Οθωμανική Βοσνία και Ερζεγοβίνη

Η περίοδος κυριαρχίας της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στη Βοσνία (πρώτα ως σαντζάκι, στη συνέχεια ως εγιαλέτι) και στην Ερζεγοβίνη (επίσης ως σαντζάκι, στη συνέχεια ως εγιαλέτι) διήρκεσε από το 1463/1482 έως το 1908.

 Οθωμανική κατάκτηση 
Η οθωμανική κατάκτηση της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης ξεκίνησε το 1384 και στη συνέχεια η οθωμανική εισβολή επεκτάθηκε στο λεγόμενο Μποσάνσκο Κράιστε. Το Βασίλειο της Βοσνίας έπεσε τελικά το 1463. Η Ερζεγοβίνη έπεσε στα χέρια των Τούρκων το 1482. Χρειάστηκε ένας ακόμη αιώνας για να υποκύψουν τα δυτικά τμήματα της σημερινής Βοσνίας στις οθωμανικές επιθέσεις. Η Βοσνία συνέχισε νόμιμα υπό τον βασιλικό Οίκο των Μπερισλάβιτς και έπεσε τελικά το 1527 με την πτώση της πρωτεύουσάς της, Γιάιτσε.  Η πρώτη κατοχική διοίκηση ιδρύθηκε την ίδια χρονιά.

Ένας σημαντικός αριθμός Βόσνιων ασπάστηκε το Ισλάμ μετά την κατάκτηση από την Οθωμανική Αυτοκρατορία το δεύτερο μισό του 15ου αιώνα δίνοντάς της έναν μοναδικό χαρακτήρα στην περιοχή των Βαλκανίων. Αυτή η μεταστροφή φαίνεται να μην ήταν ξαφνική, αλλά περισσότερο μια σταδιακή διαδικασία βασισμένη σε διάφορους κανόνες, που επέβαλαν οι Οθωμανοί. Χρειάστηκαν περισσότερα από εκατό χρόνια για να γίνει η θρησκεία της πλειοψηφίας. Η γενική άποψη μεταξύ των μελετητών είναι ότι ο εξισλαμισμός του βοσνιακού πληθυσμού δεν ήταν αποτέλεσμα βίαιων μεθόδων μεταστροφής, αλλά ήταν, ως επί το πλείστον, ειρηνικός και εθελοντικός, p. 66. 

 Οθωμανική κυριαρχία 
Οι Τούρκοι είχαν κατακτήσει τη Σλαβονία και το μεγαλύτερο μέρος της Ουγγαρίας μέχρι το 1541. Τον επόμενο αιώνα, το μεγαλύτερο μέρος της βοσνιακής επαρχίας δεν ήταν παραμεθόρια περιοχή και αναπτύχθηκε σε σχετική ειρήνη. Διοικούνταν από το Οθωμανικό Εγιαλέτι της Βοσνίας και Εγιαλέτι της Ερζεγοβίνης.

Ωστόσο, όταν η Αυτοκρατορία έχασε τον πόλεμο του 1683-1697 με την Αυστρία και παραχώρησε τη Σλαβονία και την Ουγγαρία στην Αυστρία με τη Συνθήκη του Κάρλοβιτς, τα βόρεια και δυτικά σύνορα της Βοσνίας έγιναν τα σύνορα μεταξύ της Αυστριακής και της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Το 1716, η Αυστρία κατέλαβε τη βόρεια Βοσνία και τη βόρεια Σερβία, αλλά αυτό κράτησε μόνο μέχρι το 1739, όταν παραχωρήθηκαν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία με τη Συνθήκη του Βελιγραδίου. Τα σύνορα, που καθορίστηκαν στη συνέχεια, παρέμειναν σε ισχύ για ενάμιση αιώνα ακόμη, αν και οι συνοριακοί πόλεμοι συνεχίστηκαν.

Οι πόλεμοι μεταξύ Οθωμανών και Αυστρίας και Βενετίας φτώχυναν τη Βοσνία και ενθάρρυναν περαιτέρω μετανάστευση και επανεγκατάσταση. Μουσουλμάνοι πρόσφυγες από την Ουγγαρία και τη Σλαβονία επανεγκαταστάθηκαν στη Βοσνία αφομοιώνοντας τον γηγενή βοσνιακό πληθυσμό, ενώ πολλοί Ανατολικοί Ορθόδοξοι Χριστιανοί, κυρίως από το Κοσσυφοπέδιο, αλλά και από τη Σερβία και τη Βοσνία, επανεγκαταστάθηκαν πέρα από τα βοσνιακά σύνορα στη Σλαβονία και τα Στρατιωτικά Σύνορα, κατόπιν πρόσκλησης του Αυστριακού Αυτοκράτορα.

Σύμφωνα με μια Οθωμανική Μουσουλμανική αφήγηση για τον Αυστρορωσοτουρκικό πόλεμο (1735–39), Βόσνιες Μουσουλμάνες πολέμησαν στη μάχη, εφόσον «κατείχαν το θάρρος ηρώων» εναντίον των Αυστριακών Γερμανών στην πολιορκία του φρουρίου Όστερβιτς-ατίκ (Östroviç-i âtık). Βόσνιες Μουσουλμάνες και Βόσνιοι Μουσουλμάνοι ήταν μεταξύ των θυμάτων κατά τη διάρκεια της Μάχης του Όστερβιτς. Βόσνιες Μουσουλμάνες πολέμησαν στην άμυνα του φρουρίου Μπουζίν. Γυναίκες και άνδρες αντιστάθηκαν στους Αυστριακούς στο Φρούριο Τσετίν. Οι γυναίκες των Βοσνίων θεωρούνταν μιλιταρίστριες σύμφωνα με μη οθωμανικά αρχεία του πολέμου μεταξύ Οθωμανών και Αυστριακών και έπαιξαν ρόλο στην επιτυχία των Βοσνίων στη μάχη εναντίον των Αυστριακών επιτιθέμενων. Το Γενί Παζάρ, το Ιζβόρνικ, το Όστροβιτς-ι άτικ, το Τσετίν, το Μπουζίν, η Γκραντίσκα και η Μπάνια Λούκα χτυπήθηκαν από τους Αυστριακούς. Μια γαλλική αναφορά περιέγραψε τη γενναιότητα στις μάχες των Βόσνιων Μουσουλμάνων γυναικών, που πολέμησαν στον πόλεμο.

Οι Οθωμανοί Σουλτάνοι επιχείρησαν να εφαρμόσουν διάφορες οικονομικές και στρατιωτικές μεταρρυθμίσεις στις αρχές του 19ου αιώνα, προκειμένου να αντιμετωπίσουν τα σοβαρά ζητήματα, που προκλήθηκαν κυρίως από τους πολέμους στα σύνορα. Οι μεταρρυθμίσεις, ωστόσο, συνήθως συναντούσαν αντίσταση από τις στρατιωτικές ηγεσίες της Βοσνίας.
μικρογραφία|Η σημαία του Βιλαετίου της Βοσνίας συγκέντρωσε χιλιάδες Βόσνιους για να διεκδικήσουν την ανεξαρτησία τους (1878).
Η πιο διάσημη από αυτές τις εξεγέρσεις ήταν αυτή του 1831-1832, με επικεφαλής τον Λοχαγό Χουσεΐν Γκραντάσεβιτς (Zmaj od Bosne, ο Βόσνιος Δράκος), ο οποίος ξεσήκωσε μια ευρείας κλίμακας εξέγερση στην επαρχία, στην οποία συμμετείχαν χιλιάδες ντόπιοι Βόσνιοι στρατιώτες. Παρά τις αρκετές αξιοσημείωτες νίκες που πέτυχαν, οι επαναστάτες τελικά ηττήθηκαν σε μια μάχη κοντά στο Σεράγεβο το 1832. Η εσωτερική διχόνοια συνέβαλε στην αποτυχία της εξέγερσης, επειδή ο Γκραντάσεβιτς δεν υποστηρίχθηκε από μεγάλο μέρος της αριστοκρατίας της Ερζεγοβίνης. Η εξέγερση σβήστηκε το 1850, αλλά η Αυτοκρατορία συνέχισε να παρακμάζει.

Η οθωμανική κυριαρχία διήρκεσε πάνω από τετρακόσια χρόνια μέχρι το 1878, αν και ονομαστικά η Βοσνία-Ερζεγοβίνη παρέμεινε οθωμανικό έδαφος (χωρίς πραγματική κυριαρχία) μέχρι το 1908, όταν έγινε επίσημα μέρος της Αυστροουγγαρίας.

 Κυβερνητική δομή 
Η οθωμανική κυριαρχία οδήγησε επίσης σε πολλές αρχιτεκτονικές επενδύσεις στη Βοσνία και στη δημιουργία και ανάπτυξη πολλών νέων πόλεων, όπως το Σεράγεβο και το Μόσταρ. 

 Διοίκηση 
Η περιοχή της σημερινής Βοσνίας-Ερζεγοβίνης αρχικά αποτελούσε μέρος της Οθωμανικής Επαρχίας Ρούμελης (μπεϊλερμπεϊλίκι) και διαιρούνταν μεταξύ των τριών σαντζακίων (διοικητικές μονάδες δεύτερου επιπέδου) της Βοσνίας (Bosna), της Ερζεγοβίνης (Hersek) και του Ζβόρνικ (İzvornik). Το 1580, οι Οθωμανοί δημιούργησαν το Εγιαλέτι της Βοσνίας, το οποίο υποδιαιρέθηκε, μεταξύ άλλων, στα σαντζάκια της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης. Εισήγαγαν επίσης το λεγόμενο σύστημα σπαχήδων (στην πραγματικότητα το σύστημα των τιμαριωτών), το οποίο άλλαξε την τοπική διοίκηση και τη γεωργία, αλλά γενικά ήταν μια ρύθμιση παρόμοια με τα ευρωπαϊκά φεουδαρχικά φέουδα.

Αργότερα, ως μέρος των οθωμανικών μεταρρυθμίσεων του Τανζιμάτ, η περιοχή έγινε το Βιλαέτι της Βοσνίας, το οποίο περιλάμβανε ολόκληρη τη σημερινή Βοσνία-Ερζεγοβίνη μαζί με την περιοχή Σαντζάκ (τότε Σαντζάκι του Νόβι Παζάρ) και τμήματα της Σερβίας και του Μαυροβουνίου.

 Θρησκεία 
Όλοι οι πιστοί της Βοσνιακής Εκκλησίας τελικά ασπάστηκαν το Ισλάμ. Υπάρχουν αντικρουόμενες απόψεις σχετικά με τις ακριβείς αναλογίες ή για το αν ή πόσο από αυτό ήταν εθελοντικό ή όχι. Δεδομένου ότι τα πρώτα τουρκικά νομοσχέδια διακρίνουν σαφώς τους Βόσνιους Χριστιανούς από τους Καθολικούς ή τους Ορθόδοξους, είναι πλέον γενική συναίνεση ότι ο αριθμός των Χριστιανών πιστών κατά την περίοδο της οθωμανικής κυριαρχίας δεν ξεπερνούσε τις μερικές εκατοντάδες άτομα, κυρίως λόγω των προσήλυτων στο Ισλάμ.

Η οθωμανική κυριαρχία άλλαξε επίσης την εθνοτική και θρησκευτική σύνθεση της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης. Πολλοί Καθολικοί Βόσνιοι υποχώρησαν στην Κροατία, η οποία ελεγχόταν από την Αυστρία των Αψβούργων μετά την οθωμανική κατάκτηση του μεγαλύτερου μέρους του Βασιλείου της Ουγγαρίας, και στη Δαλματία, η οποία ελεγχόταν από τη Δημοκρατία της Βενετίας μετά την πτώση της Ουγγαρίας. Αντίθετα, κατά τη διάρκεια των δύο αιώνων, κατά τους οποίους η Κροατία βρισκόταν υπό αυστροουγγρική κυριαρχία και η Βοσνία υπό οθωμανική κυριαρχία, μουσουλμάνοι από το βορρά και τη δύση μετανάστευσαν στη Βοσνία σχηματίζοντας έναν έντονα μουσουλμανικό θύλακα στη βορειοδυτική γωνία της γύρω από το Μπίχατς. Η οθωμανική περίοδος είδε επίσης την ανάπτυξη μιας σεφαραδίτικης εβραϊκής κοινότητας στη Βοσνία, κυρίως στο Σαράγεβο. Οι Σεφαραδίτες Εβραίοι διώχθηκαν και εκδιώχθηκαν από την Καθολική Ισπανία στα τέλη του 15ου αιώνα και πολλοί επανεγκαταστάθηκαν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία λόγω της ανοχής της προς άλλες θρησκείες (ειδικά προς τους Λαούς της Βίβλου), κυρίως στην Κωνσταντινούπολη και γύρω από αυτήν. Η πρώτη συναγωγή χτίστηκε στο Σαράγεβο το 1581.

 Φορολογία 
Κατά την οθωμανική περίοδο, οι Χριστιανοί αντιμετωπίζονταν ως «ζιμμήδες» από τις οθωμανικές Αρχές, αλλά κατά τα άλλα υπόκεινταν στους ίδιους περιορισμούς με τους μουσουλμάνους υπηκόους. Οι ζιμμήδες δεν ήταν υποχρεωμένοι να καταταγούν στον στρατό, αλλά πλήρωναν έναν ειδικό φόρο που ονομαζόταν τζίζια (γκλαβαρίνα στη Βοσνία).

Κατά τη διάρκεια της οθωμανικής κυριαρχίας, πολλά παιδιά χριστιανών γονέων, ανεξάρτητα από το αν ήταν ορθόδοξοι ή καθολικοί, χωρίστηκαν από τις οικογένειές τους και ανατράφηκαν για να γίνουν μέλη του Σώματος των Γενίτσαρων (αυτή η πρακτική ήταν γνωστή ως σύστημα ντεβσιρμέ, όπου «devşirmek» σημαίνει «συλλέγω» ή «στρατολογώ»). Ωστόσο, αυτή η πρακτική έφερε έντονη δυσαρέσκεια στους περισσότερους κατοίκους της περιοχής. Αυτό οφειλόταν στην πολύ υψηλή θέση που κατείχε ένας Γενίτσαρος στην οθωμανική κοινωνία. Λόγω της εκπαίδευσής τους (διδάσκονταν τέχνες, επιστήμες, μαθηματικά, ποίηση, λογοτεχνία και πολλές από τις γλώσσες που ομιλούνταν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, όπως αραβικά, βοσνιακά, κροατικά, σερβικά, ελληνικά και τουρκικά), οι Γενίτσαροι μπορούσαν εύκολα να εξελιχθούν σε κυβερνήτες ή ακόμα και σε Μεγάλους Βεζίρηδες.

 Παραπομπές 

 Πηγές 



 Περαιτέρω ανάγνωση 


 Markus Koller and Kemal H. Karpat, Ottoman Bosnia: A History in Peril, University of Wisconsin Press (2004) 
 Matija Mazuranic, A Glance into Ottoman Bosnia, Saqi Books (2007).

Κατηγορία:Οθωμανική Αυτοκρατορία
Κατηγορία:Ισλάμ στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη
Κατηγορία:Οθωμανική Βοσνία και Ερζεγοβίνη
Κατηγορία:Λήμματα που περιέχουν κείμενο στα σερβοκροατικά
Κατηγορία:Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις