Τα ορυχεία του Φάλουν

Τα ορυχεία στο Φάλουν () είναι διήγημα του Ε.Τ. Α. Χόφμαν που περιλαμβάνεται στη συλλογή διηγημάτων Οι αδελφοί του Σεραπίωνος (1819). Αναφέρεται στη ζωή ενός νεαρού Σουηδού ναύτη, ο οποίος εγκαταλείπει τη θάλασσα και γίνεται ανθρακωρύχος. Η ιστορία αποτελεί μέρος της πλούσιας λογοτεχνικής παράδοσης που συνδέεται με το ορυχείο της πόλης Φάλουν στη Σουηδία, τις τραγωδίες που συνέβησαν εκεί και τους θρύλους που το περιβάλλουν. Είναι επίσης δείγμα της γοητείας που άσκησε στους Γερμανούς Ρομαντικούς ο υπόγειος κόσμος, όπου η γεωλογία συνδυάζεται με φανταστικές ιστορίες, οράματα και όνειρα.  

 Υπόθεση 
Επιστρέφοντας στο Γκέτεμποργκ μετά από ένα μακρύ ταξίδι στις Ανατολικές Ινδίες, ο Σουηδός ναύτης Έλις Φρέμπομ ανακαλύπτει ότι η μητέρα του έχει πεθάνει και ότι το σπίτι τους έχει πουληθεί. Νιώθει ένοχος που δεν ήταν εκεί στις τελευταίες της ώρες και δεν βλέπει πλέον κανένα νόημα στη θάλασσα ή στη ζωή του. Εκείνο το βράδυ, οι ζοφερές του σκέψεις διακόπτονται από έναν ηλικιωμένο ξένο που του προτείνει να εργασθεί στα ορυχεία και τον δελεάζει με ιστορίες για θαύματα που συμβαίνουν εκεί. Τη νύχτα, ο Έλις ονειρεύεται να ταξιδεύει πάνω σε μια γυάλινη θάλασσα κάτω από τον θόλο μιας τεράστιας σπηλιάς, αντικρίζει τη Βασίλισσα του Βουνού, μια γυναίκα ταυτόχρονα ελκυστική και τρομακτική. Συγκλονισμένος από την ηδονή και τον τρόμο, ξυπνάει. Το όνειρο τον στοιχειώνει τις επόμενες μέρες και τελικά τον πείθει να πάρει το δρόμο για τα ορυχεία χαλκού στο Φάλουν, όπου αρχίζει να εργάζεται ως ανθρακωρύχος για την εταιρεία του Πέρσον Ντάλσγιε.

Μετά από λίγο καιρό, ο Έλις έχει γίνει ένας έμπειρος μεταλλωρύχος και είναι ερωτευμένος με την όμορφη κόρη του Πέρσον, την Ούλα, η οποία ανταποδίδει. Μια μέρα, ενώ εργαζόταν βαθιά στις στοές, ο Έλις ακούει τα δυνατά χτυπήματα ενός σφυριού να χτυπά τους βράχους και βλέπει ξανά τον ηλικιωμένο ξένο που συνάντησε στο Γκέτεμποργκ. Μόλις επιστρέφει στην επιφάνεια, μαθαίνει ότι ο άντρας δεν είναι ζωντανός, αλλά το φάντασμα του ανθρακωρύχου Τόρμπερν, ο οποίος σκοτώθηκε από μια κατολίσθηση βράχων εκατό χρόνια νωρίτερα και έκτοτε στοιχειώνει το ορυχείο, αποκαλύπτοντας τη θέση των πλουσιότερων φλεβών μεταλλεύματος. Μετά την εμφάνιση του Τόρμπερν, ο Έλις έλκεται όλο και περισσότερο από τα βάθη της γης, ανακαλύπτει νέες φλέβες και νιώθει διχασμένος ανάμεσα στις χαρές του κόσμου και τον ακαταμάχητο δεσμό του με τα βάθη της γης. Την ημέρα του γάμου του, ο Έλις κατεβαίνει στο φρέαρ για να αναζητήσει την αλμανδίνη, μια πέτρα με κόκκινο χρώμα κερασιού, για να την δώσει στη μνηστή του ως γαμήλιο δώρο. Ωστόσο, θάβεται σε μια κατολίσθηση που καταστρέφει τα ορυχεία.

50 χρόνια αργότερα, στο ορυχείο βρίσκεται το σώμα ενός νεαρού άνδρα. Φαίνεται ότι δεν έχει γεράσει ούτε μια μέρα και δεν δείχνει σημάδια αποσύνθεσης. Η Ούλα, η οποία επέστρεφε στο ορυχείο κάθε χρόνο μετά το ατύχημα, εμφανίζεται και αναγνωρίζει το σώμα ως τον Έλις. Αγκαλιάζοντάς τον, πεθαίνει και το σώμα του Έλις θρυμματίζεται. Και οι δύο ενταφιάζονται στην εκκλησία όπου είχαν σχεδιάσει να παντρευτούν.

 Τα ορυχεία Φάλουν 
μικρογραφία|249x249εσ|Ο τάφος του Φετ Ματς Ισραέλζον που σκοτώθηκε ενώ εργαζόταν στο ορυχείο Φάλουν το 1677
Τα ορυχεία Φάλουν ήταν σουηδικά ορυχεία ιστορικής σημασίας κοντά στην πόλη Φάλουν, λειτουργούσαν από τον 9ο αιώνα έως το 1992. Σήμερα είναι μουσείο και από το 2001 αποτελούν μέρος του Μνημείου Παγκόσμιας Κληρονομιάς Φάλουν -Κόπαρμπεργκσλαγκεν.

Το υπόβαθρο της ιστορίας είναι η εξαφάνιση του μεταλλωρύχου Φετ Ματς Ισραέλζον στο Φάλουν το 1677, λίγο πριν τον γάμο του. Δεν βρέθηκε μέχρι το 1719 οπότε αναγνωρίστηκε από τη μνηστή του. Το σώμα του είχε διατηρηθεί σχεδόν πλήρως από θειικό χαλκό στο ορυχείο. Ωστόσο, εκτεθειμένο στον αέρα σε μια γυάλινη προθήκη, αποσυντέθηκε και το 1749 ενταφιάστηκε στην εκκλησία του Φάλουν. Ο τάφος αποσυναρμολογήθηκε όταν ανακαινίστηκε το δάπεδο της εκκλησίας τη δεκαετία του 1860 και το περιεχόμενό του αργότερα εκτέθηκε ξανά, λόγω του ενδιαφέροντος των τουριστών. σε μια γυάλινη προθήκη. Το 1930 μεταφέρθηκε στο προαύλιο της εκκλησίας και το 1934 ανεγέρθηκε μια ταφόπλακα.

Το ορυχείο Φάλουν έχει εμπνεύσει πολλούς Ρομαντικούς συγγραφείς της γερμανικής λογοτεχνίας, μεταξύ των οποίων

 Άχιμ φον Άρνιμ : Η αιώνια νεότητα του πρώτου μεταλλωρύχου. Μπαλάντα από το μυθιστόρημα Φτώχεια, Πλούτος, Ενοχή και Μετάνοια της Κόμισσας Ντολόρες, 1810
 Φρίντριχ Ρύκερτ: Ο χρυσός γάμος, 1817
 Φρίντριχ Χέμπελ: Πιστή αγάπη, 1828
 Καρλ Μπέρνχαρντ φον Τρίνιους: Το πτώμα του μεταλλωρύχου, στη συλλογή του Ποιήματα, 1848

 Διασκευές 
Το 1899, ο Ούγκο φον Χόφμανσταλ έγραψε ένα θεατρικό έργο με τον ίδιο τίτλο, βασισμένο στο διήγημα του E. T. A. Χόφμαν. Ο Ρουμάνος συνθέτης Ρούντολφ Βάγκνερ-Ρέγκενυ έγραψε μια μουσική όπερα σε οκτώ σκηνές βασισμένη στην ιστορία, με δικό του λιμπρέτο, η οποία παρουσιάστηκε στις 16 Αυγούστου 1961 στο Φεστιβάλ του Σάλτσμπουργκ. Ο Ρόμπερτ Σούμαν, το 1831, και ο Ρίχαρντ Βάγκνερ, το 1842, έγραψαν έργα εμπνευσμένοι από το θέμα.

 Μεταφράσεις στα ελληνικά 

 Τα ορυχεία στη Φάλουν, μτφ. Νίκος Σκοπλάκης, εκδ. ANGELUS NOVUS, 2021 
 Παραπομπές 

Κατηγορία:Γερμανική λογοτεχνία
Κατηγορία:Ε. Τ. Α. Χόφμαν
Κατηγορία:Ρομαντισμός