Λιούμπινιε

Το Λιούμπινιε () είναι πόλη και δήμος στη Σερβική Δημοκρατία της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης. Βρίσκεται στο νοτιοανατολικό τμήμα της Ερζεγοβίνης. Το 2013, η πόλη είχε πληθυσμό 2.744 κατοίκων, ενώ ο δήμος είχε 3.511 κατοίκους.

 Ιστορία 

 Αρχαία ιστορία 
Στην αρχαιότητα, ένας δρόμος έτρεχε από τη Ναρώνα (κοντά στο Μέτκοβιτς) στην Δαλματική Επίδαυρο (Τσαβτάτ) μέσω Πάρδουα, στο σημερινό χωριό Γκράντατς κοντά στο Λιούμπινιε. Τα ερείπια ενός ρωμαϊκού οικισμού έχουν εντοπιστεί κοντά στο Λιούμπινιε. Δεν έχουν διεξαχθεί συστηματικές έρευνες από ειδικούς στην περιοχή (από το 1973)Bojanovski (1973: σελ. 137-187). 

 Μεσαίωνας 
Στις αρχές του Μεσαίωνα, η περιοχή του σημερινού δήμου ανήκε στη μεγάλη ζούπα (κομητεία) του Πόποβο, η οποία αποτελούσε το βορειότερο τμήμα της κομητείας Πόποβο, συνορεύοντας με τις κομητείες Ντουμπράβε και ΝταμπάρAnđelić (1983: σελ. 8–69). Πολιτικά, η περιοχή ανήκε στη Ζαχλουμία, που κυβερνήθηκε μεταξύ του 12ου και των αρχών του 14ου αιώνα με μικρές διακοπές από τη δυναστεία των Νεμάνιτς. Μετά τον Πόλεμο του Χουμ (1326–1329), αυτό το τμήμα του Χουμ καταλήφθηκε από τον Βόσνιο Μπάνο Στέφανο Β΄, του οποίου ο διάδοχος Τβρτκο Α΄ είχε επεκτείνει τα βοσνιακά σύνορα προς τα νότια μέχρι το 1373, ώστε να συμπεριλάβει ολόκληρο το ΧουμĆirković (1964: σελ. 88–90, 162). Η βασιλεία του Τβρτκο είδε την άνοδο της οικογένειας Κόσατσα, της οποίας ο Βλάτκο Βούκοβιτς είχε ήδη αρχίσει να κυβερνά μεγάλο μέρος του Χουμ. Το Χουμ κυβερνήθηκε από την οικογένεια μέσω των Σάνταλι Χράνιτς (1392–1435), Στιέπαν Βούκσιτς Κόσατσα (1435–1466) και των γιων του τελευταίου, μέχρι το 1482.

 Οθωμανική περίοδος 
αριστερά|μικρογραφία|Άνθρωποι μπροστά από το λάκκο Παντουρίτσα, ένα μέρος όπου οι Ούστασε σκότωσαν 36 ντόπιους πετώντας τους ζωντανούς σε ομαδικό τάφο, στο πλαίσιο της ευρύτερης Γενοκτονίας των Σέρβων.
Η Οθωμανική Αυτοκρατορία κατείχε την περιοχή γύρω από το Λιούμπινιε μεταξύ 1465 και 1467, και το ντεφτέρ (φορολογικό μητρώο) του βοσνιακού σαντζακίου για το 1468/69 περιελάμβανε ήδη τον ναχιγιέ του ΛιούμπινιεAličić (1985: διαφ. σελ.).. 

 Αυστροουγγρική κυριαρχία 
Σύμφωνα με το άρθρο 29 της Συνθήκης του Βερολίνου του 1878, η Αυστροουγγαρία έλαβε ειδικά δικαιώματα στις επαρχίες της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης και του Σαντζακίου του Νόβι Πάζαρ της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Στις 14 Αυγούστου 1878, ο Αυστροουγγρικός στρατός εισέβαλε στο Λιούμπινιε τερματίζοντας την οθωμανική κυριαρχία στην περιοχή. Στις 6 Οκτωβρίου 1908, ο αυτοκράτορας Φραγκίσκος Ιωσήφ ανακοίνωσε στον λαό της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης την πρόθεσή του να τους δώσει ένα αυτόνομο και συνταγματικό καθεστώς. Οι επαρχίες στη συνέχεια προσαρτήθηκαν. Η προσάρτηση της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης δεν έγινε δεκτή από τη Συνθήκη του Βερολίνου και πυροδότησε μια σειρά από διπλωματικές διαμαρτυρίες και συζητήσειςAlbertini (2005: σελ. 218–219).. Το Λιούμπινιε παρέμεινε μέρος της Αυστροουγγρικής Αυτοκρατορίας μέχρι την απελευθέρωση στο τέλος του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, όταν ο σερβικός στρατός εισέβαλε στο Λιούμπινιε.

 Β' Παγκόσμιος Πόλεμος 
Τον Ιούνιο του 1941, στρατιώτες των Ούστασε σκότωσαν 36 ντόπιους πετώντας τους ζωντανούς σε ομαδικό τάφο, κάτι που αποτελούσε μέρος της ευρύτερης Γενοκτονίας των Σέρβων στο Ανεξάρτητο Κράτος της Κροατίας.

 Πολιτισμός 

 Εκκλησία της Γεννήσεως της Θεοτόκου 
αριστερά|μικρογραφία|200x200εσ|Μια εκκλησία στο Γκράντατς
Η Σερβική Ορθόδοξη Εκκλησία της Γεννήσεως της Θεοτόκου στο Λιούμπινιε χτίστηκε το 1867 (όπως καταγράφεται από την επιγραφή που είναι χαραγμένη σε μια πλάκα πάνω από την είσοδο της εκκλησίας). Η εκκλησία ανήκει σε έναν τύπο μονόχωρης πέτρινης εκκλησίας της Ερζεγοβίνης με αψίδα και πέτρινο καμπαναριό — έναν τύπο γνωστού ως "na preslicu", που βρίσκεται πάνω από την πρόσοψη της κύριας εισόδου. Ένα καμπαναριό na preslicu με τρεις καμπάνες, κατασκευασμένο από λεπτοκομμένα ασβεστολιθικά τεμάχια, βρίσκεται στην κορυφή του αριστερού τοίχου της εκκλησίας. Τα καμπαναριά αυτής της μορφής είναι ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά των εκκλησιών αυτού του τύπου στην Ερζεγοβίνη. Μόνο τα άκρα των τζαμιών της στέγης (του καμπαναριού και της αψίδας αντίστοιχα) είναι καλυμμένα με φύλλα χαλκού. Η αψίδα είναι επίσης καλυμμένη με φύλλα χαλκού. Ο κυρίως ναός χωρίζεται από τον χώρο του ιερού με ένα χώρισμα τέμπλου. Το τέμπλο της εκκλησίας της Γεννήσεως της Υπεραγίας Θεοτόκου στο Λιούμπινιε εγκαταστάθηκε στις αρχές του 20ού αιώνα. Ο καλλιτέχνης που ζωγράφισε τις εικόνες παραμένει άγνωστος. Το πλαίσιο του τέμπλου είναι ξύλινο και σε αυτό είναι προσαρτημένες εικόνες, με διάφορες σκηνές ζωγραφισμένες σε καμβάδες. Η εκκλησία περιέχει ένα αντίγραφο των Ευαγγελίων που χρονολογείται από το 1793, σε μεταλλικό κάλυμμα με δύο μεταλλικά άγκιστρα στο πλάι, δωρεά από τη Ρωσία, μαζί με μια αμφίπλευρη εικόνα λιτανείας, κατασκευασμένη από χαλκό. Το κέντρο της μιας πλευράς της εικόνας λιτανείας καταλαμβάνεται από μια ανάγλυφη και χαραγμένη σκηνή της Γέννησης του Χριστού, και της άλλης από τον Ευαγγελιστή Λουκά, επίσης ανάγλυφη και χαραγμένη.

Στα βόρεια, ανατολικά και δυτικά, η εκκλησία περιβάλλεται από ένα ορθόδοξο νεκροταφείο σε ενεργή χρήση και μια νεκρόπολη με επιτύμβιες στήλες στέτσακ. Περίπου 20 μέτρα βόρεια της εκκλησίας βρίσκεται ένα μαυσωλείο στη μνήμη των θυμάτων της φασιστικής τρομοκρατίας του Β' Παγκοσμίου Πολέμου.

Η Επιτροπή Διατήρησης Εθνικών Μνημείων εξέδωσε το 2005 απόφαση για την προσθήκη του αρχιτεκτονικού συνόλου της Εκκλησίας της Γεννήσεως της Θεοτόκου στο Λιούμπινιε στον Κατάλογο Εθνικών Μνημείων. 

 Εκκλησία της Γεννήσεως του Ιησού Χριστού 
μικρογραφία|277x277εσ|Δήμος Λιούμπινιε ανά πληθυσμό αναλογικά με τον οικισμό με τον υψηλότερο και τον χαμηλότερο πληθυσμό (1991)
Η Σερβική Ορθόδοξη Εκκλησία της Γεννήσεως του Ιησού Χριστού στο Λιούμπινιε σχεδιάστηκε από τον Σέρβο αρχιτέκτονα Λιούμπισα Φόλιτς. Η εκκλησία πήρε το όνομά της από τη Γέννηση του Χριστού, επειδή η κατασκευή της ξεκίνησε το 2000, μια σημαντική χρονιά για τον Χριστιανισμό, που στην πραγματικότητα τιμά το πιο σημαντικό γεγονός και τον λόγο για τον οποίο υπάρχει εξαρχής. Η ολοκλήρωση των εργασιών και ο καθαγιασμός του νέου Ορθόδοξου Καθεδρικού Ναού γιορτάστηκαν πανηγυρικά στις 21 Σεπτεμβρίου 2004, ανήμερα της εορτής του Πολιούχου του δήμου Λιούμπινιε (ημέρα της Γεννήσεως της Υπεραγίας Θεοτόκου). Η Ιερά Αρχιερατική Λειτουργία τέλεσε ο επίσκοπος Ζαχλουμίας, Ερζεγοβίνης και Παραλίων Γρηγόριος.

 Δημογραφικά στοιχεία 
μικρογραφία|Τοπίο από το Λιούμπινιε
μικρογραφία|Δρόμος προς Λιούμπινιε

 Εθνοτική σύνθεση 
Εθνοτική σύνθεση – πόλη Λιούμπινιε 2013. 1991. 1981. 1971. Σύνολο 2.744 (100,0%) 2.265 (100,0%) 1.660 (100,0%) 796 (100,0%) Σέρβοι 2.114 (93,33%) 1.448 (87,23%) 710 (89,20%) Βόσνιοι 103 (4.547%) 74 (4.458%) 49 (6.156%) Άλλοι 28 (1.236%) 1 (0,060%) Γιουγκοσλάβοι 17 (0,751%) 107 (6.446%) 16 (2.010%) Κροάτες 3 (0,132%) 5 (0,301%) 5 (0,628%) Μαυροβούνιοι 22 (1.325%) 8 (1.005%) Αλβανοί 3 (0,181%) Ρομά 8 (1.005%)
Εθνοτική σύνθεση – δήμος Λιούμπινιε 2013. 1991. 1981. 1971. Σύνολο 3.511 (100,0%) 4.172 (100,0%) 4.516 (100,0%) 4.837 (100,0%) Σέρβοι 3.469 (98,80%) 3.748 (89,84%) 3.840 (85,03%) 4.170 (86,21%) Άλλοι 20 (0,570%) 34 (0,815%) 11 (0,244%) 16 (0,331%) Βόσνιοι 12 (0,342%) 332 (7.958%) 407 (9.012%) 532 (11,00%) Κροάτες 10 (0,285%) 39 (0,935%) 55 (1.218%) 62 (1.282%) Γιουγκοσλάβοι 19 (0,455%) 159 (3.521%) 17 (0,351%) Μαυροβούνιοι 24 (0,531%) 16 (0,331%) Ρομά 17 (0,376%) 8 (0,165%) Αλβανοί 3 (0,066%) 1 (0,021%) Σλοβένοι 13 (0,269%) Μακεδόνες 2 (0,041%)

 Οικονομία 
Ο ακόλουθος πίνακας παρέχει μια προεπισκόπηση του συνολικού αριθμού εγγεγραμμένων ατόμων που απασχολούνται σε επαγγελματικούς τομείς ανά κύρια δραστηριότητά τους (από το 2018): 
Επαγγελματικός τομέας Σύνολο Γεωργία, δασοκομία και αλιεία 80 Μεταλλεία και λατομεία - Βιομηχανοποίηση 48 Παροχή ηλεκτρικού ρεύματος, φυσικού αερίου, ατμού και κλιματισμού 19 Παροχή νερού· αποχέτευση, διαχείριση αποβλήτων και δραστηριότητες εξυγίανσης 13 Κατασκευή 4 Χονδρικό και λιανικό εμπόριο, επισκευή μηχανοκίνητων οχημάτων και μοτοσικλετών 70 Μεταφορά και αποθήκευση 8 Υπηρεσίες διαμονής και εστίασης 39 Πληροφόρηση και επικοινωνία 85 Χρηματοοικονομικές και ασφαλιστικές δραστηριότητες 5 Δραστηριότητες στον τομέα των ακινήτων - Επαγγελματικές, επιστημονικές και τεχνικές δραστηριότητες 8 Διοικητικές και υποστηρικτικές δραστηριότητες 3 Δημόσια διοίκηση και άμυνα· υποχρεωτική κοινωνική ασφάλιση 71 Εκπαίδευση 78 Δραστηριότητες ανθρώπινης υγείας και κοινωνικής εργασίας 25 Τέχνες, ψυχαγωγία και αναψυχή 8 Άλλες δραστηριότητες παροχής υπηρεσιών 7 Σύνολο 571

 Αξιοσημείωτοι κάτοικοι 

 Τζόρτζε Τζούριτς, Σέρβος παίκτης βόλεϊ, χάλκινος Ολυμπιονίκης
 Γκόικο Τζόγκο, ποιητής και αντιφρονών
 Μίροσλαβ Τόχολ, συγγραφέας και πολιτικός, Υπουργός Πληροφοριών, Υπουργός άνευ χαρτοφυλακίου (Κυβέρνηση της Σερβικής Δημοκρατίας)
 Νεκτάριος Κρούλι, Μητροπολίτης Νταμπάρ και Βοσνίας (Σερβική Ορθόδοξη Εκκλησία)
 Άντμιρ Βλάνταβιτς, ποδοσφαιριστής

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Πόλεις της Σερβικής Δημοκρατίας της Βοσνίας