Αφροδίτη Αγοροπούλου Μπιρμπίλη

Η Αφροδίτη Αγοροπούλου Μπιρμπίλη (Αθήνα, 1940) είναι Ελληνίδα αρχιτέκτονας και ήταν καθηγήτρια της Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου στον Τομέα Ιστορίας και Θεωρίας της Αρχιτεκτονικής και της Αποκατάστασης Μνημείων και Συνόλων μέχρι το 2006, οπότε συνταξιοδοτήθηκε. Εκπόνησε τη διδακτορική της διατριβή το 1976 στη Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΕΜΠ με θέμα  «Η αρχιτεκτονική της πόλεως της Κερκύρας κατά την περίοδο της Ενετοκρατίας», και έκτοτε έχει συμβάλλει αξιοσημείωτα στον τομέα της έρευνας με το εκτενές ερευνητικό της έργο σχετικά με την Επτανησιακή αρχιτεκτονική.

 Οικογένεια 
Η Αφροδίτη Αγοροπούλου Μπιρμπίλη γεννήθηκε στην Αθήνα το 1940 και η καταγωγή της ανάγεται από την Πελοπόννησο.  Η οικογένειά της είχε μακρά παράδοση στον τεχνικό κλάδο: ο αδερφός του παππού της, ονόματι Ντίνος Λάφης, ήταν καταξιωμένος αρχιτέκτονας της εποχής του, ο πατέρας της, Γεώργιος Αγορόπουλος, με καταγωγή από την Σμύρνη, ήταν πολιτικός μηχανικός με σπουδές στην École Nationale des Ponts et Chaussées του Παρισιού, ενώ η μητέρα της, Στέλλα Καΐρη, ήταν απόφοιτος του Μικρού Πολυτεχνείου. Ακόμα, ο θείος της, Φώτης Καΐρης, και ο αδελφός της, Τίμος Αγορόπουλος, ήταν πολιτικοί μηχανικοί. Δεν θα μπορούσαν επομένως τα παιδιά και τα ανίψια της να απομακρυνθούν πολύ από τον τεχνικό κλάδο: ο γιός της Γιώργος και ο ένας της ανιψιός, είναι ηλεκτρολόγοι μηχανικοί, ενώ ο γιός της Στέλιος και τα δύο της ανίψια, είναι αρχιτέκτονες μηχανικοί.

 Σπουδές 
Η Αφροδίτη Αγοροπούλου Μπιρμπίλη αποφοίτησε από το Τοσίτσειο Αρσάκειο Αθηνών το 1957. Σπούδασε στη Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΕΜΠ μεταξύ 1959 και 1964, ενώ ολοκλήρωσε τη διδακτορική της διατριβή με θέμα  «Η αρχιτεκτονική της πόλεως της Κερκύρας κατά την περίοδο της Ενετοκρατίας» το 1976 στο ίδιο ίδρυμα. Το ίδιο έτος αναγορεύτηκε διδάκτωρ από τη Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΕΜΠ, στο οποίο δίδαξε ως και το 2006, ενώ παράλληλα συνέχισε να διευρύνει τις μελέτες και το ερευνητικό της έργο.

 Ερευνητικό έργο 
Ασχολήθηκε ενεργά με τον χώρο της έρευνας, τόσο κατά την θητεία της στο Πολυτεχνείο όσο και μετά τη συνταξιοδότησή της, ενδοχώρια αλλά και στο εξωτερικό. Το κύριο ερευνητικό της αντικείμενο είναι η ελλαδική αρχιτεκτονική με επίκεντρο τα επτάνησα, στα οποία μελέτησε θέματα κοσμικής –επίσημης και παραδοσιακής– αρχιτεκτονικής, αλλά και ναοδομίας. Με το έργο της και το προσωπικό της ενδιαφέρον συνέβαλε μεταξύ άλλων και σε ζητήματα προστασίας της ελληνικής πολιτισμικής κληρονομιάς. Η παρουσία της στον Τομέα Ιστορίας και Θεωρίας της Αρχιτεκτονικής και της Αποκατάστασης Μνημείων και Συνόλων ήταν σταθμός και της έδωσε τη δυνατότητα να εμβαθύνει θεωρητικά και πρακτικά σε σειρά μελετών και έργων. Αξιοσημείωτη είναι η συμβολή της στην ανάδειξη του έργου του σημαντικότερου Κερκυραίου αρχιτέκτονα του 19ου αιώνα Ιωάννη Χρόνη, για τον οποίο επιμελήθηκε και μια σημαντική έκθεση που διοργανώθηκε από το Κερκυραϊκό τμήμα του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος. Η πολύχρονη ερευνητική της εργασία καρποφόρησε με την ολοκλήρωση της μελέτης «Κέρκυρα. Αστική αρχιτεκτονική περιόδου Αγγλοκρατίας», η οποία εκδόθηκε το 2002 ως μονογραφία. Το έργο αυτό διερευνά την αρχιτεκτονική της Κέρκυρας στα πενήντα χρόνια της Αγγλοκρατίας, και αποτελεί τόσο συνέχεια όσο συμπλήρωμα της προηγούμενης μελέτης της για την περίοδο της Ενετοκρατίας, με σκοπό να φωτίσει και να ολοκληρώσει τη γνώση του παρελθόντος του νησιού.

Δυστυχώς, δεν υπάρχουν πολλές δημοσιευμένες μελέτες της στο διαδίκτυο, αλλά υπάρχουν έργα της σε πλήθος βιβλιοθηκών (Βιβλιοθήκη Κτιρίου Αβέρωφ – “Ροτόντα”, Βιβλιοθήκη Κωνσταντίνου Α. Δοξιάδη κ.α.).

 Ακαδημαϊκή και Επιστημονική Δραστηριότητα 
Κατά την περίοδο 1967–2006 υπηρέτησε στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, στον Τομέα Ιστορίας και Θεωρίας της Αρχιτεκτονικής και Αποκατάστασης Μνημείων και Συνόλων. Κατά τη διάρκεια της θητείας της, συμμετείχε στη διδασκαλία των υποχρεωτικών και κατ’ επιλογήν μαθημάτων της Ιστορίας και Θεωρίας της Αρχιτεκτονικής, εστιάζοντας κυρίως στο αντικείμενο της δυτικής αρχιτεκτονικής από τον Μεσαίωνα έως τον 20ό αιώνα, καθώς και της μετααναγεννησιακής αρχιτεκτονικής και του νεοκλασικισμού στην Ελλάδα. Παράλληλα, δίδαξε και στα μαθήματα Αποκατάστασης Μνημείων και Συνόλων, σε προπτυχιακό και μεταπτυχιακό επίπεδο.

Πέραν της διδασκαλίας της στο ΕΜΠ, δίδαξε στο Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών του Τμήματος Ιστορίας του Ιονίου Πανεπιστημίου, στο γνωστικό αντικείμενο «Ιστορία της πόλης και της κτιριοδομίας μετά τον 16ο αιώνα».

Συμμετείχε επίσης, σε επιμορφωτικά προγράμματα διαφόρων σχετικών φορέων, όπως η Αρχαιολογική Εταιρεία και οι Ξεναγοί, ενώ πραγματοποίησε σημαντικό αριθμό διαλέξεων σε επιστημονικές εταιρείες και συλλόγους όπως η Αναγνωστική Εταιρεία Κερκύρας, η Εταιρεία Κερκυραϊκών Σπουδών, με θέμα την επτανησιακή αρχιτεκτονική.

Υπήρξε επιστημονική υπεύθυνη σε ερευνητικά προγράμματα που αφορούσαν την επτανησιακή και την αθηναϊκή αρχιτεκτονική - μεταξύ των οποίων η μελέτη για την Ιόνιο Ακαδημία (1988) και για το ταφικό μνημείο του Χρηστάκη Ζωγράφου (1996–1997) - και συμμετείχε στο πρόγραμμα «Εκκλησιαστική αρχιτεκτονική στην Ελλάδα μετά την Άλωση (1453–1830)» του Σπουδαστηρίου Ιστορίας της Αρχιτεκτονικής.

 Λοιπές Επιστημονικές και Επαγγελματικές Δραστηριότητες 
Ιδιαίτερης σημασίας για την ιστορία του Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου υπήρξε η συμμετοχή της στην επιτροπή για τη συλλογή, τεκμηρίωση και καταγραφή της καλλιτεχνικής συλλογής και των λοιπών αντικειμένων ιστορικής αξίας του Ιδρύματος. Σε συνεργασία με τη Βάσω Κυριάκη, συνέταξε αναλυτικό μητρώο των έργων αυτών, περιλαμβάνοντας τα διασωθέντα, καθώς και όσα καταστράφηκαν με τον εμπρησμό του κτιρίου της Πρυτανείας το 1991.

Από το 2002 έως το 2020, διετέλεσε αντιπρόεδρος του Κέντρου Μελετών Ιονίου, επιστημονικού φορέα που δραστηριοποιείται σε θέματα που αφορούν τον επτανησιακό χώρο (οργάνωση συνεδρίων, διαλέξεων, εκδόσεις κ.ά.). Από τη θέση αυτή παραιτήθηκε τον Σεπτέμβριο του 2020 για λόγους υγείας.

Το 1997-1998 διετέλεσε ειδικός σύμβουλος της ΔΕΠΟΣ στα πλαίσια μελετών του επιχειρησιακού προγράμματος για παρεμβάσεις ανάπλασης στο ιστορικό κέντρο Κέρκυρας. Συμμετείχε επίσης, στο πολυπολιτισμικό πρόγραμμα του Δήμου Κέρκυρας, αλλά και στην ομάδα ειδικών κριτών για τις υποβαλλόμενες μελέτες προς δημοσίευση στη διεύθυνση του ΤΑΠ.

Η συμβολή της στη μελέτη και ανάδειξη της αρχιτεκτονικής της Κέρκυρας είναι ευρέως αναγνωρισμένη και έχει τιμηθεί πολλάκις από την Ομοσπονδία Κερκυραϊκών Συλλόγων (2003) και την Αναγνωστική Εταιρεία Κέρκυρας (2012).

Παράλληλα με το εκπαιδευτικό και ερευνητικό της έργο, διατήρησε ενεργό ενδιαφέρον της για την πρακτική άσκηση της αρχιτεκτονικής, μελετώντας και επιβλέποντας ορισμένα έργα μονοκατοικιών, πολυκατοικιών κλπ.

 Συμμετοχή σε Συνέδρια 
1978

 Διεθνές Πανιόνιο Συνέδριο

1981

 Α΄ Συμπόσιο Βυζαντινής και Μεταβυζαντινής Αρχαιολογίας και Τέχνης

1984

 Α΄ Συμπόσιο Ιστορίας του Κέντρου Μελετών Ιονίου με θέμα «Το Ιόνιο – περιβάλλον – κοινωνία – πολιτισμός»

1988

 Διεθνές Συμπόσιο Ιστορίας του Κέντρου Μελετών Ιονίου με θέμα «Το Ιόνιο Κράτος»

1993

 Διεθνές Συμπόσιο του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών με θέμα «Η Εβραϊκή παρουσία στον Ελλαδικό χώρο»

2002

 Διεθνή Επιστημονική Συνάντηση της Επιστημονικής Επιτροπής Ιστορικών Πόλεων του ICOMOS με την ευκαιρία της Παγκόσμιας Ημέρας των Μνημείων με θέμα «Προστασία και Ανάπτυξη των Ιστορικών Πόλεων στον 21ο αιώνα»

κ.α.

 Εργογραφία 
1965

 Εργοστάσιο Σιδέρη στο Κορωπί.

1968

 Κατοικία Εταιρείας ΑΡΧΙΡΟΔΟΝ στη Τζέντα Σαουδαραβίας, σε συνεργασία με Έφη Γκουζούλη.
 Μοτέλ Εταιρείας ΑΡΧΙΡΟΔΟΝ στη Σαουδαραβία, σε συνεργασία με Έφη Γκουζούλη.

1970

 Κατοικία Σταυροπούλου στα Σούρμενα Γλυφάδας.

1971

 Κατοικία Κωνσταντόπουλου στα Λεγραινά.

1972

 Οικίσκος στο ιπποφορβείο Καρπίδα στα Σπάτα.
 Πολυκατοικία Κωνσταντόπουλου στη Φιλοθέη.

1973

 Κατοικία Κωνσταντόπουλου στην Πολιτεία, σε συνεργασία με Έφη Γκουζούλη.
 Κατοικία Τσουλούφη στον Ωρωπό.
 Ταφικό μνημείο Κωνσταντόπουλου στο νεκροταφείο Κηφισιάς, σε συνεργασία με τον γλύπτη Βασιλείου.

1975

 Κατοικία Κουτσουμπέλη στην Μεταμόρφωση.

1978

 Πολυκατοικία Σουρή στα Εξάρχεια.

1979

 Κατοικία Γιαννούτσου στην Κέρκυρα.

1981

 Κατοικία Καρύδη στη Γλυφάδα.

1983

 Πολυκατοικία Δρακόπουλου στην Γλυφάδα.

1989

 Μελέτη 5 συγκροτημάτων τριπλοκατοικιών στην Σκιάθο των εταιρειών Alkmini Maritime comp., Marajax Shipping Corporation κ.α.
 Κατοικία Τσαούση στην Βερβερόντα.

1880

 Κατοικία Κακάρου στους Θρακομακεδόνες.

1995

 Κατοικία Χαραλαμπίδου στο Δήλεσι.

2000

 Κατοικία Μοσχονησίου στις Αφίδνες.

 Δημοσιεύσεις 

 Η αρχιτεκτονική της πόλεως της Κερκύρας κατά την περίοδο της Ενετοκρατίας. Μονογραφία, Αθήνα 1977.
 Η εκκλησία της Υ.Θ. Χρυσοπηγής στους Καστελλάνους Μέσης Κέρκυρας. Στο Εκκλησίες μετά την Άλωση, τόμος 1, Έκδοση Σπουδαστηρίου Ιστορίας της Αρχιτεκτονικής ΕΜΠ., Αθήνα 1979.
 Η εκκλησία του Αγ. Ιωάννη του Προδρόμου στη πόλη της Κέρκυρας Στο Εκκλησίες μετά την Άλωση, τόμος 2, Έκδοση Σπουδαστηρίου Ιστορίας της Αρχιτεκτονικής ΕΜΠ, Αθήνα 1982.
 Κέρκυρα. Στο Ελληνική παραδοσιακή αρχιτεκτονική, τόμος 1, Έκδ. «Μέλισσα», Αθήνα, 1982.
 Η αστική κατοικία στην αγγλοκρατούμενη Κέρκυρα και οι επτανησιακοί όροι δομήσεως. Στα Πρακτικά Δ΄ Διεθνούς Πανιονίου Συνεδρίου, 1982.
 Το έργο του Κερκυραίου αρχιτέκτονα Ιωάννη Χρόνη. Μονογραφία, Έκδ. Εταιρείας Κερκυραϊκών Σπουδών, 1983.
 Μονή Σισίων. Στα Πρακτικά Ε΄ Διεθνούς Πανιονίου Συνεδρίου, 1992.
 Μεταβυζαντινή εκκλησιαστική αρχιτεκτονική τέχνη στην Κέρκυρα. Στο Βυζαντινή και Μεταβυζαντινή τέχνη στην Κέρκυρα, Έκδ. Ιεράς Μητρόπολης Κερκύρας και Παξών, 1994.
 Ιωάννης Χρόνης. Οδηγός έκθεσης και εισαγωγικό κείμενο για το έργο του. Έκδ. ΤΕΕ – Τμήμα Κέρκυρας, 1997.
 Το έργο του Κερκυραίου μηχανικού Ιωάννη Παρμεζάν. Μονογραφία.  Έκδ. ΤΕΕ – Τμήμα Κέρκυρας, 2001.
 Η εκκλησία του Αγ. Γεωργίου στον Σόλο Καλαβρύτων. Στο Εκκλησίες μετά την Άλωση, τόμος 6, 2002.
 Στοιχεία του Κρατικού Αρχείου του Λονδίνου (Public Record Office) για την αρχιτεκτονική της Κέρκυρας. Στο Πρακτικά ΣΤ΄ Διεθνούς Πανιονίου Συνεδρίου, 2002.
 Κέρκυρα. Αστική αρχιτεκτονική περιόδου Αγγλοκρατίας. Μονογραφία. Αθήνα 2002.
 Η αρχιτεκτονική των Λατινικών εκκλησιών της Κέρκυρας και η θέση τους στον ιστό της πόλης κατά την βενετοκρατία. Στα Πρακτικά Ζ΄ Διεθνούς Πανιονίου Συνεδρίου, 2004.
 Το κτίριο της Αναγνωστικής Εταιρείας Κέρκυρας. Στο Κέρκυρα. Αναγνωστική Εταιρεία Κέρκυρας, Έκδ. Αναγνωστικής Εταιρείας, 2006.
 Η αρχιτεκτονική του ναού του Αγ. Σπυρίδωνος στην πόλη της Κέρκυρας. Στο Άγιος Σπυρίδων, Έκδ. Ιεράς Μητρόπολης Κερκύρας και Παξών, 2007.
 Το κτίριο της Ιονίου Ακαδημίας στην πόλη της Κέρκυρας. Στο Πορεία. Τιμητικός τόμος στον καθηγητή Διονύση Ζήβα, Έκδ. ΕΜΠ, 2007.
 Η Εβραϊκή συνοικία της πόλης της Κέρκυρας. Στα Πρακτικά του Συνεδρίου «Η Εβραϊκή παρουσία στον Ελλαδικό χώρο», ΕΙΕ, Ινστιτούτο Βυζαντινών Ερευνών, 2006.
 Κέρκυρα, Παλαιό Φρούριο. Παρουσίαση μνημείων για τις διαδρομές περιήγησης του χώρου, Εταιρεία Προβολής Ελληνικού Πολιτισμού ΥΠΠΟ, 2009.
 Συμμετοχή στο Λεξικό Αρχιτεκτονικών Όρων Η γλώσσα της αρχιτεκτονικής, ΄Εκδ. Μέλισσα, 2010
 Το Μέγαρο του Λατίνου Αρχιεπισκόπου στην Κέρκυρα. Νεώτερα στοιχεία, σε συνεργασία με Στυλιανό Μπιρμπίλη, αρχιτέκτονα. Στα Πρακτικά Ι΄ Διεθνούς Πανιονίου Συνεδρίου, 2017.
 Ο ναός του Αγίου Σπυρίδωνος στο Προάστειο του Κάστρου του Αγίου Γεωργίου Κεφαλληνίας. Στο Ήρως κτίστης. Μνήμη καθηγητή Χαράλαμπου Μπούρα, Τόμος 1, Έκδ. «Μέλισσα», Αθήνα 2018.
 Η πόλη της Κέρκυρας από τις αρχές μέχρι τα μέσα περίπου του 20ου αιώνα, σε συνεργασία με Στυλιανό Μπιρμπίλη, αρχιτέκτονα. Στα Πρακτικά ΙΑ΄ Διεθνούς Πανιονίου Συνεδρίου, 2020.

 Ανέκδοτες Μελέτες 

 Κέρκυρα. Αστική αρχιτεκτονική. Στοιχεία για ένα μορφολογικό λεξικό.
 Η ίδρυση σώματος Μηχανικού στην Κέρκυρα επί Επτανήσου Πολιτείας.
 Η κατοικία του ζωγράφου Άγγελου Γιαλλινά στην πόλη της Κέρκυρας. Ιστορία και αρχιτεκτονική εξέλιξη.
 Ο ανεμόμυλος στην περιοχή Ερημίτη (Αρταβάνη) στην Βόρεια Κέρκυρα. Σε συνεργασία με Στυλιανό Μπιρμπίλη, Αρχιτέκτονα.
 Εξωτερικοί σύνδεσμοι
https://www.femarch.gr/agoropoulou/

https://www.arch.ntua.gr/index.php/person/agoropoyloy-mpirmpili-afroditi/

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Έλληνες αρχιτέκτονες
Κατηγορία:Μέλη Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου