Δυσλιπιδαιμία

Η δυσλιπιδαιμία είναι μια πάθηση που χαρακτηρίζεται από μη φυσιολογικά επίπεδα λιπιδίων στο αίμα, όπως υψηλή LDL («κακή») χοληστερόλη, χαμηλή HDL («καλή») χοληστερόλη, υψηλά τριγλυκερίδια ή υψηλή ολική χοληστερόλη. Αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο αθηροσκλήρωσης (συσσώρευση πλάκας στις αρτηρίες), η οποία μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές καρδιαγγειακές παθήσεις όπως καρδιακές προσβολές και εγκεφαλικά επεισόδια. Η δυσλιπιδαιμία μπορεί να είναι πρωτοπαθής (γενετική) ή δευτεροπαθής (που αποκτάται μέσω του τρόπου ζωής ή άλλων ιατρικών παθήσεων) και συχνά είναι ασυμπτωματική και  διαγιγνώσκεται μέσω εξετάσεων αίματος. Η θεραπεία περιλαμβάνει αλλαγές στον τρόπο ζωής όπως διατροφή και άσκηση, και μερικές φορές φαρμακευτική αγωγή, για τη διαχείριση των επιπέδων λιπιδίων και τη μείωση του καρδιαγγειακού κινδύνου.

Η δυσλπιδαιμία αποτελεί ένα παγκόσμιο πρόβλημα δημόσιας υγείας με την επικράτησή της να ποικίλλει ανάλογα με την περιοχή, την ηλικία και την εθνικότητα, και συχνά επηρεάζεται από τη γενετική και τον τρόπο ζωής. Αυξάνει τον κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων, οι οποίες αποτελούν κύρια αιτία θανάτου παγκοσμίως. Οι τάσεις δείχνουν αυξανόμενη επικράτηση σε πολλές περιοχές, ιδιαίτερα στην Ασία και στη Λατινική Αμερική, λόγω του επιβαρυντικού διαιτολογίου και του καθιστικού τρόπου ζωής. Η έγκαιρη ανίχνευση και η διαχείριση στις νεότερες ηλικίες είναι κρίσιμες για τη μείωση του καρδιαγγειακού κινδύνου καθόλη τη διάρκεια ζωής του ατόμου.

 Κατηγοριοποίηση 
μικρογραφία|383x383εσ|Ένα παράδειγμα δυσλιπιδαιμίας με τη μορφή δείγματος 4 ml υπερλιπιδαιμικού αίματος σε δοχείο κενού με EDTA. Τα λιπίδια, αφού αφέθηκαν να κατακαθίσουν για τέσσερις ώρες χωρίς φυγοκέντρηση, διαχωρίστηκαν στο ανώτερο μέρος.
Η δυσλιπιδαιμία ταξινομείται σε δύο κύριους τύπους: πρωτοπαθή (γενετική) και δευτεροπαθή (επίκτητη). Οι πρωτοπαθείς μορφές κληρονομούνται, όπως η οικογενής υπερχοληστερολαιμία, ενώ οι δευτεροπαθείς μορφές αναπτύσσονται από παράγοντες του τρόπου ζωής, όπως η κακή διατροφή και η έλλειψη άσκησης ή από άλλες ιατρικές παθήσεις, όπως ο διαβήτης ή ο υποθυρεοειδισμός. Η δυσλιπιδαιμία μπορεί επίσης να χαρακτηριστεί από συγκεκριμένες λιπιδικές ανωμαλίες, όπως η υψηλή LDL χοληστερόλη, η χαμηλή HDL χοληστερόλη ή τα υψηλά τριγλυκερίδια, οι οποίες είναι γνωστές ως υπερχοληστερολαιμία, υπερτριγλυκεριδαιμία ή μικτές υπερλιπιδαιμίες.

 Πρωτοπαθής δυσλιπιδαιμία 
Κληρονομικές γενετικές μεταλλάξεις που επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο το σώμα παράγει ή επεξεργάζεται τα λιπίδια.
+Πρωτοπαθής δυσλιπιδαιμίαΟικογενής συνδυασμένη υπερλιπιδαιμίαΧαρακτηρίζεται από αυξημένα επίπεδα χοληστερόλης και τριγλυκεριδίων στο πλάσμα που επηρεάζουν τουλάχιστον δύο μέλη της οικογένειας. Είναι μια συχνή κληρονομική διαταραχή των λιπιδίων. χοληστερόλη πλάσματος
 τριγλυκερίδια πλάσματοςΟικογενής υπερχοληστερολαιμίαΟρίζεται ως μια ομάδα κληρονομικών γενετικών ελαττωμάτων που χαρακτηρίζονται από σοβαρές αυξήσεις των επιπέδων χοληστερόλης στον ορό. Διαγιγνώσκεται κλινικά ως υψηλά επίπεδα λιποπρωτεΐνης χαμηλής πυκνότητας (LDL) στον ορό και γενετικά χαρακτηρίζεται σε δύο ομάδες. Η μία είναι η αυτοσωμική επικρατής και η άλλη η συνεπικρατής κληρονόμηση. LDL ορούΟικογενής υπερβηταλιποπρωτεϊναιμίαΧαρακτηρίζεται από αυξημένα επίπεδα λιπιδίων (υπερλιπιδαιμία) λόγω της συσσώρευσης υπολειμμάτων τριγλυκεριδίων, πρωτεϊνών πλούσιων σε τριγλυκερίδια, λιποπρωτεϊνών πολύ χαμηλής πυκνότητας (VLDL), χυλομικρών (CM). Αυτό συμβαίνει ως απόκριση σε δυσλειτουργικές γενετικές παραλλαγές της απολιποπρωτεΐνης Ε ή στην απουσία της απολιποπρωτεΐνης Ε. λιπίδιαΟικογενής υπερτριγλυκεριδαιμίαΕίναι επίσης γνωστή ως οικογενής δυσλιπιδαιμία τύπου IV. Χαρακτηρίζεται από αυξημένα επίπεδα τριγλυκεριδίων στο αίμα. Αυτές οι αυξήσεις στα τριγλυκερίδια οφείλονται στην αυξημένη παραγωγή και τη μειωμένη αποβολή της λιποπρωτεΐνης πολύ χαμηλής πυκνότητας (VLDL). τριγλυκερίδια αίματος

 Δευτεροπαθής δυσλιπιδαιμία 
Αποκτάται μέσω επιλογών τρόπου ζωής ή υποκείμενων ιατρικών παθήσεων.

 Κατηγοριοποίηση ανά λιπιδική ανωμαλία 
Η δυσλιπιδαιμία μπορεί επίσης να περιγραφεί από τις συγκεκριμένες λιπιδικές ανισορροπίες που υπάρχουν:

 Υπερχοληστερολαιμία: Αυξημένη ολική χοληστερόλη, με υψηλή LDL χοληστερόλη.
 Υπερτριγλυκεριδαιμία: Αυξημένα επίπεδα τριγλυκεριδίων.
 Μικτές ή συνδυασμένες υπερλιπιδαιμίες: Αυξημένα επίπεδα τόσο χοληστερόλης όσο και τριγλυκεριδίων.
 Χαμηλή HDL-C: Χαμηλότερα από τα φυσιολογικά επίπεδα της λιποπρωτεΐνης υψηλής πυκνότητας (HDL).

 Αίτια 
Η δυσλιπιδαιμία έχει τόσο κληρονομικές (πρωτοπαθείς) όσο και επίκτητες (δευτεροπαθείς) αιτίες. Οι πρωτοπαθείς αιτίες έχουν γενετικό υπόβαθρο, ενώ οι δευτεροπαθείς αιτίες περιλαμβάνουν παράγοντες του τρόπου ζωής όπως η ανθυγιεινή διατροφή, η παχυσαρκία, η έλλειψη σωματικής άσκησης, το κάπνισμα και η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ, καθώς και ιατρικές παθήσεις όπως ο διαβήτης, ο υποθυρεοειδισμός και η νεφρική νόσος.

 Πρωτοπαθείς αιτίες (κληρονομικές) 

 Γενετικές μεταλλάξεις: Μία ή πολλαπλές γονιδιακές μεταλλάξεις μπορούν να οδηγήσουν είτε σε υπερπαραγωγή είτε σε ελαττωματική αποβολή χοληστερόλης και τριγλυκεριδίων.
 Οικογενής υπερχοληστερολαιμία: Μια κοινή κληρονομική πάθηση που έχει ως αποτέλεσμα πολύ υψηλά επίπεδα χοληστερόλης λιποπρωτεϊνών χαμηλής πυκνότητας (LDL) από τη γέννηση.

 Δευτεροπαθείς αιτίες (επίκτητες/τρόπος ζωής) 

 Παράγοντες τρόπου ζωής:
 Διατροφή: Μια δίαιτα πλούσια σε κορεσμένα και trans λιπαρά συμβάλλει σε ανθυγιεινά επίπεδα λιπιδίων.
 Παχυσαρκία: Το υπερβολικό βάρος ή η παχυσαρκία αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου για δυσλιπιδαιμία.
 Φυσική αδράνεια: Ο καθιστικός τρόπος ζωής μπορεί να οδηγήσει σε υψηλότερα επίπεδα χοληστερόλης και τριγλυκεριδίων.
 Κάπνισμα: Μπορεί να μειώσει την «καλή» χοληστερόλη των λιποπρωτεϊνών υψηλής πυκνότητας (HDL).
 Υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ: Η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να αυξήσει τα επίπεδα λιπιδίων.

 Ιατρικές παθήσεις:
 Διαβήτης: Ο διαβήτης τύπου 1 και τύπου 2 συνδέεται με δυσλιπιδαιμία.
 Υποθυρεοειδισμός: Το χαμηλό επίπεδο θυρεοειδοτρόπου ορμόνης επηρεάζει τον μεταβολισμό της χοληστερόλης.
 Νεφρική νόσος: Παθήσεις που επηρεάζουν τα νεφρά μπορούν να διαταράξουν τα επίπεδα λιπιδίων.
 Ηπατική νόσος: Ορισμένες ηπατικές παθήσεις μπορούν να οδηγήσουν σε δυσλιπιδαιμία.
 Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών: Μια άλλη ιατρική πάθηση που μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο δυσλιπιδαιμίας.
 Σύνδρομο Cushing: Μια διαταραχή των επινεφριδίων που μπορεί να επηρεάσει τα επίπεδα λιπιδίων.
Φάρμακα: Ορισμένα φάρμακα μπορούν να επηρεάσουν τον μεταβολισμό των λιπιδίων και να οδηγήσουν σε δυσλιπιδαιμία.

 Διάγνωση 
Η δυσλιπιδαιμία διαγιγνώσκεται με μια εξέταση αίματος που ονομάζεται λιπιδαιμικό προφίλ, η οποία μετρά τα επίπεδα της ολικής χοληστερόλης, της LDL χοληστερόλης, της HDL χοληστερόλης και των τριγλυκεριδίων. Η δυσλιπιδαιμία είναι συνήθως ασυμπτωματική, επομένως η διάγνωση βασίζεται σε αυτές τις τακτικές εξετάσεις αίματος, οι οποίες συχνά αποτελούν μέρος των τακτικών προληπτικών εξετάσεων για άτομα άνω των 20 ετών.

 Επίπεδα λιπιδίων (γενικές συστάσεις) 

 Ολική χοληστερόλη: Λιγότερο από 200 mg/dL

 LDL χοληστερόλη: Λιγότερο από 100 mg/dL
 HDL χοληστερόλη: Περισσότερο από 40 mg/dL για τους άνδρες και περισσότερο από 50 mg/dL για τις γυναίκες
 Τριγλυκερίδια: Λιγότερο από 150 mg/dL

 Αντιμετώπιση 
Η αντιμετώπιση της δυσλιπιδαιμίας περιλαμβάνει αλλαγές στον τρόπο ζωής και φαρμακευτική αγωγή για τη βελτίωση των επιπέδων λιπιδίων και την πρόληψη καρδιαγγειακών παθήσεων. Οι αλλαγές στον τρόπο ζωής περιλαμβάνουν μια υγιεινή για την καρδιά διατροφή, τακτική άσκηση, απώλεια βάρους, διακοπή του καπνίσματος και περιορισμό του αλκοόλ. Τα συνηθισμένα φάρμακα περιλαμβάνουν στατίνες (πρώτης γραμμής), εζετιμίμπη, PCSK9 αναστολείς, φιβράτες, νιασίνη και δεσμευτικά χολικών οξέων. Πιο προηγμένες επιλογές όπως η λιποπρωτεϊνική αφαίρεση ή η γονιδιακή θεραπεία μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε σοβαρές περιπτώσεις.

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Λιπίδια