Κόμμα Σοσιαλισμού και Ελευθερίας

Το Κόμμα Σοσιαλισμού και Ελευθερίας (πορτογαλικά: Partido Socialismo e Liberdade, σύντμ. PSOL) είναι πολιτικό κόμμα της Βραζιλίας, που ιδρύθηκε τον Ιούνιο του 2004. Έλαβε οριστική καταχώριση από τη Δικαιοσύνη στις 15 Σεπτεμβρίου 2005. Ο εκλογικός του αριθμός είναι το 50, τα βασικά του χρώματα είναι το κόκκινο και το κίτρινο, με δευτερεύον το μοβ, ενώ το κύριο έμβλημά του είναι ένας χαμογελαστός ήλιος σχεδιασμένος από τον σκιτσογράφο Ζιράλντο (πορ. Ziraldo). Το πολιτικό φάσμα του PSOL τοποθετείται από την αριστερά έως την άκρα αριστερά. Υποστηρίζοντας τον δημοκρατικό σοσιαλισμό, θεωρείται «ευρεία αριστερά», αφού δεν λειτουργεί με αρχές δημοκρατικού συγκεντρωτισμού αλλά συγκεντρώνει εσωτερικές τάσεις που εκτείνονται από μεταρρυθμιστικές έως επαναστατικές.

Η δημιουργία του προέκυψε από διαφωνίες στο εσωτερικό του Κόμματος Εργαζομένων (PT).O PT e a crise, por Valter Pomar por Luiz Antônio Magalhães, editor de Política do Observatório da Imprensa. publicado no "Correio da Cidadania"[“Somos oposição ao governo Dilma e não nos aliamos com os demo-tucanos”, afirma novo presidente do PSOL] pela Equipe da Secretaria de Comunicação Nacional (2013) Ήδη από το πρώτο έτος της κυβέρνησης Λούλα, οι πολιτικοί Λουσιάνα Ζέντρου, Ελοΐσα Ελένα, Μπαμπά και Ζοάο Φόντες παραβίαζαν τις κομματικές κατευθύνσεις της κοινοβουλευτικής ομάδας του Κόμματος Εργαζομένων. Επειδή ψήφισαν ενάντια στη συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση της κυβέρνησης, τελικά αποβλήθηκαν από το κόμμα.

Ανάμεσα στις σημαντικές δράσεις του κόμματος ξεχωρίζει η προεδρία του Μαρσέλο Φρέισο (Marcelo Freixo) στην Εξεταστική Επιτροπή της Πολιτειακής Βουλής του Ρίο ντε Ζανέιρο (ALERJ) για τις παραστρατιωτικές οργανώσεις (milícias), η οποία απέκτησε πανβραζιλιάνικη δημοσιότητα, καλώντας πολιτικούς ύποπτους για διασυνδέσεις να δώσουν κατάθεση. Το κόμμα συνέβαλε επίσης στο Κίνημα «Καθαρό Μητρώο» (Movimento Ficha Limpa), υποστηρίζοντας τον σχετικό νόμο και εργάζοντας για την έγκρισή του στο Κογκρέσο.

Το PSOL κατέβασε προεδρικές υποψηφιότητες με την Ελοΐσα Ελένα (2006), τον Πλίνιο ντε Αρρούδα Σαμπάιο (2010) και τη Λουσιάνα Ζέντρου (2014). Το 2018 υποψήφιος του κόμματος για την προεδρία ήταν ο Γκιγιέρμε Μπόλους. Από τις εκλογές του 2014 και μετά, το PSOL ήταν το τρίτο κόμμα με τη μεγαλύτερη αύξηση αριθμού μελών. Σε διάφορες εκλογικές αναμετρήσεις, μέσω των βουλευτών του και των κοινωνικών κινημάτων όπου δραστηριοποιείται, το κόμμα βρίσκεται στην αντιπολίτευση προς τις κυβερνήσεις και τις περισσότερες πολιτικές που εφαρμόζονται στο Εθνικό Κογκρέσο της Βραζιλίας, καθώς και στα πολιτειακά και δημοτικά κοινοβούλια. Τον Νοέμβριο του 2024, το κόμμα αριθμούσε 293.857 μέλη.

 Ιστορία 

 Ίδρυση 
αριστερά|μικρογραφία|Οι ιδρυτές του κόμματος Σοσιαλισμού και Ελευθερίας, Μπαμπά, Χελοϊσα Χελένα, Λουσιάνα Ζενρό και ο Ζοάο Φόντες.
Το PSOL ιδρύθηκε στις 6 Ιουνίου 2004, μετά την αποπομπή των βουλευτών Ελοΐσα Ελένα, Μπαμπά (Baba) Ζοάο Φόντες, και Λουσιάνα Zέντρου από το Κόμμα Εργαζομένων (PT). Το νέο κόμμα έλαβε την υποστήριξη γνωστών σοσιαλιστών διανοουμένων, όπως ο νομικός Φάμπιο Κόντερ Κομπαράτο, ο γεωγράφος Αζίζ Αμπ’Σάμπερ, ο δημοσιογράφος και πρώην βουλευτής Μίλτον Τέμερ, οι κοινωνιολόγοι Φρανσίσκο ντε Ολιβέιρα και Ρικάρντο Αντούνες, οι οικονομολόγοι Ζοάο Ματσάδο και Λέντα Μαρία Ποαλάνι, οι φιλόσοφοι Λεάντρο Κόντερ και Πάουλο Αράντες, καθώς και ο πολιτικός επιστήμονας Κάρλος Νέλσον Κουτίνιο.

Για να αποκτήσει οριστική νομική καταχώριση, το κόμμα συγκέντρωσε σχεδόν 700.000 υπογραφές, αλλά τα εκλογικά γραφεία αναγνώρισαν μόνον 450.000 από αυτές. Νέα απόπειρα συγκέντρωσης και επικύρωσης υπογραφών έγινε την 1η Σεπτεμβρίου 2005. Στις 15 Σεπτεμβρίου, το κόμμα έλαβε την επίσημη έγκριση και τον εκλογικό αριθμό 50.
αριστερά|μικρογραφία|200x200εσ|Πρώτο λογότυπο του κόμματος.

 Άνοδος του κόμματος το 2005 
Από τον Σεπτέμβριο του 2005, το PSOL προσέλκυσε νέες προσχωρήσεις, ιδιαίτερα λόγω της πολιτικής κρίσης που προκάλεσαν οι αποκαλύψεις για το σκάνδαλο «mensalão».Πολιτικό σκάνδαλο το 2005, στο οποίο κορυφαία μέλη της κυβέρνησης και του Κόμματος Εργαζομένων κατηγορήθηκαν για αγορά ψήφων στο Κογκρέσο, με στόχο την υποστήριξη νομοθετικών προτάσεων. Μεταξύ των στελεχών που εντάχθηκαν στο κόμμα συγκαταλέγονται πρώην μέλη του PT από κοινωνικά κινήματα, όπως η συνδικαλίστρια της CUT (Ομοσπονδία Εργαζομένων της Βραζιλίας) Λουχάν Μιράντα και ο υπεύθυνος κοινωνικών κινημάτων του PT Ζόρζε Αλμέιδα· ο τότε δημοτικός σύμβουλος Κλέσιο Λουΐς, που το 2012 έγινε ο πρώτος δήμαρχος πρωτεύουσας πολιτείας εκλεγμένος με το PSOL· ο Εντμίλσον Ροντρίγκες (πρώην δήμαρχος Μπελέμ και βουλευτής)· οι μετέπειτα γερουσιαστές Ραντόλφι Ροντρίγκες, Μαρινόρ Μπρίτο, Ζοζέ Νέρι και Ζεράλντο Μεσκίτα Ζούνιορ· καθώς και οι βουλευτές Μαρσέλο Φρέισο, Ιβάν Βαλέντε, Μανίνια, Σίκο Αλενκάρ, Ζοάο Αλφρέντο και Ορλάντο Φαντατσίνι.

 Εθνική Διάσκεψη του 2006 
Με απόφαση του Εθνικού Διευθυντηρίου τον Απρίλιο του 2006, πραγματοποιήθηκε Εθνική Διάσκεψη του κόμματος στις 26–28 Μαΐου 2006. Εκεί εγκρίθηκε η υποψηφιότητα της Ελοΐσα Ελένα για την προεδρία της Δημοκρατίας, με αντιπρόεδρο τον εκδότη Σεζάρ Μπενχαμίν. Παράλληλα, ανακοινώθηκε η συγκρότηση της Αριστερής Συμμαχίας με το Ενοποιημένο Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα (PSTU) και το Βραζιλιάνικο Κομμουνιστικό Κόμμα (PCB).

Το 1ο Συνέδριο του PSOL, στο οποίο ορίστηκαν οι προγραμματικές γραμμές, διεξήχθη το πρώτο εξάμηνο του 2007.

 Εκλογές του 2006 
αριστερά|μικρογραφία|205x205εσ|Η Ελοΐσα Ελένα στην Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και Συμμετοχικής Νομοθεσίας (CDH) της Γερουσίας το 2015
Η Ελοΐσα Ελένα, γερουσιαστής εκλεγμένη το 1998 με το Κόμμα Εργαζομένων στην Αλαγκόας, ήταν η προεδρική υποψήφια του Κόμματος Σοσιαλισμού και Ελευθερίας το 2006. Επέλεξε να μη διεκδικήσει ξανά τη γερουσία και αρνήθηκε οικονομική στήριξη από επιχειρηματίες, θεωρώντας ότι αυτή οδηγεί στη διαφθορά των πολιτικών.

Η υποψηφιότητά της υποστηρίχθηκε από προσωπικότητες όπως ο σκιτσογράφος Ζιράλντο (δημιουργός του συμβόλου του κόμματος), καθώς και από περισσότερους από 250 διεθνείς διανοουμένους, μεταξύ των οποίων ο γλωσσολόγος Νόαμ Τσόμσκι, ο κοινωνιολόγος Μάικλ Λέβι, ο σκηνοθέτης Κεν Λόουτς και ο σλοβένος φιλόσοφος Σλάβοϊ Ζίζεκ.

Στις προεδρικές εκλογές, η Ελοΐσα Ελένα κατέλαβε την τρίτη θέση, με περίπου 6,5 εκατομμύρια ψήφους (6,85% του συνόλου), ξεπερνώντας τον Κριστόβαμ Μπουάρκε του Δημοκρατικού Εργατικού Κόμματος (PDT). Μετά τη λήξη της θητείας της στη Γερουσία, επέστρεψε στο επάγγελμά της ως καθηγήτρια νοσηλευτικής στο Ομοσπονδιακό Πανεπιστήμιο της Αλαγόας (UFAL) και δύο χρόνια αργότερα εξελέγη δημοτική σύμβουλος στη Μασεϊό.
μικρογραφία|251x251εσ|«Η Λουσιάνα Ζέντρου παραλαμβάνει το Βραβείο «Κογκρέσο σε Εστία» (Premio Congresso em Foco) για την καλύτερη ομοσπονδιακή βουλευτή

 Εκλογές του 2008 
Στις δημοτικές εκλογές του 2008, το PSOL επανέλαβε τη Συμμαχία Αριστεράς με το PSTU και/ή το PCB σε έντεκα πρωτεύουσες. Η καλύτερη επίδοση της συμμαχίας σημειώθηκε στη Φορταλέζα, όπου ο υποψήφιος Ρενάτο Ροσένο έλαβε πάνω από 67.000 ψήφους (5,7% του συνόλου). Δεύτερη καλύτερη επίδοση ήταν αυτή του ομοσπονδιακού βουλευτή Σίκο Αλενκάρ στο Ρίο ντε Τζανέιρο, με σχεδόν 60.000 ψήφους (1,8%). Στη Σαλβαδόρ, ο υποψήφιος της Αριστερής Σοσιαλιστικής Συμμαχίας (PSOL, PSTU και PCB), Χίλτον Κοέλιο, έλαβε 51.196 ψήφους (3%).
μικρογραφία|Βουλευτές καθαρίζουν το Εθνικό Κογκρέσο κατά τη διάρκεια του σκανδάλου “Mensalão” το 2005
Η καλύτερη επίδοση του PSOL χωρίς τη συμμαχία σημειώθηκε στο Πόρτο Αλέγκρε, όπου η ομοσπονδιακή βουλευτής Λουσιάνα Ζέντρου έλαβε σχεδόν 73.000 ψήφους (9,2%). Στο Μακαπά, το PSOL προχώρησε στον δεύτερο γύρο με τον Ραντόλφι Ροντρίγκες, υποψήφιο αντιπροέδρου του Καμίλο Καπιμπερίμπε από το Βραζιλιάνικο Σοσιαλιστικό Κόμμα (PSB), αλλά ο Καπιμπερίμπε έχασε από τον Ρομπέρτο Γκόες του Δημοκρατικού Εργατικού Κόμματος (PDT). Στη Σάντα Μαρία, 5η μεγαλύτερη πόλη του Ρίο Γκράντε ντο Σουλ, η υποψήφια Σάντρα Φέλτριν έλαβε 10.360 ψήφους (πάνω από 6%).

Στο Σάο Πάουλο, υποψήφιος δήμαρχος του PSOL ήταν ο Ιβάν Βαλέντε, ο οποίος έλαβε 42.616 ψήφους (0,67%) και κατέλαβε την 6η θέση. Στη Σοροκάμπα, υποψήφιος ο βουλευτής Ραούλ Μαρσέλο έλαβε πάνω από 24.000 ψήφους (σχεδόν 8%). Στην πρωτεύουσα, ο Ιβάν Βαλέντε έλαβε 42.000 ψήφους (0,62%), αλλά το PSOL δεν κατάφερε να εκλέξει δημοτικό σύμβουλο.

Συνολικά, το κόμμα έλαβε λίγο πάνω από 795.000 ψήφους και εξέλεξε 25 δημοτικούς συμβούλους σε διάφορες πόλεις και πρωτεύουσες. Το PSOL εξέλεξε επίσης τους πιο ψηλά εκλεγμένους δημοτικούς συμβούλους στη Μασεϊό και στη Φορταλέζα: Ελοΐσα Ελένα (σχεδόν 30.000 ψήφοι, η πιο ψηλά εκλεγμένη σύμβουλος στην ιστορία της Αλαγόας) και Ζοάο Αλφρέντο (σχεδόν 15.000 ψήφοι), αντίστοιχα. Επίσης, εξέλεξε έναν αντιδήμαρχο: Μεσσίας Φουρτάδο στο Μανάκαπουρου (Πολιτεία Αμαζόνας), ο οποίος ανέλαβε στις αρχές του 2010 μετά την απομάκρυνση του δημάρχου εκλεγμένου το 2008, Έντσον Μπέσα.

 Εκλογές του 2014 
μικρογραφία|266x266εσ|Κομματική Σύμβαση του PSOL 2014 - Λουίζ Αραούζο, Ζόρζε Πας, Λουσιάνα Ζέντρου και Μαρσέλο Φρέισο
Στις 1 Δεκεμβρίου 2013, το Κόμμα Σοσιαλισμού και Ελευθερίας είχε επιλέξει τον γερουσιαστή του Αμαπά,"Um samba quadrado para 2014" . A Gazeta. 18 de Janeiro de 2013. Ραντόλφι Ροντρίγκες,"Amapá ou Planalto". Veja. 04 de Janeiro de 2013. ως υποψήφιο του κόμματος για την προεδρία.Macedo, Danilo. "PSOL escolhe presidente e candidato às eleições presidenciais de 2014". EBC. 1° de dezembro de 2013. Página acessada em 2 de dezembro de 2013. Είχε νικήσει την προ-υποψήφια Λουσιάνα Ζέντρου σε ψηφοφορία που διεξήχθη στο 4ο Εθνικό Συνέδριο του κόμματος. Ωστόσο, στις 13 Ιουνίου 2014, το PSOL ανακοίνωσε ότι ο γερουσιαστής αποσύρθηκε από την υποψηφιότητα για την προεδρία του κόμματος και ότι θα αντικατασταθεί από τη Ζέντρου.Oliveira, Mariana. "Randolfe Rodrigues desiste da candidatura a presidente pelo PSOL". G1. 13 de junho de 2014. Página acessada em 13 de junho de 2014.

Το PSOL αποφάσισε, σε σύμβαση που πραγματοποιήθηκε στις 22 Ιουνίου 2014, να προτείνει τη Λουσιάνα Ζέντρου ως υποψήφια του κόμματος για την Προεδρία της Δημοκρατίας στις προεδρικές εκλογές του 2014. Το κόμμα πρότεινε επίσης τον Ζόρζε Πας, μέλος της διεύθυνσης του PSOL στο Σάο Πάουλο, για να διεκδικήσει την αντιπροεδρία στο ψηφοδέλτιο της Λουσιάνα.

Μεταξύ των προτάσεων που παρουσιάστηκαν στην εκστρατεία ήταν η επιθεώρηση του δημόσιου χρέους και η μεταρρύθμιση του φορολογικού συστήματος, καθώς και θέματα που θεωρούνταν αμφιλεγόμενα και που οι κύριοι υποψήφιοι απέφευγαν, όπως: η αποποινικοποίηση της μαριχουάνας, η διασφάλιση των δικαιωμάτων ομόφυλων και η νομιμοποίηση των αμβλώσεων ως πολιτική δημόσιας υγείας. Διαθέτει 51 δευτερόλεπτα στην δωρεάν εκστρατεία προπαγάνδας σε ραδιόφωνο και τηλεόραση.

Το PSOL εξέλεξε 5 ομοσπονδιακούς βουλευτές και 12 πολιτειακούς βουλευτές. Ο Μαρσέλο Φρέισο (RJ) έλαβε την υψηλότερη ψήφο για πολιτειακό βουλευτή στη Βραζιλία, με 350.408 ψήφους. Ο Κάρλος Τζιανάζι ήταν ο 12ος πιο ψηλά εκλεγμένος πολιτειακός βουλευτής στο Σάο Πάουλο, με 164.929 ψήφους.

Στο τηλεοπτικό ντιμπέιτ που διοργάνωσε ο τηλεοπτικός σταθμός Rede Record στις 29 Σεπτεμβρίου μεταξύ των υποψηφίων προέδρων του 2014, όταν η υποψήφια Λουσιάνα Ζέντρου ρώτησε γιατί η «υπεράσπιση της οικογένειας» δεν περιλαμβάνει εκείνες που σχηματίζονται από άτομα του ίδιου φύλου, ο Λέβι Φιντέλιξ (Partido Renovador Trabalhista Brasileiro, Aνανεωτικό Εργατικό Κόμμα) έκανε μια δήλωση που χαρακτηρίστηκε από διάφορους φορείς, μεταξύ των οποίων και το Τάγμα Δικηγόρων της Βραζιλίας (OAB), ως ρητορική μίσους.

Η Λουσιάνα ρώτησε: «Γιατί οι άνθρωποι που υπερασπίζονται τόσο πολύ την οικογένεια αρνούνται να υπερασπιστούν ως οικογένεια ένα ζευγάρι του ίδιου φύλου;» Σε απάντηση, ο Φιντέλιξ είπε: «[...] Από ό,τι έχω δει στη ζωή, δύο [άτομα του] ίδιου [φύλου] δεν κάνουν παιδί [...] το εκκριτικό όργανο δεν αναπαράγει». Στη συνέχεια, ο Φιντέλιξ συνέδεσε την ομοφυλοφιλία με την παιδεραστία λέγοντας ότι «είδα τώρα [...] ο πάπας να εξοστρακίζει – πολύ σωστά – από το Βατικανό έναν παιδεραστή. Είναι σωστό. Διαχειριζόμαστε όλη μας τη ζωή με θρησκευτικότητα ώστε τα παιδιά μας να βρουν πραγματικά έναν καλό οικογενειακό δρόμο». Στο τέλος δήλωσε στους ομοφυλόφιλους να «εκμεταλλευτούν όσο θέλουν εάν θέλουν να συνεχίσουν όπως είναι», αλλά ότι δεν θα «ενθάρρυνε» ποτέ την ομοφυλοφιλική ένωση.

Υπήρξε μεγάλη συγκίνηση στα κοινωνικά δίκτυα για το θέμα. Στο Twitter, το hashtag #LevyVoceENojento (Λέβι, είσαι αηδιαστικός) έφτασε στην κορυφή των δημοφιλή θεμάτων της Βραζιλίας. Υπήρξε ακόμη διεθνής αντίκτυπος, όταν η βρετανική εφημερίδα The Guardian επικρίθηκε, σε ρεπορτάζ, τις δηλώσεις του υποψηφίου για τους ομοφυλόφιλους κατά τη διάρκεια του ντιμπέιτ.

Στον δεύτερο γύρο των εκλογών, δεν υποστήριξαν κανέναν από τους υποψηφίους, αλλά απέρριψαν την ψήφο στον Αέσιο Νέβες, ο οποίος ήταν ο συντηρητικός υποψήφιος, και πρότειναν στα μέλη να ψηφίσουν λευκό, άκυρο ή Ντίλμα Ρούσεφ (Κόμμα Εργαζομένων). Ένα χρόνο και μισό μετά την επανεκλογή της Ντίλμα, ενώ ψηφιζόταν στο Εθνικό Κογκρέσο αίτημα καθαίρεσης της θητείας της, το PSOL τοποθετήθηκε ενάντια στην απομάκρυνση της Ντίλμα.

Τον Σεπτέμβριο του 2015, ο ομοσπονδιακός βουλευτής από τη Φλουμινένσε Γκλάβερ Μπράγκα εγκατέλειψε το Βραζιλιάνικο Σοσιαλιστικό Κόμμα και εντάχθηκε στο Κόμμα Σοσιαλισμού και Ελευθερίας. Τον Μάρτιο του 2016, η πρώην δήμαρχος του Σάο Πάουλο και νυν ομοσπονδιακή βουλευτής Λουίζα Ερουντίνα μετεγγράφηκε στο κόμμα, έχοντας υπάρξει υποψήφια του PSOL για τη δημαρχία του Σάο Πάουλο το 2016.

 Εκλογές του 2020 
Στις δημοτικές εκλογές του 2020, το κόμμα εξέλεξε πέντε δημάρχους και ογδόντα εννέα δημοτικούς συμβούλους, συμπεριλαμβανομένης μιας νίκης στην πρωτεύουσα Μπελέμ, όπου εκλέχθηκε ο Εντμίλσον Ροντρίγκες. Η τελευταία φορά που το κόμμα είχε εκλέξει δήμαρχο σε πρωτεύουσα ήταν το 2012, με την επιτυχία του Κλέσιο Λουΐς στο Μακαπά.

Στο Σάο Πάουλο, το PSOL έφτασε για πρώτη φορά στον δεύτερο γύρο της αναμέτρησης για τη δημαρχία έχοντας υποψήφιο τον Γκιγιέρμε Μπόλους, αλλά έχασε την εκλογή από τον Μπρούνο Κόβας, του Κόμματος της Βραζιλιάνικης Σοσιαλδημοκρατίας (PSDB).

 Ιδεολογία 
Η ιδεολογία του κόμματος ποικίλλει από την αριστερά, την κεντροαριστερά και την άκρα αριστερά. Τα προγραμματικά στοιχεία που βρίσκονται στο κόμμα σχετίζονται με τον δημοκρατικό σοσιαλισμό και τον αντι-ιμπεριαλισμό, καθώς και με τάσεις σοσιαλδημοκρατικές, μαρξιστικές, τροτσκιστικές, οικοσοσιαλιστικές και συνδικαλιστικές που δραστηριοποιούνται εντός του κόμματος. Το πρόγραμμα του κόμματος αναφέρει ως στόχους τη μείωση του ωράριου εργασίας, τη γεωργική και αστική μεταρρύθμιση, μεγαλύτερες επενδύσεις στην υγεία, την εκπαίδευση και τις υποδομές, ρήξη με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, καθώς και άλλα. Υπέβαλε επίσης δικαστικές ενέργειες με στόχο την αποποινικοποίηση των αμβλώσεων κατά τις πρώτες δώδεκα εβδομάδες της εγκυμοσύνης.

Αν και πρόκειται για κόμμα που σχηματίστηκε από τάσεις που έχουν κοινό το πολιτικό φάσμα της αριστεράς, αυτές αντιπροσωπεύουν διαφορετικές διαιρέσεις σε ό,τι αφορά την προέλευση, τη γεωγραφική θέση και τη σύνθεση των ηγεσιών τους. Η συγκρότηση τάσεων προβλέπεται στο καταστατικό του κόμματος και μπορούν να οργανώνονται ελεύθερα χωρίς άμεση παρέμβαση των διοικητικών οργάνων του κόμματος, επιτρέποντας αυτονομία των εσωκομματικών ομάδων, υπό την προϋπόθεση ότι θα τηρούν τις πολιτικές προϋποθέσεις του καταστατικού και του προγράμματος του κόμματος.

 Διατελέσαντες πρόεδροι 
Φωτογραφία Ονομα Εντολή Παρατηρήσεις Αρχή Τέλοςσύνδεσμος=Ficheiro:CDH - Comissão de Direitos Humanos e Legislação Participativa (20161054760).jpg|65x65εσ Ελοΐσα Έλενα 6 Ιουνίου 2004 20 Οκτωβρίου 2010 Εξελέγη στο 1ο Εθνικό Συνέδριο του PSOL 
 Επανεξελέγη στο 2ο Εθνικό Συνέδριο του PSOL.σύνδεσμος=Ficheiro:Afrânio Boppré 2020.jpg|65x65εσ Αφράνιο Μποπρέ 10 Δεκεμβρίου 2010 4 Δεκεμβρίου 2011 Επιλέχθηκε από την Εθνική Εκτελεστική Επιτροπή του PSOL.σύνδεσμος=Ficheiro:CMMPV - MP 653-2014 (15830618502).jpg|65x65εσ Ιβάν Βαλέντε 4 Δεκεμβρίου 2011 1 Δεκεμβρίου 2013 Εξελέγη στο 3ο Εθνικό Συνέδριο του PSOL.σύνδεσμος=Ficheiro:CDH - Comissão de Direitos Humanos e Legislação Participativa (18846723083).jpg|65x65εσ Λουίζ Αραούχο 1 Δεκεμβρίου 2013 10 Ιανουαρίου 2018 Εξελέγη στο 4ο Εθνικό Συνέδριο του PSOL· 
 Επανεξελέγη στο 5ο Εθνικό Συνέδριο του PSOL.σύνδεσμος=Ficheiro:Juliano Medeiros, presidente nacional do PSOL.jpg|65x65εσ Τζουλιάνο Μεδέιρος 10 Ιανουαρίου 2018 1 Οκτωβρίου 2023 Εξελέγη στο 6ο Εθνικό Συνέδριο του PSOL· 
 Επανεξελέγη στο 7ο Εθνικό Συνέδριο του PSOL. Πάουλα Κοράντι 1 Οκτωβρίου 2023 - Εξελέγη στο 8ο Εθνικό Συνέδριο του PSOL.

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 


Κατηγορία:Αριστερά κόμματα
Κατηγορία:Βραζιλιάνικα πολιτικά κόμματα
Κατηγορία:Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις