Ναυμαχία του Σλουίς

Μάχη του ΣλουίςΜέρος του Εκατονταετούς Πολέμου300x300εσΗμερομηνία24 Ιουνίου 1340ΤοποθεσίαΑνοιχτά του Σλούις, στο γαλλικό φέουδο της ΦλάνδραςΑποτέλεσμαΝίκη των ΆγγλωνΑντιμαχόμενοιΑγγλίαΓαλλίαΔιοικητέςΕδουάρδος Γ΄ της Αγγλίας
Ουιλχέλμος του ΚλίντονΟύγος Κιέρ
Νικολά ΜπεϋσέΔυνάμεις120 εως 150 πλοία213 πλοίαΑπώλειες400 εως 600 απώλειες
2 πλοία βυθίστηκαν 16.000 εώς 20.000 απώλειες
190 πλοία χάθηκαν, εκ των οποίωντα τα 166 καταλήφθηκαν.
Η Ναυμαχία του Σλουίς (/slɔɪz/ Σλόιζ, ολλανδικά: [slœys]), γνωστή επίσης ως Ναυμαχία της λ’ Εκλύζ, ήταν ναυμαχία που δόθηκε στις 24 Ιουνίου 1340 ανάμεσα στην Αγγλία και τη Γαλλία. Έλαβε χώρα στον όρμο του λιμανιού του Σλουίς (γαλλικά: Écluse), σε ένα στόμιο που σήμερα έχει επιχωθεί, ανάμεσα στη Ζηλανδία και τη Δυτική Φλάνδρα. Ο αγγλικός στόλος, 120–150 πλοία, τελούσε υπό τη διοίκηση του Εδουάρδου Γ΄ της Αγγλίας, ενώ ο γαλλικός στόλος, 230 πλοία, διοικούνταν από τον Βρετόνο ιππότη Ούγου Κιὲρ (Hugues Quiéret), ναύαρχο της Γαλλίας, και τον Νικολά Μπεϋσιέ (Nicolas Béhuchet), κοντόσταυλο της Γαλλίας. Η μάχη υπήρξε από τις πρώτες συγκρούσεις του Εκατονταετούς Πολέμου.

Ο Εδουάρδος απέπλευσε από τον ποταμό Όργουελ στις 22 Ιουνίου και βρήκε τον γαλλικό στόλο να του φράζει τον δρόμο προς το λιμάνι του Σλουίς. Οι Γάλλοι είχαν ενώσει τα πλοία τους σε τρεις γραμμές, σχηματίζοντας μεγάλες πλωτές πλατφόρμες μάχης. Ο αγγλικός στόλος καθυστέρησε να εμπλακεί, προσπαθώντας να κερδίσει το πλεονέκτημα του ανέμου και της παλίρροιας. Στο μεταξύ, τα γαλλικά πλοία παρασύρθηκαν ανατολικά από τις θέσεις τους και μπλέχτηκαν μεταξύ τους. Οι Μπεϋσιέ και Κιέρ διέταξαν να χωρίσουν τα πλοία και ο στόλος προσπάθησε να επιστρέψει δυτικά, κόντρα στον άνεμο και το ρεύμα. Ενώ βρίσκονταν σε αυτή την αταξία, οι Άγγλοι επιτέθηκαν.

Οι Άγγλοι μπόρεσαν να ελιχθούν και να συντρίψουν τους Γάλλους κατά τμήματα (διαίρει και βασίλευε) αιχμαλωτίζοντας τα περισσότερα πλοία τους. Οι Γάλλοι έχασαν 16.000–20.000 άνδρες. Η μάχη έδωσε στον αγγλικό στόλο υπεροχή στη Μάγχη. Ωστόσο, οι Άγγλοι δεν μπόρεσαν να αξιοποιήσουν στρατηγικά αυτή τη νίκη, και η επιτυχία τους μόλις που διέκοψε τις γαλλικές επιδρομές σε αγγλικά εδάφη και πλοία. Σε επιχειρησιακό επίπεδο, η μάχη επέτρεψε στον αγγλικό στρατό να αποβιβαστεί και να πολιορκήσει τη γαλλική πόλη του Τουρναί, αν και απετυχημένα.

 Ιστορικό υπόβαθρο 

 Αιτία του πολέμου 
Από την Νορμανδική κατάκτηση του 1066, οι Άγγλοι μονάρχες κατείχαν τίτλους και εδάφη μέσα στη Γαλλία, γεγονός που τους καθιστούσε υποτελείς των Γάλλων βασιλέων. Οι Γάλλοι βασιλείς συστηματικά επιδίωκαν να περιορίσουν την αγγλική ισχύ, αφαιρώντας εδάφη όταν τους δινόταν η ευκαιρία. Στους αιώνες που ακολούθησαν, οι αγγλικές κτήσεις στη Γαλλία είχαν ποικίλει σε έκταση, αλλά ως το 1337 είχαν απομείνει μόνο η Γασκώνη, στη νοτιοδυτική Γαλλία, και η Ποντιέ, στον βορρά.

Οι Γασκόνοι, ανεξάρτητου φρονήματος, είχαν τα δικά τους έθιμα και γλώσσα. Μεγάλο μέρος από το κόκκινο κρασί που παρήγαν αποστέλλονταν στην Αγγλία, σε επικερδή εμπορική δραστηριότητα. Ο φόρος από το εμπόριο αυτό παρείχε στον Άγγλο βασιλιά σημαντικό μέρος των εσόδων του. Οι Γασκόνοι προτιμούσαν τη σχέση με τον μακρινό Άγγλο βασιλιά που τους άφηνε ήσυχους, παρά με τον Γάλλο που αναμενόταν να παρεμβαίνει. Ύστερα από σειρά προστριβών μεταξύ του Φιλίππου ΣΤ΄ της Γαλλίας (1328–1350) και του Εδουάρδου Γ΄ της Αγγλίας (1327–1377), στις 24 Μαΐου 1337 το Μεγάλο Συμβούλιο του Φιλίππου (Conseil de Roi) στο Παρίσι αποφάσισε ότι το Δουκάτο της Ακουιτανίας (ουσιαστικά η Γασκώνη) έπρεπε να επιστραφεί στον Γάλλο μονάρχη, με το σκεπτικό ότι ο Εδουάρδος είχε παραβεί τις υποχρεώσεις του ως υποτελής. Αυτό σηματοδότησε την έναρξη του Εκατονταετούς Πολέμου, που θα διαρκούσε 116 χρόνια.

 Οι αντίπαλοι στόλοι 
εναλλ.=a dark-shaded drawing of a bearded man bearing a sword|δεξιά|μικρογραφία|Ο Εδουάρδος Γ΄ της Αγγλίας. Πορτραίτο από τον 18ο αιώνα
Στην αρχή του πολέμου οι Γάλλοι είχαν υπεροχή στη θάλασσα. Οι γαλέρες, σε χρήση από τις μεσογειακές δυνάμεις, υιοθετήθηκαν από τους Γάλλους για επιχειρήσεις στη Μάγχη. Με το μικρό τους βύθισμα και την κίνηση με κουπιά, μπορούσαν να εισχωρούν σε ρηχά λιμάνια και ήταν εξαιρετικά ευέλικτες – ιδανικές για επιδρομές και μάχες σώμα με σώμα. Οι Γάλλοι ενίσχυσαν τον στόλο τους με γαλέρες μισθωμένες από τη Γένοβα και το Μονακό. Έτσι μπόρεσαν να διακόψουν το αγγλικό εμπόριο – κυρίως το κρασί της Γασκώνης και το μαλλί της Φλάνδρας – αλλά και να επιτίθενται ελεύθερα στις νότιες και ανατολικές ακτές της Αγγλίας. Η χρήση γαλερών απαιτούσε ειδικευμένα πληρώματα, συνήθως Γενοβέζους ή Μονεγάσκους ναυτικούς.

Οι Άγγλοι, αντίθετα, δεν διέθεταν οργανωμένο πολεμικό ναυτικό. Ο Εδουάρδος είχε μόλις τρία πολεμικά πλοία. Βασιζόταν στην επίταξη εμπορικών πλοίων τύπου κόγκες (cogs). Οι κόγκες είχαν βαθύ βύθισμα, στρογγυλή γάστρα και κινούνταν με ένα μεγάλο τετράγωνο ιστίο. Μετατρέπονταν σε πολεμικά με την προσθήκη ξύλινων «πύργων» στην πλώρη και την πρύμνη και με παρατηρητήρια στον ιστό. Είχαν εκτόπισμα 200–300 τόνους και μπορούσαν να μεταφέρουν πολλούς πολεμιστές. Το μεγάλο ύψος των πλευρών τους τούς έδινε πλεονέκτημα στις μάχες σώμα με σώμα έναντι των γαλερών. Αν και με βάση το αγγλικό δίκαιο οι πλοιοκτήτες έπρεπε να αποζημιώνονται για την επίταξη, στην πράξη ο βασιλιάς πλήρωνε λίγα και αργοπορημένα, οπότε οι πλοιοκτήτες δεν πρόθυμα ανταποκρίνονταν στα προσκλητήρια.

 Προηγούμενες ενέργειες 
Τον Μάρτιο του 1338, οι Γάλλοι κατέλαβαν και κατέστρεψαν την αγγλική πόλη του Πόρτσμουθ. Τον Σεπτέμβριο πέντε αγγλικά πλοία με φορτίο μαλλιού αιχμαλωτίστηκαν ανοιχτά του Βάλχερεν, κοντά στη Ζηλάνδη, ύστερα από σφοδρή ναυμαχία γνωστή ως Μάχη του 'Αρνεμαϊντεν. Στα χαμένα πλοία περιλαμβάνονταν δύο από τα τρία πολεμικά του Εδουάρδου: το Christopher και το «Μεγάλο κόγκ» Cog Edward. Τον Οκτώβριο το μεγάλο λιμάνι του Σαουθάμπτον καταλήφθηκε και πυρπολήθηκε. Την επόμενη χρονιά σειρά είχε το Χέιστινγκς.

Το 1339 ξέσπασε δυσαρέσκεια ανάμεσα στους Γενοβέζους μισθοφόρους των Γάλλων, επειδή δεν τους κατέβαλαν τον μισθό. Μια αντιπροσωπεία τους ζήτησε ακρόαση από τον Γάλλο βασιλιά, αλλά φυλακίστηκε, κι έτσι τα πληρώματα στασίασαν και επέστρεψαν στη Μεσόγειο. Εκεί, η άφιξή τους οδήγησε σε εξέγερση που ανέτρεψε τους κυβερνώντες πατρίκιους της Γένοβας. Η νέα εξουσία δεν είχε διάθεση να συνάψει συμβόλαια με τους Γάλλους, ενώ μερικοί πλοίαρχοι που το έκαναν εξαγοράστηκαν από Άγγλους πράκτορες. Τον Ιανουάριο 1340 οι Άγγλοι πέτυχαν αιφνιδιαστική επιδρομή στη Βουλώνη, όπου ήταν αγκυροβολημένο το μεγαλύτερο μέρος του γαλλικού στόλου γαλερών. Εκμεταλλευόμενοι την ομίχλη, οι Άγγλοι κατέστρεψαν 18 γαλέρες, 24 άλλα πλοία, μεγάλα αποθέματα ναυτικού υλικού και μεγάλο μέρος του λιμανιού, προτού αποκρουστούν. Οι Γάλλοι έμειναν με μόλις 6 γαλέρες, που ενίσχυσαν με 22 κωπήλατες μπάρκες.

Η απώλεια αυτή μείωσε την απειλή που αποτελούσαν οι γάλλοι για τις νότιες ακτές της Αγγλίας και απελευθέρωσε αγγλικά πλοία για επιθετικές επιχειρήσεις. Τον χειμώνα και την άνοιξη του 1340, οι Άγγλοι λεηλάτησαν επιτυχώς τα γαλλικά λιμάνια της Διέππης, του Λε Τρεπόρ και του Μερς. Οι Γάλλοι στράφηκαν τότε στη δική τους επίταξη εμπορικών πλοίων. Ο Φίλιππος συγκέντρωσε περίπου 200 πλοία, κυρίως νορμανδικά, σχηματίζοντας τη λεγόμενη Μεγάλη Στρατιά της Θάλασσας. Σύγχρονα γαλλικά έγγραφα καταγράφουν 202 σκάφη: 6 γαλέρες, 7 βασιλικά πολεμικά, 22 μπάρκες με κουπιά και 167 εμπορικά πλοία. Ο στόλος αριθμούσε πάνω από 19.000 άνδρες, εκ των οποίων μόλις 150 ιππότες και 500 τοξότες με βαλλίστρες. Τον διοικούσαν ο Βρετόνος ιππότης Ούγο Κιέρ (Hugues Quiéret), ναύαρχος της Γαλλίας, και ο Νικολά Μπεϋσιέ (Nicolas Béhuchet), μέγας κοντόσταυλος της Γαλλίας. Οι έξι γαλέρες υπάγονταν στον Πιέτρο Μπαρμπαβέρα, που είχε μαθητεύσει ως κουρσάρος στη Μεσόγειο.

Αν και η Γασκώνη ήταν η αιτία του πολέμου, ο Εδουάρδος μπόρεσε να διαθέσει εκεί ελάχιστους πόρους και αποφάσισε να εκστρατεύσει με τις κύριες δυνάμεις του στη βορειοανατολική Γαλλία το 1340. Επιθυμούσε να αποβιβάσει τον στρατό του και να ενωθεί με τους ηπειρωτικούς συμμάχους του: διάφορα κράτη της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και τους Φλαμανδούς, οι οποίοι είχαν εξεγερθεί εναντίον της Γαλλίας τον χειμώνα και είχαν εξαπολύσει ανεπιτυχή επίθεση τον Απρίλιο. Οι Γάλλοι ξεκίνησαν αντεπίθεση εναντίον αυτών των δυνάμεων στις 18 Μαΐου, με ανάμεικτα αποτελέσματα, οι λιγοστοί σε αριθμό σύμμαχοι του Εδουάρδου απελπισμένα ζητούσαν την ενίσχυση του αγγλικού στρατού.

 Πηγές 
Υπάρχουν πολυάριθμες σύγχρονες μαρτυρίες για τη ναυμαχία, περιλαμβανομένων τριών σωζόμενων επιστολών του Εδουάρδου λίγο μετά το γεγονός. Υπάρχουν επίσης αρκετές αφηγήσεις αυτοπτών μαρτύρων, αλλά οι περισσότερες είναι έντονα μεροληπτικές – είτε αγγλικές, είτε γαλλικές, είτε φλαμανδικές. Συχνά στερούνται λεπτομερειών, σε σημείο που ο ιστορικός Kelly DeVries σχολίασε πως για ορισμένες πτυχές «διαθέτουμε μόνο ένα μωσαϊκό από ενδιαφέροντα ανέκδοτα που μας οδηγούν σε συμπεράσματα». Ο γνωστότερος χρονογράφος της περιόδου είναι ο Ζαν Φρουασάρ, του οποίου τα Χρονικά περιλαμβάνουν πληροφορίες που δεν σώζονται αλλού. Οι τρεις διαφορετικές εκδοχές των Χρονικών του διαφέρουν αρκετά στις λεπτομέρειες της μάχης και στην ερμηνεία των αιτίων της έκβασής της.

 Προοίμιο 
εναλλ.=A bust in monochrome white of a man wearing late-Medieval armour|μικρογραφία|Ανδριάντας του Κιέρ (Quiéret) του 19ου αιώνα από τον Σαρλ Εμίλ Σερρ (Charles Émile Seurre), που εκτίθεται στο Παλάτι των Βερσαλλιών.
Ο Εδουάρδος είχε σχεδιάσει να μεταφέρει τον στρατό του στο Σλουίς στη φλαμανδική Ζηλανδία στα μέσα Απριλίου, αλλά οι περισσότεροι Άγγλοι έμποροι, γνωρίζοντας ότι δύσκολα θα λάμβαναν τις πληρωμές που τους όφειλε ο βασιλιάς, αρνούνταν να παρουσιαστούν. Σε πολλές περιπτώσεις πιθανώς δωροδοκούσαν αξιωματούχους για να κάνουν τα στραβά μάτια. Η ημερομηνία αναχώρησης αναβλήθηκε επανειλημμένα. Στις 4 Ιουνίου το Βασιλικό Συμβούλιο (Kings Council) αποφάσισε να πλεύσει με όσα πλοία διέθεταν, ακόμα κι αν μπορούσαν να μεταφέρουν μόνο 600 οπλισμένους άνδρες. Στις 10 Ιουνίου το συμβούλιο πληροφορήθηκε με ανησυχία ότι η Μεγάλη Στρατιά της Θάλασσας είχε φτάσει στο Σλουίς, το κύριο λιμάνι της Φλάνδρας, στις 8 Ιουνίου. Οι Κιέρ και Μπεϋσιέ είχαν κόψει τις αγγλικές επικοινωνίες με την ηπειρωτική χώρα. Καθώς μπλόκαραν τον όρμο, άλλα 11 πλοία τους ενίσχυσαν, φτάνοντας τη συνολική δύναμη των Γάλλων σε 213 πλοία. Ολόκληρος ο εκβολικός κόλπος του Ζβίν έχει πλέον επιχωθεί και το σύγχρονο Σλουίς απέχει 8 χιλιόμετρα από τη θάλασσα.

Έλαβε χώρα μια έντονη συνεδρίαση του Συμβουλίου. Ένας ανώτερος σύμβουλος, ο Ιωάννης ντε Στρατφόρντ, Αρχιεπίσκοπος της Καινουρίας, επέμεινε ότι η αναχώρηση θα έθετε σε κίνδυνο τον βασιλιά και ότι η εκστρατεία έπρεπε να ακυρωθεί. Ο Στρατφόρντ αποχώρησε οργισμένος από τη συνεδρίαση. Οι υπεύθυνοι για την οργάνωση των πλοίων δέχτηκαν προσωπικά επιπλήξεις από τον βασιλιά, αφού στήριξαν τη γνώμη του Στρατφόρντ. Με οργή, ο Εδουάρδος δήλωσε: «Όσοι φοβούνται μπορούν να μείνουν στο σπίτι». Δόθηκαν αυστηρές οδηγίες. Οι παράκτιες άμυνες απογυμνώθηκαν. Στάλθηκαν κατηγορηματικές διαταγές στους βασιλικούς αξιωματούχους να μην κάνουν δεκτές καμία δικαιολογία από αργοπορημένους ναυτικούς. Ο Εδουάρδος μίλησε προσωπικά στους πλοιοκτήτες του Γιάρμουθ, του μεγαλύτερου λιμανιού της Αγγλίας. Παράλληλα, τα ήδη φορτωμένα άλογα ξεφορτώθηκαν και τα πλοία μετατράπηκαν γρήγορα σε πολεμικά με την προσθήκη πρόστεγου, πρύμνης και παρατηρητηρίων. Μέχρι τις 20 Ιουνίου είχε συγκεντρωθεί στη λίμνη Όργουελ ένας σημαντικός στόλος, τον οποίο ο σύγχρονος ιστορικός Τζόναθαν Σάμπσιον χαρακτηρίζει «πραγματικά αξιοσημείωτο». Τα αρχεία πληρωμών του αγγλικού στόλου έχουν χαθεί, οπότε οι ιστορικοί βασίζονται στις εκτιμήσεις των χρονικογράφων για τον υπολογισμό του μεγέθους του στόλου. Από τα πλοία που απέπλευσαν, 66 έχουν ταυτοποιηθεί με το όνομά τους και πιστεύεται ότι συνολικά ήταν 120–150. Μετέφεραν 1.300 άνδρες-όπλα και 1.000 τοξότες με μακρύ τόξο. Αντιπρόσωποι του Εδουάρδου ήταν οι Κόμητες του Νόρθάμπτον και του Χάντινγκτον. Ο στόλος απέπλευσε νωρίς στις 22 Ιουνίου 1340 και την επόμενη μέρα το απόγευμα βρισκόταν σε οπτική επαφή με τον όρμο του Σλουίς. Ο Εδουάρδος αγκυροβόλησε στο Μπλάνκενμπεργκε και το βράδυ έστειλε στη στεριά τους Ρέτζιναλντ Κόμπαμ, Τζον Τσάντος και Στίβεν Λάμπκιν για να αναγνωρίσουν τον γαλλικό στόλο.

Οι προθέσεις του Εδουάρδου ήταν γνωστές: ήθελε να πλεύσει τον Ζβίν μέχρι τη Μπρυζ και να αποβιβάσει τον στρατό του για να ενισχύσει τους συμμάχους του που βρίσκονταν σε δύσκολη θέση. Όταν οι Άγγλοι έγιναν αντιληπτοί, οι Γάλλοι ελιχθήκαν για να εμποδίσουν την πρόσβασή τους στο λιμάνι του Σλουίς. Ο στόλος τους οργανώθηκε σε τρεις γραμμές, η μία πίσω από την άλλη, κάθε μία εκτεινόμενη στον 5 χλμ. εκβολικό κόλπο του Ζβίν. Τα πλοία κάθε γραμμής συνδέθηκαν με αλυσίδες και σκοινιά για να αποτραπεί η διέλευση εχθρικών πλοίων, «σαν μια γραμμή κάστρων». Στην πρώτη γραμμή τοποθετήθηκαν μεγάλα πλοία, συμπεριλαμβανομένου του πολύ μεγάλου αγγλικού πλοίου Christopher, που είχε καταληφθεί. Αυτή ήταν μια συνηθισμένη μεσαιωνική τακτική για αμυντικό στόλο. Ο έμπειρος διοικητής των γαλερών Μπαρμπαβέρα ανησυχούσε, καθώς καταλάβαινε ότι τα πλοία θα έχαναν ευελιξία στη θέση τους και θα ήταν εκτεθειμένα στους αγγλικούς τοξότες. Συμβούλεψε τους Γάλλους διοικητές να πλεύσουν στη θάλασσα για να αποκτήσουν πλεονέκτημα ανέμου, ώστε να επιτεθούν στους Άγγλους κατά την αποβίβαση ή να τους αποτρέψουν με την απειλή επίθεσης. Ο Μπεϋσιέ, ως κοντόσταυλος με γενική διοίκηση, γνώριζε λίγα για ναυτικές επιχειρήσεις, θεωρούσε τον Μπαρμπαβέρα απλό πολίτη και σχεδόν πειρατή και επέμεινε να κρατήσει θέση που μπλόκαρε το στόμιο.

 Η ναυμαχία 
εναλλ.=Colour photograph of a small medieval-era single-masted sailing ship|μικρογραφία|Το 1962 βρέθηκε κοντά στο Βρέμη, Γερμανία, ένα καλά διατηρημένο ναυάγιο κόγκου που χρονολογείται το 1380. Πρόκειται για πλήρους μεγέθους αναπαράσταση. Τα εμπορικά πλοία αυτού του τύπου, που μετατράπηκαν βιαστικά σε πρόχειρα πολεμικά, αποτέλεσαν τον κύριο όγκο των πλοίων και των δύο πλευρών.
Αργά εκείνο το βράδυ, ο Κόμπαμ ανέφερε την κατάσταση του γαλλικού στόλου. Την επόμενη μέρα, 24 Ιουνίου, ο Εδουάρδος μπήκε στον όρμο στη μεγάλη παλίρροια, ελιχθείς ώστε να επιτεθεί με πλεονέκτημα ανέμου και ρεύματος, έχοντας τον ήλιο πίσω του. Η παραδοσιακή εκτίμηση είναι ότι η επίθεση ξεκίνησε στις 3 μ.μ. Μετά από σχεδόν μια ημέρα δεμένη με αλυσίδες και σκοινιά και με αντίθετο τον άνεμο και τη βροχή, τα γαλλικά πλοία παρασύρθηκαν ανατολικά και μπλέχτηκαν μεταξύ τους. Ο Μπεϋσιέ και ο Κιέρ έδωσαν εντολή να αποσυνδεθούν, πράγμα που αποδείχτηκε δύσκολο, και ο στόλος προσπάθησε να κινηθεί δυτικά, κόντρα στον άνεμο και την παλίρροια. Σε αυτή την αταξία ήρθαν σε επαφή με τους Άγγλους.

Ο Εδουάρδος επιτέθηκε με τριάδες πλοίων: δύο με τοξότες πλαισίωναν ένα με άνδρες-όπλα. Οι Άγγλοι τοξότες ρίχνανε πάνω από δέκα βέλη το λεπτό ανά τοξότη στις γαλλικές γάστρες, και οι άνδρες-όπλα καταλάμβαναν τα πλοία. Οι σύγχρονοι ιστορικοί Τζόναθαν Σάμπσιον και Ρόμπερτ Χάρντι αναφέρουν ότι οι αγγλικοί μακρύτοξοι είχαν διπλάσια έως τριπλάσια ταχύτητα βολής και μεγαλύτερη εμβέλεια από τους γαλλικούς βαλλιστροφόρους: περίπου 270 μ. έναντι 180 μ.

Η μάχη θύμιζε χερσαία σύγκρουση στη θάλασσα. Δύο αντίπαλα πλοία δένονταν μεταξύ τους και οι άνδρες-όπλα μάχονταν σώμα με σώμα, ενώ οι υποστηρικτικές δυνάμεις ρίχνανε βέλη ή βολίδες. Καθώς προχωρούσε η μάχη, η τακτική του Μπεϋσιέ να δένει τα πλοία του με αλυσίδες αποδείχτηκε καταστροφική για τους Γάλλους, καθώς επέτρεψε στους Άγγλους να επιτίθενται σε μεμονωμένα πλοία ή μικρές ομάδες πλοίων με συντριπτική δύναμη, ενώ τα υπόλοιπα γαλλικά πλοία παρέμεναν ακινητοποιημένα. Ο μεγαλύτερος αριθμός μαχητών στα αγγλικά πλοία, ιδιαίτερα οι τοξότες, επίσης έκανε τη διαφορά. Ένας τοξότης από το Λονδίνο ανέφερε ότι τα αγγλικά βέλη ήταν «σαν χαλάζι τον χειμώνα». Πολλά γαλλικά πλοία καταλήφθηκαν μετά από σφοδρές μάχες. Ο Μπαρμπαβέρα είχε αρνηθεί να δέσει τις ιδιαίτερα ευέλικτες γαλέρες του με τα γαλλικά πλοία και κατάφερε να επιβιβαστεί και να καταλάβει δύο αγγλικά πλοία. Ορισμένες Άγγλες ευγενείς σκοτώθηκαν όταν τα πλοία τους είτε επιβιβάστηκαν είτε βυθίστηκαν. Καθώς γινόταν σαφές ότι η μάχη πήγαινε υπέρ των Άγγλων, οι Φλαμανδοί σύμμαχοι τους εξορμούσαν από τα κοντινά λιμάνια και επιτέθηκαν στο γαλλικό οπισθοφυλακίο. Σε γράμμα του προς τον γιο του, ο Εδουάρδος ανέφερε ότι οι Γάλλοι «υπέστησαν μια εξαιρετικά γενναία άμυνα όλη τη μέρα και τη νύχτα που ακολούθησε».

Αργά τη νύχτα, η γαλλική οπισθοφυλακή προσπάθησε να διαφύγει. Εκτός από τις γαλέρες, μόνο 17 άλλα γαλλικά πλοία κατάφεραν να ξεφύγουν. Οι Άγγλοι κατέλαβαν 166 γαλλικά εμπορικά πλοία. Τα υπόλοιπα 24 πλοία του γαλλικού στόλου είτε βυθίστηκαν είτε κάηκαν. Λίγοι, αν υπήρξαν, αιχμάλωτοι λήφθηκαν, και το νερό ήταν γεμάτο αίμα και πτώματα. Οι γαλλικές απώλειες υπολογίζονται μεταξύ 16.000 και 20.000 νεκρών, με μεγάλο ποσοστό να πνίγεται. Και οι δύο γάλλοι διοικητές συνελήφθησαν· ο Μπεϋσιέ κρεμάστηκε από το κατάρτι του δικού του πλοίου, ενώ ο Κιέρ αποκεφαλίστηκε, σε εκδίκηση για τη σφαγή που είχαν επιβλέψει στο Άρνεμαϊντεν δύο χρόνια νωρίτερα και για τις επιδρομές τους στις αγγλικές ακτές. Οι Γάλλοι που κατάφεραν να κολυμπήσουν στη στεριά ξυλοκοπήθηκαν μέχρι θανάτου από φλαμανδούς θεατές. Μόνο τέσσερις Άγγλοι ιππότες σκοτώθηκαν, μαζί με μεγαλύτερο αριθμό άλλων Άγγλων μαχητών· οι χρονικογράφοι της εποχής εκτιμούσαν 400–600. Οι Άγγλοι αστειεύονταν ότι αν τα ψάρια στον όρμο του Σλουίς μπορούσαν να μιλήσουν, θα μιλούσαν γαλλικά, από το «γεύμα» των γαλλικών πτωμάτων που είχαν καταναλώσει. Για μέρες οι παλίρροιες ξέπλεναν πτώματα. Ο Εδουάρδος τραυματίστηκε στο μηρό είτε από βέλος είτε από βολίδα βαλλίστρας. Ο Σάμπσιον συνοψίζει: «Οι Γάλλοι υπέστησαν μια ναυτική καταστροφή σε μέγεθος που δεν είχε προηγούμενο μέχρι τη σύγχρονη εποχή».

 Επακόλουθα 
εναλλ.=an image of both sides of a gold coin, the obverse showing a crowned figure seated in a ship|αριστερά|μικρογραφία|Ένα χρυσό Νομπλ (αγγλικό νόμισμα) από το 1354, με το εμπρόσθιο μέρος να δείχνει τον Εδουάρδο καθισμένο σε πλοίο, προς τιμήν της μάχης.
Στρατηγικά, η μάχη επέτρεψε στον Εδουάρδο να αποβιβάσει τον στρατό του, ο οποίος προχώρησε στην πολιορκία της Τουρναί, μιας πόλης της Φλάνδρας πιστής στον Φίλιππο ΣΤ’, αν και η εκστρατεία τελείωσε με αποτυχία. Μετά τη μάχη, οι Γάλλοι υπέστησαν πανικό εισβολής και έσπευσαν να ενισχύσουν τις παράκτιες περιοχές τους. Ο Φίλιππος διέταξε τη σύλληψη του Μπαρμπαβέρα για λιποταξία. Στρατηγικά, η νίκη είχε περιορισμένη επίδραση: έδωσε στον αγγλικό στόλο ναυτική υπεροχή στη Μάγχη, αλλά ο Φίλιππος διέθετε μεγαλύτερους πόρους από τον Εδουάρδο και μπόρεσε γρήγορα να ανασυστήσει τον γαλλικό στόλο γύρω από τα πλοία που είχαν διαφύγει και εκείνα που δεν συμμετείχαν στη μάχη. Μέσα σε ένα μήνα, ένα γαλλικό σκάφος υπό τον νέο τους ναύαρχο, Ρομπέρ ντε Οντετό, κατέλαβε 30 εμπορικά πλοία από αγγλικό κονβόι μαλλιού και πέταξε τα πληρώματα στη θάλασσα. Τα γαλλικά πλοία συνέχισαν να καταλαμβάνουν αγγλικά εμπορικά πλοία στη Βόρεια Θάλασσα και να μεταφέρουν άνδρες και πολεμοφόδια στους συμμάχους τους, τους Σκωτσέζους. Παρ’ όλα αυτά, ο ναυτικός ιστορικός Γκράχαμ Κάσγουεϊ αναφέρει ότι η απώλεια ναυτικών κατέστρεψε οικονομικά το ναυτικό εμπόριο της Νορμανδίας και της Πικαρδίας. Στο Λεύρε (κοντά στο Χαρφλέρ) ιδρύθηκε ένας οίκο φιλανθρωπίας για να φροντίζει τους επιζώντες που είχαν τραυματιστεί τόσο ώστε να μην μπορούν να δουλέψουν ως ναυτικοί.

Οι αγγλικές παράκτιες κοινότητες χαιρέτισαν τη νίκη και την ανακούφιση από τις γαλλικές επιδρομές που θεωρούσαν ότι είχε φέρει. Έκαναν λάθος: αργότερα μέσα στη χρονιά οι Γάλλοι επιτέθηκαν στη Νήσος Ουάιτ, στη νήσο του Πόρτλαντ, στο Τάινμαουθ, στο Πλίμουθ και στα Αγγλονορμανδικά νησιά. Οι Άγγλοι ανταπέδωσαν τον Σεπτέμβριο επιδρομώντας στη Βρέστη, καταλαμβάνοντας πολλά πλοία, μεταξύ των οποίων και έξι πλήρως φορτωμένα γαλλικά εμπορικά πλοία από τη Γένοβα. Το 1341, γαλλικά, καστιλιάνικα και πορτογαλικά σκάφη εμπόδισαν με επιτυχία τις αγγλικές επικοινωνίες με τη Γασκώνη. Ο Εδουάρδος κατέβαλε κάποιες προσπάθειες να απομακρύνει ορισμένους από τους πιο διεφθαρμένους αξιωματούχους του και ανέστειλε κάποια προνόμια λιμανιών που δεν είχαν προμηθεύσει πλοία.

Η μάχη τιμήθηκε αργότερα στο χρυσό νόμισμα Νομπλ του Εδουάρδου, το οποίο απεικόνιζε τον βασιλιά καθισμένο σε πλοίο. Η επιγραφή έγραφε: «IHC TRANSIENS PER MEDIUM ILLORUM IBAT» («Aυτός, όμως, περνώντας από ανάμεσά τους, πορευόταν.»), ένα αντίφωνα βασισμένο στο Ευαγγέλιο του Λουκά, εδάφιο 4:30, κείμενο που χρησιμοποιούταν συχνά τότε για προστασία από κακό κατά τη διάρκεια της μάχης.

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 


Κατηγορία:Λήμματα που περιέχουν παραπομπή σε κείμενο της Εγκυκλοπαίδειας Μπριτάννικα 1911 με παράμετρο Βικιθήκης
Σλουίς