Βαλιστής

Ο βαλιστής (επιστημονική-λατινική ονομασία Balistes) είναι γένος επιπελαγικών ψαριών που ανήκουν στην ομώνυμη οικογένεια βαλιστίδες (Balistidae). Οι βαλιστές ζουν στον Ατλαντικό και στον ανατολικό Ειρηνικό Ωκεανό.

Ταξινομική
Το Balistes προτάθηκε για πρώτη φορά ως γένος από τον ίδιο τον πατέρα της βιολογικής ταξινομικής, τον Κάρολο Λινναίο, στη 10η έκδοση του Systema Naturae το 1758. Με βάση αυτό το γένος ορίσθηκε και η οικογένεια βαλιστίδες, αλλά και η υπόταξη βαλιστοειδείς (Balistoidei) της τάξεως τετραοδοντόμορφα.

Μια φυλογενετική μελέτη (δηλαδή ανάλυση DNA) του 2016 βρήκε ότι το γένος Balistes δεν ήταν μονοφυλετικό, αλλά ότι μεταφέροντας το είδος Pseudobalistes naufragium στο Balistes naufragium και το Balistoides viridescens στο Pseudobalistes viridescens επιτυγχάνεται η μονοφυλετικότητα και των τριών γενών Balistes, Balistoides και Pseudobalistes.

Είδη
Σήμερα γίνονται γενικώς δεκτά τα εξής τέσσερα ζώντα είδη βαλιστή:

 Εικόνα  Επιστημονική ονομασία  Κοινές ονομασίες  Γεωγραφική κατανομή120px  Balistes capriscus, J.F. Gmelin, 1789  μονόχοιρος ή γουρουνόψαρο  Δυτικός Ατλαντικός από τη Νέα Σκωτία μέχρι την Αργεντινή, και ανατολικός Ατλαντικός, Μεσόγειος και δυτική ακτή της Αφρικής. 119x119px Balistes polylepis, Steindachner, 1876  βαλιστής ο πολυλέπιος  Αμερικανικά παράλια του Ειρηνικού, από το Σαν Φρανσίσκο έως το Καλάο του Περού και τα Γκαλαπάγκος.120px  Balistes punctatus, J.F. Gmelin, 1789  βαλιστής ο στικτός  Ανατολικός Ατλαντικός.120px  Balistes vetula, Linnaeus, 1758  βαλιστής ο γραιώδης  Δυτικός Ατλαντικός από τον Καναδά έως τη νότια Βραζιλία, και ανατολικός Ατλαντικός στο Πράσινο Ακρωτήριο, τις Αζόρες και νοτίως έως την Ανγκόλα.

Εκτός αυτών, είναι γνωστά μόνο από απολιθώματα τα εξής εξαφανισμένα είδη:

 †Balistes crassidens
 †Balistes dubius
 †Balistes lerichei
 †Balistes lopezi
 †Balistes procapriscus
 †Balistes vegai

Περιγραφή
Οι βαλιστές έχουν ρωμαλέα και πλευρικώς συμπιεσμένα σώματα. Υπάρχει μια ευδιάκριτη αύλακα που αρχίζει κάτω από το μάτι και καταλήγει ακριβώς πάνω από το ρουθούνι. Το στόμα είναι μικρό και ανοίγει μόνο εμπρός, αλλά διαθέτει ισχυρές σιαγόνες. Η κάθε σιαγόνα είναι εφοδιασμένη με οκτώ μεγάλα εξωτερικά δόντια και μικρότερα πριονωτά δόντια στο εσώτερο μέρος της. Η σχισμή των βραγχίων είναι μικρή και βρίσκεται εμπρός από τη βάση του θωρακικού πτερυγίου. Το ραχιαίο πτερύγιο φέρει τρεις άκανθες, με την πρώτη να μπορεί να στερεωθεί σε όρθια θέση, ενώ η δεύτερη άκανθα έχει το μισό μήκος της πρώτης. Τα λεκανιαία πτερύγια είναι υποτυπώδη και αποτελούνται από 4 λέπια. Το δέρμα είναι χονδρό και τραχύ, καλυπτόμενο από πλακοειδή λέπια διατεταγμένα σε κανονικές διαγώνιες σειρές. Το ρύγχος καλύπτεται εντελώς από λέπια. Η πλευρική γραμμή είναι δυσδιάκριτη. Είναι αρκετά μεγάλα ψάρια, με το μεγαλύτερο είδος, το B. polylepis, να φθάνει σε μέγιστο αναφερόμενο συνολικό μήκος 76 εκατοστά.

Παραπομπές

Πηγές
 Το λήμμα «βαλλιστής» στη Νέα Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια «Χάρη Πάτση», τόμος 7, σσ. 709-710

Βαλιστης