Σουμάνος

Ο Σουμάνος (λατινικά: Summānus) ήταν ο θεός της νυχτερινής βροντής στην αρχαία ρωμαϊκή θρησκεία, σε αντιπαράθεση με τον Γιούπιτερ, τον θεό της ημερήσιας βροντής. Η ακριβής φύση του δεν ήταν σαφής ακόμη και για τον Οβίδιο(quisquis is est, Summano templa feruntur): Οβίδιος, Fasti 6, 731Πλίνιος,  Φυσική Ιστορία, 29.57 (= 29.14).. 

Ο Πλίνιος πίστευε ότι ήταν ετρουσκικής καταγωγής και ένας από τους εννέα θεούς της βροντήςNatural History 2.53 (alternative numbering 52 or 138): Tuscorum litterae novem deos emittere fulmina existimant, eaque esse undecim generum; Iovem enim trina iaculari. Romani duo tantum ex iis servavere, diurna attribuentes Iovi, nocturna Summano, rariora sane eadem de causa frigidioris caeli).. Ο Βάρρωνας τον κατατάσσει μεταξύ των θεών, στους οποίους ο βασιλιάς των Σαβίνων Τίτος Τάτιος αφιέρωσε βωμούς αποτέλεσμα ενός «τάματος»Βάρρων, Lingua Latina V 74.. Ο Παύλος Διάκονος τον θεωρεί θεό της αστραπής. 

 Ονομασία 
Το όνομα Summanus πιστεύεται ότι προέρχεται από το Summus Manium «ο μεγαλύτερος των Μανών», ή υπο-, «κάτω» + manus, «χέρι».

 Μορφή 

Σύμφωνα με τον Μαρτιανό ΚαπέλλαDe nuptiis 2.164.,  είναι ένα άλλο όνομα για τον Πλούτωνα ως τον «ύψιστο» (summus) των Μανών. Αυτή η ταύτιση υιοθετείται από μεταγενέστερους συγγραφείς όπως ο Καμόες («Αν στο ζοφερό βασίλειο του Σουμάνου / την πιο αυστηρή τιμωρία υπομένεις τώρα...») Οι Λουσιάδες, IV, 33 και ο Μίλτον, σε μια παρομοίωση για να περιγράψει τον Σατανά που επισκέπτεται τη Ρώμη: «Έτσι ακριβώς ο Σουμάνος, τυλιγμένος σε έναν καπνό ανεμοστρόβιλο από γαλάζια φλόγα, πέφτει πάνω σε ανθρώπους και πόλεις»"In Quintum Novembris" (στ. 23–24): Talibus infestat populos Summanus et urbes / cinctus caeruleae fumanti turbine flammae.. 

Ο Ζορζ Ντυμεζίλ Myth et epopée vol. III part 2 chapt. 3; Mitra-Varuna: essai sur deux representations indoeuropeennes de la souverainetè  Paris 1948 2nd; La religion romaine archaïque Paris 1974; It. tr. Milano 1977 σελ. 184 υποστήριξε ότι αντιπροσώπευε το αλλόκοτο, βίαιο και δέος που εμπνέει τους θεούς της πρώτης λειτουργίας, που συνδέεται με την ουράνια κυριαρχία. Η διπλή όψη της ουράνιας κυρίαρχης δύναμης αντικατοπτριζόταν στη διχοτομία Βαρούνα - Μίθρα στη βεδική θρησκεία και στη Ρώμη στη διχοτομία Σουμάνου - Ντία Φιντία. Οι πρώτοι θεοί αυτών των ζευγών ενσάρκωναν τη βίαιη, νυχτερινή, μυστηριώδη όψη της κυριαρχίας, ενώ οι δεύτεροι αντανακλούσαν την καθησυχαστική, φωτεινή και νομική της όψη.

 Ναός και λατρεία 
Ο ναός του Σουμάνου αφιερώθηκε κατά τη διάρκεια του Πύρρειου Πολέμου περίπου το 278 π.Χ. στις 20 ΙουνίουΟβίδιος, fasti VI 729-731; Fasti Esquil., Venus., Amit.: ad XII Kal. Iul.; CIL I 2nd p. 211, 221,243, 320Πλίνιος, Φυσική Ιστορία XXIX 14Λίβιος, Periochae XIV. Orlin, Eric M., "Foreign Cults in Republican Rome: Rethinking the Pomerial Rule", Memoirs of the American Academy in Rome, Vol. 47 (2002), σελ. 5..  Βρισκόταν δυτικά του Μεγάλου Ιπποδρόμου, ίσως στην πλαγιά του Αβεντίνου. Φαίνεται ότι ο ναός είχε αφιερωθεί, επειδή το άγαλμα του θεού, που στεκόταν στην οροφή του ναού του Δία του Καπιτωλίου, είχε χτυπηθεί από κεραυνόS. Ball Platner, T. Ashby A Topographical Dictionary of Ancient Rome Baltimore 1928 σελ. 408, παράθεση Κικέρωνα de Div. I 10Ιορδάνης I 2, 14-15; 98-100. Κάθε 20 Ιουνίου, την ημέρα πριν από το θερινό ηλιοστάσιο, σουμανάλια, φτιαγμένα από αλεύρι, γάλα και μέλι και σε σχήμα τροχώνFestus σελ.557 L, του προσφέρονταν ως ένδειξη εξιλέωσης: ο τροχός μπορεί να ήταν ηλιακό σύμβολο. Ο Σουμάνος λάμβανε επίσης θυσία δύο μαύρων βοδιών ή βατράχων. Τα σκούρα ζώα συνήθως προσφέρονταν σε χθόνιες θεότητεςJohn Scheid, "Sacrifices for Gods and Ancestors", in A Companion to Roman Religion (Blackwell, 2007), σελ. 264Raffaele Pettazzoni, "The Wheel in the Ritual Symbolism of Some Indo-European Peoples," in Essays on the History of Religions (Brill, 1967), σελ. 107.. 
μικρογραφία|«Η ανακάλυψη της κεφαλής του Σουμάνου» ( Τζον Λιτς )
Ο Άγιος Αυγουστίνος καταγράφει ότι σε παλαιότερες εποχές ο Σουμάνος ήταν πιο εξυψωμένος από τον Γιούπιτερ, αλλά με την κατασκευή ενός ναού, που ήταν πιο μεγαλοπρεπής από αυτόν του Σουμάνου, ο Δίας έγινε πιο τιμημένοςΑυγουστίνος, City of God IV 23. 

Ο Κικέρωνας αφηγείται ότι το πήλινο άγαλμα του θεού, που βρισκόταν στην οροφή του Ναού του Δία Όπτιμους Μάξιμους, χτυπήθηκε από κεραυνό: το κεφάλι του δεν φαινόταν πουθενά. Οιωνοσκόποι ανακοίνωσαν ότι είχε εκτοξευθεί στον ποταμό Τίβερη, όπου μάλιστα βρέθηκε στο σημείο που υπέδειξανΚικέρων, De Divinatione I 10.

Ο ίδιος ο ναός του Σουμάνου χτυπήθηκε από κεραυνό το 197 π.Χ. Λίβιος AUC XXXII 29, 1

 Σουμάνος και Όρος Σουμάνο 
Το Όρος Σουμάνο (υψόμετρο 1291 μ.), που βρίσκεται στις Άλπεις κοντά στη Βιτσέντζα (Βένετο, Ιταλία), παραδοσιακά θεωρείται τόπος λατρείας του Πλούτωνα, του Δία Σουμάνου και των Μανών.

Η περιοχή ήταν ένα από τα τελευταία οχυρά της αρχαίας ρωμαϊκής θρησκείας στην Ιταλία, όπως αποδεικνύεται από το γεγονός ότι η Βιτσέντζα δεν είχε επίσκοπο μέχρι το 590. ΚΕ. 

Αρχαιολογικές ανασκαφές έχουν ανακαλύψει ένα ιερό, που χρονολογείται στην πρώτη Εποχή του Σιδήρου (9ος αι. αιώνας π.Χ.) και ήταν συνεχώς ενεργό μέχρι την ύστερη αρχαιότητα (τουλάχιστον τον 4ο αιώνας μ.Χ.). Η τοπική χλωρίδα είναι πολύ ιδιόμορφη, επειδή στην αρχαιότητα ήταν σύνηθες οι προσκυνητές να φέρνουν προσφορές λουλουδιών από τις πατρίδες τους. 

Η κορυφή του βουνού χτυπιέται συχνά από κεραυνούς. Το ίδιο το βουνό έχει μια βαθιά σπηλιά, που ονομάζεται Μπόκα Λορέντζα, στην οποία, σύμφωνα με τον τοπικό θρύλο, μια νεαρή βοσκοπούλα χάθηκε και εξαφανίστηκε. Η ιστορία μπορεί να είναι μια διασκευή του μύθου της Περσεφόνης, η οποία απήχθη από τον Άδη. 

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Θεοί της Ρωμαϊκής μυθολογίας
Κατηγορία:Λήμματα που περιέχουν κείμενο στα λατινικά
Κατηγορία:Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις