Παιδικά και Σπιτικά Παραμύθια

Παιδικά και Σπιτικά Παραμύθια (γερμανικά: Kinder- und Hausmärchen) είναι ο τίτλος μιας γερμανικής συλλογής λαϊκών παραμυθιών που συγκεντρώθηκαν και εκδόθηκαν από τους αδελφούς Γκριμ. Η πρώτη έκδοση δημοσιεύθηκε στις 20 Δεκεμβρίου 1812 και ο πρώτος τόμος της περιλάμβανε 86 διηγήματα, τα οποία ακολούθησαν από ακόμη 70 παραμύθια, αριθμημένα συνεχόμενα, στον δεύτερο τόμο της πρώτης έκδοσης, το 1815. Μέχρι την έβδομη έκδοση του 1857, το σώμα των παραμυθιών είχε διευρυνθεί σε 200 ιστορίες και 10 «παιδικούς θρύλους». Το περιεχόμενο των Παιδικών και Σπιτικών Παραμυθιών θεωρείται θεμελιώδες για τη διαμόρφωση της παιδικής λογοτεχνίας στον δυτικό κόσμο και έχει ενταχθεί στο Μητρώο Μνήμης του Κόσμου της UNESCO.

Το όλο εγχείρημα για την έκδοση λαϊκών παραμυθιών ξεκίνησαν οι ποιητές και συγγραφείς Άχιμ φον Άρνιμ και Κλέμενς Μπρεντάνο, οι οποίοι ζήτησαν από τους Γκριμ, που ήταν στενοί τους φίλοι, να συγκεντρώσουν προφορικές αφηγήσεις με σκοπό τη δημοσίευσή τους. Οι αδελφοί συγκέντρωσαν μεγάλο αριθμό παλαιών βιβλίων και παράλληλα παρακίνησαν φίλους και γνωστούς τους στο Κάσελ να τους διηγηθούν παραμύθια και να συλλέξουν αφηγήσεις από άλλους. Ο Γιάκομπ και ο Βίλχελμ αποσκοπούσαν στη συγκέντρωση αυτών των ιστοριών προκειμένου να συντάξουν μια ιστορική μελέτη για την παλαιά γερμανική ποίηση και να διαφυλάξουν την πολιτισμική και ιστορική τους κληρονομιά.

 Σύνθεση 
μικρογραφία|Πορτρέτο των αδελφών Γκριμ.
Ο πρώτος τόμος της πρώτης έκδοσης εκδόθηκε το 1812 και περιλάμβανε 86 ιστορίες· ο δεύτερος τόμος, με 70 ακόμη παραμύθια, ακολούθησε το 1815. Στη δεύτερη έκδοση, δύο τόμοι που περιείχαν τα κείμενα των Kinder- und Hausmärchen (KHM) κυκλοφόρησαν το 1819, ενώ το παράρτημα αφαιρέθηκε και εκδόθηκε ξεχωριστά ως τρίτος τόμος το 1822, ανεβάζοντας το συνολικό πλήθος των παραμυθιών σε 170. Η τρίτη έκδοση εκδόθηκε το 1837, η τέταρτη το 1840, η πέμπτη το 1843, η έκτη το 1850 και η έβδομη το 1857. Από έκδοση σε έκδοση προστίθεντο και αφαιρούνταν ιστορίες, μέχρις ότου η έβδομη έκδοση περιλάμβανε 210 παραμύθια.

Οι πρώτοι τόμοι υπέστησαν έντονη κριτική, καθώς, παρά τον τίτλο «Παιδικά Παραμύθια», δεν θεωρούνταν κατάλληλοι για παιδιά - τόσο λόγω του επιστημονικού υλικού που περιείχαν όσο και λόγω της φύσεως των θεμάτων τους. Πολλές μεταβολές στις επόμενες εκδόσεις, όπως η αντικατάσταση της «κακής μητέρας» από «μητριά» στα παραμύθια Χιονάτη και Χάνσελ και Γκρέτελ, φαίνεται πως έγιναν με γνώμονα την προσαρμογή τους στη νεανική αναγνωσιμότητα. Ο μελετητής Τζακ Ζάιπς θεωρεί ότι οι αδελφοί Γκριμ προέβησαν σε αυτήν την αλλαγή επειδή «θεωρούσαν την μητρότητα ιερή». Αφαίρεσαν, επίσης, τις σεξουαλικές αναφορές, όπως στο παραμύθι Ραπουνζέλ, τη σκηνή στην οποία η Ραπουνζέλ αναρωτιέται αθώα γιατί το φόρεμά της στένευε γύρω από την κοιλιά της, αποκαλύπτοντας έτσι άθελά της στη μάγισσα-μητριά την εγκυμοσύνη της που προκλήθηκε από τις επισκέψεις του πρίγκιπα, αλλά, αντιθέτως, η βία, ιδίως στις σκηνές τιμωρίας των «κακών» χαρακτήρων, έγινε εντονότερη και πιο διαδεδομένη.

 Δημοτικότητα 
Η αρχική πρόθεση των αδελφών Γκριμ με την πρώτη τους συλλογή, Παιδικά και Σπιτικά Παραμύθια, ήταν να καθιερώσουν το όνομά τους στον πνευματικό και λογοτεχνικό κόσμο. Μετά τη δημοσίευση του πρώτου τόμου του βιβλίου το 1812, εξέδωσαν έναν δεύτερο, εμπλουτισμένο και αναθεωρημένο τόμο το 1815. Το 1816 εκδόθηκε ο πρώτος τόμος των Γερμανικών Θρύλων (Deutsche Sagen), ακολουθούμενος από τον δεύτερο τόμο το 1818. Το έργο, ωστόσο, που καθιέρωσε διεθνώς τους αδελφούς ήταν η Γερμανική Γραμματική (Deutsche Grammatik) του Γιάκομπ, η οποία εκδόθηκε το 1819 και αποτέλεσε ορόσημο στη συγκριτική γλωσσολογία. Το 1825 οι Γκριμ εξέδωσαν την Μικρή Έκδοση (Kleine Ausgabe), μια επιλογή 50 παραμυθιών προσαρμοσμένων για παιδικό αναγνωστικό κοινό, εικονογραφημένων από τον Λούντβιχ Έμιλ Γκριμ, αδελφό τους. Η παιδική αυτή εκδοχή γνώρισε ευρεία απήχηση και κυκλοφόρησε σε δέκα εκδόσεις μεταξύ 1825 και 1858.

 Επιρροή 
Οι αδελφοί Γκριμ πίστευαν ότι οι πιο αυθεντικές και αγνές μορφές πολιτισμού εκφράζονται μέσω της γλώσσας και εδράζονται στην ιστορία. Το έργο τους επηρέασε βαθύτατα άλλους συλλέκτες λαϊκών αφηγήσεων, εμπνέοντάς τους όχι μόνο να συγκεντρώσουν δικά τους παραμύθια, αλλά και να υιοθετήσουν την ιδέα, σε πνεύμα ρομαντικού εθνικισμού, ότι τα παραμύθια κάθε έθνους αντικατοπτρίζουν τη μοναδική του ταυτότητα, συχνά παραγνωρίζοντας τις διαπολιτισμικές επιδράσεις. Μεταξύ αυτών που επηρεάστηκαν συγκαταλέγονται ο Ρώσος Αλεξάντρ Αφανάσιεφ, οι Νορβηγοί Πέτερ Κρίστεν Άσμπιορνσεν και Γέργκεν Μόε, ο Άγγλος Τζόζεφ Τζέικομπς και ο Αμερικανός Τζερεμάια Κέρτιν, συλλέκτης ιρλανδικών παραμυθιών. Ωστόσο, η συλλογή των Γκριμ δεν έγινε δεκτή με ομόφωνο ενθουσιασμό. Ο Τζόζεφ Τζέικομπς, για παράδειγμα, παρακινήθηκε εν μέρει από τη διαπίστωση ότι τα παιδιά των Άγγλων δεν διάβαζαν αγγλικά παραμύθια· όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, «εκείνο που άρχισε ο Περώ, το ολοκλήρωσαν οι Γκριμ». Ο ποιητής Ουίσταν Ώντεν επαίνεσε τη συλλογή ως ένα από τα θεμελιώδη έργα του δυτικού πολιτισμού. Τα παραμύθια των Γκριμ αξιοποιήθηκαν ποικιλοτρόπως στο πέρασμα του χρόνου. Ο Αδόλφος Χίτλερ τα εξήρε σε τέτοιο βαθμό ώστε οι Συμμαχικές δυνάμεις του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου προειδοποίησαν εναντίον τους, καθώς εκείνος τα θεωρούσε «φυλετικά» παραδείγματα, όπου παιδιά με «υγιή ενστικτώδη αίσθηση» επιδιώκουν «φυλετικά καθαρές» συζυγικές ενώσεις· ενδεικτικά, ερμήνευε τη Σταχτοπούτα ως ηρωίδα «φυλετικής καθαρότητας», τη μητριά ως «ξένο στοιχείο» και τον πρίγκιπα ως σύμβολο «αμόλυντου ενστίκτου». Η ανθολογία των Γκριμ αποτέλεσε, επίσης, πηγή έμπνευσης για καλλιτέχνες και συνθέτες. Μεταξύ των εικονογράφων που εμπνεύστηκαν από τα παραμύθια συγκαταλέγονται οι Γουόλτερ Κρέιν, Άρθουρ Ράκχαμ και Ρίε Κράμερ.

 Λίστα παραμυθιών 

 Α΄ Τόμος 

 Ο Πρίγκιπας Βάτραχος ή ο Σιδερένιος Χάινριχ (Der Froschkönig oder der eiserne Heinrich): KHM 1
 Η Γάτα και το Ποντίκι συνέταιροι (Katze und Maus in Gesellschaft): KHM 2
 Το Παιδί της Μαρίας (Marienkind): KHM 3
 Η ιστορία του Νεαρού που ξεκίνησε να μάθει τι είναι ο φόβος (Märchen von einem, der auszog das Fürchten zu lernen): KHM 4
 Ο Λύκος και τα Επτά Κατσικάκια (Der Wolf und die sieben jungen Geißlein): KHM 5
 Ο πιστός Ιωάννης (Der treue Johannes): KHM 6
 Το Καλό Παζάρι (Der gute Handel): KHM 7
 Ο Θαυμάσιος Μουσικός ή Ο Παράξενος Μουσικός (Der wunderliche Spielmann): KHM 8
 Οι Δώδεκα Αδελφοί (Die zwölf Brüder): KHM 9
 Η Παρέα των Αλήτων (Das Lumpengesindel): KHM 10
 Αδελφός και Αδελφή (Brüderchen und Schwesterchen): KHM 11
 Ραπουνζέλ (Rapunzel): KHM 12
 Οι Τρεις Μικροί Άντρες στο Δάσος (Die drei Männlein im Walde): KHM 13
 Οι Τρεις Κλώστρες (Die drei Spinnerinnen): KHM 14
 Χάνσελ και Γκρέτελ (Hänsel und Gretel): KHM 15
 Τα Τρία Φύλλα του Φιδιού (Die drei Schlangenblätter): KHM 16
 Το Λευκό Φίδι (Die weiße Schlange): KHM 17
 Το Άχυρο, το Κάρβουνο και το Φασόλι (Strohhalm, Kohle und Bohne): KHM 18
 Ο Ψαράς και η Γυναίκα του (Von dem Fischer und seiner Frau): KHM 19
 Ο Γενναίος Ραφτάκος (Das tapfere Schneiderlein): KHM 20
 Σταχτοπούτα (Aschenputtel): KHM 21

 Ο Γρίφος (Das Rätsel): KHM 22
 Το Ποντίκι, το Πουλί και το Λουκάνικο (Von dem Mäuschen, Vögelchen und der Bratwurst): KHM 23
 Η Κυρά Χόλε (Frau Holle): KHM 24
 Τα Επτά Κοράκια (Die sieben Raben): KHM 25
 Η Κοκκινοσκουφίτσα (Rotkäppchen): KHM 26
 Οι Μουσικοί της Βρέμης (Die Bremer Stadtmusikanten): KHM 27
 Το Τραγουδιστό Κόκκαλο (Der singende Knochen): KHM 28
 Ο Διάβολος με τις Τρεις Χρυσές Τρίχες (Der Teufel mit den drei goldenen Haaren): KHM 29
 Ο Ψύλλος και η Ψείρα (Läuschen und Flöhchen): KHM 30
 Το Κορίτσι Χωρίς Χέρια (Das Mädchen ohne Hände): KHM 31
 Ο Έξυπνος Χανς (Der gescheite Hans): KHM 32
 Οι Τρεις Γλώσσες (Die drei Sprachen): KHM 33
 Η Έξυπνη Έλζε (Die kluge Else): KHM 34
 Ο Ράφτης στον Παράδεισο (Der Schneider im Himmel): KHM 35
 Το Μαγικό Τραπέζι, ο Χρυσός Γάιδαρος και το Ραβδί στο Σάκο (Tischchen deck dich, Goldesel und Knüppel aus dem Sack): KHM 36
 Ο Μικρούλης (Daumesdick): KHM 37
 Ο Γάμος της Κυρίας Αλεπούς (Die Hochzeit der Frau Füchsin): KHM 38
 Τα Ξωτικά (Die Wichtelmänner): KHM 39
  - Πρώτο Παραμύθι (Erstes Märchen)
  - Δεύτερο Παραμύθι (Zweites Märchen)
  - Τρίτο Παραμύθι (Drittes Märchen)
 Ο Ληστής Γαμπρός (Der Räuberbräutigam): KHM 40
 Ο Κύριος Κόρμπες (Herr Korbes): KHM 41
 Ο Νονός (Der Herr Gevatter): KHM 42
 Η Κυρά Τρούντε (Frau Trude): KHM 43
 Ο Θάνατος Νονός (Der Gevatter Tod): KHM 44
 Τα Ταξίδια του Μικρούλη (Daumerlings Wanderschaft): KHM 45
 Το Πουλί του Φίτσερ (Fitchers Vogel): KHM 46
 Το Δέντρο Άρκευθος (Von dem Machandelboom): KHM 47
 Ο Γέρο-Σουλτάνος (Der alte Sultan): KHM 48
 Οι Έξι Κύκνοι (Die sechs Schwäne): KHM 49
 Ωραία Κοιμωμένη (Dornröschen): KHM 50
 Το Πουλί του Βρέφους (Fundevogel): KHM 51
 Ο Βασιλιάς Τσιχλογένης (König Drosselbart): KHM 52
 Η Χιονάτη (Schneewittchen): KHM 53
 Το Σακίδιο, το Καπέλο και το Κέρας (Der Ranzen, das Hütlein und das Hörnlein): KHM 54
 Ρουμπελστίλτσκιν (Rumpelstilzchen): KHM 55
 Ο Αγαπητός Ρολάνδος (Der Liebste Roland): KHM 56
 Το Χρυσό Πουλί (Der goldene Vogel): KHM 57

 Ο Σκύλος και το Σπουργίτι (Der Hund und der Sperling): KHM 58
 Ο Φρίντερ και η Κατερίνα (Der Frieder und das Katherlieschen): KHM 59
 Οι Δύο Αδελφοί (Die zwei Brüder): KHM 60
 Ο Αγροτάκος (Das Bürle): KHM 61
 Η Βασίλισσα των Μελισσών (Die Bienenkönigin): KHM 62
 Τα Τρία Φτερά (Die drei Federn): KHM 63
 Η Χρυσή Χήνα (Die goldene Gans): KHM 64
 Η Κοπέλα με τις Πολλές Γούνες (Allerleirauh): KHM 65
 Η Νύφη του Λαγού (Häsichenbraut): KHM 66
 Οι Δώδεκα Κυνηγοί (Die zwölf Jäger): KHM 67
 Ο Κλέφτης και ο Δάσκαλός του (De Gaudeif un sien Meester): KHM 68
 Τζορίντα και Τζόριντελ (Jorinde und Joringel): KHM 69
 Οι Τρεις Γιοι της Τύχης (Die drei Glückskinder): KHM 70
 Πώς Έξι Άντρες Ταξίδεψαν στον Κόσμο (Sechse kommen durch die ganze Welt): KHM 71
 Ο Λύκος και ο Άνθρωπος (Der Wolf und der Mensch): KHM 72
 Ο Λύκος και η Αλεπού (Der Wolf und der Fuchs): KHM 73
 Η Αλεπού και η Κουτσομπόλα Λύκαινα (Der Fuchs und die Frau Gevatterin): KHM 74
 Η Αλεπού και η Γάτα (Der Fuchs und die Katze): KHM 75
 Το Ροζ Τριαντάφυλλο (Die Nelke): KHM 76
 Η Έξυπνη Γκρέτελ (Das kluge Gretel): KHM 77
 Ο Παππούς και ο Εγγονός (Der alte Großvater und der Enkel): KHM 78
 Η Νεράιδα του Νερού (Die Wassernixe): KHM 79
 Ο Θάνατος της Κοτούλας (Von dem Tode des Hühnchens): KHM 80
 Ο Αδελφός Λάστιχ (Bruder Lustig): KHM 81
 Ο Χανς ο Τζογαδόρος (De Spielhansl): KHM 82
 Ο Χανς και η τύχη του (Hans im Glück): KHM 83
 Ο Χανς Παντρεύεται (Hans heiratet): KHM 84
 Τα Χρυσά Παιδιά (Die Goldkinder): KHM 85
 Η Αλεπού και οι Χήνες (Der Fuchs und die Gänse): KHM 86

 Β΄ Τόμος 
μικρογραφία|Το πορτρέτο της διηγήτριας Ντοροτέα Φίμαν, που φιλοτεχνήθηκε από τον Λούντβιχ Εμίλ Γκριμ, και που χρησιμοποιήθηκε ως προμετωπίδα για τον Β΄ Τόμο της 4ης έκδοσης του 1840.

 Ο Φτωχός και ο Πλούσιος (Der Arme und der Reiche): KHM 87
 Η Λαίδη που Τραγουδούσε και Πηδούσε (Das singende springende Löweneckerchen): KHM 88
 Το κορίτσι με τις χήνες (Die Gänsemagd): KHM 89
 Ο Νεαρός Γίγαντας (Der junge Riese): KHM 90
 Ο Νάνος (Dat Erdmänneken): KHM 91
 Ο Βασιλιάς του Χρυσού Βουνού (Der König vom goldenen Berg): KHM 92
 Το Κοράκι (Die Raben): KHM 93
 Η Σοφή Κόρη του Αγρότη (Die kluge Bauerntochter): KHM 94
 Ο Γέρο-Χίλντεμπραντ (Der alte Hildebrand): KHM 95
 Τα Τρία Μικρά Πουλάκια (De drei Vügelkens): KHM 96
 Το Νερό της Ζωής (Das Wasser des Lebens): KHM 97
 Ο Γιατρός Ξερόλας (Doktor Allwissend): KHM 98
 Το Πνεύμα στο Μπουκάλι (Der Geist im Glas): KHM 99
 Ο Μαυρισμένος Αδελφός του Διαβόλου (Des Teufels rußiger Bruder): KHM 100
 Ο Δερματοφόρος (Bärenhäuter): KHM 101
 Το Σπουργίτι και η Αρκούδα (Der Zaunkönig und der Bär): KHM 102
 Ο Γλυκός Χυλός (Der süße Brei): KHM 103
 Οι Σοφοί Άνθρωποι (Die klugen Leute): KHM 104
 Ιστορίες του Τέλματος (Märchen von der Unke): KHM 105
 Το Φτωχό Μυλωνόπουλο και η Γατούλα (Der arme Müllerbursch und das Kätzchen): KHM 106
 Οι Δύο Ταξιδιώτες (Die beiden Wanderer): KHM 107
 Ο Χανς ο Σκαντζόχοιρος (Hans mein Igel): KHM 108
 Το Σάβανο (Das Totenhemdchen): KHM 109
 Ο Εβραίος στ’ Αγκάθια (Der Jude im Dorn): KHM 110
 Ο Επιτήδειος Κυνηγός (Der gelernte Jäger): KHM 111
 Το Δίκρανο από τον Ουρανό (Der Dreschflegel vom Himmel): KHM 112
 Τα Δύο Παιδιά των Βασιλιάδων (Die beiden Königskinder): KHM 113
 Ο Έξυπνος Ραφτάκος (vom klugen Schneiderlein): KHM 114
 Ο Ήλιος Φέρνει στο Φως την Αλήθεια (Die klare Sonne bringt’s an den Tag): KHM 115
 Το Μπλε Φως (Das blaue Licht): KHM 116
 Το Πεισματάρικο Παιδί (Das eigensinnige Kind): KHM 117
 Οι Τρεις Στρατιωτικοί Χειρουργοί (Die drei Feldscherer): KHM 118
 Οι Επτά Σουαβοί (Die sieben Schwaben): KHM 119
 Οι Τρεις Μαθητευόμενοι (Die drei Handwerksburschen): KHM 120
 Το Βασιλόπουλο που Δεν Φοβόταν Τίποτα (Der Königssohn, der sich vor nichts fürchtete): KHM 121
 Τα Λάχανα-Γαϊδούρια (Der Krautesel): KHM 122
 Η Γριά στο Δάσος (Die Alte im Wald): KHM 123
 Οι Τρεις Αδελφοί (Die drei Brüder): KHM 124
 Ο Διάβολος και η Γιαγιά του (Der Teufel und seine Großmutter): KHM 125
 Ο Πιστός και ο Άπιστος Φερδινάνδος (Ferenand getrü und Ferenand ungetrü): KHM 126
 Η Σιδερένια Σόμπα (Der Eisenofen): KHM 127
 Η Τεμπέλα Νηματού (Die faule Spinnerin): KHM 128
 Οι Τέσσερις Επιτήδειοι Αδελφοί (Die vier kunstreichen Brüder): KHM 129
 Το Μονόφθαλμο, το Δίφθαλμο και το Τρίφθαλμο Κορίτσι (Einäuglein, Zweiäuglein und Dreiäuglein): KHM 130
 Η Όμορφη Κατρίνελε και ο Πιφ-Παφ-Πόλτρι (Die schöne Katrinelje und Pif Paf Poltrie): KHM 131
 Η Αλεπού και το Άλογο (Der Fuchs und das Pferd): KHM 132
 Τα Παπούτσια που Λιώσανε από το Χορό (Die zertanzten Schuhe): KHM 133
 Οι Έξι Υπηρέτες (Die sechs Diener): KHM 134
 Η Άσπρη και η Μαύρη Νύφη (Die weiße und die schwarze Braut): KHM 135
 Ο Σιδερένιος Ιωάννης (Eisenhans): KHM 136
 Οι Τρεις Μαύρες Πριγκίπισσες (De drei schwatten Prinzessinnen): KHM 137
 Ο Κνόιστ και οι Τρεις Γιοι του (Knoist un sine dre Sühne): KHM 138
 Η Κοπέλα από το Μπράκελ (Dat Mäken von Brakel): KHM 139
 Το Νοικοκυριό μου (Das Hausgesinde): KHM 140
 Το Αρνάκι και το Ψαράκι (Das Lämmchen und das Fischchen): KHM 141
 Το Βουνό Σιμελί (Simeliberg): KHM 142
 Ταξιδεύοντας (Up Reisen gohn): KHM 143
 Στην έκδοση 1812/1815 το KHM 143 ήταν: Τα Πεινασμένα Παιδιά (Die Kinder in Hungersnot)
 Το Γαϊδουράκι (Das Eselein): KHM 144
 Ο Αχάριστος Γιος (Der undankbare Sohn): KHM 145
 Το Γογγύλι (Die Rübe): KHM 146
 Ο Γέρος που Ξανάνιωσε (Das junggeglühte Männlein): KHM 147
 Τα Ζώα του Κυρίου και του Διαβόλου (Des Herrn und des Teufels Getier): KHM 148
 Το Δοκάρι του Πετεινού (Der Hahnenbalken): KHM 149
 Η Γριά Ζητιάνα (Die alte Bettelfrau): KHM 150
 Οι Τρεις Τεμπέληδες (Die drei Faulen): KHM 151
 Οι Δώδεκα Τεμπέληδες Υπηρέτες (Die zwölf faulen Knechte): KHM 151a
 Ο Μικρός Βοσκός (Das Hirtenbüblein): KHM 152
 Τα Αστράκια (Die Sterntaler): KHM 153
 Τα Κλεμμένα Φαρδίνια (Der gestohlene Heller): KHM 154
 Ψάχνοντας Νύφη (Die Brautschau): KHM 155
 Οι Ίνες Λιναριού (Die Schlickerlinge): KHM 156
 Το Σπουργίτι και τα Τέσσερα Παιδιά του (Der Sperling und seine vier Kinder): KHM 157
 Η Χώρα της Αφθονίας (Das Märchen vom Schlaraffenland): KHM 158
 Το Ψευτοπαραμύθι (Das dietmarsische Lügenmärchen): KHM 159
 Το Παραμύθι με τα Αινίγματα (Rätselmärchen): KHM 160
 Η Χιονάτη και η Ροδούλα (Schneeweißchen und Rosenrot): KHM 161
 Ο Σοφός Υπηρέτης (Der kluge Knecht): KHM 162
 Το Γυάλινο Φέρετρο (Der gläserne Sarg): KHM 163
 Ο Τεμπέλης Χάινριχ (Der faule Heinz): KHM 164
 Ο Γρύπας (Der Vogel Greif): KHM 165
 Ο Δυνατός Χανς (Der starke Hans): KHM 166
 Ο Αγρότης στον Παράδεισο (Das Bürle im Himmel): KHM 167
 Η Λιγνή Λίζα (Die hagere Liese): KHM 168
 Η Καλύβα στο Δάσος (Das Waldhaus): KHM 169
 Η Χαρά και η Λύπη (Lieb und Leid teilen): KHM 170
 Το Σπουργιτάκι (Der Zaunkönig): KHM 171
 Η Γλώσσα του Ψαριού (Die Scholle): KHM 172
 Ο Βούβαλος και ο Τσαλαπετεινός (Rohrdommel und Wiedehopf): KHM 173
 Η Κουκουβάγια (Die Eule): KHM 174
 Το Φεγγάρι (Der Mond): KHM 175
 Η Διάρκεια της Ζωής (Die Lebenszeit): KHM 176
 Οι Αγγελιοφόροι του Θανάτου (Die Boten des Todes): KHM 177
 Ο Μάστορας Πφράιμ (Meister Pfriem): KHM 178
 Το κορίτσι με τις χήνες στο πηγάδι (Die Gänsehirtin am Brunnen): KHM 179
 Τα Ανόμοια Παιδιά της Εύας (Die ungleichen Kinder Evas): KHM 180
 Η Νεράιδα της Λιμνοδεξαμενής (Die Nixe im Teich): KHM 181
 Τα Δώρα των Μικρών Ανθρώπων / Τα Δώρα των Ξωτικών (Die Geschenke des kleinen Volkes): KHM 182
 Ο Γίγαντας και ο Ράφτης (Der Riese und der Schneider): KHM 183
 Το Καρφί (Der Nagel): KHM 184
 Το Φτωχό Αγόρι στον Τάφο (Der arme Junge im Grab): KHM 185
 Η Αληθινή Νύφη (Die wahre Braut): KHM 186
 Ο Λαγός και ο Σκαντζόχοιρος (Der Hase und der Igel): KHM 187
 Το Αδράχτι, η Σαΐτα και η Βελόνα (Spindel, Weberschiffchen und Nadel): KHM 188
 Ο Αγρότης και ο Διάβολος (Der Bauer und der Teufel): KHM 189
 Τα Ψίχουλα στο Τραπέζι (Die Brosamen auf dem Tisch): KHM 190
 Ο Θαλάσσιος Λαγός (Das Meerhäschen): KHM 191
 Ο Αρχι-Κλέφτης (Der Meisterdieb): KHM 192
 Ο Τυμπανιστής (Der Trommler): KHM 193
 Το Στάχυ (Die Kornähre): KHM 194
 Ο Τάφος στον Λόφο (Der Grabhügel): KHM 195
 Ο Γέρο-Ρίνκρανκ (Oll Rinkrank): KHM 196
 Η Κρυστάλλινη Σφαίρα (Die Kristallkugel): KHM 197
 Η Δεσποινίς Μαλέν (Jungfrau Maleen): KHM 198
 Οι Μπότες από Βουβαλοδέρμα (Der Stiefel von Büffelleder): KHM 199
 Το Χρυσό Κλειδί (Der goldene Schlüssel): KHM 200

 Ελληνικές μεταφράσεις 







 Παραπομπές 

Κατηγορία:Παραμύθια των Αδελφών Γκριμ
Κατηγορία:Βιβλία του 19ου αιώνα