Σαμωνάς Χανίων

Ο Σαμωνάς είναι μικρός οικισμός της Κρήτης στην Περιφερειακή Ενότητα Χανίων.

 Γενικά στοιχεία - αξιοθέατα 
Ο Σαμωνάς βρίσκεται προς τα βόρεια παράλια του νησιού και τον Όρμο Σούδας, σε υψόμετρο 390 μέτρα ενώ απέχει περίπου 20 χιλιόμετρα Α.-ΝΑ. τα Χανιά και 12 χιλιόμετρα ΒΔ. από τις Βρύσες (έδρα του δήμου). Η ονομασία του, σύμφωνα με τον Πολ Φορ (Paul Faure) προέρχεται από τη λέξη «σάμος» ή «σάμη», που περιγράφει μια τοποθεσία υψηλή και απόκρημνη. Σύμφωνα με άλλη εκδοχή, σχετίζεται με τον Σάμωνα της μυθολογίας, γιο του Ερμή και της Ρήνης, ενώ μια τρίτη συνδέει το χωριό με τον Άγιο Σαμωνά, στον οποίο αφιερώθηκε το δεξί κλίτος της εκκλησίας του Αγίου Ευσταθίου, στο ψηλότερο σημείο του χωριού. 

Στην περιοχή Κυλίντρα, λίγο πιο έξω από το χωριό, βρέθηκαν ίχνη οικισμού (εργαλεία και κεραμικά) της Υστερομινωϊκής περιόδου. Η στρατηγική θέση του λόφου, απ’ όπου κανείς έχει πανοραμική θέα προς μεγάλο μέρος του Αποκόρωνα, μαρτυρά ότι εκεί υπήρχε ακρόπολη της ίδιας εποχής.

Στην τοποθεσία "Λάκκο", κοντά στον υστερομινωικό οικισμό Κυλίντρα - ανάμεσα σε πολλά παρόμοια αρχαία δέντρα, βρίσκεται η Ελιά του Σαμωνά η ηλικία της οποίας ξεπερνάει τα 3.000 χρόνια και έχει ανακηρυχθεί ως μνημειακή από τον Σύνδεσμο Ελαιοκομικών Δήμων Κρήτης. Πρόκειται για μαστοειδή ελιά εμβολιασμένη σε υποκείμενο αγριελιάς με κορμό ύψους 0.9 μέτρα από το έδαφος, με διάμετρο 5.25 μέτρα και περίμετρο 12.9 μέτρα ενώ στη βάση της έχει διάμετρο 6.7 μέτρα και περίμετρο 20.05.

Στην νοτιοανατολικά άκρη του χωριού, το 1994, τα οδικά έργα αποκαλύφθηκε τυχαία ένα μικρό αλλά  επιβλητικό, σπήλαιο με εξαιρετικά εσωτερική διακόσμηση και μια μικρή λίμνη στον πυθμένα.

 Ιστορικά - διοικητικά στοιχεία 
Ο Σαμωνάς φαίνεται να υπήρχε κατά τη β΄ βυζαντινή περίοδο, ενώ αναφέρεται από τον Καστροφύλακα το 1583 ως Samona και από τον  Βασιλικάτα το 1630 ως Samonà ενώ στην αιγυπτιακή απογραφή του 1834, καταγράφεται να κατοικούν από 7 χριστιανικές οικογένειες. Μετά την Τουρκοκρατία, αναφέρεται το 1925 να προσαρτάται στην τότε κοινότητα Στύλου. Σύμφωνα με το πρόγραμμα «Καλλικράτης» και την τροποποίησή του Κλεισθένης Ι, μαζί με τον Στύλο, το Πρόβαρμα και το Φαράγγι αποτελούν την Κοινότητα Στύλου, που ανήκει στη Δημοτική Ενότητα Αρμένων του  Δήμου Αποκορώνου και σύμφωνα με την απογραφή 2021 απογράφησαν 11 κάτοικοι ενώ με αυτήν του 2011 είχε 20 κατοίκους«ΦΕΚ αποτελεσμάτων ΜΟΝΙΜΟΥ πληθυσμού απογραφής 2011», σελ. 10890 (σελ. 416 του pdf).

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Σαμώνας, Χανιά στον ιστότοπο https://ellinismos.gr/.
 Ελιά Λάκκου – Σαμωνά στον ιστότοπο http://votaniki.gr/.
 Διπλός πέλεκυς στο Αρχαιολογικό Μουσείο Χανίων. 

 Παραπομπές 

Σαμωνάς
Σαμωνάς