Άγιος Νικάνωρ ο Θαυματουργός

Ο Όσιος Νικάνωρ (πέθανε στις 7 Αυγούστου 1549) υπήρξε Ορθόδοξος μοναχός, ιδρυτής της Ιεράς Μονής Ζάβορδας στην Δυτική Μακεδονία. Η Μονή είναι αφιερωμένη στον Άγιο Γεώργιο και αποτέλεσε σημαντικό κέντρο ασκητικής ζωής. Ο Όσιος Νικάνωρ τιμάται από την Ορθόδοξη Εκκλησία στις 7 Αυγούστου. Ο βίος και το έργο του τεκμηριώνονται από εκκλησιαστικές πηγές π.χ. Συναξαριστής , σε ακαδημαικές μελέτες , αλλά και από τεκμήρια που διασώθηκαν στην μονή.

 Βίος 
Ο Όσιος Νικάνωρ γεννήθηκε το 1491 στη συνοικία του Αγίου Μηνά στη Θεσσαλονίκη, από επιφανείς και ευσεβείς γονείς, τον Ιωάννη και τη Μαρία. Λάμβανε καλή εκκλησιαστική μόρφωση και βαπτίστηκε με το όνομα Νικόλαος. Σύμφωνα με την παράδοση, η μητέρα του ήταν αρχικά στείρα, απέκτησε όμως παιδί μετά από νηστεία και προσευχή στον ναό του Αγίου Μηνά .

Μετά τον πρόωρο θάνατο του πατέρα του, έμεινε με τη μητέρα του, η οποία επιθυμούσε να τον παντρέψει. Ο Όσιος Νικάνωρ ανέβαλε την απόφασή του για να μην τη λυπήσει, αλλά μετά την κοίμησή της αφοσιώθηκε πλήρως στην πνευματική ζωή. Διέθεσε την περιουσία του σε φτωχούς και ορφανά και εκάρη μοναχός με το όνομα Νικάνωρ.

Ο Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης τον χειροτόνησε διάκονο και πρεσβύτερο. Σύμφωνα με τις βιογραφικές παραδόσεις, περίπου το 1517 εγκατέλειψε τη Θεσσαλονίκη κατευθυνόμενος προς το όρος Καλλιστράτου, όπου βρήκε και ανακαίνισε το μονύδριο του Αγίου Γεωργίου .

 Ίδρυση και ιστορία της Μονής Ζάβορδας 
Η ασκητική ζωή στην περιοχή της Ζάβορδας φαίνεται να άρχισε από τον 12ο αιώνα, παράλληλα με εκείνη των Μετεώρων. Το 1462/3, σε επιγραφές τοιχογραφιών στο ασκηταριό της Ζάβορδας, μνημονεύεται ο «αγιότατος πατήρ» Κάλλιστρος. Σύμφωνα με ερευνητές αποτελεί παραφθορά του «Κάλλιστος», που σε μεταγενέστερους βίους του Οσίου Νικάνορα διορθώθηκε σε «Καλλίστρατος», εξ ου και η ονομασία του όρους Καλλιστράτου που διατηρείται έως σήμερα.

Η Ιερά Μονή Ζάβορδας βρίσκεται στην Δυτική Μακεδονία και ιδρύθηκε ή ανακαινίστηκε από τον Όσιο Νικάνωρα τον 16ο αιώνα, η οποία συνδέθηκε με το όνομά του και η οποία πανηγυρίζει την ημέρα της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος. Μόνασε στην σκήτη του Αγίου Γεωργίου, σε απόκρημνη σπηλιά «Ασκηταριό», κάτω από το μοναστήρι, όπου σώζεται ακόμα ο ναός, με πληθώρα αγιογραφιών αφιερωμένες στο Μεγαλομάρτυρα Γεώργιο τον Τροποαιοφόρο, με επίγραφη: «1793 Ιουνίου 17» στον Άγιο Γεώργιο. Η πρώτη χρονολογική μαρτυρία για την παραμονή του στον Άγιο Γεώργιο προέρχεται από συνοδική πράξη του Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Ιωάσαφ στις 30 Οκτωβρίου 1527, όπου επιβεβαιώνεται η ηγουμενική του ιδιότητα, η προστασία της περιουσίας της Μονής και η κοινοβιακή ζωή των μοναχών .

Βρίσκεται σε απόκρημνη θέση πάνω από την αριστερή όχθη του ποταμού Αλιάκμονα, είναι χτισμένο σε υψόμετρο 650 μέτρων, στην κορυφή του όρους «του Καλλιστράτου», προβούνου της Βουνάσας των Καμβουνίων, απέναντι από το Φλάμπουρο, ΝΑ των Γρεβενών, σε μικρή απόσταση από τα χωριά Παναγιά (Τορνίκι) και Ελάτη. Αποτέλεσε σημαντικό κέντρο ασκητικής ζωής, πνευματικής διδασκαλίας και φιλανθρωπίας. Το υψηλότερο σημείο της περιοχής ονομάζεται Κονιβός, πιθανώς από το σλαβικό Konjavo («ίππος»), φωνητικά παραλλαγμένο σε Κονιβός .
εναλλ.=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:MonastiriZabordasApoThesiPetrotos.JPG|μικρογραφία|Ιερά Μονή Ζάβορδας

 Έργο και δράση 
Ο Όσιος Νικάνωρ δίδασκε τους χριστιανούς στα χωριά και τα κάστρα της περιοχής, ενισχύοντας την πίστη και καθοδηγώντας τους πνευματικά.

 Κοίμηση και τιμή 
Ο Όσιος Νικάνωρ κοιμήθηκε στις 7 Αυγούστου 1549. Η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη του την ίδια ημέρα, και η Μονή Ζάβορδας αποτελεί προσκυνηματικό κέντρο για πιστούς από τη Μακεδονία και άλλες περιοχές .

 Απολυτίκιο Αγίου 
Νίκης εἴληφας, ἄφθαρτον στέφος, πάτερ ὅσιε, παρὰ τοῦ Κτίστου, τῶν σῶν ἀγώνων ἀντάξιον ἔπαθλον· τὴν γὰρ πατρίδα λιπὼν τὴν ἐπίγειον, τῆς οὐρανίου οἰκήτωρ γεγένησαι· ὅθεν πάντες σὲ πίστει καὶ πόθῳ γεραίρομεν· χαίροις Νικάνορ, Ὁσίων ὁμόσκηνε.