Ιωδιούχος άργυρος

Ο ιωδιούχος άργυρος είναι ανόργανη χημική ένωση με τον απλό χημικό τύπο AgI.  Είναι ένα άοσμο ανοικτοκίτρινο άλας, αλλά τα δείγματά του περιέχουν σχεδόν πάντοτε ίχνη μεταλλικού αργύρου, που του προσδίδουν μια γκριζωπή χροιά. Τα ίχνη αυτά προκύπτουν επειδή ο ιωδιούχος άργυρος μπορεί να είναι αρκετά έως πολύ φωτοευαίσθητος. Το άλας χρησιμεύει ως αντισηπτικό και για την τεχνητή πρόκληση βροχής.

Δομή
Η δομή που υιοθετεί η ένωση εξαρτάται από τη θερμοκρασία:

 Κάτω από τους 420 K, η φάση β του AgI, με την εξαγωνική κρυσταλλική δομή του βουρτσίτη, είναι η σταθερότερη. Αυτή συναντάται στη φύση με τη μορφή του ορυκτού ιωδαργυρίτης.
 Πάνω από τους 420 K, η φάση α γίνεται η πιο σταθερή. Είναι εδροκεντρωμένοι κυβικοί κρύσταλλοι, με τα κέντρα του ατόμου αργύρου να κατανέμονται τυχαία ανάμεσα σε 6 οκταεδρικές, 12 τετραεδρικές και 24 τριγωνικές θέσεις. Στη θερμοκρασία αυτή τα ιόντα Ag+ μπορούν να κινούνται γρήγορα μέσα από το στερεό, επιτρέποντας αγωγή δια ταχέων ιόντων. Η μετάβαση μεταξύ των μορφών β και α αντιπροσωπεύει την τήξη του «υποπλέγματος» των κατιόντων (αργύρου). Η εντροπία τήξης του α-AgI είναι περίπου η μισή από εκείνη του χλωριούχου νατρίου (ενός τυπικού ιοντικού στερεού), πράγμα λογικό αν θεωρήσουμε ότι το κρυσταλλικό πλέγμα του AgI έχει ήδη «μερικώς λιώσει» κατά τη μετάβαση από τη μορφή β στην α.
 Μια μετασταθής φάση γ υπάρχει επίσης κάτω από τους 420 K με την κρυσταλλική δομή του σφαλερίτη (κυβική).

 Παραγωγή και ιδιότητες 
Ο ιωδιούχος άργυρος παρασκευάζεται με αντίδραση ενός ιωδιούχου διαλύματος (π.χ. ιωδιούχου καλίου) με διάλυμα που περιέχει ιόντα αργύρου (π.χ. νιτρικού αργύρου). Τότε καθιζάνει σύντομα ένα κιτρινωπό στερεό, που είναι ένα μίγμα των δύο κύριων φάσεων του AgI. Η διάλυση του μίγματος του AgI με υδροϊωδικό οξύ, ακολουθούμενη από αραίωση με νερό, δίνει καθίζηση του β-AgI. Από την άλλη, η διάλυση του AgI σε ένα πυκνό διάλυμα νιτρικού αργύρου ακολουθούμενη από αραίωση με νερό, δίνει α-AgI.O. Glemser, H. Saur: «Silver Iodide» στο Handbook of Preparative Inorganic Chemistry, 2η έκδ., επιμ. G. Brauer, Academic Press, Νέα Υόρκη 1963, τόμος 1, σσ. 1036-1037 Αν η όλη διαδικασία δεν γίνει σε σκοτάδι, τότε το κιτρινωπό στερεό μαυρίζει σύντομα, καθώς το φως (φωτόνια) ανάγει τον ιοντικό άργυρο σε σκόνη μεταλλικού αργύρου. Η φωτοευαισθησία ποικίλλει αναλόγως της καθαρότητας του δείγματος.

Η κρυσταλλική δομή του β-AgI είναι παρόμοια με εκείνη του κοινού πάγου, κάτι που του επιτρέπει να επάγει τη συμπύκνωση των υδρατμών με μια διεργασία που είναι γνωστή ως ετερογενής δημιουργία πυρήνων συμπυκνώσεως. Περίπου 11 τόνοι AgI χρησιμοποιούνται ετησίως από τον άνθρωπο για την τεχνητή παραγωγή νεφών και εξ αυτών βροχής, με το κάθε εγχείρημα «σποράς νεφών» να καταναλώνει μόλις 10 έως 50 γραμμάρια.Phyllis A. Lyday: «Iodine and Iodine Compounds» στην Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry, σελ. 441, Wiley-VCH, Weinheim, 2005, doi 10.1002/14356007.a14_381

Ασφάλεια
Ακραία μεγάλη έκθεση στο άλας αυτό μπορεί να προκαλέσει στον ανθρώπινο οργανισμό το σύμπτωμα της αργυρώσεως, με αλλαγή του χρώματος ιστών.

Παραπομπές

Πηγές


Αργυρος
Κατηγορία:Ενώσεις αργύρου
Κατηγορία:Αντισηπτικά