Άξονας εντέρου-εγκεφάλου

μικρογραφία|350x350εσ|Η αμφίδρομη αλληλεπίδραση μεταξύ του εγκεφάλου και του εντέρου προκαλείται από νευρικές, όπως το πνευμονογαστρικό νεύρο (πύλη VN), και χυμικές οδούς, όπως ο λεμφικός ιστός και η κυκλοφορία του αίματος (πύλες μη VN).
Ο άξονας εντέρου-εγκεφάλου αναφέρεται στην αμφίδρομη οδό επικοινωνίας μεταξύ του κεντρικού νευρικού συστήματος (εγκέφαλος και νωτιαίος μυελός) και του εντερικού νευρικού συστήματος (το νευρικό σύστημα του εντέρου). Αυτή η επικοινωνία είναι ζωτικής σημασίας για τη διατήρηση της συνολικής υγείας και επηρεάζεται από το μικροβίωμα του εντέρου, οδηγώντας στην έννοια του «άξονα μικροβιώματος-εντέρου-εγκεφάλου».

Πιο συγκεκριμένα, η επικοινωνία άξονα εντέρου-εγκεφάλου περιλαμβάνει νευρικές, ορμονικές και ανοσολογικές οδούς. 

Στον άξονα αυτόν, ο εγκέφαλος μπορεί να επηρεάσει τη λειτουργία του εντέρου και, αντίστροφα, το έντερο μπορεί να επηρεάσει τη δραστηριότητα του εγκεφάλου και τη διάθεση. Το πνευμονογαστρικό νεύρο, ένα σημαντικό νεύρο που συνδέει τον εγκέφαλο και το έντερο, παίζει κρίσιμο ρόλο σε αυτήν την επικοινωνία,  όπως επίσης και ορμόνες όπως η κορτιζόλη (που σχετίζεται με το στρες) και η σεροτονίνη (ένας νευροδιαβιβαστής που εμπλέκεται στη ρύθμιση της διάθεσης). Τέλος, το μικροβίωμα του εντέρου μπορεί να επηρεάσει το ανοσοποιητικό σύστημα, το οποίο με τη σειρά του μπορεί να επηρεάσει τον εγκέφαλο.

Ο άξονας εντέρου-εγκεφάλου βοηθά στη διατήρηση της συνολικής υγείας και ισορροπίας στο σώμα (διατήρηση της ομοιόστασης). Παίζει επίσης ρόλο στη ρύθμιση της διάθεσης, της όρεξης και άλλων συμπεριφορών. Για παράδειγμα, το στρες μπορεί να προκαλέσει συμπτώματα στο έντερο, όπως κράμπες ή διάρροια, και αντίστροφα, τα προβλήματα του εντέρου μπορούν να αυξήσουν τα επίπεδα του στρες. Το μικροβίωμα του εντέρου μπορεί επίσης να επηρεάσει την παραγωγή νευροδιαβιβαστών όπως η σεροτονίνη, η οποία είναι σημαντική για τη ρύθμιση της διάθεσης.

Η δυσλειτουργία του άξονα εντέρου-εγκεφάλου έχει συνδεθεί με διάφορες παθήσεις, όπως το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (IBS), οι διαταραχές της διάθεσης και οι νευροεκφυλιστικές ασθένειες. Ο άξονας εντέρου-εγκεφάλου διερευνάται επίσης ως πιθανός παράγοντας στην ανάπτυξη των νόσων Αλτσχάιμερ και Πάρκινσον.

 Δυσλειτουργία του άξονα εντέρου-εγκεφάλου 
Η δυσλειτουργία του άξονα εντέρου-εγκεφάλου εμπλέκεται σε διάφορες νευρολογικές και γαστρεντερικές διαταραχές. Αναλυτικά:

 Νευρολογικές διαταραχές 

 Νόσος Αλτσχάιμερ (ΝΑ): Μελέτες υποδεικνύουν ότι οι αλλοιώσεις στο εντερικό μικροβίωμα μπορεί να συμβάλλουν στην ανάπτυξη και στην εξέλιξη της νόσου.
 Νόσος Πάρκινσον (ΝΠ): Ο άξονας εντέρου-εγκεφάλου εμπλέκεται επίσης στη νόσο Πάρκινσον, με τα γαστρεντερικά προβλήματα να προηγούνται συχνά των κινητικών συμπτωμάτων.
 Σκλήρυνση κατά πλάκας (ΣΚΠ): Αλλαγές στο εντερικό μικροβίωμα έχουν παρατηρηθεί σε ασθενείς με σκλήρυνση κατά πλάκας και ο άξονας εντέρου-εγκεφάλου μπορεί να παίζει ρόλο στην παθογένεσή της.
 Διαταραχή φάσματος του αυτισμού: Τα γαστρεντερικά προβλήματα είναι συχνά σε άτομα με ΔΑΦ και ο άξονας εντέρου-εγκεφάλου διερευνάται ως πιθανός παράγοντας.
 Άλλες νευρολογικές παθήσεις: Η έρευνα υποδηλώνει επίσης μια πιθανή σύνδεση μεταξύ του άξονα εντέρου-εγκεφάλου και άλλων νευρολογικών παθήσεων όπως το άγχος, η κατάθλιψη και η σχιζοφρένεια.

 Γαστρεντερικές διαταραχές 

 Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (ΣΕΕ): Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου είναι ένα κλασικό παράδειγμα διαταραχής του άξονα εντέρου-εγκεφάλου, όπου το στρες και άλλοι ψυχολογικοί παράγοντες μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά τα γαστρεντερικά συμπτώματα.
 Άλλες λειτουργικές διαταραχές του γαστρεντερικού συστήματος: Διαταραχές της αλληλεπίδρασης εντέρου-εγκεφάλου (ΔΑΕΕ) όπως η λειτουργική δυσπεψία και η χρόνια δυσκοιλιότητα συνδέονται επίσης με τον άξονα εντέρου-εγκεφάλου.

Οι βασικοί μηχανισμοί που προκαλούν τις δυσλειτουργίες στον άξονα εντέρου-εγκεφάλου περιλαμβάνουν αλλαγές στη σύνθεση του μικροβιώματος του εντέρου, αλλοιώσεις στη διαπερατότητα του εντέρου (σύνδρομο διαρρέοντος εντέρου) και διαταραχές στις νευρικές, ενδοκρινικές και ανοσολογικές οδούς.

Η θεραπεία για τη δυσλειτουργία του άξονα εντέρου-εγκεφάλου (GBA) περιλαμβάνει μια διεπιστημονική προσέγγιση που αντιμετωπίζει τόσο τα γαστρεντερικά συμπτώματα όσο και τους ψυχολογικούς παράγοντες. Αυτό συχνά περιλαμβάνει διατροφικές αλλαγές (π.χ. χρήση προβιοτικών και πρεβιοτικών), τεχνικές διαχείρισης του στρες και, σε ορισμένες περιπτώσεις, φαρμακευτική αγωγή ή άλλες θεραπείες.

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Μικροοργανισμοί
Κατηγορία:Πεπτικό σύστημα
Κατηγορία:Μικροβιολογία