Μίλος Τσρνιάνσκι

Ο Μίλος Τσρνιάνσκι (σερβικά: Милош Црњански) (26 Οκτωβρίου 1893 – 30 Νοεμβρίου 1977) ήταν Σέρβος συγγραφέας και ποιητής του σερβικού μοντερνισμού, δημοσιογράφος και διπλωμάτης, ένας από τους σημαντικότερους συγγραφείς της σερβικής λογοτεχνίας του 20ού αιώνα. Μαζί με τον Ίβο Άντριτς και τον Μίροσλαβ Κρλέζα θεωρείται ένας από τους κλασικούς Γιουγκοσλάβους συγγραφείς. 

 Βιογραφικά στοιχεία 
Ο Τσρνιάνσκι γεννήθηκε στο Τσόνγκραντ (στη σημερινή Ουγγαρία) και μεγάλωσε σε πατριαρχικό περιβάλλον με κυρίαρχη τη λατρεία της Μεγάλης Σερβίας. Η φτωχή οικογένειά του μετακόμισε το 1896 στο Τέμεσβαρ (σημερινή Τιμισοάρα, Ρουμανία). Ολοκλήρωσε το δημοτικό σχολείο στην Πάντσοβα (σήμερα Πάντσεβο, Σερβία) και το γυμνάσιο στο Τέμεσβαρ. Στη συνέχεια,  το 1912, άρχισε να φοιτά στην Εμπορική σχολή στο Φιούμε (σημερινή Ριέκα, Κροατία) και το φθινόπωρο του επόμενου έτους άρχισε να σπουδάζει μαθηματικά και φιλοσοφία στη Βιέννη. 

Στις αρχές του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, ο Τσρνιάνσκι διώχθηκε στα πλαίσια της γενικής αντισερβικής δράσης της Αυστρίας για τη δολοφονία του Αρχιδούκα Φραγκίσκου Φερδινάνδου της Αυστρίας και της γυναίκας από τον Γκαβρίλο Πρίντσιπ στο Σεράγεβο. Δεν φυλακίστηκε, αλλά επιστρατεύτηκε στον Αυστροουγγρικό στρατό και στάλθηκε στο μέτωπο της Γαλικίας για να πολεμήσει εναντίον των Ρώσων - όπου τραυματίστηκε το 1915. Ανάρρωσε σε πολεμικό νοσοκομείο της Βιέννης, αν και λίγο πριν το τέλος του πολέμου πολέμησε στο ιταλικό μέτωπο. Μετά τον πόλεμο, σπούδασε συγκριτική λογοτεχνία και Ιστορία της Τέχνης στο Πανεπιστήμιο του Βελιγραδίου αλλά διέκοψε τις σπουδές του για να ταξιδέψει στη Βιέννη, το Μόναχο και το Παρίσι, περνώντας τον χειμώνα και την άνοιξη του 1921 στη Γαλλία και την Ιταλία. Μετά τα ταξίδια στην Ευρώπη, επέστρεψε στο Βελιγράδι, όπου παντρεύτηκε τη Βίντα Ρούζιτς, σύντροφό του σε όλη του τη ζωή. 

Αφού αποφοίτησε από το πανεπιστήμιο το 1922, δίδαξε σε σχολείο Βελιγραδίου και ταυτόχρονα, δημοσίευε άρθρα γνώμης σε διακεκριμένα περιοδικά. Εκπροσωπώντας τον ριζοσπαστικό μοντερνισμό, τα άρθρα του πυροδότησαν έντονες λογοτεχνικές και πολιτικές συζητήσεις εκείνη την εποχή. 

Το 1928, με ημι-διπλωματική ιδιότητα, πέρασε ένα χρόνο στο Βερολίνο, αφού πρώτα εντάχθηκε στο Κεντρικό Γραφείο Τύπου της Γιουγκοσλαβικής Κυβέρνησης. 
μικρογραφία|Ο Τσρνιάνσκι και μέλη της γιουγκοσλαβικής πρεσβείας στη Ρώμη, 1939
Εισήλθε στο διπλωματικό σώμα του Βασιλείου της Γιουγκοσλαβίας και υπηρέτησε ως πολιτιστικός ακόλουθος στη Γερμανία (1935–1938) και στην Ιταλία (1939–1941) πριν καταφύγει στην Αγγλία κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Ως δημοσιογράφος με έντονο αντικομμουνιστικό προσανατολισμό, το 1945 απολύθηκε από τη διπλωματική υπηρεσία. Παρέμεινε στην εξορία, στο Λονδίνο, όπου έκανε διάφορες δουλειές για να επιβιώσει και τελικά έγινε ανταποκριτής στο Λονδίνο του αργεντίνικου περιοδικού El economist που εκδιδόταν στο Μπουένος Άιρες. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου έγραψε το μυθιστόρημα Το δεύτερο βιβλίο για τη μετανάστευση και την ποιητική συλλογή Θρήνος για το Βελιγράδι. 
Επέστρεψε στο Βελιγράδι μετά από 20 χρόνια εξορίας το 1965 και λίγο αργότερα δημοσίευσε τα Συγκεντρωμένα έργα σε 10 τόμους. Το 1971, έλαβε το σερβικό λογοτεχνικό Βραβείο NIN για το έργο του Ένα μυθιστόρημα για το Λονδίνο. 

Ο Μίλος Τσρνιάνσκι πέθανε στο Βελιγράδι στις 30 Νοεμβρίου 1977 σε ηλικία 84 ετών. Είναι ενταφιεσμένος στην Αλέα των Διακεκριμένων Πολιτών στο Νέο Νεκροταφείο του Βελιγραδίου. Τα έργα του θεωρούνται κλασικά της σερβικής λογοτεχνίας τόσο από τους μελετητές όσο και από το κοινό. 

Μετά τον θάνατό του, η σύζυγός του παραχώρησε ολόκληρο το αρχείο του στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Σερβίας. Το 1993, το Ίδρυμα Μίλος Τσρνιάνσκι δημοσίευσε μια κριτική έκδοση των έργων του.

 Λογοτεχνικό έργο 
μικρογραφία|289x289εσ|Ο Μίλος Τσρνιάνσκι (περ. δεκαετία του 1970)
Τα πρώτα βιβλία του Τσρνιάνσκι απεικόνισαν τη ματαιότητα του πολέμου. Τα αντιπολεμικά ποιήματά του έγιναν μανιφέστο της νεολαίας της «χαμένης γενιάς». Ταυτόχρονα, έθεσε τα θεμέλια της πρώιμης πρωτοπορίας στη σερβική λογοτεχνία, του λεγόμενου Σουματραϊσμού, λογοτεχνικό εξπρεσιονιστικό κίνημα στη Σερβία.

Ο Τσρνιάνσκι δημοσίευσε μεγάλο αριθμό έργων ποικίλων θεμάτων και περιεχομένων. Μερικά από τα έργα καταστράφηκαν από τον ίδιο τον συγγραφέα, ενώ τα χειρόγραφα του μυθιστορήματος Ο γιος του Δον Κιχώτη χάθηκαν στο δρόμο για το τυπογραφείο. Πιθανόν μερικά από τα έργα του να κλάπηκαν στο Λονδίνο. Έγραψε επίσης πολλά δοκίμια, άρθρα, περίπου σαράντα κείμενα για το θέατρο και άλλα κείμενα. Ίδρυσε την εφημερίδα Δρόμοι (Putevi) με τον Μάρκο Ρίστιτς (1922), και την πολιτική εφημερίδα Ideje (1934). Δημοσίευσε επίσης δύο ανθολογίες ποίησης των ανατολικών εθνών.

 Σουματραϊσμός 
μικρογραφία|Σερβικό γραμματόσημο 2018 αφιερωμένο στον Τσρνιάνσκι
Στη γενική θεώρηση των Σέρβων εξπρεσιονιστών ο Σουματραϊσμός ήταν μια λυρική αντίληψη της ενότητας του κόσμου και της φυσικής του αίσθησης. Ο Τσρνιάνσκι πρότεινε τον όρο (που προέρχεται από το όνομα του νησιού Σουμάτρα) για να χαρακτηρίσει αυτό το κίνημα, στο οποίο επιδίωξε να ενσαρκώσει το δικό του όραμα: την επιθυμία του ανθρώπου να αγγίξει την άγνωστη και άφταστη απόσταση και την επιβεβαίωση της ικανότητας του ανθρώπου να εκπληρώσει αυτή την επιθυμία. Η δημιουργική του αντίληψη βασίζονταν στην ιδέα της αόρατης οπτικά παγκόσμιας σύνδεσης των πραγμάτων, της παγκόσμιας ενότητας των χωρικά μακρινών οριζόντων. 
Ο Τσρνιάνσκι έγραψε το 1920 το προγραμματικό κείμενο του κινήματος στο έργο του Η εξήγηση της Σουμάτρας, όπου το περιγράφει ως μια μυστικιστική αίσθηση της ενότητας του κόσμου. Ο ποιητής φέρνει τη χάρη της παγκόσμιας, κοσμικής αγάπης σε έναν κατεστραμμένο, άθεο κόσμο, απόψεις ενός ανθρώπου που «είδε τα πάντα» και επιβίωσε από τις φρικαλεότητες ενός αιματηρού πολέμου που κατέστησε την ανθρώπινη ύπαρξη άνευ νοήματος.
μικρογραφία|Μνημείο του Μίλος Τσρνιάνσκι στο Βελιγράδι

 Ποίηση 
 Στίχοι της Ιθάκης (Лирике Итаке, 1919) 
 Θρήνος για το Βελιγράδι (Lament nad Beogradom, 1965)
 Τρία ποιήματα (Три поеме, 1965)

 Διηγήματα 
 Ανδρικέ ιστορίες (1924)
 Μυθιστορήματα 
 Ημερολόγιο για τον Τσαρνόγεβιτς (Dnevnik o Čarnojeviću, 1921)
 Μεταναστεύσεις (Seobe, 1929)
 Δεύτερο βιβλίο των Μεταναστεύσεων (Seobe, knjiga druga, 1962)
 Υπερβόρειος κώδικας (Kod Hiperborejaca, 1965)
 Μια σταγόνα ισπανικού αίματος (Kap španske krvi, 1970)
 Ένα μυθιστόρημα για το Λονδίνο (Roman o Londonu, 1971)
 Suzni krokodil  (ημιτελές)
 Θεατρικά έργα 
 Μάσκες (Маска,1918)
 Νίκολα Τέσλα (Nikola Tesla)
 Ταξιδιωτικά 
 Έρωτας στην Τοσκάνη (Ljubav u Toskani,1930)
 Ένα βιβλίο για τη Γερμανία (Knjiga o Nemačkoj,1931)
 Γράμματα από το Παρίσι (Pisma iz Pariza)
 Στη γη των ταυρομάχων και του ήλιου (U zemlji toreadora i sunca)
 Άλλα 

 Αγία Βοϊβοντίνα (Sveta Vojvodina,1919)
 Ανθολογία κινεζικής ποίησης, ανθολογία (Antologija Kineske lirike, 1923)
 Οι Αδριατικές μας παραλίες (Naše plaže na Jadranu, 1927)
 Ο κόλπος του Κότορ (Boka Kotorska,1928)
 Τραγούδια της παλιάς Ιαπωνίας, ανθολογία (Pesme starog Japana,1928)
 Άγιος Σάββας (Sveti Sava,1934)
 Συγκεντρωμένα έργα σε 10 τόμους (Sabrana dela u 10 tomova, 1966)
 Stražilovo,ποίημα (1973)
 Το Βιβλίο του Μιχαήλ Άγγελου (Knjiga o Mikelanđelu,μεταθανάτια το1981)
 Embahade, μεταθανάτια (1985)
 Οι ουρανοί μας (Naša nebesa)

 Χαμένα έργα 
 Ο γιος του Δον Κιχώτη, μυθιστόρημα
 Σχετικά με την αγάπη (O ljubavi, θεατρικό έργο)
 Ο καταραμένος πρίγκιπας (Prokleti knez, θεατρικό έργο)
 Τζουχαχαχα (Juhahaha, κωμωδία εμπνευσμένη από τον Πέτρο Α΄ της Σερβίας
 Οι υποδηματοποιοί του Λονδίνου

 Μεταφράσεις στα ελληνικά 

 Οι Σέρβοι - Το χρονικό της μεγάλης μετανάστευσης, μτφ. Ντίνα Σιδέρη, εκδ. Λιβάνης - Νέα Σύνορα, 1993

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Σέρβοι συγγραφείς
Κατηγορία:Σέρβοι ποιητές
Κατηγορία:Σέρβοι μυθιστοριογράφοι
Κατηγορία:Σέρβοι θεατρικοί συγγραφείς
Κατηγορία:Γιουγκοσλάβοι συγγραφείς
Κατηγορία:Γιουγκοσλάβοι δημοσιογράφοι
Κατηγορία:Γιουγκοσλάβοι διπλωμάτες
Κατηγορία:Εξπρεσιονιστές συγγραφείς