Βάλτερ Χέλερερ

Ο Βάλτερ Χέλερερ () (19 Δεκεμβρίου 1922 – 20 Μαΐου 2003) ήταν Γερμανός συγγραφέας, ποιητής, κριτικός λογοτεχνίας και φιλόλογος. Διετέλεσε καθηγητής λογοτεχνικών σπουδών στο Τεχνικό Πανεπιστήμιο του Βερολίνου από το 1959 έως το 1988. Ο Χέλερερ ήταν μέλος της Ομάδας 47 και ιδρυτής του λογοτεχνικού περιοδικού Akzente. 

Παράλληλα με τη λογοτεχνική και ακαδημαϊκή του καριέρα, συνέβαλε στο άνοιγμα της αναδυόμενης στη μεταπολεμική εποχή γερμανόφωνης λογοτεχνίας του 20ού αιώνα στο εξωτερικό με λογοτεχνικές εκδηλώσεις από το 1960 με καλεσμένους διάσημους Αμερικανούς και Ευρωπαίους συγγραφείς και την ίδρυση το 1963 του Λογοτεχνικού Συνεδρίου του Βερολίνου ως διεθνούς τόπου συνάντησης συγγραφέων.

 Βιογραφικά στοιχεία 
Ο Βάλτερ Χέλερερ γεννήθηκε το 1922 στο Σούλτσμπαχ-Ρόζενμπεργκ της Βαυαρίας και ήταν γιος Προτεστάντη δασκάλου. Μετά την ένταξή του στο Ναζιστικό Κόμμα το 1941, γεγονός για το οποίο αργότερα επικρίθηκε, στρατολογήθηκε στη Βέρμαχτ κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου και στη συνέχεια αιχμαλωτίστηκε. Μετά το 1945 σπούδασε φιλολογία, φιλοσοφία, ιστορία, γερμανικές σπουδές και συγκριτική λογοτεχνία στο Πανεπιστήμιο Έρλανγκεν-Νυρεμβέργης, του Γκέτινγκεν και της Χαϊδελβέργης. Το 1949 απέκτησε διδακτορικό στο Πανεπιστήμιο Έρλανγκεν-Νυρεμβέργης με διατριβή για τον Ελβετό συγγραφέα Γκότφριντ Κέλερ. Εργάστηκε ως βοηθός λέκτορα από το 1954 έως το 1958 στο Πανεπιστήμιο Γκαίτε της Φρανκφούρτης. Από το 1959 έως τη συνταξιοδότησή του το 1988 ήταν καθηγητής λογοτεχνικών σπουδών στο Τεχνικό Πανεπιστήμιο του Ντάρμστατ. Συγχρόνως, ανέπτυξε ενδιαφέρον για την αμερικανική λογοτεχνία και συμμετείχε σε ερευνητικές εργασίες με πολλούς καθηγητές από τις ΗΠΑ. Το 1973 κατείχε θέση επισκέπτη-καθηγητή για τη Γερμανική και Συγκριτική Λογοτεχνία στο Πανεπιστήμιο του Ιλινόις Ουρμπάνα-Σαμπέιν, διδάσκοντας εκεί για ένα εξάμηνο κάθε δύο χρόνια μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1990. 

Το 1965, παντρεύτηκε τη φωτογράφο Ρενάτε φον Μάνγκολντ, με την οποία απέκτησε δύο γιους. Ο γιος τους Φλόριαν Χέλερερ (γενν. το 1968) ανέλαβε τη διεύθυνση του Λογοτεχνικού Συνεδρίου του Βερολίνου το 2014. 

Ο Βάλτερ Χέλερερ πέθανε στο Βερολίνο το 2003, σε ηλικία 80 ετών. Στην κηδεία, τον επικήδειο εκφώνησε ο Γκύντερ Γκρας. 

 Λογοτεχνική δραστηριότητα 
Παράλληλα με το ακαδημαϊκό του έργο, δημοσίευσε ποίηση και μυθιστορήματα, και έγραψε κριτικές για άλλα λογοτεχνικά έργα. Το προσωπικό του έργο χαρακτηρίζεται από την αίσθηση του μοντερνισμού και το χιούμορ. Σχετικά δήλωσε: «Μου φαίνεται ότι και τα δύο κάνουν λάθος: σοβαρότητα χωρίς χιούμορ και χιούμορ χωρίς σοβαρότητα.»

Το 1954, ο Χέλερερ ξεκίνησε την έκδοση του διμηνιαίου λογοτεχνικού περιοδικού Akzente, ενός από τα σημαντικότερα λογοτεχνικά φόρουμ στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας. Από το 1954, συμμετείχε στις συνεδρίες της Ομάδας 47, μια ομάδα νέων Γερμανών συγγραφέων που δραστηριοποιήθηκαν στη μεταπολεμική Γερμανία. Στις αρχές της δεκαετίας του 1960 συντόνισε λογοτεχνικές εκπομπές σε ραδιοτηλεοπτικό κανάλι του Βερολίνου. 

Το φθινόπωρο του 1960, ξεκίνησε μια σειρά εκδηλώσεων με τίτλο «Λογοτεχνία στην εποχή της τεχνολογίας» με τη συμμετοχή Γερμανών νέων συγγραφέων όπως ο Χανς Μάγκνους Έντσενσμπέργκερ, ο Ούβε Γιόνσον και ο Γκύντερ Γκρας και καλεσμένων από το εξωτερικό όπως η Ναταλί Σαρώτ, ο Χένρι Μίλερ, ο Αλέν Ρομπ-Γκριγιέ, ο Τζον Ντος Πάσος και η Ίνγκεμποργκ Μπάχμαν που διάβαζαν αποσπάσματα έργων τους σε κοινό άνω των 2.000 ακροατών. Οι εκδηλώσεις φιλοξενούνταν στην Αίθουσα Συνεδρίων του Τεχνικού Πανεπιστημίου στο Δυτικό Βερολίνο και μεταδίδονταν ζωντανά από την τηλεόραση. 

Το 1961, εξέδωσε το τριμηνιαίο περιοδικό Η γλώσσα στην εποχή της τεχνολογίας (Sprache im technischen Zeitalter). Το 1963 ίδρυσε το Λογοτεχνικό Συνέδριο του Βερολίνου, διεθνή τόπο συνάντησης συγγραφέων με στόχο την προώθηση της γερμανικής λογοτεχνίας στο εξωτερικό. 

Το 1977 ίδρυσε το Λογοτεχνικό Αρχείο Σούλτσμπαχ-Ρόζενμπεργκ, στο οποίο ενσωμάτωσε τα αρχεία του περιοδικού Akzente. Από το 1985 και μετά, ο Χέλερερ διετέλεσε διευθυντής του Λογοτεχνικού Αρχείου.

Μέσω του έργου του ως συγγραφέα και κριτικού, καθώς και της θέσης του ως καθηγητή στο Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο του Βερολίνου, ο Χέλερερ διαμόρφωσε την πνευματική ζωή, υποστήριξε νέους συγγραφείς στη μεταπολεμική εποχή και πρόβαλε τη γερμανική λογοτεχνία στο εξωτερικό μετά από χρόνια αποκλεισμού λόγω του ναζιστικού καθεστώτος και του Β' Παγκοσμίου πολέμου. 

 Βραβεία - διακρίσεις 
μικρογραφία|Ο Βάλτερ Χέλερερ το 1966 σε εκδήλωση λογοτεχνικών βραβείων. Στο κέντρο η ηθοποιός Κορνέλια Φρόμπες
Ο Βάλτερ Χέλερερ ήταν μέλος της Γερμανικής Ακαδημίας Γλώσσας και Λογοτεχνίας καθώς και του Κέντρου PEN της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας και Ταξιάρχης Ιπποτών του Τάγματος της Αξίας της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας. Το 1966,  τιμήθηκε με το Βραβείο Φοντάνε και το 1974, το Βραβείο Πολιτισμού της πόλης Σούλτσμπαχ-Ρόζενμπεργκ. Η πόλη καταγωγής του, το Σούλτσμπαχ-Ρόζενμπεργκ, του απένειμε τον τίτλο του επίτιμου πολίτη το 1991 και το 1993, έγινε επίτιμο μέλος του Τεχνικού Πανεπιστημίου του Βερολίνου. Το 1993, ο Χέλερερ, μαζί με τον Αμερικανό ποιητή Ρόμπερτ Κρίλι, έλαβε το Βραβείο Ποίησης Χορστ Μπίνεκ, το 1994 το Μετάλλιο Ράχελ Βάρναγκεν φον Ένσε από την πόλη του Βερολίνου και το Βραβείο Νόρντγκαου του Πολιτιστικού Συλλόγου του Άνω Παλατινάτου στην κατηγορία «Ποίηση». 

 Έργα 

 Μη μυθοπλαστικά βιβλία 

 Gottfried Kellers „Leute von Seldwyla“ als Spiegel einer geistesgeschichtlichen Wende. Eine Studie zur Geschichte der Novelle im 19. Jahrhundert. Dissertation Erlangen, 1949. (Οι άνθρωποι της Σέλντβιλα του Γκότφριντ Κέλερ ως αντανάκλαση ενός σημείου καμπής στην πνευματική ιστορία. Μια μελέτη για την ιστορία του μυθιστορήματος τον 19ο αιώνα. Διατριβή, Έρλανγκεν)
 Zwischen Klassik und Moderne. Lachen und Weinen in der Dichtung einer Übergangszeit, 1958 (Μεταξύ Κλασικού και Μοντέρνου. Γέλια και Δάκρυα στην Ποίηση μιας Μεταβατικής Περιόδου)
 Theorie der modernen Lyrik. Dokumente zur Poetik 1, 1965 (Θεωρία της Σύγχρονης Ποίησης. Έγγραφα για την Ποιητική 1)
 Modernes Theater auf kleinen Bühnen, 1965. (Σύγχρονο Θέατρο σε Μικρές Σκηνές)

 Λογοτεχνικά έργα 

 Der andere Gast, 1952 (Ο άλλος καλεσμένος) ποίηση
 Gedichte. Beigefügt: Wie entsteht ein Gedicht?, 1964 (Ποιήματα)
 Das Gästehaus, 1965, (Ο ξενώνας) συλλογικό μυθιστόρημα 15 συγγραφέων, Βερολίνο: Λογοτεχνικό Συνέδριο 1965
 Systeme. Neue Gedichte, 1969 (Συστήματα. Νέα Ποιήματα), Λογοτεχνικό Συνέδριο, Βερολίνο 1969
 Die Elephantenuhr, 1973 (Το ρολόι του ελέφαντα) μυθιστόρημα.
 Alle Vögel, alle. Eine Komödie in 2 Akten samt einem Bericht und Anmerkungen zum Theater, 1978 (Όλα τα πουλιά, όλα. Μια κωμωδία σε δύο πράξεις, με αναφορά και σημειώσεις για το θέατρο)
 Gedichte 1942–1982, 1982, (Ποιήματα 1942–1982)
 Oberpfälzische Weltei-Erkundungen (Εξερεύνηση του κόσμου του Άνω Παλατινάτου) Συλλογή δοκιμίων και ποιημάτων, μερικά αυτοβιογραφικά

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Γερμανοί λογοτέχνες
Κατηγορία:Γερμανοί ποιητές
Κατηγορία:Γερμανοί θεατρικοί συγγραφείς
Κατηγορία:Γερμανοί δοκιμιογράφοι
Κατηγορία:Γερμανοί μυθιστοριογράφοι
Κατηγορία:Γερμανοί κριτικοί της λογοτεχνίας