Το Παράξενο Ταξίδι του Μέλιτος

Το Παράξενο Ταξίδι του Μέλιτος (αγγλικά: The Heartbreak Kid) είναι μια αμερικανική ρομαντική μαύρη κωμωδία του 1972, σε σκηνοθεσία της Έλεν Μέι και σενάριο του Νιλ Σάιμον, με πρωταγωνιστές τους Τσαρλς Γκροντίν, Σίμπιλ Σέπερντ, Ζανί Μπερλίν, Όντρα Λίντλεϊ, Έντι Άλμπερτ και Ντόρις Ρόμπερτς.  Βασίζεται στο διήγημα "A Change of Plan", γραμμένο από τον Μπρους Τζέι Φρίντμαν και δημοσιευμένο για πρώτη φορά στο Esquire το 1966. 

Στην ταινία, ένας εγωκεντρικός πωλητής παντρεύεται την κοπέλα του μετά από μια σύντομη ερωτοτροπία. Κατά τη διάρκεια του μήνα του μέλιτος, ο πωλητής κουράζεται όλο και περισσότερο από τη νύφη του, διαπιστώνοντας ότι οι προηγούμενες συνήθειές της όταν ερωτοτροπούσανε τώρα τον ενοχλούν και τον απωθούν. Πριν τελειώσει ο μήνας του μέλιτος, ο πωλητής ερωτεύεται μια κληρονόμο η οποία βρίσκεται σε ηλικία κολεγίου και την φλερτάρει παρορμητικά, ενάντια στις επιθυμίες του πατέρα της.

Στα 45α Βραβεία Όσκαρ, η Μπερλίν έλαβε υποψηφιότητα για το βραβείο Β' Γυναικείου Ρόλου και ο Άλμπερτ για το βραβείο Β' Ανδρικού Ρόλου. Το Παράξενο Ταξίδι του Μέλιτος κατατάχθηκε στην 91η θέση στη λίστα του AFI, 100 Χρόνια…100 Γέλια με τις πιο αστείες αμερικανικές ταινίες που έχουν γίνει ποτέ, και επανακυκλοφόρησε το 2007.

 Πλοκή 
Στη Νέα Υόρκη, ο συναισθηματικά ρηχός και εγωκεντρικός πωλητής αθλητικών ειδών Λένι Κάντροου βρίσκει τον εαυτό του σε μια αμήχανη θέση με μια κοπέλα ονόματι Λίλα, όταν προσπαθεί να κάνει έρωτα μαζί της. Η Λίλα, μια ένθερμη νεαρή γυναίκα η οποία περιμένει μακροχρόνια συναισθηματική δέσμευση από τον Λένι, δηλώνει αγνή μέχρι γάμου. Εμποδισμένος από την αντίστασή της, ο Λένι την παντρεύεται βιαστικά σε μια παραδοσιακή εβραϊκή τελετή, μετά από την οποία κατευθύνονται στο Μαϊάμι Μπιτς για το μήνα του μέλιτος. Απελευθερωμένη από τα δεσμά της αγαμίας της, η Λίλα γίνεται πρόωρα ανεπτυγμένη, κάτι το οποίο ξαφνιάζει τον Λένι. Ο Λένι κάνει έρωτα μαζί της πολλές φορές μέχρι να φτάσουν στο Μαϊάμι και νιώθει αηδία και απογοήτευση με την απόφασή του να παντρευτεί.

Στο Μαϊάμι, ο Λένι χαίρεται που πάει μόνος του στην παραλία και συναντά την Κέλι Κόρκοραν, μια όμορφη WASP (λευκή Αγγλοσαξονική προτεστάντισσα) φοιτήτρια η οποία κάνει διακοπές μαζί με τους πλούσιους γονείς της. Όταν η Λίλα έχει λάβει σοβαρά εγκαύματα από τον ήλιο, ο Λένι την βάζει σε καραντίνα στο δωμάτιο του ξενοδοχείου τους, ενώ εκείνος εμπλέκεται σε μια σειρά από επιτηδευμένες περιπέτειες για να συναντηθεί με την Κέλι, λέγοντας ψέματα στη Λίλα για το πού βρίσκεται και επινοώντας αλλόκοτες ιστορίες ώστε να εξηγήσει τις εξαφανίσεις του. Ο Λένι λέει στην Κέλι ότι είναι η γυναίκα την οποία «περίμενε» όλη του τη ζωή και ότι απλώς «το συγχρόνισε λάθος». Σε ένα διάστημα τριών ημερών, ο Λένι συναντεί κρυφά την Κέλι και συμμετέχει στις οικογενειακές της διακοπές, κάτι που προκαλεί μεγάλη οργή στον πατέρα της. Για να προσθέσει στον παραλογισμό, ο Λένι «ανοίγει τα χαρτιά του στο τραπέζι» στους γονείς της Κέλι, εξηγώντας την αμήχανη κατάστασή του και παρορμητικά δεσμεύεται να τερματίσει τον βραχύβιο γάμο του με τη Λίλα και να ακολουθήσει την Κέλι πίσω στις μεσοδυτικές πολιτείες. Την ίδια στιγμή, η νεαρή Κέλι φαίνεται να αδιαφορεί για την κατάσταση και διασκεδάζει με την ολοένα και πιο απελπισμένη συμπεριφορά του Λένι.

Αργότερα, ο Λένι πηγαίνει τη Λίλα σε ένα πολυτελές εστιατόριο με θαλασσινά και αποφασίζει να της ομολογήσει ότι ο γάμος του έχει τελειώσει και ότι θέλει να «την ελευθερώσει». Το τραγικό ζευγάρι κάνει μια σκηνή με τη Λίλα να σπαράζει από θλίψη. Η σκηνή αλλάζει και δείχνει τον Λένι στο γραφείο του δικηγόρου διαζυγίων να υπογράφει για να παραχωρήσει τα υπόλοιπα περιουσιακά του στοιχεία για να αρχίσει τη νέα του ζωή με την Κέλι.

Ο εμμονικός Λένι ταξιδεύει στο σπίτι των γονιών της Κέλι στη Μινεσότα, όπου ανακαλύπτει ότι εξακολουθεί να διατηρεί μία κακή σχέση με τον πατέρα της και ότι η Κέλι βγαίνει με έναν αστέρα του κολεγιακού ποδοσφαίρου. Ο Λένι, ακλόνητος από την απρόθυμη κατάσταση, καταφέρνει να μιλήσει στην Κέλι μόνος του στο αυτοκίνητό του, όπου εκείνη ομολογεί ότι δεν τον έπαιρνε στα σοβαρά στο Μαϊάμι, όμως τον έβρισκε ελκυστικό. Αγνοώντας τα προβλήματα τα οποία έχει προκαλέσει η έλλειψη σοβαρότητάς της, η Κέλι συμφωνεί να αφήσει τον Λένι να συνεχίσει τα φλερτ του, αλλά ο αγανακτισμένος και προστατευτικός πατέρας της στέκεται εμπόδιο στο δρόμο του. Καθώς η Κέλι και η μητέρα της έρχονται σε επαφή με την προσωπικότητα και τη δέσμευση του Λένι, ο πατέρας τον παραμερίζει και προσπαθεί να διαπραγματευτεί μια δωροδοκία 25.000 δολαρίων για να τον πείσει να φύγει. Ο Λένι, ο οποίος έχει αφοσιωθεί στον στόχο του, αρνείται όλες τις χρηματικές χειρονομίες και τελικά οι δυο τους παντρεύονται σε μια χριστιανική εκκλησία.

Στη δεξίωση, ο Λένι παίρνει μέρος σε ανόητες κλισέ συζητήσεις με αρκετούς από τους καλεσμένους, συζητώντας επιχειρηματικές ευκαιρίες σε διάφορες βαρετές επιχειρήσεις, όπως η γεωργία και η παραγωγή δακρυγόνων. Τελικά, βρίσκει τον εαυτό του να μιλάει για τα ίδια κουρασμένα θέματα σε ένα ζευγάρι μικρότερων παιδιών, που με ευγενικό τρόπο απομακρύνονται, βρίσκοντάς τον βαρετό. Ο Λένι, ο οποίος κάθεται μόνος του, μουρμουρίζει ένα τραγούδι το οποίο τραγούδησε μαζί με τη Λίλα στο δρόμο για το Μαϊάμι, που του προοιωνίζει, για άλλη μια φορά, ότι θα χάσει το ενδιαφέρον του για μια σχέση μόλις πετύχει τον στόχο του.

 Διανομή ρόλων 

 Στυλ 
Η ταινία είναι μία μαύρη κωμωδία, που εξετάζει την αγάπη και την υποκρισία μέσα από έναν φακό αιχμηρού, ανεπαίσθητου χιούμορ. Παρόλο που περιέχει χοντροκομμένο χιούμορ, περιστασιακά πηγαίνοντας για «γέλια χωρίς ντροπή», η Έλεν Μέι πιστώνεται πως γειώνει συναισθηματικά την ταινία και επειδή παρέχει «μια αληθινή κατανόηση του χαρακτήρα» μέσα από την πρόκληση αυτού του «καυστικού, σχεδόν δυναμικού χιούμορ που έρχεται από στιγμές που μορφάζουν αναγνώριση όταν τα ανθρώπινα ελαττώματα απεικονίζονται εύστοχα και αποκαλύπτονται». Όπως έγραψε ένας άλλος κριτικός στο Sight & Sound, η δύναμη της Μέι βρίσκεται στις δικές της «ψυχαναγκαστικές και τρυφερές παρατηρήσεις του χαρακτήρα».

Η Μέι μοιραζόταν με τον αείμνηστο συνεργάτη της στην κωμωδία, Μάικ Νίκολς (1931–2014), ένα λιτό, προσανατολισμένο στον διάλογο στυλ και μια αινιγματική οπτική. Αυτή δίνει έμφαση στην κωμωδία των χαρακτήρων. Η Hollywood Reporter σχολίασε τις στυλιστικές της αποφάσεις να αντλεί το χιούμορ «από καταστάσεις αντί από προφανή αστεία μιας γραμμής» και να κάνει κωμικές επιλογές οι οποίες «ρέουν αβίαστα από ρυθμικούς διαλόγους, εκρήξεις γέλιου».  Η Πολίν Καέλ του The New Yorker έγραψε: «Η Έλεν Μέι έχει το πιο σπάνιο είδος κωμικού χαρίσματος: την ικανότητα να δημιουργεί έναν κόσμο ο οποίος βλέπεται με κωμικό τρόπο». 

Η συγκέντρωση την οποία δίνει η Μέι στην κωμική ειλικρίνεια, με φόντο τον πόνο και την ατυχία, επηρέασε στυλιστικά μια νέα γενιά ταινιών. Συνέβαλε στο να σπρώξει την κωμωδία σε μια «χρυσή εποχή ως αποτέλεσμα της ανόδου της ημι-σουρεαλιστικής κωμωδίας της ατυχίας, του πόνου, της προσβολής και της απελπισίας». 

 Θέματα 

 Αγάπη και εβραϊκή ταυτότητα 
Το Παράξενο Ταξίδι του Μέλιτος είναι μια ιδιαίτερα εβραϊκή ιστορία, με την Village Voice να την αποκαλεί «το αποκορύφωμα του εβραϊκού νέου κύματος του Χόλιγουντ».  Όλοι οι σκηνοθέτες είναι Εβραίοι: οι Φρίντμαν, Σάιμον, Μέι, ο παραγωγός Έντγκαρ Τζ. Σέρικ και οι συνθέτες Μπερτ Μπάκαρακ και Χαλ Ντέιβιντ. Η ιστορία ακολουθεί τον Λένι Κάτροου, την ενσάρκωση του εβραϊκού αρχέτυπου του αδέξιου, καθώς εγκαταλείπει τη Λίλα, μια «γκρινιάρα Εβραία» και «ατημέλητη, αρχόμενη γιεντά», για το κορίτσι των ονείρων του, μια αμιγώς Αμερικανίδα WASP. Η ταινία είναι ένα ανέκφραστο πυρετώδες όνειρο κυνηγιού μιας γόνιμης γυναίκας (shiksa), το οποίο διαδραματίζεται σε αυτό που ο Μπρους Τζέι Φρίντμαν ονομάζει στο αρχικό διήγημα τη χώρα των «παράξενων ξανθών ανθρώπων».

Ο χαρακτήρας της Λίλα πιο συγκεκριμένα έχει χαρακτηριστεί ως εξαιρετικά στερεοτυπικός. Το Film Quarterly την παρομοίασε με μια γυναίκα Πόρτνοϊ, δημοσιεύοντας μια κριτική η οποία δήλωνε ότι: «Ο φιλικός αντισημιτισμός του Φίλιπ Ροθ είναι εντυπωσιακά παρόμοιος με αυτόν του Φρίντμαν».  Μερικοί κριτικοί έχουν εκφράσει ανησυχίες ότι η ταινία προωθεί ένα άκομψο όραμα της μοντέρνας Εβραίας και θέτει έμμεσα το ερώτημα: «Γιατί να είσαι παντρεμένος με μια γλυκανάλατη, απλή, ελαφρώς υπέρβαρη Εβραία κοπέλα η οποία μιλάει με μια ευδιάκριτη εβραϊκή χροιά (επιρροή Γίντις) όταν μπορείς ίσως να κατακτήσεις ένα είδος μη Εβραίας ξανθιάς κούκλας που μοιάζει πολύ με Wasp;»  Αυτό γίνεται παρά τις προθέσεις της Τζίνι Μπερλίν, που δήλωσε στους New York Times πως έκανε ό,τι μπορούσε για να τιμήσει τον χαρακτήρα και να δώσει στη Λίλα βάθος: «Βλέπεις, δεν ήθελα να κάνω αυτό το κορίτσι ηλίθιο. Θα ήταν τόσο εύκολο να κάνω τη Λίλα ηλίθια. Δεν νομίζω ότι η Λίλα ήταν ηλίθια. Νομίζω ότι το κάθε ένα πράγμα το οποίο έκανε ήταν δικαιολογημένο για εκείνη... Και ήταν πραγματικά τρομερά ερωτευμένη».  Για τον ρόλο της Λίλα, ο Σάιμον ήθελε την Ντάιαν Κίτον, όμως η Μέι σκέφτηκε ότι η επιδιωκόμενη αντίθεση μεταξύ Εβραίων και μη Εβραίων δεν θα ήταν επαρκώς έντονη. 

Η συμπεριφορά του Λένι ως ένας κλασικός άξεστος Εβραίος είναι απερίσκεπτη, καθώς αφήνει τη Λίλα ξεκρέμαστη στο μήνα του μέλιτος. Ο Τσαρλς Γκροντίν είπε αργότερα ότι παρόλο το γεγονός ότι υποδύθηκε τον χαρακτήρα με απόλυτη ειλικρίνεια, είχε «χαράξει ανεξίτηλα [τον εαυτό του] στη συνείδηση του κινηματογραφικού κοινού ως βλάκας».  Ωστόσο, είπε ότι, πολλοί θεατές παρερμήνευσαν την ταινία ως παράδειγμα ακριβώς εβραϊκών ενοχλήσεων και όχι ως κριτική: «Ο αριθμός των ανδρών οι οποίοι μου λένε πόσο πολύ αγάπησαν την ταινία και πόσο ταυτίστηκαν με τον χαρακτήρα, ενώ είναι κολακευτικός, είναι επίσης κάπως τρομακτικός». 

Οι τελευταίες στιγμές της ταινίας απεικονίζουν τον Λένι να μην επικοινωνεί με την ιεραποστολική οικογένεια της Κέλι. Υπογραμμίζει ότι εγκατέλειψε τις προσωπικές του πολιτιστικές παραδόσεις και ότι του λείπουν. Έχοντας περπατήσει στον κλίτο προς την Κέλι ενώ ένας μεγάλος σταυρός κρεμόταν πάνω από το κεφάλι, ο Λένι κάθεται μόνος του στον καναπέ, κολυμπώντας σε μια θάλασσα Χριστιανισμού από την Μεσοδυτική Αμερική, τόσο νωθρός και αποξενωμένος όσο ποτέ. 

 Υποδοχή 
Η ταινία έχει λάβει σχεδόν καθολικούς επαίνους από τους κριτικούς. Μέχρι το 2024, η ταινία είχε βαθμολογία αποδοχής 92% στον ιστότοπο συσσώρευσης κριτικών Rotten Tomatoes βασισμένη σε 60 κριτικές, οι οποίες είχαν μέσο όρο βαθμολογίας 7,60/10. Η κριτική συναίνεση του ιστότοπου αναφέρει: «Μια εξαιρετικά αστεία διασταύρωση κορυφαίων ταλέντων, Το Παράξενο Ταξίδι του Μέλιτος βρίσκει γλυκόπικρο χιούμορ στις στάσεις απέναντι στην αγάπη και τον γάμο στην Αμερική των αρχών της δεκαετίας του '70».  Στο Metacritic, η ταινία έχει σταθμισμένο μέσο όρο βαθμολογίας 74 στα 100, βασισμένη σε 12 κριτικούς, η οποία υποδηλώνει «γενικά ευνοϊκές κριτικές». 

Ο Βίνσεντ Κάνμπι των New York Times την χαρακτήρισε ως «μια αμερικανική κωμωδία πρώτης κλάσης, τόσο εκπληκτική όσο και Ο Πρωτάρης».  Ο Ρότζερ Ίμπερτ των Chicago Sun-Times έδωσε στην ταινία 3,5 στα 4 αστέρια σε μια κριτική η οποία καταλήγει λέγοντας: «Είναι μια κωμωδία, όμως υπάρχει κάτι περισσότερο από αυτό. Είναι μια ταινία για τους τρόπους που επιδιώκουμε, κατέχουμε και καταναλώνουμε ο ένας τον άλλον ως θλιβερά αγαθά».  Ο Τζιν Σίσκελ της Chicago Tribune απένειμε στην ταινία 3,5/4 και έγραψε ότι «η καταπιεστική κωμωδία υπονομεύει τη σοβαρή πλευρά της ταινίας - πραγματικά δεν μπορούμε να πιστέψουμε ότι ο Λένι θα την παντρευόταν εξαρχής. Η συνολικά υψηλή ποιότητα της υποκριτικής, ωστόσο, διατηρεί την ταινία».  Το Variety την χαρακτήρισε ως «φωτεινή, διασκεδαστική ιστορία» μέχρι το σημείο που «το κοινό συγκλονίζεται από ένα ξαφνικό τέλος χωρίς καμία κορύφωση».  Ο Τσαρλς Τσάμπλιν των Los Angeles Times έγραψε ότι οι Γκροντίν και Μπερλίν «φέρνουν εις πέρας μια εξαιρετικά δύσκολη κωμική αποστολή με εξαιρετικό στυλ. Εν μέσω αυξανόμενων φαρσικών γεγονότων και οι δυο τους καταφέρνουν κάπως να διατηρήσουν την αίσθηση αξιόπιστων, ανόητων αλλά συμπαθητικών ατόμων οι οποίοι κρύβονται πίσω από τις ανοησίες».  Η Washington Post θεώρησε πως η ταινία «έχει τα ελαττώματά της, αλλά είναι επίσης μια από τις πιο διασκεδαστικές και πρωτότυπες αμερικανικές κωμωδίες των τελευταίων ετών».  Η Independent Film Journal την αποκάλεσε μια «αναμφισβήτητα λαμπρή κωμωδία».  Ο Λέοναρντ Μάλτιν βαθμολόγησε την ταινία με τρία στα τέσσερα αστέρια και την περιέγραψε λέγοντας: «Είτε ξεκαρδιστική είτε τρομακτική, εξαρτάται από την οπτική σας γωνία· σκηνοθετημένη για μέγιστο αντίκτυπο από την Μέι». 

Το Variety σημείωσε στην κριτική του για την ταινία ότι το ξαφνικό τέλος μπορεί να ήταν ενδεικτικό ενός άλλου τέλους το οποίο ήταν προγραμματισμένο και αργότερα σημείωσε ότι η Fox έδωσε μια σύνοψη στις προβολές το οποίο περιελάμβανε ένα τέλος όπου «καθώς σαλπάρουν για την Ευρώπη για το μήνα του μέλιτος, ο Λένι κάνει κάποιες ξαφνικές ανακαλύψεις για την Κέλι - και Το Παράξενο Ταξίδι του Μέλιτος φτάνει στο δαγκωτικά αστείο τέλος του».  

 Βραβεία και υποψηφιότητες 
Βραβείο Κατηγορία Υποψήφιος/οι Αποτέλεσμα Αναφ. Βραβεία Όσκαρ Β' Ανδρικού Ρόλου Έντι Άλμπερτ   Β' Γυναικείου Ρόλου Τζίνι Μπερλίν Χρυσές Σφαίρες Α' Ανδρικού Ρόλου (Κωμωδία ή Μιούζικαλ) Τσαρλς Γκροντίν   Β' Γυναικείου Ρόλου – Κινηματογραφική Ταινία Τζίνι Μπερλίν  Καλύτερου Σεναρίου – Κινηματογραφική Ταινία Νιλ Σάιμον  Βραβεία Εθνικής Εταιρείας Κριτικών Κινηματογράφου Β' Ανδρικού Ρόλου Έντι Άλμπερτ   Β' Γυναικείου Ρόλου Τζίνι Μπερλίν  Σίμπιλ Σέπερντ  Βραβεία Κύκλου Κριτικών Κινηματογράφου Νέας Υόρκης Β' Ανδρικού Ρόλου Έντι Άλμπερτ   Β' Γυναικείου Ρόλου Τζίνι Μπερλίν  Βραβεία Writers Guild of America Καλύτερης Κωμωδίας – Διασκευασμένης από Άλλο Μέσο Νιλ Σάιμον  

 Αμερικανικό Ινστιτούτο Κινηματογράφου 
Το 2000, η ταινία κατατάχθηκε στην 91η θέση της λίστας 100 Χρόνια... 100 Γέλια του Αμερικανικού Ινστιτούτου Κινηματογράφου. 

 Οικιακά μέσα 
Παρά το γεγονός ότι κυκλοφόρησε σε DVD το 1998 και το 2002, η ταινία αυτή τη στιγμή (μέχρι το 2025) δεν τυπώνονται πια. Σπάνιες εκτυπώσεις 35 χιλιοστών που κατέχονται από το Αρχείο Κινηματογράφου της Ακαδημίας και το Εθνικό Αρχείο του BFI έχουν προβληθεί σε επιλεγμένες τοποθεσίες οι οποίες είναι αξιόπιστες και ασφαλισμένες πως μπορούσαν να διαχειριστούν τέτοιες εκτυπώσεις, συμπεριλαμβανομένων του Metrograph  και του Μουσείου Κινούμενης Εικόνας στη Νέα Υόρκη το 2024 και το 2025   και του Θεάτρου Music Box στο Σικάγο του Ιλινόις το 2024. 

Η Bristol Myers Squibb (Palomar Pictures International) κατέχει τα δικαιώματα των ταινιών Το Παράξενο Ταξίδι του Μέλιτος (1972) και Σλουθ (1972). 

 Remake 
Ένα remake της ταινίας κυκλοφόρησε το 2007 με πρωταγωνιστές τους Μπεν Στίλερ, Μισέλ Μόναγκαν, Μαλίν Άκερμαν, Τζέρι Στίλερ, Ρομπ Κόρντραϊ, Κάρλος Μενσία, Σκοτ Γουίλσον και Ντάνι ΜακΜπράιντ.

 Σημειώσεις 

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

Κατηγορία:Ταινίες γυρισμένες στη Μινεσότα
Κατηγορία:Ταινίες γυρισμένες στο Μαϊάμι
Κατηγορία:Ταινίες τοποθετημένες στη Νέα Υόρκη
Κατηγορία:Ταινίες τοποθετημένες στο Μαϊάμι
Κατηγορία:Αμερικανικές σατιρικές ταινίες
Κατηγορία:Αμερικανικές ταινίες μαύρης κωμωδίας
Κατηγορία:Ταινίες παραγωγής ABC Motion Pictures
Κατηγορία:Ταινίες παραγωγής 20th Century Fox
Κατηγορία:Αμερικανικές ταινίες της δεκαετίας 1970
Κατηγορία:Ταινίες του 1972