Ναός της Κυβέλης (Παλατίνος Λόφος)

Ο Ναός της Κυβέλης ή Ναός της Μεγάλης Μητέρας ήταν ο πρώτος και σημαντικότερος ναός της Ρώμης αφιερωμένος στη Μάγκνα Μάτερ («Μεγάλη Μητέρα»), η οποία ήταν γνωστή στους Έλληνες ως Κυβέλη. 

Χτίστηκε για να στεγάσει μια συγκεκριμένη εικόνα ή μορφή της θεάς, μια μετεωρική πέτρα που μεταφέρθηκε από την ελληνική Μικρά Ασία στη Ρώμη το 204 π.Χ. κατόπιν εντολής ενός μαντείου και στεγάστηκε προσωρινά στον Παλατίνο ναό της θεάς της Νίκης. Ο νέος ναός αφιερώθηκε στις 11 Απριλίου 191 π.Χ. και το πρώτο φεστιβάλ Μεγαλησίων της Μάγκνα Μάτερ πραγματοποιήθηκε στο προσκήνιο του ναούLiv. loc. cit.; Fasti Praenestini apud Corpus Inscriptionum Latinarum I2 pp235, 314‑315, cf. p251 = VI.32498; Fast. Ant. ap. NS 1921, 91) and celebrated in front of the temple (Cicero, De haruspicum responsis 24; cf. for site Ovid Fasti II.55; Mart. VII.73.3.. 

Ο ναός βρισκόταν στην ψηλή δυτική πλαγιά του Παλατίνου, με θέα την κοιλάδα του Μεγάλου Ιππόδρομου και απέναντι από τον ναό της Δήμητρας στις πλαγιές του Αβεντίνου. Ήταν προσβάσιμος μέσω μιας μακράς ανοδικής σκάλας από την πεπλατυσμένη περιοχή ή προσκήνιο από κάτω, όπου διοργανώνονταν τα εορταστικά παιχνίδια (λούντι) και τα θεατρικά έργα της θεάς. Ο βωμός της θεάς ήταν ορατός τόσο από το προσκήνιο όσο και από το εσωτερικό του ναού. 

Ο αρχικός ναός κάηκε το 111 π.Χ. και αναστηλώθηκε από κάποιον Μέτελλο, πιθανώς τον Γάιο Καικίλιο Μέτελλο ΚαπράριοRoller, 1999, σελ. 291. Κάηκε δύο ακόμη φορές στην πρώιμη αυτοκρατορική εποχή και αναστηλώθηκε κάθε φορά από τον Αύγουστο. Η δεύτερη ανακατασκευή του ήταν πιθανώς η πιο πολυτελής από τις δύοRoller, 1999, σσ.309 - 310.. 

 Περιγραφή 
Ο ναός είχε βάθος 33,18 μέτρα και πλάτος 17,10 μέτρα, στην οποία η πρόσβαση γινόταν από σκαλοπάτια ίδιου πλάτους. Ήταν χτισμένος στον πρόστυλο εξάστυλο κορινθιακού ρυθμού. Ολόκληρος στηριζόταν σε ένα ογκώδες, με επένδυση από γύψο, βάθρο από ακανόνιστο παχύ κονίαμα. Ένα νόμισμα της Φαυστίνας της Πρεσβύτερης πιστεύεται ότι απεικονίζει τον ίδιο ναό, με καμπύλη οροφή και σκαλοπάτια.

Στην κορυφή των σκαλοπατιών βρίσκεται ένα άγαλμα της Κυβέλης ένθρονης, με στέμμα με πυργίσκο και συνοδούς λιονταριών. Αυτό συνάδει με ένα κολοσσιαίο, αποσπασματικό άγαλμα της θεάς, που βρέθηκε εντός του περιβόλου του ναού. Η μετεωρική πέτρα της θεάς μπορεί να φυλασσόταν σε βάθρο μέσα στον σηκό του ναού ή να ενσωματώθηκε στην πρόσοψη ενός αγάλματος και να τοποθετήθηκε σε αέτωμαMitt. 1895, 1‑28; 1906, 277; for the coins, ib. 1908, 368‑374; in general, HJ 51‑4; Rosch. II.1666‑1667; Gilb. III.104‑107; Graillot, Cybele (Bibl. Ec. Franç. 107, 320‑326; SScR 247‑249)..  Αυτή η πέτρα ήταν γνωστή ως ακίδα της Κυβέλης (acus Matris Deum), που περιγράφεται από τον Σέρβιο ως «κωνικού σχήματος, βαθύ καφέ χρώματος» με την εμφάνιση λιωμένου βράχου και αιχμηρή μέχρι μια άκρη.  Αυτή η ακίδα αναγνωρίζεται από τον Σέρβιο ως pignora imperii, ένα από τα επτά ιερά αντικείμενα που διατηρούσαν την αυτοκρατορική κυριαρχία. 

Το αέτωμα του ναού απεικονίζεται στο ανάγλυφο Άρα Πιετάτις, το οποίο αναπαριστά τη Μεγάλη Μητέρα με ανεικονικό τρόπο. Ο άδειος θρόνος και το στέμμα της πλαισιώνονται από δύο μορφές του Άττη που ξαπλώνουν σε τυμπάνους και από δύο λιοντάρια που τρώνε από κύπελλα, σαν να έχουν εξημερωθεί από την αόρατη παρουσία της θεάς.

Ο ναός παρέμεινε σε χρήση μέχρι τα τέλη του 4ου αιώνα. Καταστράφηκε το 394 μ.Χ., με εντολή του αυτοκράτορα Θεοδοσίου Α΄ κατά τη διάρκεια του διωγμού των ειδωλολατρών στα τέλη της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.

 Παραπομπές 

 Πηγές 

 Magna Mater, aedes στο LacusCurtius

Κατηγορία:Παλατίνος Λόφος
Κατηγορία:Ρωμαϊκοί ναοί ανά θεότητα
Κατηγορία:Ρωμαϊκή θρησκεία