Ιταλική Βασιλική Αεροπορία

Η Ιταλική Βασιλική Αεροπορία (Regia Aeronautica Italiana ή RAI στα ιταλικά) ήταν η πολεμική αεροπορία του Βασιλείου της Ιταλίας. Έγινε ανεξάρτητος κλάδος των ενόπλων δυνάμεων της χώρας το 1923, ενώ μέχρι εκείνο το χρονικό σημείο οι αεροπορικές δυνάμεις ήταν υπό τον άμεσο έλεγχο του Ιταλικού Βασιλικού Στρατού. Το 1946, αμέσως μετά το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, η Ιταλία έγινε αβασίλευτη δημοκρατία και τη βασιλική αεροπορία διαδέχθηκε η σημερινή Ιταλική Πολεμική Αεροπορία (Aeronautica Militare). Η περίοδος της ύπαρξης της Regia Aeronautica ταυτίζεται σχεδόν με τα χρόνια που ήταν στην εξουσία το φασιστικό καθεστώς. Η Αεροπορία διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στα ιταλικά επεκτατικά σχέδια πριν από το ξέσπασμα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και είχε σημαντική δράση κατά τη διάρκεια αυτού.

 Ιστορία 

 Απαρχές 
Στις αρχές του εικοστού αιώνα η Ιταλία βρισκόταν στην πρωτοπορία του αεροπορικού πολέμου: κατά την προσάρτηση της Λιβύης στα 1911-1912, ένα ιταλικό αεροσκάφος πραγματοποίησε την πρώτη αναγνωριστική πτήση στην ιστορία (23 Οκτωβρίου) ενώ την 1η Νοεμβρίου πραγματοποιήθηκε ο πρώτος αεροπορικός βομβαρδισμός.

Κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου το Ιταλικό Αεροπορικό Σώμα (Corpo Aeronautico Militare), που τότε ήταν ακόμη τμήμα του Στρατού, ήταν εξοπλισμένο με μαχητικά γαλλικής προέλευσης και βομβαρδιστικά εγχώριας κατασκευής, μεταξύ των οποίων αξιομνημόνευτα ήταν τα πολύ μεγάλων διαστάσεων για τα δεδομένα της περιόδου βομβαρδιστικά Caproni. Το Ιταλικό Βασιλικό Ναυτικό (Regia Marina) είχε το δικό του αεροπορικό σώμα που ήταν εξοπλισμένο με υδροπλάνα εγχώριας κατασκευής.

 Ίδρυση της Βασιλικής Αεροπορίας 
Η Αεροπορία έγινε ανεξάρτητος κλάδος των ενόπλων δυνάμεων στις 28 Μαρτίου 1923. Το φασιστικό καθεστώς την αξιοποίησε για προπαγανδιστικούς σκοπούς και δόθηκε έμφαση στην κατάρριψη πολυάριθμων ρεκόρ, συμπεριλαμβανομένων  πτήσεων μεγάλων αποστάσεων καθώς και πτήσεων σε υψηλές ταχύτητες και μεγάλα ύψη. Έπειτα από την επιτυχή ολοκλήρωση πτήσεων μεγάλων αποστάσεων γύρω από τη Μεσόγειο, η διατλαντική πτήση του Αμερικανού Τσαρλς Λίντμπεργκ ενέπνευσε την ηγεσία της Regia Aeronautica να οργανώσει μεγαλύτερο διατλαντικό ταξίδι με σταθμούς στη Δυτική Αφρική και τη Βραζιλία. Ίσως οι πιο λαμπρές επιτυχίες ήταν το παγκόσμιο ρεκόρ ταχύτητας για υδροπλάνα που πέτυχε ο Francesco Agello με το Macchi-Castoldi MC-72 τον Οκτώβριο του 1934 φθάνοντας τα 709 km/hNeulen 2000, p. 19. και η πτήση σχηματισμού υδροπλάνων Savoia-Marchetti S.55 που έφθασαν στις Ηνωμένες Πολιτείες και επέστρεψαν πίσω στην Ιταλία το 1933 έχοντας διανύσει απόσταση 19.000 km συνολικά. Στο ταξίδι των Savoia περιλαμβάνονταν στάσεις στο Άμστερνταμ, το Ντέρι, το Ρέικιαβικ, το Λαμπραντόρ, το Μόντρεαλ, το Σικάγο, το Μπρούκλιν και την Ουάσινγκτον, με αποκορύφωμα την προσθαλάσσωση στη Λίμνη Μίσιγκαν και την παρέλαση που ακολούθησε στην πόλη ενώπιον χιλιάδων Αμερικανών. Η παρουσία των ιταλικών αεροσκαφών στο Σικάγο είχε οργανωθεί έτσι ώστε να συμπέσει με την έκθεση «Century of Progress» που έλαβε χώρα στην πόλη. Το πρωτοποριακό αυτό εγχείρημα οργάνωσε ο Ίταλο Μπάλμπο (Italo Balbo).Neulen 2000, p. 20.

Κατά το δεύτερο μισό της δεκαετίας του 1930 αεροσκάφη της Regia Aeronautica έλαβαν μέρος σε επιχειρήσεις στον Ισπανικό Εμφύλιο Πόλεμο, στην Αιθιοπία και κατά την κατάληψη της Αλβανίας.

 Β΄ Ιταλο-Αιθιοπικός Πόλεμος 
Η πρώτη δοκιμασία για τη νεοσύστατη Βασιλική Αεροπορία ήρθε τον Οκτώβριο του 1935Neulen 2000, p. 22. με την κατάκτηση της Αιθιοπίας κατά τον Β΄ Ιταλο-Αιθιοπικό Πόλεμο. Στα καταληκτικά στάδια του πολέμου η Αεροπορία ανέπτυξε έως και 386 αεροσκάφη που επιχειρούσαν από βάσεις στις ιταλικές αποικίες στην Ερυθραία και τη Σομαλία. Οι Ιταλοί αεροπόροι δεν είχαν αντίπαλο στον αέρα διότι οι Αιθίοπες διέθεταν μόλις δεκαπέντε αεροσκάφη. Ωστόσο, η Regia Aeronautica έχασε 72 αεροσκάφη και 122 ιπτάμενουςNeulen 2000, pp. 22–23. κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων προς υποστήριξη των χερσαίων δυνάμεων. Επίσης πραγματοποιήθηκαν σε ορισμένες περιπτώσεις βομβαρδισμοί με δηλητηριώδη αέρια εναντίον Αιθιόπων. Οι εχθροπραξίες τερματίστηκαν στις 5 Μαΐου 1936 αλλά για τους επόμενους δεκατρείς μήνες η Regia Aeronautica έλαβε μέρος σε αποστολές καταστολής των ανταρτών.Neulen 2000, p. 23.

 Ισπανικός Εμφύλιος 

Κατά το πραξικόπημα των Ισπανών αξιωματικών τον Ιούλιο του 1936, Ιταλοί πιλότοι με στολές της Ισπανικής Λεγεώνας των Ξένων μετέφεραν αεροπορικώς στρατεύματα πιστά στον Φράνκο από το Ισπανικό προτεκτοράτο στο Μαρόκο στη μητροπολιτική Ισπανία. Κατά τη διάρκεια του Ισπανικού Εμφυλίου οι Ιταλοί πιλότοι πολέμησαν στο πλευρό των Ισπανών Εθνικιστών και των Γερμανών πιλότων της Luftwaffe ως μέλη της λεγόμενης «Αεροπορικής Λεγεώνας» (Aviazione Legionaria). Η παρουσία της Λεγεώνας στην Ιβηρική διήρκεσε από τον Ιούλιο του 1936 έως τον Μάρτιο του 1939 και την νίκη των Εθνικιστών έναντι των Δημοκρατικών. Η αεροπορική αυτή δύναμη συμπλήρωσε την εκστρατευτική δύναμη που απέστειλε το φασιστικό καθεστώς στη χώρα, το αποκαλούμενο «Σώμα Εθελοντικών Στρατευμάτων» (). Στην Ισπανία οι Ιταλοί πιλότοι βρίσκονταν ήταν υπό την άμεση διοίκηση Ισπανών αξιωματικών και συμμετείχαν σε εκπαίδευση και κοινές επιχειρήσεις με τους πιλότους της γερμανικής «Λεγεώνας Κόνδορ».

Σε ό,τι αφορά τις αεροπορικές δυνάμεις, ο Μουσολίνι έστειλε στην Ισπανία 6.000 προσωπικό καθώς και περίπου 720 αεροσκάφη, συμπεριλαμβανομένων 80–90 βομβαρδιστικών Savoia-Marchetti SM.81, 100 Savoia-Marchetti SM.79 και 380–400 διπλάνων μαχητικών Fiat CR.32, που αντιμετώπισαν στον αέρα τα σοβιετικής κατασκευής Polikarpov των Δημοκρατικών, αποδεικνύοντας την υπεροχή τους έναντι αυτών. Η Aviazione lLegionaria πέτυχε περίπου 500 εναέριες νίκες και έχασε 86 αεροσκάφη σε αερομαχίες καθώς και περίπου 200 ιπτάμενους.Neulen 2000, p. 25.

Όμως πιο σημαντικά από τις υλικές απώλειες ήταν τα εσφαλμένα συμπεράσματα που εξήχθησαν από τον αεροπορικό πόλεμο στην Ισπανία καθώς το Υπουργείο Αεροπορίας βασιζόμενο στην επιτυχία του Fiat CR.32 επέμεινε στην πεποίθηση ότι τα διπλάνα μπορούσαν ακόμη να κυριαρχήσουν στους αιθέρες και παρήγγειλε μεγάλους αριθμούς Fiat CR.42 Falco, ενός από τα τελευταία διπλάνα μαχητικά στην ιστορία.Neulen 2000, p. 26.

 Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος 
Τον Ιούλιο του 1939, η Regia Aeronautica θεωρείτο μια αξιόμαχη αεροπορική δύναμη καθώς η Ιταλία κατείχε 33 παγκόσμια ρεκόρ, περισσότερα από τη Γερμανία (15), τη Γαλλία (12), τις Ηνωμένες Πολιτείες (11), τη Σοβιετική Ένωση (7), την Ιαπωνία (3), το Ηνωμένο Βασίλειο (2) και την Τσεχοσλοβακία (1).Neulen 2000, p. 29. Όταν ξέσπασε ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος το 1939 η Αεροπορία είχε θεωρητικά 3.296 αεροσκάφη. Παρόλο που αριθμητικά επρόκειτο για υπολογίσιμη δύναμη, η πραγματική ισχύς δεν ήταν ανάλογη των αριθμών αυτών κάτι που εν πολλοίς οφείλονταν στους περιορισμούς της εγχώριας αεροπορικής βιομηχανίας. Μόνο 2.000 από τα αεροσκάφη αυτά ήταν κατάλληλα για επιχειρήσεις, εκ των οποίων μόλις τα 166 ήταν σύγχρονα μαχητικά (89 Fiat G.50 Freccia και 77 Macchi MC.200) και τα δύο πιο αργά από τους πιθανούς αντιπάλους όπως τα βρετανικά Hawker Hurricane και Supermarine Spitfire ή το γαλλικό Dewoitine D.520. Επίσης, η Regia Aeronautica δεν διέθετε μαχητικά μεγάλου βεληνεκούς ή νυκτερινά μαχητικά.Neulen 2000, p. 30. Η τεχνική βοήθεια που παρείχε η σύμμαχος Γερμανία δεν βελτίωσε ιδιαίτερα την κατάσταση.

 Μάχη της Γαλλίας 
Στις 10 Ιουνίου 1940, στα καταληκτικά στάδια της Μάχης της Γαλλίας, η Ιταλία κήρυξε τον πόλεμο κατά της Γαλλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου. Στις 13 Ιουνίου μαχητικά Fiat CR.42 επιτέθηκαν σε βάσεις της Γαλλικής Αεροπορίας (Armée de l'air) και συνόδευσαν Fiat BR.20 που βομβάρδισαν το λιμάνι της Τουλόν. Δύο ημέρες αργότερα CR.42 από το 3° και το 53° Stormo επιτέθηκαν ξανά σε γαλλικές αεροπορικές βάσεις και συγκρούστηκαν με D.520 και Bloch MB.152, ισχυριζόμενοι πως πέτυχαν οκτώ καταρρίψεις και ότι υπέστησαν πέντε απώλειες.Cattaneo 1971, p. 5. Στις 15 Ιουνίου ολιγάριθμη δύναμη του Γαλλικού Ναυτικού βομβάρδισε τις ακτές της Λιγυρίας αλλά η ιταλική Αεροπορία δεν κατάφερε να αποτρέψει αυτή την ενέργεια ούτε να επιτεθεί στα γαλλικά πλοία, αναδεικνύοντας την απουσία συνεργασίας με το Ιταλικό Ναυτικό (Regia Marina). Η Regia Aeronautica πραγματοποίησε 716 αποστολές βομβαρδισμού, ρίχνοντας συνολικά 276 τόνους βομβών σε γαλλικές οχυρώσεις, στρατιωτικές βάσεις και αεροδρόμια. Κατά τη διάρκεια αυτού του σύντομου πολέμου, η Regia Aeronautica έχασε 10 αεροσκάφη σε αερομαχίες και 24 ιπταμένους, ενώ ισχυρίστηκε 10 καταρρίψεις και καθώς και την καταστροφή 40 αεροσκαφών στο έδαφος.Neulen 2000, p. 32. Σύμφωνα με βιβλίο που εκδόθηκε μετά τον πόλεμο από τον Generale Giuseppe Santoro, το οποίο ασκούσε κριτική στον τρόπο χρήσης της Αεροπορίας, η οποία δεν είχε προετοιμαστεί για επιχειρήσεις βομβαρδισμού κατά οχυρώσεων, μόνο περίπου 80 t βομβών έπεσαν όντως στους στόχους τους. Παρά την κακή χρήση των διαθέσιμων πόρων, οι αποστολές βομβαρδισμού κατέστησαν υποστήριξαν τη περιορισμένη εισβολή στη νότια Γαλλία, με την ιταλική αεροπορία να διατηρεί τη φήμη της μέχρι που η Μάχη της Αγγλίας ανέδειξε ξεκάθαρα τους περιορισμούς της.Angelucci, Enzo και Paolo Matricardi. World Aircraft: World War II, Volume I (Sampson Low Guides). Maidenhead, UK: Sampson Low, 1978., p. 197"

 Μέση Ανατολή 
Τα αεροσκάφη της Regia Aeronautica συμμετείχαν στο θέατρο επιχειρήσεων της Μέσης Ανατολής σχεδόν από την αρχή της ιταλικής εμπλοκής στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Κατά τη διάρκεια του Αγγλοϊρακινού Πολέμου γερμανικά και ιταλικά αεροσκάφη της «Αεροπορικής Διοίκησης Ιράκ» () ανεφοδιάζονταν στην ελεγχόμενη από το Βισύ Συρία για να φθάσουν στον τελικό τους προορισμό που ήταν το Ιράκ. Εκεί βάφτηκαν στα χρώματα και έλαβαν τα διακριτικά της Ιρακινής Αεροπορίας. Η γερμανοϊταλική παρουσία στην περιοχή οδήγησε τελικά στη βρετανική εκστρατεία στη Συρία και τον Λίβανο.

Τον Ιούλιο του 1940 συνέβη ένα από τα λιγότερο γνωστά περιστατικά του πολέμου, συγκεκριμένα ο βομβαρδισμός από ιταλικά αεροσκάφη πόλεων της Παλαιστίνης, που βρίσκονταν τότε υπό βρετανικό έλεγχο. Η επιχειρήσεις αυτές έγιναν στο γενικότερο πλαίσιο της προσπάθειας να εκδιωχθούν οι Βρετανοί από τη λεκάνη της Μεσογείου. Ο βομβαρδισμός του Τελ Αβίβ στις 10 Σεπτεμβρίου προκάλεσε τον θάνατο 137 ανθρώπων. Στα μέσα Οκτωβρίου οι Ιταλοί βομβάρδισαν επίσης διυλιστήρια αμερικάνικης ιδιοκτησίας στο Μπαχρέιν.Time magazine, Record Raid

 Ανατολική Αφρική 
Στην Ιταλική Ανατολική Αφρική η Regia Aeronautica είχε καλύτερη απόδοση σε σχέση με άλλα θέατρα πολέμου. Τον Ιούνιο του 1940 διέθετε σε αυτό το θέατρο επιχειρήσεων 195 μαχητικά, βομβαρδιστικά και αναγνωριστικά αεροσκάφη καθώς και 25 μεταγωγικά.Neulen 2000, p. 39. Ορισμένα από αυτά ήταν παρωχημένα, αλλά τα βομβαρδιστικά SM.79 (12 μονάδες) και SM.81, καθώς και τα μαχητικά Fiat CR.42 ήταν συγκριτικά ανώτερα από αυτά που μπορούσαν να αντιπαρατάξουν οι Σύμμαχοι στην αρχή της Εκστρατεία στην Ανατολική Αφρική. Επιπλέον, τα ιταλικά αεροσκάφη συχνά επιχειρούσαν από καλύτερα αεροδρόμια. Όταν ξεκίνησε ο πόλεμος οι Ιταλοί πιλότοι ήταν σχετικά καλά εκπαιδευμένοι και σίγουροι για τις ικανότητές τους. Στην αρχή των εχθροπραξιών η Regia Aeronautica κατάφερε να εξασφαλίσει την αεροπορική υπεροχή και περιστασιακά έμπειροι Ιταλοί πιλότοι, πετώντας με τα διπλάνα Fiat, κατάφερναν να καταρρίψουν ακόμη και ταχύτερα και καλύτερα οπλισμένα μονοπλάνα Hawker Hurricane. Ωστόσο κατά τους τρεις πρώτους μήνες των μαχών η Regia Aeronautica έχασε 84 αεροσκάφη, ενώ 143 ιπτάμενοι σκοτώθηκαν και 71 τραυματίστηκαν, χωρίς όμως να διακοπούν οι επιχειρήσεις εξαιτίας των απωλειών αυτών.Neulen 2000, p. 40.

Καθώς όμως η Ιταλική Ανατολική Αφρική ήταν αποκομμένη από τη μητροπολιτική Ιταλία, οι ελλείψεις σε καύσιμα, πυρομαχικά, ανταλλακτικά και ενισχύσεις έγιναν τη πλάστιγγα σε βάρος της Regia Aeronautica που εξαντλήθηκε σε έναν πόλεμο φθοράς. Την 31η Ιανουαρίου, ο πρίγκηπας Αμεντέο της Σαβοΐας-Αόστας, διοικητής των ιταλικών δυνάμεων στην περιοχή, ανέφερε πως είχαν απομείνει μόλις 67 επιχειρησιακά αεροσκάφη και περιορισμένα αποθέματα καυσίμων.

Στα τέλη Φεβρουαρίου υπήρχαν μονάχα 42 ιταλικά αεροσκάφη στην Ανατολική Αφρική και οι Βρετανοί είχαν επικρατήσει. Τον Μάρτιο, πλεονάζον προσωπικό από μονάδες της Αεροπορίας αναγκάστηκε να πολεμήσει ως πεζικό. Μέχρι τα τέλη του επόμενου μήνα οι Ιταλοί διέθεταν μόλις 13 αξιόμαχα αεροσκάφη στην περιοχή.Neulen 2000, p. 44. Τέλος, στις 24 Οκτωβρίου 1941, περίπου έναν μήνα πριν από την παράδοση των ιταλικών δυνάμεων, καταρρίφθηκε το τελευταίο ιταλικό αεροσκάφος σε αυτήν την εκστρατεία, συγκεκριμένα ένα Fiat CR.42.Andrew Mollo, The Armed Forces of World War II, p. 91

 Μάχη της Αγγλίας 
Στις 10 Σεπτεμβρίου 1940, συγκροτήθηκε το Ιταλικό Αεροπορικό Σώμα (Corpo Aereo Italiano ή CAI) με Διοικητή τον Ρίνο Κόρσο Φουζιέ (Rino Corso Fougier) και αποστολή την υποστήριξη της Luftwaffe στη Μάχη της Αγγλίας. Αποτελούνταν από περίπου 170 αεροσκάφη μεταξύ των οποίων 80 βομβαρδιστικά Fiat BR.20 και 98 μαχητικά Fiat G.50 Freccia και CR.42. Η μεταφορά των αεροσκαφών ολοκληρώθηκε μέχρι τις 19 Οκτωβρίου. Το CAI έδρευε στο κατεχόμενο από τους Γερμανούς ΒέλγιοNeulen 2000, p. 35. και η δράση του ήταν αναποτελεσματική εξαιτίας των δυσμενών καιρικών συνθηκών και της ακαταλληλότητας των αεροσκαφών για το συγκεκριμένο πολεμικό θέατρο. Τα CR.42 συγκρούστηκαν με βρετανικά Hawker Hurricane και Supermarine Spitfire μόνο δύο φορές, τον Νοέμβριο. Οι Ιταλοί ισχυρίστηκαν ότι κατέρριψαν πέντε εχθρικά αεροσκάφη και ενδεχομένως ακόμη εννέα, ενώ οι ίδιοι έχασαν πέντε διπλάνα Fiat Ωστόσο, η RAF δεν ανέφερε καμία απώλεια.

Οι 17 αεροπορικοί βομβαρδισμοί που πραγματοποίησαν τα BR.20 δεν προκάλεσαν σημαντικές υλικές ζημιές· επιπλέον, τα αεροσκάφη ήταν αναγκαία στο μέτωπο της Ελλάδας και στην ΚυρηναϊκήNeulen 2000, p. 36.. Έτσι, τον Ιανουάριο του 1941 ξεκίνησε η απόσυρση των αεροσκαφών πίσω στην Ιταλία. Μόνο δύο μοίρες G.50 παρέμειναν στο Βέλγιο μέχρι τα μέσα Απριλίου 1941. Κατά τη διάρκεια αυτής της εκστρατείας η Regia Aeronautica έχασε 36 αεροσκάφη, εκ των οποίων τα 26 σε ατυχήματα, καθώς και 43 ιπτάμενους, χωρίς να πετύχει ούτε μία επιβεβαιωμένη αεροπορική νίκη.

 Δυτική Έρημος 
Αρχικά η Εκστρατεία της Δυτικής Ερήμου ήταν μια σχεδόν ισότιμη αναμέτρηση ανάμεσα στη Regia Aeronautica και της βρετανικής RAF διότι τα μαχητικά που διέθεταν και οι δύο πλευρές ήταν κυρίως παλαιότερα διπλάνα, με τα ιταλικά Fiat CR.32 και Fiat CR.42 να μάχονται ενάντια στα βρετανικά Gloster Gladiator. Έπειτα από την καταστροφική για τους Ιταλούς έκβαση της Επιχείρησης «Πυξίδα» () και την άφιξη του στρατηγού Έρβιν Ρόμελ και του γερμανικού Afrika Korps, η Regia Aeronautica πολέμησε στο πλευρό της γερμανικής Luftwaffe στη Δυτική Έρημο.

Παρόλο που οι αεροπορικές επιχειρήσεις στη Λιβύη περιοριζόταν σοβαρά λόγω των συνθηκών της ερήμου, η Ιταλική Βασιλική Αεροπορία κατάφερε να διατηρήσει μια δύναμη σχεδόν τετρακοσίων αεροσκαφών. Κατά την πρώτη βρετανική αντεπίθεση, η οι Ιταλοί υπέστησαν βαριές απώλειες, που ξεπερνούσαν τα 400 αεροσκάφη. Η πίεση ελαττώθηκε όταν ξεκίνησε η Γερμανική εισβολή στην Ελλάδα, οπότε σημαντικό μέρος των βρετανικών χερσαίων και αεροπορικών δυνάμεων μεταφέρθηκε εκεί, δίνοντας έτσι χρόνο στις ιταλικές δυνάμεις να ανασυνταχθούν. Νέα ιταλικά αεροσκάφη και μονάδες ενισχύθηκαν από την άφιξη του Afrika Korps και η Luftwaffe ανέπτυξε σχεδόν 200 αεροσκάφη στη Λιβύη και άλλα 600 στη Σικελία. Σε συνεργασία με τη Luftwaffe η Regia Aeronautica βελτίωσε σταδιακά την απόδοσή της χάρη στην ανταλλαγή εμπειρίας και την ένταξη σε υπηρεσία πιο σύγχρονων τύπων αεροσκαφών.

Στα μέσα του 1942, κατά τη Μάχη του Μπιρ Χακέιμ (26 Μαΐου 1942 – 11 Ιουνίου 1942), το νέο μαχητικό Macchi C.202 Folgore ξεπέρασε όλα τα μαχητικά της βρετανικής Desert Air Force, πετυχαίνοντας τον πρωτοφανή λόγο καταρρίψεων/απωλειών 4,4/1, καλύτερο ακόμη και από εκείνον των θρυλικών γερμανικών Messerschmitt Bf 109 (3,5/1) που συμμετείχαν στη μάχη. Κατά την πρώτη επίθεση του Ρόμελ, οι Ιταλοί κατάφεραν να αποτρέψουν τις επιθέσεις της RAF από τις δυνάμεις του και να καλύψουν την υποχώρησή του κατά τη βρετανική Επιχείρηση «Σταυροφόρος» (), προκαλώντας παράλληλα βαριές απώλειες σε βομβαρδιστικά της RAF. Κατά τη δεύτερη επίθεση του Ρόμελ, η Regia Aeronautica και η Luftwaffe υπέστησαν σημαντικές απώλειες λόγω της ισχυρότερης συμμαχικής αντίστασης κατά τις αερομαχίες πάνω από το Ελ Αλαμέιν και τους βομβαρδισμούς στην Αλεξάνδρεια και το Κάιρο.

Η Regia Aeronautica, έχοντας υποστεί βαριές απώλειες στην Αίγυπτο, αποσύρθηκε σταδιακά στο Τομπρούκ και στη συνέχεια στη Βεγγάζη, την Τρίπολη και τελικά στην Τυνησία.

Μάλτα
Η Regia Aeronautica συμμετείχε από κοινού με την Luftwaffe στον παρατεταμένο αεροπορικό βομβαρδισμό της Μάλτας σε μια προσπάθεια να προστατευτούν οι θαλάσσιες οδοί ανεφοδιασμού του Άξονα από τη Σικελία, τη Σαρδηνία και την Ιταλία προς τη Βόρεια Αφρική. Μέχρι το τέλος του 1940, η Ιταλική Αεροπορία πραγματοποίησε 7.410 αποστολές εναντίον της Μάλτας και έριξε 550 τόνους βομβών ενώ έχασε 35 αεροσκάφη. Οι Ιταλοί ισχυρίστηκαν ότι κατέρριψαν 66 βρετανικά αεροσκάφη κατά τους πρώτους έξι μήνες των επιχειρήσεων, αλλά οι ισχυρισμοί αυτοί ήταν υπερβολικοί.Neulen 2000, p. 50.
Το 1941 η Regia Aeronautica συνέχισε τις επιθέσεις στη Μάλτα, αλλά λιγότερο έντονα από ό,τι το 1940. Οι Ιταλοί αεροπόροι άρχισαν να φοβούνται την αεράμυνα της Μάλτας, σε τέτοιο βαθμό που η πτήση προς το πολιορκημένο νησί έγινε γνωστή ως rotta della morte, δηλαδή «δρόμος του θανάτου».Neulen 2000, p. 53. Μεταξύ 1ης Ιανουαρίου και 8ης Νοεμβρίου 1942 χάθηκαν ακόμη εκατό αεροσκάφη πάνω από τη Μάλτα.Neulen 2000, p. 55.

Από την άλλη πλευρά, η Μάλτα υπέστη βαριές απώλειες σε εξοπλισμό, πλοία και οχήματα και έφτασε στα πρόθυρα του λιμού. Ωστόσο, το πολιορκημένο νησί κατάφερε να αντέξει στις επιθέσεις των ιταλικών και γερμανικών αεροπορικών δυνάμεων ενώ έγιναν ισχυρισμοί για την κατάρριψη σχεδόν 1.500 αεροσκαφών του Άξονα, αριθμός τριπλάσιος από τις πραγματικές απώλειες: μέχρι τον Νοέμβριο του 1942, η Luftwaffe παραδέχθηκε ότι έχασε 357 αεροσκάφη και η Regia Aeronautica 210.Rogers 2000, p. 220. Οι απώλειες της RAF κατά τη διάρκεια της πολιορκίας ήταν ακόμη μεγαλύτερες, φτάνοντας τα 547 στον αέρα (συμπεριλαμβανομένων περίπου 300 μαχητικών) και 160 στο έδαφος, ενώ ακόμη 504 αεροσκάφη υπέστησαν ζημιές στον αέρα και 231 στο έδαφος.Rogers 2000, pp. 220–221.

Γιβραλτάρ
Οι αεροπορικές επιθέσεις στη βρετανική αποικία του Γιβραλτάρ και στη σημαντική ναυτική της βάση ξεκίνησαν από τον Ιούλιο του 1940. Το 1942 τετρακινητήρια βομβαρδιστικά Piaggio P.108 επιτέθηκαν στο Γιβραλτάρ από τη Σαρδηνία, εκτελώντας σειρά νυχτερινών επιδρομών μεγάλου βεληνεκούς. Μέχρι τον Οκτώβριο του 1942 πραγματοποιήθηκαν 14 τέτοιες επιδρομές στις οποίες συμμετείχαν συνολικά 32 βομβαρδιστικά. Οι τελευταίες επιδρομές στο Γιβραλτάρ έγιναν εν μέσω της συμμαχικής απόβασης στην Αλγερία το 1943, όταν τα βομβαρδιστικά αυτά πέτυχαν επίσης πλήγματα στο λιμάνι του Οράν.

Βαλκάνια
Όταν ξεκίνησε ο Ελληνοϊταλικός Πόλεμος στις 28 Οκτωβρίου 1940, η Regia Aeronautica διέθετε 193 μαχητικά αεροσκάφη και δεν κατάφερε να διασφαλίσει την αεροπορική υπεροχή απέναντι στην Ελληνική Βασιλική Αεροπορία (ΕΒΑ), που διέθετε 158 αεροσκάφη εκ των οποίων τα 128 ήταν επιχειρησιακά.Carr 2012, p. 16 Η κακή κατάσταση των αεροδρομίων στην Αλβανία δυσχέρανε τις επικοινωνίες και τις μετακινήσεις των ιταλικών αεροπορικών μονάδων. Μόνο δύο αεροδρόμια, στα Τίρανα και τον Αυλώνα είχαν τροχοδρόμους με ασφαλτόστρωση, με συνέπεια οι φθινοπωρινές και χειμερινές καιρικές συνθήκες να καθιστούν δυσκολότερες τις επιχειρήσεις. Υπήρχε επίσης η συνηθισμένη έλλειψη συνεργασίας ανάμεσα στο Ναυτικό και τον Στρατό. Τέλος, λίγες μέρες μετά την έναρξη του πολέμου οι Ιταλοί πιλότοι βρέθηκαν αντιμέτωποι με τη No. 80 Μοίρα τnς RAF, υπό την ηγεσία του εξαιρετικού πιλότου Μάρμαντιουκ Πατλ (Marmaduke Pattle) που ήταν εξοπλισμένη με Gloster Gladiator, καθώς και με τις Νο. 30, Νο. 211 και No. 84 Μοίρες που διέθεταν τα ελαφρά βομβαρδιστικά Bristol Blenheim, καθώς και την Νο. 70 Μοίρα που διέθετε βομβαρδιστικά Vickers Wellington. Σταδιακά η ιταλική αεροπορική ισχύς, συμπεριλαμβανομένων των σχηματισμών που επιχειρούσαν από βάσεις στη μητροπολιτική Ιταλία, αυξήθηκε και ξεπέρασε τα 400 αεροσκάφη, έναντι του μειούμενου αριθμού των ελληνικών.Neulen 2000, pp. 37–38. Ωστόσο, αυτό το πλεονέκτημα δεν εμπόδισε τον Ελληνικό Στρατό να εξαναγκάσει τον Ιταλικό σε υποχώρηση πίσω στην Αλβανία. Στις αρχές του 1941 η κατάσταση άλλαξε ραγδαία καθώς η γερμανική Βέρμαχτ εισέβαλλε ταυτόχρονα στη Γιουγκοσλαβία και την Ελλάδα (Επιχείρηση Μαρίτα).

Για την εκστρατεία κατά της Γιουγκοσλαβίας, η Regia Aeronautica ανέπτυξε 600 αεροσκάφη και ισχυρίστηκε πέντε αεροπορικές νίκες καθώς και την καταστροφή εκατό αεροσκαφών στο έδαφος ενώ η ίδια υπέστη πέντε απώλειες.Neulen 2000, p. 38. Ωστόσο, από εκείνο το σημείο και έπειτα, ο ρόλος της Regia Aeronautica κατά την Βαλκανική Εκστρατεία ήταν κυρίως υποστηρικτικός προς τη Luftwaffe.
Αυτή η κατάσταση συνεχίστηκε κατά τη διάρκεια της κατοχής της Ελλάδας και της Γιουγκοσλαβίας που ακολούθησε.

Η Regia Aeronautica ισχυρίστηκε 218 επιβεβαιωμένες καταρρίψεις καθώς 55 πιθανές εναντίον της ΕΒα και της RAF, ενώ οι Έλληνες ισχυρίστηκαν 68 αεροπορικές νίκες και 23 πιθανές και οι Βρετανοί 150 καταρρίψεις. Στην πραγματικότητα, ο αεροπορικός πόλεμος κατά της Ελλάδας κόστισε στους Ιταλούς μόνο 65 αεροσκάφη ενώ ακόμη 495 υπέστησαν ζημιέςCarr 2012, p. 171. ενώ οι απώλειες της RAF στην ελληνική εκστρατεία ήταν 209 αεροσκάφη: 72 στον αέρα, 55 στο έδαφος και 82 κατεστραμμένα ή εγκαταλελειμμένα κατά την αποχώρηση των βρετανικών δυνάμεων από την Ελλάδα.Terraine 1997, p. 334.

Ανατολικό Μέτωπο
Τον Αύγουστο του 1941 η Regia Aeronautica έστειλε Αεροπορικό Σώμα 1.900 ανδρών στο Ανατολικό Μέτωπο ως τμήμα του Ιταλικού Εκστρατευτικού Σώματος στη Ρωσία (Corpo di Spedizione Italiano in Russia ή CSIR) και στη συνέχεια της Ιταλικής Στρατιάς στη Ρωσία (Armata Italiana in Russia ή ARMIR). Ονομάστηκε «Εκστρατευτικό Αεροπορικό Σώμα στη Ρωσία» (Corpo Aereo Spedizione in Russia) και αποτελούνταν αρχικά από το 22° Gruppo CT με 51 μαχητικά Macchi C.200 και το 61° Gruppo με βομβαρδιστικά Caproni Ca.311. Οι ιταλικές μοίρες είχαν αρχικά τις βάσεις τους στην Ουκρανία και τελικά υποστήριξαν επιχειρήσεις στην περιοχή του Στάλινγκραντ κατά τη διάρκεια της ομώνυμης μάχης. Στα μέσα του 1942 στάλθηκαν στη Ρωσία τα νεότερα Macchi C.202. Το CSIR εντάχθηκε στην ARMIR το 1942 και η τελευταία διαλύθηκε στις αρχές του 1943 έπειτα από την καταστροφή κατά τη Μάχη του Στάλινγκραντ. Το Αεροπορικό Σώμα αποσύρθηκε από τις επιχειρήσεις τον Ιανουάριο του 1943 και μετέφερε τη βάση του στην Οδησσό.

Στα 1944-1945, Ιταλικοί επιχειρούσαν στην περιοχή της Βαλτικής και στο βόρειο τμήμα του Ανατολικού Μετώπου υπό την άμεση διοίκηση της Luftwaffe με την ονομασία Ομάδα Αερομεταφορών 1 (ιταλικά: 1° Gruppo Aerotrasporti "Terracciano", γερμανικά: 1° Staffel Transportfliegergruppe 10 (Ital)). Αυτή η ομάδα ανήκε στην Εθνική Ρεπουμπλικανική Αεροπορία της Ιταλικής Κοινωνικής Δημοκρατίας (Δημοκρατία του Σαλό).

 Συμμαχική εισβολή στη Σικελία και πτώση του Φασιστικού καθεστώτος 
Η Regia Aeronautica αναγκάστηκε να περάσει στην άμυνα όταν οι Σύμμαχοι εισέβαλαν στην Ιταλία. Οι Ιταλοί πιλότοι πετούσαν συνεχώς προσπαθώντας να αναχαιτίσουν τα συμμαχικά αεροσκάφη που με τη σειρά τους επιχειρούσαν για να βυθίσουν ιταλικά πολεμικά πλοία. Λίγο πριν από τη συμμαχική εισβολή μεγάλη συμμαχική αεροπορική επιδρομή χτύπησε τα αεροδρόμια της Σικελίας ώστε να διασφαλισθεί η αεροπορική υπεροχή. Κατόπιν αυτών η Ιταλική Αεροπορία ήταν πολύ αποδυναμωμένη παρόλο που συνέχισαν να καταφθάνουν αεροσκάφη από τη Σαρδηνία, τη νότια Ιταλία και τη νότια Γαλλία. Η τελευταία αποστολή της Regia Aeronautica πριν από την ανακωχή με τους Συμμάχους ήταν η αναχαίτιση των αμερικανικών βομβαρδιστικών που έπληξαν το Φρασκάτι και τη Ρώμη στις 8 Σεπτεμβρίου 1943.

 Από την ανακωχή του Καζίμπιλε μέχρι το τέλος του πολέμου 
Έπειτα από την Ανακωχή του Καζίμπιλε η Regia Aeronautica διασπάστηκε και μέχρι το τέλος του πολέμου υπήρξαν δύο ιταλικές αεροπορικές δυνάμεις. Η μία ήταν η Ιταλική Συμπόλεμη Αεροπορία (Aviazione Cobelligerante Italiana ή ACI) η οποία είχε έδρα το Σαλέρνο στη νότια Ιταλία και πολέμησε στο πλευρό των Συμμαχικών δυνάμεων. Παράλληλα στη βόρεια Ιταλία συγκροτήθηκε η Εθνική Ρεπουμπλικανική Αεροπορία (Aeronautica Nazionale Repubblicana ή ANR) του Καθεστώτος του Σαλό η οποία πολέμησε στο πλευρό των Γερμανών. Η πρώτη μονάδα μαχητικών της ANR συγκροτήθηκε στη Φλωρεντία. Τα αεροσκάφη των δύο ιταλικών αεροπορικών δυνάμεων δεν συγκρούστηκαν ποτέ σε αερομαχίες διότι η ACI επιχειρούσε στα Βαλκάνια και η ANR στη βόρεια Ιταλία και στη Βαλτική.

 Σύνοψη 
Από τις 10 Ιουνίου 1940 έως τις 8 Σεπτεμβρίου 1943, η Regia Aeronautica έχασε 6.483 αεροσκάφηNeulen 2000, p. 75. (άλλες πηγές αναφέρουν 5.201'Combat Kill', Morgan & Seibel, 1997), συμπεριλαμβανομένων 3.483 μαχητικών, 2.273 βομβαρδιστικών και μεταγωγικών, καθώς και 227 αναγνωριστικών. Η ίδια ισχυρίστηκε την καταστροφή 4.293 εχθρικών αεροσκαφών, εκ των οποίων τα 1.771 στο έδαφος.

Οι απώλειες προσωπικού κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης ανήλθαν σε 3.007 νεκρούς ή αγνοούμενους, 2.731 τραυματίες και 9.873 αιχμαλώτους πολέμου.

Παραπομπές

Βιβλιογραφία








 Massimello, Giovanni and Giorgio Apostolo. Italian Aces of World War 2. Osprey Publishing Ltd, 2000. .
 Neulen, Hans Werner. In the Skies of Europe. Ramsbury, Marlborough, UK: The Crowood Press, 2000. .

 Rogers, Anthony, Battle over Malta - Aircraft Losses & Crash Sites 1940-42. Phoenix Mill Thrupp - Strout, Gloucestershire, Sutton Publishing, 2000. .


Εξωτερικοί σύνδεσμοι



Κατηγορία:Ιστορία της Ιταλικής Πολεμικής Αεροπορίας