Λεών Κοέν

Ο Λεών Κοέν (Leon Cohen, 15 Ιανουαρίου 1910, Θεσσαλονίκη - Αύγουστος 1989, Μπατ Γιαμ) ήταν Ελληνοεβραίος επιζώντας από το στρατόπεδο συγκέντρωσης του Άουσβιτς. Ήταν μέλος των Ζοντερκομάντο στο Μπίρκεναου από το Μάιο έως το Νοέμβριο του 1944. Ήταν ένα από τα μόνο τρία μέλη των Ζοντερκομάντο που έγραψαν τα απομνημονεύματά του μετά τον πόλεμο, μαζί με τον Φίλιπ ΜύλερFilip Müller, Eyewitness Auschwitz: Three Years in the Gas Chambers, Stein and Day, 1979. και τον Μαρσέλ Νατζαρή.Marcel Nadjary, Χρονικό 1941–1945,  Ίδρυμα Ετσ - Αχα'ι'μ, Θεσσαλονίκη, 1991. Συμμετείχε στην προετοιμασία της Εξέγερσης των Ζοντερκομάντο.

 Βιογραφία 
Ο πατέρας του Λεών Κοέν ήταν ένας πλούσιος, επιτυχημένος έμπορος, που εισήγαγε αγαθά από τη Γερμανία και την Αυστρία και είχε εμπορικές σχέσεις με μικρούς εμπόρους στις Βρυξέλλες. Ο Λεών Κόεν είχε δύο αδελφές, την Άγκνες και την Μάργκοτ, και έναν αδελφό, τον Ρόμπερτ. Πήγε στην Σχολή Επιχειρήσεων Λεών Γκατένιο, ένα γαλλογερμανικό ίδρυμα. Του δόθηκε ισχυρή γαλλική εκπαίδευση και έμαθε την καλύτερη γαλλική λογοτεχνία, επειδή ο δάσκαλος του ήταν ο διευθυντής και ιδρυτής της σχολής Chevalier de la Liaison Française. Μετά την αποφοίτησή του, δούλεψε πρώτα στην Διεθνή Έκθεση της Θεσσαλονίκης. Αργότερα, εργάστηκε για την Decca Records, μια εταιρεία που πουλούσε βινύλια και ραδιοφωνικά συστήματα. Πριν την κατοχή, ήταν επίσημος προμηθευτής για το Ελληνικό Υπουργείο Άμυνας. Αργότερα, στρατολογήθηκε στο Ελληνικό Στρατό. Συνελήφθη το 1942, όπως και χιλιάδες νεαροί Εβραίοι, και στάλθηκε στη γερμανική φυλακή στη Θεσσαλονίκη, από την οποία δραπέτευσε. Στις 15 Ιανουαρίου 1943, παντρεύτηκε την πρώτη του σύζυγο, τη Ζερμαίν Περάχια, κόρη του Γιεχόσουα Περάχια, ιδιοκτήτη της Ένωσης Τραπεζών (μαζί με τον Τζόσεφ Νεχάμα) στη Θεσσαλονίκη. Οι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης στάλθηκαν σε ένα γκέτο από το οποίο δραπέτευσε με τη γυναίκα του. Έφτασε στην Αθήνα και συνελήφθη από τους Γερμανούς, ενώ η σύζυγός του και οι γονείς της κρύφτηκαν.Ya'akov Gabai: I'll Get Out of Here! in Gideon Greif, We wept without tears, Yale University Press, 2005, σελ. 209: One the men who was in the Sonderkommando, a Greek named Leon Cohen, is still alive. He was married to the daughter of a bank manager in Salonika. When Cohen was arrested and sent to Auschwitz, his wife fled with her father. Τον έστειλαν στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Χαϊδαρίου.

 Εμπειρίες στο Άουσβιτς 
δεξιά|μικρογραφία|200x200εσ|Ερείπια του Κρεματορίου III στο Μπίρκεναου.
δεξιά|μικρογραφία|200x200εσ|Είσοδος στο Κρεματόριο III στο Μπίρκεναου.
Μεταφέρθηκε από την Αθήνα στις 2 Απριλίου 1944 και έφτασε στο Άουσβιτς στις 11 Απριλίου. Η μητέρα του και η μικρότερη αδελφή του, η Μάργκοτ, η οποία ήταν έγκυος, δολοφονήθηκαν κατά την άφιξή τους. Ο Κοέν ήταν ένας από τους 320 Έλληνες άνδρες που επιλέχθηκαν για εργασία (σειριακοί αριθμοί από το 182440 έως το 182759). Ο αριθμός του ήταν ο 182492. Επειδή μπορούσε να μιλάει γερμανικά, ήταν ένα ζωτικό πλεονέκτημα, δεδομένου ότι οι περισσότεροι από τους Σεφαρδίτες Εβραίους από τη Θεσσαλονίκη μιλούσαν μόνο ελληνικά, λαδινικά, ιταλικά ή γαλλικά. Οι Εβραίοι ήταν απομονωμένοι στο στρατόπεδο την περισσότερη ώρα, ιδίως όσον αφορά τους άλλους Εβραίους που μιλούσαν κυρίως στα γίντις.Shaul Chazan: Life Didn't Matter Anymore, Death Was Too Close in Gideon Greif, We wept without tears, Yale University Press, 2005, σελ. 263: I remember that Leon Cohen was the only one of us who spoke German.. Μετά από δύο ημέρες στην Κεντρική Σάουνα στο Μπίρκεναου, αυτός και οι άλλοι Έλληνες άνδρες έζησαν στο Τμήμα 12 του Männerquarantäne Lager από τις 13 Απριλίου έως τις 11 Μαΐου. Στη συνέχεια, επιλέχθηκε, μαζί με 100 Έλληνες, να είναι μέρος των Ζοντερκομάντο.Δείτε Auschwitz του Ταλ Μπρούτμαν: as early as 16 May 1944, four convoys, each carrying 3,000 Jews from Hungary in 45 wagons, had to leave Hungary daily for Auschwitz. After being removed from Auschwitz in November 1943 by order of Himmler, Rudolf Höss was called back to the camp commandment to prepare the site for the scheduled mass arrival (Aktion Höss). On 9 May, orders are given to increase the number of prisoners of the Sonderkommando and Kanada Kommando (see Auschwitz Chronicle by Danuta Czech). In mid-April, the number of Sonderkommando prisoners stood at 207. On May 15, a contingent of 100 men is taken from the quarantine camp among the Greek Jews selected on April 11. Μετά από λίγες ημέρες στους λάκκους αποτέφρωσης του Οχυρού 2 και στο Κρεματόριο IV, ανατέθηκε μόνιμα στο Κρεμάτοριο III ως «οδοντίατρος» ή Zähnekontrolle (δηλαδή εξετάζοντας τα στόματα των ανθρώπων που έχουν δολοφονηθεί και ξεριζώνοντας τα χρυσά δόντια τους).Shlomo Venezia & Béatrice Prasquier,  Inside the Gas Chambers: Eight Months in the Sonderkommando of Auschwitz , Polity, 2011. Είδε την μαζική δολοφονία των Ούγγρων Εβραίων το καλοκαίρι του 1944, την οριστική εκκένωση του οικογενειακού καταυλισμού (από τις 10 έως τις 12 Ιουλίου) και τη δολοφονία με αέριο των Τσιγγάνων στις αρχές Αυγούστου. Όπως και πολλοί μάρτυρες, θυμόταν τη σκληρότητα του Hauptscharführer Όττο Μολ. Στο Κρεματόριο III, γνώρισε τον Γάλλο ζωγράφο Νταβίντ Ολέρ και ήταν πολύ κοντά στον Γάλλο βιομήχανο Χερς Στρασφόγκελ.Leon Cohen : From Greece to Birkenau σελ. 53. Picture of Hersz Strasfogel in Sonderkommando Auschwitz channel's video : . Συμμετείχε στην προετοιμασία της Εξέγερσης των Ζοντερκομάντο, μαζί με τους Γιάτσοβ Καμίνσκι, Λέμκε Χάιμ Πλίσκο, Ντάβιντ Κότσακ, Τζουζέπε Μπάρουχ, Μαρσέλ Νατζαρή και Αλβέρτο Ερρέρα. Αλλά όταν συνέβη στις 7 Οκτωβρίου 1944, οι κρατούμενοι του Κρεματόριο ΙΙΙ δεν μπορούσαν να συμμετάσχουν στην εξέγερση και γρήγορα περικυκλώθηκαν από τους Γερμανούς. Μετά το τέλος της εξόντωσης με αέριο στα μέσα Νοεμβρίου, ο Κοέν και οι σύντροφοί του στρατολογήθηκαν στο Abbruchkommando Krematorium, δηλαδή την μονάδα που ήταν υπεύθυνη για την κατεδάφιση των κρεματορίων (περίπου 70 κρατούμενοι). Στις 18 Ιανουαρίου 1945, h Σούτσσταφφελ άρχισε να εκκενώνει το Άουσβιτς, και οι λίγοι χιλιάδες κρατούμενοι που μπορούσαν να περπατήσουν βγήκαν από το στρατόπεδο σε μια πορεία θανάτου. Αν και δεν επιτρεπόταν στα μέλη των Ζοντερκομάντο να εγκαταλείψουν το στρατόπεδο, ο Κοέν και άλλα μέλη των Ζοντερκομάντο αναμείχθηκαν με το πλήθος των κρατουμένων (περίπου 100 μέλη των Ζοντερκομάντο διέφυγαν από το στρατόπέδο με αυτόν τον τρόπο). Τον έστειλαν στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Μαουτχάουζεν. Μεταφέρθηκε στα στρατόπεδα συγκέντρωσης στο Μελκ, στο Λιντς, στο Γκούζεν και στο Έμπενζε, από τα οποία απελευθερώθηκε στις 6 Μαΐου 1945 από την 80η Μοίρα Πεζικού του Στρατού των ΗΠΑ. Σχεδόν νεκρός, υποβλήθηκε σε θεραπεία σε νοσοκομείο (μεταξύ 40 και 50 πρώην μέλη των Ζοντερκομάντο επέζησαν μετά την απελευθέρωση των στρατοπέδων).

 Μετά το Άουσβιτς 
Επέστρεψε στη Θεσσαλονίκη τον Αύγουστο του 1945. Είχε δύο παιδιά, τη Λίλυ και τον Ζαν-Χοσέ.http://www.cohen.gr - Προσωπική ιστοσελίδα Jean CohenConference by Jean Cohen on the Sonderkommando uprising : https://www.youtube.com/watch?v=_H0oWQoXvi8. Το 1946, γνώρισε στο Παρίσι την κόρη του Χερς Στρασφόγκελ, μέλος των Ζοντερκομάντο, με τον οποίο έγινε στενός φίλος και σκοτώθηκε κατά τη διάρκεια μιας επιλογής το Νοέμβριο του 1944 από τους Γερμανούς και στον οποίο είχε υποσχεθεί να επισκεφθεί την οικογένειά του αν επιβιώσει. Το 1972, εγκαταστάθηκε στο Ισραήλ, στο Μπατ Γιαμ, με τη δεύτερη σύζυγό του. Έδωσε τρεις φορές υνέντευξη στον Ισραηλινό ιστορικό Γκίντεον ΓκράιφLeon Cohen: We Were Dehumanized, We Were Robots in Gideon Greif, We wept without tears, Yale University Press, 2005, σελ. 286. και έγραψε ένα βιβλίο στα γαλλικά: Από την Ελλάδα στο Μπίρκεναου, η εξέγερση των εργατών στα κρεματόρια. Δεν έλαβε καμία αποζημίωση από τη Γερμανία, προφανώς λόγω γραφειοκρατικής αμέλειας. Η υγεία του επιδεινώθηκε και πέθανε το 1989 στο Μπατ Γιαμ. 

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Έλληνες εβραϊκής καταγωγής
Κατηγορία:Εβραίοι της Θεσσαλονίκης
Κατηγορία:Ζοντερκομάντο
Κατηγορία:Επιζήσαντες του στρατοπέδου συγκέντρωσης του Άουσβιτς
Κατηγορία:Επιζήσαντες του στρατοπέδου συγκέντρωσης Μαουτχάουζεν