Οδυσσέας (όνομα)

Το Οδυσσέας (αρχαία Ελληνικά: Ὀδυσσεύς) είναι ένα ελληνικό ανδρικό όνομα, γνωστό από τον μυθικό ήρωα Οδυσσέα, βασικό πρόσωπο της Οδύσσειας (8ος π.Χ. αι.) του Ομήρου.

 Προέλευση 
Το αρχαιοελληνικό όνομα Ὀδυσσεύς προέρχεται από το ρήμα ὀδύσσομαι ("οργίζομαι, μισώ κάποιον") και σημαίνει "εξοργισμένος", αλλά και "μισούμενος από τους θεούς". Η μορφή αυτή του ονόματος χρησιμοποιείται από την επική περίοδο, αλλά έχουν καταγραφεί και διάφορες άλλες μορφές. Σε επιγραφές αγγείων υπάρχουν οι παραλλαγές Ὀλισεύς, Ὀλυσεύς, Ὀλυσσεύς, Ὀλυτεύς, Ὀλυττεύς και Ὠλυσσεύς. Η μορφή Οὐλίξης μαρτυρείται σε μια πρώιμη πηγή στη Μεγάλη Ελλάδα (από τον λυρικό ποιητή Ίβυκο, σύμφωνα με τον Διομήδη τον Γραμματικό), ενώ ο Αίλιος Ηρωδιανός αναφέρει το Οὐλιξεύς. Entry "" , in: Henry George Liddell and Robert Scott: A Greek–English Lexicon, 1940. Στα Λατινικά, το όνομα ήταν γνωστό ως Ulixēs ή (θεωρείται λιγότερο σωστό) Ulyssēs. 

Η ετυμολογία του ονόματος είναι άγνωστη. Αρχαίοι συγγραφείς συνέδεσαν το όνομα με τα ελληνικά ρήματα ὀδύσσομαι «οργίζομαι, μισώ», Entry ""  in Liddell and Scott, A Greek–English Lexicon. ὀδύρομαι «θρηνώ», Entry ""  in Liddell and Scott, A Greek–English Lexicon.  ή ακόμα και με το ὄλλυμι «χαίνομαι». Entry ""  in Liddell and Scott, A Greek–English Lexicon.  Ο Όμηρος το συσχετίζει με διάφορες μορφές αυτού του ρήματος σε αναφορές και λογοπαίγνια. Στη ραψωδία 19 της Οδύσσειας, όπου αφηγείται την παιδική ηλικία του Οδυσσέα, η τροφός του, Ευρύκλεια, ζητά από τον παππού του, τον Αυτόλυκο, να δώσει στο παιδί όνομα. Η Ευρύκλεια φαίνεται να προτείνει το όνομα όπως Πολυάρετος, «που έχουν προσευχηθεί πολύ για αυτόν», αλλά ο Αυτόλυκος αποφάσισε να δώσει στο παιδί ένα άλλο όνομα σε ανάμνηση της «δικής του εμπειρίας στη ζωή»:  «πολλοῖσιν γὰρ ἐγώ γε ὀδυσσάμενος τόδ᾽ ἱκάνω, ἀνδράσιν ἠδὲ γυναιξὶν ἀνὰ χθόνα πουλυβότειραν: τῷ δ᾽ Ὀδυσεὺς ὄνομ᾽ ἔστω ἐπώνυμον». 
μικρογραφία|Οδυσσέας Ανδρούτσος
μικρογραφία|Οδυσσέας Γκραντ
μικρογραφία|Οδυσσέας Ελύτης

 Άτομα με το όνομα Οδυσσέας 

 Οδυσσέας Αγγελής (1912-1987), Έλληνας καθαιρεθείς στρατηγός, συμμετέχων στο πραξικόπημα της 21ης Απριλίου 1967 
 Οδυσσέας Ανδρούτσος (1790-1825), Έλληνας οπλαρχηγός της Ελληνικής Επανάστασης Κανδηλώρος Τ.: «Ανδρούτσος Οδυσσεύς», Εγκυκλοπαίδεια Ελευθερουδάκη, τόμος 2, Αθήνα 1950
 Οδυσσέας Βλαχοδήμος (1994-), Έλληνας ποδοσφαιριστής 
 Οδυσσέας-Νίκος Βουδούρης-Γεωργίου (1953-), Ελληνογάλλος χειρουργός και πολιτικός 
 Οδυσσέας Γκραντ (1822-1885), Αμερικανός στρατιωτικός και πολιτικός, πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής 
 Οδυσσέας Δημητριάδης (1908-2005), Σοβιετικός μουσικός 
 Οδυσσέας Ελύτης (Οδυσσέας Αλεπουδέλης, 1911-1996), Έλληνας νομπελίστας ποιητής 
 Οδυσσέας Εσκιτζόγλου (1932-2018), Έλληνας ολυμπιονίκης ιστιοπλόος 
 Οδυσσέας Ιάλεμος ή Γιαλαμάς (;-1898), Έλληνας δημοσιογράφος και συγγραφέας 
 Οδυσσέας Ιωάννου (1967-), Έλληνας στιχουργός αρθρογράφος και συγγραφέας 
 Οδυσσέας Κωνσταντινόπουλος (1975-), Έλληνας πολιτικός 
 Οδυσσέας Λαμψίδης (1917-2006), Έλληνας ιστορικός Απόστολος Καρπόζηλος, «Έπαινος Οδυσσέα Λαμψίδη», Δελτίο Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών, 16|2009,σελ.11-23.
 Οδυσσέας Μπέτσος (1930-2011), Έλληνας δάσκαλος και συγγραφέας 
 Οδυσσέας Νεγροπόντης (19ος αι.), Έλληνας ευεργέτης 
 Οδυσσέας Παπασπηλιόπουλος (1979-), Έλληνας ηθοποιός και σκηνοθέτης 
 Οδυσσέας Πετρόπουλος (1840-1891), Έλληνας πολιτικός 
 Οδυσσέας Φωκάς (1857-1946), Έλληνας ζωγράφος 

 Φανταστικά πρόσωπα 

 Οδυσσέας (Γιάννης Φύριος), ένοικος στην πολυκατοικία που μένει ο δημόσιος υπάλληλος Θανάσης (Θανάσης Βέγγος), στην κωμωδία Ο φαλακρός μαθητής (1979) σε σκηνοθεσία Ντίνου Κατσουρίδη και σενάριο του ίδιου και του Γιώργου Λαζαρίδη 
 Οδυσσέας (ελληνική μεταγλώττιση: Μάνος Βενιέρης), κυβερνήτης του διαστημικού σκάφους "Οδύσσεια", στη γαλλοϊαπωνική σειρά κινουμένων σχεδίων Οδύσσεια του Διαστήματος 31 (宇宙伝説ユリシーズ31, 1981-1982, FR3, ΕΡΤ1) 
 Οδυσσέας (Μενέλαος Ντάφλος), μαχητής του του Δημοκρατικού Στρατού που προσπαθεί να γυρίσει στο σπίτι του μετά την καταστροφή της μονάδας του στο τέλος του Ελληνικού Εμφύλιου, στο ιστορικό δράμα Τα χρόνια της θύελλας (1984) του Νίκου Τζιμα 
 Οδυσσέας (Γιάννης Νάστος), ένα από τα παιδιά που ζουν στο νησιωτικό χωριό Λαμαγάρι, στην παιδική σειρά Το καπλάνι της βιτρίνας (1990) Πέτρου Λύκα, βασισμένη στο ομότιτλο μυθιστόρημα της Άλκης Ζέη (1963) 
 Οδυσσέας (Γιάννης Μπέζος), ευσυνείδητος υπάλληλος σε επιχείρηση διαχείρισης απορριμμάτων, στην κωμωδία Πάμπτωχοι Α.Ε. (2000) σε σκηνοθεσία του Αντώνη Κόκκινου και σενάριο Γιώργου Κοτανίδη 
 Οδυσσέας (Νίκος Γκέλια), δεκαοχτάχρονος γκέι Ελληνοαλβανός που ψάχνει να βρει τον βιολογικό του πατέρα, στη δραματική ταινία Ξενία (2014) του Πάνου Κούτρα 
 Οδυσσέας Δελλής (Άγγελος Αντωνόπουλος), άκληρος γιατρός που αναλαμβάνει να λύσει το μυστήριο μιας ανώνυμης επιστολής, στη δραματική σειρά Η πρόβα του νυφικού (1995-1996, ANT1) σε σκηνοθεσία Κώστα Κουτσομύτη και σενάριο Βαγγέλη Γκούφα καθώς και στο ομότιτλο μυθιστόρημα (1993) της Ντόρας Γιαννακοπούλου  
 Οδυσσέας Καστρίτης, πρώην αρεοπαγίτης που έχει μια κόρη η οποία θέλει να γίνει ζωγράφος, στο θεατρικό έργο Μυστικοί αρραβώνες (1915) του Γρηγορίου Ξενόπουλου το οποίο μεταφέρθηκε στην τηλεόραση (1975-1983, ΕΙΡΤ/ΕΡΤ και ΥΕΝΕΔ/ΕΡΤ2) σε διασκευή της Σούλας Πιερράκου και σκηνοθεσία του Ερρίκου Ανδρέου με τον Νίκο Παπακωνσταντίνου στον ομώνυμο ρόλο 
 Οδυσσέας Κλάου (Άντι Σέρκις), ψυχωτικός έμπορος όπλων, στις αμερικανικές υπερηρωικές ταινίες περιπέτειας Εκδικητές: Η εποχή του Ultron (Avengers: Age of Ultron, 2015) του Τζος Γουίντον και Black Panther (2018) βασισμένες στην ομώνυμη ομάδα υπερηρώων των Marvel Comics 
 Οδυσσέας Μουρ, παλιός ιδιοκτήτης της λονδρέζικης έπαυλης στην οποία μένουν δυο δίδυμα αδέρφια, στη σειρά εφηβικών μυθιστορημάτων Οδυσσέας Μουρ (Ulysses Moore, 2004-) του Ιταλού Πιερντομένικο Μπακαλάριο 
 Οδυσσέας Στεργίου (Νίκος Νικολάου), αστυνόμος ειδικευμένος σε εξαφανίσεις και απαγωγές που αναλαμβάνει την υπόθεση της Χαράς, στην κοινωνική σειρά Χαρά αγνοείται (2009, Mega) σε σκηνοθεσία Αλέξανδρου Πανταζούδη και σενάριο Στέλλας Βασιλαντωνάκη με βάση την ισπανική σειρά Desaparecida 
 Οδυσσέας Χορμόβας (Νίκος Κούρκουλος), γιος μεγαλοτσιφλικά (Μάνος Κατράκης) που, παρά την καταγωγή του, υπερασπίζεται τους κολίγους, στηδραματική ταινία Το χώμα βάφτηκε κόκκινο (1966) σε σκηνοθεσία Βασίλη Γεωργιάδη και σενάριο Νίκου Φώσκολου 

 Παραπομπές