Μάρκος Πέδων Βηργιλιανός

Ο Μάρκος Πέδων Βηργιλιανός, λατιν.: Marcus Pedo Vergilianus ήταν ύπατος στις αρχές του 115 μ.Χ., κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Τραϊανού. Απεβίωσε σε σεισμό προς το τέλος του ίδιου έτους. Το πραγματικό του επώνυμο είναι αβέβαιο, καθώς το γένος του παραλείπεται από τις σωζόμενες εκδοχές τού ονόματός του.

 Σταδιοδρομία 
Ο Βηργιλιανός ήταν Ρωμαίος συγκλητικός στις αρχές του 2ου αι. Το έτος 115 ήταν κανονικός ύπατος, υπηρετώντας για τον μήνα Ιανουάριο, με τον Λεύκιο Βιψτάνο Μεσσάλα ως συνεργάτη του.Eck et al., "Per una nuova edizione dei Fasti Potentini". Ο Βηργιλιανός παραιτήθηκε στο τέλος τού μήνα, και τον διαδέχθηκε ο Τίτος Στατίλιος Μάξιμος Σεβήρος Αδριανός, ο οποίος υπηρέτησε δίπλα στον Μεσάλλα μέχρι τα τέλη Απριλίου.Cooley, Cambridge Manual of Latin Epigraphy, pp. 467 ff.

Ο Βηργιλιανός είναι περισσότερο γνωστός για το τέλος του, στον σεισμό που έπληξε την Αντιόχεια προς το τέλος τού έτους. Η πόλη και η γύρω περιοχή υπέστησαν τεράστιες ζημιές, και ο Αυτοκράτορας Τραϊανός, ο οποίος βρισκόταν στην Αντιόχεια προετοιμαζόμενος για μία εκστρατεία εναντίον των Πάρθων, μόλις που γλίτωσε τον θάνατο σκαρφαλώνοντας από το παράθυρο τού σπιτιού όπου διέμενε, λαμβάνοντας μόνο ελαφρά τραύματα..Cassius Dio, Roman History lxviii. 24, 25. Αν και ο Δίων Κάσσιος υπονοεί ότι απεβίωσε κατά τη διάρκεια τής θητείας του, ο Βηργιλιανός πρέπει να παραιτήθηκε μέχρι τις καλένδες (1η του μηνός) Φεβρουαρίου, όταν ο διάδοχός του ορίστηκε, ενώ ο σεισμός συνέβη στις 13 Δεκεμβρίου.John Malalas, Chronographia xi. 275. §§ 3–8, in Sherk, The Roman Empire: Augustus to Hadrian, p. 173.  Έτσι, ενώ ο Βηργιλιανός είχε υπατικό βαθμό, δεν υπηρετούσε ως ύπατος κατά τη στιγμή τού τέλους του, και πιθανότατα βρισκόταν στην Αντιόχεια ως μέλος τής συνοδείας του Τραϊανού.

 Ονοματολογία 
Αν και μία σχετικά άγνωστη προσωπικότητα στη ρωμαϊκή ιστορία, ο Βηργιλιανός έχει τύχει περαιτέρω έρευνας, λόγω τής αβεβαιότητας που περιβάλλει το πραγματικό του όνομα. Στην επιγραφική, αναφέρεται ποικιλοτρόπως ως Μάρκος Πέδων Βηργιλιανός ή Μάρκος Βηργιλιανός Πέδων,; ; ; ; , 2003 588, 2005 457. ενώ άλλες επιγραφές τον αναφέρουν απλώς ως Πέδωνα,; ; . ή ως Βηργιλιανό., 32637; . Ωστόσο, είναι σχεδόν βέβαιο ότι αυτά τα ονόματα δεν αποτελούν την πλήρη ονοματολογία του. Το Πέδων είναι ένα ρωμαϊκό επίθετο (cognomen), όχι επώνυμο (nomen gentilicium), και ενώ κάποια  μοιράζονται τη μορφολογία του Vergilianus, αυτό είναι πιθανώς ένα agnomen, ένας τύπος επωνύμου που υποδηλώνει την καταγωγή του υπάτου από το γένος Vergilia.Salomies, "Three Notes on Roman Nomina", p. 201 (note 6). Κατά τους αυτοκρατορικούς χρόνους, δεν ήταν ασυνήθιστο για τα μέλη της ρωμαϊκής αριστοκρατίας να κατέχουν εκτεταμένη και περιστασιακά δυσκίνητη ονοματολογία, υποδεικνύοντας την καταγωγή τους από διαφορετικές επιφανείς οικογένειες. Αυτά τα ονόματα μπορούσαν να αναδιαταχθούν από τον φορέα κατά βούληση, και η ονοματολογία συχνά συντομευόταν για λόγους ευκολίας. Ακόμη και υπό τη Ρωμαϊκή Δημοκρατία, τα nomina παραλείπονταν περιστασιακά, για άτομα των οποίων το γένος μπορούσε να συναχθεί από γνωστά επώνυμα.Salomies, Adoptive and Polyonymous Nomenclature.

Ο Βέρνερ Εκ (Werner Eck) καταλήγει στο συμπέρασμα ότι ο Βηργιλιανός ήταν πιθανώς μέλος του γένους των Ποπιλίων, βασιζόμενος στην ομοιότητα τού ονόματός του με αρκετά μέλη αυτής τής οικογένειας, που απέκτησαν εξέχουσα θέση κατά τον 2ο αι., συμπεριλαμβανομένου του Γάιου Ποπίλιου Κάρου Πέδωνα υπάτου στα τέλη του 147, του Ποπίλιου Πέδωνα Απρονιανού υπάτου το 191, και του Mάρκου Ποπίλιου Πέδωνα, ενός από τους Salii Palatini. Το όνομά του θα ήταν επομένως Marcus Popilius Pedo Vergilianus.Eck, PW, supplement 15 ("Popilius", Nos. 38a, b). Αυτή η συλλογιστική ακολουθείται από το Prosopographia Imperii Romani,PIR2, P. 843. και σημειώνεται τόσο από την Όλι Σαλομίες όσο και από τον Ρόναλντ Σάυμ,Syme, "Spaniards at Tivoli", p. 252. αν και αλλού ο Syme αναφέρει ότι το Πομπήιος είναι επίσης μία πιθανότητα, καθώς ένας ύπατος με το όνομα Πομπήιος Πέδων είχε εκτελεστεί από τον Κλαύδιο.Seneca the Younger, Apocolocyntosis, 13, 14.Syme, "Polyonymous Consuls", p. 198.

 Παραπομπές 

 Βιβλιογραφία 
 Lucius Annaeus Seneca (Seneca the Younger), Apocolocyntosis Divi Claudii (The Gourdification of the Divine Claudius).
 Lucius Cassius Dio Cocceianus (Cassius Dio), Roman History.
 John Malalas, Chronographia.
 August Pauly, Georg Wissowa, et alii, Realencyclopädie der Classischen Altertumswissenschaft (Scientific Encyclopedia of the Knowledge of Classical Antiquities, abbreviated PW), J. B. Metzler, Stuttgart (1894–1980).
 Edmund Groag, Arthur Stein, Leiva Petersen, and Klaus Wachtel, Prosopographia Imperii Romani (The Prosopography of the Roman Empire, Second Edition, abbreviated PIR2), Berlin (1933–2015).
 Ronald Syme, "Spaniards at Tivoli", in Ancient Society, vol. 13/14 (1982/1983); "The Paternity of Polyonymous Consuls", in Zeitschrift für Papyrologie und Epigraphik, vol. 61 (1985).
 Robert K. Sherk, The Roman Empire: Augustus to Hadrian Cambridge University Press (1988).
 Olli Salomies, Adoptive and Polyonymous Nomenclature in the Roman Empire, Societas Scientiarum Fennica, Helsinki (1992); "Three Notes on Roman Nomina", in Arctos, vol. XXXII, pp. 197–224 (1998).
 Werner Eck, Gianfranco Paci, and E. Percossi Serenelli, "Per una nuova edizione dei Fasti Potentini", in Picus, vol. 23, pp. 51–108 (2003).
 Alison E. Cooley, The Cambridge Manual of Latin Epigraphy, Cambridge University Press (2012).

Κατηγορία:Ρωμαίοι ύπατοι του 2ου αιώνα