Ψηφιακή πλατφόρμα

Οι ψηφιακές πλατφόρμες (digital platforms infrastructure0 αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους θεσμούς της ψηφιακής εποχής, επηρεάζοντας την οικονομία, την κοινωνία, την τεχνολογία και τις οργανωτικές μορφές. Παρά τη σημασία τους, παραμένει συχνά ασάφεια σχετικά με τον ακριβή ορισμό και τα συστατικά τους στοιχεία.

Ορισμοί και θεμελιακές διαστάσεις
Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, οι ψηφιακές πλατφόρμες είναι ψηφιακές υπηρεσίες που διευκολύνουν αλληλεπιδράσεις μεταξύ δύο ή περισσότερων αλληλοεξαρτώμενων ομάδων χρηστών μέσω διαδικτυακών υποδομώνOECD, 2019· Van et al., 2018. Άλλοι ορισμοί, όπως των Zeamari & Laurier (2024), δίνουν έμφαση στον ψηφιακό πυρήνα, στα συμπληρωματικά στοιχεία τρίτων και στις δυνατότητες πολλαπλής χρήσης.

Η βιβλιογραφία επισημαίνει ότι οι πλατφόρμες έχουν τόσο τεχνική διάσταση (π.χ. πολυεπίπεδη αρχιτεκτονική) όσο και κοινωνικο-οργανωτική (π.χ. διακυβέρνηση, σχέσεις με stakeholders)Van et al., 2018; Rossotto et al., 2018..

Βασικά Χαρακτηριστικά

Οι ψηφιακές πλατφόρμες εμφανίζουν πέντε κύρια χαρακτηριστικά:

Πολυπλευρικότητα (multi-sidedness): διασύνδεση διαφορετικών ομάδων χρηστώνBonina et al., 2021..
Δικτυακές επιδράσεις: αύξηση αξίας με την αύξηση συμμετεχόντωνRossotto et al., 2018..
Αρχιτεκτονική πυρήνα και διεπαφών: πυρήνας, διεπαφές και συμπληρώματαVan et al., 2018..
Επεκτασιμότητα και ευελιξία: προσαρμογή σε νέες χρήσεις και τεχνολογίεςZeamari & Laurier, 2024..
Διακυβέρνηση και έλεγχος πόρων: κανόνες, ανοικτότητα και οριοθέτησηRossotto et al., 2018.

Διακρίσεις και ταξινομίες
Η βιβλιογραφία προτείνει διαχωρισμό των πλατφορμών σε τρεις βασικούς τύπους:

Πλατφόρμες συναλλαγών (Transactional platforms): διευκολύνουν οικονομικές συναλλαγές.

Πλατφόρμες καινοτομίας (Innovation platforms): παρέχουν APIs και υποδομές για ανάπτυξη καινοτομιών.

Υβριδικές πλατφόρμες: συνδυάζουν χαρακτηριστικά και των δύο.

Επιπλέον, υπάρχει διαφοροποίηση μεταξύ τεχνικών και κοινωνικο-οργανωτικών προσεγγίσεων, αλλά και μεταξύ ανοικτών και κλειστών μοντέλων πλατφορμών.

Θεωρητικά πλαίσια
Η μελέτη των ψηφιακών πλατφορμών αξιοποιεί διάφορα θεωρητικά πλαίσια:

Προβολή βάσει πόρων (Resource-Based View) (RBV): έμφαση στους πόρους της πλατφόρμας.

Οικονομικά Κόστους Συναλλαγών (Transaction Cost Economics): μείωση ή αναδιάρθρωση κόστους συναλλαγών.

δυναμικές Δυνατότητες (Dynamic Capabilities0: προσαρμογή και επέκταση μέσω αλλαγών.

Προκλήσεις και ερωτήματα
Βασικές προκλήσεις αφορούν τη ρύθμιση, την ισχύ και συγκέντρωση της αγοράς, τις κοινωνικές και πολιτισμικές επιδράσεις, τα ηθικά ζητήματα και την τεχνολογική εξάρτησηRossotto et al., 2018; Bonina et al., 2021..

Παραπομπές

Βιβλιογραφία
Bonina, C., Madon, S., & Schoemaker, C. (2021). Digital platforms for development. Information Systems Journal. DOI: 10.1111/isj.12364
Rossotto, C. M., Das, P. L., Gasol Ramos, E., Clemente Miranda, E., Badran, M. F., Martinez Licetti, M., & Murciego, G. M. (2018). Digital platforms: A literature review and policy implications for development. Competition and Regulation in Network Industries. DOI: 10.1177/1783591718809485
Van, Q., de Reuver, M., Sørensen, C., & Basole, R. C. (2018). The digital platform: A research agenda. Journal of Information Technology, 33(2), 124-135. DOI: 10.1057/s41265-016-0033-3
Zeamari, I., & Laurier, W. (2024). Defining Digital Platforms: A Systematic Literature Review. Lecture Notes in Business Information Processing. DOI: 10.1007/978-3-031-76365-6_4

Κατηγορία:Έργα υποδομής