Βρογχοδιασταλτικό

Τα βρογχοδιασταλτικά είναι φαρμακευτικές ουσίες που προκαλούν διαστολή των βρόγχων στους πνεύμονες, διευκολύνοντας τη ροή του αέρα και τη διαδικασία της αναπνοής. Αποτελούν βασικά φάρμακα στη θεραπεία παθήσεων του αναπνευστικού συστήματος όπως το άσθμα, η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ) και άλλες καταστάσεις που προκαλούν βρογχόσπασμοGlobal Initiative for Asthma. (2024). GINA Guidelines 2024. https://ginasthma.org.

 Δράση 
Τα βρογχοδιασταλτικά δρουν στους λείους μύες των τοιχωμάτων των βρόγχων, προκαλώντας την χαλάρωσή τους , με αποτέλεσμα την αύξηση της διαμέτρου των αεραγωγών. Ανάλογα με τον μηχανισμό δράσης τους, επιδρούν σε διαφορετικούς υποδοχείς με σκοπό την ανακούφιση των συμπτωμάτων όπως η δύσπνοια, ο βήχας, ο συριγμός και το σφίξιμο στο στήθοςWorld Health Organization. Bronchodilators. https://www.who.int/.

 Κατηγορίες 

 Β2-αγωνιστές 
Οι β2-αγωνιστές ενεργοποιούν τους β2-αδρενεργικούς υποδοχείς που βρίσκονται στους λείους μυς των βρόγχων, προκαλώντας χάλαση.

 Βραχείας δράσης (SABA): Δρουν μέσα σε λίγα λεπτά και χρησιμοποιούνται για άμεση ανακούφιση των συμπτωμάτων. Η επίδρασή τους διαρκεί περίπου 4–6 ώρες.

 Παραδείγματα: σαλβουταμόλη (salbutamol), φενοτερόλη.

 Παρατεταμένης δράσης (LABA): Χρησιμοποιούνται για προληπτική θεραπεία. Η δράση τους διαρκεί 12–24 ώρες.

 Παραδείγματα: σαλμετερόλη, φορμοτερόλη, ινδακατερόληNHS. Bronchodilator medicines. https://www.nhs.uk.

 Αντιχολινεργικά 
Τα αντιχολινεργικά βρογχοδιασταλτικά δρουν ως ανταγωνιστές της ακετυλοχολίνης στους Μ3 υποδοχείς των βρόγχων.

 Βραχείας δράσης (SAMA):

 Παράδειγμα: ιπρατρόπιο βρωμίδιο.

 Μακράς δράσης (LAMA):

 Παραδείγματα: τιοτρόπιο, γλυκοπυρρόνιο, ακλοϊδίνιοGOLD. (2023). Global Strategy for the Diagnosis, Management, and Prevention of COPD. https://goldcopd.org.

 Μεθυλξανθίνες 
Οι μεθυλξανθίνες, όπως η θεοφυλλίνη, αναστέλλουν τη φωσφοδιεστεράση, οδηγώντας σε αύξηση των επιπέδων κυκλικής AMP (cAMP), που χαλαρώνει τους λείους μυς των αεραγωγώνRang and Dale’s Pharmacology (2023). 10th Edition. Elsevier..

 Τρόποι χορήγησης 
Τα βρογχοδιασταλτικά χορηγούνται κυρίως μέσω εισπνοής (εισπνευστήρες, νεφελοποιητές), εξασφαλίζοντας τοπική δράση και λιγότερες συστηματικές παρενέργειες. Σε σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να χορηγηθούν από το στόμα ή ενδοφλεβίως.

 Συνδυασμοί 
Η σύγχρονη θεραπευτική προσέγγιση περιλαμβάνει συχνά συνδυασμούς φαρμάκων για βέλτιστη αποτελεσματικότητα. Συνήθεις συνδυασμοί:

 LABA + εισπνεόμενο κορτικοστεροειδές (π.χ. σαλμετερόλη + φλουτικαζόνη)
 LABA + LAMA (π.χ. ινδακατερόλη + γλυκοπυρρόνιο)

Οι συνδυασμοί αυτοί χρησιμοποιούνται κυρίως σε ασθενείς με ΧΑΠ ή επίμονο άσθμαEuropean Respiratory Society. Treatment of asthma and COPD. https://www.ersnet.org.

 Παρενέργειες 
Οι παρενέργειες εξαρτώνται από τον τύπο του φαρμάκου και τη δόση. Συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες:

 Ταχυκαρδία
 Τρόμος χεριών
 Ξηροστομία
 Νευρικότητα
 Διαταραχές ύπνου
 Ναυτία (κυρίως με θεοφυλλίνη)

Σε σπάνιες περιπτώσεις, ιδίως με υπερδοσολογία, μπορεί να εμφανιστούν καρδιακές αρρυθμίεςUpToDate. Pharmacologic therapy of asthma and COPD. https://www.uptodate.com.

 Παιδιατρική χρήση 
Η χρήση βρογχοδιασταλτικών στην παιδιατρική απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή όσον αφορά στη δόση, τον τρόπο χορήγησης και την παρακολούθηση για πιθανές παρενέργειες. Τα φάρμακα αυτά αποτελούν βασικό πυλώνα της θεραπείας του παιδικού άσθματος και άλλων αναπνευστικών διαταραχών όπως η ιογενής βρογχιολίτιδαAmerican Academy of Pediatrics. (2023). Bronchodilator Use in Children. https://publications.aap.org.

Στα παιδιά προτιμάται η χορήγηση μέσω δοσομετρικών εισπνευστήρων (με ή χωρίς διαχωριστική συσκευή) ή νεφελοποιητών, καθώς εξασφαλίζουν πιο ακριβή δόση και καλύτερη συμμόρφωση, ιδιαίτερα στις μικρές ηλικίες.

Τα β2-αγωνιστικά βραχείας δράσης, όπως η σαλβουταμόλη, είναι τα πιο συχνά χρησιμοποιούμενα βρογχοδιασταλτικά στα παιδιά. Χορηγούνται κυρίως:

 Για ανακούφιση από οξέα συμπτώματα άσθματος
 Πριν από έντονη σωματική άσκηση (άσθμα από κόπωση)
 Κατά τη διάρκεια ιογενών λοιμώξεων του αναπνευστικού με συριγμό

 Δοσολογία 
Η δοσολογία ποικίλλει ανάλογα με την ηλικία και το σωματικό βάρος. Σε βρέφη και νήπια, συνιστάται η χρήση μάσκας με spacer για μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα.

 Ανεπιθύμητες ενέργειες στα παιδιά 
Παρότι γενικά καλά ανεκτά, τα βρογχοδιασταλτικά μπορεί να προκαλέσουν:

 υπερδιέγερση
 τρόμο
 αύξηση καρδιακής συχνότητας
 διαταραχές ύπνου ή ανησυχία

Η θεοφυλλίνη χρησιμοποιείται σπανιότερα στα παιδιά, λόγω της στενής θεραπευτικής περιοχής και των αυξημένων κινδύνων για τοξικότητα.

 Σημεία προσοχής 
Η παιδιατρική χρήση των βρογχοδιασταλτικών πρέπει να γίνεται υπό ιατρική επίβλεψη πάντα, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις συχνών κρίσεων ή μακροχρόνιας θεραπείας. Η υπερβολική χρήση εισπνεόμενων μπορεί να υποδηλώνει κακό έλεγχο του άσθματος και να απαιτεί αναδιαμόρφωση του θεραπευτικού σχεδίου.

 Κλινικές ενδείξεις 
Τα βρογχοδιασταλτικά χρησιμοποιούνται κυρίως για τη διαχείριση:

 Βρογχικό άσθμα
 Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια
 Βρογχίτιδα με βρογχόσπασμο
 Αναφυλαξία (σε συνδυασμό με επινεφρίνη)
 Ορισμένες μορφές καρδιακού άσθματος

 Δείτε επίσης 

 Άσθμα
 Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια
 Αναπνευστικό σύστημα
 Φαρμακολογία

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Φάρμακα που δρουν στο αναπνευστικό σύστημα