Αγαρικομύκητες

Οι Αγαρικομύκητες είναι μια ομοταξία μυκήτων της συνομοταξίας Βασιδιομύκητες. Αυτή η ομοταξία ταυτίζεται περίπου με την παλαιότερη ονομασία Ομοβασιδιομύκητες (ή ολοβασιδιομύκητες) κατά τον ορισμό των Hibbett & Thorn. Περιλαμβάνει όχι μόνο μύκητες που σχηματίζουν μανιτάρια, αλλά και τα περισσότερα είδη που τοποθετούντο στις παρωχημένες κατηγορίες των Γαστερομυκήτων και των Ομοβασιδιομυκήτων.  Μέσα στην υποσυνωμοταξία Αγαρικομυκοτίνες, η οποία αποκλείει ήδη τις σκωρίες και τους άνθρακες που πλήττουν καλλιέργειες, οι Αγαρικομύκητες ορίζονται περαιτέρω με την εξαίρεση των ομοταξιών των Τρεμελομυκητών και των Δακρυμυκητών, οι οποίοι θεωρούνται γενικά ζελατινοειδείς μύκητες. Παρόλα αυτά ορισμένοι "ζελατινοειδείς μύκητες", όπως η Ωτίσκη ("αυτί του Ιούδα") εντάσσονται στους Αγαρικομύκητες. Σύμφωνα με εκτίμηση του 2025, οι Αγαρικομύκητες περιλαμβάνουν 22 τάξεις, 142 oικογένειες, 1791 γένη και περίπου 38.800 είδη.  Οι σύγχρονες μοριακές φυλογενετικές αναλύσεις έχουν χρησιμοποιηθεί για να βοηθήσουν στον καθορισμό αρκετών νέων τάξεων στους Αγαρικομήκητες:  Αμυλοκορτικιώδη (Amylocorticiales),   Στερεοπτικώδη (Stereopsidales) ,  και Λεπιδοστρωματώδη (Lepidostromatales).  

 Κατάταξη 
Αν και η μορφολογία του μανιταριού ή καρποσώματος (βασιδιοκάρπιου) ήταν η βάση της πρώιμης κατάταξης των Αγαρικομυκήτων, αυτό δεν συμβαίνει πια.  Για παράδειγμα, η διάκριση ανάμεσα στην παρωχημένη κατηγορία Γαστερομύκητες (συμπεριλαμβανομένων των λυκόπερδων) και τους Αγαρικομύκητες (τα περισσότερα άλλα αγαρικόμορφα μανιτάρια) δεν αναγνωρίζεται πλέον σαν φυσική - από ότι φαίνεται πολλά γαστερόμορφα μανιτάρια έχουν εξελιχθεί από αγαρικομύκητες. Παρόλα αυτά, πολλοί οδηγοί μανιταριών ακόμα κατατάσσουν τα λυκόπερδα ή τα γαστερόμορδα ξεχωριστά από τα άλλα μανιτάρια, καθώς η μορφολογική κατάταξη παραμένει βολική για την οπτική κατηγοροποίηση των διαφόρων καρποσωμάτων. Παρόμοια, η σύγχρονη κατάταξη επιμερίζει την παρωχημένη τάξη των γαστερόμορφων Λυκοπερδωδών (Lycoperdales) ανάμεσα στα Αγαρικώδη (Agaricales) και τα Φαλλώδη (Phallales). 

 Χαρακτηριστικά 
Όλα τα μέλη της ομοταξίας παράγουν βασιδιοκάρπια τα οποία ποικίλλουν σε μέγεθος από μικροσκοπικά πιλίδια μερικών χιλιοστών μέχρι γιγάντια πολύπορα (Φέλλινος ο ελλειψοειδής - Phellinus ellipsoideus) με πολλά μέτρα σε διάμετρο και βάρος μέχρι 500 κιλά. Η ομοταξία επιπλέον περιλαμβάνει μερικά μέλη τα οποία θεωρούνται από τους μεγαλύτερους σε έκταση και ηλικία μεμονωμένους οργανισμούς στον πλανήτη: το μυκήλιο ενός συγκεκριμένου μέλους του είδους Αρμιλλάρια η βολβοειδής-  Armillaria bulbosa εκτιμάται ότι εκτείνεται σε παραπάνω από 150 στρέμματα με μία μάζα 10 τόνων και ηλικία 1.500 ετών.

 Οικολογία 
Σχεδόν όλα τα είδη είναι χερσαία (κάποια λίγα είναι υδρόβια), και συναντώνται σε μια ποικιλία από περιβάλλοντα, όπου συμβάλλουν κυρίως στην διαδικασία της αποσύνθεσης, κυρίως του ξύλου. Ωστόσο, ορισμένα είδη είναι είτε παθογόνα ή παρασιτικά, και άλλα είναι συμβιωτικά, με τα τελευταία να περιλαμβάνουν τα σημαντικά εκτομυκορριζικά συμβιωτικά είδη των δέντρων των δασών.

 Εξέλιξη 
Μία φυλογενετική μελέτη πάνω στους Αγαρικομύκητες (με δείγμα από 77 οικογένειες και 352 γένη) έχει υποδείξει τις κάτωθι χρονολογίες εξέλιξης ανά τάξη και οικογένεια. Οι Αγαροκομύκητες συνολικά υπολογίζεται ότι διαχωρίστηκαν από τους υπόλοιπους μύκητες πριν από περίπου 298 εκατομμύρια χρόνια  :
+ΟμοταξίαΤάξειςΟικογένειεςΜέσος Χρόνος Εξέλιξης (εκατομμύρια χρόνια πριν)Αγαρικομύκητες (Agaricomycetes)298Αγαρικώδη (Agaricales)136Αγαρικοειδή (Agaricaceae)125Αμανιτοειδή (Amanitaceae)125Clavariaceae125Cortinariaceae70Εντολωματοειδή (Entolomataceae)125Hygrophoraceae125Υμενογαστεροειδή (Hymenogastraceae)27Αμυλοκορτικιώδη (Amylocorticiales)136Αθηλιώδη (Atheliales)259Ωτισκώδη (Auriculariales)259Βολιτώδη
(Boletales)259Βολιτοειδή (Boletaceae)98Κανθαρελώδη
(Cantharellales)259Κορτικιώδη (Corticiales)259Γεωαστρώδη (Geastrales)137Γλοιφυλλώδη
(Gloeophyllales)259Γομφώδη
(Gomphales)108Υμενοχαιτώδη (Hymenochaetales)259Υστεροαγγειώδη (Hysterangiales)108Jaapiales259Φαλλώδη (Phallales)108Claustulaceae77Φαλλοειδή (Phallaceae)77Πολυπορώδη (Polyporales)138Πολυποροειδή (Polyporaceae)88Ρουσουλώδη (Russulales)259Sebacinales259Θηληφορώδη (Thelephorales)138Τραχυσπορώδη (Trechisporales)259

 Απολιθώματα 
Τα καρποσώματα των Αγαρικομυκήτων είναι εξαιρετικά σπάνιο να βρεθούν σε απολιθώματα και δεν έχουν βρεθεί πριν την Πρώιμη Κρητιδική (100 -145 εκ χρόνια πριν). Το παλαιότερο απολίθωμα αγαρικομύκητα, το οποίο χρονολογείται από το Βαρρέμιο (125 - 129 εκ πριν) ονομάζεται Κουατσινοπορίτης (Quatsinoporites), από τα στενά του Κουατσίνο στο νησί Βανκούβερ του Καναδά. Αποτελεί ένα κομμάτι από ένα ποροειδές καρπόσωμα με χαρακτηριστικά που παραπέμπουν στην οικογένεια των Υμενοχαιτοειδών (Hymenochaetaceae).  Παρόλα αυτά η φυλογενετική μοριακή έρευνα υπολογίζει ότι η ηλικία των Αγαρικομυκήτων είναι μεγαλύτερη, δηλαδή περίπου 298 εκατομμύρια χρόνια.

 Τάξεις 
Σύμφωνα με στοιχεία του 2025, αναγνωρίζονται οι κάτωθι τάξεις Αγαρικομυκήτων :

 Αγαρικώδη (Agaricales)  - περίπου 45 οικογένειες, 662 γένη, περίπου 24.000 είδη (62% των ειδών)
 Αμυλοκορτικώδη (Amylocorticiales) - 1 οικογένεια, 11 γένη
 Αθηλιώδη (Atheliades) -  1 οικογένεια,  20 γένη
 Αουρικουλαριώδη (Auriculariales) - 2 οικογένειες, 50 γένη
 Βολιτώδη (Boletales) -  16 οικογένειες, 175 γένη, περίπου 2.500 είδη (περίπου 6% των ειδών)
 Κανθαρελώδη (Cantharellales) -  7 οικογένειες, 55 γένη
 Κορτικώδη (Corticiales) -  4 οικογένειες, 29 γένη
 Γεωαστρώδη (Geastrales) -  1 οικογένεια,  13 γένη
 Γλοιοφυλλώδη (Gloeophyllales)  -  1 οικογένεια,  14 γένη
 Γομφώδη (Gomphales) -  3 οικογένειες, 18 γένη
 Υμενοχαιτώδη (Hymenochaetales) -  8 οικογένειες, 107 γένη
 Υστεροαγγειώδη (Hysterangiales) - 5 οικογένειες, 21 γένη
 Jaapiales -  1 οικογένεια,  1 γένος
 Λεπιδοστρωματώδη (Lepidostromatales) -  1 οικογένεια,  2 γένη
 Φαλλώδη (Phallales) - 3 οικογένειες, 39 γένη
 Πολυπορώδη (Polyporales) - 25 οικογένειες, 377 γένη, περίπου 4.000 είδη  (περίπου 10% των ειδών)
 Ρουσουλώδη (Russulales) - 12 οικογένειες, 102 γένη, περίπου 3.500 είδη (περίπου 9% των ειδών)
 Sebacinales - 1 οικογένεια,  14 γένη
 Sistotremastrales -  1 οικογένεια, 13 γένη
 Στερεοπτικώδη (Stereopsidales) -  1 οικογένεια,  1 γένος
 Θηληφορώδη (Thelephorales) -  2 οικογένειες, 21 γένη
 Τραχυσπορώδη (Trechisporales) -  1 οικογένεια,  13 γένη
 Τρεμελοδεντροψώδη (Tremellodendropsidales) -  1 οικογένεια,  1 γένος

 Παραπομπές 

 Εξωτερικές συνδέσεις 

 Catalogue of Life
 Index Fungorum Search Page


Κατηγορία:Βασιδιομύκητες
Κατηγορία:Ομοταξίες μυκήτων