Μαξ φον ντερ Γκριν

O Μαξ φον ντερ Γκριν () (25 Μαΐου 1926, Μπαϊρόιτ - 7 Απριλίου 2005, Ντόρτμουντ ) ήταν Γερμανός συγγραφέας. Τα μυθιστορήματα και τα διηγήματά του, στα οποία η εργασία του ως ανθρακωρύχος είχε καθοριστική επίδραση, απεικονίζουν τη βιομηχανική εργασία και τις κοινωνικές συνθήκες της εργατικής τάξης από την οπτική γωνία των εργατών.

 Βιογραφικά στοιχεία 

Ο Μαξ φον ντερ Γκριν γεννήθηκε στο Μπαϊρόιτ το 1926 εκτός γάμου από την υπηρέτρια Μαργαρίτε φον ντερ Γκριν. Λόγω των επισφαλών οικονομικών συνθηκών της ανύπαντρης μητέρας του, σύντομα τέθηκε στη φροντίδα των παππούδων του στο Σένβαλντ στην Άνω Φραγκονία. Το 1933, η μητέρα του παντρεύτηκε έναν Τσεχοσλοβάκο υποδηματοποιό και εγκαταστάθηκε στο Πάουλουσμπρουν στη Βοημία (σήμερα Πάβλουβ Στούντενετς, Τσεχία) μαζί με τον γιο της, ο οποίος δεν υιοθετήθηκε από τον πατριό του και ως εκ τούτου διατήρησε το επώνυμο φον ντερ Γκριν. Την 1η Οκτωβρίου 1938, κατά τη διάρκεια της εισβολής της Βέρμαχτ στη Σουδητία, ο πατριός του, που ήταν μάρτυρας του Ιεχωβά, συνελήφθη για διανομή παράνομου υλικού και μεταφέρθηκε για μικρό διάστημα στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Νταχάου. Λόγω αυτού του γεγονότος αλλά και της φτώχειας της οικογένειας, παρά τους καλούς βαθμούς, δεν μπόρεσε να φοιτήσει στο γυμνάσιο. Στα αυτοβιογραφικά του έργα εμφανίζεται «μια κάποια εξιδανίκευση των σκληρών συνθηκών υπό τις οποίες μεγάλωσε».

Το 1941 άρχισε μαθητεία σε εργοστάσιο πορσελάνης αλλά σταμάτησε λόγω μιας φάρσας και καταδικάστηκε σε αρκετές εβδομάδες σε φυλακή ανηλίκων.  Το 1943 επιστρατεύτηκε στην Υπηρεσία Εργασίας του Ράιχ και το 1944 κατατάχθηκε στον στρατό. Τοποθετήθηκε ασυρματιστής σε μονάδα αλεξιπτωτιστών στη Βρετάνη (Γαλλία), αιχμαλωτίστηκε στο Καμπέρ  από τους Αμερικανούς μετά από μερικούς μήνες και πέρασε τρία χρόνια σε στρατόπεδα συγκέντρωσης αιχμαλώτων πολέμου στη Σκωτία και τη Λουιζιάνα (ΗΠΑ). Ως αιχμάλωτος πολέμου, εργάστηκε ως αγρότης, ξυλοκόπος, σε λατομείο και σε ορυχεία. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, άρχισε να αναπτύσσει ενδιαφέρον για τη λογοτεχνία και την κλασική μουσική και να διαβάζει βιβλία των Χέμινγουεϊ, Φόκνερ και Τζον Στάινμπεκ.

Επιστρέφοντας στη Γερμανία μετά την αποφυλάκισή του, αρχικά εργάστηκε ως χτίστης και από το 1951 έως το 1963 σε ορυχείο στην Κοιλάδα του Ρουρ στη Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία. Θάφτηκε σε στοές δύο φορές εν ώρα εργασίας και μετά ένα ακόμη σοβαρό εργατικό ατύχημα το 1954, εκπαιδεύτηκε ως οδηγός μηχανής ορυχείου. Το 1953 παντρεύτηκε τη δασκάλα Λιζελότε Κέλερ με την οποία απέκτησαν έναν γιο και μια κόρη.

Άρχισε να γράφει το 1955, αρχικά ποίηση και αργότερα επικεντρώθηκε στη ρεαλιστική απεικόνιση των συνθηκών διαβίωσης της εργατικής τάξης. Από το 1963 ασχολήθηκε αποκλειστικά με τη συγγραφή και έζησε στο Ντόρτμουντ όπου πέθανε το 2005. Ήταν ένα από τα ιδρυτικά μέλη της Ομάδας 61 του Ντόρτμουντ το 1961 και μέλος του Κέντρου PEN της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας από το 1964 μέχρι τον θάνατό του.

 Λογοτεχνική δημιουργία 
Η εμπειρία του ως ανθρακωρύχος στην περιοχή του Ρουρ του ενέπνευσε μια σειρά από έντονα επικριτικά μυθιστορήματα για τη ζωή των εργατών στη Δυτική Γερμανία. Απεικόνισε τις συνθήκες εργασίας στη δυτικογερμανική βιομηχανία και εξέθεσε τη δύναμη των συνδικάτων και το σύστημα εκμετάλλευσης. Στα βιβλία του, καταρρίπτει τον μύθο της «κοινωνικής συνεργασίας» και των δημοκρατικών ελευθεριών και απεικονίζει τις διαμαρτυρίες των εργατών «ενάντια στην οικονομική δουλεία και την ταπείνωση».

Το 1962, δημοσιεύτηκε το πρώτο του μυθιστόρημα Άνδρες σε διπλή νύχτα, το οποίο αναφέρεται στον εγκλωβισμό του στο ανθρακωρυχείο, με κριτική των επικίνδυνων συνθηκών εργασίας - από την παραβίαση της ασφάλειας έως τις μισθολογικές συνθήκες. 

Το δεύτερο μυθιστόρημα Φωτιά και αντιφέγγισμα (1963), που τον έκανε διάσημο και μεταφράστηκε σε περισσότερες από 20 γλώσσες, συμπυκνώνει τα κύρια προβλήματα της δυτικογερμανικής κοινωνίας στις αρχές της δεκαετίας του 1960 σε λεπτομερή, ρεαλιστική απεικόνιση των συνθηκών διαβίωσης των προλετάριων. Με φόντο την απεικόνιση της ζωής των ανθρακωρύχων, ασχολείται με το ναζιστικό παρελθόν και τη διαίρεση της Γερμανίας. Το έργο προκάλεσε σκάνδαλο και ο φον ντερ Γκριν απολύθηκε από το ορυχείο λόγω της κριτικής που άσκησε στους εργοδότες της δυτικογερμανικής βιομηχανίας άνθρακα. Αντιμετώπισε επίσης δίκη, η οποία προσέλκυσε σημαντική δημόσια προσοχή. Η αθώωσή του το 1964 θεωρήθηκε από την πλειοψηφία του Τύπου ως μια σημαντική επιβεβαίωση της λογοτεχνικής ελευθερίας στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία. Η διεθνής επιτυχία του μυθιστορήματος ενισχύθηκε από την κινηματογραφική μεταφορά του το 1966 στην Ανατολική Γερμανία, η οποία συζητήθηκε ως πολιτικό ζήτημα στη Δυτική Γερμανία. Τα επόμενα έργα του ήταν επίσης κοινωνικοπολιτικά κατηγορητήρια και μπορούν να χαρακτηριστούν ως πολιτικά παρεμβατική λογοτεχνία. 

Το λογοτεχνικό του έργο, το οποίο περιλαμβάνει επίσης βιβλία για νέους, αυτοβιογραφικά διηγήματα και άρθρα που δημοσίευε, έφερε στο προσκήνιο κατά τη δεκαετία του 1960 την κοινωνικοπολιτικά στρατευμένη λογοτεχνία για την εργατική τάξη. Το ενδιαφέρον του κοινού μειώθηκε με την παρακμή της γερμανικής μεταλλευτικής βιομηχανίας και το κλείσιμο των ορυχείων στην περιοχή του Ρουρ.

Πολλά έργα του έχουν διασκευαστεί σε κινηματογραφικές ταινίες και τηλεοπτικές σειρές.

 Έργα (επιλογή) 

 Μυθιστορήματα 
 1962: Männer in zweifacher Nacht - Άνδρες σε διπλή νύχτα
 1963: Irrlicht und Feuer - Φωτιά και αντιφέγγισμα, ελλ. μετάφραση: Αίμη Μανούση, εκδόσεις Οδυσσέας, 1976 
 1968: Zwei Briefe an Pospischiel - Δύο επιστολές στον Πόσπισιλ
 1973: Stellenweise Glatteis - Μαύρος πάγος κατά τόπους
 1979: Flächenbrand - Πυρκαγιά
 1986: Die Lawine - Η χιονοστιβάδα

 Συλλογές διηγημάτων 

 1965: Fahrtunterbrechung und andere Erzählungen - Διακοπή του ταξιδιού και άλλες ιστορίες
 1970: Urlaub am Plattensee - Διακοπές στη λίμνη Μπάλατον
 1972: Am Tresen gehn die Lichter aus - Τα φώτα σβήνουν στον πάγκο
 1973: Ein Tag wie jeder andere - Μια μέρα σαν όλες τις άλλες
 1979: Die Entscheidung - Η απόφαση
 1980: Etwas außerhalb der Legalität und andere Erzählungen - Κάτι έξω από τα όρια της νομιμότητας και άλλες ιστορίες
 1982: Späte Liebe - Όψιμος έρωτας
 1994: Fahrt in den Morgen -  Ταξίδι το πρωί
 1995: Die Saujagd und andere Vorstadtgeschichten - Το κυνήγι του αγριόχοιρου και άλλες ιστορίες στα προάστια

 Νεανική λογοτεχνία 

 1976: Vorstadtkrokodile - Κροκόδειλοι των προαστίων
 1983: Friedrich und Friederike - Φρίντριχ και Φρειδερίκα

 Αυτοβιογραφικά 

 1975: Wenn der tote Rabe vom Baum fällt - Όταν το νεκρό κοράκι πέφτει από το δέντρο
 1979: Wie war das eigentlich? Kindheit und Jugend im Dritten Reich - Πώς ήταν στην πραγματικότητα; Παιδική ηλικία και νεότητα στο Τρίτο Ράιχ
 1990: Eine Jugend in Franken - Ένας νέος στη Φραγκονία 

 Βραβεία και διακρίσεις 
Ο τιμήθηκε με πολλά βραβεία, μεταξύ των οποίων:
 Βραβείο Χρυσές Δάφνες της Γερμανικής Τηλεόρασης (1966),
 Βραβείο Πόλης Νυρεμβέργης (1973)
 Βραβείο Χάινριχ Λίμπκε (1979),
 Βραβείο Ντρόστε-Χούλσχοφ (1981)
 Βραβείο Λογοτεχνίας του Ρουρ (1988),
 Τάγμα Αξίας του Ομοσπονδιακού Κρατιδίου της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας (1991)
 Παραπομπές 

Κατηγορία:Γερμανοί μυθιστοριογράφοι
Κατηγορία:Γερμανοί διηγηματογράφοι