Ξυλογλυπτική σε ελιά στην Παλαιστίνη

Η ξυλογλυπτική σε ελιά είναι αρχαία παράδοση στην Παλαιστίνη που συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Περιλαμβάνει την επιδέξια σμίλευση ξύλου ελιάς και είναι πιο συνηθισμένη στην περιοχή της Βηθλεέμ.

 Ιστορία 
Η παράδοση της κατασκευής χειροτεχνημάτων ξεκίνησε τον 4ο αιώνα μ.Χ., μετά την κατασκευή του ναού της Γεννήσεως, στην υπό βυζαντινή κυριαρχία Βηθλεέμ, η οποία εξακολουθεί να είναι η κύρια πόλη που παράγει τέτοια χειροτεχνήματα. Οι ελληνορθόδοξοι μοναχοί έμαθαν στους κατοίκους της περιοχής να σκαλίζουν το ξύλο της ελιάς.  Η τέχνη αναπτύχθηκε και έγινε σημαντική εμπορική δρατηριότητα στη Βηθλεέμ και σε κοντινές πόλεις όπως το Χωρίον των Ποιμένων και η Μπέιτ Τζάλα κατά τον 16ο και 17ο αιώνα, όταν Ιταλοί και φραγκισκανοί τεχνίτες που βρίσκονταν για προσκύνημα στην περιοχή - η οποία πλέον βρισκόταν υπό την κυριαρχία των Οθωμανών - δίδαξαν στους κατοίκους την ξυλογλυπτική. Από τότε, η παράδοση μεταδίδεται από γενιά σε γενιά και καλλιεργείται κυρίως από τους απογόνους των αρχικών ντόπιων γλυπτών. 

Στις μέρες μας, η τέχνη της ξυλολυπτικής σε ελιά εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις σημαντικές πηγές εισοδήματος για τους Παλαιστίνιους χριστιανούς κατοίκους της Βηθλεέμ και είναι το πιο κερδοφόρο τουριστικό προϊόν στη συγκεκριμένη πόλη, με κύριους αγοραστές τους χριστιανούς προσκυνητές που την επισκέπτονται κατά την περίοδο των Χριστουγέννων.  Το ξύλο ελιάς σκαλίζεται έτσι ώστε να πάρει διάφορα σχήματα: σταυρούς, κουτιά, κορνίζες, καλύμματα για ιστορικά και παλιά βιβλία, κηροπήγια, ροζάρια, τεφροδόχους, βάζα και χριστουγεννιάτικα στολίδια, καθώς και σκηνές της Αγίας Οικογένειας.  Τα κλαδιά ελιάς προέρχονται από ελαιώνες σε κοντινά χωριά, καθώς και από την περιοχή Ναμπλούς και Τουλκάρμ, παρά τη δυσκολία της μεταφοράς τους στη Δυτική Όχθη. 

 Η διαδικασία της κατασκευής 
Η διαδικασία κατασκευής ενός χειροτεχνήματος από ξύλο ελιάς απαιτεί εντατική εργασία και αποτελείται από μια σειρά από στάδια, τα οποία τις περισσότερες φορές απαιτούν την εργασία πολλών τεχνιτών. Κατά το πρώτο στάδιο, χρησιμοποιούνται τρυπάνια για να γίνει ένα πρόχειρο περίγραμμα του προβλεπόμενου αντικειμένου. Η φάση αυτή αποτελεί το 15% της όλης διαδικασίας, αν και εξαλείφει ορισμένες από τις πιο δύσκολες και χρονοβόρες πτυχές του σκαλίσματος. Στη συνέχεια, το κομμάτι δίνεται σε έναν έμπειρο τεχνίτη, ο οποίος μετατρέπει το πρόχειρο περίγραμμα σε τελικό προϊόν σμιλεύοντάς το σε όλες του τις λεπτομέρειες. Στο τέλος, το αντικείμενο το οποίο δημιουργείται πρέπει να τριφτεί και να γυαλιστεί, και στη συνέχεια να επικαλυφθεί με κερί λαδιού για να του δοθεί μια «φυσική λάμψη» και να διασφαλιστεί η αντοχή του μέσα στον χρόνο.  Ανάλογα με το ποιο είναι το τελικό προϊόν, η διαδικασία τους σκαλίσματος μπορεί να διαρκέσει έως και 45 ημέρες. Οι περισσότεροι επαγγελματίες τεχνίτες μαθητεύουν από έξι έως επτά χρόνια μέχρι να ολοκληρωθεί η εκπαίδευσή τους. Craft traditions of Palestine: Olivewood carving  Sunbula.
αριστερά|μικρογραφία| Η Αγία Οικογένεια σε ξύλο ελιάς. Χωρίον των Ποιμένων, 2000.
Το ξύλο ελιάς χρησιμοποιείται επειδή είναι πιο εύκολο να σκαλιστεί από άλλα ξύλα και η διαδικασία αυτή μπορεί να γίνει με ακρίβεια με τη χρήση απλών χειροκίνητων εργαλείων. Επίσης, το ξύλο της ελιάς χαρακτηρίζεται από μια ποικίλη ποικιλία φυσικών χρωμάτων και τονικού βάθους, λόγω της ετήσιας δομής του. Είναι επίσης ανθεκτικό στην σήψη και αντιδρά εύκολα σε μια σειρά από επεξεργασίες οι οποίες λαμβάνουν χώρα στην επιφάνειά του. 

 Επιπτώσεις του πολέμου στη Γάζα (2023) στην ξυλογλυπτική 
Ο πόλεμος Ισραήλ-Χαμάς του 2023 επηρέασε σημαντικά τη δραστηριότητα της ξυλογλυπτικής σε ελιά στην πόλη της Βηθλεέμ, η οποία αποτελεί εδώ και καιρό ακρογωνιαίο λίθο της οικονομίας και της πολιτισμικής ταυτότητας της πόλης. Η σύγκρουση αυτή είχε ως αποτέλεσμα μια δραστική μείωση του τουρισμού, της κύριας αγοράς για τα χειροποίητα θρησκευτικά αντικείμενα τα οποία κατασκευάζονται στην περιοχή αυτή. Σύμφωνα με το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας του Κράτους της Παλαιστίνης, η Βηθλεέμ υπέστη οικονομικές ζημιές εκατομμυρίων δολαρίων από τις 7 Οκτωβρίου  του 2023, με τον τουριστικό τομέα να σημειώνει απώλειες ύψους 100%. Ο κατά παράδοση πολυσύχναστος ναός της Γεννήσεως, ένα κεντρικό σημείο για τον θρησκευτικό τουρισμό, παρέμεινε κενός και οι εορτασμοί των Χριστουγέννων ακυρώθηκαν, περιοριζόμενοι σε μικρής μόνο κλίμακας θρησκευτικές τελετές. Το γεγονός αυτό έχει κάνει πολλούς τεχνίτες να αγωνίζονται να διατηρήσουν τις επιχειρήσεις τους, καθώς η ζήτηση για ξυλόγλυπτα από ελιά, τα οποία αγοράζονται σε μεγάλο βαθμό από τουρίστες, έχει μειωθεί με κατακόρυφους ρυθμούς. Επίσης, κατά το 2024 και το 2025, πολλές χριστιανικές οικογένειες εγκατέλειψαν την περιοχή λόγω της συνεχιζόμενης αστάθειας, της έλλειψης εισοδήματος και της κατάρρευσης της τοπικής οικονομίας η οποία εξαρτάται από τον τουρισμό. 

 Δείτε επίσης 

 Ξυλογλυπτική

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Βηθλεέμ
Κατηγορία:Αραβικός πολιτισμός
Κατηγορία:Παλαιστίνη