Περιστερά (γένος)

Το γένος πουλιών Περιστερά (Columba) περιλαμβάνει ένα γένος μέτριων προς μεγάλων σε μέγεθος Περιστερίδων. Τα είδη του γένους της Περιστεράς αποκαλούνται σε γενικές γραμμές αδιακρίτως ως "περιστέρια" ή "φάσσες". 

Η Περιστερά η πεδιλνή ή κοινό περιστέρι είναι ο πρόδρομος των περισσότερων οικόσιτων περιστεριών, κάποια εξ αυτών έχουν περιέλθει ξανά σε ημιάγρια κατάσταση στη φύση. Η ονομασία "φάσσα" από μόνη της, αναφέρεται συνήθως στο είδος Columba palumbus.

Το γένος αυτό όπως το αντιλαμβανόμαστε σήμερα είναι ιθαγενές στον Παλαιό Κόσμο, αλλά κάποια είδη (κυρίως το οικόσιτο και το άγριο περιστέρι) έχουν εξαχθεί και σε άλλα μέρη της γης, όπως η Αμερική.

 Ετυμολογία 
Ο όρος columba προέρχεται από τα λατινικά columba, "περιστερά", τη θηλυκή μορφή του columbus, "αρσενικό περιστέρι", το οποίο αποτελεί λατινοποίηση της αρχαίας ελληνικής κόλυμβος, δηλαδή "βουτηχτής", από το ρήμα κολυμβάω, "βουτώ, κολυμπώ". Η θηλυκή μορφή του κόλυμβος, "κολυμβίς",  ήταν το όνομα που χρησιμοποιούσε ο Αριστοφάνης και άλλοι για τα κοινά περιστέρια, εξαιτίας της "κολυμβητικής" κίνησης που έκαναν τα φτερά τους κατά την πτήση. 

 Ταξινόμηση 
Το γένος Columba εισήχθη από τον Σουηδό φυσιοδίφη Κάρολο Λινναίο το 1758 στην δέκατη έκδοση του Systema Naturae του. Ως τυπικό είδος ορίστηκε η Περιστερά η οινάς ή φασσοπερίστερο (Columba oenas) από τον Ιρλανδό ζωολόγο Nicholas Aylward Vigors το 1825 .

Τα αμερικανικά περιστέρια που παλαιότερα συμπεριλαμβάνονταν στο γένος της Περιστεράς, τώρα έχουν αποσχιστεί στο ξεχωριστό γένος των Patagioenas. Αυτό έγινε λόγω της μοριακής ανάλυσης που απέδειξε την ξεχωριστή γενεαλογία των αμερικανικών ειδών. Μάλιστα το γένος Patagioenas είναι στη βάση του διαχωρισμού ανάμεσα στο γένος της Περιστεράς και του γένους Streptopelia. Η Περιστερά μαζί με την Streptopelia και τα μικρότερα γένη Nesoenas και Spilopelia, αποτελούν τον κυρίαρχο εξελικτικό κλάδο της υποοικογένειας Περιστερίνες (Columbinae) στην Ευρασία και την Αφρική. Η ταξινομική θέση κάποιων αφρικανικών περιστεριών, που παλαιότερα τοποθετούνταν σε αυτό το γένος χρήζει περαιτέρω διερεύνησης, καθώς είναι μικρότερα από τα συνήθη είδη της Περιστεράς, και διαφέρουν και σε κάποια άλλα χαρακτηριστικά. Η Columba larvata ειδικότερα μπορεί να ανήκει στο γένος Aplopelia.  Παρόλα αυτά η γενεαολογία των τυπικών περιστεριών κατά πάσα πιθανότητα διαχωρίστηκε από τους κοντινότερους συγγενείς τους στο αργότερο Μειόκαινο, ίσως πριν από 7-8 εκατομμύρια χρόνια.

 Είδη 
μικρογραφία|Αφρικανικό ελαιοπερίστερο (Columba arquatrix) 
δεξιά|μικρογραφία|Φάσσα των βουνών Νίλγκιρι της Νότιας Ινδίας (Columba elphinstonii) 
δεξιά|μικρογραφία|Το εξαφανισμένο περιστέρι του Lord Howe (Columba vitiensis godmanae) είναι γνωστό μόνο από τις αναφορές μερικών ταξιδιωτών
Υπάρχουν 35 αναγνωρισμένα είδη στο γένος, από τα οποία 2 έχουν εξαφανιστεί:

 Περιστερά η πεδιλνή, ή κοινό περιστέρι, Columba livia
 Περιστέρι των λόφων, Columba rupestris
 Χιονοπερίστερο, Columba leuconota
 Πιτσιλωτό περιστέρι, Columba guinea
 Περιστέρι με λευκό κολάρο, Columba albitorques
 Περιστερά η οινάς ή φασσοπερίστερο, Columba oenas
 Κιτρινομάτικο περιστέρι, Columba eversmanni
 Σομαλικό περιστέρι, Columba oliviae
 Κοινή φάσσα, Columba palumbus
 Τιρκουάζ περιστέρι, Columba trocaz
 Η Περιστερά του Bolle, Columba bollii
 Δαφνοπερίστερο, Columba junoniae
 Αφέπ, Columba unicincta
 Αφρικανικό ελαιοπερίστερο, Columba arquatrix
 Καμερουνέζικο ελαιοπερίστερο, Columba sjostedti
 Ελαιοπερίστερο του Σάο Τομέ, Columba thomensis
 Κομορικό ελαιοπερίστερο, Columba pollenii
 Πιτσιλωτή φάσσα, Columba hodgsonii
 Περιστέρι με λευκό σβέρκο, Columba albinucha
 Σταχτοφάσσα, Columba pulchricollis
 Φάσσα του Νίλγκιρι, Columba elphinstonii
 Φάσσα της Σρι Λάνκα, Columba torringtoniae
 Χλωμοκέφαλο περιστέρι, Columba punicea
 Αργυροπερίστερο, Columba argentina - (θεωρείτο εξαφανισμένο, εντοπίστηκε ξανά το 2008) 
 Φάσσα του Ανταμάν, Columba palumboides
 Μαύρη φάσσα ή ιαπωνική φάσσα, Columba janthina
 † Φάσσα του Μπονίν, Columba versicolor - εξαφανισμένο (περίπου 1890) 
 † Φάσσα του Ριούκιου, Columba jouyi - εξαφανισμένο (τέλος της δεκαετίας του 1930) 
 Μεταλλικό περιστέρι ή περιστέρι με λευκό λαιμό, Columba vitiensis
 Λευκοκέφαλο περιστέρι, Columba leucomela
 Κιτρινόποδο περιστέρι, Columba pallidiceps
 Ανατολικό περιστέρι με μπρονζέ σβέρκο, Columba Delegorguei
 Δυτικό περιστέρι με μπρονζέ σβέρκο, Columba iriditorques
 Νησιώτικο περιστέρι με μπρονζέ σβέρκο, Columba malherbii
 Λεμονοπερίστερο,  Columba larvata- μερικές φορές τοποθετείται στην Aplopelia

Ένα απολιθωματικό είδος, η Columba omnisanctorum έχει περιεγραφεί από το Πρώιμο Πλειόκαινο (πριν 5,3-3,6 εκατομμύρια χρόνια) στην χερσόνησο Γκαργκάνο, Ιταλία. Ένα υποτιθέμενο απολίθωμα "γερακιού" από κοντινές θέσεις ίδιας ηλικίας και του Μέσου Πλειόκαινου (πριν από 3,6 -2,6 εκατομμύρια χρόνια) μπορεί να ανήκουν στο ίδιο είδος ή σε άλλο περιστέρι. Η ονομασία Columba pisana θα μπορούσε να εφαρμοστεί για αυτό, ή αν αποδειχτεί ότι ανήκουν στο ίδιο είδος και στα δύο. Το Columba melitensis είναι απολιθωματικό είδος περιστεριού από το αργότερο Πλειστόκαινο στη Μάλτα. Είναι γνωστό μόνο από μια κορακοειδή απόφυση, που περιεγράφηκε από τον Richard Lydekker το 1891. Το αν αποτελεί πράγματι ξεχωριστό είδος από τα ζωντανά σήμερα, χρήζει μελέτης, λόγω της αργότερης ηλικίας του. Έχουν ανακαλυφθεί επίσης υπολείμματα από το γένος σε αποθέσεις του αργότερου Πλειόκαινου/πρώιμου Πλειστόκαινου στο Βάρσετς της Βουλγαρίας και στη Šandalja της Κροατίας

Ένα άλλο προϊστορικό περιστέρι, το Columbus congi, περιεγράφηκε από υπολείμματα του πρώιμου Πλειστόκαινου στις σπηλιές Ζουκουντιάν στην Κίνα. Χρήζει επίσης επιπλέον μελέτης, για το εάν πράγματι πρόκειται για ξεχωριστό προγονικό είδος ή είδος που ζει ακόμη. Ένα εξαφανισμένο περιστέρι, η φάσσα του Μαυρίτιου (Columba thiriouxi)), περιεγράφηκε το 2011. Η εγκυρότητα αυτού του είδους έχει αμφισβητηθεί και δεν είναι γενικώς αναγνωρισμένο. Ο ολότυπος είναι ένα δεξιό ταρσομετατάρσιο, που συλλέχθηκε το 1910.  

 Αναφορές 

 Πηγές 

 Mlíkovský, Jirí (2002): Cenozoic Birds of the World, Part 1: Europe. Ninox Press, Prague. ISBN 80-901105-3-8 {{isbn}}: ignored ISBN errors (link)Πληροφορίες PDF
Κατηγορία:Articles using diversity taxobox