Στέφαν Κόβατς

Ο Στέφαν Κόβατς (Ρουμανικά: Ștefan Covaci, Ουγγρικά: Kovács István, 2 Οκτωβρίου 1920 – 12 Μαΐου 1995) ήταν Ρουμάνος ποδοσφαιριστής και προπονητής. Έχοντας κερδίσει δύο Κύπελλα Πρωταθλητριών, αποτελεί έναν από τους πιο επιτυχημένους προπονητές ποδοσφαίρου στην ιστορία του αθλήματος. Διάφορα ποδοσφαιρικά περιοδικά τον έχουν συμπεριλάβει στους καλύτερους προπονητές τους: το 2013, το World Soccer τον κατέταξε στην 36η θέση, το 2019, το France Football τον κατέταξε 43ο και το 2023, το FourFourTwo, 62ο.   

 Καριέρα 
Ο Κόβατς γεννήθηκε σε μια ουγγρικής καταγωγής οικογένεια στις 2 Οκτωβρίου 1920 στην Τιμισοάρα της Ρουμανίας. Ξεκίνησε να παίζει ποδόσφαιρο το 1931, σε ηλικία 11 ετών, στην τοπική CA Τιμισοάρα. Τρία χρόνια αργότερα, πήγε να παίξει για την CA Οράντεα, όπου ήταν συμπαίκτης με τον αδελφό του, Νικολάε Κόβατς. Από το 1938 έως το 1941, πέρασε την μοναδική του περίοδο στο εξωτερικό, παίζοντας για την Ολιμπίκ Σαρλερουά του Βελγίου. Στη συνέχεια επέστρεψε στην πατρίδα του και τη Ριπένσια αλλά μόνο για μικρό χρονικό διάστημα, επειδή στη συνέχεια πήγε στην CFR Τούρνου Σεβερίν.

Το 1942 πήγε να παίξει στο πρωτάθλημα Ουγγαρίας για την Κολοζσβάρι AC, πραγματοποιώντας 68 εμφανίσεις και πετυχαίνοντας επτά γκολ στη διοργάνωση. Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν το βόρειο τμήμα της Τρανσυλβανίας επέστρεψε στη Ρουμανία, έπαιξε με την ομάδα, η οποία άλλαξε το όνομά της σε Φεράρ, στην πρωτάθλημα Ρουμανίας. Την σεζόν 1947–48, η Φεράρ συγχωνεύτηκε με την ΤΦΡ Κλουζ, με τον Κόβατς να αγωνίζεται για τη νέα ομάδα, συμπεριλαμβανομένης της δεύτερης κατηγορίας Ρουμανίας, όπου η ομάδα υποβιβάστηκε στο τέλος της περιόδου 1948–49. Επέστρεψε στην πρώτη κατηγορία το 1951, όταν εντάχθηκε στην Ουνιβερσιτάτεα Κλουζ, όπου έκανε την τελευταία του εμφάνιση στην πρώτη κατηγορία της Ρουμανίας στις 27 Σεπτεμβρίου 1953, σε μια εκτός έδρας ήττα με 2-0 από τη Λοκομοτίβα Τιμισοάρα, έχοντας συνολικά 108 εμφανίσεις με 12 γκολ στη διοργάνωση.

 Προπονητική καριέρα 

 Ουνιβερσιτάτεα Κλουζ 
Ο Κόβατς ξεκίνησε την προπονητική του καριέρα το 1952 στην Ουνιβερσιτάτεα Κλουζ, ενώ παράλληλα ήταν ενεργός παίκτης, τερματίζοντας τη σεζόν με την ομάδα στην πέμπτη θέση.  Ηγήθηκε ξανά της ομάδας τη σεζόν του 1954, όταν τερμάτισε ξανά στην πέμπτη θέση, αφήνοντας την ομάδα στα μέσα της επόμενης σεζόν, καθώς αντικαταστάθηκε από τον Πέτρε Ραντουλέσκου. Ο Κόβατς επέστρεψε στην ομάδα για τρίτη φορά στο πρώτο μισό της σεζόν του 1956, αλλά αντικαταστάθηκε από τον Νικολάε Μουντεάνου για το δεύτερο μισό, και η ομάδα υποβιβάστηκε στη δεύτερη κατηγορία. Η τέταρτη και τελευταία του θητεία στην Ουνιβερσιτάτεα έγινε τη σεζόν 1957–58, όπου η ομάδα τερμάτισε στην πρώτη θέση, κερδίζοντας την άνοδο στην πρώτη κατηγορία.

 Ντερμάτα Κλουζ, ΤΦΡ Κλουζ και βοηθός της εθνικής Ρουμανίας 
Το 1959 πήγε για ένα χρόνο στην Ντερμάτα Κλουζ στην δεύτερη κατηγορία Ρουμανίας και για τις επόμενες δύο σεζόν εργάστηκε στην ΤΦΡ Κλουζ στο ίδιο πρωτάθλημα. Το 1962 έγινε βοηθός του Σίλβιου Πλοεστεάνου στην εθνική ομάδα της Ρουμανίας, ενώ στη συνέχεια βοηθός του Ίλιε Οάνα. Τον Μάιο του 1967, αποχώρησαν αμφότεροι μετά την ήττα με 7–1 από την Ελβετία στα προκριματικά του Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος 1968. 

 Στεάουα Βουκουρεστίου 
Ο Κόβατς είχε την πρώτη του μεγάλη προπονητική επιτυχία στην Στεάουα Βουκουρεστίου, όπου μεταξύ 1967 και 1970 κέρδισε τον τίτλο της Divizia Α της σεζόν 1967–68 και δύο συνεχόμενα Κύπελλα Ρουμανίας, και τα δύο μετά από νίκες 2–1 στους τελικούς επί της Ντιναμό Βουκουρεστίου. Έχει συνολικά 194 αγώνες ως προπονητής στην κορυφαία κατηγορία της Ρουμανίας, 83 νίκες, 50 ισοπαλίες και 61 ήττες. 

 Άγιαξ 
Διαδέχθηκε τον Ρίνους Μίχελς στην θέση του προπονητή στον Άγιαξ το 1971, συνεχίζοντας και επεκτείνοντας τη φιλοσοφία του πάνω στο «ολοκληρωτικό ποδόσφαιρο». Στην αρχή, τα αστέρια της ομάδας ήταν επιφυλακτικά απέναντι στον Κόβατς ως ηγέτη τους. Ο Γιόχαν Κρόιφ, σκοπεύοντας να χτυπήσει τον Κόβατς, σούταρε μια μπάλα προς το μέρος του ενώ μιλούσε με έναν βοηθό, αλλά ο Κόβατς το είδε, έκανε μια άψογη απόκρουση και επέστρεψε την μπάλα στον Κρόιφ, λέγοντάς του: «Χρησιμοποίησε περισσότερο το εσωτερικό όταν σουτάρεις».

Στην πρώτη του σεζόν ως προπονητής της ομάδας, εξασφάλισε τον τίτλο του πρωταθλητή και το Κύπελλο KNVB με νίκη με 3–2 επί της Ντεν Χάαγκ στον τελικό. Θριάμβευσε επίσης στο Κύπελλο Πρωταθλητριών της σεζόν 1971–72, νικώντας την Ντιναμό Δρέσδης, τη Μαρσέιγ, την Άρσεναλ και την Μπενφίκα, και στη συνέχεια νικώντας 2–0 την Ίντερ στον τελικό, χάρη σε δύο γκολ του Γιόχαν Κρόιφ. Ξεκίνησε τη δεύτερη σεζόν του κερδίζοντας το Διηπειρωτικό Κύπελλο με συνολική σκορ 4–1 επί της Ιντεπεντιέντε, ακολουθούμενο από το Ευρωπαϊκό Σούπερ Καπ μετά από συνολική νίκη με 6–3 επί της Ρέιντζερς. Ολοκλήρωσε τη σεζόν κατακτώντας για ακόμη μια φορά το πρωτάθλημα και το Κύπελλο Πρωταθλητριών, αυτή τη φορά αποκλείοντας τις: ΤΣΣΚΑ Σόφιας, Μπάγερν Μονάχου και τη Ρεάλ Μαδρίτης. Στον τελικό κέρδισε την Γιουβέντους, όπου ο Τζόνι Ρεπ σκόραρε το μοναδικό γκολ του αγώνα. Στο τελευταίο του παιχνίδι ως προπονητής του Άγιαξ, οι παίκτες του έκαναν δώρο ένα Ford Taunus επειδή πάντα ερχόταν στην προπόνηση κάνοντας ποδήλατο.

Ως προπονητής του Άγιαξ ήταν γνωστός για την προώθηση ενός πιο χαλαρού περιβάλλοντος μέσα στην ομάδα, με τον Γιόχαν Κρόιφ να λέει ότι: «Ο Στέφαν Κόβατς ήταν ένας πολύ ευχάριστος προπονητής, αλλά πολύ λιγότερο αυστηρός από τον Μίχελς σε ό,τι είχε να κάνει με την πειθαρχία. Ο Κόβατς μας άφησε να είμαστε ο εαυτός μας, ήταν ένας από εμάς».

 Γαλλία 
Αφού έφυγε από τον Άγιαξ το 1973, κλήθηκε από την Γαλλική Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία για να αναλάβει τα ηνία της εθνικής ομάδας.  Όσο βρίσκονταν σε αυτή τη θέση, μεγάλωσε τις νέες γενιές γαλλικών ταλέντων, δίνοντας ντεμπούτο σε 33 παίκτες, συμπεριλαμβανομένων των Ντόμινικ Ροσετό, Μπερνάρ Λακόμπ και Αλέν Ζιρές. Ο πρώτος του αγώνας ήταν μια νίκη με 3–1 εντός έδρας σε φιλικό εναντίον της Ελλάδας.   Οδήγησε την ομάδα στα προκριματικά του Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος του 1976, αποτυγχάνοντας να προκριθεί, με το Βέλγιο και την Ανατολική Γερμανία να καταλαμβάνουν τις δύο πρώτες θέσεις.    Η θητεία του Κόβατς περιελάμβανε 15 αγώνες, οι οποίοι αποτελούνταν από, έξι νίκες, τέσσερις ισοπαλίες και πέντε ήττες. Ο Μισέλ Ιντάλγκο, βοηθός και διάδοχός του, εκμεταλλεύτηκε αυτό το έργο και οδήγησε την ομάδα της Γαλλίας στην κατάκτηση του Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος του 1984.

 Ρουμανία 
Το 1976, ο Κόβατς έγινε προπονητής της Ρουμανίας, κάνοντας το ντεμπούτο του στις 12 Μαΐου σε μια ήττα με 1–0 από τη Βουλγαρία στον τελικό του Βαλκανικού Κυπέλλου 1973–76. Οδήγησε την ομάδα στα προκριματικά του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 1978, εξασφαλίζοντας νίκες στους δύο πρώτους αγώνες εναντίον της Ισπανίας και της Γιουγκοσλαβίας, αλλά τελικά δεν κατάφερε να προκριθεί στην τελική φάση του τουρνουά αφού έχασε τον επαναληπτικό αγώνα εναντίον και των δύο αντιπάλων, τερματίζοντας έτσι δεύτερος στον όμιλο πίσω από τους Ισπανούς.  Στη συνέχεια, καθοδήγησε την εθνική ομάδα σε τρεις αγώνες στα προκριματικά του Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος 1980. Αντικαταστάθηκε στα τέλη του 1979 από τον βοηθό του, Κονσταντίν Τσερναγιάνου, αλλά παρέμεινε στην ομάδα, παίρνοντας τον ρόλο του τεχνικού διευθυντή. Επέστρεψε στην εθνική ομάδα το 1980, με τον τελευταίο του αγώνα στον πάγκο της Γαλλίας να πραγματοποιείται στις 27 Αυγούστου σε μια νίκη με 4–1 επί της Γιουγκοσλαβίας στον τελικό του Βαλκανικού Κυπέλλου 1977–80. Με την ομάδα είχε συνολικά 32 αγώνες, με απολογισμό, 11 νίκες, 8 ισοπαλίες και 13 ήττες. Κατά τη διάρκεια αυτών των ετών εργάστηκε επίσης ως αντιπρόεδρος της Ρουμανικής Ποδοσφαιρικής Ομοσπονδίας.

 Παναθηναϊκός και ΑΣ Μονακό 
Το 1981 εργάστηκε για δύο σεζόν στον Παναθηναϊκό, φέρνοντας στην ομάδα τον συμπατριώτη του Ντόρου Νικολάε. Εκεί κατάφερε να κατακτήσει το Κύπελλο Ελλάδας της σεζόν 1981–82 νικώντας με σκορ 1–0 την ΑΕΛ στον τελικό. Η τελευταία του προπονητική δουλειά έλαβε χώρα την σεζόν 1986–87 στην Πρώτη Κατηγορία της Γαλλίας στην ΑΣ Μονακό, τερματίζοντας στην πέμπτη θέση.

 Συγγραφή 
Έγραψε έναν τόμο για το ποδόσφαιρο:



 Προσωπική ζωή 
Όταν μιλούσε για την εθνική του καταγωγή, είχε πει ότι είναι: «Ρουμάνος από την μεριά της μητέρας, Ούγγρος από την μεριά του πατέρα, Εβραίος από την μεριά των παππούδων και λίγο Σέρβος από την μεριά των προπαππούδων».  Ο μεγαλύτερος αδελφός του, Νικολάε Κόβατς, ήταν ένας από τους λίγους παίκτες που συμμετείχαν και στα τρία πρώτα Παγκόσμια Κύπελλα. Ο Στέφαν Κόβατς ήταν πολύγλωσσος, μιλώντας πέντε γλώσσες: Ρουμανικά, Ουγγρικά, Αγγλικά, Γαλλικά και Γερμανικά.

 Θάνατος 
Ο Κόβατς πέθανε στις 12 Μαΐου 1995 στην Κλουζ-Ναπόκα σε ηλικία 74 ετών, δώδεκα ημέρες προτού ο Άγιαξ κατακτήσει το Κύπελλο Πρωταθλητριών για Τετάρτη φορά στην ιστορία του. 

Στην πόλη καταγωγής του, την Τιμισοάρα, ένας δρόμος φέρει το όνομά του.

 Διακρίσεις 

 Ως προπονητής 

 Ουνιβερσιτάτεα Κλουζ
 Divizia Β: 1957–58 

Στεάουα Βουκουρεστίου
 Divizia Α: 1967–68
 Κύπελλο Ρουμανίας: 1968–69, 1969–70 

Άγιαξ
 Eredivisie: 1971–72, 1972–73
 Κύπελλο KNVB: 1971–72 
 Κύπελλο Πρωταθλητριών: 1971–72, 1972–73 
 Ευρωπαϊκό Σούπερ Καπ: 1972 
 Διηπειρωτικό Κύπελλο: 1972 

Ρουμανία
 Βαλκανικό Κύπελλο: 1977–80

Παναθηναϊκός
 Κύπελλο Ελλάδας: 1981–82

Ατομικές
 36ος Σπουδαιότερος Προπονητής Όλων των Εποχών του World Soccer: 2013
 43ος Σπουδαιότερος Προπονητής Όλων των Εποχών του France Football: 2019 
 62ος Σπουδαιότερος Προπονητής Όλων των Εποχών του FourFourTwo: 2023

 Σημειώσεις 

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Προφίλ Γαλλικής Ποδοσφαιρικής Ομοσπονδίας 
 Στέφαν Κόβατς στο WeAreFootball 
 Ștefan Kovács στο Labtof 


Κατηγορία:Ρουμάνοι συγγραφείς
Κατηγορία:Ξένοι προπονητές ποδοσφαίρου στην Ελλάδα
Κατηγορία:Προπονητές νικητές ΟΥΕΦΑ Τσάμπιονς Λιγκ
Κατηγορία:Προπονητές ποδοσφαίρου Λιγκ 1
Κατηγορία:Προπονητές Σούπερ Λιγκ Ελλάδας
Κατηγορία:Προπονητές ποδοσφαίρου Έρεντιβιζι
Κατηγορία:Προπονητές ποδοσφαίρου ΑΣ Μονακό
Κατηγορία:Προπονητές ποδοσφαίρου Παναθηναϊκού
Κατηγορία:Προπονητές ποδοσφαίρου Εθνικής Ρουμανίας
Κατηγορία:Προπονητές ποδοσφαίρου Εθνικής Γαλλίας
Κατηγορία:Προπονητές ποδοσφαίρου ΑΦΚ Άγιαξ
Κατηγορία:Ρουμάνοι προπονητές ποδοσφαίρου
Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Προ Λιγκ Βελγίου
Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Λίγκα 2 (Ρουμανία)
Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Λίγκα 1 (Ρουμανία)
Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Α΄ Κατηγορίας Ουγγαρίας
Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές ΦΚ Ουνιβερσιτάτεα Κλουζ
Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές ΤΦΡ Κλουζ
Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Ολιμπίκ Σαρλερουά