Ούβε Γιόνσον

Ο Ούβε Γιόνσον () (20 Ιουλίου 1934 – 22 Φεβρουαρίου 1984) ήταν Γερμανός συγγραφέας, από τους σημαντικότερους που αναδείχθηκαν στην Ανατολική Γερμανία. Στη δεκαετία του 1950, οι ανατολικογερμανικές αρχές τον αντιμετώπισαν ως «αντιφρονούντα» τόσο για πολιτικούς λόγους όσο και για τα μοντερνιστικά πειράματα στα έργα του, αντίθετα στο κυρίαρχο δόγμα του σοσιαλιστικού ρεαλισμού. 

Μετά την εγκατάστασή του στο Δυτικό Βερολίνο το 1959, χαρακτηρίστηκε «συγγραφέας των δύο Γερμανιών», καθώς, ενώ επέκρινε την Ανατολική Γερμανία ως το κράτος που πρόδωσε τα σοσιαλιστικά ιδανικά, δεν θεωρούσε τη Δυτική Γερμανία ως βιώσιμη εναλλακτική λύση και αντιτάχθηκε στη διαίρεση της Γερμανίας γενικότερα. Τα έργα του αναφέρονται στην ανατολικογερμανική και στη δυτικογερμανική κοινωνία στα χρόνια της κλιμάκωσης του Ψυχρού πολέμου και εξετάζουν το πολιτισμικό χάσμα και τις σχέσεις μεταξύ των δύο κρατών. Ήταν μέλος της Ομάδας 47.

 Βιογραφικά στοιχεία 
Ο Γιόνσον γεννήθηκε το 1934 στο Κάμιν της Πομερανίας (σημερινό Κάμιεν Πομόρσκι, Πολωνία) και μεγάλωσε κατά τη διάρκεια των δύσκολων χρόνων του πολέμου. Ο πατέρας του ήταν αγρότης σουηδικής καταγωγής από το Μεκλεμβούργο και η μητέρα του από την Πομερανία. Το 1946 οι Σοβιετικοί συνέλαβαν τον πατέρα του, που πέθανε σε σοβιετικό στρατόπεδο συγκέντρωσης. Η οικογένεια τελικά εγκαταστάθηκε στο Γκύστρο, όπου φοίτησε στο σχολείο από το 1948 έως το 1952. Συνέχισε τις σπουδές του στη γερμανική φιλολογία, πρώτα στο Ρόστοκ (1952–1954) και στη συνέχεια στη Λειψία. Το 1956, ολοκλήρωσε τις σπουδές του με διατριβή πάνω στο έργο του Ερνστ Μπάρλαχ. Λόγω αντίθεσής του στο κομμουνιστικό καθεστώς της Ανατολικής Γερμανίας, αποβλήθηκε από το πανεπιστήμιο το 1953, αλλά αργότερα, μετά την εξέγερση της 17ης Ιουνίου 1953, επανήλθε.

Ενώ ήταν ακόμα φοιτητής, ολοκλήρωσε το πρώτο του μυθιστόρημα, Ίνγκριντ Μπαμπεντερέρντε: Απολυτήριες Εξετάσεις 1953, που απορρίφθηκε από αρκετούς εκδότες της Ανατολικής Γερμανίας λόγω του αμφιλεγόμενου πολιτικού μηνύματος που αρνήθηκε να τροποποιήσει ώστε να ταιριάζει στην ιδεολογία τους και παρέμεινε αδημοσίευτο όσο ζούσε (εκδόθηκε μετά θάνατον το 1985). Η ιστορία διαδραματίζεται στο Μεκλεμβούργο στις πολιτικά τεταμένες αρχές του καλοκαιριού του 1953, πριν από την εξέγερση της 17ης Ιουνίου. Μια φοιτήτρια υπερασπίζεται την ελευθερία του λόγου και τις ομάδες νεολαίας της εκκλησίας από αβάσιμες κατηγορίες - όπως ακριβώς είχε κάνει και ο Γιόνσον. Φοβούμενη αντίποινα, αυτή και ο φίλος της εγκαταλείπουν τη χώρα για το Δυτικό Βερολίνο.

Το 1956, η μητέρα και η αδερφή του έφυγαν για το Δυτικό Βερολίνο. Ως αποτέλεσμα, μετά την ολοκλήρωση των σπουδών του δεν του επετράπη να βρει κανονική δουλειά στην Ανατολική Γερμανία. Άνεργος για πολιτικούς λόγους και χωρίς εισόδημα, μετέφρασε το βιβλίο του Χέρμαν Μέλβιλ «Ίσραελ Πότερ: Πενήντα Χρόνια Εξορίας» και άρχισε να γράφει το μυθιστόρημα Εικασίες για τον Γιάκομπ, που εκδόθηκε το 1959 από έναν δυτικογερμανό εκδότη στη Φρανκφούρτη και του εξασφάλισε διεθνή φήμη. Ο ίδιος ο Γιόνσον έφυγε στο Δυτικό Βερολίνο, όπου σύντομα συνδέθηκε με την Ομάδα 47. 

Στις αρχές της δεκαετίας του 1960, ο Γιόνσον συνέχισε να γράφει, ενώ παράλληλα εργαζόταν ως μεταφραστής, κυρίως από τα αγγλικά, και ως επιμελητής εκδόσεων. Το 1961 ταξίδεψε στις ΗΠΑ. Την επόμενη χρονιά παντρεύτηκε την Ελίζαμπεθ Σμιτ, η οποία είχε φύγει από τη ΛΔΓ μετά την κατασκευή του Τείχους του Βερολίνου, με την οποία απέκτησαν μια κόρη, έλαβε υποτροφία για τη Βίλα Μάσιμο, ένα γερμανικό ινστιτούτο τέχνης στη Ρώμη και κέρδισε το Διεθνές Βραβείο.
μικρογραφία|Ο Ούβε Γιόνσον, φωτογραφία φοιτητικής ταυτότητας (1952 - 1954)|255x255εσ
Συνεχίζοντας τη μοντερνιστική του αφήγηση, το 1961 έγραψε το Τρίτο βιβλίο για τον Άχιμ, στο οποίο αφηγείται την ιστορία μιας δημοσιογραφικής έρευνας γύρω από τη ζωή και τη σταδιοδρομία ενός πρωταθλητή ποδηλασίας στην Ανατολική Γερμανία. Το 1964 δημοσίευσε μια συλλογή διηγημάτων, Καρς και άλλα πεζά, και, δύο χρόνια αργότερα, το Δύο απόψεις, που αφηγείται την ιστορία δύο ερωτευμένων που χωρίζονται από το Τείχος του Βερολίνου. Την ίδια χρονιά έγραψε κριτικές για τηλεοπτικά προγράμματα που μεταδίδονταν από την Ανατολική Γερμανία, οι οποίες εκδόθηκαν αργότερα με τον τίτλο Το Κανάλι 5. 

Από το 1966 έως το 1968, ο Γιόνσον με την οικογένειά του έζησε στη Νέα Υόρκη όπου επιμελήθηκε την έκδοση βιβλίου εκμάθησης Γερμανικών για αγγλόφωνους μαθητές. Συγχρόνως, ξεκίνησε το κύριο έργο του, την τετραλογία Επέτειοι: Από τη ζωή της Γκέσινε Κρέσπαλ. Σε αυτό χρησιμοποίησε την τεχνική μοντάζ, συνδυάζοντας αποκόμματα εφημερίδων, σημειώσεις και ημερολογιακές καταχωρίσεις - καθώς και την παρουσία ενός συγγραφέα ονόματι Ούβε Γιόνσον - για να εξετάσει αναδρομικά τη Γερμανία από τη δεκαετία του 1920 έως το 1968. 

Μετά την επιστροφή του στη Δυτική Γερμανία το 1969, έγινε μέλος του Κέντρου PEN και αντιπρόεδρος της Ακαδημίας Τεχνών. Το 1970, δημοσίευσε τον πρώτο τόμο της τετραλογίας Επέτειοι, που περιλαμβάνεται στη  Βιβλιοθήκη των 100 βιβλίων. Δύο ακόμη τόμοι ακολούθησαν τα επόμενα τρία χρόνια.
μικρογραφία|Ο Ούβε Γιόνσον έζησε στο Σίρνες, σε ένα από τα σπίτια (Νο. 26) στην αριστερή πλευρά του δρόμου, από το 1974 μέχρι τον θάνατό του το 1984.|233x233εσ
Το 1974, εγκαταστάθηκε με την οικογένειά του σε μια βικτωριανή κατοικία με θέα στη θάλασσα στο Σίρνες στο νησί Σέπεϊ της νοτιοανατολικής Αγγλίας για να ολοκληρώσει την τετραλογία του. Εκεί πέρασε μια προσωπική και δημιουργική κρίση και, παρόλο που συνέχισε να δημοσιεύει άλλα έργα, υπέφερε από συγγραφικό μπλοκάρισμα. Ο τελευταίος τόμος του Επέτειοι δεν ολοκληρώθηκε παρά το 1983, ένα χρόνο πριν από τον θάνατό του.

Τα μεταγενέστερα έργα του περιλαμβάνουν έναν στοχασμό για την ποιήτρια Ίνγκεμποργκ Μπάχμαν Ένα ταξίδι στο Κλάγκενφουρτ (1974) και έναν τόμο δοκιμίων Θέματα του Βερολίνου (1975). Το 1977 έγινε δεκτός στην Ακαδημία Γλώσσας και Λογοτεχνίας Ντάρμσταντ. Το 1979, έδωσε μια σειρά διαλέξεων για την ποιητική στο Πανεπιστήμιο της Φρανκφούρτης, οι οποίες δημοσιεύθηκαν μετά θάνατον με τίτλο Περιστάσεις: Διαλέξεις της Φρανκφούρτης.

Στη συνέχεια, αποσύρθηκε ανεπίσημα. Το 1978 είχε χωρίσει από τη σύζυγό του και έζησε απομονωμένη ζωή στην Αγγλία, σύμφωνα με πολλές αναφορές έπινε πολύ. Το 1983, εκδόθηκε ο τέταρτος τόμος της τετραλογίας του, αλλά διέκοψε μια περιοδεία ανάγνωσης για λόγους υγείας. Πέθανε σε ηλικία 49 ετών από καρδιακή ανεπάρκεια στο σπίτι του στο Σίρνες στις 22 Φεβρουαρίου 1984, πιθανώς λόγω αλκοολισμού και κατάχρησης ναρκωτικών, αλλά το σώμα του βρέθηκε περίπου τρεις εβδομάδες αργότερα.

 Τιμητικές διακρίσεις 
μικρογραφία|Ο Ούβε Γιόνσον (κέντρο) στην τελετή απονομής του βραβείου Φοντάνε το 1960

 1960 – Βραβείο Φοντάνε, Δυτικό Βερολίνο

 1962 – Διεθνές Βραβείο
 1971 – Βραβείο Γκέοργκ Μπύχνερ
 1975 – Βραβείο Βίλχελμ Ράαμπε
 1978 – Βραβείο Τόμας Μαν
 1983 – Βραβείο Λογοτεχνίας από την πόλη της Κολωνίας

 Έργα 

 Mutmassungen über Jakob (1959). Εικασίες για τον Γιάκομπ
 Das dritte Buch über Achim (1961). Το τρίτο βιβλίο για τον Άχιμ (ελλ. μτφ. Τούλα Σιετή, εκδ. Ίνδικτος) 
 Karsch, und andere Prosa (1964). Καρς και άλλα πεζά
 Zwei Ansichten (1965). Δύο απόψεις
 Jahrestage. Aus dem Leben von Gesine Cresspahl (1970–83). Επέτειοι: Από τη ζωή της Γκέσινε Κρέσπαλ
 Eine Reise nach Klagenfurt (1974). Ένα ταξίδι στο Κλάγκενφουρτ: Στα βήματα της  Ίνγκεμποργκ Μπάχμαν 
 Berliner Sachen, Aufsätze (1975). Θέματα του Βερολίνου: Δοκίμια
 Max Frisch Stich-Worte (1975). Αναφορά στον Μαξ Φρις
 Skizze eines Verunglückten (1982). Σκίτσο ενός θύματος ατυχήματος
 Begleitumstände. Frankfurter Vorlesungen (1980). Περιστάσεις: Διαλέξεις Φρανκφούρτης
 Ingrid Babendererde. Reifeprüfung 1953 (1985). Ίνγκριντ Μπαμπεντερέρντε: Απολυτήριες Εξετάσεις 1953
 Inselgeschichten (1995). Ιστορίες Νησιών: Κείμενα από την Αγγλία 
 Παραπομπές 

Κατηγορία:Γερμανοί λογοτέχνες
Κατηγορία:Γερμανοί συγγραφείς
Κατηγορία:Γερμανοί μυθιστοριογράφοι
Κατηγορία:Γερμανοί διηγηματογράφοι
Κατηγορία:Γερμανοί μεταφραστές
Κατηγορία:Ανατολικογερμανοί
Κατηγορία:Ανατολικογερμανική λογοτεχνία