Πάμπλο Καζάλς

Ο Πάου Καζάλς ι Ντεφιγιό (καταλ. Pau Casals i Defilló, 29 Δεκεμβρίου 187622 Οκτωβρίου 1973), ευρέως γνωστός ως Πάμπλο Καζάλς, ήταν ένας Καταλανός και Πουερτορικανός τσελίστας, συνθέτης και μαέστρος, γεννημένος στην Ισπανία. Σε όλη τη διάρκεια της καριέρας του έκανε πολλές ηχογραφήσεις σόλο, ορχηστρικής, και μουσικής δωματίου, συμπεριλαμβανομένων μερικών ως μαέστρος, αλλά έγινε περισσότερο γνωστός για τις ηχογραφήσεις που έκανε στη σειρά Cello Suites του Μπαχ. Του απονεμήθηκε το Προεδρικό Μετάλλιο Ελευθερίας το 1963 από τον Πρόεδρο Τζον Φ. Κένεντι (αν και η τελετή έγινε από τον Λίντον Μπ. Τζόνσον).

 Βιογραφία 

 Παιδική ηλικία και πρώτα χρόνια 
Ο Καζάλς γεννήθηκε στο Ελ Μπεντρέλ της Καταλονίας, στην Ισπανία. Ο πατέρας του, Carles Casals i Ribes, ήταν οργανίστας και διευθυντής χορωδίας στην ενορία του. Έκανε στον Πάμπλο τα πρώτα μαθήματα στο πιάνο, τη συγγραφή τραγουδιών, το βιολί και το εκκλησιαστικό όργανο. Ήταν πολύ αυστηρός και ζητούσε πειθαρχία. Όταν ο Καζάλς ήταν νέος, ο πατέρας του έβγαζε το πιάνο από τον τοίχο και έβαζε αυτόν και τον αδελφό του, Αρτούρ, να στέκονται πίσω του και να ονοματίζουν τις νότες και τις κλίμακες που έπαιζε ο πατέρας τους. Σε ηλικία τεσσάρων ετών, ο Καζάλς μπορούσε να παίξει βιολί, πιάνο και φλάουτο. Σε ηλικία έξι ετών έπαιζε βιολί αρκετά καλά για να εκτελέσει σόλο δημόσια. Η πρώτη του συνάντηση με ένα όργανο που έμοιαζε με τσέλο ήταν όταν είδε έναν πλανόδιο Καταλανό μουσικό που έπαιζε μια λαβή σκούπας με κορδόνια για τσέλο. Κατόπιν αιτήματός του, ο πατέρας του του έφτιαξε ένα ακατέργαστο τσέλο, χρησιμοποιώντας μια κολοκύθα ως ηχητικό κουτί. Όταν ήταν 11 ετών άκουσε για πρώτη φορά το πραγματικό τσέλο που ερμήνευε μια ομάδα πλανόδιων μουσικών και αποφάσισε να αφιερωθεί στο όργανο.[απαιτείται αναφορά]

Η μητέρα του, Ντόνια Πιλάρ Ντεφιγιό ντε Καζάλς, γεννήθηκε στο Μαγιαγουές του Πουέρτο Ρίκο από γονείς που ήταν Καταλανοί μετανάστες εκεί. Το 1888 πήρε τον γιο της στη Βαρκελώνη, όπου εγγράφηκε στην Escola Municipal de música. Εκεί σπούδασε τσέλο, θεωρία και πιάνο. Το 1890, όταν ήταν 13 ετών, βρήκε ένα σκισμένο αντίγραφο των έξι σουιτών τσέλο του Μπαχ σε ένα παλαιοπωλείο μουσικής στη Βαρκελώνη. Πέρασε τα επόμενα 13 χρόνια εξασκούμενος κάθε μέρα πριν τα εκτελέσει δημόσια για πρώτη φορά. Ο Καζάλς αργότερα θα έφτιαχνε τη δική του εκδοχή των έξι σουιτών. Έκανε τεράστια πρόοδο ως τσελίστας. Στις 23 Φεβρουαρίου 1891 έδωσε σόλο ρεσιτάλ στη Βαρκελώνη σε ηλικία δεκατεσσάρων ετών. Αποφοίτησε από το Escola με διάκριση πέντε χρόνια αργότερα.

μικρογραφία|left|200px|Ο νεαρός Pau Casals, από τον Ραμόν Κάζας
 Νεανικά χρόνια και σπουδές 
Το 1893, ο Ισπανός συνθέτης Ισαάκ Αλμπένιθ τον άκουσε να παίζει σε τρίο σε ένα καφέ και του έδωσε μια συστατική επιστολή για τον κόμη Γκιγιέρμο Μόρφι, ιδιωτικό γραμματέα της Μαρίας Χριστίνας, Βασίλισσας της Ισπανίας. Ο Καζάλς κλήθηκε να παίξει σε ανεπίσημες συναυλίες στο παλάτι και του χορηγήθηκε βασιλικό επίδομα για να σπουδάσει σύνθεση στο Βασιλικό Ωδείο της Μαδρίτης με τον Βίκτορ Μιρέκι. Επίσης έπαιξε στην νεοιδρυθείσα Quartet Society.

Το 1895 ταξίδεψε στο Παρίσι, όπου, έχοντας χάσει το μισθό του, έβγαζε τα προς το ζην παίζοντας δεύτερο τσέλο στην ορχήστρα του θεάτρου Φολί Μαρινί. Το 1896 επέστρεψε στην Ισπανία και διορίστηκε στη Σχολή Escola Municipal de música στη Βαρκελώνη. Επίσης διορίστηκε κύριος τσελίστας στην ορχήστρα της Όπερας της Βαρκελώνης, της Λισέου. Το 1897 εμφανίστηκε ως σολίστ με την Συμφωνική Ορχήστρα της Μαδρίτης, και του απονεμήθηκε η διάκριση του Τάγματος του Καρόλου Γ΄ από τη Βασίλισσα. [απαιτείται αναφορά]

 Διεθνής καριέρα 
Το 1899 ο Καζάλς έπαιξε στο Crystal Palace στο Λονδίνο και αργότερα για τη Βασίλισσα Βικτωρία στο Osborne House, τη θερινή κατοικία της, συνοδευόμενος από τον Έρνεστ Γουόκερ. Στις 12 Νοεμβρίου και 17 Δεκεμβρίου 1899 εμφανίστηκε ως σολίστ στις συναυλίες Lamoureux στο Παρίσι, με μεγάλη αναγνώριση από κοινό και κριτικούς. Έκανε περιοδεία στην Ισπανία και την Ολλανδία με τον πιανίστα Χάρολντ Μπάουερ από το 1900 έως το 1901, ενώ το 1901/02 έκανε την πρώτη του περιοδεία στις Ηνωμένες Πολιτείες και το 1903 στη Νότια Αμερική.

Στις 15 Ιανουαρίου 1904, ο Καζάλς προσκλήθηκε να παίξει στον Λευκό Οίκο για τον Πρόεδρο Θίοντορ Ρούσβελτ. Στις 9 Μαρτίου του ίδιου έτους έκανε το ντεμπούτο του στο Καρνέγκι Χολ στη Νέα Υόρκη, παίζοντας τον Δον Κιχώτης του Ρίτσαρντ Στράους υπό την μπαγκέτα του συνθέτη. Το 1906 συνδέθηκε με την ταλαντούχα νέα Πορτογαλίδα τσελίστρια Γκιγιερμίνα Σουγκία, που σπούδαζε μαζί του και άρχισε να εμφανίζεται σε συναυλίες ως κυρία Π.Καζάλς-Σουγκία, αν και δεν ήταν νόμιμα παντρεμένοι. Η σχέση τους έληξε το 1912.

Οι Νιου Γιορκ Τάιμς της 9ης Απριλίου 1911 ανακοίνωσαν ότι ο Καζάλς θα εμφανιστεί στο Μουσικό Φεστιβάλ του Λονδίνου που θα πραγματοποιηθεί στην αίθουσα της Βασίλισσας την δεύτερη ημέρα του Φεστιβάλ (23 Μαΐου). Το κομμάτι που επιλέχθηκε ήταν το κοντσέρτο του Χάιντν για τσέλο σε D και ο Καζάλς αυμμετείχε αργότερα μαζί με τον Φριτς Κράισλερ στο Διπλό κοντσέρτο για βιολί και τσέλο του Μπραμς.

Το 1914, ο Καζάλς παντρεύτηκε την Αμερικανίδα αριστοκράτισσα και τραγουδίστρια Σούζαν Μέτκαλφ. Ήταν σε διάσταση από το 1928, αλλά δεν πήραν διαζύγιο μέχρι το 1957.

Αν και ο Καζάλς έκανε τις πρώτες του ηχογραφήσεις το 1915 (μια σειρά για την εταιρία Columbia), δεν κυκλοφόρησε άλλη ηχογράφηση μέχρι το 1926 (με την εταιρία Victor).

μικρογραφία|left|Φριτς Κρέισλερ, Χάρολντ Μπάουερ, Γουόλτερ Νταμρός και Πάμπλο Καζάλς, στο Carnegie Hall στις 13 Μαρτίου 1917
Πίσω στο Παρίσι, ο Καζάλς οργάνωσε ένα τρίο με τον πιανίστα Αλφρέντ Κορτό και τον βιολιστή Ζακ Θιμπό. Έπαιξαν συναυλίες από το 1906 έως το 1933 και έκαναν ηχογραφήσεις από το 1926 έως το 1929. Ο Καζάλς άρχισε επίσης να ενδιαφέρεται για τη διεύθυνση ορχήστρας, και το 1919 οργάνωσε στη Βαρκελώνη την Ορχήστρα Πάου Καζάλς, διευθύνοντας την πρώτη της συναυλία στις 13 Οκτωβρίου 1920. Με το ξέσπασμα του Ισπανικού Εμφύλιου Πολέμου το 1936, η Ορχήστρα Pau Casals σταμάτησε τις δραστηριότητές της.

Ο Καζάλς ήταν ένθερμος υποστηρικτής της Ισπανικής δημοκρατικής κυβέρνησης, και μετά την ήττα της ορκίστηκε να μην επιστρέψει στην Ισπανία μέχρι να αποκατασταθεί η Δημοκρατία. Εμφανίστηκε στο Gran Teatre del Liceu στις 19 Οκτωβρίου 1938, πιθανώς η τελευταία του εμφάνιση στην Ισπανία πριν από την εξορία του.

Τις τελευταίες εβδομάδες του 1936 έμεινε στο Πραντ, ένα μικρό χωριό στη Γαλλία κοντά στα ισπανικά σύνορα, όπου εγκαταστάθηκε το 1939. Μεταξύ 1939 και 1942 έκανε σποραδικές εμφανίσεις ως τσελίστας στην ελεύθερη ζώνη της νότιας Γαλλίας και στην Ελβετία. Ο Φρανκικός τύπος έγραφε άρθρα που τον κορόιδευαν ως «γάιδαρο» και του επιβλήθηκε πρόστιμο ενός εκατομμυρίου πεσετών για τις πολιτικές του απόψεις. Τόσο έντονη ήταν η αντίθεσή του στην Φρανκική Ισπανία, ώστε αρνούνταν να εμφανιστεί σε χώρες που αναγνώριζαν την ισπανική κυβέρνηση. Έκανε μια αξιοσημείωτη εξαίρεση όταν συμμετείχε σε μια συναυλία μουσικής δωματίου στον Λευκό Οίκο στις 13 Νοεμβρίου 1961, κατόπιν πρόσκλησης του Προέδρου Τζον Φ. Κένεντι, τον οποίο θαύμαζε. Στις 6 Δεκεμβρίου 1963, ο Καζάλς βραβεύτηκε με το Προεδρικό Μετάλλιο Ελευθερίας  των ΗΠΑ.

Καθ' όλη τη διάρκεια της επαγγελματικής του καριέρας, έπαιξε σε ένα τσέλο που αποδίδονταν στον «Κάρλο Τονόνι ... 1733» αλλά αφού το έπαιζε για 50 χρόνια ανακαλύφθηκε ότι δημιουργήθηκε από τον Βενετό λουθηέρη (οργανοποιό) Ματέο Γκοφρίλερ γύρω στο 1700. Ο Καζάλς το απέκτησε το 1913. Επίσης έπαιζε και σε ένα άλλο τσέλο του Γκοφρίλερ του 1710, και ένα Τονόνι του 1730.

 Φεστιβάλ Πραντ 
Το 1950 συνέχισε την καριέρα του ως μαέστρος και τσελίστας στο Φεστιβάλ Πραντ στο Κονφλέντ, που διοργανώθηκε σε ανάμνηση των διακοσίων ετών από τον θάνατο του Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ. Ο Καζάλς συμφώνησε να συμμετάσχει υπό τον όρο ότι όλα τα έσοδα θα πήγαιναν σε ένα νοσοκομείο προσφύγων στο κοντινό Περπινιάν.

 Πουέρτο Ρίκο 
Ο Καζάλς ταξίδεψε εκτενώς στο Πουέρτο Ρίκο το 1955, εγκαινιάζοντας τα ετήσια Φεστιβάλ Καζάλς τον επόμενο χρόνο. Το 1955 παντρεύτηκε ως δεύτερη σύζυγό του την μακροχρόνια συνεργάτη του Francesca Vidal i Puig, η οποία πέθανε την ίδια χρονιά. Το 1957, σε ηλικία 80 ετών, ο Καζάλς παντρεύτηκε την 20χρονη Marta Montañez y Martinez. Λέγεται ότι αντέδρασε στις ανησυχίες ότι ο γάμος με κάποιον 60 χρόνια νεότερό του μπορεί να είναι επικίνδυνος λέγοντας: «το βλέπω έτσι: αν πεθάνει, πέθανε». Ο Πάου και η Μάρτα έκαναν μόνιμη κατοικία τους στην πόλη του Σέιμπα στο Πουέρτο Ρίκο και ζούσαν σε ένα σπίτι που λεγόταν «El Pessebre» (η φάτνη). Επέδρασε στη μουσική σκηνή του Πουέρτο Ρίκο ιδρύοντας την Συμφωνική Ορχήστρα του Πουέρτο Ρίκο το 1958 και το Ωδείο Μουσικής του Πουέρτο Ρίκο το 1959.

μικρογραφία|170px|Το Προεδρικό Μετάλλιο της Ελευθερίας που απονεμήθηκε στον Καζάλς το 1963.
 Τελευταία χρόνια 
Ο Καζάλς εμφανίστηκε στο ντοκιμαντέρ του 1958 Windjammer. Στη δεκαετία του 1960 έδωσε πολλές διαλέξεις σε όλο τον κόσμο, σε μέρη όπως το Γκστάαντ, το Τσερμάτ, η Τοσκάνη, το Μπέρκλεϋ και τοΜάρλμπορο. Αρκετές από αυτές μεταδόθηκαν από την τηλεόραση.

Στις 13 Νοεμβρίου 1961 εμφανίστηκε στο Ανατολικό Δωμάτιο στον Λευκό Οίκο μετά από πρόσκληση του Προέδρου Κένεντι σε δείπνο προς τιμήν του κυβερνήτη του Πουέρτο Ρίκο, Λουίς Μουνόζ Μαρίν. Αυτή η παράσταση ηχογραφήθηκε και κυκλοφόρησε ως άλμπουμ.

Ο Καζάλς ήταν επίσης συνθέτης. Ίσως το πιο επιδραστικό του έργο είναι η Σαρδάνα, για ένα σύνολο τσέλο, το οποίο συνέθεσε το 1926. Το ορατόριο Ελ Πεσέμπρε ανέβηκε για πρώτη φορά στο Ακαπούλκο του Μεξικού στις 17 Δεκεμβρίου 1960. Το παρουσίασε επίσης στα Ηνωμένα Έθνη κατά τη διάρκεια της επετείου τους το 1963.

Μία από τις τελευταίες του συνθέσεις ήταν ο «Ύμνος των Ηνωμένων Εθνών». Διεύθυνε την πρώτη του εκτέλεση σε μια ειδική συναυλία στα Ηνωμένα Έθνη στις 24 Οκτωβρίου 1971, δύο μήνες πριν από τα 95α γενέθλιά του. Εκείνη την ημέρα, ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών, Ου Θαντ, του απένειμε το μετάλλιο ειρήνης του ΟΗΕ σε αναγνώριση της στάσης του για ειρήνη, δικαιοσύνη και ελευθερία. Ο Καζάλς δέχτηκε το μετάλλιο βγάζοντας τη διάσημη ομιλία του «Είμαι Καταλανός», στην οποία δήλωσε ότι η Καταλονία είχε το πρώτο δημοκρατικό Κοινοβούλιο, πολύ πριν από την Αγγλία.

Το 1973 προσκλήθηκε από τον φίλο του Ισαάκ Στερν στην Ιερουσαλήμ για να διευθύνει την ορχήστρα νέων και την Συμφωνική Ορχήστρα της Ιερουσαλήμ. Το Μουσικό Κέντρο της Ιερουσαλήμ στο Μισκενότ Σαανάνιμ εγκαινιάστηκε από τον Καζάλς λίγο πριν τον θάνατό του.  Η συναυλία που διηύθυνε με την ορχήστρα νέων στο Θέατρο Χαν της Ιερουσαλήμ ήταν η τελευταία συναυλία του.

Τα απομνημονεύματα του Καζάλς συγκεντρώθηκαν από τον Άλμπερτ Ε. Καν και δημοσιεύθηκαν ως Χαρές και θλίψεις: Pablo Casals, η δική του ιστορία (1970).

 Θάνατος 
Ο Καζάλς πέθανε στις 22 Οκτωβρίου 1973 στο Νοσοκομείο Auxilio Mutuo στο Χάτο Ρέιτ του Πουέρτο Ρίκο, σε ηλικία 96 ετών, από επιπλοκές καρδιακής προσβολής που είχε τρεις εβδομάδες νωρίτερα. Θάφτηκε στο νεκροταφείο της Καρολίνα, στο Πουέρτο Ρίκο. Δεν έζησε για να δει το τέλος του Φρανκικού κράτους, το οποίο επήλθε δύο χρόνια αργότερα, αλλά τιμήθηκε μεταθανάτια από την ισπανική κυβέρνηση υπό τον Βασιλιά Χουάν Κάρλος Α΄ το 1976, με την έκδοση αναμνηστικού γραμματοσήμου που απεικονίζει τον Καζάλς, προς τιμήν της εκατονταετηρίδας από την γέννησή του. Το 1979 τα λείψανα του μεταφέρθηκαν στην πατρίδα του, στο Ελ Βεντρέλ της Ταραγόνα. Το 1989, ο Καζάλς βραβεύτηκε μεταθανάτια με το Βραβείο Γκράμι Συνολικής Προσφοράς.

 Κληρονομιά 
μικρογραφία|Άγαλμα της εκατονταετίας, από τον Josep Viladomat, Μονσεράτ
μικρογραφία|Μουσείο Πάμπλο Καζάλς, στο Σαν Χουάν του Πουέρτο Ρίκο
μικρογραφία|Καζάλς Χολ, από τον Αράτα Ισοζάκι, στο Τόκυο, Ιαπωνία
Το 1959, ο Αμερικανός συγγραφέας Μαξ Ίστμαν έγραψε για τον Καζάλς:Είναι κατά κοινή ομολογία ο μεγαλύτερος τσελίστας που έζησε ποτέ. Ο Φριτς Κρέισλερ πήγε πιο μακριά και τον περιέγραψε ως «τον μεγαλύτερο άνθρωπο που τράβηξε ποτέ χορδή».Το νότιο τμήμα του αυτοκινητόδρομου C-32 στην Καταλονία της Ισπανίας ονομάζεται Autopista de Pau Casals.

Ο Διεθνής Διαγωνισμός τσέλο Pau Casals διεξάγεται στο Κρόνμπεργκ και την Φρανκφούρτη, στη Γερμανία, υπό την αιγίδα της Ακαδημίας Κρόνμπεργκ μία φορά κάθε τέσσερα χρόνια, ξεκινώντας από το 2000, για να ανακαλύψει και να προωθήσει τη σταδιοδρομία της μελλοντικής ελίτ τσέλο, και υποστηρίζεται από το Ίδρυμα Pau Casals, υπό την αιγίδα της χήρας του, Marta Casals Istomin. Ένα από τα βραβεία είναι η χρήση ενός από τα τσέλο Gofriller που ανήκαν στον Καζάλς.

Ο Αυστραλιανός ραδιοφωνικός παραγωγός Φίλιπ Άνταμς συχνά θυμάται με αγάπη τη συνέντευξη Τύπου για τα 80ά γενέθλια του Καζάλς, όπου, αφού παραπονέθηκε εκτενώς για τα προβλήματα του κόσμου, σταμάτησε για να ολοκληρώσει με την παρατήρηση: «η κατάσταση είναι απελπιστική. Πρέπει να κάνουμε το επόμενο βήμα».

Στο Πουέρτο Ρίκο, το Φεστιβάλ Καζάλς διεξάγεται ακόμα κάθε χρόνο. Υπάρχει επίσης ένα μουσείο αφιερωμένο στη ζωή του Καζάλς που βρίσκεται στο Παλιό Σαν Χουάν. Στις 3 Οκτωβρίου 2009, η Sala Sinfónica Pau Casals, μια συμφωνική αίθουσα που ονομάστηκε προς τιμήν του Καζάλς, άνοιξε στο Σαν Χουάν του Πουέρτο Ρίκο. Το κτίριο των 34 εκατομμυρίων δολαρίων, σχεδιασμένο από τον Rodolfo Fernandez, είναι η τελευταία προσθήκη στο συγκρότημα του Κέντρου Καλών Τεχνών. Είναι η νέα έδρα της Συμφωνικής Ορχήστρας του Πουέρτο Ρίκο.

Το Πραντ της Γαλλίας φιλοξενεί ένα άλλο Μουσείο Καζάλς που βρίσκεται μέσα στη Δημόσια Βιβλιοθήκη. Πολλά από τα αναμνηστικά και τα πολύτιμα έγγραφα του καλλιτέχνη είναι εκεί: φωτογραφίες, ρούχα συναυλιών, αυθεντικά γράμματα, πρωτότυπες παρτιτούρες του Πεσέμπρε, ηχογραφήσεις συνεντεύξεων, ταινίες, πίνακες, ένα τσέλο και το πρώτο του πιάνο.

Στο Τόκυο, το Καζάλς Χολ, σχεδιασμένο από τον Αράτα Ισοζάκι, άνοιξε το 1987 ως χώρος για μουσική δωματίου. Το Δημοτικό Σχολείο Pau Casals στο Σικάγο ονομάστηκε έτσι προς τιμήν του.

Το μοτέτο του , που συνθέστηκε το 1932, εκτελείται συχνά σήμερα.

Στην ταινία του Πάμπλο Λαραΐν, Τζάκι (2016), τον Καζάλς υποδύεται ο Ρολάντ Πιντού.

Το 2019, το άλμπουμ του Καζάλς «Έξι Σουίτες για τσέλο του Μπαχ» επιλέχθηκε από τη Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου για διατήρηση στο Εθνικό Μητρώο Καταγραφής ως «πολιτισμικά, ιστορικά ή αισθητικά σημαντικό».

 Παραπομπές 

 Περαιτέρω ανάγνωση 
 Pablo Casals, Robert Baldock, Northeastern University Press, Boston (1992), 
 Pablo Casals, a Biography, H. L. Kirk, Holt Rinehart and Winston, New York (1974), 
 "Pablo Casals : l'indomptable", Biography, Henri Gourdin, Editions de Paris – Max Chaleil, Paris, (2013).
 Conversations with Casals. With an Introduction by Pablo Casals. With an Appreciation by Thomas Mann, J. Ma. Corredor, E. P. Dutton, New York (1957)
 Joys and Sorrows; Reflections by Pablo Casals as Told to Albert E. Kahn, Pablo Casals, Simon and Schuster, New York (1973) 
 Pablo Casals, Lillian Littlehales, W. W. Norton, New York (1929)
 Song of the Birds. Sayings, Stories and Impressions of Pablo Casals, Compiled, Edited and with a foreword by Julian Lloyd Webber, Robson Books, London (1985). ISBN 0-86051-305-X
 Just Play Naturally. An Account of Her Study with Pablo Casals in the 1950s and Her Discovery of the Resonance between His Teaching and the Principles of the Alexander Technique, Vivien Mackie (in Conversation with Joe Armstrong), Boston-London 1984–2000, Duende Edition(2006). ISBN 1-4257-0869-2.
 Arnold Schoenberg Correspondence. A Collection of Translated and Annotated Letters Exchanged with Guido Adler, Pablo Casals, Emanuel Feuermann, and Olin Downes, Egbert M. Ennulat, The Scarecrow Press, Metuchen (1991). ISBN 0-8108-2452-3
 The Memoirs of Pablo Casals, Pablo Casals as Told to Thomas Dozier, Life en Espanol, New York (1959).
 Cellist in Exile. A Portrait of Pablo Casals, Bernard Taper, McGraw-Hill, New York (1962).
 Casals, Photographed by Fritz Henle, American Photographic Book Publishing Co., Garden City (1975). ISBN 0-8174-0593-3.
 Virtuoso, Harvey Sachs, Thames and Hudson, New York (1982), chapter six, pp. 129–151 is devoted to Pablo Casals. ISBN 0-500-01286-5.
 "La jeune fille et le rossignol", Henri Gourdin, Editions du Rouergue, (2009) [around the arrival of Pablo Casals in Prades and the beginning of his exile from Spain].
 La violoncelliste, Henri Gourdin, Éditions de Paris – Max Chaleil, Paris, (2012) [reconstitution of Casals' life in Prades under German occupation – 1940–1944].
 "La jeune fille et le rossignol", Historia, no. 739, July 2008.
 "Un écrivain fasciné par Pau Casals", Le Violoncelle  Archived 30 June 2015 at the Wayback Machine, no. 32, September 2009, pp. 16–19.
 "La musique à l'heure de l'occupation : l'engagement politique de Pau Casals", Le Violoncelle  Archived 30 June 2015 at the Wayback Machine, no. 44, September 2012, pp. 18–19.
 "Lutherie. De la courge au Goffriller : Les violoncelles de Pau Casals", Le Violoncelle  Archived 30 June 2015 at the Wayback Machine, no. 45, December 2012, pp. 24–25.
 "Une biographie de Pau Casals", Le Violoncelle  Archived 30 June 2015 at the Wayback Machine, no. 48, September 2013, pp. 14–16.
 "Biographie : Pau Casals, l'indomptable", L'Accent Catalan, no. 80, January–February 2014, p. 33.
 "Casals vivant", Classica, no. 159, February 2014, p. 132.
 "Passion Casals", Diapason, no. 623, April 2014.

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Ίδρυμα Pau Casals  Archived 6 Δεκεμβρίου 2013 στο Wayback Μηχανή
 Φεστιβάλ Καζάλς Σαν Χουάν, Πουέρτο Ρίκο
 Φεστιβάλ Casals de Prades Archived 18 Φεβρουαρίου 2006 στο Wayback Μηχανή Prades, Pyrénées-Orientales, Γαλλία
 Pablo Casals σε AllMusic
 Ηχογραφήσεις του Πάμπλο Καζάλς στο Δισκογραφία αμερικανικών ιστορικών ηχογραφήσεων.
 Δισκογραφία και βιβλιογραφία
 Δωρεάν ηχογραφήσεις σε Διεθνές Πρόγραμμα Βιβλιοθήκης Μουσικής
 Τρίο με τον Alfred Cortot και τον Jacques Thibaud-ηχογραφήσεις, ηχογραφήσεις και δισκογραφία (Η σελίδα Κλασικής Μουσικής του γιάνγκροκ Λι)
 26λεπτο βίντεο του Casals εξόριστου στην Prada, συμπεριλαμβανομένης της συναυλιακής σουίτας n.1 J.s. Bach. Βίντεο και Βίμεο
 Συνέντευξη με την Marta Casals Istomin 16 Ιουνίου 2012, Wigmore Hall
 "Μια μέρα στη ζωή" podcast για Casals και Franco

Κατηγορία:Ισπανοί διευθυντές ορχήστρας
Κατηγορία:Ισπανοί συνθέτες κλασικής μουσικής
Κατηγορία:Παραλήπτες του Προεδρικού Μεταλλίου της Ελευθερίας
Κατηγορία:Μεγάλοι Αξιωματικοί της Λεγεώνας της Τιμής
Κατηγορία:Κλασικοί συνθέτες του 20ού αιώνα
Κατηγορία:Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις