Τό ἧττον ἄπορον διά τοῦ μείζονος ἀπόρου

Η έκφραση «Τό ἧττον ἄπορον διά τοῦ μείζονος ἀπόρου» συναντάται στον Σέξτο Εμπειρικό (Προς φυσικούς, Ι, 34) κατά τον σχολιασμό των απόψεων του Δημόκριτου σχετικά με την αντίληψη του για τον Θεό. Καλό θα ήταν να σημειωθεί πως η μετάφραση της λέξεως «ἄπορον» στα αγγλικά από τον R. G. Bury, σε "doubtfull" είναι εξαιρετικά παραπλανητική. Εύδηλο άλλωστε είναι ότι η λέξη  ἄπορος, (ουδέτερο ἄπορον) από το ἀ- (α-, “όχι”) + πόρος (πόρος, «πέρασμα») σημαίνει  δίχως πόρους, χωρίς πέρασμα, αδιάβατος, δίχως διέξοδο.

Τη θέση αυτή, ότι ο Πυρρώνειος σκεπτικός δεν αμφιβάλλει, υποστηρίζει στο βιβλίο του ο Henrik Langerlund, με τίτλο Skepticism in Philosophy, A Comprehensive, Historical Introduction.

Όπως επισημαίνει ο Benson Mates στην εισαγωγή της μετάφρασής του των Πυρρωνείων Υποτυπώσεων, και ίσως να μοιάζει με λεπτολογία, αλλά είναι εξαιρετικά σημαντικό για τη σωστή κατανόηση της εκδοχής του σκεπτικισμού του Σέξτου. Η «αμφιβολία» προϋποθέτει την κατανόηση του τι είναι αυτό όπου έχει τεθεί εν αμφιβόλω. Για να χρησιμοποιήσω το παράδειγμα του Mates, δεν μπορώ να αμφιβάλλω ότι το 8 είναι πρώτος αριθμός αν δεν γνωρίζω ήδη τι είναι ένας πρώτος αριθμός, αλλά μπορώ να απορώ χωρίς να χρειάζεται να καταλάβω ή να έχω γνωρίσει κάτι. Αυτή η διάκριση είναι ζωτικής σημασίας για τον Σέξτο. Μπορώ να βρίσκομαι σε αμηχανία χωρίς να δίνω καμία διαβεβαίωση ότι κάτι ισχύει ή δεν ισχύει, ενώ η «αμφιβολία» δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί με αυτόν τον τρόπο.

Η σύγχυση των όρων αυτών φαίνεται ότι ξεκίνησε από την πρώτη ακόμη μετάφραση του Σέξτου το 1562 από τον Henri Estienne,  γνωστό κι ως Henrico Stephano. Ο ίδιος μετέφρασε την προαναφερθείσα πρόταση ως εξής:

Democritus autem non est fide dignus, qui minus dubium docet per maius.

 Ignotum per ignotius 
Το Ignotum per ignotius, λατινικά για «το άγνωστο από το πιο άγνωστο» χρησιμοποιείται όταν μια εξήγηση είναι λιγότερο διαφωτιστική από την έννοια που διατείνεται να εξηγήσει. 

Βλέπε επίσης:  

Ignotum per æque ignotum, «το άγνωστο από το εξίσου άγνωστο».  

Obscurum per obscurius «το σκοτεινό από το σκοτεινότερο». 

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Άγνοια