Κυπριακό ποντίκι

Το κυπριακό ποντίκι (Mus cypriacus) είναι ένα είδος ποντικιού που είναι ενδημικό στην Κύπρο. Το κύριο περιβάλλον του φαίνεται να είναι οι αμπελώνες και τα χωράφια στην περιοχή των βουνών Τροόδους.

 Ταξινόμηση 
Το ποντίκι αναγνωρίστηκε ως νέο είδος το 2004 από τον Τόμας Κούτσι, ερευνητή στο Πανεπιστήμιο του Ντάραμ. Η επίσημη περιγραφή του δημοσιεύτηκε το 2006 στο περιοδικό Zootaxa.

Το Κυπριακό ποντίκι έχει χαρακτηριστικά που το ξεχωρίζουν από άλλους ευρωπαϊκούς ποντικούς: μεγαλύτερα αυτιά, μάτια και δόντια. Οι εξετάσεις DNA επιβεβαίωσαν ότι πρόκειται για ξεχωριστό είδος. Η πλησιέστερη συγγενής του είναι ο Mus macedonicus, καταγόμενος από τη νοτιοανατολική Ευρώπη μέσω του Λεβάντου.

"Όλα τα άλλα ενδημικά θηλαστικά των Μεσογειακών νησιών εξαφανίστηκαν μετά την άφιξη του ανθρώπου, με εξαίρεση δύο είδη του καβούριου. Το νέο ποντίκι της Κύπρου είναι το μόνο ενδημικό τρωκτικά που είναι ακόμα ζωντανό, και ως τέτοιο μπορεί να θεωρηθεί ως ζωντανό απολιθωματικό", δήλωσε ο Cucchi. Είναι το μόνο ενδημικό είδος χερσαίων θηλαστικών που ήταν παρόν στην Κύπρο κατά τη διάρκεια του Πλειστοκαινού που παρέμεινε ύπαρξη, με τα άλλα τρία είδη, το Κυπριακό νάνο ιπποπόταμο, το Κύπριανο νάνο ελέφαντα και το Κυπριό γενέτο να εξαφανίζονται στο τέλος του Πλευστοκαινού περίπου 12-11,000 χρόνια πριν, μετά την άφιξη των ανθρώπων στα νησιά.

 Γενετική πληθυσμού 
Οι γενετικές αναλύσεις του Mus cypriacus, χρησιμοποιώντας μιτοχονδριακό DNA (mtDNA) και δείκτες μικροδορυφόρων, δεν αποκάλυψαν σημαντική δομή πληθυσμού σε ολόκληρη την Κύπρο, υποδεικνύοντας ότι το είδος διατηρεί υψηλή γενετική ποικιλομορφία σε όλη την έκτασή του. Μια μελέτη του 2024 διαπίστωσε ότι το είδος παρουσιάζει υψηλή απλοτυπική ποικιλομορφία (0,98), συγκρίσιμη με τα στενά συγγενικά ηπειρωτικά είδη, Mus macedonicus και Mus spicilegus. Αυτή η υψηλή ποικιλομορφία είναι κάπως απροσδόκητη για ένα νησιωτικό είδος, καθώς οι απομονωμένοι πληθυσμοί συνήθως εμφανίζουν μειωμένη γενετική μεταβλητότητα. Το σημαντικό μέγεθος της Κύπρου (περίπου 9.251 km²) πιθανότατα υποστηρίζει έναν μεγάλο πληθυσμό, διευκολύνοντας τη διατήρηση αυτής της γενετικής ποικιλομορφίας. 

Οι αναλύσεις των μικροδορυφορικών δεικτών δεν έδειξαν επίσης καμία ένδειξη πρόσφατων γενετικών φαινομένων “μπουκαλιού” (bottlenecks), ενισχύοντας την εικόνα ενός σταθερού πληθυσμού. Οι αναλύσεις μιτοχονδριακών ακολουθιών με χρήση Bayesian εκτιμούν ότι η διαφορά μεταξύ του M. cypriacus και του M. macedonicus ανέρχεται σε περίπου 630.000 χρόνια, ευθυγραμμίζοντας με ιστορικές περιόδους κατά τις οποίες η Κύπρος ήταν πιο προσβάσιμη λόγω της μείωσης της στάθμης της θάλασσας. Αυτό επέτρεψε στους προγονικούς ποντικούς να αποικήσουν το νησί και, τελικά, να εξελιχθούν σε ενδημικό είδος.

Οι αναλύσεις των οικοτόπων δείχνουν ότι το M. cypriacus καταλαμβάνει διαφορετικά περιβάλλοντα σε πάνω από το 80% της Κύπρου, κυρίως γεωργικά τοπία, ημιφυσικά δάση και περιοχές με κάποια ανθρώπινη επίδραση. Παρά το γεγονός ότι το είδος χαρακτηρίζεται ως «Ελάχιστης Ανησυχίας» από το IUCN, η συνεχιζόμενη καταστροφή των οικοτόπων λόγω αστικής ανάπτυξης, καθώς και ο ανταγωνισμός με εισαγόμενα είδη, όπως τα κοινά ποντίκια (Mus musculus), παραμένουν πιθανές απειλές για αυτό το γενετικά ποικίλο τρωκτικό.

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Τρωκτικά
Κατηγορία:Ποντίκι
Κατηγορία:Πανίδα της Κύπρου
Κατηγορία:Κυπριακή άγρια ​​ζωή
Κατηγορία:Τρωκτικά της Ευρώπης