Ζόραν Ζίβκοβιτς (συγγραφέας)

Ο Ζόραν Ζίβκοβιτς (σερβικά: Zoran Živković) (γεννημένος στις 5 Οκτωβρίου 1948) είναι Σέρβος συγγραφέας, καθηγητής πανεπιστημίου, δοκιμιογράφος, εκδότης και μεταφραστής. Το λογοτεχνικό του έργο περιλαμβάνει μυθιστορήματα και διηγήματα επιστημονικής φαντασίας και λογοτεχνίας του φανταστικού που έχουν μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες. Το 2003 του απονεμήθηκε το Παγκόσμιο Βραβείο Φαντασίας.

 Βιογραφικά στοιχεία 
Ο Ζόραν Ζίβκοβιτς γεννήθηκε το 1948 στο Βελιγράδι της Σερβίας (πρώην Γιουγκοσλαβία). Το 1973, αποφοίτησε από το Τμήμα Συγκριτικής Λογοτεχνίας της Φιλολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Βελιγραδίου με μεταπτυχιακό δίπλωμα στη λογοτεχνική θεωρία. Έλαβε το μεταπτυχιακό του δίπλωμα το 1979 με το έργο «Ανθρωπομορφισμός και το θέμα της Πρώτης επαφής στα έργα του Άρθουρ Κ. Κλαρκ» και το διδακτορικό του δίπλωμα το 1982 από το ίδιο πανεπιστήμιο. Η διατριβή του είχε θέμα «Η εμφάνιση της επιστημονικής φαντασίας ως είδος καλλιτεχνικής πεζογραφίας».

Από τα μέσα της δεκαετίας του 1970 έως τις αρχές της δεκαετίας του 1990, ο Ζίβκοβιτς ασχολήθηκε με την επιστημονική φαντασία μέσω ποικίλων δραστηριοτήτων: Εκτός από τις δύο διατριβές του, ήταν εκδότης (ίδρυσε τον εκδοτικό οίκο Polaris, μέσω του οποίου κυκλοφόρησε πάνω από 200 βιβλία), μεταφραστής (μετέφρασε περισσότερα από 70 βιβλία, κυρίως από τα αγγλικά), δοκιμιογράφος (τέσσερα από τα βιβλία δοκιμίων του κυκλοφόρησαν αυτή την περίοδο), ερευνητής (δημιούργησε μια μεγάλη, πλούσια εικονογραφημένη, δίτομη Εγκυκλοπαίδεια Επιστημονικής Φαντασίας) και τηλεοπτικός παρουσιαστής (έγραψε και παρουσίασε μια τηλεοπτική σειρά για τον κινηματογράφο επιστημονικής φαντασίας, με τίτλο Οθόνη με αστέρια).

Από τα μέσα της δεκαετίας του 1990 και μετά, ο Ζίβκοβιτς διέκοψε την ενασχόλησή του με την επιστημονική φαντασία και πλέον αυτοπροσδιορίζεται ως «συγγραφέας χωρίς ταμπέλες - ένας ταπεινός ασκών την αρχαία και ευγενή τέχνη της πεζογραφίας». Ένας εκπρόσωπός του πρότεινε να εκδώσει με το ψευδώνυμο «Ντόναλντ Λίβινγκστον», για να κάνει το έργο του πιο εμπορεύσιμο στις ΗΠΑ, μια πρόταση την οποία ο Ζίβκοβιτς απέρριψε. Μεταξύ 1993 και αρχών 2016, έγραψε 21 βιβλία μυθοπλασίας τα οποία εκδόθηκαν σε 81 ξένες εκδόσεις, 20 γλώσσες και 23 χώρες.

Ο Ζίβκοβιτς έχει κερδίσει πολλά λογοτεχνικά βραβεία για το μυθιστόρημά του. Το 1994, το μυθιστόρημά του Ο τέταρτος κύκλος κέρδισε το βραβείο Μίλος Τσρνιάνσκι. Το 2003, το μωσαϊκό μυθιστόρημα του Ζίβκοβιτς Η Βιβλιοθήκη κέρδισε το βραβείο Παγκόσμιας Φαντασίας. Το 2007 το μυθιστόρημά του Η Γέφυρα κέρδισε το βραβείο Ισιδώρα Σέκουλιτς. Το 2007 ο Ζίβκοβιτς έλαβε το βραβείο Στέφαν Μίτροβ Λιούμπισα για το συνολικό του έργο στη λογοτεχνία. Το 2014 και το 2015 έλαβε τρία βραβεία για τη συμβολή του στη λογοτεχνία του φανταστικού: «Art-Anima», «Στανισλάβ Λεμ» και «Ο Χρυσός Δράκος».

Το 2005, ο τηλεοπτικός σταθμός Studio B του Βελιγραδίου παρήγαγε την τηλεοπτική σειρά Ο συλλέκτης, βασισμένη στο σπονδυλωτό μυθιστόρημα του Ζίβκοβιτς Δώδεκα Συλλογές. Το 2007, ο Πουρίσα Τζόρτζεβιτς σκηνοθέτησε την ταινία Δύο (Dva), βασισμένη στα μυθιστορήματα του Ζίβκοβιτς. Δύο από τα διηγήματα του Ζίβκοβιτς μεταδόθηκαν ραδιοφωνικά από το BBC: Το τρένο (2005) και Ένα ξυπνητήρι στο κομοδίνο (2007).

Από το 2007 μέχρι τη συνταξιοδότησή του στα τέλη του το 2017, ο Ζίβκοβιτς ήταν καθηγητής στη Φιλολογική Σχολή του Πανεπιστημίου του Βελιγραδίου, όπου δίδαξε Δημιουργική Γραφή. Το 2011 ίδρυσε το Εργαστήριο Δημιουργικής Γραφής. 

Το 2019, τα συλλογικά του έργα εκδόθηκαν στα αγγλικά στις ΗΠΑ. Είναι ένας από τους πιο μεταφρασμένους σύγχρονους Σέρβους συγγραφείς. Μέχρι το 2020, τα έργα του έχουν μεταφραστεί σε 20 γλώσσες.

Ο Ζίβκοβιτς ζει και εργάζεται στο Βελιγράδι. Είναι παντρεμένος και έχει δίδυμους γιους.

 Λογοτεχνικές επιρροές 
Ο Ζίβκοβιτς άντλησε έμπνευση για τα μυθιστορήματά του από την ευρωπαϊκή παράδοση της λογοτεχνίας του φανταστικού, ιδιαίτερα από συγγραφείςς όπως ο Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ, ο Φραντς Κάφκα και ο Στάνισλαβ Λεμ. Το έργο του Η βιβλιοθήκη είναι αφιερωμένο στον Βρετανό συγγραφέα Μάικλ Μούρκοκ. Η μεταμοντέρνα αφήγησή του, που συνδυάζει την παραδοσιακή γραφή με τεχνικές του μοντερνισμού, έχει δεχθεί επίσης επιρροές από συγγραφείς όπως ο Χόρχε Λουίς Μπόρχες, ο Ανατόλ Φρανς και ο Σαρλ Νοντιέ. Το χαρακτηριστικό χιούμορ του είναι διαρκώς παρόν στα βιβλία του.

 Βραβεία 

 1994: Βραβείο Μίλος Τσρνιάνσκι
 2003: Βραβείο Παγκόσμιου Φαντασίας
 2007: Βραβείο Ισιδώρας Σέκουλιτς
 2007: Βραβείο Στέφαν Μίτροφ Λιούμπισα
 2014: Βραβείο Art-Anima
 2015: Βραβείο Στάνισλαβ Λεμ
 2015: Βραβείο Λογοτεχνίας Δουβλίνου

 Έργα (επιλογή) 

 Μυθιστόρημα 

 Ο τέταρτος κύκλος (Četvrti krug, 1993.)
 Τα δώρα του χρόνου (Vremenski darovi, 1997)
 Ο συγγραφέας (Pisac, 1998)
 Το βιβλίο (Knjiga, 1999) ελλ. μτφ. Η βιογραφία ενός βιβλίου
 Απίθανες συναντήσεις (Nemogući susreti, 2000)
 Τα επτά αγγίγματα της μουσικής (Sedam dodira muzike, 2001)
 Η βιβλιοθήκη (Biblioteka, 2002)
 Βήματα μέσα στην ομίχλη (Koraci kroz maglu, 2003)
 Κρυφή κάμερα (Skrivena kamera, 2003)
 Διαμερίσματα (Vagon, 2004)
 Τέσσερις ιστορίες μέχρι το τέλος (Četiri priče do kraja, 2004)
 Δώδεκα Συλλογές και το Τεϊοποιείο (Dvanaest zbirki i Čajdžinica, 2005)
 Η γέφυρα (Most, 2006.)
 Ο αναγνώστης ( Čitateljka, 2006)
 Άμαρκορντ (Amarkord, 2007)
 Το τελευταίο βιβλίο (Poslednja knjiga, 2007)
 Οι Βρόχοι του Έσερ  (Esherove petlje, 2008)
 Συγγραφέας προς ενοικίαση (Pisac u najam, 2009)
 Τα πέντε θαύματα του Δούναβη (Pet dunavskih čuda, 2011)
 Βρείτε με (Nađi me, 2012)
 Η σύνοψη των νεκρών ( Zbornik mrtvih, 2015)
 Ο ερμηνευτής εικόνων (Tumač fotografija, 2016)
 Το λευκό δωμάτιο (Bela soba, 2021)
 Τέσσερις θάνατοι και μια ανάσταση του Φιοντόρ Μιχαήλοβιτς (Četiri smrti i vaskrsenje Fjodora Mihailoviča, 2023.)

 Μη μυθοπλαστικά έργα 

 Σύγχρονοι του μέλλοντος (Savremenici budućnosti, 1983)
 Οθόνη με αστέρια (Zvezdani ekran, 1984)
 Πρώτη επαφή (Prvi kontakt, 1985)
 Εγκυκλοπαίδεια Επιστημονικής Φαντασίας (Enciklopedija naučne fantastike I-II, 1990)
 Δοκίμια για την Επιστημονική Φαντασία (Ogledi o naučnoj fantastic, 1995)
 Σχετικά με το είδος και τη γραφή (O žanru i pisanju, 2010)
 Ο συγγραφέας από πηλό: διαμορφώνοντας τη δημιουργική γραφή ( Pisac od gline — oblikovati u kreativnom pisanju , 2013) 
 Οι προκλήσεις της Φανταστικής Λογοτεχνίας (Challenges of Fantastika, 2013)
 Οι Δαίμονες του Ντοστογιέφσκι (Zli dusi, Dostojevski, 2021)

 Ανθολογίες 

 Ο Διάβολος στο Μπρίσμπεϊν (2005)
 Φανταστικά Ταξίδια στο Μπρίσμπεϊν (2007) 

 Μεταφράσεις στα ελληνικά 

 Τα δώρα του χρόνου και άλλες αδιανόητες ιστορίες, μτφ. Μανώλης Πιτέλης, εκδ.  Άγνωστη Καντάθ, 2023 
 Η βιογραφία ενός βιβλίου, μτφ. Σλάταν Κλάριτς, εκδ. Κέδρος, 2006 

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Σέρβοι συγγραφείς
Κατηγορία:Σέρβοι λογοτέχνες
Κατηγορία:Σέρβοι μεταφραστές
Κατηγορία:Σέρβοι δοκιμιογράφοι
Κατηγορία:Συγγραφείς επιστημονικής φαντασίας
Κατηγορία:Λογοτεχνία του φανταστικού