Ιωάννης Βαμβακάς

Ο Ιωάννης Βαμβακάς (1870-1960) ήταν πρωτοπόρος Έλληνας χημικός, που γεννήθηκε στα Χανιά.

Ο Βαμβακάς σπούδασε στα Χανιά και στην Αθήνα, παίρνοντας και διδακτορικό στις φυσικές επιστήμες το 1892. Αρχικώς δίδαξε στα γυμνάσια πολλών ελληνικών πόλεων και επέστρεψε στα Χανιά όταν Διοικητής Κρήτης (βαλής) ήταν ο Αλέξανδρος Καραθεοδωρής πασάς. Ο Βαμβακάς αγωνίσθηκε από τις στήλες της εφημερίδας Μεσόγειος του Ι. Παπαδάκη για να ιδρυθεί Χημείο που θα ανελάμβανε τον έλεγχο των τροφίμων. Με τη βοήθεια του μορφωμένου Φαναριώτη Καραθεοδωρή, ίδρυσε το 1895 το πρώτο επαγγελματικό χημείο στον ελλαδικό χώρο. Αλλά κατά τη σφαγή των Χριστιανών από τους Τούρκους το 1896, το χημείο αυτό πυρπολήθηκε. Τότε ο Βαμβακάς ταξίδεψε στην Αθήνα, κατατάχθηκε ως εθελοντής στον Πόλεμο του 1897 και επέστρεψε στα Χανιά μετά την έλευση στην Κρήτη του Πρίγκιπα Γεωργίου ως Υπάτου Αρμοστή της. Ο Βαμβακάς επανίδρυσε το Χημείο του, αυτή τη φορά με διάταγμα της Κρητικής Πολιτείας, και το 1913 εξέδωσε τα πεπραγμένα του υπό τον τίτλο Εργασία Δημοσίου Χημείου Χανίων. Αυτό θεωρείται το πρώτο βιβλίο με θέμα τη χημεία τροφίμων στην ελληνική ιστορία. Μετά την ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα, το Χημείο των Χανίων συγχωνεύθηκε με το «Χημικόν Εργαστήριον του Υπουργείου Οικονομικών» και ο Βαμβακάς παρέμεινε διευθυντής του, αποχωρώντας από την υπηρεσία το 1937. Στον Ιωάννη Βαμβακά οφείλεται η ανακάλυψη της νοθείας της κινίνης, που είχε συγκλονίσει την Ελλάδα το 1931. Οι επιστημονικές του εργασίες και ανακοινώσεις στα διεθνή χημικά συνέδρια της εποχής του προκαλούσαν το γενικό ενδιαφέρον, ιδιαιτέρως οι εργασίες του σχετικώς με αρχαιολογικά ευρήματα της Κνωσού και οι απόψεις του για τις μεθόδους βαφής των αρχαίων. Το ελληνικό κράτος, τιμώντας τη μνήμη του Βαμβακά, ίδρυσε στα Χανιά το πρώτο «Χημικό Μουσείο Ελλάδος», που αποτελούσε πιστή αναπαράσταση του πρώτου επαγγελματικού Χημείου της χώρας, που ιδρύθηκε από τον Ιωάννη Βαμβακά.

Πηγές
 Το ομώνυμο λήμμα στη Νέα Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια «Χάρη Πάτση», τόμος 7, σελ. 734

Βαμβακας, Ιωαννης