Θεοδώριχος Στράβων

Ο Θεοδώριχος (ή Θεοδέριχος) Στράβων , λατιν.: Theodoric Strabo (απεβ. το 481) ήταν Θράκας (Γότθος) αρχηγός, που συμμετείχε στην πολιτική της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας κατά τη διάρκεια της βασιλείας των Αυτοκρατόρων Λέοντα Α΄, Ζήνωνα και Βασιλίσκου. Ήταν αντίπαλος για την ηγεσία των Οστρογότθων με τον συγγενή του Θεοδώριχο τον Μεγάλο, ο οποίος τελικά τον εκτόπισε.

 Η εποχή 
Ο Θεοδώριχος, ο επονομαζόμενος Στράβων, γιος του Τριάριου, ήταν αρχηγός των Θρακών Γότθων (Θερβίνγοι, Βαστάρνες και Ροξολάνες στη Γετέα και στο νησί Πεύκη στο δέλτα του Δούναβη). Είχε δύο αδέλφια. Η σύζυγος τού στρατηγού των Αλανών Άσπαρ ήταν αδελφή του.  Ο Στράβων είχε μία σύζυγο, τη Σιγίλδα, και έναν γιο που ονομαζόταν Ρεσίταχ. Ήταν σύγχρονος του πιο διάσημου Θεοδώριχου του Αμάλ, ο οποίος ήταν από τη Μοισία Γότθος της βασιλικής οικογένειας των Αμάλ, και ο οποίος θα γινόταν γνωστός ως Θεοδώριχος ο Μέγας.  Γύρω στο 459, μαρτυρείται ότι διατηρούσε φιλικές σχέσεις με την Ανατολική Αυτοκρατορία, πιθανώς ένας από τους υπόσπονδους (foderati), και λάμβανε ετήσια επιχορήγηση από τους Ρωμαίους. 

 Υπό τον Λέοντα Α΄ 
Το 471, ο Αλανός Άσπαρ, τότε μάγιστρος του στρατού του Αυτοκράτορα Λέοντα Α΄, δολοφονήθηκε με εντολή τού ίδιου τού Αυτοκράτορα. Ο Στράβων, ο οποίος ήταν υπό την διοίκηση τού λαού του στη Θράκη, επαναστάτησε, για να εκδικηθεί τον συγγενή του, αλλά ηττήθηκε από τους Ρωμαίους στρατηγούς Ζήνωνα και Βασιλίσκο, οι οποίοι αργότερα έγιναν Αυτοκράτορες. Ωστόσο ο Στράβωνας μπόρεσε να θέσει τρεις όρους, για να τερματίσει την αναταραχή του: να λάβει τις περιουσίες που άφησε ως κληρονομιά ο Άσπαρ, να του επιτραπεί να εγκαταστήσει τους Γότθους του στη Θράκη, και να προαχθεί στον βαθμό του magister militum. Δεδομένου ότι ο Λέων Α΄ είχε απορρίψει τα αιτήματα, προσφέροντας τον βαθμό του magister militum μόνο με αντάλλαγμα όρκο πίστης, ο Στράβωνας ξεκίνησε στρατιωτική εκστρατεία εναντίον των πόλεων της Θράκης. Μέρος του γοτθικού στρατού επιτέθηκε στους Φιλίππους (ή Φιλιππούπολη ), ενώ οδήγησε τους υπόλοιπους άνδρες να επιτεθούν και να καταλάβουν την Αρκαδιούπολη. Όταν οι Γότθοι ξέμειναν από προμήθειες, ο Στράβωνας υπέγραψε ειρήνη με τον Λέοντα Α΄ (473). Σύμφωνα με τους όρους του, οι Ρωμαίοι έπρεπε να πληρώνουν ετήσιο φόρο 2000 λιβρών χρυσού στους Γότθους, των οποίων η ανεξαρτησία αναγνωρίστηκε, και ο Στράβωνας έπρεπε να αποκτήσει τον τίτλο του magister militum. 

 Υπό τον Ζήνωνα 
αριστερά|μικρογραφία|Σόλιδος του Αυτοκράτορα Βασιλίσκου. Ο Θεοδώριχος Στράβων έπαιξε ρόλο στην ανατροπή του Αυτοκράτορα Ζήνωνα το 475, και στην άνοδο στην εξουσία του Βασιλίσκου. Ο νέος Αυτοκράτορας κράτησε τον Στράβωνα στο πλευρό του ως magister militum, αλλά ο Στράβωνας σύντομα αναστατώθηκε από κάποιες αποφάσεις που έλαβε ο Βασιλίσκος, και δεν αναφέρεται ότι υπερασπίστηκε την Κωνσταντινούπολη τον επόμενο χρόνο, όταν ο Ζήνωνας επέστρεψε για να αναλάβει τον θρόνο του. Επιγρ.: D N BASILISCVS P P AV / VICTORIA AVGGG, CON OB

Μετά το τέλος τού Λέοντα Α΄ (Ιανουάριος 474), ο Στράβων επαναστάτησε εναντίον του νεοδιορισμένου Αυτοκράτορα Ζήνωνα. Σκότωσε τον Ηράκλειο, τον magister militum per Thracias, παρά την καταβολή λύτρων, πιθανώς επειδή ο Ηράκλειος συμμετείχε στη δολοφονία του Άσπαρ. Η υποστήριξη του Στράβωνα ήταν θεμελιώδης για την ανατροπή του Ζήνωνα και την άνοδο του Βασιλίσκου στον Ρωμαϊκό θρόνο (475), οπότε ο Βασιλίσκος τον επιβεβαίωσε ως magister militum, και του απένειμε άλλες τιμές. Ωστόσο ο Στράβωνας αναστατώθηκε πολύ, όταν ο Βασιλίσκος διόρισε τον ανιψιό του Aρμάτο magister militum praesentialis, άνδρα που περιφρονούσε. Όταν ο Ζήνωνας επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολη το 476 και νίκησε τον Βασιλίσκο, ο Στράβωνας δεν αναφέρεται ότι υπερασπίστηκε την πόλη.  Zeno had become allied in this occasion with Theodoric Amal, whose Goths had moved to attack the Byzantine Empire. It has been suggested that Constantinople was defenseless during Zeno's siege because the magister militum Strabo had moved to the north to counter this menace. See 

Το 476/477, ο Ζήνων συμμάχησε με τον αντίπαλο τού Στράβωνα, Θεοδώριχο τον Αμάλ, και τον διέταξε να επιτεθεί στον Στράβωνα. Ο Στράβωνας έστειλε πρεσβεία στον Ρωμαίο Αυτοκράτορα προσφέροντας ειρήνη, και κατηγορώντας τόν Θεοδώριχο τον Αμάλ. Ο Ζήνων κατάλαβε ότι αυτή η προσφορά έκρυβε περαιτέρω συνωμοσίες, και επέτυχε να κηρύξει η Σύγκλητος της Κωνσταντινούπολης και ο στρατός τον Στράβωνα ως δημόσιο εχθρό. 

Το σχέδιο του Ζήνωνα ήταν να επιτεθούν οι δύο Θεοδώριχοι ο ένας στον άλλον. Έστειλε τον Αμάλ εναντίον του Στράβωνα, με την υπόσχεση μίας τεράστιας ρωμαϊκής δύναμης ως ενίσχυση (478). Όταν ο Θεοδώριχος ο Αμάλ έφθασε μέσα από τα βουνά στο όρος Σούνδις, δεν βρήκε τον ρωμαϊκό στρατό ενίσχυσης που περίμενε, αλλά τον στρατό του Θεοδώριχου Στράβωνα, σε ένα ισχυρά οχυρωμένο στρατόπεδο. Ο Στράβωνας προκάλεσε τον Αμάλ, τρέχοντας μπροστά από το γοτθικό στρατόπεδο της Μοισίας, και ισχυριζόμενος ότι η ηγεσία του Αμάλ είχε αναγκάσει τους Γότθους να πολεμούν μεταξύ τους, και μόνο για το ρωμαϊκό κέρδος, να μην έχουν κανέναν από τον πλούτο, για τον οποίο είχαν μετακινηθεί από τα εδάφη τους. Με αυτόν τον λόγο, υπενθυμίζοντας το κοινό συμφέρον των Γότθων, ο Στράβωνας ανάγκασε τον Αμάλ να ζητήσει ειρήνη. Οι δύο Θεοδώριχοι συμφώνησαν να υποβάλουν κοινό αίτημα στον Ρωμαίο Αυτοκράτορα, προκειμένου να επεκταθεί προς τα νότια η περιοχή εγκατάστασης των Γότθων στη Μοισία. 

μικρογραφία|Ο Αυτοκράτορας Ζήνων, που απεικονίζεται εδώ σε ένα από τα νομίσματά του, προσπάθησε να φέρει τους δύο Θεοδώριχους αντιμέτωπους, αλλά ο Θεοδώριχος Στράβων έκλεισε ειρήνη με τον Θεοδώριχο Αμάλ και νίκησε τους Βουλγάρους, οι οποίοι είχαν σταλεί εναντίον του από τον Ζήνωνα. D N ZENO PERP AVG / VICTORIA AVGVSTORVM, CON OB

Ο Ζήνων προσπάθησε να χωρίσει τους δύο Θεοδώριχους, δωροδοκώντας τον Αμάλ, ο οποίος αρνήθηκε να το κάνει. Ο αυτοκρατορικός στρατός σημείωσε κάποιες αρχικές επιτυχίες, ωστόσο ο Ζήνων δεν εκμεταλλεύτηκε τη νίκη του, και επέτρεψε στον Αμάλ να κινηθεί δυτικά στη Θράκη, λεηλατώντας τα εδάφη καθώς προχωρούσε. Με τον Αμάλ μακριά, ο Στράβωνας δέχτηκε μία συμφωνία με τον Ζήνωνα: Ο Στράβωνας θα έπαιρνε πίσω τον πλούτο του, χρήματα για να πληρώσει 13.000 στρατιώτες, τη διοίκηση δύο παλατινών μονάδων και τον τίτλο του magister militum.  Ωστόσο ο στρατός του Θεοδώριχου Στράβωνα, με 30.000 άνδρες, εξακολουθούσε να αποτελεί απειλή για τον Ζήνωνα, ο οποίος έπεισε τους Βουλγάρους να επιτεθούν στους Θράκες Γότθους στη δική τους βάση. Ο Στράβων νίκησε τους Βουλγάρους το 480/481 και κινήθηκε προς την Κωνσταντινούπολη, αλλά έπρεπε να αντιμετωπίσει προβλήματα με τους δικούς του άνδρες, οπότε δεν μπόρεσε να εκμεταλλευτεί τη νίκη του, και αναγκάστηκε να επιστρέψει στην Ελλάδα. Στο δρόμο της επιστροφής του, κατά τη διάρκεια μίας στρατοπέδευσης στο Στάβουλον Διομήδις, κοντά στους Φιλίππους στη Θράκη, προσπαθούσε να καταβάλει ένα άτακτο άλογο, όταν έπεσε επάνω σε ένα δόρυ που κρεμόταν μπροστά από μία σκηνή ή κρεμόταν από μία άμαξα, και απεβίωσε. Wolfram.

 Στη μυθοπλασία 
Στο μυθιστόρημα «Ο Αρπακτικός» του Γκάρι Τζένινγκς, ο Στράβωνας είναι ένας από τους κύριους χαρακτήρες. Στο βιβλίο, ο φανταστικός Στράβωνας ακρωτηριάζεται από τον κύριο χαρακτήρα, τον Θορν, ο οποίος ήταν τότε στρατάρχης του Θεοδώριχου του Μεγάλου. Μερικά χρόνια αργότερα, ο Στράβωνας πεθαίνει πριν από μια επικείμενη μάχη με τον Θεοδώριχο τον Μεγάλο, όταν η άμαξα που τον κουβαλάει τον ρίχνει στην άκρη του δόρατος ενός στρατιώτη. Αν και ο Στράβωνας όντως πέθανε στην άκρη του δόρατος του δικού του στρατιώτη, ο συγκεκριμένος τρόπος των ακρωτηριασμών και του θανάτου του ήταν επινοήσεις του συγγραφέα.

 Σημειώσεις 

 Αναφορές 

 Πρωτογενείς πηγές 



 Δευτερογενείς πηγές 




Κατηγορία:Βυζαντινοί του 5ου αιώνα