Γάιος Τιμησίθεος

Ο Γάιος Φούριος Σαβίνιος Ακύλας Τιμησίθεος , λατιν.: Gaius Furius Sabinius Aquila Timesitheus (190 - 243) ήταν αξιωματούχος της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορικής κυβέρνησης κατά το πρώτο μισό του 3ου αι. μ.Χ. Πιθανότατα ανατολικής -ελληνικής καταγωγής, ήταν Ρωμαίος πολίτης, πιθανώς ιππέας.

Ξεκίνησε τη σταδιοδρομία του στην Αυτοκρατορική Υπηρεσία ως διοικητής μίας ομάδας βοηθητικού πεζικού, και ανήλθε στον βαθμό του πραιτωριανού επάρχου, το υψηλότερο αξίωμα στην Αυτοκρατορική ιεραρχία, με πολιτικές και στρατιωτικές λειτουργίες. Η επίσημη ζωή του αφιερώθηκε κυρίως σε δημοσιονομικές θέσεις, και ενσάρκωσε τους ισχυρούς εισαγγελείς , που κυριάρχησαν στην Αυτοκρατορική κυβέρνηση κατά το δεύτερο τέταρτο του 3ου αι. Αν και σε αρκετές περιπτώσεις διορίστηκε σε θέσεις, που το σύγχρονο Διοικητικό Δίκαιο προοριζόταν για αξιωματούχους συγκλητικού βαθμού, παρέμεινε ιππέας μέχρι το τέλος του. Είναι πιθανό να απέφυγε σκόπιμα την επιλογή του στη Ρωμαϊκή Σύγκλητο, προτιμώντας να ασκεί εξουσία σε αξιώματα, από τα οποία αποκλείονταν οι συγκλητικοί.

Είτε απεβίωσε από ασθένεια, είτε δολοφονήθηκε κατά τη διάρκεια μίας επιτυχημένης εκστρατείας εναντίον των Σασσανιδών υπό τον βασιλιά τους Σαπώρ Α΄ στη Μεσοποταμία.

 Προέλευση και κοινωνική θέση 
Το «Τιμησίθεοςς» είναι ένα επώνυμο (cognomen), που υποδηλώνει ότι ο κάτοχος ήταν εθνικά Έλληνας. Ωστόσο, το όνομα (prenomen) και το επίθετο (nomen) του Τιμησίθεου (δηλαδή «Γάιος» και «Φούριος Σαβίνιος» αντίστοιχα) υποδηλώνουν μακροχρόνια ρωμαϊκή υπηκοότητα, και μία οικογένεια που ήταν καλά ενσωματωμένη στις ελίτ τάξεις της Αυτοκρατορίας, αν και είναι άγνωστη κατά τα άλλα. Αυτός ο ενθουσιασμός για σύνδεση με την αυτοκρατορική εξουσία δεν ήταν άγνωστος στην περίπτωση φιλόδοξων ελληνικών οικογενειών.  Η καταγωγή του θα μπορούσε να ήταν οπουδήποτε στις ανατολικές επαρχίες, όπου η ελληνική, αντί για τη λατινική, ήταν η κυρίαρχη κουλτούρα. Κάπου στη Μικρά Ασία είναι μία πιθανότητα. Ωστόσο, όπως θα φανεί, η πρώιμη σταδιοδρομία του υποστηρίζει την άποψη, ότι μπορεί να είχε κάποια σχέση με τη δυναστεία των Σεβήρων, ιδίως με τις «Συριακές Πριγκίπισσες».  Αυτό θα μπορούσε να υποδηλώνει ότι η καταγωγή του ήταν στην Ανατολή, δηλαδή τομ σύγχρονο Λεβάντε ή Αραβία. 

Παρά την ασάφεια του οικογενειακού του υπόβαθρου, η φήμη και τα επιτεύγματά του υποδηλώνουν ότι επωφελήθηκε από μία εξαιρετική κλασική εκπαίδευση.  Οι γονείς του ήταν σχεδόν σίγουρα πλούσιοι, και πιθανότατα ιππείς.

 Σταδιοδρομία 

 Πρώτες ημέρες 
Η σταδιοδρομία του Τιμησίθεου πριν από τον διορισμό του ως πραιτωριανού επάρχου καταγράφεται σε μία επιγραφή σε ένα άγαλμα από το Λούγδουνον (Λυών) στην επαρχία Λουγδουνική Γαλατία. 

Στα τέλη της βασιλείας του Σεπτίμιου Σεβήρου, ή κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Καρακάλλα, ο Τιμησίθεος ήταν Έφορος της Κοόρτης I Gallicae στην επαρχία της Ταρρακωνικής Ισπανίας (Μεσόγειος Ισπανία). Αυτός ο διορισμός ήταν ένα τυπικό πρώτο βήμα για έναν ιππέα, που επιδίωκε μία σταδιοδρομία στην αυτοκρατορική υπηρεσία, στο πλαίσιο της σειράς των τριών αξιωμάτων των ιππέων (Tres militiae). Σύμφωνα με αυτό το σύστημα, ο Τιμησίθεος θα μπορούσε να αναμενόταν να προχωρήσει σε δύο επιπλέον (κατώτερα) στρατιωτικά αξιώματα, πρώτα σε μία λεγεωναριακή κοόρτη και στη συνέχεια σε μία ala (ρωμαϊκή μονάδα ιππικού). Μόνο τότε οι περισσότεροι επίδοξοι ιππείς λειτουργοί θα θεωρούνταν επιλέξιμοι για διορισμό ως procurator (οικονομικός διαχειριστής), το συνηθισμένο πρώτο βήμα για υψηλό αξίωμα στην Ιππική Υπηρεσία. Ωστόσο, ο Τιμησίθεος φαίνεται να παρέλειψε αυτά τα δύο στάδια στην ιππική σειρά αξιωμάτων (cursus) και στη συνέχεια καταγράφεται ως Procurator Rationis Private (επιθεωρητής των ιδιωτικών ακινήτων της Αυτοκρατορικής Οικογένειας) στις επαρχίες Βελγική Γαλατία (βορειοανατολική Γαλατία), Κάτω Γερμανία (το βόρειο τμήμα της Ρωμαϊκής Ρηνανίας) και Άνω Γερμανία (το νότιο τμήμα της Ρωμαϊκής Ρηνανίας).  Πιθανότατα κατείχε αυτό το αξίωμα υπό τον Καρακάλλα.  Αυτή η θέση έφερε τον ιππικό βαθμό του sexagenarius, υποδεικνύοντας ότι έτσι είχε γίνει μέλος της τάξης των ιππικών λειτουργών που αμείβονταν με ονομαστικό μισθό 60.000 σηστέρτιους ετησίως. 

Ο επόμενος καταγεγραμμένος διορισμός του ήταν ως Procurator provinciae Arabiae (οικονομικός διαχειριστής της επαρχίας της Πετραίας Αραβίας). Με αυτή τη θέση, ο Τιμησίθεος έγινε centenarius (ονομαστικός μισθός 100.000 ss/έτος). Εκτός από τη θέση του ως διαχειριστή (procurator), υπηρέτησε επίσης σε δύο περιπτώσεις (218 και 222 μ.Χ.)  ως αντιπρόεδρος (praeses) της επαρχίας -δηλαδή, ενήργησε ως κυβερνήτης της (αντί ενός συγκλητικού λεγάτου). Με αυτή την ιδιότητα θα διοικούσε τη Λεγεώνα III Κυρηναϊκής.  Ο Τιμησίθεος ήταν en poste αναπληρωτής κυβερνήτης το 222 μ.Χ. και μπορεί να έπαιξε ρόλο στην ανατροπή του σφετεριστή του ιππέα Μάρκου Οπέλιου Μακρίνου υπέρ του Ελαγάβαλου.  Αυτή η υπηρεσία προς τη δυναστεία των Σεβήρων θα μπορούσε να εξηγήσει τη συνεχιζόμενη άνοδό του υπό το καθεστώς των «Συριακών Πριγκιπισσών», οι οποίες σίγουρα θα ήταν υπεύθυνες για τον διορισμό του ως Procurator in urbe Magister XX heredatium (εισπράκτορας στη Ρώμη του φόρου του 1/20 (5%) επί των κληρονομιών), μία θέση που απέδιδε τον βαθμό του ducnarius (μισθός 200.000 ss/έτος) και, ταυτόχρονα, logista thymelae (επιθεωρητή των ιδιοκτησιών του αυτοκρατορικού θεάτρου).  Το αξίωμα του Magister XX heredatium ήταν μία σημαντική οικονομική θέση, που απαιτούσε εξειδικευμένη διοίκηση. Ωστόσο, ως κάτοχος αυτού του αξιώματος και αυτού του logista, ο Τιμισίθευς έγινε επίσης μέλος του αυλικού κύκλου. Αυτός μπορεί κάλλιστα να ήταν ο κύριος στόχος των Συριακών Πριγκιππισών, για να του εξασφαλίσουν αυτούς τους διορισμούς: να μετακινήσουν έναν άνδρα που είχε αποδείξει την αφοσίωσή του σε αυτές, σε μία θέση όπου θα μπορούσε να ασκήσει επιρροή εκ μέρους τους, σε τομείς πολύ πέρα από τα όρια των περιγραφών των θέσεων εργασίας, που αφορούσαν τα συγκεκριμένα αξιώματά του. Όσον αφορά τη σταδιοδρομία του Τιμησίθεου, η πρόσβασή του στην αυτοκρατορική προστασία ως palatinus, ή αυλικού, θα τον είχε ουσιαστικά τοποθετήσει επάνω από τους λιγότερο ευνοημένους αξιωματούχους των ducnarii, στον ανταγωνισμό για τις θέσεις των ανθυπάτων. Ακολούθησαν δύο σημαντικοί διορισμοί, που συνδέθηκαν με τους δύο μεγάλους πολέμους που διεξήγαγε ο Αλέξανδρος Σεβήρος, πρώτα εναντίον της αναγεννημένης Περσικής αυτοκρατορίας (232 μ.Χ.)  και στη συνέχεια εναντίον της συμμαχίας των Γερμανικών Λαών, που έμελλε να γίνουν γνωστοί στους Ρωμαίους ως Αλαμαννοί (234-5 μ.Χ.) , στους οποίους οι ποικίλες στρατιωτικές και ανθυπατικές ικανότητες του Τιμησίθεου ίσως να ήταν ιδιαίτερα χρήσιμες για το καθεστώς.

Ο πρώτος από αυτούς τους διορισμούς ήταν ως Procurator provinciae Syriae Palaestinae ibi Exactor Reliquorum Annonae Sacrae Expeditionis (Εισαγγελέας της Syria Palaestina με ιδιαίτερη ευθύνη για την είσπραξη του υπολοίπου των φόρων σε είδος (annonae), που εισπράχθηκαν για την υποστήριξη του "Ιερού Πολέμου"  και μετά Procurator patrimoni provinciarum Belgica et duarum Germaniarum ibi vice praesidis provinciae Germaniae Inferioris (Διαχειριστής των Imperial Patrimonial Domains, δηλαδή, τα κτήματα που ανήκαν στο Αυτοκρατορικό Γραφείο σε αντίθεση με τα ιδιωτικά κτήματα της δυναστείας των Σεβήρων) στη Βελγική και στις δύο Γερμανίες (Germania Inferior και Germania Superior), ενώ κατείχε επίσης το αξίωμα αυτό έγινε αντικαταστάτης πρόεδρος (vice praesidis, κυβερνήτης) της Germania Inferior -της κάτω Ρηνανίας- με την οποία διοικούσε τις δύο λεγεώνες που στάθμευαν στην επαρχία αυτή, κατά τη διάρκεια του γερμανικού πολέμου του Aλεξάνδρου Σεβήρου (τοα να κάνει δυνατή την ανάθεση στον Τιμησίθεο της διοίκησης αυτών των λεγεώνων, διατηρώντας παράλληλα την ιππική του ιδιότητα, ήταν πιθανώς ο κύριος στόχος της Ιουλίας Μαμμαίας, για να του εξασφαλίσει τον διορισμό του ως επιτρόπου: παρέχει περαιτέρω απόδειξη της εμπιστοσύνης που είχε σε αυτόν. Το αν όντως είχε δράση σε εκείνη την αποτυχημένη σύγκρουση με τους Αλαμαννούς, είναι άγνωστο.) Το ότι ο Τιμησίθεος παρέμεινε ιππέας, ενώ θα μπορούσε κάλλιστα να είχε επιλεγεί στη Σύγκλητο, και ως εκ τούτου, να είναι επιλέξιμος για να διοριστεί ως ο πραιτοριανός λεγάτος της Κάτω Γερμανίας αντί απλώς ως αντιπρόσωπος (vicar) -δηλαδή, κάποιος που ενεργούσε για λογαριασμό ενός τέτοιου αξιωματούχου- ήταν πιθανώς η επιλογή του. Είναι πιθανό ότι είχε ήδη θέσει στο στόχαστρο το αξίωμα τού πραιτωριανού επάρχου, η οποία ήταν η πιο ισχυρή θέση που ήταν διαθέσιμη σε έναν υπήκοο υπό το ρωμαϊκό πολίτευμα τον 3ο αι. Αυτός ο στόχος των φιλοδοξιών του θα του είχε αφαιρεθεί από το ισχύον Ρωμαϊκό Διοικητικό Δίκαιο, αν είχε γίνει συγκλητικός. 

 Τέλος του Αλεξάνδρου Σεβήρου 
Η ανταρσία του στρατού στη Γερμανία, που είχε ως αποτέλεσμα τη δολοφονία του Αλεξάνδρου Σεβήρου και της επικυρίαρχης μητέρας του, Ιουλίας Αβίτας Μαμαίας, και η αντικατάστασή τους από τον Μαξιμίνο Α΄ Θράκα, θα μπορούσε να αναμένεται να ανατρέψει τη σταδιοδρομία ενός άνδρα, που είχε τόσο στενά συνδεθεί με τη δυναστεία των Σεβήρων και με την ίδια τη Μαμαία. Ωστόσο, όχι μόνο ο Τιμησίθεος επέζησε, αλλά η σταδιοδρομία του συνέχισε να ευημερεί. Υπό το νέο καθεστώς έγινε Procurator provinciae Bithyniae, Ponti, Paphlagoniae tam patrimoni quam rationis privatae ibi vice procuratoris XXXX, item vice proconsularis, δηλαδή "οικονομικός διαχειριστής των επαρχιών της Βιθυνίας, του Πόντου και της Παφλαγονίας με ιδιαίτερη ευθύνη για τη διαχείριση των αυτοκρατορικών κτήσεων, τόσο των πατρικών όσο και των ιδιωτικών. Επιπλέον, διορίστηκε αναπληρωτής επίτροπος υπεύθυνος για την είσπραξη των τελωνειακών δασμών, που επιβάλλονταν στο 1/40 επί της αξίας (ad valorem). Όπως και στην προηγούμενη τοποθέτησή του στη Γερμανία, διορίστηκε επίσης αναπληρωτής ανθύπατος" -δηλαδή, κυβερνήτης αυτών των επαρχιών- αντικαθιστώντας έτσι έναν διορισμένο από τη Σύγκλητο (αυτή τη φορά με υπατικό καθεστώς), για τον οποίο κανονικά θα είχε προβλεφθεί αυτό το αξίωμα. Όποιες επιφυλάξεις και αν είχε ο Μαξιμίνος Α΄ Θράκας σχετικά με την αφοσίωση του Τιμησίθεου, η ανάγκη του για χρήματα για τη χρηματοδότηση των γερμανικών πολέμων του, προφανώς δεν του επέτρεπε την πολυτέλεια να απαρνηθεί την οικονομική και διοικητική εμπειρογνωμοσύνη, που μπορούσε να προσφέρει στη διακυβέρνηση τής Αυτοκρατορίας. (Εκείνη την εποχή -πριν από τις επιθέσεις σε αυτήν την περιοχή από βαρβάρους από τις χώρες βόρεια της Εύξεινου Πόντου και της Αζοφικής Θάλασσας, που θα χαρακτήριζαν τα μέσα του 3ου αι.- οι επαρχίες που δόθηκαν στη φροντίδα του Τιμησίθεου ήταν από τις πλουσιότερες στον ρωμαϊκό κόσμο). Ωστόσο, μπορεί να είναι ενδεικτικό των επιφυλάξεων του Αυτοκράτορα, ότι ενώ στη Γερμανία ο Τιμησίθεος είχε διοικήσει δύο λεγεώνες, τώρα δεν είχε καμμία, με την Ασία να αποτελείται από επαρχίες άοπλες (provinciae inermes), δηλ. επαρχίες όπου δεν υπήρχαν μόνιμα αυτοκρατορικά στρατεύματα σε φρουρά.   

 Πτώση του Μαξιμίνου Α΄ Θράκα 
Η ανταρσία του στρατού του στην Ακυληία, η οποία έθεσε τέλος στο καθεστώς του Μαξιμίνου Α΄ Θράκα, έθεσε επίσης τέλος στη θητεία του Τιμησίθεου ως κυβερνήτη της Ασίας. Ωστόσο, σύντομα προσλήφθηκε ξανά, αυτή τη φορά ως procurator provinciarum Lugdunensis et Aquitainicae, δηλ. ως επίτροπος των δύο μεγαλύτερων γαλατικών επαρχιών: φαίνεται ότι διατήρησε ισχυρούς φίλους στη Ρώμη, παρά την προθυμία του να συμβιβαστεί με τον στρατιωτικό τύραννο, που η Σύγκλητος είχε αντιμετωπίσει με επιτυχία, και ότι τα διοικητικά του ταλέντα ήταν πολύ χρήσιμα, για να αμφισβητηθούν. Ομολογουμένως, σε αυτή την περίπτωση δεν διορίστηκε προσωρινός κυβερνήτης. Μάλιστα, ενώ ήταν επίτροπος της Λουγδουνικής Γαλατίας και της Ακουιτανίας, υποβιβάστηκε, τουλάχιστον ονομαστικά, στον βαθμό του ducenarius. Είναι πιθανό οι ισχυροί συγκλητικοί -οι οποίοι δεν εμπιστεύονταν τους ιππείς που ξεπέρασαν την κοινωνική τους θέση, και ιδιαίτερα απεχθανόντουσαν λαμπρούς άνδρες όπως ο Τιμησίθεος- να είχαν την πρόθεση να υποβαθμίσουν την επίσημη κατάταξή του. Όπως έχει ήδη υπονοηθεί, ωστόσο, είναι απίθανο ο Τιμησίθεος να έχει ενοχληθεί ή να έχει εντυπωσιαστεί. 

 Επιστροφή στη Ρώμη 
Ο Τιμησίθεος φαίνεται να χρησιμοποίησε τη θέση του στην κυβέρνηση των Γαλατών, για να καλλιεργήσει τους ηγέτες τής γαλλικής κοινωνίας.  Η Επιγραφή της Λυών (που έχει ήδη αναφερθεί) τον αναφέρει ως optimus patronus (δηλαδή, τον άριστο των προστατών), πράγμα που υπονοεί ότι, όταν έληξε η θητεία του, επέστρεψε στη Ρώμη ως πρέσβης, που εκπροσωπούσε τα συμφέροντα των γαλατικών επαρχιών. Αυτό θα διευκόλυνε την ανανεωμένη πρόσβασή του στην Αυτοκρατορική Αυλή. Όπως έχει ήδη αναφερθεί, ο Τιμησίθεος ήταν πολύ θαυμαστός για τον πολιτισμό και τη μόρφωσή του -για τα οποία πολλά θα μπορούσαν να συγχωρεθούν στη Ρωμαϊκή Κοινωνία- και η ρητορική του δεινότητα αναμφίβολα συνέβαλε σημαντικά στην αποκατάσταση τής φήμης και τής επιρροής του σε ανώτερους αυλικούς και συγκλητικούς, που κυριαρχούσαν στην αυτοκρατορική πολιτική στα πρώτα χρόνια της βασιλείας του Γορδιανού Γ΄.Pflaum(1960-1:p 819)

Η επιστροφή του στην εύνοια ήταν τόσο ολοκληρωτική, που λίγο μετά την επιστροφή του στη Ρώμη, κατάφερε να παντρέψει την κόρη του, Φουρία Σαβινία Τρανκυλλίνα, με τον Γόρδιο, και στη συνέχεια διορίστηκε πραιτωριανός έπαρχός του, πιθανώς η ολοκλήρωση τής φιλοδοξίας τής ζωής του. Έχει υποστηριχθεί ότι ο διορισμός τού πατέρα της ως πρώτου υπουργού και ανώτερου στρατηγού του, ήταν το γαμήλιο δώρο τού Αυτοκράτορα στη νεαρή νύφη του: δεν υπάρχει λόγος να υποθέσουμε ότι ο Τιμησίθεος έπρεπε να υπηρετήσει σε κάποιο από τα άλλα μεγάλα ιππικά αξιώματα τής Αυτοκρατορικής Υπηρεσίας (δηλαδή, την Φρουρά, την Προμήθεια Σιτηρών και την Κυβέρνηση της Αιγύπτου), που συχνά θεωρούνται απαραίτητοι πρόδρομοι τού αξιώματος τού πραιτωριανού επάρχου, πριν του απονεμηθεί αυτός ο διορισμός. 

 Φήμη ως πραιτωριανού επάρχου 
Ο Τιμησίθεος διετέλεσε πραιτωριανός έπαρχος για περίπου τρία χρόνια, από το 241 μέχρι το τέλος του το 243. Η μόνη αφηγηματική πηγή για τη θητεία του είναι οι Συγγραφείς της Ιστορίας των Αυγούστων (Scriptores Historiae Augustae, ΣΙA), και, όπως ήδη αναφέρθηκε, ο συγγραφέας  Vita Tres Gordiani δύσκολα θα μπορούσε να είναι πιο εκφραστικός στο να τον επαινεί, τόσο ως πεθερό του νεαρού Αυτοκράτορα, όσο και ως προστάτη της Αυτοκρατορίας. Αυτή η γενναιόδωρη εκτίμηση υποστηρίζεται από δύο αναφορές σε υποτιθέμενη αλληλογραφία μεταξύ του Τιμησίθεου και του Γορδιανού (πιθανώς επινοημένη), και από έναν αριθμό τόπων που χρησιμοποιούνται ευρέως στη λατινική ιστοριογραφία, για να ορίσουν έναν άξιο υπηρέτη του κράτους - δηλαδή καταστολή της πώλησης αξιωμάτων από μέλη των παλατινών,  φροντίδα για την υπεράσπιση των συνόρων και υποδειγματική συμπεριφορά υπό την ιδιότητά του ως διοικητή της Πραιτωριανής Φρουράς. Η ευνοϊκή άποψη που διατύπωσαν οι ΣΙΑ για τη θητεία του Τιμησίθεου δεν αμφισβητείται από τους σύγχρονους μελετητές, αν και αναγνωρίζεται η ανεπάρκεια των δεδομένων. 

 Επιτεύγματα στο αξίωμα 
Μεγάλο μέρος των δύο πρώτων ετών της νομαρχίας του Τιμησίθεου φαίνεται να αφιερώθηκε στη δημιουργία ενός σταθερού περιβάλλοντος, στο οποίο μπορούσε να ασκηθεί οποιαδήποτε μορφή διακυβέρνησης. Τα κύρια μέσα του για τον σκοπό αυτό φαίνεται να ήταν η ενίσχυση της εξουσίας του πραιτωριανού επάρχου -του δικού του αξιώματος- και η μετακίνηση ιππέων με οικονομικό υπόβαθρο, όπως ο ίδιος, σε θέσεις εξουσίας.  Το κύριο αποτέλεσμα των ελιγμών του φαίνεται να ήταν να διασφαλίσει, ότι το είδος των ανδρών που είχαν ασκήσει την κυβέρνηση υπό τον Αλέξανδρο Σεβήρο, θα αποκαθίσταντο σε αποτελεσματικά αξιώματα. 

Οι κύριες προκλήσεις για τη διαχείριση των υποθέσεών του φαίνεται να τέθηκαν από συγκλητικούς όπως ο Σαβινιανός, ο κυβερνήτης της Ανθυπατικής Αφρικής, του οποίου την εξέγερση έπρεπε να καταστείλει ο ιππικός κυβερνήτης της Μαυριτανίας, και ο Τύλλιος Μηνόφιλος, ο ήρωας της πολιορκίας της Ακυληίας. Ο τελευταίος εκτελέστηκε το 241, για λόγους που δεν είχαν κατανοηθεί πλήρως, και υπέστη την περαιτέρω ποινή της damnatio memoriae, δηλαδή, την επίσημη διαγραφή του ονόματός του από τα ιστορικά αρχεία.

Οι λεπτομέρειες σχετικά με τις πολιτικές και τα επιτεύγματα του Τιμησίθεου ως (πιθανού) de facto ηγεμόνα της Αυτοκρατορίας κατά τη διάρκεια της βασιλείας τού γαμπρού του, είναι ελάχιστες. Υπάρχουν στοιχεία για σημαντικές επισκευές δρόμων που πραγματοποιήθηκαν σε πολλά μέρη του Ρωμαϊκού κόσμου, οι οποίες θα είχαν οικονομική και στρατηγική σημασία. Μνημεία αναστηλώθηκαν σε μεγάλες πόλεις, κάτι που θα μπορούσε να ανυψώσει το ηθικό των πολιτών, καθώς και να παρέχει απασχόληση σε γλύπτες, λιθοξόους, κ.λπ. Φαίνεται επίσης ότι υπήρξε μία ριζική προσαρμογή των αφρικανικών συνόρων.  Δεν είναι δυνατόν να πούμε σε ποιο βαθμό τέτοια μέτρα αντανακλούσαν τις πολιτικές κατευθυντήριες γραμμές, που εξέδωσε το γραφείο του Τιμησίθεου στις επαρχιακές αρχές, πόσο μάλλον ποιος λεπτομερής σχεδιασμός πραγματοποιήθηκε εκεί. Το μόνο που μπορεί να ειπωθεί με σιγουριά είναι ότι δεν φαίνεται να στάθηκε εμπόδιο σε αξιωματούχους, όπως ο επίτροπος (procurator) της Μαυριτανίας, ο οποίος συνέλαβε και προώθησε τέτοια έργα.

 Στην Περσία 
Η κύρια ανησυχία του ως κύριου υπουργού και συμβούλου του Αυτοκράτορα ήταν η αντιμετώπιση της απειλής, που αποτελούσε για τις ανατολικές επαρχίες η αναγεννηm;enh δύναμη της Περσίας υπό έναν από τους πιο αποτελεσματικούς «βασιλείς των βασιλέων», τον Σαπώρ Α΄.

Οι φιλοδοξίες του Σαπώρ Α΄ όταν διαδέχθηκε τον πατέρα του Αρδασίρ Α΄ το 240, αναμφίβολα διογκώθηκαν από τις αρχικές του επιτυχίες, αλλά δεν φαίνεται επίσης να υπάρχει αμφιβολία ότι ήταν αποφασισμένος να: (i) εξασφαλίσει τον στρατηγικό έλεγχο των μικρών κρατών της ανατολικής Μεσοποταμίας, που έλεγχαν την πρόσβαση στη Ρωμαϊκή Συρία μέσω των ανατολικών συνόρων της ερήμου δυτικά του ποταμού Ευφράτη· και (ii) αντικαταστήσει τη Ρώμη ως ηγεμονική δύναμη στο βασίλειο της Αρμενίας. Κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Μαξιμίνου Α΄, η Ρώμη είχε υποστεί την απώλεια σημαντικών εδαφών στη Μεσοποταμία από τον Αρδασίρ Α΄, την οποία ο Ρωμαίος Αυτοκράτορας δεν μπόρεσε να αποτρέψει ή να εκδικηθεί λόγω των εσωτερικών του περισπασμών: κατά την άνοδό του στο θρόνο, ο Σαπώρ ανανέωσε την επίθεση, καταλαμβάνοντας περισσότερα από τα φρούρια της Μεσοποταμίας και διεισδύοντας στην ίδια τη Συρία, όπου η Αντιόχεια, η πρωτεύουσα της ρωμαϊκής Ανατολής, μπορεί να είχε απειληθεί. Πιο σοβαρά, ίσως, η εμπιστοσύνη της κυβερνητικής ελίτ της Ρώμης ότι η Αυτοκρατορία ήταν ικανή να αποκρούσει την περσική απειλή για την Ανατολή, υπονομεύτηκε σοβαρά. 

Κατά τα πρώτα δύο χρόνια της βασιλείας του, ο Τιμησίθεος δεν μπόρεσε να δώσει προσοχή στην απειλή, που αποτελούσε για τα εδάφη της Ρώμης στην Ανατολή ο Σαπώρ, αλλά το 242 άρχισε να οργανώνει μία απάντηση κατάλληλη για το μέγεθος τής κρίσης. Υπό την επίβλεψή του, συγκροτήθηκε ένας ισχυρός στρατός, που αποτελούνταν από vexillationes από τις φρουρές των επαρχιών του Ρήνου και του Δούναβη. Αυτή η εκστρατευτική δύναμη φαίνεται να ήταν πολύ καλά εξοπλισμένη και χρηματοδοτούμενη. Ούτε ο Τιμησίθεος παραμέλησε το ζήτημα του ηθικού. Για τελευταία φορά στην καταγεγραμμένη ιστορία, ο πόλεμος κηρύχθηκε με τις παραδοσιακές ρωμαϊκές διατυπώσεις από τον ναό του Ιανού. Το πιο σημαντικό είναι ότι, πριν φύγει από τη Ρώμη με τον Αυτοκράτορα, ο Τιμησίθεος αντιμετώπισε τις ανησυχίες της ελληνικής Ανατολής διοργανώνοντας αγώνες προς τιμήν της Παλλάδας Αθηνάς υπό την ιδιότητά της ως Αθηνάς Πρόμαχου (Αθηνά που πολεμά στην πρώτη γραμμή) της προστάτιδας θεάς της Αθήνας, στην οποία αποδίδεται η σωτηρία της Ελλάδας από την Περσία κατά τη διάρκεια της μάχης του Μαραθώνα. Ο στόχος αυτής της τελευταίας άσκησης ήταν πιθανώς να επιβεβαιώσει τον ρόλο της Ρώμης υπό τον Αυτοκράτορα Γορδιανό ως κληρονόμου της Αθήνας, στην εξασφάλιση του ελληνικού κόσμου από την περσική κυριαρχία. 

Η απομάκρυνση τόσων πολλών έμπειρων στρατευμάτων από τις βάσεις τους στον Ρήνο και τον Δούναβη, ενθάρρυνε μία επίθεση στον κάτω Δούναβη από τους Κάρπους και άλλους βόρειους βαρβάρους. Ωστόσο, ο Τιμησίθεος, καθ' οδόν προς τα Ανατολικά μέσω των Βαλκανίων, προκάλεσε μία σοβαρή ήττα στους εισβολείς στη Θράκη. Φαίνεται τότε ότι ακολούθησε τη συνήθη πρακτική των Ρωμαίων διοικητών μετά από νίκες επί βαρβαρικών λαών, υποχρεώνοντας τους ηττημένους να παρέχουν στρατεύματα. Τέτοια μέτρα είχαν ως στόχο όχι μόνο την ενίσχυση του στρατού του, αλλά και την απομάκρυνση εκείνων των ανήσυχων νεαρών ανδρών, που θα μπορούσαν να προκαλέσουν περισσότερα προβλήματα κατά την απουσία του. 

Φτάνοντας στο θέατρο των επιχειρήσεων, φαίνεται ότι οργάνωσε μία εξαιρετικά επιτυχημένη εκστρατεία εναντίον των Περσών στη Μεσοποταμία, προκαλώντας τους μία συντριπτική ήττα στη μάχη της Ρεσαίνας (Ρας-αλ-Άιν, Συρία). Αυτό επέτρεψε στους Ρωμαίους να ανακτήσουν όλες τις κύριες θέσεις τους στη Μεσοποταμία, συμπεριλαμβανομένων των Καρραών, της Νίσβης και των Σινγάρων, και να αποκαταστήσουν την αποικία τους στην Έδεσσα στην Αδιαβηνή.  Η Ιστορία των Αυγούστων υποδηλώνει ότι η πρόθεση του Τιμησίθεου ήταν να συνεχίσει αυτή την επιτυχία, προελαύνοντας προς την περσική δυτική πρωτεύουσα Κτησιφώντα.  Το τέλος του σήμαινε ότι ο Σαπώρ Α΄ δεν χρειάστηκε ποτέ να αντιμετωπίσει έναν ισχυρό, καλά εξοπλισμένο ρωμαϊκό στρατό, με επικεφαλής έναν στρατηγό πρώτης τάξεως, και χωρίς να αποσπάται η προσοχή του από άλλους εχθρούς (όπως στην περίπτωση του Βαλεριανού το 260), μέχρι που συνάντησε τον Οδενάθο της Παλμύρας.

 Το τέλος του Τιμησίθεου 
Πριν ξεκινήσει η σχεδιαζόμενη εκστρατεία για την κατάληψη της Κτησιφώντας, ο Τιμησίθεος πέθανε υπό ασαφείς συνθήκες. Η SHA υποστηρίζει ότι ο Τιμησίθεος υπέφερε από μια κρίση διάρροιας και ότι ο Μάρκος Ιούλιος Φίλιππος (Φίλιππος ο Άραβας) κατάφερε να μετριάσει την φαρμακευτική του αγωγή, επιδεινώνοντας έτσι θανάσιμα τα συμπτώματα της ασθένειάς του.  Αυτή η εκδοχή δεν βρίσκεται στις ελληνικές πηγές και δεν είναι πλέον γενικά αποδεκτή στην ακαδημαϊκή κοινότητα. Ο θάνατός του πιθανότατα προκλήθηκε από δυσεντερία. Ωστόσο, ο Φίλιππος ο Άραβας και ο αδελφός του, Γάιος Ιούλιος Πρίσκος, συν-Πραιτωριανός Έπαρχος του Τιμησίθεου, ήταν οι κύριοι ωφελημένοι από τον θάνατο του Τιμησίθεου.

Μετά την απομάκρυνση της ιδιοφυΐας του Τιμεσίθεου, η οργάνωση της εκστρατείας - πιθανώς τώρα υπό τον Πρίσκο, ο οποίος τον διαδέχθηκε - περιήλθε σε αταξία. Ο ισχυρισμός της Ιστορίας του Αυγούστου ότι ο Φίλιππος (ο οποίος προήχθη στην Πραιτωριανή Νομαρχία μαζί με τον αδελφό του), σκόπιμα επινόησε την στέρηση εφοδίων από τον στρατό, προκειμένου να υπονομεύσει την εξουσία του Γορδιανού, μπορεί να είναι ή όχι αληθής, αλλά η απόφαση των αδελφών να συνεχίσουν την επίθεση κατά μήκος του ποταμού Ευφράτη στις αρχές του 243/4, στο αποκορύφωμα της ασσυριακής περιόδου των βροχών, φαίνεται να καταδεικνύει έλλειψη στρατηγικής διορατικότητας που προκάλεσε την καταστροφή. Όποια και αν είναι η αιτία του, ο θάνατος του Τιμεσίθεου έθεσε σε κίνηση μια σειρά από γεγονότα που στέρησαν από τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία αυτό που ήταν πιθανώς η καλύτερη ευκαιρία της να συντρίψει τις αξιώσεις της περσικής μοναρχίας πριν αυτή εδραιωθεί πλήρως.

 Συνοπτικά 
Η ιστορική σημασία του Τιμησίθεου έγκειται στο ότι -κατά την περίοδο που οι διατάξεις του ρωμαϊκού διοικητικού δικαίου, που τυπικά προόριζαν τη διακυβέρνηση βασικών αυτοκρατορικών επαρχιών για μέλη της Συγκλητικής τάξης, παραμερίζονταν ολοένα και περισσότερο, και οι ειδικοί της τάξης των ιππέων έρχονταν στο προσκήνιο- αυτός ήταν ένα από τα πιο σημαντικά παραδείγματα του νέου τύπου αξιωματούχου. Στην εποχή του, τέτοιοι αξιωματούχοι έτειναν να είναι ιδιαίτερα ειδικοί στη δημοσιονομική διοίκηση, αντανακλώντας την επείγουσα ανάγκη της αυτοκρατορικής κυβέρνησης για πρόσθετα έσοδα, για να υποστηρίξουν το κόστος των στρατιωτικών μεταρρυθμίσεων που εισήγαγαν ο Σεπτίμιος Σεβήρος και ο Καρακάλλας. Ωστόσο μέσα σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα, καθώς η Κρίση του 3ου Αιώνα επιταχύνθηκε, οι ιππείς αξιωματικοί που διορίζονταν αντικαταστάτες συγκλητικών αξιωματούχων σε περιοχές ιδιαίτερου κινδύνου, έτειναν να είναι επαγγελματίες στρατιωτικοί, από εκείνους που είχαν βρει τον δρόμο τους στους εισαγγελικούς κλάδους της Αυτοκρατορικής Υπηρεσίας. Φαίνεται ότι ο Τιμησίθεος συνδύαζε δημοσιονομική εμπειρογνωμοσύνη υψηλού επιπέδου, με σημαντική στρατιωτική ικανότητα, που πιθανώς βοήθησε την πρόοδό του. Ωστόσο, σχεδόν σίγουρα οι δημοσιονομικές του ικανότητες -μαζί με τις ισχυρές διασυνδέσεις του με την Αυλή, που ήταν απαραίτητες για την επιτυχία στο υψηλότερο επίπεδο της Αυτοκρατορικής Υπηρεσίας- ήταν που παρείχαν το κύριο θεμέλιο της σταδιοδρομίας του.

Στην αρχαιότητα, είχε τη φήμη ότι ήταν ιδιαίτερα καλλιεργημένος, μιλώντας άπταιστα λατινικά και ελληνικά, ένα υπόδειγμα της αρετής της παιδείας (paideia, humanitas), της ουσιαστικής ιδιότητας ενός πλήρως ανεπτυγμένου ανθρώπου. (οι ΣΙΑ  σημειώνουν ως ένδειξη αρετής, ότι αλληλογραφούσε με τον γαμπρό του στα ελληνικά.)  Αυτό, σε συνδυασμό με διοικητικές και στρατιωτικές ικανότητες υψηλού επιπέδου, κατέστησε τον Τιμησίθεο τον τέλειο αυτοκρατορικό αξιωματούχο στα μάτια των συγχρόνων του. Αυτά τα χαρακτηριστικά τού επέτρεψαν να επιβιώσει από τη βίαιη απομάκρυνση τριών Αυτοκρατόρων και να συνεχίσει να ακμάζει ως ένας απαραίτητος, αν και όχι πάντα απόλυτα έμπιστος, υπηρέτης του κράτους.

Η σταδιοδρομία του μαρτυρά τη σπάνια εκτίμησή του, για το πού βρισκόταν η πραγματική εξουσία στη ρωμαϊκή πολιτεία, καθώς και για τις ευκαιρίες που άνοιγαν οι επικρατούσες συνθήκες σε άνδρες ιππικής καταγωγής, όπως ο ίδιος, να μοιραστούν αυτή την εξουσία. Ωστόσο, υποδηλώνει επίσης ότι συνειδητοποίησε τους πιθανούς περιορισμούς, που εξακολουθούσε να επιβάλλει η κοινωνική συμφωνία, σε άνδρες που προέρχονταν εκτός του γοητευτικού κύκλου της Συγκλητικής τάξης. Φαίνεται ότι έχοντας κάνει αυτή την ανάλυση, επιδίωξε την άσκηση της πραγματικής εξουσίας με αποφασιστική επιμέλεια ως ιππέας. Εντός των περιορισμών του Αυτοκρατορικού Συστήματος Διακυβέρνησης, φαίνεται να ήταν ένας εξαιρετικά αποτελεσματικός πολιτικός και διοικητής. Είναι πιθανό το πρόωρο τέλος του (όπως και αν συνέβη αυτό) να στέρησε τη Ρώμη από τις υπηρεσίες ενός πολιτικού και ενός στρατηγού, που θα μπορούσαν να είχαν σώσει την Αυτοκρατορία από τις ταπεινώσεις, που θα της επέβαλλε ο Σαπώρ Α΄.

 Σημειώσεις 

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Έπαρχοι του πραιτωρίου
Κατηγορία:Ρωμαίοι του 3ου αιώνα
Κατηγορία:Ρωμαίοι του 2ου αιώνα