Οι δύο Τζέικ

Οι δύο Τζέικ (αγγλ.: The Two Jakes) είναι Αμερικανική νεονουάρ ταινία μυστηρίου του 1990 και η συνέχεια της ταινίας Τσάιναταουν του 1974. Σε σκηνοθεσία και πρωταγωνιστή τον Τζακ Νίκολσον, ο οποίος επαναλαμβάνει τον ρόλο του ως Τζέι Τζέι "Τζέικ" Γκίτις από την πρώτη ταινία, το καστ περιλαμβάνει επίσης τους Χάρβεϊ Καϊτέλ, Μεγκ Τίλι, Μαντλίν Στόου, Ρίτσαρντ Φάρνσγουορθ, Φρέντερικ Φόρεστ, Ντέιβιντ Κιθ, Ρούμπεν Μπλέιντς, Τρέισι Γουόλτερ και Ίλαϊ Γουάλακ. Επαναλαμβάνουν επίσης τους ρόλους τους από την Τσάιναταουν οι Τζο Μάντελ, Πέρι Λόπεζ, Τζέιμς Χονγκ και, σε μια σύντομη φωνητική επένδυση, η Φέι Ντάναγουεϊ. Η μουσική της ταινίας είναι του Βαν Ντάικ Παρκς, ο οποίος εμφανίζεται και ως εισαγγελέας.

Τοποθετημένο μια δεκαετία μετά την πρώτη ταινία, Οι δύο Τζέικ ακολουθεί τον ιδιωτικό ντετέκτιβ Γκίτις καθώς μπλέκεται σε ένα πλέγμα διαφθοράς, μοιχείας και δολοφονίας που αφορά έναν πελάτη, επίσης ονόματι Τζέικ. Όσο πιο βαθιά προχωρά, τόσο περισσότερο συνειδητοποιεί ότι τα γεγονότα μπορεί να σχετίζονται με τα γεγονότα που περιβάλλουν την Έβελιν Μαλγουέι δέκα χρόνια πριν.

Η ταινία αντιμετώπισε μια προβληματική παραγωγή και πέρασε αρκετά χρόνια δυσκολίας στην ανάπτυξη. Διάφοροι ηθοποιοί συνεργάστηκαν σε διάφορα στάδια, συμπεριλαμβανομένων των Τζο Πέσι και Ρόι Σάιντερ, με τον σεναριογράφο Ρόμπερτ Τάουν να αναλαμβάνει κάποια στιγμή την σκηνοθεσία και τον παραγωγό Ρόμπερτ Έβανς να συμπρωταγωνιστεί. Τα γυρίσματα τελικά πραγματοποιήθηκαν με τον Νίκολσον ως σκηνοθέτη, με τα γυρίσματα να γίνονται στο Λος Άντζελες στις αρχές του καλοκαιριού του 1989.

Η ταινία κυκλοφόρησε από τη Paramount Pictures στις 10 Αυγούστου 1990. Έλαβε ανάμεικτες κριτικές και δεν σημείωσε εισπρακτική επιτυχία, ενώ τα σχέδια για μια τρίτη ταινία, με τον Γκίτις να πλησιάζει στο τέλος της ζωής του, εγκαταλείφθηκαν.

 Πλοκή 

1948. Στο Λος Άντζελες, ο επιχειρηματίας Τζούλιους «Τζέικ» Μπέρμαν προσλαμβάνει τον έμπειρο ιδιωτικό ντετέκτιβ Τζέι Τζέι «Τζέικ» Γκίτις για να συλλάβει τη σύζυγό του, Κίτι, να διαπράττει μοιχεία. Κατά τη διάρκεια της επιχείρησης, ο Μπέρμαν σκοτώνει απροσδόκητα τον εραστή της γυναίκας του, Μαρκ Μποντάιν, ο οποίος είναι επίσης συνέταιρός του σε μια εταιρεία ανάπτυξης ακινήτων. Ο Γκίτις, αγνοώντας αυτό, ξαφνικά βρίσκεται να ανακρίνεται από την αστυνομία για τον ρόλο του σε αυτό που φαίνεται να είναι μια προμελετημένη δολοφονία. Το βασικό αποδεικτικό στοιχείο είναι μια τηλεφωνική ηχογράφηση που έκανε ο Γκίτις, η οποία κατέγραψε την παράνομη συνάντηση, την αντιπαράθεση και τη δολοφονία του Μποντάιν. Ωστόσο, η ηχογράφηση άφησε ασαφές αν ο Μπέρμαν σκόπευε να σκοτώσει τον Μποντάιν πριν τον αντιμετωπίσει, χαρακτηρίζοντάς το ως δολοφονία, ή αν η δολοφονία ήταν μια αυθόρμητη πράξη ζήλιας, πιθανώς χαρακτηρισμένη ως «προσωρινή παραφροσύνη», η οποία αποτελεί υπεράσπιση της δολοφονίας.

Ο Γκίτις αναγκάζεται να πείσει τον αρχηγό του αστυνομικού τμήματος του Λος Άντζελες, Λου Εσκομπάρ, έναν παλιό γνωστό του, ότι δεν πρέπει να κατηγορηθεί ως συνεργός. Παραδόξως, ο Μπέρμαν φαίνεται να μην ανησυχεί για το ενδεχόμενο να κατηγορηθεί για φόνο. Ο Γκίτις έχει την ηχογράφηση, την οποία θέλουν και οι δύο ο δικηγόρος του Μπέρμαν, Κότον Γουάινμπεργκερ, και ο φίλος του μαφιόζος Μίκι Νάις. Είναι κλειδωμένη στο χρηματοκιβώτιο του γραφείου του Γκίτς.

Σεισμοί έχουν πρόσφατα συγκλονίσει την περιοχή, συμπεριλαμβανομένης της οικιστικής ανάπτυξης του Μπέρμαν στην Κοιλάδα. Ο Γκίτις παραλίγο να σκοτωθεί σε έκρηξη αερίου, όταν ξυπνάει και βρίσκει τον Μπέρμαν και την Κίτι να στέκονται από πάνω του.

Ο Γκίτις έχει μια αντιπαράθεση και αργότερα μια σεξουαλική επαφή με τη Λίλιαν Μποντίν, την χήρα του νεκρού. Του παρουσιάζονται αποδείξεις ότι ο Ερλ Ρόλεϊ, ένας πλούσιος και αδίστακτος πετρελαιοπαραγωγός, μπορεί να κάνει γεωτρήσεις κάτω από την περιοχή ανάπτυξης των Μποντίν και Μπέρμαν, αν και ο Ρόλεϊ αρνείται ότι το κάνει. Ο Γκίτις εστιάζει την προσοχή του στο να προσδιορίσει ποιος κατέχει τα δικαιώματα εξόρυξης της γης και τελικά ανακαλύπτει ότι ανήκουν στην Κάθριν Μάλροϊ, κόρη της εκλιπούσας Έβελιν Μάλροϊ, του ερωτικού του ενδιαφέροντος από έντεκα χρόνια πριν. Ανακαλύπτει επίσης ότι οι μεταβιβάσεις των τίτλων ιδιοκτησίας πραγματοποιήθηκαν με τρόπο που επιχειρούσε να κρύψει την προηγούμενη ιδιοκτησία της Κάθριν Μάλροϊ και τη συνεχιζόμενη αξίωση των δικαιωμάτων εξόρυξης. Ανακαλύπτει επίσης ότι ο παππούς της Κάθριν, Νόα Κρος, ο οποίος είναι και ο βιολογικός της πατέρας, έχει έκτοτε πεθάνει και της άφησε όλα τα περιουσιακά του στοιχεία.

Ο Γκίτις μαθαίνει από τους συνεργάτες του ότι ο Μπέρμαν έχει θεαθεί με μια ξανθιά γυναίκα, μαζί με τον Μίκι και έναν σωματοφύλακα. Ο Γκίτις διαπιστώνει ότι η γυναίκα είναι ογκολόγος και θεραπεύει τον Μπέρμαν για καρκίνο. Ο Γκίτις φέρνει αντιμέτωπο τον Μπέρμαν με αυτή την πληροφορία και παίρνει μια πλήρη εξομολόγηση: ο καρκίνος του είναι ανίατος και θα πεθάνει σύντομα. Έχει λάβει μέτρα για να διασφαλίσει ότι η Κίτι θα είναι οικονομικά ασφαλής μόλις πεθάνει.

Για να πείσει την Κίτι να του μιλήσει, ο Γκίτις προσπαθεί να αποδείξει ότι ο σύζυγός της όντως σκόπευε να σκοτώσει τον συνέταιρο του. Μόλις το πετύχει, η Κίτι συμφωνεί να συναντήσει τον Γκίτις και να του πει τι ξέρει για τον Μπέρμαν. Κατά τη διάρκεια της συζήτησης για τα πιθανά κίνητρα του Μπέρμαν, τα δικαιώματα στα ορυκτά και την πιθανή τύχη της Κάθριν, αποκαλύπτεται ότι η Κίτι και η Κάθριν είναι το ίδιο πρόσωπο. Η Κίτι αποκαλύπτει ότι ποτέ δεν υποψιάστηκε ότι ο σύζυγός της πέθαινε.

Ο Γκίτις κρατάει την ηχογράφηση, αρνούμενος να αφήσει κανέναν να την ακούσει μέχρι την έρευνα. Ο Γκίτις επεξεργάζεται την ηχογράφηση, παραλείποντας το όνομα της Κίτι και κάνοντας άλλες τροποποιήσεις για να δείξει ότι ο θάνατος του Μποντίν δεν ήταν προμελετημένος. Το δικαστήριο αποσύρει γρήγορα όλες τις κατηγορίες εναντίον του Μπέρμαν. Συνειδητοποιώντας ότι ο Γκίτις γνωρίζει την ανίατη ασθένειά του και γνωρίζοντας ότι το σπίτι στο οποίο βρίσκεται γεμίζει με φυσικό αέριο, ο Μπέρμαν ζητά από τον Γκίτις και τον Μίκι να φύγουν για να μπορέσει να «καπνίσει». Καθώς φεύγουν με το αυτοκίνητο, το σπίτι εκρήγνυται. Χωρίς να έχει απομείνει λείψανο για να αναρρώσει, η αστυνομία δεν κάνει καμία προσπάθεια να διερευνήσει τον θάνατό του και η Κίτι κληρονομεί ένα σημαντικό ποσό από τον εκλιπόντα σύζυγό της.

Η ιστορία τελειώνει με την Κίτι και τον Γκίτις στο γραφείο του. Μιλούν για τις τύψεις τους και η Κίτι φιλάει τον Γκίτις, ο οποίος απορρίπτει τις προτάσεις της. Φεύγει, λέγοντάς του να τη σκέφτεται πού και πού. Ο Γκίτις απαντά ότι το παρελθόν δεν φεύγει ποτέ. 

 Διανομή ρόλων 
Τζακ Νίκολσον ως Τζέικ Γκίτις
Χάρβεϊ Καϊτέλ ως Τζούλιους «Τζέικ» Μπέρμαν
Μεγκ Τίλι ως Κάθριν «Κίτι» Μπέρμαν
Μαντλίν Στόου ως Λίλιαν Μποντίν
Ίλαϊ Γουάλακ ως Κότον Γουάινμπεργκερ
Φρέντερικ Φόρεστ ως Τσακ Νιούτι
Ντέιβιντ Κιθ ως Υπολοχαγός Λόουτς
Ρίτσαρντ Φάρνσγουορθ ως Ερλ Ρόλεϊ
Τρέισι Γουόλτερ ως Τάιρον Ότλεϊ
Τζο Μάντελ ως Λόρενς Γουόλς
Τζέιμς Χονγκ ως Καν
Πέρι Λόπεζ ως Λοχαγός Λου Εσκομπάρ
Τζεφ Μόρις ως Ραλφ Τίλτον
Ρεβέκκα Μπρουσάρντ ως Γκλάντις
Βαν Ντάικ Παρκς ως Χάνα
Πία Γκρόνινγκ ως Έλσα
Λουάνα Άντερς ως Ανθοπωλήτρια
Ρόζι Βέλα ως Λίντα
Φέι Ντάναγουεϊ ως Έβελιν Μάλροεϊ (φωνή)
Τομ Γουέιτς ως αστυνομικός με πολιτικά (χωρίς πίστωση)

 Παραγωγή 
Γυρισμένη 16 χρόνια μετά την προκάτοχό της, η ταινία είχε μια πολύ προβληματική παραγωγή και πέρασε από αρκετές επαναλήψεις.

Ο παραγωγός Ρόμπερτ Έβανς είχε τα δικαιώματα για τη συνέχεια της ταινίας Τσάιναταουν και το 1976 είχε διαπραγματευτεί με τον Τζακ Νίκολσον να επαναλάβει τον ρόλο του και τον Ντάστιν Χόφμαν να παίξει δίπλα του, κάτι που τελικά απέτυχε. Ο σεναριογράφος Ρόμπερτ Τάουν ολοκλήρωσε το σενάριο για την ταινία το 1984 και επρόκειτο να την σκηνοθετήσει, αλλά διαφώνησε με την επιθυμία του Έβανς να παίξει στην ταινία στον ρόλο του Τζέικ Μπέρμαν. Οι Νίκολσον, Έβανς και Τάουν είχαν ιδρύσει τη δική τους εταιρεία παραγωγής για να γυρίσουν την ταινία ανεξάρτητα και σύναψαν συμφωνία διανομής με την Paramount Pictures. Το τρίο συμφώνησε να μην λαμβάνει προκαταβολικούς μισθούς και αντ' αυτού να μοιράζεται τα κέρδη της ταινίας. Η Paramount έδωσε το πράσινο φως για έναν προϋπολογισμό 12-13 εκατομμυρίων δολαρίων και έθεσε ανώτατο όριο για την αμοιβή διανομής της στα 6 εκατομμύρια δολάρια.

Τον Απρίλιο του 1985, οι Κέλι ΜακΓκίλις, Κάθι Μοριάρτι, Ντένις Χόπερ, Τζο Πέσι και Χάρβεϊ Καϊτέλ είχαν επιλεγεί και ήταν έτοιμοι να γυρίσουν την ταινία εκείνο τον μήνα. Τον επόμενο μήνα, τα σκηνικά είχαν κατασκευαστεί και τα γυρίσματα ήταν έτοιμα να ξεκινήσουν, αλλά η έλλειψη εμπιστοσύνης του Τάουν στην υποκριτική ικανότητα του Έβανς εξελίχθηκε σε τελικό καβγά, όταν ο Έβανς έφερε αντίρρηση στο να χρειαστεί να κάνει ένα κούρεμα σε στιλ δεκαετίας του 1940. Τα γυρίσματα είχαν προγραμματιστεί να ξεκινήσουν τέσσερις ημέρες μετά την αντιπαράθεση, με έναν μάρτυρα να λέει στο Vanity Fair: «Το πρωί, δεν συνέβη τίποτα. Είπαν ότι ο καιρός ήταν κακός. Αλλά μπορούσες να καταλάβεις ότι η πρίζα είχε κοπεί». Πέρα από τα υπάρχοντα προβλήματα μεταξύ των Νίκολσον, Τάουν και Έβανς, υπέβαλαν παράπονα 120 μέλη του συνεργείου που δεν είχαν πληρωθεί και το έργο αναβλήθηκε επίσημα επ' αόριστον.

Επειδή η ταινία δεν είχε εγγραφεί κανονικά στον προϋπολογισμό λόγω του αρχικού σχεδίου Έβανς-Τάουν-Νίκολσον, ο Τάουν προσέγγισε τον ιταλό παραγωγό Ντίνο ντε Λαουρέντις για βοήθεια στη χρηματοδότησή της. Η ΜακΓκίλις παρέμεινε στο καστ, με τον Χάρισον Φορντ να αναλαμβάνει τον Τζέικ Γκίτις και τον Ρόι Σάιντερ να αναλαμβάνει τον άλλο Τζέικ, με πιθανή ημερομηνία έναρξης τα μέσα του 1986. Κάποια στιγμή, ο σκηνοθέτης Τζον Χιούστον, ο οποίος συμπρωταγωνίστησε στην αρχική ταινία, φημολογούνταν ότι θα προσλαμβανόταν ως σκηνοθέτης, αν και ο Τάουν αρνήθηκε αυτό τον ισχυρισμό. Ωστόσο, η συνεχής ανακατάταξη ανησύχησε την Paramount, η οποία αποσύρθηκε από τη συμφωνία διανομής, με αποτέλεσμα τελικά να υποστεί ζημία 4 εκατομμυρίων δολαρίων από την ταινία.

Εν συντομία, ο Όμιλος Cannon προσπάθησε να αγοράσει την ταινία για χρηματοδότηση, αφού η Paramount είχε προσπαθήσει να την αναδιαμορφώσει, μόνο και μόνο για να χάσει η Cannon τα δικαιώματα, τα οποία τελικά επέστρεψαν στην Paramount.  Το έργο διακόπηκε μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1980, όταν ο Νίκολσον ανέλαβε την ευθύνη της σκηνοθεσίας και επίσης ξαναέγραψε μέρη του σεναρίου του Τάουν..

Τα γυρίσματα ξεκίνησαν στο Λος Άντζελες στις 18 Απριλίου 1989 και διήρκεσαν έως τις 26 Ιουλίου.Πολλές σκηνές χρειάστηκε να ξαναγυριστούν μετά την ολοκλήρωση των αρχικών γυρισμάτων, με αποτέλεσμα η ημερομηνία κυκλοφορίας να μετατεθεί από τα Χριστούγεννα του 1989 στον Αύγουστο του 1990. Ο Νίκολσον επέμεινε ότι η ταινία ολοκληρώθηκε «απόλυτα εντός χρονοδιαγράμματος και προϋπολογισμού» – με το τελικό κόστος να ήταν περίπου 25 εκατομμύρια δολάρια.

Με την ολοκλήρωση της ταινίας οι σχέσεις μεταξύ των Νίκολσον, Τάουν και Έβανς διεκόπησαν, με τον Τάουν να λέει το 1998 ότι δεν είχε μιλήσει με τον Νίκολσον για πάνω από δέκα χρόνια, και τον Έβανς να νοσηλεύεται σε νοσοκομείο για προβλήματα ψυχικής υγείας και κατάχρησης ουσιών.

 Υποδοχή 
 Εισπράξεις 

Σε αντίθεση με την προκάτοχό της, η ταινία δεν σημείωσε εισπρακτική επιτυχία στο box office.Κέρδισε 3,7 εκατομμύρια δολάρια από 1.206 κινηματογράφους το πρώτο σαββατοκύριακο προβολής, τερματίζοντας στην έβδομη θέση, έπειτα 1,8 εκατομμύρια δολάρια και 1,9 εκατομμύρια δολάρια το δεύτερο και τρίτο Σαββατοκύριακο προβολής αντίστοιχα, τερματίζοντας 16η και τις δύο φορές. Ολοκλήρωσε την προβολή της με συνολικά 10 εκατομμύρια δολάρια ακαθάριστα έσοδα.

 Κριτικές 
Ο Ρότζερ Ίμπερτ έδωσε στην ταινία 3,5 στα 4 αστέρια, γράφοντας ότι «κάθε σκηνή μπαίνει στη θέση της σαν ρολόι […] εξαιρετικά».Ο Βίνσεντ Κάνμπι, γράφοντας για τους New York Times, την αποκάλεσε «μια ευχάριστη αν και αδέξια ταινία».Το Variety αποκάλεσε την ταινία «μια μπερδεμένη, αμβλεία αλλά όχι εντελώς μη ικανοποιητική συνέχεια της Τσάιναταουν».Ο Ντέσον Χάου, για την εφημερίδα Washington Post, έγραψε ότι «στην καλύτερη περίπτωση, η ταινία μοιάζει με μια άρτια συναρμολογημένη δουλειά, ένας μελαγχολικός φόρος τιμής στον παλιό της εαυτό. Στη χειρότερη, είναι φλύαρη, μπερδεμένη και - ιδού μια άσχημη λέξη - βαρετή».

 Αναδρομικές αξιολογήσεις 

Στο Rotten Tomatoes η ταινία έχει βαθμολογία αποδοχής 59% με βάση 32 κριτικές, με μέση βαθμολογία 5,9/10.Στο Metacritic, η ταινία έχει σταθμισμένο μέσο όρο βαθμολογίας 56 στα 100, βασισμένο σε 17 κριτικούς, υποδεικνύοντας «μικτές ή μέτριες κριτικές».  Το κοινό που συμμετείχε σε δημοσκόπηση του CinemaScore έδωσε στην ταινία μέση βαθμολογία «C+» σε κλίμακα από το Α+ έως το F.

 Ακυρωμένη συνέχεια 

Ο σεναριογράφος Ρόμπερτ Τάουν αρχικά σχεδίαζε μια τριλογία με τον ιδιωτικό ντετέκτιβ Τζέι Τζέι Γκίτς. Σύμφωνα με τον Νίκολσον, η τρίτη ταινία, με τίτλο Γκίτις εναντίον Γκίτις , «προοριζόταν να διαδραματιστεί το 1968, όταν τέθηκε σε ισχύ το διαζύγιο χωρίς υπαιτιότητα στην Καλιφόρνια».Μετά την εμπορική αποτυχία της ταινίας "Οι δύο Τζέικ", τα σχέδια για μια τρίτη ταινία ακυρώθηκαν.

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

Κατηγορία:Αμερικανικές ταινίες της δεκαετίας 1990
Κατηγορία:Ταινίες παραγωγής Paramount Pictures
Κατηγορία:Ταινίες τοποθετημένες στο Λος Άντζελες
Κατηγορία:Αμερικανικές ταινίες μυστηρίου
Κατηγορία:Αμερικανικές αστυνομικές δραματικές ταινίες
Κατηγορία:Ταινίες του 1990
Κατηγορία:Αγγλόφωνες ταινίες
Κατηγορία:Ταινίες γυρισμένες στο Λος Άντζελες
Κατηγορία:Νεο-νουάρ ταινίες