Κασρ αλ Μπιντ

Το Κασρ αλ Μπιντ είναι ένας ναός στην πόλη Πέτρα των Ναβαταίων. Ο ναός έχει προσανατολισμό προς το Βάντι Μούζα και βρίσκεται στα βορειοδυτικά του Μεγάλου Ναού και στα νοτιοδυτικά του Ναού των Φτερωτών Λεόντων. Πρόκειται για μία από τις καλύτερα διατηρημένες αρχαίες κατασκευές που σώζονται στην Πέτρα σήμερα, βρίσκεται κοντά στη μεγάλη πύλη και αποτελούσε ένα βασικό σημείο εστίασης στον δρόμο με τις κιονοστοιχίες, καθώς και σημαντικό κέντρο θρησκευτικής λατρείας. 

 Όνομα 
Η πλήρης σύγχρονη αραβική ονομασία του κτηρίου είναι Κασρ αλ Μπιντ Φιραούν ή «το παλάτι της κόρης του Φαραώ». Αυτό το όνομα προέρχεται από μια τοπική δοξασία, σύμφωνα με την οποία η ενάρετη κόρη ενός κακού Φαραώ αποφάσισε να επιλέξει σύζυγο μεταξύ των μνηστήρων της, αναθέτοντάς τους το έργο της παροχής νερού στο παλάτι της. Δύο από τους μνηστήρες ολοκλήρωσαν το έργο ταυτόχρονα, χορηγώντας νερό στο παλάτι από διαφορετικές πηγές στους λόφους οι οποίοι το περιέβαλλαν. Η πριγκίπισσα δέχτηκε τον πιο ταπεινό από τους δύο μνηστήρες, ο οποίος απέδωσε την επιτυχία του στον Θεό.  

 Συνδεδεμένη θεότητα 
Η θεότητα στην οποία ήταν αφιερωμένο το Κασρ αλ Μπιντ έχει αποτελέσει πηγή επιστημονικών συζητήσεων. Ο ναός βλέπει βόρεια προς έναν βωμό που ήταν αφιερωμένος στην Ντουσάρα, την κύρια θεότητα των Ναβαταίων, και λόγω αυτής της χωροταξικής σύνδεσης έχει υποστηριχθεί από ορισμένους μελετητές ότι η Ντουσάρα ήταν και αυτή που λατρευόταν στον ναό Κασρ αλ Μπιντ.   Μια ελληνική επιγραφή στον θάλαμο ανατολικά του σηκού υποδηλώνει ότι ο Δίας Ύψιστος μπορεί επίσης να λατρευόταν στο Κασρ αλ Μπιντ.  Κάποιοι άλλοι μελετητές έχουν υποστηρίξει ότι η παρουσία στον σηκό ενός θραύσματος από βαίτυλο, ο οποίος αρχικά θα ήταν τοποθετημένος σε βάση με επένδυση από χρυσό, υποδηλώνει ότι στην πραγματικότητα λατρευόταν εδώ η Αλ Ούζα, που εξισώνεται με την Ελληνίδα θεά Αφροδίτη.  Ο Χίλεϊ, ο οποίος θεωρείται μία από τις κύριες αυθεντίες στη θρησκεία των Ναβαταίων, πιστεύει ότι το Κασρ αλ Μπιντ μπορεί να είναι ο ναός της Αφροδίτης που αναφέρεται στην αλληλογραφία Babatha, μια σειρά εγγράφων που βρέθηκαν κρυμμένα σε μια σπηλιά κατά την εποχή της τρίτου ιουδαϊκού πολέμου. 

 Σχέδια και υλικό 
Το Κασρ αλ Μπιντ βρίσκεται πάνω σε ένα βάθρο κατασκευασμένο από μπάζα που συγκρατείται από σειρές λαξευτής τοιχοποιίας. Ο ίδιος ο ναός είναι επίσης κατασκευασμένος από λαξευμένους ογκόλιθους. Η πρόσβαση στον ναό γίνεται από μια μεγάλη μαρμάρινη κλίμακα με 27 σκαλοπάτια, η οποία χωρίζεται με ένα πλατύσκαλο. Η κάτοψη του ναού είναι τετράγωνη και αποτελείται από πρόναο (ή προθάλαμο), ναό (ή θάλαμο) και τριμερές άδυτο που περιέχει τον σηκό, δηλαδή το πιο ιερό μέρος του ναού.

Ο πρόναος αρχικά πλαισιωνόταν από τέσσερις κίονες με κορινθιακά κιονόκρανα. Κανένας από αυτούς τους κίονες δεν σώζεται και έχουν βρεθεί μόνο θραύσματα από τα κιονόκρανα.  Υπάρχουν επίσης επιπλέον θάλαμοι εκατέρωθεν του σηκού.  Αυτά τα δύο δωμάτια αρχικά είχαν και επάνω ορόφους οι οποίοι ήταν προσβάσιμοι μέσω κλιμάκων που ήταν κρυμμένοι στους χοντρούς τοίχους του κτιρίου.   Τόσο οι εσωτερικοί όσο και οι εξωτερικοί τοίχοι ήταν αρχικά καλυμμένοι με διακοσμητικό γύψο, μέρος του οποίου σώζεται μέχρι σήμερα.  Σειρές από ξύλινες δοκούς πλαισιώνουν τους τοίχους κατά μήκος, ενώ μπορούν ακόμα να βρεθούν ξύλινες σφήνες ανάμεσα σε μερικές από τις πέτρες.  Το ξύλο που χρησιμοποιήθηκε στην κατασκευή έχει ταυτοποιηθεί ως κέδρος του Λιβάνου.

 Χρονολόγηση 
Η χρονολόγηση του Κασρ αλ Μπιντ συζητείται εδώ και δεκαετίες. Φαίνεται ότι η τρέχουσα κατασκευή είναι χτισμένη πάνω στα ερείπια ενός παλαιότερου μνημείου που δεν έχει αποτυπωθεί πλήρως.  Ορισμένα θραύσματα κεραμικών αντικειμένων που ανακτήθηκαν από τη βάση του κτίσματος χρονολογούνται στο 50-30/20 π.Χ.  Για το συγκεκριμένο κτήριο, έχουν προταθεί χρονολογίες οι οποίες κυμαίνονται από τον 1ο αιώνα π.Χ. έως τα τέλη του 1ου αιώνα μ.Χ.  Η χρονολόγηση με ραδιενεργό άνθρακα του υπόλοιπου ξύλου από την ίδια τοποθεσία, η οποία πραγματοποιήθηκε το 2014, δείχνει ότι η κατασκευή έχει terminus post quem (πρώιμη πιθανή ημερομηνία κατασκευής) στις αρχές του 1ου αιώνα μ.Χ. Αυτή η χρονολογία υποστηρίζεται από τις ομοιότητες μεταξύ της αρχιτεκτονικής διακόσμησης του τάφου Χαζνέ, ο οποίος έχει χρονολογηθεί με ακρίβεια, και αυτής του Κασρ αλ Μπιν.  Στιλιστικά, τα κτήρια αυτής της εποχής έχουν περίπλοκα γείσα και κιονόκρανα με ωραία μοτίβα φυτών, τα οποία έχουν βρεθεί στο Κασρ αλ Μπιν. 

Μια δεύτερη φάση κατασκευής η οποία χρονολογείται από το 106 μ.Χ. έως τα τέλη του 3ου αιώνα μ.Χ. μαρτυρείται επίσης με βάση την παρουσία επιγραφών, νομισμάτων και κεραμικών αντικειμένων.  Κάποια στιγμή, πιθανώς κατά τη διάρκεια της παλμυριανής εξέγερσης το 268–272 μ.Χ., το Κασρ αλ Μπιν βανδαλίστηκε και κάηκε. Αργότερα, κατοικήθηκε και λεηλατήθηκε για οικοδομικά υλικά κατά τη μεσαιωνική περίοδο.  Κατά τη μεσαιωνική περίοδο, κατασκευάστηκε μια ράμπα μπροστά από τον ναό χρησιμοποιώντας αρχιτεκτονικά θραύσματα καθώς και τύμπανα κιόνων από την ίδια την κατασκευή. Πιστεύεται ότι η ράμπα τοποθετήθηκε εκεί για να καταστεί δυνατή η απομάκρυνση ορισμένων λίθων, που στη συνέχεια επαναχρησιμοποιήθηκαν σε άλλες κατασκευές. 

 Αντισεισμική κατασκευή 
Το Κασρ αλ Μπιν είναι ένα από τα λίγα αρχαία κτίσματα που σώζονται στην Πέτρα. Αυτό συμβαίνει παρά το γεγονός ότι η τοιχοποιία από λαξευτή πέτρα, η οποία χρησιμοποιήθηκε για την κατασκευή του, είναι ευάλωτη σε ζημιές από τους κραδασμούς του εδάφους κατά τη διάρκεια σεισμών. Ωστόσο, το συμμετρικό σχέδιο του Κασρ αλ Μπιν μπορεί να βοήθησε στη μείωση των κραδασμών που σημειώθηκαν κατά τη σεισμική δραστηριότητα στην περιοχή. Η χρήση ξύλινων δοκών μπορεί επίσης να έχει βελτιώσει την ικανότητα απαγωγής ενέργειας της κατασκευής. Ορισμένοι μελετητές πιστεύουν ότι το γεγονός ότι το κτήριο εξακολουθεί να στέκεται αυτούσιο οφείλεται στην ενσωμάτωση αυτών των ξύλινων δοκών. 

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Φωτογραφίες του Κασρ αλ Μπιντ από το φωτογραφικό αρχείο του Μανάρ αλ Αθάρ
Κατηγορία:Ιορδανία