Οθωμανική λίρα

Η Οθωμανική λίρα (σύμβολο: LT· οθωμανικά τουρκικά: ليرا, ρωμαν.: līrā· γαλλικά: livre turque· αρμενικά: Օսմանյան լիրա, ρωμαν.: Osmanyan lira· αραβικά: ليرة عثمانية, ρωμαν.: līra, lēra ʕuṯmāniyya) αποτέλεσε το νόμισμα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας από το 1844 έως το 1927, οπότε και αντικαταστάθηκε από την τουρκική λίρα. Αν και η Οθωμανική Αυτοκρατορία καταλύθηκε το 1922, η οθωμανική λίρα συνέχισε να κυκλοφορεί έως τα τέλη του 1927, καθότι η νεοσύστατη Τουρκική Δημοκρατία δεν ήταν ακόμη σε θέση να εκδώσει δικά της τραπεζογραμμάτια κατά τα πρώτα χρόνια της ύπαρξής της.

Η οθωμανική λίρα αντικατέστησε το γρόσι (τουρκικά: kuruş) ως κύρια νομισματική μονάδα της Αυτοκρατορίας, με το γρόσι να παραμένει σε κυκλοφορία ως υποδιαίρεση της λίρας, με αναλογία 100 γρόσια = 1 λίρα. Ο παράς συνέχισε επίσης να χρησιμοποιείται, με αναλογία 40 παράδες = 1 γρόσι.

Μέχρι τη δεκαετία του 1930 και τη μεταρρύθμιση του τουρκικού αλφαβήτου, η οθωμανική (περσοαραβική) γραφή χρησιμοποιούνταν στα τουρκικά νομίσματα και τραπεζογραμμάτια: پاره για τον παρά, قروش για το γρόσι (kuruş) και ليرا για τη λίρα (τουρκικά: تورك ليراسي). Στις ευρωπαϊκές γλώσσες το γρόσι ήταν γνωστό ως piastre, ενώ η λίρα ως livre στα γαλλικά και pound στα αγγλικά. Στα αγγλόφωνα έντυπα, το σύμβολο της νομισματικής μονάδας αποδιδόταν ως «£T». Ωστόσο, παραμένει αβέβαιο εάν το εν λόγω σύμβολο χρησιμοποιήθηκε ποτέ επισήμως.

Κατά την περίοδο 1844–1881, η λίρα βασιζόταν σε διμεταλλικό πρότυπο, με 1 LT = 6,61519 γραμμάρια καθαρού χρυσού (περίπου 9/10 της βρετανικής χρυσής λίρας) = 99,8292 γραμμάρια καθαρού αργύρου. Το 1881 υιοθετήθηκε ο χρυσός κανόνας, ο οποίος παρέμεινε σε ισχύ έως το 1914. Κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, η Οθωμανική Αυτοκρατορία εγκατέλειψε ουσιαστικά τον χρυσό κανόνα, με αποτέλεσμα στις αρχές της δεκαετίας του 1920 η χρυσή λίρα να αντιστοιχεί σε περίπου 9 LT σε χαρτονόμισμα.

Μεταξύ 1844 και 1855, εκδόθηκαν κέρματα σε υποδιαιρέσεις των 1,5,10,20 παράδων,1/2,1,2,5,10,20 γροσίων, καθώς και 1/4,1/2,1,2+1/2 και 5 λιρών. Τα νομίσματα των παράδων κόβονταν σε χαλκό, των γροσίων σε άργυρο, ενώ της λίρας σε χρυσό. Το κέρμα του 1 παρά αποσύρθηκε το 1859, ενώ οι υψηλότερες χάλκινες υποδιαιρέσεις έπαψαν να εκδίδονται μεταξύ 1863 και 1879. Το 1899 εισήχθησαν κράματα βίλλον για τα 5 και 10 παράδων, και το 1910 νικελοκέρματα των 5,10,20 και 40 παράδων. Τα χρυσά νομίσματα συνέχισαν να εκδίδονται και μετά την κατάργηση του κανόνα του χρυσού, ακόμη και στη δεκαετία του 1920, η αξία τους όμως υπερέβαινε σημαντικά τα αντίστοιχα χαρτονομίσματα.

Η Κεντρική Οθωμανική Τράπεζα εξέδωσε για πρώτη φορά χάρτινο νόμισμα το 1862, γνωστό ως καϊμέ (kaime), στην ονομαστική αξία των 200 γροσίων. Τα χαρτονομίσματα έφεραν επιγραφές στα τουρκικά και στα γαλλικά. Το 1873 εκδόθηκαν χαρτονομίσματα ονομαστικής αξίας 1,2 και 5 LT. Το 1876 εισήχθησαν μικρότερες ονομαστικές αξίες, δηλαδή 1,5,10,20,50 και 100 γρόσια. Το 1908 εκδόθηκαν χαρτονομίσματα των 50 και 100 LT.

Από το 1912, το Οθωμανικό Υπουργείο Οικονομικών ανέλαβε την έκδοση χαρτονομισμάτων. Στην αρχική τους μορφή κυκλοφόρησαν σε αξίες 5 και 20 γροσίων, 1/4, 1/2, 1 και 5 LT, ενώ το 1913 προστέθηκαν οι αξίες 1 και 2+1/2 γροσίων, καθώς και 2+1/2, 10, 25, 50, 100 και 500 LT. Το 1914 κυκλοφόρησαν για πρώτη φορά χαρτονομίσματα των 1.000 LT. Το 1917 εκδόθηκαν χαρτονομίσματα-γραμματόσημα, αποτελούμενα από γραμματόσημα των 5 και 10 παράδων επικολλημένα σε κάρτα.

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Ιστορικά νομίσματα
Κατηγορία:Ιστορία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας
Κατηγορία:Οικονομία της Τουρκίας