Παναγία της Τύρου

Η Παναγία της Τύρου (Αρμένικα: Սուրբ Աստուածածին եկեղեցի), γνωστή ως Αρμενική εκκλησία της Παρθένου Μαρίας (Τούρκικά: Meryem Ana Ermeni kilisesi) βρίσκεται στη Λευκωσία της Κύπρου, στην οδό Βικτωρίας της ενορίας Αράπ Αχμέτ Πασιά.Keshishian, Kevork K. (1978). Nicosia: Capital of Cyprus Then and Now. The Mouflon Book and Art Centre. p. 150.

 Ιστορία 
αριστερά|μικρογραφία|Το εσωτερικό της Παναγίας της Τύρου, όπως ήταν το 1974
Κτίστηκε αρχικά το 1116 από το Βασιλιά της Ιερουσαλήμ Βαλδουίνο του Μπουγιόν. Ύστερα από την Ιερουσαλήμ το 1187 χρησιμοποιείτο για να στεγάσει τη διοίκηση διαφόρων θρησκευτικών ταγμάτων. Λίγα χρόνια μετά την έναρξη της Φραγκοκρατίας (1192) έγινε αββαείο για τις Kαρθουσιανές μοναχές. Μετά την Πτώση της Αντιόχειας (1268) και την Άλωση της Άκρας (1291) εγκαταστάθηκαν εδώ Βενεδικτίνες μοναχές, οι οποίες αρχικά μοιράζονταν τη μονή με τις Καρθουσιανές.

Καταστράφηκε από τον ισχυρό σεισμό του 1303 και ξανακτίστηκε μεταξύ 1308-1310 από το Βασιλιά Ερρίκο Β΄ Λουζινιανό. Καθώς πολλές καλόγριες ήταν αρμενικής καταγωγής, περιήλθε τελικά στα χέρια της Αρμενικής Εκκλησίας μεταξύ 1491-1504.

Το 1570, ύστερα από την κατάληψη της Λευκωσίας από τους Οθωμανούς, η εκκλησία και η φύλαξη της Πύλης Πάφου παραχωρήθηκαν στους Αρμένιους από το Σουλτάνο Σελίμ Β΄.

Αναστηλώθηκε το 1688, 1884, 1904 και 1930, το βαπτιστήριο κτίστηκε το 1788, οι αντηρίδες που στηρίζουν τη βόρεια βεράντα ανεγέρθηκαν το 1858, το καμπαναριό ανεγέρθηκε το 1860 (από τα πρώτα στην οθωμανική Κύπρο) και το ανώγειο της χορωδίας κατασκευάστηκε το 1945. Το 1950 επιδιορθώθηκε το κωδωνοστάσιο, ενώ το 1961 τοποθετήθηκε καινούργιο πάτωμα, αφού μεταξύ 1960-1961 το Τμήμα Αρχαιοτήτων αφαίρεσε τις μεσαιωνικές ταφόπλακες που κάλυπταν τα χαλιά. Ο καθεδρικός ναός ανακηρύχθηκε αρχαίο μνημείο στις 18 Δεκεμβρίου 1936.


Δίπλα από την εκκλησία βρισκόταν το κτίριο της Αρμενικής Μητρόπολης Κύπρου (1789) και η προδημοτική (1950), η οποία κτίστηκε στο χώρο όπου παλαιότερα βρισκόταν το παρθεναγωγείο Σουσανιάν (1902). Απέναντι από την εκκλησία, τα παιδιά του γαιοκτήμονα Αρτίν Μπέη Μελικιάν ανήγειραν το 1921 το Δημοτικό Σχολείο Μελικιάν, ενώ απέναντι από τη Μητρόπολη ο επιχειρηματίας Ντικράν Ουζουνιάν ανήγειρε το 1938 το Δημοτικό Σχολείο Ουζουνιάν· από το 1939 τα κτίρια λειτουργούσαν ως ενιαίο σχολείο, με την επωνυμία Δημοτικό Σχολείο Μελικιάν-Ουζουνιάν.

Δίπλα από το Ουζουνιάν βρισκόταν το Μνημείο της Αρμενικής Γενοκτονίας (1932), το δεύτερο αρχαιότερο του είδους του στον κόσμο. Εντός του αρμενικού συμπλέγματος βρίσκονταν διάφορα άλλα βοηθητικά κτίρια, καθώς και το αρχοντικό της οικογένειας Μελικιάν, το οποίο πιστεύεται πως ήταν το αρχικό κτίριο του μοναστηριού και αργότερα φιλοξενούσε τη Μητρόπολη. Απέναντι από το αρμενικό σύμπλεγμα βρίσκονταν η Αρμενική Λέσχη (στα νότια) και το οίκημα του AGBU (στα δυτικά). Περίπου 200 μέτρα στα δυτικά βρισκόταν το οίκημα της ΑΫΜΑ.

Ο Αρμενομαχαλλάς της Λευκωσίας καταλήφθηκε από την ΤΜΤ κατά τις διακοινοτικές ταραχές του 1963-1964. Μεταξύ 1964-1974 το σύμπλεγμα χρησιμοποιήθηκε από την τουρκοκυπριακή εθνοφυλακή, ενώ ύστερα από την τουρκική εισβολή του 1974 χρησιμοποιόταν ως κοιτώνας για Τούρκους στρατιώτες. Μετά το σεισμό του 1998 ο στρατός έφυγε και εγκαταστάθηκαν έποικοι από την Ανατολία, μέχρι το 2007.


 Δείτε επίσης 
 Αρμένιοι της Κύπρου
 Αρμενική Μητρόπολη Κύπρου
 Αρμενικό Σχολείο Λευκωσίας

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 


Κατηγορία:Αρμενικά Αποστολικά μοναστήρια
Κατηγορία:Κτίρια και κατασκευές αποπερατωμένα τον 14ο αιώνα