Φάμπιαν, η ιστορία ενός ηθικολόγου

Φάμπιαν, η ιστορία ενός ηθικολόγου (), στα ελληνικά μεταφράστηκε και με τον τίτλο Στο χείλος της αβύσσου, είναι κοινωνικό μυθιστόρημα του Γερμανού συγγραφέα Έριχ Κέστνερ που δημοσιεύτηκε το 1931 και κατατάσσεται στο κίνημα της Νέας Αντικειμενικότητας. Περιλαμβάνει αυτοβιογραφικά στοιχεία και αποτυπώνει την ατμόσφαιρα του Βερολίνου κατά τη διάρκεια της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης, την περίοδο πριν την κατάληψη της εξουσίας από τους Ναζί.

Στα τέλη της δεκαετίας του 1920 στο Βερολίνο, ο Φάμπιαν, αντιδρώντας στον αχαλίνωτο σεξουαλικό ηδονισμό της ζωής στην μεγαλούπολη, προσπαθεί να χτίσει τη ζωή του με βάση τις ηθικές αρχές που θέτει στον εαυτό του. Όταν χάνει τη δουλειά του, απογοητεύεται από τον έρωτα και ο καλύτερος φίλος του αυτοκτονεί, επιστρέφει στην πατρίδα του, τη Δρέσδη, όπου πεθαίνει προσπαθώντας να σώσει ένα μικρό αγόρι από πνιγμό.

Το βιβλίο είναι μια τοιχογραφία της Γερμανίας του Μεσοπολέμου. Είναι γραμμένο σε ανάλαφρο ειρωνικό τόνο, με χιουμοριστικές αλλά και σεξουαλικές σκηνές, που κρύβει την απελπισία του συγγραφέα. Το 1933 θεωρήθηκε πορνογραφικό και «εκφυλισμένη τέχνη» και, μαζί με άλλα γραπτά του Έριχ Κέστνερ και πολλών άλλων συγγραφέων, κάηκε τη νύχτα της 10 Μαΐου 1933 στην πλατεία Μπέμπελ στο Βερολίνο.

 Υπόθεση 
Ο 32χρονος Γιάκομπ Φάμπιαν, απόφοιτος γερμανικής λογοτεχνίας, εργάζεται ως κειμενογράφος διαφημίσεων στο Βερολίνο. Αμείβεται ελάχιστα και αντιμετωπίζει καθημερινά την απειλή της απώλειας της δουλειάς του. Με τον πενιχρό μισθό του, ζει σε ένα άθλιο παγωμένο δωμάτιο. Με τον παλιό του φίλο Στέφαν Λαμπούντε, ο οποίος προσπαθεί να βρει παρηγοριά σε διάφορες γυναίκες μετά την απιστία της αρραβωνιαστικιάς του, περιπλανιέται άσκοπα στη μεγαλούπολη και γνωρίζει την ανηθικότητα της νυχτερινής ζωής. Συχνάζουν σε οίκους ανοχής, μπαρ του υποκόσμου, καμπαρέ και στούντιο καλλιτεχνών, όπου ο Φάμπιαν παρατηρεί αποστασιοποιημένα και αντιμετωπίζει ειρωνικά το περιβάλλον. Επίσης, ακούσια εμπλέκεται σε μια δίνη πολιτικής πόλωσης μεταξύ Εθνικοσοσιαλιστών και Κομμουνιστών και γίνεται μάρτυρας Βερολινέζων να επιδίδονται σε αχαλίνωτο σεξουαλικό ηδονισμό που αποκλείει τον γνήσιο έρωτα. Ο ευαίσθητος Φάμπιαν δεν παρασύρεται από πειρασμούς, παραμένει ηθικός, ενώ γύρω του τα πάντα φαίνεται να βουλιάζουν στη διαφθορά και απογοητεύεται επανειλημμένα από τους ανθρώπους σε αντίθεση με τον Λαμπούντε, ο οποίος είναι σοσιαλιστής και πιστεύει ότι η ανθρωπότητα μπορεί να βελτιωθεί ηθικά. 

Στο στούντιο ενός καλλιτέχνη, ο Φάμπιαν συναντά τη δικηγόρο Κορνέλια Μπάτενμπεργκ, η οποία, λόγω κακών εμπειριών με άνδρες, δεν θέλει να ξεκινήσει μια νέα σχέση. Ο Φάμπιαν την ερωτεύεται και αναπτύσσεται μια ερωτική σχέση μεταξύ τους. Φαίνεται να εγκαταλείπει την απαισιοδοξία του αλλά λίγο αργότερα, απολύεται από τη δουλειά του, ενώ ένας συνάδελφός του εκμεταλλεύεται τις ιδέες του. Η Κορνέλια ονειρεύεται να γίνει ηθοποιός και συνάπτει σχέση με έναν πλούσιο παραγωγό ταινιών και μάλιστα προσπαθεί να πείσει τον Φάμπιαν ότι αυτό είναι προς το αμοιβαίο συμφέρον τους. Ο Φάμπιαν δεν το δέχεται και τερματίζει τη σχέση.

Ένα ακόμη πλήγμα για τον ήρωα είναι η αυτοκτονία του φίλου του Λαμπούντε. Κίνητρο ήταν η απόρριψη της διατριβής του για την απόκτηση πτυχίου, που αποδεικνύεται ότι ήταν ένα σκληρό αστείο από τον βοηθό του καθηγητή του, ο οποίος στην πραγματικότητα ήταν ενθουσιασμένος με το έργο του Λαμπούντε. Αν και η Κορνέλια θέλει να τον επισκεφτεί εκείνο το απόγευμα, ο Φάμπιαν παραιτημένος φεύγει από το Βερολίνο και επιστρέφει στην πατρίδα του, τη Δρέσδη, όπου η υπερηφάνεια και οι αρχές του τον κάνουν να απορρίψει μια προσφορά εργασίας σε μια εθνικιστική εφημερίδα. Σε μια βόλτα του, βλέπει ένα μικρό αγόρι που έχει πέσει από τη γέφυρα στο ποτάμι. Ο Φάμπιαν πηδάει προσπαθώντας να το σώσει. Το αγόρι καταφέρνει να φτάσει στην ακτή αλλά ο Φάμπιαν πνίγεται επειδή δεν ξέρει κολύμπι.

 Κινηματογραφικές διασκευές 

 1980: Φάμπιαν, γερμανική ταινία σε σκηνοθεσία Βολφ Γκρεμ 
 2021: Φάμπιαν ή Ο δρόμος προς τα σκυλιά, γερμανική ταινία σε σκηνοθεσία Ντόμινικ Γκραφ 

 Μεταφράσεις στα ελληνικά 

 Φάμπιαν, η ιστορία ενός ηθικολόγου, μτφ. Βιβή Μανωλοπούλου, εκδ. Οδυσσέας, 1982 
 Στο χείλος της αβύσσου, μτφ. Άντζη Σαλταμπάση, εκδ. Πόλις, 2018 

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Γερμανικά μυθιστορήματα
Κατηγορία:Μυθιστορήματα που έγιναν ταινίες
Κατηγορία:Μυθιστορήματα σχετικά με το Βερολίνο