Κόλον

Το κόλον, το οποίο είναι το μακρύτερο τμήμα του παχέος εντέρου, είναι υπεύθυνο για την απορρόφηση του νερού και των ηλεκτρολυτών και την επεξεργασία των αποβλήτων (κοπράνων). Αποτελείται από τέσσερα μέρη: ανιόν, εγκάρσιο, κατιόν και σιγμοειδές. Το κόλον δέχεται χωνεμένη τροφή από το τυφλό (το πρώτο μέρος του παχέος εντέρου) και προωθεί τα απόβλητα στο ορθό.

Το ανιόν κόλον κινείται κατά μήκος της δεξιάς πλευράς της κοιλιάς, ξεκινώντας από το τυφλό. Το εγκάρσιο κόλον εκτείνεται κατά μήκος της κοιλιάς, ακριβώς κάτω από το στομάχι. Το κατιόν κόλον εκτείνεται κατά μήκος της αριστερής πλευράς της κοιλιάς. Τέλος, το σιγμοειδές κόλον, ένα τμήμα σε σχήμα S, συνδέει το κατιόν κόλον με το ορθό.

Η κύρια λειτουργία του κόλου είναι η απορρόφηση του εναπομείναντος νερού και ηλεκτρολυτών από την χωνεμένη τροφή του λεπτού εντέρου, στερεοποιώντας τα απόβλητα στα κόπρανα. Το κόλον επίσης συμπιέζει και αποθηκεύει τα απόβλητα πριν αυτά απομακρυνθούν από το σώμα. Το πιο σημαντικό είναι ότι το κόλον φιλοξενεί βακτήρια (εντερικό μικροβίωμα) που παράγουν απαραίτητες βιταμίνες, όπως η βιταμίνη Κ και οι βιταμίνες συμπλέγματος Β, οι οποίες αργότερα απορροφώνται από τον οργανισμό.

Το κόλον μπορεί να προσβληθεί από μια ποικιλία ασθενειών, όπως ο καρκίνος του παχέος εντέρου, οι πολύποδες του παχέος εντέρου, η ελκώδης κολίτιδα, η εκκολπωματίτιδα, το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και λοιμώξεις όπως το C. difficile. Αυτές οι παθήσεις μπορούν να προκαλέσουν μια ποικιλία συμπτωμάτων που απαιτούν διαφορετικές θεραπευτικές προσεγγίσεις, ανάλογα με την πάθηση, που κυμαίνονται από φαρμακευτική αγωγή και διατροφικές προσαρμογές έως, σε ορισμένες περιπτώσεις, χειρουργική επέμβαση.

 Δομή 
αριστερά|μικρογραφία|Στην εικόνα είναι εμφανή τα τέσσερα τμήματα του κόλου: ανιόν, εγκάρσιο, κατιόν και σιγμοειδές.
αριστερά|μικρογραφία|Παχύ έντερο (σιγμοειδές κόλον) με πολλαπλά εκκολπώματα. Τα εκκολπώματα εμφανίζονται εκατέρωθεν της διαμήκους μυϊκής δέσμης (κολικής ταινίας).
αριστερά|μικρογραφία|Τοίχωμα του παχέος εντέρου. Στην εικόνα είναι εμφανείς οι κολικές ταινίες, οι κολικές κυψέλες και οι επιπλοϊκές αποφύσεις.
Το κόλον είναι το κύριο μέρος του παχέος εντέρου, σχηματίζοντας έναν σωλήνα σε σχήμα αντίστροφου U που περιβάλλει το λεπτό έντερο. Χωρίζεται σε τέσσερα τμήματα: ανιόν, εγκάρσιο, κατιόν και σιγμοειδές. Αναλυτικά:

 Ανιόν κόλον 
Βρίσκεται στη δεξιά πλευρά της κοιλιάς και κινείται προς τα πάνω από το τυφλό προς τη δεξιά κολική καμπή (κοντά στο ήπαρ).

 Εγκάρσιο κόλον 
Εκτείνεται κατά μήκος της κοιλιάς, από τη δεξιά κολική καμπή έως την αριστερή κολική καμπή (κοντά στον σπλήνα).

 Κατιόν κόλον 
Κατεβαίνει κατά μήκος της αριστερής πλευράς της κοιλιάς, από την αριστερή κολική καμπή έως το σιγμοειδές κόλον.

 Σιγμοειδές κόλον 
Είναι ένα τμήμα σε σχήμα S που συνδέει το κατιόν κόλον με το ορθό.

Το τοίχωμα του κόλου, όπως και το υπόλοιπο παχύ έντερο, αποτελείται από τέσσερεις κύριες στιβάδες: τον βλεννογόνο, τον υποβλεννογόνιο, τον μυϊκό χιτώνα και τον ορογόνο χιτώνα. Αυτές οι στιβάδες συνεργάζονται για να διευκολύνουν την απορρόφηση νερού, ηλεκτρολυτών και βιταμινών, και την αποβολή των αποβλήτων. Σε αντίθεση με το λεπτό έντερο, το κόλον (όπως και όλο το παχύ έντερο) περιέχει κάποιες μοναδικές μορφολογικές δομές, όπως οι κολικές ταινίες, οι κολικές κυψέλες και οι επιπλοϊκές αποφύσεις.

 Βλενογόννος 
Εσωτερική στιβάδα, η οποία είναι επενδυμένη με απλό κυλινδρικό επιθήλιο, το οποίο περιέχει εντεροκύτταρα (απορροφητικά κύτταρα), λαγηνοειδή κύτταρα (για την παραγωγή βλέννας) και εντεροενδοκρινικά κύτταρα (ανιχνεύουν το περιεχόμενο του αυλού και απελευθερώνουν ορμόνες και πεπτίδια). Σε αντίθεση με το λεπτό έντερο, ο βλεννογόνος του παχέος εντέρου δεν έχει λάχνες, αλλά περιέχει πολυάριθμους εντερικούς αδένες (κρύπτες του Lieberkühn).

 Υποβλεννογόνιος 
Ένα στρώμα συνδετικού ιστού που υποστηρίζει τον βλεννογόνο, και περιέχει αιμοφόρα αγγεία, λεμφαγγεία και νεύρα.

 Μυϊκός χιτώνας 
Αυτή η στιβάδα αποτελείται από δύο στρώματα λείου μυός: ένα εσωτερικό κυκλικό στρώμα και ένα εξωτερικό διαμήκες στρώμα. Το διαμήκες στρώμα είναι διατεταγμένο σε τρεις ζώνες που ονομάζονται κολικές ταινίες, οι οποίες διατρέχουν το μήκος του παχέος εντέρου και δημιουργούν τις κολικές κυψέλες.

 Ορογόνος χιτώνας 
Η εξωτερική στιβάδα, η οποία είναι μια μεμβράνη που καλύπτει το κόλον και παρέχει στήριξη και προστασία.

Η αιμάτωση του κόλον γίνεται από τις άνω και κάτω μεσεντέριες αρτηρίες. Η λεμφική παροχέτευση πραγματοποιείται από τους μεσεντερικούς λεμφαδένες. Τέλος, το κόλον νευρώνεται τόσο από το αυτόνομο νευρικό σύστημα (συμπαθητικό και παρασυμπαθητικό) όσο και από το εντερικό νευρικό σύστημα.

 Λειτουργία 
μικρογραφία|Μικροβιακή πυκνότητα στη γαστρεντερική οδό.
Το κόλον λειτουργεί κυρίως για την απορρόφηση νερού και ηλεκτρολυτών, τη στερεοποίηση των αποβλήτων στα κόπρανα και την προετοιμασία τους για την αποβολή. Παίζει επίσης ρόλο στην παραγωγή και απορρόφηση βιταμινών, ιδιαίτερα της βιταμίνης Κ και των βιταμινών Β, μέσω της δράσης των βακτηρίων στο κόλον. Αναλυτικά:

 Απορρόφηση νερού και ηλεκτρολυτών: Ως τελικό στάδιο της πεπτικής διαδικασίας, το κόλον απορροφά το υπόλοιπο νερό και τους ηλεκτρολύτες από το υλικό που δεν μπορεί να διασπαστεί (π.χ. φυτικές ίνες) που διέρχεται από το λεπτό έντερο.
 Στερεοποίηση αποβλήτων: Απορροφώντας το νερό, το κόλον στερεοποιεί τα απόβλητα σε μια πιο στερεή μορφή, γνωστή ως κόπρανα.
 Παραγωγή και απορρόφηση βιταμινών: Το κόλον φιλοξενεί μια τεράστια κοινότητα βακτηρίων που συμβάλλουν στη συνολική υγεία του πεπτικού συστήματος. Αυτά τα βακτήρια ζυμώνουν το υλικό που δεν μπορεί να διασπαστεί, παράγοντας βιταμίνες όπως η βιταμίνη Κ και οι βιταμίνες συμπλέγματος Β, τις οποίες το σώμα μπορεί στη συνέχεια να απορροφήσει.
 Αποθήκευση και αποβολή: Το κόλον αποθηκεύει τα σχηματισμένα κόπρανα μέχρι να είναι έτοιμα να αποβληθούν. Το σιγμοειδές κόλον συστέλλεται για να μετακινήσει τα κόπρανα στο ορθό, όπου περιμένουν την αφόδευση.

Εντερικό μικροβίωμα του παχέος εντέρου (κύρια γένη)Βακτηριακό γένοςΑναερόβια • Bacteroides
 • Porphyromonas
 • Bifidobacterium
 • Lactobacillus
 • Clostridium
 • Peptostreptococcus
 • Peptococcus
 • ΜεθανογόναΠροαιρετικά αερόβια • Enterococcus
 • Escherichia coli
 • Staphylococcus
 • Άλλα εντεροβακτήρια
Το κόλον φιλοξενεί την πιο πυκνή και ποικίλη κοινότητα βακτηρίων στο ανθρώπινο σώμα, σχηματίζοντας αυτό που είναι γνωστό ως εντερικό μικροβίωμα. Αυτό το μικροβιακό οικοσύστημα παίζει κρίσιμο ρόλο σε διάφορες σωματικές λειτουργίες, όπως η πέψη, η ανοσία, ακόμη και η συμπεριφορά. Η εκροή βακτηρίων στον ειλεό εμποδίζεται από την ειλεοτυφλική βαλβίδα, η οποία λειτουργεί για να εμποδίσει πολλά από τα βακτηριακά είδη του λεπτού εντέρου να εισέλθουν στο παχύ έντερο. Η πλειονότητα των βακτηρίων του παχέος εντέρου είναι αναερόβιας φύσης. 

Το κόλον περιέχει την υψηλότερη συγκέντρωση βακτηρίων σε σύγκριση με οποιοδήποτε άλλο μέρος του πεπτικού συστήματος, με εκτιμήσεις που φτάνουν έως και 1.000 διαφορετικά είδη. Τα βακτήρια αποτελούν τη συντριπτική πλειοψηφία του μικροβιώματος του κόλου, με το 99% των βακτηρίων του εντέρου να ανήκουν σε περίπου 30-40 είδη. Το κόλον παρέχει ένα περιβάλλον χαμηλής περιεκτικότητας σε οξυγόνο, καθιστώντας το ιδανικό για αναερόβια βακτήρια, τα οποία είναι ο πιο άφθονος τύπος σε αυτήν την περιοχή. Η μικροβιακή ποικιλομορφία τείνει να αυξάνεται από το ανιόν έως το κατιόν κόλον, με το κατιόν κόλον να έχει δυνητικά υψηλότερο μυκητιακό φορτίο και διαφορετική αναλογία μυκητιακών ειδών σε σύγκριση με το ανιόν κόλον.

 Παθήσεις 
μικρογραφία|350x350εσ|Μακροσκοπική εμφάνιση ανοιγμένου δείγματος κολεκτομής που περιέχει διηθητικό καρκίνωμα του παχέος εντέρου και δύο αδενωματώδεις πολύποδες.
Το κόλον μπορεί να επηρεαστεί από διάφορες ασθένειες που προσβάλουν όλο το παχύ έντερο. Αυτές περιλαμβάνουν τον καρκίνο του παχέος εντέρου, τους πολύποδες του παχέος εντέρου, την ελκώδη κολίτιδα, την εκκολπωματίτιδα και το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου. Αναλυτικά:

 Καρκίνος του παχέος εντέρου: Πρόκειται για κακοήθη όγκο στο κόλον (μπορεί να αναπτυχθεί και στο ορθό). Τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν αλλαγές στις συνήθειες του εντέρου, αιμορραγία και κοιλιακό άλγος.
 Πολύποδες του παχέος εντέρου: Πρόκειται για ανώμαλες αναπτύξεις στο κόλον που μπορούν δυνητικά να εξελιχθούν σε καρκινικές. Οι τακτικές κολονοσκοπήσεις μπορούν να βοηθήσουν στην ανίχνευση και στην αφαίρεσή τους.
 Ελκώδης κολίτιδα: Αυτή η φλεγμονώδης νόσος του εντέρου προκαλεί φλεγμονή και έλκη στο κόλον και στο ορθό. Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν κοιλιακό άλγος, διάρροια και αιμορραγία.
 Εκκολπωματίτιδα: Αυτή η πάθηση εμφανίζεται όταν μικροί θύλακες (εκκολπώματα) στο κόλον αποκτούν φλεγμονή ή μολύνονται. Τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν κοιλιακό άλγος, πυρετό και ναυτία.
 Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (ΣΕΕ): Είναι μια συχνή διαταραχή που επηρεάζει το παχύ έντερο, προκαλώντας συμπτώματα όπως κοιλιακές κράμπες, φούσκωμα και αλλαγές στις συνήθειες του εντέρου.
 Εντερική απόφραξη: Απόφραξη στο κόλον που εμποδίζει την κανονική ροή των κοπράνων.
 Ισχαιμική κολίτιδα: Εμφανίζεται όταν η ροή του αίματος στο κόλον μειώνεται, προκαλώντας βλάβη στους ιστούς.
 Φλεγμονώδης νόσος του εντέρου (IBD): Αυτή η ομάδα παθήσεων περιλαμβάνει την ελκώδη κολίτιδα και τη νόσο του Crohn, οι οποίες προκαλούν χρόνια φλεγμονή στο πεπτικό σύστημα.

Η διάγνωση των παθήσεων του κόλου συχνά περιλαμβάνει συνδυασμό ανασκόπησης ιατρικού ιστορικού, κλινικής εξέτασης, ενδοσκοπικών διαδικασιών (όπως κολονοσκόπηση), βιοψιών και απεικονιστικών εξετάσεων. Η θεραπεία για παθήσεις του κόλου ποικίλλει σημαντικά ανάλογα με την συγκεκριμένη πάθηση και τη σοβαρότητά της. Μπορεί να περιλαμβάνει αλλαγές στη διατροφή, φαρμακευτική αγωγή ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, χειρουργική επέμβαση.

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Κοιλία
Κατηγορία:Όργανα (βιολογία)
Κατηγορία:Πεπτικό σύστημα