Πρώτη Μεξικανική Αυτοκρατορία

Η Μεξικανική Αυτοκρατορία (ισπαν.: Imperio Mexicano, ) ήταν συνταγματική μοναρχία και η πρώτη ανεξάρτητη κυβέρνηση του Μεξικού. Ήταν επίσης η μόνη πρώην αντιβασιλεία της Ισπανικής Αυτοκρατορίας που εγκαθίδρυσε μια μοναρχία μετά την απόκτηση της ανεξαρτησίας της. Η αυτοκρατορία υπήρχε από το 1821 έως το 1823, καθιστώντας την μία από τις λίγες σύγχρονες ανεξάρτητες μοναρχίες στην Αμερική. Για να διακριθεί από τη μεταγενέστερη Δεύτερη Μεξικανική Αυτοκρατορία (1864–1867) υπό τον Αυτοκράτορα Μαξιμιλιανό, αυτή η ιστορική περίοδος αναφέρεται συνήθως ως Πρώτη Μεξικανική Αυτοκρατορία. Την αυτοκρατορία ηγήθηκε ο πρώην Βασιλικός Ισπανός στρατιωτικός αξιωματικός Αγκουστίν ντε Ιτουρμπίδε, ο οποίος κυβέρνησε ως Αγκουστίν Α΄.

Η εγκαθίδρυση μιας μοναρχίας ήταν ο αρχικός στόχος για ένα ανεξάρτητο Μεξικό,Eric Van Young, Stormy Passage, p. 181 όπως περιγράφεται στο Σχέδιο της Ιγκουάλα, ένα πολιτικό έγγραφο που συνέταξε ο Ιτουρμπίδε και το οποίο ενοποίησε τις δυνάμεις που αγωνίζονταν για την ανεξαρτησία από την Ισπανία. Μετά την υπογραφή της Συνθήκης της Κόρδοβα από τον τελευταίο Ισπανό αντιβασιλέα τον Σεπτέμβριο του 1821, το σχέδιο για μια μεξικανική μοναρχία προχώρησε. Η δημοτικότητα του Ιτουρμπίδε έφτασε στο αποκορύφωμά της στις 18 Μαΐου 1822, όταν δημόσιες διαδηλώσεις του ζήτησαν να γίνει αυτοκράτορας ελλείψει ενός Ευρωπαίου βασιλικού ηγέτη πρόθυμου να αναλάβει τον θρόνο. Το Μεξικανικό Κογκρέσο ενέκρινε την πρόταση και ο Ιτουρμπίδε στέφθηκε αυτοκράτορας τον Ιούλιο του 1822.

Η σύντομη ύπαρξη της αυτοκρατορίας σημαδεύτηκε από προκλήσεις, όπως διαμάχες σχετικά με τη νομιμότητά της, συγκρούσεις μεταξύ του Κογκρέσου και του αυτοκράτορα και ένα χρεοκοπημένο εθνικό θησαυροφυλάκιο. Τον Οκτώβριο του 1822, ο Ιτουρμπίδε διέλυσε το Κογκρέσο και το αντικατέστησε με την Εθνική Θεσμική Χούντα, η οποία αποτελούνταν από τους υποστηρικτές του. Ωστόσο, μέχρι τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους, άρχισε να χάνει την υποστήριξη του Μεξικανικού Στρατού, ο οποίος επαναστάτησε υπέρ της αποκατάστασης του Κογκρέσου και των δημοκρατικών του εξουσιών. Μη μπορώντας να καταστείλει την εξέγερση, ο Ιτουρμπίδε συγκάλεσε ξανά το Κογκρέσο τον Μάρτιο του 1823 και υπέβαλε την παραίτησή του. Η εξουσία μεταφέρθηκε στη συνέχεια σε μια δημοκρατική προσωρινή κυβέρνηση του 1823–1824, η οποία κατάργησε τη μοναρχία και εγκαθίδρυσε την Πρώτη Μεξικανική Δημοκρατία.

 Υπόβαθρο 


Η Ισπανική Αυτοκρατορία διαλύθηκε μετά την εισβολή του Ναπολέοντα στην Ισπανία και την ανατροπή των Ισπανών Βουρβόνων το 1808. Σε όλη την Ισπανία και τις αντιβασιλείες της υπήρχε μια ευρεία άρνηση να αναγνωριστεί ο αδελφός του Ναπολέοντα, Ιωσήφ Α΄, ως ο νέος βασιλιάς της Ισπανίας που υποστηρίχθηκε από τους Γάλλους. Στη Νέα Ισπανία, ο κληρικός Μιγκέλ Ιντάλγκο ι Κοστίγια, ο οποίος ήταν από καιρό μέλος ενός κύκλου διανοουμένων που επιδίωκαν τη μεταρρύθμιση του αποικιακού συστήματος, πυροδότησε τον Μεξικανικό Πόλεμο της Ανεξαρτησίας το 1810, μια δεκαετία πολεμικής σύγκρουσης μεταξύ των ανταρτών για ανεξαρτησία από την Ισπανία και των βασιλικών που επιδίωκαν να διατηρήσουν την υπάρχουσα αποικιακή τάξη. Της εξέγερσης αρχικά ηγήθηκε ο Ιντάλγκο, ο οποίος συνελήφθη και εκτελέστηκε το 1811, και στη συνέχεια τον διαδέχθηκε ο πατέρας Χοσέ Μαρία Μορέλος, ο οποίος επίσης συνελήφθη και εκτελέστηκε το 1815. Οι υπόλοιποι αντάρτες, συμπεριλαμβανομένου του Βιθέντε Γκερέρο, διεξήγαγαν ανταρτοπόλεμο στην ύπαιθρο του νότιου Μεξικού. Ο Αγκουστίν ντε Ιτουρμπίδε ήταν Μεξικανός αξιωματικός στον ισπανικό στρατό, μέλος της μεξικανικής ελίτ που ήταν πιστή στην Ισπανία. Όταν οι Φιλελεύθεροι στην Ισπανία κατέλαβαν την εξουσία το 1820, επανίδρυσαν το Ισπανικό Σύνταγμα του 1812 , επιβάλλοντας περιορισμούς στην εξουσία του Φερδινάνδου Ζ΄ της Ισπανίας και περιορίζοντας τα προνόμια των καθιερωμένων ελίτ και θεσμών, οι μεξικανικές ελίτ είδαν τα συμφέροντά τους να απειλούνται. Ενόψει αυτού, ο Ιτουρμπίδε αναζήτησε συμμαχία με Μεξικανούς αντάρτες, συντάσσοντας το Σχέδιο της Ιγκουάλα και κερδίζοντας την υποστήριξη του ηγέτη των ανταρτών Βιθέντε Γκερέρο και άλλων. Έτσι δημιούργησαν τον Στρατό των Τριών Εγγυήσεων, ο οποίος έφερε την ανεξαρτησία του Μεξικού από την Ισπανία τον Σεπτέμβριο του 1821.

Το νεοσύστατο κίνημα περιελάμβανε τρεις αρχές ή «εγγυήσεις»:
ότι το Μεξικό θα ήταν μια ανεξάρτητη συνταγματική μοναρχία που θα κυβερνιόταν από έναν Ισπανό πρίγκιπα
ότι οι Αμερικανοί, δηλαδή όλοι οι Μεξικανοί ανεξαρτήτως εθνικής κατηγορίας και όσοι γεννήθηκαν στην Ισπανία, θα απολάμβαναν πλέον ίσα δικαιώματα και προνόμια
ότι η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία θα διατηρούσε τα προνόμια και τη θέση της ως επίσημη και αποκλειστική θρησκεία της χώρας.

Αυτές οι Τρεις Εγγυήσεις αποτέλεσαν τον πυρήνα του Σχεδίου της Ιγκουάλα, του σχεδίου που, συνδυάζοντας τον στόχο της ανεξαρτησίας και ενός συντάγματος με τη διατήρηση της καθολικής μοναρχίας και του Ρωμαιοκαθολικισμού, ένωσε όλες τις μεξικανικές παρατάξεις. Σύμφωνα με το Σχέδιο της Ιγκουάλα της 24ης Φεβρουαρίου 1821, το οποίο προσυπέγραψαν οι περισσότερες επαρχίες, το Μεξικανικό Κογκρέσο ίδρυσε ένα συμβούλιο αντιβασιλείας με επικεφαλής τον Ιτουρμπίδε.

Ο Αντιβασιλέας Χουάν Ο'Ντονόχιου συμφώνησε με τις απαιτήσεις των Μεξικανών επαναστατών, μη έχοντας άλλη επιλογή επειδή δεν διέθετε ανεξάρτητους πόρους.Eric Van Young, Stormy Passage: Mexico from Colony to Republic, 1750–1850. Lanham MD: Rowman and Littlefield 2022, 184 Υπέγραψε τη Συνθήκη της Κόρδοβα στις 24 Αυγούστου 1821. Το Μεξικανικό Κογκρέσο σκόπευε να εγκαθιδρύσει μια προσωπική ένωση, παρόμοια με τη ρύθμιση που υπάρχει τώρα μεταξύ των βασιλείων της Κοινοπολιτείας . Ο Φερδινάνδος θα παρέμενε βασιλιάς της Ισπανίας και θα ανελάμβανε ξεχωριστά τον θρόνο ενός νέου μεξικανικού βασιλείου, ανεξάρτητου από την Ισπανία, αλλά με έναν μονάρχη. Εάν ο Ισπανός βασιλιάς αρνούνταν τη θέση, το σχέδιο προέβλεπε την άνοδο ενός άλλου μέλους του Οίκου των Βουρβόνων στον μεξικανικό θρόνο.Christon I. Archer, ed. The Birth of Modern Mexico, 1780–1824. Lanham MD: Rowman and Littlefield Επίτροποι από το Μεξικό στάλθηκαν στην Ισπανία για να προσφέρουν τον μεξικανικό θρόνο σε έναν Ισπανό βασιλικό, αλλά το ισπανικό κράτος αρνήθηκε να αναγνωρίσει την ανεξαρτησία του Μεξικού και δεν θα επέτρεπε σε κανέναν άλλο Ισπανό πρίγκιπα να αποδεχτεί τον θρόνο.

 Εκλογή του Αυτοκράτορα 
Με τον Φερδινάνδο Ζ΄ να έχει απορρίψει τη Συνθήκη της Κόρδοβα, οι υποστηρικτές του Ιτουρμπίντε είδαν την ευκαιρία να τοποθετήσουν τον υποψήφιό τους στο θρόνο. Τη νύχτα της 18ης Μαΐου, το 1ο σύνταγμα πεζικού, που στάθμευε στην πρώην Μονή του Αγίου Ιπολίτου, με επικεφαλής τον λοχία Πίο Μάρτσα, ξεκίνησε μια δημόσια διαδήλωση υπέρ της αυτοκρατορικής ανέγερσης του Ιτουρμπίντε. Στη διαδήλωση συμμετείχαν και άλλοι στρατιωτικοί και πολλοί πολίτες. Όταν η δημόσια διαδήλωση έφτασε στο σπίτι του, ο ίδιος ο Ιτουρμπίντε μπόρεσε να απευθυνθεί στους διαδηλωτές από το μπαλκόνι του. Συμβουλεύτηκε με μέλη της αντιβασιλείας για την πορεία που έπρεπε να ακολουθήσει και τελικά συναίνεσε στις απαιτήσεις των διαδηλωτών, συμφωνώντας ότι έπρεπε να γίνει αυτοκράτορας. Το πλήθος πανηγύρισε το υπόλοιπο της νύχτας με πυροτεχνήματα και πυροβολισμούς.

Το επόμενο πρωί πραγματοποιήθηκε έκτακτη σύσκεψη του συνεδρίου για να ασχοληθεί με το θέμα της στέψης του Ιτουρμπίδε. Κατά την έναρξη της συνεδρίασης, ο στρατός απηύθυνε μανιφέστο στο συνέδριο, υποστηρίζοντας τον Ιτουρμπέδε ως αυτοκράτορα. Οι συζητήσεις ξεκίνησαν στη συνέχεια με μερικούς βουλευτές να εκφράζουν την ανησυχία τους ότι το συνέδριο δεν ήταν απολύτως ελεύθερο υπό τις παρούσες συνθήκες να προχωρήσει στο θέμα. Ένα πλήθος υπέρ του Ιτουρμπίδε έξω από την αίθουσα έκανε τόσο πολύ θόρυβο που παρενέβη στις συζητήσεις και το συνέδριο ζήτησε από τον Ιτουρμπίδε να εμφανιστεί σε μια ανεπιτυχή προσπάθεια να ηρεμήσει τα πλήθη. Η αντιπολίτευση εξέφρασε ανησυχίες ότι μια λαϊκή διαδήλωση στην πρωτεύουσα δεν ήταν επαρκής βάση για την εκλογή του Ιτουρμπίδε και ότι θα έπρεπε πρώτα να ζητηθεί η γνώμη των επαρχιών. Έγινε πρόταση να ληφθεί η συναίνεση των δύο τρίτων των επαρχιών, και αυτό κατέληξε στο να διοριστεί μια επιτροπή για να συντάξει ένα προσωρινό σύνταγμα, προκειμένου να αποφευχθούν συνταγματικές κρίσεις.

Ο βουλευτής Βαλεντίν Γκόμες Φαρίας, μελλοντικός πρόεδρος του Μεξικού, υπερασπίστηκε τη νομιμότητα του Κογκρέσου να εκλέξει αυτοκράτορα. Επαίνεσε τις υπηρεσίες του Ιτουρμπίντε στο έθνος και υποστήριξε ότι, καθώς η Ισπανία είχε απορρίψει τη Συνθήκη της Κόρδοβα , το Κογκρέσο εξουσιοδοτούνταν πλέον από την ίδια αυτή συνθήκη να διεξαγάγει εκλογές για να αποφασίσει ποιος θα ήταν ο αυτοκράτορας.
Η ψηφοφορία συνεχίστηκε. Στα τελικά αποτελέσματα, εξήντα επτά βουλευτές ψήφισαν υπέρ της ανακήρυξης του Ιτουρμπίντε αυτοκράτορα, ενώ δεκαπέντε ψήφισαν κατά. Η ψηφοφορία, ωστόσο, δεν συγκέντρωσε την απαιτούμενη νόμιμη απαρτία εκατόν δύο βουλευτών. Το Κογκρέσο, παρ' όλα αυτά, συμφώνησε με την κατάσταση και ένα σχέδιο για την εγκαθίδρυση μιας συνταγματικής μοναρχίας ένωσε τόσο τους συντηρητικούς όσο και τους φιλελεύθερους σε μια εποχή που ήταν αβέβαιο ποια μορφή διακυβέρνησης θα ήταν η καλύτερη για το ανεξάρτητο Μεξικό.

 Στέψη 
Το Κογκρέσο δημοσίευσε έναν όρκο που δέσμευε τον αυτοκράτορα να υπακούει στο σύνταγμα, τον οποίο ο Ιτουρμπίντε έδωσε στη συνέχεια, και το Κογκρέσο κήρυξε επίσης τη μεξικανική μοναρχία κληρονομική, χορηγώντας τίτλους ευγενείας στην οικογένεια του Ιτουρμπίντε. Ο γιος και κληρονόμος του έγινε ο Αυτοκρατορικός Πρίγκιπας του Μεξικού. Η 19η Μαΐου ανακηρύχθηκε εθνική εορτή και οργανώθηκε βασιλική οικογένεια . Η 21η Ιουλίου 1822 ορίστηκε ως ημερομηνία της επίσημης στέψης.

Η αυλή του Ιτουρμπίδε συστηνόταν με σκοπό να είναι πιο πολυτελής από αυτή του πρώην Ισπανού Αντιβασιλέα, μια κατάσταση που προκάλεσε αντιδράσεις σε ένα νέο έθνος που ουσιαστικά είχε χρεοκοπήσει. Για να αντιμετωπίσει τις οικονομικές δυσκολίες, η μεξικανική κυβέρνηση απαγόρευσε την εξαγωγή χρήματος και επέβαλε ένα αναγκαστικό δάνειο 600.000 πέσος στην Πόλη του Μεξικού, την Πουέμπλα, τη Γκουανταλαχάρα και τη Βερακρούζ. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, σχηματίστηκε επίσης ένα συμβούλιο της πολιτείας , το οποίο αποτελούνταν από δεκατρία μέλη που επιλέχθηκαν από τον Αυτοκράτορα από έναν κατάλογο τριάντα ενός υποψηφίων που υπέβαλε το συνέδριο.

Η στέψη έλαβε χώρα στις 21 Ιουλίου. Η πρωτεύουσα ήταν στολισμένη με ανθοσυνθέσεις, λάβαρα, σερπαντίνες και σημαίες. Η κυβέρνηση δεν είχε την οικονομική δυνατότητα να κατασκευάσει στέμμα, και ως εκ τούτου έπρεπε να δανειστεί κοσμήματα και πολύτιμους λίθους, αλλά τελικά κατασκευάστηκαν ένα δαχτυλίδι, ένα σκήπτρο και ένα στέμμα. Οι στολές κατασκευάστηκαν με βάση σχέδια της στέψης του Ναπολέοντα. Το Κογκρέσο συνεδρίασε το πρωί της στέψης και στη συνέχεια χωρίστηκε σε δύο αντιπροσωπείες για να συνοδεύσει τον αυτοκράτορα και την αυτοκράτειρα στον Εθνικό Καθεδρικό Ναό . Στον καθεδρικό ναό, ο αυτοκράτορας και η αυτοκράτειρα επρόκειτο να καθίσουν σε θρόνους δίπλα στους νεοευγενισμένους Μεξικανούς πρίγκιπες και πριγκίπισσες. Μόλις έφτασαν στον καθεδρικό ναό, ο αυτοκράτορας και η αυτοκράτειρα συνοδεύτηκαν στους θρόνους τους και τα αυτοκρατορικά στολή τοποθετήθηκαν στην Αγία Τράπεζα. Οι στολές ευλογήθηκαν και ο Ιτουρμπίδε στέφθηκε από τον πρόεδρο του συνεδρίου.
 Παραπομπές 

 Βιβλιογραφία 

 Anna, Timothy (1990). The Mexican Empire of Iturbide. Lincoln: University of Nebraska Press.
 Anna, Timothy E. (1985). "The rule of Agustín de Iturbide: a reappraisal." Journal of Latin American Studies 17.1: 79–110.
 Archer, Christon I. (2000). "Fashioning a New Nation". The Oxford History of Mexico, Michael C. Meyer and William H. Beezley, eds. Oxford University Press. .
 Archer, Christon I. (2008). "Royalist Scourge or Liberator of the Patria? Agustín de Iturbide and Mexico's War of Independence, 1810–1821". Mexican Studies/Estudios Mexicanos 24.2: 325–361. 
 Benson, Nettie Lee (February 1945). "The Plan of Casa Mata". Hispanic American Historical Review. 25. pp. 45–56. . 
 Richmond, Douglas W. (1997). "Agustín de Iturbide". Encyclopedia of Mexico. Chicago: Fitzroy Dearborn. pp. 711–713.
 Robertson, William Spence (1952). Iturbide of Mexico. Durham: Duke University Press.
Van Young, Eric (2022). Stormy Passage: Mexico from Colony to Republic, 1750–1850. Lanham MD: Rowman and Littlefield. .
 Weber, David J. (2005). "The Spanish Borderlands, Historiography Redux". The History Teacher, 39#1, pp. 43–56.

 Στα Ισπανικά 
 Arcila Farias, Eduardo. El siglo ilustrado en América. Reformas económicas del siglo XVIII en Nueva España. México, D. F., 1974.
 Calderón Quijano, José Antonio. Los Virreyes de Nueva España durante el reinado de Carlos III. Sevilla, 1967–1968.
 Céspedes del Castillo, Guillermo. América Hispánica (1492–1898). Barcelona: Labor, 1985.
 Hernández Sánchez-Barba, Mario. Historia de América. Madrid: Alhambra, 1981.
 Konetzke, Richard. América Latina. La época colonial. Madrid: Siglo XXI de España, 1976.
 Navarro García, Luis. Hispanoamérica en el siglo XVIII. Sevilla: Universidad de Sevilla, 1975.
 Pérez-Mallaína, Pablo Emilio et al. Historia Moderna. Madrid: Cátedra, 1992.
 Ramos Pérez, Demetrio et al. América en el siglo XVII. Madrid: Rialp, 1982–1989.
 Ramos Pérez, Demetrio et al. América en el siglo XVIII. Madrid: Rialp, 1982–1989.
 Rubio Mañé, Ignacio. Introducción al estudio de los virreyes de Nueva España, 1535–1746. Mexico City, 2nd ed., 1983.

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

Imperial House of Mexico
Mexican Empire

Κατηγορία:Πρώην μοναρχίες
Κατηγορία:Πρώην αυτοκρατορίες
Κατηγορία:Ιστορία του Μεξικού