Εσμέ Στιούαρτ, 1ος δούκας του Λένοξ

μικρογραφία|Το Κάστρο ντ΄Βμπινύ-συρ-Νερ το 2008, πατρικό σπίτι του Εσμέ Στιούαρτ, 1ου δούκα του Λένοξ, 1ου κόμη του Λένοξ. Κτίστηκε από τον σερ Ρόμπερτ Στιούαρτ 4ο λόρδο του Ωμπινύ (π. 1470–1544) και γνωστό στους Γάλλους ως το κάτρο των Στιούαρτ.
μικρογραφία|Κάστρο λα Βερερί, δευτερεύουσα έδρα των Στιούαρτ του Ομπινύ.

Ο Εσμέ Στιούαρτ, 1ος κόμης (μετά 1ος δούκας) του Λέννοξ, 6ος κύριος του Ωμπινύ (π. 1542 - 26 Μαΐου 1583)  του Σατώ ντΏμπινύ στο Ωμπινύ-συρ-Νερ στην αρχαία επαρχία Μπερύ της Γαλλίας, ήταν ένας Καθολικός Γάλλος ευγενής σκωτικής καταγωγής, ο οποίος, κατά τη μετακόμισή του στη Σκωτία σε ηλικία 37 ετών, έγινε ευνοούμενος του 13χρονου βασιλιά Ιακώβου ΣΤ΄ της Σκωτίας (ο οποίος αργότερα έγινε και βασιλιάς Ιάκωβος Α΄ της Αγγλίας). Ο Eσμέ Στιούαρτ ήταν 1ος εξάδελφος τού πατέρα τού Ιακώβου, Ερρίκου Στιούαρτ λόρδου του Ντάρνλεϊ (γιου και κληρονόμου του Ματθαίου Στιούαρτ 4ου κόμη του Λένοξ). Παρά τη στροφή του στον Καλβινισμό, δεν έτυχε ποτέ της εμπιστοσύνης των Σκώτων και επέστρεψε στη Γαλλία, όπου και τελείωσε τη ζωή του. Ο σερ Τζέιμς Μέλβιλ τον περιέγραψε ως «φυσικά ευθύ, δίκαιο και ευγενικό». Ήταν ο πρώτος που διέδωσε το μικρό όνομα Esmé (γράφεται επίσης Edme) στα Βρετανικά Νησιά.

 Καταγωγή 
Ο Εσμέ ήταν γιος και κληρονόμος του Ιωάννη Στιούαρτ, 5ου κυρίου του Ωμπινύ (απεβ. 1567),  και της Άννας ντε λα Κέιγ (Queuille), Γαλλίδας ευγενούς. Ο πατέρας του ήταν ο τρίτος γιος του Ιωάννη Στιούαρτ, 3ου κόμη του Λένοξ. Η μητέρα του ήταν η νεότερη κόρη και συγκληρονόμος του Φρανσουά ντε λα Κέιγ. 

Ο πατέρας του είχε κληρονομήσει (μέσω υιοθεσίας από τον μεγάλο θείο του, σερ Ρόμπερτ Στιούαρτ, 4ο κύριο του Ωμπινύ ( –1544), τη γαλλική κυριότητα (χωροδεσποτεία, manor) του Ωμπινύ και των ιδιοκτησιών του. Αυτές περιλάμβαναν το Σατώ ντΏμπινύ στο Ωμπινύ-συρ-Νερ στην αρχαία επαρχία του Μπερύ στην κεντρική Γαλλία, που κτίστηκε από αυτόν, καθώς και την κοντινή δευτερεύουσα έδρα του, το Σατώ ντε λα Βερερί 14 μίλια μακριά. 

 Σταδιοδρομία 
Ο Εσμέ πέρασε μεγάλο μέρος της ζωής του στη Γαλλία και διαδέχθηκε τον πατέρα του ως 6ος κύριος του Ωμπινύ στις 31 Μαΐου 1567, όταν ήταν περίπου 15 ετών.  Σε ηλικία 37 ετών ταξίδεψε στη Σκωτία, όπου γνώρισε τον γιο του 1ου εξαδέλφου τού πατέρα του, τον 13χρονο Ιάκωβο ΣΤ΄ Στιούαρτ βασιλιά της Σκωτίας, όταν ο τελευταίος έκανε την επίσημη είσοδό του στο Εδιμβούργο και ξεκίνησε την προσωπική του διακυβέρνηση. Ο Εσμέ ήταν ένας εξωτικός επισκέπτης, που γοήτευσε τον νεαρό Ιάκωβο ΣΤ΄, ο οποίος άρχισε να τον κατακλύζει με ανταμοιβές και προνόμια. A Dictionary of British History, ed. John Ashton Cannon, (Oxford, 2009)  Διορίστηκε στο Ιδιωτικό Συμβούλιο της Σκωτίας και στις 5 Μαρτίου 1580 χρίστηκε λόρδος του Ντάρνλεϊ και κόμης του Λένοξ (τίτλος που, έχοντας κληρονομήσει ο βασιλιάς Ιάκωβος ΣΤ΄ από τον εκ πατρός παππού του Ματθαίο, είχε συγχωνευθεί με το στέμμα), με το υπόλοιπο να επιστρέφεται σε άρρενα κληρονόμο, διαφορετικά θα επέστρεφε στον βασιλιά. Στις 5 Αυγούστου 1581 χρίστηκε λόρδος των Ομπινύ, Ντάλκιθ, Τόρμπολτον και Άμπερντουρ, κόμης του Ντάρνλεϊ και δούκας του Λένοξ, με παρόμοιο υπόλοιπο,  καθώς και άλλες εύνοιες. 

Η Εσμέ Στιούαρτ ήταν δυνητικά σε θέση να προσελκύσει το ενδιαφέρον του Ιακώβου ΣΤ΄ για την καθολική θρησκεία, και να επιφέρει πολιτισμικές αλλαγές στην Αυλή, ελέγχοντας την πρόσβαση στον κοιτώνα του βασιλιά.  Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, ο Ιάκωβος ΣΤ΄ έμαθε να χορεύει, και εξασκούνταν σε ασκήσεις ιππασίας γαλλικής έμπνευσης. Ο δούκας του Λένοξ φαίνεται επίσης να επηρέασε τις επιλογές ένδυσης εκείνου.  Η άνοδος του Εσμέ Στιούαρτ στην εξουσία αντιτάχθηκε από τους οπαδούς του κόμη του Μόρτον, πρώην αντιβασιλιά της Σκωτίας. Ένας Άγγλος διπλωμάτης, ο Νίκολας Έρινγκτον, βρισκόταν στο Κάστρο του Στέρλινγκ τον Απρίλιο του 1580, όταν υπήρχαν φήμες για πραξικόπημα στο παλάτι. Ο Έρινγκτον ανέφερε ότι ο Εσμέ Στιούαρτ και οι 24 ένοπλοι οπαδοί του οχυρώθηκαν όλη τη νύχτα στα δωμάτιά του στο κάστρο.  Ο Έρινγκτον σημείωσε επίσης τη σπατάλη του Εσμέ Στιούαρτ στην Αυλή. Ο Ντέιβιντ Κάλντεργουντ αργότερα ισχυρίστηκε ότι ο Εσμέ Στιούαρτ είχε ένα κεφάλαιο ή πρόσβαση σε χρήματα, τα οποία χρησιμοποιούσε για να ανταμείψει και να στρατολογήσει συμμάχους, συμπεριλαμβανομένης της Άγκνες Κιθ κόμισσας του Μόρεϊ, αλλά αυτό φαίνεται αμφίβολο. 

Κατά τη διάρκεια τής ανόδου του, φρόντισε να διατηρήσει τη δημοτικότητά του στους διοικητές των πόλεων της Σκωτίας. Για παράδειγμα, τον Ιούλιο του 1580, ο Άγγλος διπλωμάτης Ρόμπερτ Μπόους ανέφερε ότι ο δούκας του Λένοξ είχε αποκτήσει δικαιώματα αλιείας στο Αμπερντίν, τα οποία ο έκπτωτος αντιβασιλιάς Μόρτον είχε δώσει στον υπηρέτη του Τζορτζ Άουτσινλεκ του Μπαλμάνο, και στη συνέχεια είχε κανονίσει να δώσει ο βασιλιάς αυτή την πολύτιμη πηγή εισοδήματος στην πόλη. 

Ο Ιάκωβος ΣΤ΄ έδωσε στον Εσμέ Στιούαρτ κοσμήματα, που είχαν απομείνει από τη συλλογή τής Μαρίας Α'  βασίλισσας της Σκωτίας, συμπεριλαμβανομένων τον Ιούνιο του 1581 μίας χρυσής ζώνης ή αλυσίδας με κόμπους από μαργαριτάρια και διαμάντια, και τον Οκτώβριο του 1581 ενός χρυσού σταυρού με διαμάντια και ρουμπίνια, του «Μεγάλου Χάρυ» ή «Μεγάλου Η της Σκωτίας», μίας αλυσίδας από ρουμπίνια και διαμάντια, με ένα διαμαντένιο κολιέ «καρκάν» με χρυσά τριαντάφυλλα και ένα ζευγάρι ασορτί στολίδια για τα μαλλιά, μίας άλλης σειράς από καρκάν και στολίδια για τα μαλλιά στο πίσω και στο εμπρός μέρος, και άλλων κομματιών. Το δώρο παρακολούθησε η Ελισάβετ Στιούαρτ κόμισσα του Άραν, και αξιωματούχοι της ιματιοθήκης. 

Η Μαρία Α΄ βασίλισσα της Σκωτίας, είδε το όφελος του Εσμέ Στιούαρτ ως συμμάχου τής Γαλλίας στη Σκωτία. Τον Ιανουάριο του 1582 έγραψε από το Σέφιλντ στον Γάλλο πρέσβη στο Λονδίνο, Μισέλ ντε Καστελνό, ζητώντας του να διασφαλίσει ότι ο Ερρίκος Γ΄ της Γαλλίας θα υποστήριζε τον Εσμέ και την αποκατάσταση της Παλαιάς Συμμαχίας. Ο δούκας του Λένοξ ενεπλάκη στα σχέδια τής Μαρίας Α΄ για μια «Ένωση», που θα έκανε αυτή και τον Ιάκωβο ΣΤ΄ συμβασιλείς στη Σκωτία. 

Στη Πρεσβυτεριανή Σκωτία, η ιδέα ενός Καθολικού δούκα ενοχλούσε πολλούς, και ο δούκας του Λένοξ έπρεπε να επιλέξει ανάμεσα στην καθολική του πίστη και την αφοσίωσή του στον βασιλιά. Ο δούκας του Λένοξ επέλεξε τον δεύτερο, ο οποίος του δίδαξε τα δόγματα του Καλβινισμού, μίας πρεσβυτεριανής θρησκείας, την οποία ασπάστηκε. Παρ' όλη τη δημόσια μεταστροφή του, η Εκκλησία της Σκωτίας παρέμεινε καχύποπτη απέναντι στον δούκα του Λένοξ, και ανησύχησε όταν δικάστηκε και αποκεφαλίστηκε ο κόμης του Μόρτον με την κατηγορία της προδοσίας.

 Επιδρομή και εξορία στο Ρούθβεν 
Σε απάντηση, οι Σκώτοι ευγενείς σχεδίασαν να εκδιώξουν τον Λένοξ. Το έκαναν δελεάζοντας τον Λένοξ στο Κάστρο Ρούθβεν ως φιλοξενούμενο, όπου τον κράτησαν φυλακισμένο για δέκα μήνες. Ο Λόρδος Εντερπράιζερς πίεσε στη συνέχεια τον Ιάκωβο ΣΤ΄ να εξορίσει τον Λένοξ. Μία μακροσκελής καταγγελία του Λένοξ εκδόθηκε από το Κάστρο του Στέρλινγκ στις 17 Σεπτεμβρίου 1582, στην οποία αναφέρονταν η θρησκεία του, η σχέση του με τους δολοφόνους τού Ερρίκου Στιούαρτ λόρδου του Ντάρνλεϊ, τον αντιβασιλιά Μόρεϊ και τον αντιβασιλιά Ματθαίο κόμη του Λένοξ, ο έλεγχός του επί τού βασιλικού οίκου και ο υποτιθέμενος ρόλος του σε διεθνείς δολοπλοκίες. 

Ο Λένοξ έμεινε για λίγο στο Κάστρο Ντάμπαρτον και στο Κάστρο Ρόθεσεϊ. Τον Δεκέμβριο, ενώ ταξίδευε νότια από το Μπέργουικ-ον-Τουήντ, τυχαία κοντά στο Νορθάλερτον συνάντησε τη Γαλλίδα πρέσβειρα, Μοτ Φενελόν, η οποία ταξίδευε βόρεια για να συναντηθεί με το σύνταγμα Γκάουρι. Αφού ο Λένοξ έφθασε στο Λονδίνο, ο Σκώτος ποιητής Γουίλιαμ Φάουλερ τον παρότρυνε να ζητήσει πληροφορίες, οι οποίες στάλθηκαν στον κατάσκοπο και πολιτικό Φράνσις Γουόλσινγκχαμ. 

 Επιστροφή στη Γαλλία και τα τελευταία χρόνια 
Ο Λένοξ επέστρεψε στη Γαλλία, όπου ξεκίνησε μυστική αλληλογραφία με τον βασιλιά Ιάκωβο ΣΤ΄. Έτυχε ψυχρής υποδοχής στη Γαλλία ως αποστάτης. Αν και ορισμένοι Σκώτοι ευγενείς πίστευαν ότι θα δικαιώνονταν στην πεποίθησή τους ότι η μεταστροφή του Λένοξ ήταν τεχνητή, μετά την επιστροφή του στη Γαλλία, παρέμεινε Πρεσβυτεριανός.

Στην τελευταία του επιστολή προς τον Ιάκωβο λόρδο του Μόρεϊ, τον παρακαλούσε να φροντίσει τον γιο του, και να ανακτήσει τις προηγούμενες περιουσίες του στη Σκωτία προς όφελός εκείνου.  Μετά το τέλος τού Λένοξ το 1583, ο Γουίλιαμ Σοβ πήρε την ταριχευμένη καρδιά του πίσω στον βασιλιά Ιάκωβο ΣΤ΄ στη Σκωτία. Η σύζυγός του και ο μεγαλύτερος γιος του, Λουδοβίκος Στιούαρτ, και δύο από τις αδελφές του ήρθαν στη Σκωτία. 

Ο βασιλιάς Ιάκωβος ΣΤ΄/Α΄ έτρεφε ιδιαίτερη αγάπη για τον Εσμέ. Επανειλημμένα επιβεβαίωνε τη θρησκευτική ειλικρίνεια τού Λένοξ, και τον μνημόνευε σε ένα ποίημα με τίτλο «Η τραγωδία του Φοίνικα» (στο οποίο τον συνέκρινε με ένα εξωτικό πουλί μοναδικής ομορφιάς, που σκοτώθηκε από φθόνο). Ο βασιλιάς με τη σειρά του έβλεπε όλη την οικογένεια του Λένοξ με μεγάλη αγάπη, και έδωσε εντολή στον γιο του, βασιλιά Κάρολο Α΄, να τους φερθεί καλά. Ο Κάρολος Α΄ εκπλήρωσε πιστά αυτή την υποχρέωση, και ως αποτέλεσμα, η οικογένεια Λένοξ είχε σημαντική επιρροή στις σκωτικές και αγγλικές Αυλές κατά τις επόμενες δύο γενιές.

 Οικογένεια 
Γύρω στο 1572, ο Λένοξ νυμφεύτηκε την 4η εξαδέλφη τής μητέρας του, την Αικατερίνη ντε Μπαλσάκ (απεβ. ), την ένατη κόρη του Γκιγιόμ ντε Μπαλσάκ, κυρίου του Εντράγκ, και της συζύγου του Λουίζ ντ'Υμιέρ. Με την Αικατερίνη απέκτησε πέντε παιδιά: 
 λαίδη Ερριέτα Στιούαρτ (1573–1642), η οποία παντρεύτηκε τον Τζορτζ Γκόρντον, 1ο μαρκήσιο του Χάντλιυ και απέκτησε παιδιά. 
 Λουδοβίκος Στιούαρτ, 2ος δούκας του Λένοξ (1574–1624), μεγαλύτερος γιος και κληρονόμος, νυμφεύτηκε τρεις φορές. 
 λαίδη Μαρία Στιούαρτ (1576  –1644) (κόμισσα του Μαρ), η οποία παντρεύτηκε τον Τζον Έρσκιν, κόμη του Μαρ (1558–1634) και απέκτησε απογόνους. 
 Εσμέ Στιούαρτ, 3ος δούκας του Λένοξ (1579–1624), δεύτερος γιος, κληρονόμος τού μεγαλύτερου αδελφού του. 
 λαίδη Γκαμπριέλ Στιούαρτ (γενν. 1580), μοναχή στο Γκλατινύ της Γαλλίας. 

Ο Λένοξ απεβίωσε στο Παρίσι στις 26 Μαΐου 1583, και τον διαδέχθηκε ο μεγαλύτερος γιος του, Λουδοβίκος (ο οποίος νυμφεύτηκε τρεις φορές χωρίς νόμιμους απογόνους).  Η χήρα τού Εσμέ έζησε περισσότερο από τον Λένοξ κατά πολλά χρόνια. Πέρασε την τελευταία της ζωή στο οικογενειακό κτήμα στο Ωμπινύ, όπου της ανατέθηκε σε μεγάλο βαθμό η ανατροφή των εγγονιών τους. Απεβίωσε κάποια στιγμή μετά το 1630.

 Τίτλοι 
 31 Μαΐου 1567: κύριος του Ωμπινύ
 5 Μαρτίου 1579/80: κόμης του Λένοξ, λόρδος των Ντάρνλεϊ και Ντάλκιθ.
 5 Αυγούστου 1581: δούκας του Λένοξ, κόμης του Ντάρνλεϊ, λόρδος Ντάλκιθ, Τόρμπολτουν και Άμπερντουρ. 

Παραπομπές

 Περαιτέρω ανάγνωση 


 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 


Κατηγορία:Οίκος των Στιούαρτ