Γράννος

Ο Γράννος (επίσης Γκράνος, Μογούνος και Αμαρκολιτάνος  ) ήταν κελτική θεότητα της κλασικής αρχαιότητας. Ταυτιζόταν τακτικά με τον Απόλλωνα ως Απόλλωνας Γράννος και λατρευόταν συχνά σε συνδυασμό με την Σιρόνα και μερικές φορές με τον Άρη και άλλες θεότητεςPatrice Lajoye. Un inventaire des divinités celtes de l’Antiquité. Société de Mythologie Française. See also the inventory's introduction. .

 Ονομασία 

 Ετυμολογία 
Το θεώνυμο Grannus είναι μια λατινοποιημένη μορφή του γαλατικού Grannos. Η ίδια ρίζα εμφανίζεται στα προσωπικά ονόματα Grania, Grannia, Grannicus και Grannica, καθώς και στα τοπωνύμια Grignols (από το παλαιότερο *Granno-ialon "Grannus"), Aquae Granni (>Άαχεν) και Granéjouls.

Η ετυμολογία του παραμένει υπό συζήτηση. Το όνομα θα μπορούσε να συνδεθεί με το πρωτοκελτικό * grand - /grend-, που σημαίνει «γενειάδα» (βλ. μεσοϊρλανδικό grand, μεσοουαλικό grann «πηγούνι, γενειάδα, μάγουλο», μεσοβρετονικό grann «φρύδι»), αν και ορισμένοι μελετητές έχουν επισημάνει ότι ο θεός δεν απεικονίζεται ποτέ στην πραγματικότητα με γενειάδα. Το παλιό γαλλικό grenon («μικρή γενειάδα»), το παλιό ισπανικό greñon («γενειάδα») και το οξιτανικό gren («μουστάκι») προέρχονται από ένα παλαιότερο *grennos, που υποτίθεται ότι είναι γαλατικό, αλλά η φωνητική του μορφή είναι δύσκολο να συμβιβαστεί με τις άλλες μορφές.

Μια εναλλακτική ετυμολογία συνδέει το όνομα με μια ανακατασκευασμένη μορφή *gra-snó - (< *gwhr-snó-), η οποία θα μπορούσε να σχετίζεται με το πρωτοκελτικό *gwrīns- / gwrens-, που σημαίνει «θερμότητα» (βλ. μεσοϊρλανδικά grīs «θερμότητα, λάμψη, κάρβουνα», μεσοουαλικό gwres «θερμότητα [του ήλιου, φωτιάς], πάθος, λαγνεία»). Ο μελετητής Γιούργκεν Ζάιντλερ υποστηρίζει ότι αυτή θα ήταν μια «πιθανή αναφορά στη θερμότητα του ήλιου και τις θεραπευτικές του ιδιότητες». Στην ακαδημαϊκή έρευνα των αρχών του 20ού αιώνα, το θεώνυμο συχνά συγκρίθηκε με το παλαιοϊρλανδικό grían («ήλιος»), το οποίο, σύμφωνα με τον γλωσσολόγο Ράνκο Ματάσοβιτς, θα πρέπει να προέρχεται από το πρωτοκελτικό *gwrensā (> πρωτόγονη ιρλανδική *gwrēnā ).

 Επίθετα 
Στο Μοντελόν, ο Γράννος ονομάζεται Deus Apollo Grannus Amarcolitanus  («Αυτός με διαπεραστικό ή μακρινό βλέμμα»Zeidler, Jürgen, "On the etymology of Grannus", Zeitschrift für celtische Philologie, τόμος 53 (1), de Gruyter. 2003, σελ. 86. και στο Χόρμπουργκ-Βιρ Apollo Grannus MogounusPatrice Lajoye. Un inventaire des divinités celtes de l’Antiquité. Société de Mythologie Française. See also the inventory's introduction. .

Σε όλα τα κέντρα λατρείας του όπου εξομοιώνεται με έναν Ρωμαίο θεό, ο Γράννος ταυτίστηκε με τον ΑπόλλωναPatrice Lajoye. Un inventaire des divinités celtes de l’Antiquité. Société de Mythologie Française. See also the inventory's introduction. , πιθανώς στον ρόλο του Απόλλωνα ως θεραπευτικής ή ηλιακής θεότητας. Στην Τρηρ, ταυτίζεται πιο συγκεκριμένα με τον Φοίβο ως Απόλλωνας Γράννος Φοίβος.

 Κέντρα λατρείας 
δεξιά|μικρογραφία|Θερμές πηγές όπως αυτές στην Άκουε Γκράνι (σημερινό Άαχεν ) πιστεύεται ότι ήταν αφιερωμένες στον Γράννο.
δεξιά|μικρογραφία|Το αμφιθέατρο στο Γκραντ, αφιερωμένο στον Απόλλωνα. Το όνομα του Γκραντ έχει συνδεθεί με τον Γράννο.
Ένα από τα πιο διάσημα κέντρα λατρείας του θεού βρισκόταν στην Άκουε Γκράνι (σημερινό Άαχεν, Γερμανία). Άαχεν σημαίνει «νερό» στα παλαιά γερμανικά, αντιδάνειο του ρωμαϊκού ονόματος «Aquae Granni». Οι θερμές πηγές της πόλης με θερμοκρασίες μεταξύ 45 °C και 75 °C βρίσκονταν στην κάπως αφιλόξενη ελώδη περιοχή γύρω από την κοιλάδα του Άαχεν, η οποία έχει σχήμα λεκάνης. Το Άαχεν έγινε για πρώτη φορά θεραπευτικό κέντρο την εποχή του Χάλστατ. 

Σύμφωνα με τον Δίωνα Κάσσιο, ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Καρακάλλας (188 μ.Χ. έως 217 μ.Χ.) ζήτησε ανεπιτυχώς βοήθεια από τον Απόλλωνα Γράννο —καθώς και από τον Ασκληπιό και τον Σέραπι— κατά τη διάρκεια μιας περιόδου σωματικής και ψυχικής ασθένειας, επισκεπτόμενος το ιερό του θεού και κάνοντας πολλά αναθήματα. Ο Δίωνας ισχυρίζεται ότι οι θεοί αρνήθηκαν να τον θεραπεύσουν, επειδή γνώριζαν τις προθέσεις του Καρακάλλα να είναι κακόςΔίων Κάσσιος, Ρωμαϊκή Ιστορία 78.15.. Η επίσκεψη του Καρακάλλα στο ιερό του «κελτικού θεού-θεραπευτή» Γράννου έγινε κατά τη διάρκεια του πολέμου με τη Γερμανία το 213CIL VI 2086; IvEph 802.

 Εορτή 
Μια λατινική επιγραφή του 1ου αιώνα μ.Χ. από μια δημόσια κρήνη στη Λιμόζ αναφέρει μια γαλατική δεκαήμερη εορτή του Γράννου (ελαφρώς λατινοποιημένη ως decamnoctiacis Granni ):




 (edit)

 Θεϊκή συνοδεία 
μικρογραφία|Βωμός στον Απόλλωνα Γράννο και τη Σιρόνα, Μπάουμπεργκ (Γερμανία)
Το όνομα Γράννος μερικές φορές συνοδεύεται από άλλα ονόματα θεοτήτων στις επιγραφές. Στο Άουγκσμπουργκ, συναντάται τόσο με την Ντιάνα όσο και με τη Σιρόνα, ξανά με τη Σιρόνα στη Ρώμη, στο Μπίτμπουργκ, στο ΜπάουμπεργκPatrice Lajoye. Un inventaire des divinités celtes de l’Antiquité. Société de Mythologie Française. See also the inventory's introduction. , στο Λάουινγκεν και στη Σαρμιζεγέτουσα (δύο φορές).  Στο Έννεταχ βρίσκεται με τις Νύμφες, στο Φάιμινγκεν με την Υγιεία και τη Μητέρα των Θεών και στο Γκραντ με τον Σολ. Ένας αναθηματικός βωμός στην Αστόργκα τον επικαλείται μετά τον «ιερό Σέραπι» και την «πολυώνυμη Ίσιδα» και πριν από «την Κόρη και τον Άρη Σαγάτο».

 Παραπομπές 

 Βιβλιογραφία 





 Περαιτέρω ανάγνωση 

 Hofeneder, Andreas; Hainzmann, Manfred και Mathieu, Nicolas. “Apollon Grannos – Überlegungen Zu Cassius Dio 77, 15,5–7”. Στο: Théonymie Celtique, Cultes, Interpretatio - Keltische Theonymie, Kulte, Interpretatio . Επιμέλεια Andreas Hofeneder και Patrizia de Bernardo Stempel, 1st ed. Austrian Academy of Sciences Press, 2013. pp. 101–112. http://www.jstor.org/stable/j.ctv8mdn28.10 .



Κατηγορία:Ηλιακοί θεοί