Αρμάτος

Ο Φλάβιος Aρμάτος , λατιν.: Flavius Armatus (απεβ. το 477), επίσης γνωστός ως Αρμάτιος, ήταν στρατιωτικός διοικητής της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίαςς, μάγιστρος του στρατού υπό τους Αυτοκράτορες Λέοντα Α΄, Βασιλίσκο και Ζήνωνα, και ύπατος. Έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην εξέγερση του Βασιλίσκου εναντίον του Ζήνωνα, και στην επακόλουθη πτώση του.

 Καταγωγή και πρώιμη σταδιοδρομία 
Ο Αρμάτος ήταν ανιψιός του Βασιλίσκου και της αυτοκράτειρας Βηρίνας, συζύγου του Λέοντα Α΄. Είναι γνωστό ότι ο Αρμάτος είχε έναν γιο, που ονομαζόταν επίσης Βασιλίσκος. Κατά το τελευταίο μέρος τής βασιλείας του Αυτοκράτορα Λέοντα Α΄, ο Αρμάτος, ως magister militum per Thracias, κατέστειλε με επιτυχία μία εξέγερση στη Θράκη, κόβοντας τα χέρια των Θρακών φυλακισμένων, και στέλνοντάς τους στους εξεγερμένους. Είναι πιθανό οι εξεγερμένοι να ήταν άνδρες του Θράκα Γότθου Θεοδώριχου Στράβωνα, στρατιωτικού διοικητή υπό τον Λέοντα Α΄, και ως εκ τούτου αυτή η εξέγερση θα ήταν αυτή που ξεκίνησε ο Στράβωνας μεταξύ τού τέλους τού Άσπαρ (471) και τού τέλους τής βασιλείας τού Λέοντα Α΄ (473). Suda, s.v. Ἁρμάτιος.  

 Η άνοδος του Βασιλίσκου 
μικρογραφία|Σόλιδος που εκδόθηκε από τον Βασιλίσκο κατά τη διάρκεια της σύντομης βασιλείας του. Ο Αρμάτος υποστήριξε τον συγγενή του Βασιλίσκο στην εξέγερσή εκείνου εναντίον του Αυτοκράτορα Ζήνωνα. Επιγρ.: D. N. BASILISCVS P. P. AV. / VICTORIA AVGGG. CON. OB.
Ο Αρμάτος υποστήριξε την επανάσταση του Βασιλίσκου το 475, πιθανώς κερδίζοντας και την υποστήριξη της Βηρίνας, πεθεράς του έκπτωτου Αυτοκράτορα Ζήνωνα, για τους επαναστάτες. Κατά τη σύντομη βασιλεία του Βασιλίσκου, ο Αρμάτος άσκησε αξιοσημείωτη επιρροή τόσο στον Αυτοκράτορα, όσο και στη σύζυγό του αυγούστα Ζηνωνίδα. Υπήρχαν φήμες για μία σχέση μεταξύ του Αρμάτου και της Ζηνωνίδος. Η Ζηνωνίς έπεισε τον Βασιλίσκο να διορίσει τον Αρμάτο στο αξίωμα τού magister militum praesentalis. Στον Αρμάτο απονεμήθηκε επίσης η ιδιότητα του υπάτου το 476, με συνύπατο τον Βασιλίσκο. 

Ο Αρμάτος ήταν ένα είδος δανδή, που ενδιαφερόταν μόνο για τα μαλλιά του και άλλες σωματικές ασκήσεις, και ο Θεοδώριχος Στράβων τον περιφρονούσε γι' αυτόν τον λόγο. Επομένως, ο Θ. Στράβων δυσαρεστήθηκε με τον Βασιλίσκο, τον οποίο είχε βοηθήσει στην εξέγερσή του εναντίον του Ζήνωνα, επειδή είχε δώσει τον τίτλο του magister militum praesentalis, έναν τίτλο τόσο υψηλό όσο και ο ίδιος ο Θ. Στράβωνας, σε έναν τέτοιο άνθρωπο. 

Μετά τις τιμές και τον πλούτο που έλαβε ο θείος του Βασιλίσκος, ο Αρμάτος θεωρούσε τον εαυτό του τον πιο γενναίο από τους άνδρες, ντυμένος Αχιλλέας και παρελαύνοντας γύρω από το σπίτι του κοντά στον Ιππόδρομο.  Κατά τη διάρκεια της περιπλάνησής του, ο λαός τον αποκαλούσε «Πύρρο»,  είτε επειδή είχε κοκκινωπή επιδερμίδα, είτε επειδή τον πείραζαν. 

 Πτώση του Βασιλίσκου και θάνατος του Αρμάτου 
μικρογραφία|Τρέμισις που εκδόθηκε από τον Αυτοκράτορα Ζήνωνα μετά την ανάκτηση τού θρόνου του. Ο Αρμάτος ήταν ο διοικητής τού στρατού, που έστειλε ο Βασιλίσκος για να αντιμετωπίσει την προέλαση του Ζήνωνα, αλλά δέχτηκε δωροδοκία από τον πρώην Αυτοκράτορα, και πρόδωσε τον θείο του. Επιγρ.: D. N. ZENO PERP. AVG. / VICTORIA AUGUSTORUM, CON. OB.
Το καλοκαίρι του 476, ο Ζήνωνας μετακινήθηκε από την Ισαυρία για να ανακτήσει τον θρόνο του, και δωροδόκησε και τους δύο στρατηγούς του Βασιλίσκου, Ίλλο και Τροκόνδο, να τον ακολουθήσουν. Ο Βασιλίσκος συγκέντρωσε όλα τα στρατεύματα από τη Θράκη, την πόλη της Κωνσταντινούπολης, ακόμη και τη φρουρά τού παλατιού, και, αφού έδεσε με όρκο πίστης τον Αρμάτο, τους έστειλε να συναντήσουν και να νικήσουν τον Ζήνωνα. Όταν ο Αρμάτος συνάντησε τον Ζήνωνα, ωστόσο, δωροδοκήθηκε για να ενωθεί με τον Ίσαυρο Αυτοκράτορα, ο οποίος τού υποσχέθηκε τον τίτλο τού magister militum praesentalis εφ' όρου ζωής, στον γιο του, Βασιλίσκο, τον τίτλο του καίσαρα, και την ιδιότητα τού κληρονόμου τού Ζήνωνα. 

Μετά την αποκατάστασή του, ο Ζήνωνας τήρησε τις υποσχέσεις του, επιτρέποντας στον Αρμάτο να διατηρήσει τον τίτλο τού magister militum praesentalis (πιθανώς μάλιστα ανεβάζοντάς τον στο βαθμό του πατρίκιου) και διορίζοντας τον γιο του Βασιλίσκο ως καίσαρα στη Νίκαια. Το 477, ωστόσο, ο Ζήνωνας άλλαξε γνώμη, σύμφωνα με τον Ευάγριο, με την παρότρυνση του Ίλλου, ενός Ισαύρου στρατηγού που είχε βοηθήσει την άνοδο του Βασιλίσκου, και αργότερα άλλαξε πλευρά υπέρ του Ζήνωνα, και ο οποίος θα κέρδιζε με την πτώση του Αρμάτου.  Evagrius reports that Basiliscus, the son of Armatus, later became bishop of Cyzicus. Ο Αρμάτος σκοτώθηκε, με εντολή τού Ζήνωνα, από τον ίδιο τον φίλο τού Αρμάτου, τον Ονούλφο, ο οποίος, ως πτωχός βάρβαρος, είχε γίνει δεκτός από τον Αρμάτο, ο οποίος στη συνέχεια έγινε κόμης, μετά διοικητής του Ιλλυρικού . Ο Αρμάτος μάλιστα του είχε δανίσει πολλά χρήματα, για να πληρώσει για ένα συμπόσιο. Οι πολίτες της Κωνσταντινούπολης χάρηκαν μετά από το τέλος του. Ο Ζήνωνας δήμευσε όλες τις ιδιοκτησίες του Αρμάτου, καθαίρεσε τον γιο του Βασιλίσκο και τον χειροτόνησε ιερέα.   

 Συγγένεια μεταξύ Αρμάτου και Οδόακρου 
μικρογραφία|Νόμισμα που εκδόθηκε από τον Οδόακρο στο όνομα του Ζήνωνα. Επιγρ.: D. N. ZENO PERP. F. AVG. / VICTORIA AVGGGA. CON. OB.

Μία δημοσίευση του 1986 από τον Στέφαν Κράουτσικ άνοιξε τη μελέτη τής ζωής τού Αρμάτου σε νέες ερμηνείες, ιδίως στη σχέση μεταξύ της οικογένειας του Αρμάτου και του Βασιλίσκου και του Οδόακρου, αρχηγού των Ερούλων και αργότερα βασιλιά της Ιταλίας.  Ο ισχυρισμός του Kράουτσικ, ο οποίος υιοθετήθηκε και από μεταγενέστερους μελετητές, For example,  and  ήταν ότι ο Αρμάατος ήταν αδελφός του Ονούλφου και του Οδόακρου, έτσι ώστε ο ηγέτης των Ερούλων ήταν επίσης ανιψιός τού Βασιλίσκου και τής Βηρίνας. Συγκεκριμένα, αυτή η ερμηνεία ρίχνει φως στο γιατί ο Αρμάτος ήταν τόσο πρόθυμος να βοηθήσει τον Ονούλφο, και ότι ο ίδιος του ο αδελφός τον σκότωσε. 

Η σύνδεση μεταξύ του Αρμάτου, του Οδόακρου και του Ονούλφου βασίζεται σε ένα απόσπασμα του Ιωάννη Αντιοχέως, στο οποίο ο Ονούλφος αναφέρεται ως ο δολοφόνος και αδελφός του Άρματου. Πριν από το έργο του Kράουτσικ, αλλά και σύμφωνα με άλλους μελετητές, η ερμηνεία διορθώθηκε, ώστε να αναφέρει ότι «ο Οδόακρος ήταν αδελφός του Ονούλφου, που σκότωσε τον Αρμάτο». Αυτή η τροποποίηση έκανε το απόσπασμα του Ιωάννη συμβατό με τις αφηγήσεις άλλων ιστορικών, καθώς ούτε ο Ιωάννης Μαλάλας ούτε ο Μάλχος κάνουν κάποια αναφορά στο γεγονός, ότι ο Αρμάτος σκοτώθηκε από τον ίδιο του τον αδελφό, και δεν γίνεται καμία αναφορά σε συγγένεια αίματος μεταξύ του Οδόακρου και του Βασιλίσκου. 

 Σημειώσεις 

Κατηγορία:Βυζαντινοί του 5ου αιώνα
Κατηγορία:Φλάβιοι
Κατηγορία:Δυναστεία του Λέοντος
Κατηγορία:Βυζαντινοί στρατηγοί