Ο εύθυμος χήρος

Ο εύθυμος χήρος (Πρωτότυπος τίτλος: Il vedovo) είναι Ιταλική κωμική ταινία του 1959 σε σκηνοθεσία του Ντίνο Ρίζι. Το σενάριο γράφτηκε από τον ίδιο τον σκηνοθέτη, σε συνεργασία με τους Ροδόλφο Σονέγκο, Ντίνο Βέρντε και Φάμπιο Κάρπι. Πρωταγωνιστούν οι Αλμπέρτο Σόρντι, Φράνκα Βαλέρι, Λεονόρα Ρούφο και Λίβιο Λορενζόν.

Η ταινία διαδραματίζεται στο Μιλάνο και αποτελεί ένα τυπικό παράδειγμα του είδους της Κομέντια αλ'ιταλιάνα.

 Πλοκή 

Η ταινία ξεκινά ένα ζεστό καλοκαιρινό βράδυ στο Μιλάνο, στους πρόποδες του Πύργου Βελάσκα, ενός τεράστιου πύργου με γραφεία και πολυτελή διαμερίσματα, όπου ο νεαρός κομμαντάτορε Αλμπέρτο ​​Νάρντι, κομψά ντυμένος, περπατάει χέρι-χέρι με τον έμπιστο λογιστή του, τον Μαρκήσιο Στούκι (έναν ώριμο, διακριτικό και διακεκριμένο άνδρα, ο οποίος ήταν λοχαγός του Αλβέρτου κατά τη διάρκεια του πολέμου), ενώ του λέει για το τελευταίο του όνειρο. Η σκηνή απεικονίζει την ψυχολογία του Αλμπέρτο ως παιδική, θεατρική, εγωκεντρική, μεγαλομανής και μυθομανής, ο οποίος παντρεύτηκε την Ελβίρα για ιδιοτέλεια, μια πολύ πλούσια κληρονόμο (η περιουσία της εκτιμάται σε τουλάχιστον 1.000 εκατομμύρια λίρες...) που τον κυριαρχεί και της οποίας την κηδεία ονειρεύεται να ακολουθήσει... Στην πραγματική ζωή, ο Αλμπέρτο, με καταγωγή από τη Ρώμη, είναι ένας πολύ μικρός επιχειρηματίας, που θεωρεί τον εαυτό του ιππότη της βιομηχανίας, αλλά το εργοστάσιο ανελκυστήρων του βρίσκεται σε κακή οικονομική κατάσταση, με τον λογιστή του να μην ξέρει πώς θα μπορέσει να πληρώσει τους εργάτες (οι οποίοι εκδηλώνουν τη δυσαρέσκειά τους). Επιπλέον, οι ανελκυστήρες του χαλάνε συνεχώς, ακόμη και σε ελεύθερη πτώση.

Η σύζυγος του Αλμπέρτο ​​είναι η Ελβίρα, μια πολύ πλούσια, ισχυρογνώμων γυναίκα από τη βόρεια Ιταλία, η οποία, με επιχειρηματική οξυδέρκεια και μεγάλη προσωπική περιουσία, είναι επιτυχημένη και κινείται σε μια κοινωνία όπου ο Αλμπέρτο ​​ωχριά σε σύγκριση μαζί της. Η Ελβίρα, η οποία μετά από πέντε χρόνια συμβίωσης έχει γνωρίσει καλά τον Αλμπέρτο, δεν κρύβει την περιφρόνηση που νιώθει για τον σύζυγό της (τον αποκαλεί «κρετίνο» δημόσια). Αρνείται να διασώσει την επιχείρησή του και τον αφήνει να γελοιοποιείται στην κοινωνία. Ο Αλμπέρτο από την πλευρά του ξέρει ότι δεν θα έχει ποτέ το θάρρος να την αφήσει καθώς απολαμβάνει τα ψίχουλα της περιουσίας της, τα οποία λαχταρά. Η Ελβίρα έχει έναν μυστικό κήπο, όπου δεν επιτρέπεται η είσοδος στον Αλμπέρτο, ο οποίος βρίσκεται στο αρχοντικό της στο Πιεμόντε, και τις εκτάσεις της, τις οποίες εκμεταλλεύεται επιδέξια, πετυχαίνοντας τόσο στις καλλιέργειές της όσο και στην κτηνοτροφία της.

Σήμερα το πρωί, ο Αλμπέρτο, με οδηγό τον θείο του (έναν πρώην οδηγό ταξί στη Ρώμη που έχει επενδύσει όλες τις οικονομίες του στην επιχείρηση του ανιψιού του), βγήκε με τη Lancia της γυναίκας του, κατάφερε να ξεφύγει από δύο τοκογλύφους που απαιτούν μανιωδώς τα χρήματά τους, έκλεισε μια θέση στο νυχτερινό τρένο που πηγαίνει Μιλάνο-Ζυρίχη μαζί με την Ελβίρα, η οποία θέλει να πάει να δει τη μητέρα της. Εκεί ο Αλμπέρτο επρόκειτο να συναντήσει τον διευθυντή μιας μεγάλης τράπεζας που δέχεται να του δανείσει 20 εκατομμύρια λίρες αν λάβει την εγγύηση της γυναίκας του. Η Ελβίρα, φυσικά, αρνείται να εγγυηθεί για τον Αλμπέρτο, ο οποίος ξεγλιστράει από εκείνη, καθώς τρεις φορές την εβδομάδα γευματίζει στη Λέσχη Επιχειρηματιών. 

Λίγο αργότερα ο Αλμπέρτο ​​βρίσκεται στην οικογένεια της ερωμένης του, της όμορφης, ξανθιάς, λεπτής και αφελούς Τζόια, η οποία, από την πλευρά της, «τον εκτιμά για την πραγματική του αξία». Εκεί κάνει την εμφάνιση του ο Μαρκήσιος Στούκι, ο οποίος χτυπάει το κουδούνι και λέει στον Αλμπέρτο ότι οι τοκογλύφοι σχεδιάζουν να τον συλλάβουν. Ο Αλμπέρτο ​​αρπάζει το παλτό από βιζόν που είχε κάνει δώρο στην Τζόια, και πηγαίνει να το προσφέρει στον τοκογλύφο. Ο τελευταίος, το δέχεται με αντάλλαγμα έκπτωση ενός εκατομμυρίου λιρών και περίοδο αποπληρωμής μιας εβδομάδας. Η Ελβίρα, επειδή είναι αυτή που δανείζει χρήματα στον άντρα της χωρίς να το υποψιάζεται, θα έχει ένα όμορφο βιζόν σε καλή τιμή και οι φίλοι της θα τη συγχαρούν.

Έτσι, η Ελβίρα παίρνει το νυχτερινό τρένο για να πάει στο σπίτι της μητέρας της στην Ελβετία, και το πρωί η είδηση ​​διαδίδεται ξαφνικά: το τρένο έχει εκτροχιαστεί, με το βαγόνι να έχει πέσει στον πυθμένα μιας αλπικής λίμνης, όπου δεν υπάρχουν επιζώντες. Ο Αλμπέρτο, πεπεισμένος ότι η γυναίκα του είναι νεκρή και ότι θα κληρονομήσει την περιουσία της, παίζει τον απαρηγόρητο χήρο και περιέρχεται σε αναταραχή. Επενδύει σημαντικά ποσά σύμφωνα με την ιδιοτροπία του και αποφασίζει να πουλήσει την ακμάζουσα φάρμα βοοειδών που είχε ιδρύσει η Ελβίρα στα λιβάδια του κάστρου της. Η κηδεία γίνεται ακριβώς στο αρχοντικό, και η Τζόια αποδεικνύεται στη συνέχεια εξαιρετική οικοδέσποινα και μαγείρισσα. Αλλά η Ελβίρα επανεμφανίζεται ξαφνικά σώα και αβλαβής προκαλώντας αναστάτωση. Αποδεικνύεται ότι είχε καθυστερήσει να πάρει το τρένο εξαιτίας ένος τηλεφωνήματος από τον Μαρκήσιο Στούκι, συνεργάτη του Αλμπέρτο, και πήγε στην Ελβετία με τη Lancia.

Ο Αλμπέρτο ​​αποκτά τη συνενοχή τριών συνεργατών του: του θείου του (που είναι και ο σοφέρ του), του Φριτζμάγιερ, του Γερμανού μηχανικού από το εργοστάσιό του, και του Μαρκήσιου Στούκι. Αδιάλλακτος, ο Αλμπέρτο ​​εξαπολύει μια θανατηφόρα, περίτεχνη και ακριβής σαν μηχανισμός ρολογιού επίθεση κατά της συζύγου του.

 Διανομή ρόλων 

Αλμπέρτο Σόρντι - Κομμαντάτορε Αλμπέρτο ​​Νάρντι
Φράνκα Βαλέρι  - Ελβίρα Αλμιράγκι, σύζυγος του Αλμπέρτο
Λεονόρα Ρούφο  -  Τζόια, ερωμένη του Αλμπέρτο
Λίβιο Λορενζόν - Μαρκήσιος Στούκι
Νάντο Μπρούνο  -  θείος του Αλμπέρτο
Ρουτζέρο Μάρτσι - Κάρλο Φενόλιο
Τζίτζι Ρέντερ - Δικηγόρος Τζιρόντι
Φουρλανέτο  - Τζορντάνο
Άντζελα Λούτς - Μαργαρίτα
Ροζίτα Πιζάνο - γραμματέας του Νάρντι
Ιγνάτσιο Ντόλτσε - Δρ. Μινέλι

 Κυκλοφορία 
Η ταινία έκανε πρεμιέρα το 1959 στην Ιταλία. Στην Ελλάδα κυκλοφόρησε στις 10 Δεκεμβρίου 1962 και προβλήθηκε στους κινηματογράφους «Αθηνά» Άνεσις και «Μαξίμ» της Αθήνας. 

 Ανάλυση 
Η κωμωδία σημαδεύεται από την ερμηνεία του Αλμπέρτο ​​Σόρντι, τον οποίο ο Ρίζι σκηνοθέτησε σε επτά ταινίες και ο οποίος διαπρέπει για άλλη μια φορά στους ρόλους απεχθών ατόμων. Εδώ υποδύεται έναν δειλό μεγαλομανή, ο οποίος είναι επίσης νοσταλγός του έργου του Μουσολίνι.

Η υποκρισία, η χυδαιότητα και ο κυνισμός των κοσμικών επιχειρηματιών περιγράφονται εύστοχα, ιδιαίτερα στον χαρακτήρα του καβαλιέρε Φενόλιο, ενός εξωστρεφούς νεόπλουτου που δεν μπορεί να σταματήσει με τίποτα. Η θρησκεία επίσης δέχεται επικρίσεις: ο Αλμπέρτο ​​προσποιείται ότι ακολουθεί τις συμβουλές του Φραγκισκανού πνευματικού του. Ο χαρακτήρας θα βρεθεί σχεδόν πανομοιότυπος στο έργο του Πιερ Πάολο Παζολίνι «Πουλιά, Μικρά και Μεγάλα» (1966).

Η ταινία αντλεί επίσης έμπνευση από το νεορεαλιστικό κίνημα, υπαινισσόμενη τις αντιφάσεις και τις κοινωνικές δυστυχίες του ιταλικού μεταπολεμικού οικονομικού θαύματος (1955-1972), το οποίο ο Ρίζι θα επαναλάβει ως θέμα στην ταινία του Ο Φανφαρόνος (1962). Οι εργάτες του Αλμπέρτο, φορώντας τις φόρμες εργασίας τους έχουν ένα τεράστιο γράμμα «Ν» 
(από το Νάρντι), δέχονται εύκολα την πατερναλιστική και χειριστική κατεύθυνση του Κομμαντάτορε.

 Παραπομπές 

 Βιβλιογραφία 

 Chiti, Roberto & Poppi, Roberto. Dizionario del cinema italiano: Dal 1945 al 1959. Gremese Editore, 1991.

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 


Κατηγορία:Ταινίες του 1959
Κατηγορία:Ιταλικές ταινίες της δεκαετίας 1950
Κατηγορία:Κομέντια αλ'ιταλιάνα
Κατηγορία:Ιταλόφωνες ταινίες
Κατηγορία:Ιταλικές ασπρόμαυρες ταινίες
Κατηγορία:Ταινίες γυρισμένες στην Ιταλία
Κατηγορία:Ταινίες σε σκηνοθεσία Ντίνο Ρίζι