Μάχη της Γερμανίκειας (953)

Η Μάχη της Γερμανίκειας διεξήχθη το 953 κοντά στο Μαράς (σημερινό Καχραμανμαράς), μεταξύ των δυνάμεων της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας υπό τον δομέστικο των Σχολών Βάρδα Φωκά τον Πρεσβύτερο, και του Χαμδανίδη εμίρη του Χαλεπίου Σαΐφ αλ-Ντάουλα, του πιο ατρόμητου εχθρού των Ρωμαίων στα μέσα του 10ου αι. Παρά το γεγονός ότι ήταν λιγότεροι σε αριθμό, οι Άραβες νίκησαν τους Ρωμαίους, που υποχώρησαν. Ο ίδιος ο Βάρδας Φωκάς μόλις που διέφυγε χάρη στην παρέμβαση των ακολούθων του, και υπέστη σοβαρό τραύμα στο πρόσωπο, ενώ ο μικρότερος γιος του και κυβερνήτης της Σελεύκειας, Κωνσταντίνος Φωκάς, συνελήφθη και κρατήθηκε αιχμάλωτος στο Χαλέπιο μέχρι το τέλος του από ασθένεια λίγο αργότερα. Αυτή η καταστροφή, σε συνδυασμό με τις ήττες το 954 και ξανά το 955, οδήγησε στην απόλυση του Βάρδα Φωκά από τη θέση του δομέστικου των Σχολών, και στην αντικατάστασή του από τον μεγαλύτερο γιο του, Νικηφόρο Φωκά (μετέπειτα Αυτοκράτορα το 963–969).

 Η εποχή 
Κατά την περίοδο από το 945 έως το 967, ο Χαμδανίδης εμίρης του Χαλεπίου, Σαΐφ αλ-Ντάουλα, ήταν ο πιο επίμονος αντίπαλος των Ρωμαίων στα ανατολικά σύνορά τους, λόγω τού ελέγχου του στο μεγαλύτερο μέρος των Ρωμαιο-μουσουλμανικών παραμεθόριων περιοχών (Θουγκούρ) και της δέσμευσής του στον τζιχάντ. ; . Μετά την ίδρυση μίας μεγάλης επικράτειας με επίκεντρο το Χαλέπιο το 945, ο Χαμδανίδης πρίγκιπας άρχισε να αντιμετωπίζει τους Ρωμαίους σε ετήσια βάση. . Παρά το αριθμητικό πλεονέκτημα που απολάμβαναν οι Ρωμαίοι, . η εμφάνιση των Χαμδανιδών άμβλυνε μία Ρωμαϊκή επίθεση που είχε ξεκινήσει από τα μέσα της δεκαετίας του 920, και είχε ήδη οδηγήσει στην πτώση της Μαλάτιας (934), των Αρσαμοσάτων (940) και της Καλικάλας (το 949). ; .

Ο κύριος αντίπαλος του Σαΐφ αλ-Ντάουλα κατά την πρώτη δεκαετία συνεχούς σύγκρουσης με τους Ρωμαίους, ήταν ο δομέστικος των Σχολών (αρχιστράτηγος) Βάρδας Φωκάς ο Πρεσβύτερος, ο οποίος είχε διοριστεί στη θέση το 945. ; . Ο Φωκάς ήταν προσωπική επιλογή του Αυτοκράτορα Κωνσταντίνου Ζ΄ των Μακεδόνων, ο οποίος χρειαζόταν έναν αξιόπιστο σύμμαχο σε αυτή την κρίσιμη θέση. Έμπειρος στρατιωτικός, ο Φωκάς ήταν πλέον εξήντα χρονών, και δεν ήταν σε θέση να ανταποκριθεί στο έργο, που του είχε ανατεθεί: ακόμη και πηγές ευνοϊκά διακείμενες προς τους Φωκάδες σχολίασαν για τον Βάρδα, ότι, αν και καλός στρατηγός υπό την διοίκηση κάποιου άλλου, δεν ήταν σε θέση να εκπληρώσει επαρκώς τον ρόλο του αρχιστράτηγου. . Ο Σαΐφ αλ-Ντάουλα, από την άλλη πλευρά, έχει φθάσει σε εμάς -κυρίως μέσω τού έργου των ποιητών τής αυλής του- ως το αρχέτυπο της αραβικής ιπποσύνης και ένας σπουδαίος πολεμιστής, αλλά παρεμποδίστηκε σε μεγάλο βαθμό από την έλλειψη ανδρών και χρημάτων, από τις εξεγέρσεις στις περιοχές του, και από την έλλειψη υποστήριξης από τον υπόλοιπο μουσουλμανικό κόσμο. ; .

 Η εκστρατεία του 953 
Στις αρχές του 953 ο Σαΐφ αλ-Ντάουλα ξεκίνησε την ίσως πιο αξιομνημόνευτη εκστρατεία του. Από το Χαλέπιο βάδισε προς τη Χαρράν και το Ντουλούκ, διέσχισε τα όρη τού Αντίταυρο επάνω από το πέρασμα Νταρμπ αλ-Κουλά (σύγχρονο Ερκενέκ), και βάδισε βόρεια σε Ρωμαϊκό έδαφος. Κατέλαβε το φρούριο Άρκα, και λεηλάτησε τα περίχωρα της Μαλάτειας. Από εκεί προσπάθησε να διασχίσει τα βουνά και να επιστρέψει στη Συρία, αλλά βρήκε το πέρασμα μπροστά του αποκλεισμένο από τον νεότερο γιο του Βάρδα, τον Κωνσταντίνο Φωκά. Οι Μουσουλμάνοι προσπάθησαν να διαπεράσουν τη Ρωμαϊκή θέση, αλλά οι επιθέσεις τους αποκρούστηκαν με πολλές απώλειες και από τις δύο πλευρές. . Μη μπορώντας να επιστρέψει στη Συρία επάνω από τα βουνά, ο Σαΐφ αλ-Ντάουλα αποφάσισε να παρακάμψει τις Ρωμαϊκές δυνάμεις που κρατούσαν τα περάσματα, και έστρεψε τον στρατό του βόρεια. Αφού πέρασε από τη Μαλάτεια, λεηλατώντας για άλλη μία φορά την ύπαιθρο, διέσχισε τον Ευφράτη στην Ανζιτηνή, στην οποία τα στρατεύματά του επίσης έκαναν εκτεταμένες επιδρομές, και επανήλθε στην μουσουλμανική περιοχή Ντιγιάρ Μπακρ. Εκεί, πληροφορήθηκε ότι εν τω μεταξύ οι Ρωμαίοι υπό τον Βάρδα Φωκά είχαν εισβάλει στη βόρεια Συρία, και είχαν επιτεθεί μέχρι την Αντιόχεια. Αμέσως έστρεψε τον στρατό του προς τα νότια και τα δυτικά. Ιππεύοντας με μεγάλη ταχύτητα, διέσχισε ξανά τον Ευφράτη στα Σαμόσατα, και έφθασε για άλλη μία φορά στο Ντουλούκ, όπου έλαβε είδηση, ότι οι Ρωμαίοι είχαν ήδη ξεκινήσει την πορεία τους προς την πατρίδα τους. .

Σύμφωνα με τις αναφορές των κολάκων του, ο Σαΐφ αλ-Ντάουλα είχε μόνο 600 ιππείς για να αντιμετωπίσει τον πολύ μεγαλύτερο Ρωμαϊκό στρατό. Οι Άραβες πρόλαβαν τους Ρωμαίους στο Γκαϊχάν κοντά στηΓερμανίκεια (Μαράς), και σημείωσαν μία μεγάλη νίκη. Δεν είναι γνωστές λεπτομέρειες για τη μάχη, αλλά οι Ρωμαίοι υπέστησαν πολλές απώλειες, συμπεριλαμβανομένου του πατρικίου Λέοντα Μαλεΐνου. Ο ίδιος ο Βάρδας Φωκάς τραυματίστηκε, και αναγκάστηκε να κρυφτεί σε ένα υπόγειο για να αποφύγει τη σύλληψη, ενώ ο Κωνσταντίνος Φωκάς οδηγήθηκε αιχμάλωτος μαζί με αρκετούς άλλους ανώνυμους Ρωμαίους ηγέτες στο Χαλέπιο. Ο Σαΐφ αλ-Ντάουλα ανέκτησε επίσης τα λάφυρα που είχαν πάρει οι Ρωμαίοι, και απελευθέρωσε τους Μουσουλμάνους αιχμαλώτους τους. . Ο Κωνσταντίνος Βάρδας κρατήθηκε αιχμάλωτος στο Χαλέπιο για κάποιο χρονικό διάστημα, αλλά απεβίωσε αιχμάλωτος λόγω ασθένειας, αν και διάφοροι συγγραφείς, τόσο Άραβες όσο και Ρωμαίοι, έχουν υποστηρίξει ότι δηλητηριάστηκε. Σε αντίποινα, λέγεται ότι ο Βάρδας Φωκάς διέταξε την εκτέλεση πολλών Μουσουλμάνων αιχμαλώτων, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων συγγενών του Σαΐφ αλ-Ντάουλα. .

 Αναφορές 

 Πηγές 





Κατηγορία:Μάχες της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας
Κατηγορία:Μάχες των Αραβοβυζαντινών Πολέμων
Κατηγορία:Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις