Μαυροβουνιακές βουλευτικές εκλογές 2023

Οι βουλευτικές εκλογές στο Μαυροβούνιο διεξήχθησαν στις 11 Ιουνίου 2023. Το Κοινοβούλιο είχε διαλυθεί από τον πρόεδρο Μίλο Τζουκάνοβιτς μόλις τρεις ημέρες πριν από τη διεξαγωγή των προεδρικών εκλογών του 2023, στις οποίες ηττήθηκε από τον υποψήφιο του κόμματος Ευρώπη Τώρα!, Γιάκοβ Μιλάτοβιτς.

Το κόμμα Ευρώπη Τώρα! αναδείχθηκε πρώτο σε έδρες στο Κοινοβούλιο, κερδίζοντας 24 από τις 81 συνολικά. Ο συνασπισμός Μαζί!, με επικεφαλής το Δημοκρατικό Κόμμα Σοσιαλιστών Μαυροβουνίου (DPS), κατέλαβε τη δεύτερη θέση με 21 έδρες — η πρώτη φορά που το DPS δεν εξασφάλισε τις περισσότερες έδρες από την καθιέρωση του πολυκομματικού συστήματος το 1990. Η συμμετοχή των ψηφοφόρων ανήλθε στο 56%, το χαμηλότερο ποσοστό από το 1990.

Πλαίσιο
42η κυβέρνηση
Μετά τις εκλογές του 2020, τρεις αντιπολιτευόμενοι συνασπισμοί — οι Για το Μέλλον του Μαυροβουνίου (ZBCG), Η Ειρήνη είναι το Έθνος μας (MNN) και η Ενωμένη Μεταρρυθμιστική Δράση (URA) — συμφώνησαν να σχηματίσουν μία τεχνοκρατική κυβέρνηση υπό την ηγεσία του πανεπιστημιακού καθηγητή Ζντράβκο Κριβοκάπιτς, βάζοντας τέλος σε 29 χρόνια διακυβέρνησης του DPS. Σύμφωνα με την τελική συμφωνία των κομμάτων, η εντολή της νέας κυβέρνησης θα είχε διάρκεια ενός έτους και βασικοί της στόχοι θα ήταν η καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος και της διαφθοράς, καθώς και η αποπολιτικοποίηση των κρατικών και δικαστικών θεσμών. Προβλεπόταν επίσης μεταρρύθμιση του εκλογικού νόμου, ώστε να διεξαχθούν "δίκαιες" εκλογές. 

Η δεξιά Δημοκρατική Συμμαχία ανακοίνωσε περιορισμένη στήριξη στην κυβέρνηση Κριβοκάπιτς, ελπίζοντας για νέες βουλευτικές εκλογές στα τέλη του 2021. Ο Τζουκάνοβιτς ανακοίνωσε μελλοντικές δραστηριότητες στο πλαίσιο του «κυριαρχιστικού μπλοκ», μαζί με τους μακροχρόνιους μικρότερους συμμάχους του, τους Σοσιαλδημοκράτες του Μαυροβουνίου (SD) και το Φιλελεύθερο Κόμμα Μαυροβουνίου (LP), καθώς και κάποια νεοϊδρυθέντα εθνικιστικά κόμματα και πρωτοβουλίες. Επικαλέστηκε τον ρόλο του στο δημοψήφισμα ανεξαρτησίας του 2006, ενώ κατηγόρησε τη νέα κυβέρνηση ότι απειλεί τα εθνικά συμφέροντα, την κυριαρχία και την ανεξαρτησία του Μαυροβουνίου, εξαιτίας σερβικών εθνικιστικών θέσεων ορισμένων υπουργών. Πιο χαρακτηριστικά, ο υπουργός Δικαιοσύνης Βλάντιμιρ Λεποσάβιτς αρνήθηκε ανοιχτά τη γενοκτονία της Σρεμπρένιτσα, με αποτέλεσμα να αποπεμφθεί από το υπουργικό συμβούλιο. Στις 4 Φεβρουαρίου 2022, έπειτα από συνομιλίες για την αντικατάσταση της κυβέρνησης με μια κυβέρνηση μειοψηφίας με στήριξη είτε του DPS είτε του DF και με επικεφαλής τον Ντρίταν Αμπάζοβιτς, η κυβέρνηση κατέρρευσε έπειτα από ψήφο δυσπιστίας.

43η κυβέρνηση
Το DPS συμφώνησε να στηρίξει μια κυβέρνηση μειοψηφίας, η οποία σχηματίστηκε στις 28 Απριλίου 2022 από την URA, το Σοσιαλιστικό Λαϊκό Κόμμα Μαυροβουνίου (SNP), το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα Μαυροβουνίου (SDP), το Civis και ορισμένα κόμματα εθνοτικών μειονοτήτων. Ωστόσο, ο Αμπάζοβιτς ήρθε πιο κοντά στον πρόεδρο της Σερβίας Αλεξάνταρ Βούτσιτς και έδωσε προτεραιότητα στην «περιφερειακή συνεργασία» αντί της ευρωπαϊκής ενσωμάτωσης, υποστηρίζοντας ότι πρωτοβουλίες όπως τα Ανοιχτά Βαλκάνια που προωθούνται από τον Βούτσιτς, θα φέρουν το Μαυροβούνιο πιο κοντά στα ευρωπαϊκά πρότυπα διαβίωσης. 
Η υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων Γιοβάνα Μάροβιτς παραιτήθηκε από την κυβέρνηση και την URA, επικαλούμενη μεταξύ άλλων την άρνηση του Αμπάζοβιτς να εξετάσει τους κινδύνους από τη συμμετοχή στα Ανοιχτά Βαλκάνια.   Μετά τη συμφωνία μεταξύ Μαυροβουνίου και Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας στις 3 Αυγούστου 2022, το DPS απέσυρε τη στήριξή του και ανακοίνωσε ψήφο δυσπιστίας. Στις 19 Αυγούστου 2022, λίγο πριν τα μεσάνυχτα και έπειτα από μια ημέρα έντονης συζήτησης στο Κοινοβούλιο, η ψήφος δυσπιστίας εγκρίθηκε.  Μετά από αρκετές αποτυχημένες προσπάθειες σχηματισμού νέας κυβέρνησης, ο Τζουκάνοβιτς διέλυσε το Κοινοβούλιο στις 16 Μαρτίου 2023 — τρεις ημέρες πριν από τις προεδρικές εκλογές — και όρισε τις βουλευτικές εκλογές για τις 11 Ιουνίου 2023. Ο Τζουκάνοβιτς ηττήθηκε στις προεδρικές εκλογές από τον Γιάκοβ Μιλάτοβιτς του κόμματος Ευρώπη Τώρα!

Εκλογικό σύστημα
Οι 81 έδρες του κοινοβουλίου εκλέγονται σε μία ενιαία εθνική περιφέρεια με χρήση κλειστής λίστας και με αναλογική εκπροσώπηση. Οι έδρες κατανέμονται με τη μέθοδο d'Hondt και με εκλογικό όριο 3%. Ωστόσο, μειονοτικές ομάδες που αντιπροσωπεύουν το πολύ το 15% του πληθυσμού σε μια περιφέρεια εξαιρούνται, καθώς το εκλογικό όριο μειώνεται σε 0,7%. Τα κόμματα της ίδιας μειονότητας συνυπολογίζονται για την κατανομή των εδρών, με ανώτατο όριο τις τρεις έδρες. Μια ξεχωριστή εξαίρεση δίνεται στους εθνοτικούς Κροάτες, σύμφωνα με την οποία αν καμία λίστα που τους εκπροσωπεί δεν ξεπεράσει το όριο του 0,7%, η λίστα με τις περισσότερες ψήφους θα κερδίσει μία έδρα εφόσον λάβει πάνω από 0,35% των ψήφων.

 Αποτελέσματα 
+Αποτελέσματα μαυροβουνιακών βουλευτικών εκλογών του 2023...Αρχείο:Montenegro Parliament 2023.svgΚόμματαΨήφοι %+/-Έδρες+/-Ευρώπη τώρα! (PES!) 25,53Νέο 24 Δημοκρατικό Κόμμα Σοσιαλιστών του Μαυροβουνίου (DPS) 23,2217Σοσιαλδημοκράτες (SD)3Δημοκρατική Ένωση των Αλβανών (UDSh)1Φιλελεύθερο Κόμμα (LP)0Μαζί ! Για το μέλλον που μας ανήκει21 Σερβική Νέα Δημοκρατία (NSD)14,749Δημοκρατικό Κόμμα του Λαού  (DNP)4Κόμμα των Εργατών (RP)0Για το μέλλον του Μαυροβουνίου (ZBCG)13Δημοκρατικό Μαυροβούνιο (DCG)12,48N/a7Ενωμένη Μεταρρυθμιστική Δράση (URA)4 Αλέξα και Ντρίταν – Μέτρα γενναία !11Κόμμα Βοσνιάκων (BS)7,08 6 Σοσιαλιστικό Λαϊκό Κόμμα - Δημοκρατική Συμμαχία (SNP-DEMOS)3,13N/a2Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (SDP)2,98 0 Δικαιοσύνη για Όλους2,77Νέο 0 Αλβανικό Φόρουμ (ASh - LDSH - UNSh)1,91N/a2 Επανάσταση για το Νότιο Μαυροβούνιο1,60Νέο 0 FORCA - PD - LSMZ)1,49N/a1 Συνασπισμός του Λαού (DHP - PCG - SCG - DSS - PZPV)1,20{Νέο 0 Πρωτοβουλία Πολιτών της Κροατίας (HGI)0,74 1 Κίνημα για Αλλαγές (PzP)0,66N/a0 Ναι μπορούμε!0,48Νέο0 Έγκυρα ψηφοδέλτια 99,05Άκυρα και λευκά ψηφοδέλτια0,95Σύνολο100 –81 Αποχές43,72Εγγεγραμμένοι / συμμετοχή56,28

 Επακόλουθα
Ο Μιλόικο Σπάιτς, ηγέτης του κόμματος Europe Now!, απέκλεισε τη συγκυβέρνηση με το DPS και την URA.Η ηγέτης της παράταξης Δημοκρατικό Μαυροβούνιο, Αλέξα Μπέτσιτς δήλωσε ότι η συμμαχία του με την URA, Aleksa and Dritan – Count Bravely!, θα αποτελέσει ρυθμιστή στις διαπραγματεύσεις για τον σχηματισμό κυβέρνησης.

Στις 19 Οκτωβρίου, μετά από μήνες διαπραγματεύσεων, επιτεύχθηκε συμφωνία συνασπισμού μεταξύ των Europe Now!, Για το Μέλλον του Μαυροβουνίου, Δημοκρατικού Μαυροβουνίου (εξαιρουμένης της URA), του Σοσιαλιστικού Λαϊκού Κόμματος (καθώς το DEMOS δεν κατάφερε να εξασφαλίσει έδρες στο Κοινοβούλιο), του Civis, του Αλβανικού Φόρουμ και της Αλβανικής Συμμαχίας. Η συνεδρίαση για την επίσημη εγκατάσταση της κυβέρνησης προγραμματίστηκε για την επόμενη εβδομάδα. Βάσει της συμφωνίας, ο Σπάιτς θα αναλάβει πρωθυπουργός και ο Αντρίγια Μάτιτς θα γίνει Πρόεδρος του Κοινοβουλίου, με το Για το Μέλλον του Μαυροβουνίου να παρέχει υποστήριξη έως το τέλος του 2024. Το Europe Now! θα έχει δέκα υπουργεία εκτός της πρωθυπουργίας, το Δημοκρατικό Μαυροβούνιο θα λάβει τη θέση του Αντιπροέδρου της Κυβέρνησης και τέσσερα υπουργεία, το Σοσιαλιστικό Λαϊκό Κόμμα δύο χαρτοφυλάκια, το Αλβανικό Φόρουμ μία θέση αντιπροέδρου και ένα υπουργείο, η Αλβανική Συμμαχία ένα χαρτοφυλάκιο και το Civis μία θέση αντιπροέδρου. Αρχής γενομένης από το 2025, η κυβέρνηση θα ανασχηματιστεί και τα δύο κόμματα του συνασπισμού Για το Μέλλον του Μαυροβουνίου που εξασφάλισαν κοινοβουλευτική εκπροσώπηση θα λάβουν από μία θέση αντιπροέδρου και τέσσερα υπουργεία. Η προτεινόμενη σύνθεση της νέας κυβέρνησης παρουσιάστηκε στο Κοινοβούλιο στις 26 Οκτωβρίου, και εγκρίθηκε στις 31 Οκτωβρίου.

 Παραπομπές 

2023 βουλ
Μαυροβουν β