Τσερκέζκιοϊ Βισαλτίας Σερρών

Το Τσερκέζκιοϊ, επίσης γνωστό ως Τσερκέζ-Μαχαλά, είναι πρώην οικισμός στον σημερινό Δήμο Βισαλτίας της Περιφερειακής Ενότητας Σερρών της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας. Βρισκόταν στην πεδιάδα των Σερρών, δυτικά του ποταμού Στρυμόνα, σε απόσταση 1,5 χλμ. βορειοδυτικά από το Δημητρίτσι Σερρών.

 Ιστορία 
 Οθωμανική περίοδος 
Ο οικισμός ιδρύθηκε μετά το 1864, στο πλαίσιο της εγκατάστασης προσφύγων Κιρκάσιων (Τσερκέζοι) από τον Καύκασο στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Η μετοικεσία αυτή ήταν συνέπεια της εκδίωξής τους από τον ρωσικό στρατό κατά τη μακροχρόνια σύγκρουση Ρωσίας-Καυκασίων, με αποκορύφωμα το 1864. Η οθωμανική διοίκηση, ασκώντας πολιτική πανισλαμισμού, εγκατέστησε τους Κιρκάσιους σε διάφορες παραμεθόριες ή στρατηγικές περιοχές, συμπεριλαμβανομένων των Βαλκανίων και της Μακεδονίας, με στόχο τη δημογραφική ενίσχυση του μουσουλμανικού στοιχείου.

Στο σαντζάκι των Σερρών, οι Κιρκάσιοι εγκαταστάθηκαν κυρίως μετά το 1866, τόσο στην πόλη των Σερρών όσο και σε αγροτικές περιοχές και διάφορα τσιφλίκια. Το Τσερκέζκιοϊ φέρεται να δημιουργήθηκε ως χωριό εποικισμού Τσερκέζων κοντά στο Δημητρίτσι και η ονομασία του προήλθε από την τουρκική λέξη Çerkez («Τσερκέζος») και την κατάληξη -köy («χωριό»), δηλαδή «χωριό των Τσερκέζων».

Εκτός από το Τσερκέζκιοϊ κοντά στο Δημητρίτσι, φέρεται να ιδρύθηκε και δεύτερος οικισμός Κιρκάσιων με την ίδια ονομασία, σε θέση ανατολικά του σημερινού Τραγίλου. Αναφορές της εποχής καταγράφουν ληστρικές ενέργειες Κιρκάσιων στην περιοχή της Νιγρίτας στα τέλη του 19ου αιώνα, ενώ γίνεται λόγος για συνεχή εισροή Κιρκάσιων προσφύγων. Ωστόσο, πλην των δύο χωριών με την ονομασία Τσερκέζκιοϊ, δεν τεκμηριώνεται μαζική εγκατάστασή τους στη Βισαλτία, αν και ορισμένοι περιφέρονταν ένοπλοι ή υπηρετούσαν σε τοπικές θέσεις, προκαλώντας φόβο στον χριστιανικό πληθυσμό.

Ο οικισμός αποτυπώθηκε σε αυστροουγγρικό χάρτη του 1879 ως τσιφλίκι. Σύμφωνα με την «Εθνολογική Στατιστική των Βιλαετίων Θεσσαλονίκης και Μοναστηρίου» του Αθανάσιου Χαλκιόπουλου που εκδόθηκε το 1910 στην Αθήνα, την περίοδο εκείνη αριθμούσε 170 μουσουλμάνους κατοίκους. Σε μεταγενέστερους υπολογισμούς της Επιτελικής Υπηρεσίας του Ελληνικού Στρατού που δημοσιεύθηκαν το 1919, αναφέρονται 100 μωαμεθανοί κάτοικοι πριν το 1912.

 Σύγχρονη ιστορία 
Κατά τον Α΄ Βαλκανικό Πόλεμο, η περιοχή απελευθερώθηκε από τον οθωμανικό έλεγχο τον Οκτώβριο του 1912. Τον Φεβρουάριο του 1913, κατά τις ενδοσυμμαχικές συγκρούσεις μεταξύ Ελλήνων και Βουλγάρων, ο οικισμός πέρασε διαδοχικά υπό βουλγαρικό και ελληνικό έλεγχο. Στις 24 Φεβρουαρίου, μετά από σφοδρή μάχη στο γειτονικό Δημητρίτσι, οι Βούλγαροι υποχώρησαν, έχοντας προηγουμένως καταστρέψει το χωριό και διαπράξει θηριωδίες κατά του άμαχου πληθυσμού. Την επόμενη ημέρα, στο Τσερκέζκιοϊ υπογράφηκε προσωρινή ανακωχή μεταξύ των δύο πλευρών.

Με το τέλος των Βαλκανικών Πολέμων, ο οικισμός περιήλθε στην ελληνική επικράτεια και κατά την ελληνική απογραφή του 1913 είχε πληθυσμό 100 κατοίκων. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς του Ελληνικού Στρατού, τον Αύγουστο του 1915 ο πληθυσμός ανερχόταν σε 127 Έλληνες (εκ των οποίων 57 ήταν πρόσφυγες) και 40 μουσουλμάνους κατοίκους. Κάτοψη του οικισμού αποτυπώθηκε σε βρετανικό στρατιωτικό χάρτη κατά την περίοδο του Μακεδονικού Μετώπου του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, σύμφωνα με τον οποίο, το 1917 αποτελούνταν από 12 κτήρια.

Το 1920 προσαρτήθηκε στη νεοσύστατη κοινότητα Δημητριτσίου της Υποδιοίκησης Νιγρίτης του νομού Σερρών, μαζί με το χωριό Μέργιανη (Λυγαριά). Την ίδια χρονιά καταργήθηκε οριστικά, καθώς έπαψε να καταγράφεται στις ελληνικές απογραφές. Σήμερα, δεν σώζονται ερείπια ή ίχνη του οικισμού και στη θέση του υπάρχουν αγροκτήματα και ένα εξωκκλήσι.

 Πληθυσμός 
ΑπογραφήΟνομασίαΚάτοικοιΆνδρεςΓυναίκεςΣύνολο1913Τσερκέζ Μαχαλά (Τσερκέζκιοϊ)52481001915Τσερκέζ Μαχαλά8483167

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Εγκαταλελειμμένα χωριά της περιφερειακής ενότητας Σερρών
Κατηγορία:Δήμος Βισαλτίας