Κάτω από τον τροχό

Κάτω από τον τροχό () είναι μυθιστόρημα του Έρμαν Έσσε που εκδόθηκε το 1906. Αφηγείται την ιστορία ενός ευαίσθητου χαρισματικού νεαρού που αποτυγχάνει λόγω του μονόπλευρα απαιτητικού εκπαιδευτικού συστήματος. Είναι μια πύρινη καταγγελία της αυστηρά ακαδημαϊκής εστίασης της εκπαίδευσης που αγνοεί την προσωπική ανάπτυξη των μαθητών. Ταυτόχρονα, ο συγγραφέας καταφέρεται κατά των γονέων και παιδαγωγών που, τυφλωμένοι από τις προσωπικές τους φιλοδοξίες, δεν συναισθάνονται τις ευαισθησίες και τις ανάγκες της ευάλωτης εφηβικής ψυχής.   

Αρκετά αυτοβιογραφικά στοιχεία υπάρχουν στην ιστορία, όπως ότι ο Χέρμαν Έσσε φοίτησε στο Μοναστήρι Μάουλμπρον και αποβλήθηκε.

 Υπόθεση 
Ο νεαρός Χανς Γκίμπενρατ ζει με τον χήρο πατέρα του σε μια μικρή πόλη στον Μέλανα Δρυμό. Ο διευθυντής του σχολείου του και ο πατέρας του κρατούν τον ιδιαίτερα προικισμένο έφηβο μακριά από τους συμμαθητές του, προκειμένου να αποτρέψουν αυτό που θεωρούν «κακή» παιδική επιρροή. Ο Χανς παρακολουθεί επιπλέον μαθήματα για να προετοιμαστεί για τις κρατικές εξετάσεις στη Στουτγκάρδη, για τις οποίες είναι ο μόνος υποψήφιος από την πόλη του.

Περνά τις κρατικές εξετάσεις κατακτώντας τη δεύτερη θέση σε εθνικό επίπεδο. Αυτό του επιτρέπει να φοιτήσει στη σχολή στο μοναστήρι του Μάουλμπρον, όπου εκπαιδεύονται κρατικοί αξιωματούχοι και πάστορες. Ως ανταμοιβή για την επιτυχία του, ο πατέρας του επιτρέπει να πάει ξανά για ψάρεμα. Η εγγύτητα του αγοριού με τη φύση τονίζεται επανειλημμένα.

Ωστόσο, ο διευθυντής και ο πάστορας της πόλης παροτρύνουν τον Χανς να μελετήσει κατά τη διάρκεια των διακοπών για να αντιμετωπίσει τον αυξημένο ανταγωνισμό στη σχολή. Έτσι, έχει αρκετές ώρες διδασκαλίας κάθε μέρα. Μόνο ο Φλαγκ, ένας μάστορας υποδηματοποιός και φίλος του πατέρα του, ένας απλός άνθρωπος, φιλάνθρωπος και ευσεβής, εχθρικός προς τον πάστορα, τον συμβουλεύει να «αναπνέει περισσότερο και να γυμνάζεται».
μικρογραφία|Το μοναστήρι του Μάουλμπρονστη Βάδη-Βυρτεμβέργη, καταχωρημένο ως Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.
Στο μοναστήρι του Μάουλμπρον, ο Χανς γίνεται φίλος με τον εξεγερμένο Χέρμαν Χάιλνερ. Η αρχική του αγανάκτηση για τον Χάιλνερ, ο οποίος δεν ενδιαφέρεται για τα μαθήματα, απορρίπτει τους καθηγητές και είναι ανυπάκουος, μετατρέπεται σε θαυμασμό. Επηρεασμένος από τον φίλο του, ο Χανς χάνει όλο και περισσότερο την εκτίμησή του απέναντι στις σπουδές. Αν και απομακρύνεται από τον Χάιλνερ, η απόδοσή του επιδεινώνεται. Τώρα πια αισθάνεται συχνά «κουρασμένος» και υποφέρει από πονοκεφάλους και «νευρικά προβλήματα».

Μετά από απουσία τριών ημερών σε μια απόπειρα απόδρασης, ο Χάιλνερ αποβάλλεται από τη σχολή. Αποχαιρετά τον Χανς με μια χειραψία και δεν επικοινωνεί ποτέ ξανά μαζί του. Η υποψία των δασκάλων ότι ο Χανς πρέπει να γνώριζε κάτι για την εξαφάνιση του Χάιλνερ τον βαραίνει πολύ. Τελικά, ο Χανς διαγιγνώσκεται με νευρική διαταραχή και πηγαίνει σπίτι για «διακοπές», αν και είναι σαφές ότι δεν θα επιστρέψει στο οικοτροφείο.

Ο Χανς περνάει μερικές εβδομάδες αδράνειας στο σπίτι, η «κούρασή» του αυξάνεται και δυσκολεύεται να δημιουργήσει φιλίες, καθώς αφιέρωσε όλη του την παιδική ηλικία στη μελέτη. Κατά τη διάρκεια της συγκομιδής των μήλων, ερωτεύεται την Έμμα, η οποία κατάγεται από το γειτονικό Χάιλμπρον. Ωστόσο, ο Χανς αποτυγχάνει μπροστά στην έμπειρη σε ερωτικά θέματα κοπέλα, η οποία φεύγει χωρίς να τον αποχαιρετήσει. Με πρόταση του πατέρα του, ο Χανς ξεκινά μαθητεία σε έναν μηχανικό, του αρέσει αυτή η πρακτική τέχνη, σε αντίθεση με τις αφηρημένες επιστήμες. Οι πρώην συμμαθητές του τον χλευάζουν αλλά γίνεται φίλος με τον Άουγκουστ, έναν πρώην συμμαθητή του που εκπαιδεύεται επίσης για να γίνει μηχανικός.

Παρά την κάποια προσωπική ολοκλήρωση, ο Χανς δεν προσαρμόζεται ποτέ πλήρως στη νέα του κατάσταση. Κατά τη διάρκεια μιας βόλτας σε μια παμπ σε γειτονικό χωριό, αυτός και οι συνάδελφοί του καταλήγουν μεθυσμένοι. Ο Χανς αφήνει την παρέα για να επιστρέψει στο σπίτι νωρίς, καθώς ο πατέρας του να είναι πολύ αυστηρός σχετικά με την ώρα επιστροφής του. Την επόμενη μέρα, βρίσκεται πνιγμένος στο ποτάμι, στις όχθες του οποίου είχε περάσει κάποτε πολλές ευτυχισμένες ώρες. Παραμένει ασαφές αν επρόκειτο για αυτοκτονία (αν και πολλά αποσπάσματα το υποδηλώνουν) ή για ατύχημα: «Κανείς δεν ήξερε πώς βρέθηκε στο νερό». 

 Σχετικό άρθρο 
Μυθιστόρημα μαθητείας

 Μεταφράσεις στα ελληνικά 
Κάτω από τον τροχό

 μτφ. Φώντας Κονδύλης, εκδ. Καστανιώτης, 1982 
 μτφ. Μαρία Κουσκουρή, εκδ. Έκφραση, 1982
 μτφ. Γιώτα Λαγουδάκου, εκδ. Καστανιώτης 2010 

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Γερμανικά μυθιστορήματα