Άρνο Μπρέκερ

O Άρνο Μπρέκερ (γερμανικά: Arno Breker, 19 Ιουλίου 1900 – 13 Φεβρουαρίου 1991) ήταν Γερμανός γλύπτης, γνωστός κυρίως για τα δημόσια έργα του στην εθνοσοσιαλιστική Γερμανία, όπου υποστηρίχθηκε από τις αρχές ως το αντίθετο της εκφυλισμένης τέχνης. Ορίστηκε επίσημος κρατικός γλύπτης και απαλλάχθηκε από την στρατιωτική υπηρεσία. Ένα από τα πιο γνωστά γλυπτά του είναι το Die Partei, που αντιπροσωπεύει το πνεύμα του Εθνοσοσιαλιστικού Κόμματος και βρισκόταν στη μία πλευρά της εισόδου της άμαξας  του Άλμπερτ Σπέερ.

Μετά την πτώση της ναζιστικής Γερμανίας το 1945, ο Μπρέκερ συνέχισε να έχει επαγγελματική επιτυχία ως γλύπτης στη νέα Δυτική Γερμανία.

 Βιογραφία 
Ο Άρνο Μπρέκερ (Arno Breker) γεννήθηκε στο Έλμπερφελντ, στη δυτική Γερμανία, γιος του λιθοξόου Άρνολντ Μπρέκερ. Σπούδασε αρχιτεκτονική, μαζί με λιθοξοΐα και ανατομία. Σε ηλικία 20 ετών εισήχθη στην Ακαδημία Τεχνών του Ντίσελντορφ, όπου αφοσιώθηκε στη γλυπτική, μαθητεύοντας κοντά στους Χούμπερτ Νέτσερ και Βίλχελμ Κράις. Το 1924 επισκέφθηκε για πρώτη φορά το Παρίσι, λίγο πριν ολοκληρώσει τις σπουδές του. Εκεί συνάντησε τους Ζαν Κοκτώ, Ζαν Ρενουάρ, Πάμπλο Πικάσο, Ντανιέλ-Ανρί Κανβάιλερ και Άλφρεντ Φλέχτχαϊμ. Το 1927 μετακόμισε στο Παρίσι, το οποίο στη συνέχεια θεωρούσε πατρίδα του. Την ίδια χρονιά έκανε έκθεση μαζί με τον Άλφ Μπάιρλε. Ο Μπρέκερ έγινε γρήγορα δεκτός από τον έμπορο τέχνης Άλφρεντ Φλέχτχαϊμ και δημιούργησε στενές σχέσεις με σημαντικές προσωπικότητες του καλλιτεχνικού κόσμου, όπως οι Σαρλ Ντεσπιώ, Ισαμού Νογκούτσι, Μορίς ντε Βλαμένκ και Αντρέ Ντυνουαγιέ ντε Σεγκοζάκ, τους οποίους αργότερα φιλοτέχνησε. Ταξίδεψε στη Βόρεια Αφρική και παρήγαγε λιθογραφίες που εξέδωσε με τον τίτλο «Ταξίδι στην Τυνησία». Επισκέφθηκε επίσης τον Αριστίντ Μαγιόλ, ο οποίος αργότερα τον χαρακτήρισε «Μιχαήλ Άγγελο της Γερμανίας».

Το 1932 τιμήθηκε με βραβείο από το Υπουργείο Πολιτισμού της Πρωσίας, που του έδωσε τη δυνατότητα να μείνει έναν χρόνο στη Ρώμη. Το 1934 επέστρεψε στη Γερμανία, έπειτα από συμβουλή του Μαξ Λίμπερμαν. Την περίοδο αυτή ο Άλφρεντ Ρόζενμπεργκ, εκδότης της ναζιστικής εφημερίδας Völkischer Beobachter, καταδίκασε ορισμένα έργα του Μπρέκερ ως εκφυλισμένη τέχνη. Ωστόσο, ο Μπρέκερ υποστηρίχθηκε από πολλούς ηγέτες του ναζιστικού καθεστώτος, ιδιαίτερα από τον Αδόλφο Χίτλερ. Ακόμη και ο Ρόζενμπεργκ αργότερα εξήρε τα έργα του ως εκφράσεις της «δύναμης και της βούλησης» (Wucht und Willenhaftigkeit) της ναζιστικής Γερμανίας. Από το 1933 έως το 1942 ανέλαβε παραγγελίες από τους Ναζί· μεταξύ άλλων συμμετείχε σε έκθεση έργων του στο κατεχόμενο Παρίσι το 1942, όπου ξανασυνάντησε τον Ζαν Κοκτώ. Διατήρησε προσωπικές σχέσεις με τον Άλμπερτ Σπέερ και τον Χίτλερ. Το 1936 κέρδισε την παραγγελία για δύο γλυπτά που θα συμμετείχαν στον καλλιτεχνικό διαγωνισμό των Ολυμπιακών Αγώνων του Βερολίνου: τον «Δεκαθλητή» (Zehnkämpfer), που απέσπασε το αργυρό μετάλλιο, και τη «Νικήτρια» (Die Siegerin). Το 1937 παντρεύτηκε την Ελληνίδα Δήμητρα Μεσσάλα, η οποία ήταν μοντέλο. Την ίδια χρονιά εντάχθηκε στο Εθνικοσοσιαλιστικό Κόμμα και ο Χίτλερ τον όρισε «επίσημο γλύπτη του κράτους», του παραχώρησε μεγάλη έκταση γης και του διέθεσε ατελιέ με 43 βοηθούς.Evans, Richard, "The Third Reich in Power", New York: Penguin Books, 2005, p. 167. Συμπεριλήφθηκε στη λίστα των 378 «θεόσταλτων» (Gottbegnadeten) καλλιτεχνών που απαλλάσσονταν από στρατιωτική θητεία με απόφαση του Χίτλερ και του Γκέμπελς. Τα δίδυμα γλυπτά του «Το Κόμμα» και «Ο Στρατός» τοποθετήθηκαν στην είσοδο της νέας Καγκελαρίας του Ράιχ, ενώ το έργο του Γιόζεφ Θόρακ «Βηματίζοντα Άλογα» (1939) πλαισίωνε την κεντρική σκάλα στον κήπο.

Ο νεοκλασικός χαρακτήρας των έργων του, με τίτλους όπως Συντροφικότητα, Λαμπαδηφόρος και Θυσία, ενσάρκωνε τα ναζιστικά ιδανικά και ταίριαζε με την αρχιτεκτονική αισθητική του καθεστώτος. Ωστόσο, οι αναλογίες των μορφών, η χρωματική επεξεργασία των επιφανειών (έντονες αντιθέσεις φωτός-σκιάς) και η μελοδραματική ένταση της μυολογίας τους, παραπέμπουν σε Ιταλούς μανιεριστές γλύπτες του 16ου αιώνα. Αυτή η μανιεριστική διάσταση του νεοκλασικισμού του Μπρέκερ ίσως υποδηλώνει στενότερη συγγένεια με εξπρεσιονιστικές τάσεις της γερμανικής μοντέρνας τέχνης απ’ ό,τι συνήθως αναγνωρίζεται.

Μέχρι την πτώση του Τρίτου Ράιχ, ο Μπρέκερ ήταν καθηγητής εικαστικών τεχνών στο Βερολίνο.

 Μεταπολεμική καριέρα 
Το 90% των δημόσιων έργων του καταστράφηκε στους βομβαρδισμούς της Γερμανίας προς το τέλος του πολέμου. Το 1946 δέχτηκε πρόταση παραγγελίας από τον Σοβιετικό ηγέτη Ιωσήφ Στάλιν, αλλά την απέρριψε λέγοντας: «Μία δικτατορία μου είναι αρκετή».Evans, Richard J. The Third Reich at War. New York: Penguin 2008, p. 754 Το 1948 χαρακτηρίστηκε «συνοδοιπόρος» των Ναζί και απολύθηκε, παρά ταύτα συνέχισε να ευδοκιμεί επαγγελματικά. Επέστρεψε στο Ντίσελντορφ, στη νέα Δυτική Γερμανία, όπου διατηρούσε τη βάση του, με περιόδους διαμονής στο Παρίσι. Εκεί εργάστηκε και ως αρχιτέκτονας, αλλά συνέχισε να δέχεται παραγγελίες για γλυπτά σε κλασικό ύφος, από επιχειρήσεις και ιδιώτες. Δημιούργησε επίσης πολλά προτομές. Το 1970 έλαβε παραγγελία από τον βασιλιά του Μαρόκου για το κτίριο των Ηνωμένων Εθνών στην Καζαμπλάνκα, αλλά το έργο καταστράφηκε. Ακολούθησαν και άλλα έργα, όπως γλυπτά για το δημαρχείο του Ντίσελντορφ, προτομές των Ανουάρ Σαντάτ και Κόνραντ Αντενάουερ, καθώς και ένα άγαλμα της Παλλάδας Αθηνάς, με κράνος και να πετάει ένα δόρι, σε βαρύγδουπο ύφος παρόμοιο με εκείνο της ναζιστικής περιόδου. Η διαδικασία «αποκατάστασής» του κορυφώθηκε με τη δημιουργία Μουσείου Άρνο Μπρέκερ, χρηματοδοτούμενου από την οικογένεια Μπόντενσταϊν, στο κάστρο Νέρφενιχ (μεταξύ Άαχεν και Κολωνίας). Το Μουσείο Άρνο Μπρέκερ εγκαινιάστηκε το 1985 και παραμένει ανοικτό έως τουλάχιστον το 2021.

Η αποκατάσταση του Μπρέκερ προκάλεσε αντιδράσεις αντιναζιστών, όπως η διαμάχη στο Παρίσι το 1981, όταν έργα του εκτέθηκαν στο Κέντρο Ζωρζ Πομπιντού. Την ίδια χρονιά, διαδηλώσεις συνόδευσαν έκθεση στο Βερολίνο. Οι θαυμαστές του υποστήριζαν ότι δεν είχε υιοθετήσει την ιδεολογία του ναζισμού, αλλά απλώς είχε δεχθεί την υποστήριξη του καθεστώτος.

Το τελευταίο μεγάλο έργο του ήταν ένα μνημειώδες άγαλμα του Μεγάλου Αλεξάνδρου, που προοριζόταν να στηθεί στην Ελλάδα.

 Γάμοι και οικογένεια 
Ο Άρνο Μπρέκερ παντρεύτηκε δύο φορές. Η πρώτη του γυναίκα, η Δήμητρα Μεσσάλα, ήταν μοντέλο από την Ελλάδα, και την παντρεύτηκε το 1937. Απεβίωσε το 1956 σε τροχαίο ατύχημα. Ξαναπαντρεύτηκε το 1958 την Σαρλότ Κλουγκε (Charlotte Kluge). Έκαναν δύο παιδιά, τον Γκέρχαρτ (1959) και την Κάρολα (1962). Ο Μπρέκερ παρέμεινε παντρεμένος στην Κλούγκε μέχριν τον θάνατο του το 1991.

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 


Κατηγορία:Γερμανοί Ναζιστές πολιτικοί
Κατηγορία:Λήμματα που περιέχουν κείμενο στα λατινικά
Κατηγορία:Λήμματα που περιέχουν κείμενο στα γερμανικά
Κατηγορία:Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις