Ασπιδίστρα

Η ασπιδίστρα (λατινική-επιστημονική ονομασία Aspidistra) είναι γένος μονοκοτυλήδονων φυτών, που ανήκει στην οικογένεια του σπαραγγιού, τα ασπαραγοειδή. Το γένος περιλαμβάνει περίπου διακόσια είδη, ιθαγενή της ανατολικής και νοτιοανατολικής Ασίας, ιδίως της Κίνας και του Βιετνάμ.Kew World Checklist of Selected Plant FamiliesFlora of China, τόμ. 24, σελ. 240, 蜘蛛抱蛋属 (Aspidistra), Ker Gawler, Bot. Reg. 8: t. 628, 1822 Οι ασπιδίστρες φυτρώνουν σε σκιερές θέσεις, κάτω από δέντρα και θάμνους. Τα φύλλα τους εκφύονται λίγο-πολύ απευθείας από το επίπεδο του εδάφους, το ίδιο και τα άνθη τους. Μερικά είδη, ιδίως το Aspidistra elatior, καλλιεργούνται ως καλλωπιστικά φυτά σε όλο τον κόσμο, φυτά «πρασινάδας» εσωτερικών χώρων που αντέχουν πολύ στην έλλειψη φροντίδας. Μπορούν επίσης να φυτευθούν σε σκιερούς εξωτερικούς χώρους, όπου μπορούν να αντέξουν γενικώς σε ψύχος έως και -15 βαθμών C.

Περιγραφή
Οι ασπιδίστρες είναι πολυετείς πόες, που φύονται από ριζώματα. Τα φύλλα τους εκφύονται είτε μοναχικά, είτε σε ομάδες των δύο έως τεσσάρων, και εκφύονται λίγο-πολύ απευθείας από το ρίζωμα, αντί από στελέχη. Το κάθε φύλλο έχει μακρύ μίσχο και έλασμα με πολλές νευρώσεις. Τα ανθοφόρο στέλεχος είναι συνήθως πολύ βραχύ, οπότε τα άνθη εμφανίζονται χαμηλά, κάτω από τα φύλλα. Τα άνθη είναι σαρκώδη, με σχήμα καμπάνας, κυπέλλου ή υδρίας. Ποικίλλουν σημαντικά σε μέγεθος και σχήμα από είδος σε είδος, αλλά λίγα είναι τα «φανταχτερά». Στο είδος Aspidistra longipedunculata τα άνθη είναι κίτρινα και κατ' εξαίρεση για το γένος φέρονται σε μακρά στελέχη σε ύψος έως 20 εκατοστά. Το A. grandiflora έχει αραχνοειδή άνθη με μέγεθος έως και 12 εκατοστά, μεγάλο στίγμα και πεπλατυσμένη κορυφή. Ο καρπός είναι ράγα και συχνά περιέχει ένα και μόνο σπόρο., στο 

Ταξινομική
Το γένος ονομάσθηκε Aspidistra από τον Άγγλο βοτανολόγο Τζων Κερ Γκώλερ το 1822 από την αρχαία ελληνική λέξη ασπίς = ασπίδα (γεν. ασπίδος) και την κατάληξη από το αδελφό γένος Tupistra.Oxford English Dictionary, 1933, s.v. Αρχικώς ταξινομούσαν το γένος στην οικογένεια Liliaceae., ενώ κατά καιρούς τοποθετήθηκε και στις οικογένειες Convallariaceae και Ruscaceae. Το σύστημα APG III του 2009 ενέταξε το γένος στην οικογένεια Asparagaceae και την υποοικογένεια Convallarioideae, όπου και παραμένει μέχρι σήμερα.

Είδη
Το γένος Aspidistra είχε αγνοηθεί σε μεγάλο βαθμό από τους βοτανολόγους πεδίου μέχρι τη δεκαετία του 1980 και από τότε υπήρξε ταχεία αύξηση στον αριθμό των αναγνωρισθέντων ειδών. Στα δέκα περίπου είδη που ήταν γνωστά στην επιστήμη περί το 1980 προστέθηκαν μόνο την επόμενη δεκαετία 30 νέα είδη από την Κίνα. Από τότε άλλα είδη ανακαλύφθηκαν και στο Βιετνάμ. Η online Flora of China εφαρμόζει στενό ορισμό του είδους και δέχεται περί τα 55 συνολικώς είδη, αναφέροντας ότι το γένος «δεν μελετήθηκε ποτέ επαρκώς». Το 2008 ο Tillich έδωσε βιβλογραφία για τα 93 είδη που ήταν τότε γνωστά.. Το βρετανικό Plants of the World Online κατέγραφεPlants of the World Online: Aspidistra Ker Gawl. (retrieved 17 October 2021) 192 είδη το 2012. Μερικά γνωστά είδη είναι τα:

 Aspidistra lurida (ασπιδίστρα η πελιδνή), κινεζικό είδος με μακριά, λογχοειδή φύλλα, το χαρακτηριστικό του γένους («type species»)
 Aspidistra elatior (ιαπωνικό είδος) και Aspidistra punctata (κινεζικό), τα κυριότερα του γένους καλλωπιστικά είδη εσωτερικού χώρου
 Aspidistra typica (ασπιδίστρα η τυπική), είδος του Βιετνάμ με άνθη πράσινα ή λευκά

Παραπομπές

Πηγές


 Το ομώνυμο λήμμα στη Νέα Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια «Χάρη Πάτση», τόμος 7, σελ. 97


 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 


Κατηγορία:Ασπαραγοειδή
Κατηγορία:Καλλωπιστικά φυτά