Πολιορκία της Τουρναί (1340)

Πολιορκία της ΤουρναίΜέρος του Εκατονταετούς ΠολέμουΜικρογραφία της πολιορκίας από το Χρονικό του Αγίου Άλμπανς του Τόμας Γουόλσινγκαμ, περίπου 1460. 300x300εσΗμερομηνία23 Ιουλίου εώς 25 Σεπτεμβρίου 1340ΤοποθεσίαΤουρναί, ΓαλλίαΑποτέλεσμαΑνακωχή του ΕσπλεσένΑντιμαχόμενοιΒασίλειο της ΓαλλίαςΒασίλειο της Αγγλίας
Κομητεία της Φλάνδρας
Δουκάτο της Βραβάντης
Κομητεία της Αινώ
Αγία Ρωμαϊκή ΑυτοκρατορίαΔιοικητέςΦίλιππος ΣΤ΄ της ΓαλλίαςΕνγκεράνδος ΣΤ΄ ντε Κουσί                          Ραούλ Α΄ των Μπριέν του Ε                            Γκαστόν Β΄ της ΦουάΕδουάρδος Γ΄ της ΑγγλίαςΙάκωβος βαν Άρτεβελντε
Ιωάννης Γ΄ της Βραβάντης
Γουλιέλμος Β΄ του Αινώ
Ιωάννης ΤσάντοςΔυνάμεις5.800

 τα 2/3 άνδρες όπλων
 το 1/3 πεζικοί στρατιώτεςΠερίπου 23.000 άντρεςΑπώλειεςΆγνωστεςΆγνωστες
Η Πολιορκία της Τουρναί (23 Ιουλίου – 25 Σεπτεμβρίου 1340) πραγματοποιήθηκε κατά τη διάρκεια της Εδουαρδιανής φάσης του Εκατονταετούς Πολέμου. Η πολιορκία ξεκίνησε όταν η συμμαχία της Αγγλίας, της Φλάνδρας, του Αινώ, της Βραβάντης και της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, υπό την ηγεσία του βασιλιά της Αγγλίας Εδουάρδου Γ΄, πολιόρκησε τη γαλλική πόλη Τουρναί. Η πολιορκία τερματίστηκε με την Ανακωχή του Εσπλεσέν, σηματοδοτώντας το τέλος της εκστρατείας στο Τουρνεζί (Tournaisis) του 1340.

 Ιστορικό υπόβαθρο 
Η συντριπτική ναυτική νίκη του Εδουάρδου στη Ναυμαχία του Σλουίς του επέτρεψε να αποβιβάσει τον στρατό του και να διεξαγάγει εκστρατεία στη βόρεια Γαλλία. Κατά την αποβίβασή του, ενώθηκε μαζί του ο Ιάκωβος φαν Άρτεβελντε, ο ημιαυταρχικός ηγέτης της Φλάνδρας που είχε καταλάβει την κομητεία ύστερα από εξέγερση. Μέχρι το 1340, το κόστος του πολέμου είχε ήδη εξαντλήσει το αγγλικό θησαυροφυλάκιο και ο Εδουάρδος έφθασε στη Φλάνδρα σχεδόν χωρίς χρήματα.Είχε προσπαθήσει να χρηματοδοτήσει την εκστρατεία μέσω βαριάς φορολόγησης στο σιτάρι και το μαλλί, όμως τα έσοδα έφθασαν μόλις τις 15.000 λίρες έναντι των 100.000 που είχαν προβλεφθεί.

Λίγο μετά την αποβίβαση, ο Εδουάρδος διαίρεσε τις δυνάμεις του: 10.000–15.000 Φλαμανδοί και περίπου 1.000 Άγγλοι τοξότες εκτόξευσαν chevauchée (τακτική ιππικής επιδρομής με λεηλασίες και καταστροφές) υπό την ηγεσία του Ροβέρτου Γ΄ του Αρτουά, ενώ οι υπόλοιπες δυνάμεις του συνασπισμού, με επικεφαλής τον ίδιο τον Εδουάρδο, κινήθηκαν για να πολιορκήσουν την Τουρναί.

 Η πολιορκία 
Η πόλη, εκτός από τον πληθυσμό της, διέθετε ισχυρή φρουρά 5.800 ανδρών. Αυτή περιλάμβανε τη μόνιμη φρουρά υπό τον κοντόσταυλο της Γαλλίας Ραούλ Α΄, καθώς και δύναμη 2.500–3.000 ανδρών υπό τον Γαστόν Β΄, κόμη της Φουά, που είχε σταλεί νωρίτερα από τον βασιλιά Φίλιππο ΣΤ΄.

Ο συνασπισμός έφθασε στην Τουρναί στις 23 Ιουλίου. Οι δυνάμεις του Εδουάρδου ενισχύονταν από τις φλαμανδικές πολιτοφυλακές του Ιακώβου φαν Αρτεβέλντε, τον στρατό του Γουλιέλμου Β΄ του Αινώ και τμήματα της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας που απέστειλε ο Λουδοβίκος Δ΄. Στα τέλη Ιουλίου, οι επιζώντες της μάχης του Σαιντ-Ομέρ έφθασαν και ενώθηκαν με την πολιορκία, ενώ λίγο αργότερα ενισχύσεις έφτασαν και από τον Ιωάννη Γ΄ της Βραβάντης.

Με την άφιξή τους, οι πολιορκητές περικύκλωσαν την πόλη και ανήγειραν πολιορκητικές μηχανές, ανάμεσά τους και κανόνια. Η χρήση κανονιών καθιστά την πολιορκία της Τουρναί μία από τις πρώιμες περιπτώσεις αξιοποίησης πυροβόλων σε ευρωπαϊκές πολιορκίες. Ωστόσο, τα ισχυρά τείχη της πόλης τα κατέστησαν αναποτελεσματικά και ο Εδουάρδος αποφάσισε να καταβάλει την πόλη μέσω λιμού. Η Τουρναί δεν είχε συγκεντρώσει επαρκή αποθέματα τροφίμων, ενώ το μεγάλο μέγεθος της φρουράς την καθιστούσε ευάλωτη σε μακροχρόνια πολιορκία.

Η ανυπομονησία των πολιορκητών εκδηλώθηκε στις 26 Αυγούστου, όταν 2.000 Φλαμανδοί επιτέθηκαν στα τείχη, αλλά αποκρούστηκαν με βαριές απώλειες. Νέα απόπειρα έγινε στις 2 Σεπτεμβρίου με τη χρήση κριοῦ στην πύλη, αλλά ύστερα από ολοήμερη μάχη η επίθεση απέτυχε. Οι συνεχείς αποτυχίες ενέτειναν τις εντάσεις στον συνασπισμό, ιδιαίτερα επειδή οι Γερμανοί και οι κάτοικοι της Βραβάντης δεν συμμετείχαν στις επιθέσεις.

Καθώς η πολιορκία παρατεινόταν, τα οικονομικά προβλήματα του Εδουάρδου γίνονταν όλο και πιο εμφανή. Τον Σεπτέμβριο, χωρίς νέα χρηματοδότηση από την Αγγλία, αναγκάστηκε να δανειστεί περαιτέρω για να συντηρήσει τον στρατό του. Ο κίνδυνος διάλυσης του συνασπισμού ήταν άμεσος, καθώς οι άνδρες του Βραβάντου και του Αινώ απειλούσαν με ανταρσία αν δεν πληρώνονταν. Αντιλαμβανόμενος ότι ο στρατός του δεν θα πολεμούσε, ο Εδουάρδος στράφηκε σε διαπραγματεύσεις ειρήνης. Στις 22 Σεπτεμβρίου, η πεθερά του Εδουάρδου, Ιωάννα των Βαλουά, επισκέφθηκε το στρατόπεδό του και τον ικέτεψε να συνάψει ειρήνη, έχοντας ήδη απευθύνει το ίδιο αίτημα στον αδελφό της, βασιλιά Φίλιππο. Οι διαπραγματεύσεις οδήγησαν στην Ανακωχή του Εσπλεσέν (25 Σεπτεμβρίου 1340), με αποτέλεσμα την άρση της πολιορκίας της Τουρναί.

 Υπακόλουθα 
Η ανακωχή σήμανε πλήρη αποτυχία για την Αγγλία στη βόρεια Γαλλία. Οι σύμμαχοί της απογοητεύτηκαν από την έλλειψη επιτυχιών και από τη μη καταβολή μισθών, με αποτέλεσμα ο συνασπισμός να διαλυθεί αμέσως μετά τη σύναψή της. Ο Εδουάρδος επέστρεψε στην Αγγλία σε κατάσταση χρεοκοπίας, αποδίδοντας την αποτυχία της εκστρατείας στους υπουργούς του, επειδή δεν του έστειλαν εγκαίρως χρήματα. Με την επιστροφή του στο Λονδίνο, στις 30 Νοεμβρίου 1340, προέβη σε εκκαθάριση της βασιλικής διοίκησης, απομακρύνοντας μεγάλο αριθμό υπουργών και δικαστών. Ανάμεσά τους βρίσκονταν ο δήμαρχος του Λονδίνου, ο καγκελάριος Ρόμπερτ ντε Στράτφορντ, ο θησαυροφύλακας, καθώς και οι τραπεζίτες Γουλιέλμος ντε λα Πόουλ και Ριχάρδος ντε λα Πόουλ. Η εκκαθάριση αυτή παρέλυσε τη λειτουργία της αγγλικής κυβέρνησης για τους πρώτους τέσσερις μήνες του 1341. Επιπλέον, σε απάντηση στην αποτυχία που υπέστησαν οι Άγγλοι υπό τον Τζον Τσάντος, αναφέρεται ότι ο Εδουάρδος διέταξε επιδρομές, λεηλασίες και πυρπολήσεις σε γειτονικές πόλεις και μικρότερα κάστρα.

Η ανακωχή εξασθένησε επίσης και τον γάλλο βασιλιά. Η Φλάνδρα παρέμεινε υπό τον έλεγχο του Ιακώβου φαν Άρτεβελντε, γεγονός που την έφερε στη σφαίρα επιρροής της Αγγλίας. Ο Λουδοβίκος Α΄, κόμης της Φλάνδρας, έμεινε στην εξορία μέχρι τον θάνατό του. Το κόστος του πολέμου είχε επίσης βαρύ αντίκτυπο στη Γαλλία· αν και δεν είχε χρεοκοπήσει, ο Φίλιππος είχε προχωρήσει σε πέντε υποτιμήσεις του νομίσματος του μεταξύ 1337 και 1340, μειώνοντας την ονομαστική του αξία κατά 60%. Πολλές πόλεις της βόρειας Γαλλίας είχαν καταστραφεί από τις αγγλικές εκστρατείες, ανάμεσά τους η Αιρ, το Αρκ, το Ορσί και το Σαιντ-Αμάν-λεζ-Ω.

 Παραπομπές 

Τουρναί (1340)
Κατηγορία:Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις