Συριανός (φιλόσοφος)

Ο Συριανός (απεβ. περίπου το 437 μ.Χ.) ήταν Έλληνας Νεοπλατωνιστής φιλόσοφος και επικεφαλής της Ακαδημίας του Πλάτωνα στην Αθήνα, διαδεχόμενος τον διδάσκαλό του Πλούταρχο τον Αθηναίο το 431/432 μ.Χ. Είναι σημαντικός ως διδάσκαλος του Πρόκλου, και όπως ο Πλούταρχος και ο Πρόκλος, ως σχολιαστής του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη. Το πιο γνωστό σωζόμενο έργο του είναι ένα σχόλιο στα Μεταφυσικά του Αριστοτέλη. Λέγεται ότι έχει γράψει επίσης σχόλια για το Περί Ουρανού και το Περί Ερμηνείας του Αριστοτέλη, καθώς και για τον Τίμαιο του Πλάτωνα.

 Βιογραφία 
Καταγόταν από την Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, και ήταν γιος του Φιλοξένου. Λίγα γνωρίζουμε για την προσωπική του ιστορία, εκτός από το ότι ήρθε στην Αθήνα και σπούδασε με μεγάλο ζήλο κοντά στον Πλούταρχο της Αθήνας, τον επικεφαλής της Νεοπλατωνικής Σχολής, ο οποίος τον αντιμετώπιζε με μεγάλο θαυμασμό και στοργή, και τον διόρισε διάδοχό του. Είναι σημαντικός ως διδάσκαλος του Πρόκλου και του Ερμεία. Ο Πρόκλος τον αντιμετώπιζε με τη μεγαλύτερη ευλάβεια, και έδωσε οδηγίες ότι μετά το τέλος του, έπρεπε να ταφεί στον ίδιο τάφο με τον Θεμίστιο.

 Γραπτά 
Μόνο λίγα απομεινάρια από τα γραπτά του Συριανού διασώθηκαν. Τα σωζόμενα έργα είναι:
 Σχόλιο στη Μεταφυσική του Αριστοτέλη.
 Σχόλια σε δύο ρητορικά έργα του Ερμογένη.
 Διαλέξεις για τον Φαίδρο του Πλάτωνα, που διασώζονται από τον Ερμεία.

Μεταξύ των χαμένων έργων, ο Συριανός έγραψε σχόλια στα έργα του Αριστοτέλη Περί Ουρανού και Περί Ερμηνείας. Από τα σχόλια του Πρόκλου στον Τίμαιο του Πλάτωνα μαθαίνουμε, ότι ο Συριανός έγραψε επίσης ένα σχόλιο στο ίδιο βιβλίο. Ο Συριανός έγραψε επίσης έργα για τη Θεολογία του Ορφέα και για το Περί της Αρμονίας του Ορφέα, του Πυθαγόρα και του Πλάτωνα με τους Χρησμούς. Ο Θεόδωρος Μελιτηνιώτης, στο έργο του Προοίμιο στην Αστρονομία, αναφέρει σχόλια για τη Μεγάλη Σύνταξη του Κλαύδιου Πτολεμαίου από τον φιλόσοφο Συριανό. Η Σούδα αποδίδει πολλά έργα στον Συριανό, τα οποία όμως στην πραγματικότητα είναι έργα του Πρόκλου.Suda, Proklos.

 Φιλοσοφία 
Η φιλοσοφική σημασία του Συριανού έγκειται στον τομέα της μεταφυσικής και της εξήγησης του Πλάτωνα. Είναι σημαντικός στην επέκταση των λεπτομερειών του νεοπλατωνικού μεταφυσικού συστήματος, που ξεκίνησε ο Ιάμβλιχος και οριοθετήθηκε πλήρως από τον Πρόκλο.Monad And Dyad As Cosmic Principles In Syrianus, Soul And The Structure Of Being In Late Neoplatonism, H.J. Blumenthal and A.C. Lloyd, Liverpool University Press, 1982, pp. 1–10.

Τα πιο πολύτιμα απομεινάρια που έχουμε είναι τα Σχόλια για τα Μεταφυσικά του Αριστοτέλη. Εξηγώντας τις προτάσεις τού Αριστοτέλη, προσθέτει τις απόψεις που υποστηρίζει η νεοπλατωνική σχολή για το θέμα που εξετάζεται, και προσπαθεί να αντιπαραβάλει τη δεύτερη με την πρώτη. Στο Σχόλιό του για τα Μεταφυσικά, ο Συριανός εξηγεί την άποψή του για τη Μονάδα και τη Δυάδα σε πολλά σημεία. Το Ένα ακολουθείται αμέσως από μία υπέρτατη μονάδα και δυάδα. Ο Συριανός περιγράφει τη μονάδα ως αρσενική και τη δυάδα ως θηλυκή. Χρησιμοποιεί τη διδασκαλία των δύο κοσμικών αρχών, για να εξηγήσει την προέλευση του κακού. Αρνείται ότι υπάρχουν πλατωνικές μορφές πραγμάτων, που είναι κακές ή άθλιες. Η δυάδα είναι έμμεσα υπεύθυνη για το κακό. Ο Συριανός αποδίδει την ύπαρξη του κακού στην ετερότητα και την πολλαπλότητα, για την οποία πιστεύει ότι η δυάδα είναι άμεσα υπεύθυνη για τη δημιουργία της.

Μία από τις θεμελιώδεις αρχές του είναι, ότι πρόκειται για πρόταση γενικής εφαρμογής, ότι το ίδιο πράγμα δεν μπορεί να επιβεβαιωθεί και να απορριφθεί ταυτόχρονα· αλλά ότι, υπό οποιαδήποτε έννοια που αφορά την αλήθεια είτε της επιβεβαίωσης είτε της άρνησης μίας πρότασης, ισχύει μόνο για υπάρχοντα πράγματα, αλλά όχι για ό,τι υπερβαίνει τον λόγο και τη γνώση, διότι αυτό δεν επιτρέπει ούτε την επιβεβαίωση ούτε την άρνηση, αφού κάθε ισχυρισμός σχετικά με αυτό πρέπει να είναι ψευδής.Syrianus, In Met. ii. fol. 13, b. Συνολικά, οι διδασκαλίες που διατυπώνονται σε αυτό το έργο είναι αυτές της νεοπλατωνικής σχολής.

 Εκδόσεις 
 J. Dillon, D. O'Meara, (2006), Syrianus: Σχετικά με τα Μεταφυσικά του Αριστοτέλη 13-14 . Duckworth.
 D. O'Meara, J. Dillon, (2008), Syrianus: Σχετικά με τα Μεταφυσικά του Αριστοτέλη 3-4 . Duckworth.

 Παραπομπές 

 Πηγές 
 Angela Longo (ed.), Syrianus et la métaphysique de l'antiquité tardive: actes du colloque international, Université de Gèneve, 29 septembre-1er octobre 2006. (Napoli, Bibliopolis, 2009) (Elenchos, 51).
 Sarah Klitenic Wear, The Teachings of Syrianus on Plato's Timaeus and Parmenides. Ancient Mediterranean and Medieval Texts and Contexts (Leiden; Boston: Brill, 2011) (Studies in Platonism, Neoplatonism and the Platonic tradition, 10).

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

Raw Greek OCR of Rabe's Teubner edition of Syrianus' Commentaria in Hermogenem at the Lace project of Mount Allison University:  vol. 1

Κατηγορία:Νεοπλατωνικοί φιλόσοφοι