Καρπόσωμα (μυκητολογία)

Το καρπόσωμα (ή καρποφόρο σώμα ή σποροκάρπιο) των μυκήτων είναι μια πολυκυτταρική δομή πάνω στην οποία φέρονται δομές που παράγουν σπόρια (υμένιο), όπως τα βασίδια ή οι ασκοί. Το καρπόσωμα αποτελεί μέρος της εγγενούς αναπαραγωγικής φάσης του κύκλου ζωής του μύκητα, ενώ το υπόλοιπο κύκλου της ζωής χαρακτηρίζεται από τη βλαστητική ανάπτυξη του μυκηλίου και ασεξουαλική παραγωγή σπορίων.

Το καρπόσωμα ενός βασιδιομύκητα είναι γνωστό ως βασιδιοκάρπιο ή βασιδίωμα, ενώ το καρπόσωμα ενός ασκομύκητα είναι γνωστό ως ασκοκάρπιο. Τόσο τα βασιδιοκάρπια όσο και τα ασκοκάρπια παρουσιάζουν ποικίλα σχήματα και μορφολογίες. Αυτά τα χαρακτηριστικά παίζουν σημαντικό ρόλο στην αναγνώριση και ταξινόμηση των μυκήτων.

Τα καρποσώματα χαρακτηρίζονται ως επίγεια, όταν μεγαλώνουν πάνω στο έδαφος, ενώ όσα μεγαλώνουν μέσα στο έδαφος, χαρακτηρίζονται ως υπόγεια. Τα επίγεια καρποσώματα είναι ορατά στο γυμνό μάτι, ειδικά τα καρποσώματα αγαρικόμορφης μορφολογίας, συχνά καλούνται μανιτάρια. Τα επίγεια καρποσώματα διαθέτουν μυκήλια που επεκτείνονται υπόγεια πολύ περισσότερο από το καρπόσωμα. Οι υπόγειοι μύκητες συνήθως καλούνται τρούφες ή ψευδοτρούφες. Υπάρχουν στοιχεία που μαρτυρούν ότι οι υπόγειοι μύκητες εξελίχθηκαν από επίγειες μορφές. Κατά τη διάρκεια της εξέλιξής τους, οι τρούφες έχασαν την ικανότητα να διασκορπίζουν τα σπόρια τους με τα αέρα, και αντίθετα διασπείρονται μέσω της κατανάλωσης από ζώα και της επακόλουθης αφόδευσης.

Ανάμεσα στους ερασιτέχνες κυνηγούς μανιταριών, και κατά ένα μεγάλο βαθμό στην ακαδημαϊκή μυκητολογία, η αναγνώριση των ανώτερων μυκήτων βασίζεται σε χαρακτηριστικά των καρποσωμάτων.

Το μεγαλύτερο γνωστό καρπόσωμα αποτελεί ένα δείγμα του Φέλλινου του ελλειψοειδή (Phellinus ellipsoideus), που βρέθηκε στο νησί Χαϊνάν, της Κίνας. Η διάσταση σε μήκος είναι 10,85 μ και εκτιμάται ότι ζυγίζει μεταξύ 450 και 760 κιλά.  

 Οικολογία 
Μια μεγάλη ποικιλία ζώων τρέφονται από επίγειους και υπόγειους μύκητες. Τα θηλαστικά που τρέφονται από μύκητες είναι τόσο ποικίλλα, όσο και οι μύκητες οι ίδιοι, και καλούνται μυκητοφάγα. Οι σκίουροι τρέφονται από τη μεγαλύτερη ποικιλία, ενώ υπάρχουν και άλλοι καταναλωτές μυκήτων όπως τα μαρσιποφόρα, ποντίκια, αρουραίοι, ελάφια, μυγαλές, λαγοί, νυφίτσες και άλλα. Μερικά ζώα τρέφονται με μύκητες ευκαιριακά, ενώ άλλα βασίζονται σε αυτούς ως κύρια πηγή τροφής. Τα υπόγεια καρποσώματα είναι μια πηγή τροφής υψηλής διατροφικής αξίας για μικρά θηλαστικά, όπως το μαρσιποφόρο μπετόνγκ της Ταζμανίας. Το περιεχόμενο της δίαιτας σε μύκητες έχει άμεση σχέση με τη σωματική σύσταση και το ρυθμό ανάπτυξης του μικρού στο μάρσιπο αυτού του ζώου. Οι εκτομυκορριζικοί και υπόγειοι μύκητες σχηματίζουν συμβιωτικές σχέσεις με μικρά μυκητοφάγα θηλαστικά. Τα υπόγεια καρποσώματα βασίζονται σε αυτά τα ζώα για να διασπείρουν τα σπόρια τους, μιας και βρίσκονται κάτω από το έδαφος, και δεν μπορούν να χρησιμοποιήσουν τον άνεμο όπως κάνουν τα επίγεια καρποσώματα. 

Οι υπόγειοι μύκητες σχηματίζουν επίσης μια τριπλή συμβιωτική σχέση με τα μικρά μαρσιποφόρα και τα δάση του αυστριαλιανού ευκάλυπτου. Στα δάση ευκαλύπτου η διασπορά των υπόγειων καρποσωμάτων επηρεάζεται άμεσα από τις φωτιές. Έπειτα από μια φωτιά, τα περισσότερα, αν όχι όλα τα επίγεια καρποσώματα εξαφανίζονται, αφήνοντας τα υπόγεια καρποσώματα να είναι η κύρια πηγή μυκήτων για μικρά μαρσιποφόρα  Η ανθεκτικότητα των υπόγειων μυκήτων στις καταστροφές, όπως η φωτιά, μπορεί να σχετίζεται και με την ικανότητα τους να επιβιώνουν από το πεπτικό σύστημα των ζώων για τη διασπορά τους. Τα καρποσώματα επίσης ενίοτε αποτελούν πηγή τροφής για άλλους μύκητες. 

Τα καρποσώματα μπορεί να αποτελούν ξενιστές σε ποικίλες κοινότητες άλλων μηκητοφάγων μυκήτων. Τα καρποσώματα μικρής διάρκειας ζωής είναι πιο συχνά ξενιστές σε άλλους μύκητες, από τα καρποσώματα μεγάλης διάρκειας. Τα τελευταία τείνουν να επενδύουν περισσότερο σε μηχανισμούς άμυνας και να έχουν μικρότερο περιεχόμενο νερού σε σχέση με τα βραχύβια. Καρποσώματα ανεστραμένα και όσα έχουν μεγαλύτερη επιφάνεια σε αναλογία όγκου, τείνουν να είναι ξενιστές σε μεγαλύτερη ποικιλία μυκήτων από καρποσώματα με πιλίδιο.

Κάποια καρποσώματα συγκεκριμένων ειδών έχει παρατηρηθεί ότι αναπτύσσονται σε χώρους ταφής και αποσύνθεσης. 

 Δείτε επίσης 

 Ελάσματα 
 Πιλίδιο 
 Σποραγγείο
 Στύπος 

 Παραπομπές 

 Βιβλιογραφία 

Κατηγορία:Μυκητολογία
Κατηγορία:Μυκητιακή μορφολογία και ανατομία