Ολλανδικές γενικές εκλογές 2023

Πρόωρες βουλευτικές εκλογές διεξήχθησαν στις Κάτω Χώρες στις 22 Νοεμβρίου 2023 για την εκλογή των μελών της Βουλής των Αντιπροσώπων. Οι εκλογές αναμένονταν να διεξαχθούν το 2025, αλλά κηρύχθηκαν πρόωρες εκλογές μετά την πτώση του τέταρτου υπουργικού συμβουλίου του Ρούτε στις 7 Ιουλίου 2023, λόγω διαφωνιών για τη μεταναστευτική πολιτική μεταξύ των κομμάτων του συνασπισμού. Ο εν ενεργεία πρωθυπουργός των Κάτω Χωρών Ρούτε ανακοίνωσε ότι δεν θα ηγηθεί του κόμματός του στις εκλογές και ότι θα αποσυρθεί από την πολιτική.

Σε αυτό που περιγράφηκε ως «μία από τις μεγαλύτερες πολιτικές ανατροπές στην ολλανδική πολιτική από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο», το δεξιό λαϊκιστικό Κόμμα για την Ελευθερία (PVV), με επικεφαλής τον Γκέερτ Βίλντερς, κέρδισε 37 έδρες στη Βουλή των Αντιπροσώπων των 150 εδρών και έγινε το μεγαλύτερο κόμμα για πρώτη φορά. Και τα τέσσερα κόμματα της απερχόμενης κυβέρνησης υπέστησαν απώλειες.

Μετά τις εκλογές, ξεκίνησε διαδικασία σχηματισμού κυβέρνησης για να καθοριστεί ποια κόμματα θα σχημάτιζαν την επόμενη κυβέρνηση. Στη συνέχεια, στις 16 Μαΐου 2024, επιτεύχθηκε συμφωνία συνασπισμού μεταξύ των PVV, VVD, NSC και BBB. Η μεταναστευτική πολιτική τέθηκε σε κεντρική προτεραιότητα στην ατζέντα της νέας κυβέρνησης, καθώς οι εκπρόσωποι του συνασπισμού δήλωσαν ότι θα υιοθετούσαν την «αυστηρότερη» πολιτική ασύλου. Πολλές μεταρρυθμίσεις αναμένονταν επίσης σε τομείς όπως η πρόνοια και η υγεία, όπως τόνισε ο ηγέτης του NSC Πιέτερ Όμτζιγκτ κατά την προεκλογική εκστρατεία, σε συνέχεια των προβλημάτων που προέκυψαν μετά το σκάνδαλο επιδομάτων παιδικής μέριμνας στις Κάτω Χώρες. Αρκετοί παρατηρητές περιέγραψαν τη νέα κυβέρνηση ως την πιο δεξιά στην πρόσφατη ιστορία.

Έπειτα από περαιτέρω διαπραγματεύσεις μεταξύ των κομμάτων, ο Ντικ Σχόοφ, διευθυντής υπηρεσιών πληροφοριών, προτάθηκε για πρωθυπουργός. Λίγο αργότερα, όλα τα συμμετέχοντα κόμματα συμφώνησαν στην υποψηφιότητά του. Στη συνέχεια ανέλαβε πρωθυπουργός στο νέο υπουργικό συμβούλιο λίγο περισσότερο από έναν μήνα αργότερα, στις 2 Ιουλίου, μετά τον επίσημο διορισμό του από τον Βασιλιά.

Εκλογικό σύστημα


Σύμφωνα με τα άρθρα C.1, C.2 και C.3 του εκλογικού νόμου, οι εκλογές για τη Βουλή των Αντιπροσώπων διεξάγονται κάθε τέσσερα χρόνια τον Μάρτιο, εκτός αν κηρυχθούν πρόωρες εκλογές. Οι 150 βουλευτές εκλέγονται με ανοιχτές λίστες με αναλογική εκπροσώπηση. Ο αριθμός των εδρών ανά λίστα καθορίζεται με τη μέθοδο D'Hondt. Μια λίστα πρέπει να λάβει αριθμό ψήφων ίσο ή μεγαλύτερο από την ποσόστωση Hare (1 πλήρη έδρα) για να έχει δικαίωμα κατανομής εδρών, πράγμα που σημαίνει ότι υπάρχει εκλογικό όριο 0,67%.

Οι ψηφοφόροι έχουν τη δυνατότητα να ασκήσουν προτιμητική ψήφο. Οι έδρες που κερδίζει μια λίστα κατανέμονται πρώτα στους υποψηφίους που, στις προτιμητικές ψήφους, έχουν λάβει τουλάχιστον το 25% του Hare quota (ουσιαστικά ¼ έδρας ή 0,17% του συνόλου των ψήφων), ανεξαρτήτως της θέσης τους στη λίστα. Εάν πολλοί υποψήφιοι από τη λίστα ξεπεράσουν αυτό το όριο, η σειρά τους καθορίζεται με βάση τον αριθμό των ψήφων που έλαβαν. Οι υπόλοιπες έδρες κατανέμονται στους υποψηφίους σύμφωνα με τη θέση τους στη λίστα.

 Αποτελέσματα 
+ Αποτελέσματα των ολλανδικών βουλευτικών εκλογών του 2023..Αρχείο:Pays-Bas Seconde Chambre 2023.svg Κόμμα Ψήφοι % +/- Έδρες +/-Κόμμα για την Ελευθερία (PVV)  23,49 37Πράσινη Αριστερά - Εργατικό Κόμμα (PvdA/GL)  15,75 25Λαϊκό Κόμμα για την Ελευθερία και τη Δημοκρατία (VVD)  15,24 24 Νέο Κοινωνικό Συμβόλαιο (NSC)  12,88 Νέο 20Δημοκράτες 66 (D66)  6,29 9Κίνημα Αγροτών-Πολιτών (BBB)  4,65 7Χριστιανοδημοκρατική Έκκληση (CDA)  3,31 5Σοσιαλιστικό Κόμμα (SP)  3,15 5Denk (DENK)  2,37 3Κόμμα για τα Ζώα (PvdD)  2,25 3Φόρουμ για τη Δημοκρατία (FvD)  2,23 3Μεταρρυθμισμένο Πολιτικό Κόμμα (SGP)  2,08 3Χριστιανική Ένωση (CU)  2,04 3Volt (VOLT)  1,71 2Ορθή Απάντηση 2021 (JA21)  0,68 1Συμφέρον της Ολλανδίας (BVNL) 0,51050 Συν (50+)  0,49 0BIJ1  0,420Splinter (S)  0,120Κόμμα Πειρατών–Οι Πράσινοι (Piraten-De Groenen)  0,090 Λοιπά κόμματα  0,24 –0 Έγκυρα ψηφοδέλτια  99,59   Άκυρα  0,19 Λευκά  0,22 Σύνολο  100 – 150  Αποχές  22,26  Εγγεγραμμένοι/Συμμετοχή  77,74

Μετά την εκλογή

Πολιτική ανάλυση
Τα διεθνή μέσα περιέγραψαν τα αποτελέσματα ως «μία από τις μεγαλύτερες πολιτικές ανατροπές στην ολλανδική πολιτική από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο», και ως θριαμβευτική νίκη για το Κόμμα για την Ελευθερία (PVV).

Πολλοί αναλυτές υποστήριξαν ότι η άνοδος της PVV οφείλεται στις εξαιρετικές εμφανίσεις του Βίλντερς στις τηλεοπτικές συζητήσεις τις εβδομάδες πριν από τις εκλογές. Όταν το ζήτημα της μετανάστευσης έγινε το μεγαλύτερο θέμα των εκλογών, αυτό ενίσχυσε τη δημοφιλία του Βίλντερς.

Ορισμένοι πολιτικοί δημοσιογράφοι σχολίασαν ότι ο Βίλντερς μπόρεσε να επεκτείνει τη στήριξή του μετριάζοντας κάποιες δηλώσεις του μετά την πρόταση της ηγέτιδας της VVD, Ντιλάν Γεσιλγκιόζ, να συμπεριλάβει την PVV στις διαπραγματεύσεις, δηλώνοντας σε μια συζήτηση ότι θα ήταν «Πρωθυπουργός για όλους τους Ολλανδούς».

Άλλοι παρατήρησαν πριν από τις εκλογές ότι νεότερα αντισυστημικά και εναλλακτικά κόμματα, όπως το Φόρουμ για Δημοκρατία, JA21, BBB και το Νέο Κοινωνικό Συμβόλαιο του Πίτερ Όμτσιγκτ, έχασαν δυναμική, καθώς οι ψηφοφόροι, αφού τα είχαν δοκιμάσει, επέστρεψαν στην PVV επειδή ο Βίλντερς παρέμεινε ισχυρή και σταθερή πολιτική μορφή.

Επιπλέον, ο ηγέτης της συμμαχίας GroenLinks–PvdA, Φρανς Τίμερμανς, δεν ήταν δημοφιλής στους δεξιούς ψηφοφόρους. Δεδομένου ότι το VVD και το NSC δεν απέκλεισαν άμεσα συνεργασία με PVV ή GL-PvdA, οι δεξιοί ψηφοφόροι συγκεντρώθηκαν γύρω από τον Βίλντερς για να αποτρέψουν μια πρωθυπουργία Τίμερμανς.

Το Κίνημα Αγροτών-Πολιτών είδε πτώση από τα υψηλά αποτελέσματα των επαρχιακών εκλογών τον Μάρτιο, καθώς πολλοί από τους ψηφοφόρους του στράφηκαν προς το NSC ή το PVV, επειδή τα ζητήματα γύρω από τις εκπομπές αζώτου ήταν μόνο δευτερεύοντα στην προεκλογική εκστρατεία.

Η Ολλανδική Μελέτη Βουλευτικών Εκλογών, μια συνεργασία 38 πολιτικών επιστημόνων και κοινωνιολόγων, επιβεβαίωσε ότι η μετανάστευση ήταν η μεγαλύτερη ανησυχία των ψηφοφόρων, οδηγώντας στη νίκη του PVV. Επιπλέον, διαπίστωσε ότι το ένα τρίτο των ψηφοφόρων άλλαξε το προτιμώμενο κόμμα κατά τη διάρκεια της εκστρατείας, ακόμα και μεταξύ διαφορετικών ιδεολογικών ομάδων. Αυτό οφειλόταν εν μέρει στην χαμηλή εμπιστοσύνη στην πολιτική. Σύμφωνα με τη μελέτη, πολλοί ψηφοφόροι – ειδικά αυτοί που ψήφισαν PVV – προτιμούσαν έναν ισχυρό ηγέτη λόγω προηγούμενων πολιτικών κρίσεων.

Σχηματισμός κυβέρνησης
Τον Φεβρουάριο ο Κιμ Πούτερς (PvdA) ορίστηκε informateur για να καθορίσει την καλύτερη δομή για μια νέα κυβέρνηση. Πρότεινε τον σχηματισμό μιας εξωκοινοβουλευτικής κυβέρνησης με PVV, VVD, NSC και BBB. Υπό την καθοδήγηση των informateurs Elbert Dijkgraaf και Ρίχαρτ φαν Τσουόλ, τα κόμματα αυτά κατέληξαν σε συμφωνία στις 15 Μαΐου. Η επιλογή των υπουργών ξεκίνησε στις 23 Μαΐου με τον formateur Φαν Τσουόλ. Στις 28 Μαΐου ο δημόσιος υπάλληλος Ντικ Σχόοφ (ανεξάρτητος) προτάθηκε ως πρωθυπουργός μετά την απόσυρση του Ρόναλντ Πλάστερκ για ζητήματα ακεραιότητας. Τα 29 μέλη της κυβέρνησης ορκίστηκαν στις 2 Ιουλίου.

 Σημειώσεις 

 Παραπομπές 

2023
Ολλανδια