Κάρλος Άριας Ναβάρο

Ο Κάρλος Άριας Ναβάρο (ισπανικά: Carlos Arias Navarro, 11 Δεκεμβρίου 1908 – 27 Νοεμβρίου 1989) ήταν ένας Ισπανός πολιτικός, ο οποίος διετέλεσε Πρωθυπουργός κατά την ύστερη φάση της δικτατορίας του Φρανθίσκο Φράνκο και κατά τα πρώτα χρόνια της μετάβασης προς το κοινοβουλευτικό σύστημα υπό τον Βασιλιά Χουάν Κάρλος Α΄. Σπούδασε νομικά και εργάστηκε ως συμβολαιογράφος και εισαγγελέας, ενώ κατά τη διάρκεια της πολιτικής του σταδιοδρομίας κατείχε σειρά διοικητικών και κυβερνητικών θέσεων, όπως κυβερνήτης διαφόρων επαρχιών, Γενικός Διευθυντής Ασφαλείας, Δήμαρχος της Μαδρίτης και Υπουργός Διακυβέρνησης. Ανέλαβε την πρωθυπουργία το 1973, θέση στην οποία παρέμεινε έως το 1976, αποτελώντας τον τελευταίο πρωθυπουργό του φρανκικού καθεστώτος και τον πρώτο της μεταπολίτευσης που ξεκίνησε ο Χουάν Κάρλος Α΄. Μετά την αποχώρησή του από το αξίωμα του απονεμήθηκε ο τίτλος του Μαρκησίου. Βασιλικό Διάταγμα 1618/2 Ιουλίου 1976. Δημοσιευμένο σε ΦΕΚ την 10η Ιουλίου 1976.http://www.abc.es/hemeroteca/historico-11-12-2008/abc/Internacional/la-sombra-del-marques-de-arias-navarro_911825726018.html Παρότι συμμετείχε στις πρώτες δημοκρατικές βουλευτικές εκλογές του 1977, δεν κατάφερε να εκλεγεί και έζησε το υπόλοιπο της ζωής του μακριά από την ενεργό πολιτική.

Πρώτα χρόνια
Ο Κάρλος Άριας Ναβάρρο γεννήθηκε στην Μαδρίτη στις 11 Δεκεμβρίου 1908. Σπούδασε νομικά στο Κεντρικό Πανεπιστήμιο της Μαδρίτης και το 1929 εντάχθηκε στο Υπουργείο Δικαιοσύνης ως δημόσιος λειτουργός. Υπηρέτησε ως εισαγγελέας στη Μάλαγα και στη Μαδρίτη, καθώς και ως συμβολαιογράφος. Σύμφωνα με μαρτυρίες συγχρόνων του, όπως των Μανουέλ Φράγα και Χοσέ Μαρία δε Αρεΐλθα, στα πρώτα χρόνια της σταδιοδρομίας του είχε επιρροές από αριστερούς καθηγητές και πολιτικές μορφές της εποχής, όπως ο Φελίπε Σάντσεθ-Ρομάν και ο Μανουέλ Αθάνια. Κατά τον Ισπανικό Εμφύλιο Πόλεμο τάχθηκε με την πλευρά των Εθνικιστών και συμμετείχε ως εισαγγελέας σε στρατοδικεία που οργανώθηκαν στη Μάλαγα κατά της Δημοκρατικής παράταξης. Η δράση του σε αυτή την περίοδο συνδέθηκε με εκτελέσεις αντιπάλων του καθεστώτος, οι οποίοι του απέδωσαν το προσωνύμιο «ο χασάπης της Μάλαγας».http://elpais.com/diario/1977/07/14/sociedad/237679216_850215.htmlHugh Thomas (1976); Historia de la Guerra Civil Española, σελ. 636.«El presidente que firmó la entrega del territorio» , Córdoba (6 Νοεμβρίου 2005)

Δημόσια αξιώματα κατά την φρανκική περίοδο
Ο Κάρλος Άριας Ναβάρο υπήρξε σημαντική πολιτική φυσιογνωμία της φρανκικής Ισπανίας. Το 1944 διορίστηκε κυβερνήτης της Λεόν και το 1951 της Τενερίφης, ενώ το 1954 ανέλαβε τη θέση του κυβερνήτη της Ναβάρρας, αλλά και του επικεφαλής του Εθνικού Κινήματος στην ίδια επαρχία, θέση που τον κατέστησε μέλος του Εθνικού Συμβουλίου του Κινήματος. Το 1957 έγινε Γενικός Διευθυντής της Γενικής Διεύθυνσης Ασφαλείας, υπεύθυνος για τη δημόσια τάξη και τα σώματα ασφαλείας της χώρας.BOE núm. 164, σελ. 2582 (25 de junio de 1957) Στη θέση αυτή διακρίθηκε για την κατασταλτική του δράση κατά της αντιφρανκικής αντιπολίτευσης, καθώς και για την σύλληψη του κομμουνιστή πολιτικού Χουλιάν Γκριμάου.Martínez, Jesús (1998); Historia de España. Siglo XX (1939-1996), σελ. 169. Το 1965 ολοκλήρωσε τη θητεία του στη Γενική Διεύθυνση Ασφαλείας και ορίστηκε Δήμαρχος της Μαδρίτης. Κατά τη διάρκεια της δημαρχίας του κατασκευάστηκε η Πύργος Βαλένθια, ένα από τα υψηλότερα κτίρια της Μαδρίτης, έργο που προκάλεσε αρχιτεκτονική αντιπαράθεση λόγω της θέσης του και της επίδρασής του στο αστικό τοπίο.«Contra el paisaje de Madrid». Τον Ιούνιο του 1973 διορίστηκε Υπουργός Διακυβέρνησης στην κυβέρνηση του Λουίς Καρέρο Μπλάνκο, ενώ παρέμεινε στο ίδιο αξίωμα και μετά τη δολοφονία του πρωθυπουργού (20 Δεκεμβρίου 1973), χάρη στην στενή σχέση του με την οικογένεια του Φράνκο.

Πρωθυπουργία
Στις 31 Δεκεμβρίου 1973 ο Κάρλος Άριας Ναβάρο διορίστηκε Πρόεδρος της Κυβέρνησης της Ισπανίας από τον Φρανθίσκο Φράνκο. Κατά την πρώτη του κυβέρνηση, προσπάθησε να πετύχει μία μικρής κλίμακας φιλελευθεροποίηση του καθεστώτος, η οποία έμεινε γνωστή ως «πνεύμα της 12ης Φεβρουαρίου». Η πρωτοβουλία αυτή αρχικά αντιμετωπίστηκε θετικά από τον τύπο και από κύκλους εντός του καθεστώτος, που τάσσονταν υπέρ ήπιων μεταρρυθμίσεων. Ωστόσο, οι προτάσεις βρήκαν απέναντί τους τις πιο συντηρητικές προσωπικότητες του φρανκισμού, με αποτέλεσμα τα μέτρα να έχουν περιορισμένη εφαρμογή και να μην οδηγούν σε βαθιές μεταρρυθμίσεις.Martínez, Jesús (1998); Historia de España. Siglo XX (1939-1996), σελ. 228.«El espíritu del 12 de febrero».

Η κυβέρνηση του Κάρλος Άριας Ναβάρο βρέθηκε πολύ γρήγορα αντιμέτωπη με γεγονότα που υπονόμευσαν την εικόνα μετριοπάθειας που επιχειρούσε να προβάλει. Στις 24 Φεβρουαρίου διαβάστηκε στις εκκλησίες της Χώρας των Βάσκων, ένα κήρυγμα του Επισκόπου του Μπιλμπάο, Αντόνιο Ανιοβέρος Αταούν, στο οποίο γινόταν έμμεση αναφορά στη χρήση της βασκικής γλώσσας και στην πολιτιστική ταυτότητα της περιοχής. Το γεγονός οδήγησε την κυβέρνηση να διατάξει τον κατ’ οίκον περιορισμό του Επισκόπου και την προετοιμασία μεταφοράς του στο εξωτερικό, καθώς τον θεώρησε απειλή για την ενότητα της Ισπανίας.Martínez, Jesús (1998); Historia de España. Siglo XX (1939-1996), σελ. 229. Η αντίδραση του Βατικανού και της Ισπανικής Ιεράς Συνόδου, με προειδοποίηση για εκκλησιαστικές κυρώσεις, προκάλεσε διπλωματική ένταση και οδήγησε την κυβέρνηση σε αναδίπλωση. Λίγες ημέρες αργότερα, στις 2 Μαρτίου 1974, εκτελέστηκε ο Καταλανός αναρχικός Σαλβαδόρ Πουτζ Αντίκ, καταδικασμένος για τη δολοφονία αστυνομικού, παρά τις διεθνείς εκκλήσεις για αναστολή της ποινής.Martínez, Jesús (1998); Historia de España. Siglo XX (1939-1996), σελ. 330. Τα δύο αυτά επεισόδια υπονόμευσαν την εικόνα πολιτικού ανοίγματος του Κάρλος Άριας Ναβάρο και ανέδειξαν την ύπαρξη αντικρουόμενων τάσεων στο εσωτερικό των κρατικών δομών, καθώς άρχισαν να εκφράζονται φωνές που ζητούσαν ουσιαστικότερες μεταρρυθμίσεις.

Στις 13 Σεπτεμβρίου 1974, η επίθεση της τρομοκρατικής οργάνωσης ETA στην καφετέρια Ρολάντο στη Μαδρίτη προκάλεσε 13 νεκρούς και περίπου 70 τραυματίες. Η τραγωδία οδήγησε τον Κάρλος Άριας Ναβάρο να εγκαταλείψει οποιαδήποτε προσπάθεια φιλελευθεροποίησης του καθεστώτος.Jesús, Martínez (1998); Historia de España. Siglo XX (1939-1996), σελ. 331. Η στάση του αυτή υποστηρίχθηκε από σημαντικούς σκληροπυρηνικούς παράγοντες του καθεστώτος, όπως ο στρατηγός Κάρλος Ινιέστα Κάνο και ο φαλαγγίτης Χοσέ Αντόνιο Χιρόν ντε Βελάσκο. Στις αρχές του 1975 η κυβέρνηση βρέθηκε αντιμέτωπη με φοιτητικές και εργατικές κινητοποιήσεις, ενώ είχαν ενταθεί οι δράσεις της ΕΤΑ. Επιπλέον, η πετρελαϊκή κρίση του 1973 οδήγησε σε αύξηση της πληθωριστικής πίεσης, ενώ η δραστηριότητα παράνομων συνδικάτων, κυρίως των Επιτροπών Εργαζομένων, αυξήθηκε, προκαλώντας μια ανώμαλη κατάσταση στην αγορά εργασίας, καθώς πολλοί επιχειρηματίες προτιμούσαν να διαπραγματεύονται απευθείας με τους εκπροσώπους των παράνομων συνδικάτων, παρακάμπτοντας τον κρατικά ελεγχόμενο συνδικαλισμό.Martínez, Jesús (1998); Historia de España. Siglo XX (1939-1996), pp. 237-238.

Το καλοκαίρι του 1975 σημειώθηκε ένα σημαντικό γεγονός για το φρανκικό καθεστώς, όταν συνελήφθησαν αξιωματικοί των Ενόπλων Δυνάμεων με την κατηγορία της συμμετοχής στην παράνομη οργάνωση Δημοκρατική Στρατιωτική Ένωση.Martínez, Jesús (1998); Historia de España. Siglo XX (1939-1996), σελ. 235. Μέσα σε αυτό το κλίμα πολιτικής πόλωσης, η κυβέρνηση εξέδωσε ένα διάταγμα-νόμο για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, το οποίο στην πράξη οδήγησε στην εφαρμογή μόνιμων μέτρων έκτακτου χαρακτήρα.Martínez, Jesús (1998); Historia de España. Siglo XX (1939-1996), σελ. 234.

Στα τέλη του 1975, μια σειρά γεγονότων —όπως οι εκτελέσεις του Σεπτεμβρίου, η μαροκινή εισβολή στην Ισπανική Σαχάρα και η ασθένεια και ο θάνατος του Φρανθίσκο Φράνκο— ανέδειξαν τις δυσκολίες της κυβέρνησης Άριας Ναβάρο απέναντι στη διαχείριση της κατάστασης. Παράλληλα, η αριστερή κυβέρνηση που είχε επικρατήσει στην Πορτογαλία, τον έκαναν ακόμη πιο επιφυλακτικό απέναντι σε πολιτικές φιλελευθεροποίησης στην Ισπανία.«Arias quería ir a la guerra con Portugal.» El País (3 Νοεμβρίου 2008). Κατά τις τελευταίες ημέρες της ζωής του Φρανθίσκο Φράνκο, υπέγραψε την Τριμερή Συμφωνία της Μαδρίτης (14 Νοεμβρίου 1975), με την οποία αναγνώρισε την διοικητική διαχείριση της Ισπανικής Σαχάρας από το Μαρόκο και τη Μαυριτανία. Στις 20 Νοεμβρίου 1975, ο Κάρλος Άριας Ναβάρο, ανακοίνωσε μέσω της Ισπανικής Τηλεόρασης τον θάνατο του Φρανθίσκο Φράνκο. Η ανακοίνωση μεταδόθηκε σε ολόκληρη τη χώρα και ξεκίνησε με τη φράση που έμεινε ιστορική: «Españoles, Franco ha muerto» («Ισπανοί, ο Φράνκο έχει πεθάνει»). Η δήλωση αυτή σήμανε το τέλος σχεδόν τεσσάρων δεκαετιών φρανκικής διακυβέρνησης και άνοιξε τον δρόμο για τη σταδιακή μετάβαση της Ισπανίας σε μία νέα πολιτική φάση.

Μετά τον θάνατο του Φρανθίσκο Φράνκο στις 20 Νοεμβρίου 1975, ο νέος Βασιλιάς Χουάν Κάρλος Α΄ διατήρησε τον Κάρλος Άριας Ναβάρο στη θέση του πρωθυπουργού, αναθέτοντάς του τον σχηματισμό της πρώτης κυβέρνησης της νέας περιόδου, με την προσδοκία ότι θα προωθούσε τις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις. Ωστόσο, ο Άριας Ναβάρο δεν διέθετε την απαιτούμενη πολιτική αποφασιστικότητα και σύντομα βρέθηκε σε μειονεκτική θέση απέναντι σε μέλη της κυβέρνησής του με πιο έντονη μεταρρυθμιστική διάθεση, όπως ο Μανουέλ Φράγα και ο Χοσέ Μαρία ντε Αρεΐλθα. Η συνεχής διστακτικότητα του Κάρλος Άριας Ναβάρο απέναντι στην ταχύτητα και την ένταση των πολιτικών αλλαγών, καθώς και η επιμονή του να διατηρήσει την κληρονομιά του Φράνκο σε μια κοινωνία που ζητούσε πλέον τον εκδημοκρατισμό, οδηγούσαν στην απομάκρυνσή του. Παράλληλα, νέο πλήγμα στην εικόνα της κυβέρνησής του επήλθε στις 3 Μαρτίου 1976, όταν η αστυνομία άνοιξε πυρ εναντίον διαδηλωτών στην Βιτόρια, με αποτέλεσμα τον θάνατο πέντε ατόμων και τον τραυματισμό περισσοτέρων από εκατό.

Την 1η Ιουλίου 1976, μετά από μια φορτισμένη συνάντηση με τον βασιλιά, ο Κάρλος Άριας Ναβάρο παραιτήθηκε από την πρωθυπουργία. Την επόμενη μέρα, ο βασιλιάς του απένειμε τον τίτλο του Μαρκησίου. Αργότερα αποκαλύφθηκε ότι ο Άριας Ναβάρο παρακολουθούσε τα τηλέφωνα όλων των πρώην υπουργών του, καθώς και του τότε πρίγκιπα Χουάν Κάρλος.Arias espió telefónicamente a sus ministros, El País (29 Νοεμβρίου 1989)

Μετέπειτα βίος
Στις βουλευτικές εκλογές που διεξήχθησαν το 1977, ο Κάρλος Άριας Ναβάρο ήταν υποψήφιος για τη Γερουσία με το κόμμα Λαϊκή Συμμαχία, με επικεφαλής τον Μανουέλ Φράγα. Ωστόσο, η αποτυχία του να εκλεγεί τον οδήγησε στην απόφαση να αποσυρθεί από την ενεργό πολιτική. Πέθανε στις 27 Νοεμβρίου του 1989, σε ηλικία ογδόντα ετών, και ενταφιάστηκε στο κοιμητήριο Μινγκορούμπιο της Μαδρίτης.Arias Navarro, enterrado en El Pardo

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι


Κατηγορία:Πρωθυπουργοί της Ισπανίας
Κατηγορία:Ισπανοί πολιτικοί