο PEN. 

Το 1996, ταξίδεψε στην Καρλσρούη για τα 90ά γενέθλια της μητέρας του. Μετά από μια πτώση, νοσηλεύτηκε και πέθανε από πνευμονία. Ο Λέταου ενταφιάσθηκε στο προτεσταντικό κοιμητήριο Γ΄ της Εκκλησίας της Ιερουσαλήμ και της Νέας Εκκλησίας του Ευαγγελικού δόγματος στο Κρόιτσμπεργκ του Βερολίνου, δίπλα στον τάφο του Ε. Τ. Α. Χόφμαν.

 Συγγραφή 
Τα λογοτεχνικά του έργα περιλαμβάνουν διηγήματα, ποιήματα και θεατρικά έργα. Η πρώτη συλλογή διηγημάτων Δυσκολίες στην κατασκευή σπιτιών - «21 ιστορίες για το παράλογο, ή μάλλον, για κανονικές καταστάσεις που γίνονται παράλογες» - αντανακλά τη γκροτέσκα παράδοση στο ύφος του Κάφκα και του Μπόρχες.

Ο Λέταου χρησιμοποίησε ένα σουρεαλιστικό αφηγηματικό ύφος που χαρακτηρίζεται από αποσύνδεση μεταξύ αντίληψης και πραγματικότητας. Τα έργα του περιέχουν έντονο κοινωνικό σχολιασμό, αμφισβητώντας έννοιες όπως ο πόλεμος και η ταυτότητα. Η λογοτεχνική του εστίαση δίνει έμφαση στον παραλογισμό της ανθρώπινης συμπεριφοράς, στο θέμα της αποξένωσης και τον κατακερματισμό της σύγχρονης λογοτεχνίας.

Η συλλογή Εχθροί (1968) είναι σύντομες, γκροτέσκες ιστορίες για τον παραλογισμό του στρατού.

Στο Καθημερινός φασισμός (1971) αναλύει επιλεγμένα άρθρα αμερικανικών εφημερίδων για έξι μήνες και σχολιάζει τις φασιστικές τάσεις που διακρίνει σε αυτά. Τα θέματα είναι τα προβλήματα των εργατών, οι φοιτητικές διαμαρτυρίες, η χειραγώγηση του Τύπου, ο ρατσισμός και ο πόλεμος του Βιετνάμ.

Στο Πρωινό στο Μαϊάμι (1982), σε ένα παλιό ξενοδοχείο στο Μαϊάμι, καρικατούρες έκπτωτων δικτατόρων, πρώην στρατιωτικοί, πολιτικοί, καθηγητές και άλλοι περνούν τον χρόνο τους συζητώντας τα προβλήματά τους, από δολοφονίες μέχρι τα οφέλη του καπνίσματος, και ονειρεύονται την επιστροφή τους στην εξουσία.

 Βραβεία 

 1979 – Βραβείο Ραδιοφωνικού Έργου για Έργο στον Πόλεμο
 1993 – Βραβείο Λογοτεχνίας Βερολίνου
 1995 – Βραβείο Λογοτεχνίας Βρέμης

 Έργα 

 1962: Schwierigkeiten beim Häuserbauen - Δυσκολίες στην κατασκευή σπιτιών 
 1963: Auftritt Manigs - Η εμφάνιση του Μάνιγκ
 1967: Die Gruppe 47 – Bericht, Kritik, Polemik - Η Ομάδα 47 – Έκθεση, Κριτική, Πολεμική
 1968: Gedichte - Ποιήματα
 1968: Feinde - Εχθροί 
 1971: Täglicher Faschismus - Καθημερινός φασισμός
 1973: Immer kürzer werdende Geschichten. Und Gedichte und Porträts. - Όλο και πιο σύντομες ιστορίες. Και ποιήματα και πορτρέτα.
 1977: Frühstücksgespräche in Miami - Πρωινές συζητήσεις στο Μαϊάμι, ραδιοφωνικό θεατρικό έργο
 1980: Zerstreutes Hinausschaun – Vom Schreiben über Vorgänge in direkter Nähe oder in der Entfernung von Schreibtischen - Αφηρημένο βλέμμα έξω – Γράφοντας για γεγονότα σε άμεση εγγύτητα ή σε απόσταση από γραφεία
 1980: Der Irrgarten – Geschichten und Gespräche - Ο Λαβύρινθος – Διηγήματα και συζητήσεις 
 1982: Herr Strich schreitet zum Äußersten. Geschichten - Ο κ. Στριχ φτάνει στα άκρα. Διηγήματα
 1988: Zur Frage der Himmelsrichtungen - Σχετικά με το ζήτημα των βασικών κατευθύνσεων
 1994: Flucht vor Gästen - Απόδραση από τους επισκέπτες
 Παραπομπές 

Κατηγορία:Γερμανοί διηγηματογράφοι
Κατηγορία:Γερμανοί θεατρικοί συγγραφείς
Κατηγορία:Γερμανοί δοκιμιογράφοι
Κατηγορία:Απόφοιτοι του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ