Ευτυχής

Ο Ευτυχής (περ. 375–454)  ή Ευτυχής της Κωνσταντινούπολης  ήταν πρεσβύτερος και αρχιμανδρίτης στην Κωνσταντινούπολη. Έγινε γνωστός για πρώτη φορά το 431 στη Γ' Οικουμενική Σύνοδο (στην Έφεσο), για την έντονη αντίθεσή του στις διδασκαλίες του Νεστορίου.  Ο Ευτυχής καταδικάστηκε, επειδή υιοθέτησε μία εντελώς αντίθετη άποψη για τον Νεστοριανισμό, όπου οι δύο φύσεις (ελληνικά: υποστάσεις) του Χριστού συγχωνεύονται για να σχηματίσουν μία, ενιαία Θεία φύση, άποψη που ονομάστηκε Μονοφυσιτισμός. Αυτό καταδικάστηκε στη Δ΄ Οικουμενική Σύνοδο (στη Χαλκηδόνα) και τη Σύνοδο του 475 (στην Έφεσο). Ο ίδιος, ωστόσο, απέρριψε αυτή την ερμηνεία της σκέψης του.

 Βιογραφία 
Ο Ευτυχής ήταν αρχιμανδρίτης ενός μοναστηριού έξω από τα τείχη της Κωνσταντινούπολης, όπου διοικούσε επάνω από 300 μοναχούς. Ήταν πολύ σεβαστός και νονός του Χρυσάφιου, ενός ισχυρού ευνούχου στην Αυλή του Θεοδοσίου Β΄. 

 Η αιρετική άποψη 
δεξιά|μικρογραφία|179x179εσ|Η Μονοφυσιτική άποψη για τη φύση του Χριστού, που αποδίδεται στον Ευτυχή.
Ο Νεστόριος πατριάρχης Κωνσταντινούπολης, έχοντας υποστηρίξει ότι η Μαρία δεν έπρεπε να αναφέρεται ως «Μητέρα του Θεού» (Θεοτόκος, «που γέννησε τον Θεό»),  καθαιρέθηκε από τη Γ΄ Οικουμενική Σύνοδο. Καταπολεμώντας αυτόν τον ισχυρισμό, ο Ευτυχής ισχυρίστηκε ότι δήλωσε ότι ο Ιησούς Χριστός ήταν «μία σύντηξη ανθρώπινων και θεϊκών στοιχείων»,  κάτι που προκάλεσε και την καθαίρεσή του 17 χρόνια μετά τη Γ΄ Οικουμενική Σύνοδο στη Σύνοδο του 448 (στην Κωνσταντινούπολη). Αργότερα, οι διδασκαλίες του θα καταδικάζονταν επίσης στη Δ΄ Οικουμενική Σύνοδο  και στη Σύνοδο του 475. 

Σύμφωνα με τον Νεστόριο, όλες οι ανθρώπινες εμπειρίες και τα χαρακτηριστικά του Χριστού πρέπει να αποδίδονται στον «άνθρωπο», ως προσωπικό υποκείμενο διακριτό από τον Θεό Λόγο, αν και ενωμένο με τον Θεό Λόγο από τη στιγμή της σύλληψης. Οι πατέρες της Συνόδου του 448 (στην Κωνσταντινούπολη) υποστήριξαν ότι, σε αντίθεση με αυτό, ο Ευτυχής είχε αντιστρέψει τον ισχυρισμό στο αντίθετο άκρο, και υποστήριξαν ότι η ανθρώπινη φύση και η θεία φύση συνδυάζονταν στην ενιαία φύση του Χριστού χωρίς καμία αλλοίωση, απορρόφηση ή σύγχυση: αυτή του ενσαρκωμένου Λόγου. Αν και αυτό συμφωνούσε με τη μεταγενέστερη διδασκαλία του Κυρίλλου Αλεξανδρείας, ο Ευτυχής κατηγορήθηκε ότι υπερέβη τον Κύριλλο αρνούμενος ότι ο Χριστός ήταν «ομοούσιος με εμάς τους ανθρώπους», με την οποία δεν σκόπευε να αρνηθεί την πλήρη ανδρική φύση του Χριστού, αλλά να τονίσει τη μοναδικότητά Του. 

Στα σωζόμενα πρακτικά της Συνόδου του 448, στα οποία ο Ευτυχής παρουσιάζει την υπεράσπισή του, ωστόσο ο ίδιος απορρίπτει αυτή την κατανόηση της σκέψης του, και το δόγμα που έγινε γνωστό ως «Ευτυχιανισμός» παρουσιάζεται μόνο από εχθρικά μέρη ως ερμηνεία των συνεπειών της σκέψης του.  Σε μία επισκόπηση της διαδικασίας εναντίον του Ευτυχούς, την οποία θεωρούν ως ένα είδος αυτοκρατορικής δίκης-παρωδίας που στρέφεται εναντίον των ριζοσπαστικών υποστηρικτών του Κυρίλλου, οι ιστορικοί Patrick TR Gray και George A. Bevan υποστηρίζουν ότι «αυτό που είπε ο ίδιος [ο Ευτυχής] δεν μας δίνει κανένα λόγο να τον θεωρήσουμε ως κάτι άλλο εκτός από έναν ένθερμο υποστηρικτή μίας ύστερης κυριλλιανής θέσης». 

 Σταδιοδορμία 
Ο Ευτυχής αρνήθηκε ότι η ανθρώπινη φύση του Χριστού ήταν περιορισμένη ή ελλιπής, μία άποψη που κάποιοι θεώρησαν παρόμοια με το Αλεξανδρινό δόγμα. Σε κάθε περίπτωση, η ενέργεια και η απερισκεψία με την οποία ο Ευτυχής υποστήριξε τις απόψεις του, οδήγησαν στην παρεξήγηση. Κατηγορήθηκε για αίρεση από τον Δόμνο Β΄ της Αντιόχειας και τον Ευσέβιο, επίσκοπο Δορυλαίου, σε μία σύνοδο υπό την προεδρία του Φλαβιανού στην Κωνσταντινούπολη το 448. Οι εξηγήσεις του κρίθηκαν μη ικανοποιητικές, και η σύνοδος τον καθαίρεσε από το ιερατικό του αξίωμα και τον αφόρισε. 

Το 449 ωστόσο, η Σύνοδος του 449 (στην Έφεσο) συγκλήθηκε από τον Διόσκορο Α΄ Πατριάρχη της Αλεξανδρείας, ο οποίος είχε την εντύπωση ότι ο Ευτυχής είχε αποκηρύξει τον Μονοφυσιτισμό. Καταβεβλημένος ο Διόσκορος από την παρουσία μεγάλου αριθμού Αιγυπτίων μοναχών, η σύνοδος όχι μόνο επανέφερε τον Ευτυχή στο αξίωμά του, αλλά και καθαίρεσε τον Ευσέβιο, τον Δόμνο και τον Φλαβιανό, τους κύριους αντιπάλους του. Η κρίση της Συνόδου συγκρούστηκε με τη γνώμη του επισκόπου Ρώμης, Λέοντα Α΄, ο οποίος, αποκλίνοντας από την πολιτική του προκατόχου του Κελεστίνου Α΄, είχε γράψει πολύ έντονα στον Φλαβιανό, υποστηρίζοντας το δόγμα των «δύο φύσεων σε ένα πρόσωπο». 

Εν τω μεταξύ, ο Αυτοκράτορας Θεοδόσιος Β΄ απεβίωσε. Ο διάδοχός του, Μαρκιανός, νυμφεύτηκε την αδελφή τού Θεοδοσίου Β΄, Πουλχερία. Τον Οκτώβριο του 451 ο Μαρκιανός και η Πουλχερία συγκάλεσαν τη Δ΄ Οικουμενική Σύνοδο που συνήλθε στη Χαλκηδόνα, στην οποία παρευρέθηκε ο Διόσκορος και καταδικάστηκε. Εκεί, η Σύνοδος του 499 ονομάστηκε «Ληστρική». Στη Χαλκηδόνα ορισμένοι επίσκοποι ισχυρίστηκαν ότι ο Διόσκορος τους είχε απειλήσει με θάνατο, αν δεν συμφωνούσαν μαζί του, ισχυρισμό που απέρριψαν αργότερα. Οι διαδικασίες τής προηγούμενης συνόδου ακυρώθηκαν, και σε αντίθεση με τη διδασκαλία του Κυρίλλου Αλεξανδρείας, διακηρύχθηκε ότι οι δύο φύσεις συνυπάρχουν ξεχωριστά και «συνδέονται για να σχηματίσουν ένα πρόσωπο και μία υπόσταση». Ο Ευτυχής απεβίωσε στην εξορία, αλλά για την μετέπειτα ζωή του δεν είναι γνωστό τίποτε. 

Όσοι δεν ενέκριναν τη Δ΄ Οικουμενική Σύνοδο της Χαλκηδόνας κατηγορήθηκαν αργότερα λανθασμένα ως «Μονοφυσίτες» και σχημάτισαν τις Προχαλκηδόνιες Εκκλησίες. Κατηγορήθηκαν λανθασμένα ότι συμφωνούσαν με την άποψη του Ευτυχούς για τη «μία φύση» στον Χριστό, και απέρριπταν τη διπλή ομοούσια φύση του Χριστού (με τον Πατέρα και με τον άνθρωπο). Ωστόσο, οι Προχαλκηδόνιες Εκκλησίες χρησιμοποιούν τον όρο Μιαφυσίτες για να περιγράψουν τη Χριστολογία τους, και καταγγέλλουν ρητά τις διδασκαλίες του Ευτυχούς.  Ο όρος προέρχεται απευθείας από τη φράση του Κυρίλλου Αλεξανδρείας «μία φύση του Θεού Λόγου σεσαρκωμένη». Τον Μάιο του 1973, ο Κόπτης πάπας Αλεξανδρείας, Σενούδας Γ΄, επισκέφθηκε τη Ρώμη και συνέταξε μία χριστολογική δήλωση με τον πάπα Ρώμης, Παύλο ΣΤ΄, η οποία ανέλυε περαιτέρω αυτή τη θέση. 

Η μνήμη του Ευτυχούς διατηρήθηκε ζωντανή από τους μεταχαλκηδόνιους, όπως ο Λέων Α΄, ο οποίος χρησιμοποίησε τον όρο « Ευτυχιανός» ως υποτιμητική περιγραφή των προχαλκηδονίων, οι οποίοι με τη σειρά τους κατηγορούσαν τους μεταχαλκηδόνιους ως «Νεστοριανούς». 

 Παραπομπές 

 Αναφορές 
 GA Bevan και PTR Gray, «The Trial of Eutyches: A New Interpretation», Byzantinische Zeitschrift 101 (2009), 617–57.
 Cohen, Samuel (2020). «Eutychianorum furor! Αιρεσιολογική Σύγκριση και η Επινόηση των Ευτυχιανών στην Χριστολογική Πολεμική του Λέοντα Α΄». Entangled Religions . 11 (4). doi :10.46586/er.11.2020.9434. ISSN 2363-6696.
 Άντολφ Χάρνακ, Ιστορία του Δόγματος, iv. passim
 F. Loofs, Dogmnegeschichte (4η έκδοση, 1906), 297 κ.ε.



 RL Ottley, Το Δόγμα της Ενσάρκωσης, ii. 97 κ.ε.
 Άρθρο στο Herzog-Hauck, Realencyk. für πρωτ. Theol., με πλήρη βιβλιογραφία.
 Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Eutyches". Encyclopædia Britannica. Vol. 9 (11th ed.). Cambridge University Press. p. 958.

Κατηγορία:Χριστιανικός κλήρος του 5ου αιώνα
Κατηγορία:Βυζαντινοί θεολόγοι
Κατηγορία:Ρωμαίοι του 4ου αιώνα