Γενικές εκλογές στη Ναμίμπια 2024

Γενικές εκλογές διεξήχθησαν στη Ναμίμπια για την ανάδειξη νέου προέδρου και μελών της Εθνοσυνέλευσης. Αρχικά προγραμματισμένες για τις 27 Νοεμβρίου 2024, οι εκλογές παρατάθηκαν σε ορισμένες περιοχές έως τις 30 Νοεμβρίου λόγω κακού προγραμματισμού. Τα κόμματα της αντιπολίτευσης καταδίκασαν την απόφαση αυτή, μποϊκοτάροντας την ανακήρυξη των αποτελεσμάτων και δηλώνοντας την πρόθεσή τους να προσφύγουν στα δικαστήρια.

Ήταν οι έβδομες γενικές εκλογές από τότε που η χώρα απέκτησε την ανεξαρτησία της από το απαρτχάιντ το 1990.

Στις 3 Δεκεμβρίου 2024 η Νετούμπο Νάντι-Ντάιτουα του κυβερνώντος κόμματος SWAPO ανακηρύχθηκε νικήτρια των εκλογών. Ορκίστηκε ως η πρώτη γυναίκα πρόεδρος της Ναμίμπια τον Μάρτιο του 2025. Στις εκλογές για την Εθνοσυνέλευση, το SWAPO περιορίστηκε σε 51 έδρες, μόλις τρεις πάνω από την απόλυτη πλειοψηφία. Ήταν το χειρότερο εκλογικό του αποτέλεσμα από την ανεξαρτησία της Ναμίμπιας το 1990.

Ιστορικό
Ο Χάγκε Γκέινγκομπ απεβίωσε εν ενεργεία στις 4 Φεβρουαρίου 2024 ενώ υποβαλλόταν σε θεραπεία για καρκίνο και αντικαταστάθηκε από τον αντιπρόεδρό του, Νανγκόλο Εμπούμπα. Ο Εμπούμπα ανακοίνωσε ότι δεν είχε πρόθεση να θέσει υποψηφιότητα για την προεδρία, και ότι θα υπηρετούσε το υπόλοιπο της θητείας του Γκέινγκομπ, η οποία έληγε στις 21 Μαρτίου 2025.

Το 2019, το κυβερνών κόμμα SWAPO έλαβε το 56% των ψήφων, σημειώνοντας πτώση από το 87% που είχε συγκεντρώσει το 2014. Το SWAPO, το οποίο εδραιώθηκε μέσω του αγώνα κατά του απαρτχάιντ και της ανεξαρτησίας το 1990, φαίνεται να χάνει την υποστήριξη των νέων ψηφοφόρων, οι οποίοι είναι δυσαρεστημένοι λόγω των χαμηλών ποσοστών απασχόλησης. Το ποσοστό ανεργίας ανέρχεται σήμερα περίπου στο 20%.

Πριν από τις εκλογές, εκστρατείες παραπληροφόρησης στο διαδίκτυο στόχευσαν διάφορους υποψηφίους. Οι εκστρατείες περιλάμβαναν ψευδείς ισχυρισμούς ότι ο υποψήφιος της αντιπολίτευσης Παντουλένι Ιτούλα ήταν «πράκτορας των Βρετανών»· υποτιθέμενο βίντεο άλλου υποψήφιου της αντιπολίτευσης, του Μπερνάντους Σβάρτμπουι, να προβαίνει σε φυλετικά σχόλια κατά του Ιτούλα· και μία τεχνητά δημιουργημένη εικόνα της υποψήφιας του SWAPO, Νετούμπο Νάντι-Ντάιτουα, να λιποθυμά κατά τη διάρκεια συγκεντρώσεων. Πολλοί πολιτικοί κατηγόρησαν τη Ζιμπάμπουε και το κόμμα ZANU–PF για τη διάδοση ψευδών πληροφοριών.

 Εκλογικό σύστημα 
Ο Πρόεδρος της Ναμίμπιας εκλέγεται με το εκλογικό σύστημα δύο γύρων· εάν κανένας υποψήφιος δεν συγκεντρώσει ποσοστό άνω του 50% στον πρώτο γύρο της ψηφοφορίας, διεξάγεται επαναληπτικός γύρος. Καμία προηγούμενη προεδρική εκλογή στη Ναμίμπια δεν έχει οδηγηθεί σε δεύτερο γύρο.

Τα 104 μέλη της Εθνοσυνέλευσης αποτελούνται από 96 αιρετά μέλη και οκτώ (χωρίς δικαίωμα ψήφου) μέλη που διορίζονται από τον πρόεδρο.The Three Branches of Government  Hanns Seidel Foundation Τα 96 αιρετά μέλη εκλέγονται μέσω αναλογικό εκλογικό σύστημα κλειστής λίστας από μία ενιαία εθνική εκλογική περιφέρεια. Οι έδρες κατανέμονται με τη χρήση της μεθόδου του μεγαλύτερου υπολοίπου.Electoral system  IPU

 Διεξαγωγή 
Η εκλογική διαδικασία στιγματίστηκε από προβλήματα υλικοτεχνικής και τεχνικής φύσεως, όπως δυσλειτουργίες των ταμπλετών ταυτοποίησης ψηφοφόρων και έλλειψη ψηφοδελτίων, οδηγώντας σε μακρές ουρές και στην επέκταση του χρόνου ψηφοφορίας από την Εκλογική Επιτροπή της Ναμίμπιας (ECN) έως τις 28 Νοεμβρίου. Το IPC κατηγόρησε την ECN ότι «σκόπιμα καταπιέζει και αποθαρρύνει τους ψηφοφόρους από το να ασκήσουν το δικαίωμά τους».

Κατόπιν παραπόνων από τα κόμματα της αντιπολίτευσης, η ECN ανακοίνωσε περαιτέρω επέκταση της ψηφοφορίας για τις 29 και 30 Νοεμβρίου σε 36 επιλεγμένα εκλογικά κέντρα στο Γουίντχουκ καθώς και στις περιοχές Κουνένε, Οσάνα και Οσικότο. Εκπρόσωποι των IPC, PDM και AR εξέφρασαν δυσαρέσκεια για τον περιορισμένο αριθμό εκλογικών κέντρων που επελέγησαν για την επέκταση. Νομικοί εμπειρογνώμονες και το IPC αμφισβήτησαν τη νομιμότητα της επέκτασης.

Οι εκλογικοί παρατηρητές της Αφρικανικής Ένωσης επέκριναν την απόφαση της ECN να επεκτείνει τη διαδικασία, χαρακτηρίζοντάς την πηγή σύγχυσης. Το IPC κατηγόρησε την ECN ότι «προσπαθεί σκόπιμα να αποτρέψει τους πολίτες από το να ψηφίσουν». Η αποστολή παρατηρητών της ΑΕ βαθμολόγησε τη διαφάνεια της ECN με μόλις 50%.

Στις 29 Νοεμβρίου η ECN ανακοίνωσε ότι η ψηφοφορία θα παραταθεί έως το βράδυ της 30ής Νοεμβρίου. Το IPC υποστήριξε ότι η παράταση ήταν παράνομη και κατηγόρησε το SWAPO για νοθεία. Παρατηρητές των εκλογών, μεταξύ αυτών και νομικοί από χώρες της νότιας Αφρικής, δήλωσαν ότι οι καθυστερήσεις ήταν σκόπιμες. Ο Παντουλένι Ίτουλα δήλωσε ότι «το IPC δεν θα αναγνωρίσει το αποτέλεσμα αυτών των εκλογών». Η αντιπολίτευση αρνήθηκε να αναγνωρίσει τα αποτελέσματα και ανακοίνωσε την πρόθεσή της να προσφύγει νομικά.

Μια προκαταρκτική έρευνα της Αφρικανικής Ένωσης στις 29 Νοεμβρίου δεν εντόπισε στοιχεία εκλογικών παρατυπιών.

Στις 3 Δεκεμβρίου η ECN ανακήρυξε την Νετούμπο Νάντι-Ντάιτουα νικήτρια των εκλογών.

 Αποτελέσματα 

 Πρόεδρος 
+Αποτελέσματα προεδρικών εκλογών της Ναμίμπιας 2024..ΥποψήφιοιΚόμματα1ος γύρος Ψήφοι %  Νετούμπο Νάντι-Ντάιτουα SWAPO 58,07  Παντουλένι Ιτούλα IPC 25,84  ΜακΧένρι Βενάανι PDM 5,04  Μπερνάντους Σβαρτμπούι LPM 4,65  Τζομπ Αμουπάντα AR 1,79  Χέντρικ Γκαομπαέμπ UDF 1,15  Χενκ Ματζ RP 0,82  Εβιλάστους Κααρόντα SWANU 0,73  Αμπρόσιους Κουμπούα APP 0,47  Επαφράς Μουκουιλόνγκο  NEFF 0,36  Φέστους Τόμας  0,33  Μάικ Καβεκότορα RDP 0,27  Εράστους Σούμπουα  0,19  Σακάρια Λικούβα  0,18  Βάινο Αμουθένου CoD 0,11 Έγκυρα ψηφοδέλτια   98,69  Άκυρα και λευκά ψηφοδέλτια  1,31 Σύνολο  100 Αποχή  23,95Εγγεγραμμένοι / συμμετοχή  76,05

 Εθνοσυνέλευση 
+ Αποτελέσματα βουλευτικών εκλογών της Ναμίμπιας του 2024...Αρχείο:Namibia National Assembly 2024.svg Κόμμα Ψήφοι % +/- Έδρες +/-   Οργάνωση του Λαού της Νοτιοδυτικής Αφρικής (SWAPO)  53,38  51    Ανεξάρτητοι Πατριώτες για την Αλλαγή (IPC)  20,21 Νέο 20  Θετική Επανατοποθέτηση (AR)  6,61 Νέο 7   Δημοκρατικό Λαϊκό Κίνημα (PDM)  5,48  5   Λαϊκό Κίνημα Κατοίκων Χωρίς Γη (LPM)  5,21  5    Ενωμένο Δημοκρατικό Μέτωπο (UDF)  1,54  1   Ναμιμπιανοί Αγωνιστές για την Οικονομική Ελευθερία (NEFF) 1,07  1   Εθνική Ένωση της Νοτιοδυτικής Αφρικής (SWANU)  1,05  1    Ρεπουμπλικανικό Κόμμα (RP) 1,00  1   Δημοκρατική Οργάνωση Εθνικής Ενότητας (NUDO)  0,98  1   Παλλαϊκό Κόμμα (APP)  0,66  1 Εθνικό Δημοκρατικό Κόμμα (NDP)  0,53 1  Κόμμα Σώματος του Χριστού (BCP)  0,61 Νέο 1    Συναγερμός για τη Δημοκρατία και την Πρόοδο (RDP) 0,30  0 Εθνική Ενδυνάμωση κατά της Διαφθοράς (NEFC)  0,29 Νέο 0  Ενωμένο Κόμμα των Ναμιμπιανών (UNP)  0,25 Νέο 0   Κίνημα Δημοκρατικής Δράσης (ADM) 0,21 Νέο 0    Ενωμένο Λαϊκό Κίνημα (UPM)  0,20 Νέο 0  Κογκρέσο των Δημοκρατών (CoD) 0,16  0   Χριστιανοδημοκρατική Φωνή (CDV) 0,13  0   Εθνικό Πατριωτικό Μέτωπο (NPF) 0,12  0  Διορισμένα μέλη8 Έγκυρα ψηφοδέλτια  98,57  Άκυρα και λευκά ψηφοδέλτια  1,43 Σύνολο  100 – 104  Αποχή  24,32  Εγγεγραμμένοι / συμμετοχή  75,68

 Επακόλουθα 

Στις 3 Δεκεμβρίου 2024 η Νάντι-Νταΐτουα ανακηρύχθηκε νικήτρια με 57% των ψήφων, αποφεύγοντας έτσι έναν δεύτερο γύρο, ο οποίος είχε προβλεφθεί ότι θα συμβεί. Έγινε η πρώτη γυναίκα που εκλέχθηκε ως πρόεδρος της Ναμίμπιας και μία από τις δύο γυναίκες αρχηγούς κράτους στην Αφρική, μαζί με τη Σάμια Σουλούχου Χασάν της Τανζανίας. Σε ομιλία της προς υποστηρικτές, η Νάντι-Ντάιτουα δήλωσε: «Το έθνος της Ναμίμπιας ψήφισε για ειρήνη και σταθερότητα». Τα αποτελέσματα αποτέλεσαν τη χειρότερη εκλογική επίδοση για το SWAPO από την ανεξαρτησία της χώρας, με το κόμμα να εξασφαλίζει οριακή πλειοψηφία στο κοινοβούλιο. Το Bloomberg χαρακτήρισε το αποτέλεσμα ως «ευρεία συνέχεια πολιτικής σε μια χώρα που βρίσκεται στα πρόθυρα να γίνει σημαντικός παραγωγός υδρογονανθράκων», σημειώνοντας τις πρόσφατες ανακαλύψεις υπεράκτιων κοιτασμάτων στην Λεκάνη Όρανζ.

Ο Παντουλένι Ιτούλα, ο υποψήφιος που κατέλαβε τη δεύτερη θέση, δήλωσε ότι υπήρξαν «πολλαπλές παρατυπίες» και ότι θα «παλέψει... να ακυρώσει τις εκλογές μέσω των διαδικασιών που προβλέπονται από τη νομοθεσία μας». Τα κόμματα της αντιπολίτευσης δεσμεύτηκαν να προσβάλουν δικαστικά την παράταση της εκλογικής διαδικασίας. Ο Ιτούλα επέκρινε το γεγονός ότι άνοιξαν μόνο επιλεγμένα εκλογικά κέντρα, γεγονός που ενδεχομένως εμπόδισε χιλιάδες πολίτες από το να ψηφίσουν. Τα κόμματα της αντιπολίτευσης μποϊκόταραν την ανακοίνωση των επίσημων αποτελεσμάτων που πραγματοποιήθηκε στο Βίντχουκ. Τα αιτήματα της αντιπολίτευσης για επανάληψη των εκλογών απορρίφθηκαν από την Εκλογική Επιτροπή της Ναμίμπιας (ECN). Το Φόρουμ Γερμανόφωνων Ναμιμπιανών δήλωσε ότι οι αμφιβολίες που προκλήθηκαν από την εκλογική παράταση μπορούν να οδηγήσουν σε δυσπιστία προς την κυβέρνηση, σημειώνοντας πως «είναι στα χέρια της ECN να αποφύγει αυτόν τον ολισθηρό δρόμο προς το χάος και τη βία».

Στις 13 Δεκεμβρίου το εκλογικό δικαστήριο της Ναμίμπιας διέταξε την ECN να επιτρέψει στα κόμματα IPC και LPM πρόσβαση στα εκλογικά δεδομένα, στο πλαίσιο της εκλογικής τους προσφυγής. Στις 28 Φεβρουαρίου 2025 το Ανώτατο Δικαστήριο της Ναμίμπιας έκρινε έγκυρη την εκλογική παράταση και απέρριψε την προσφυγή του IPC.

 Παραπομπές 

2024
Ναμιμπια