Καποδίστριας (ταινία)

Ο Καποδίστριας είναι ελληνική δραματική ταινία σε σενάριο και σκηνοθεσία του Γιάννη Σμαραγδή, για τη ζωή και το έργο του πρώτου Κυβερνήτη της Ελλάδας, του Ιωάννη Καποδίστρια. 

Πρόκειται για ένα ιστορικό δράμα – πολιτικό θρίλερ, με κεντρικό θέμα το τίμημα της εξουσίας, την σύγκρουση ιδεαλισμού και πολιτικού ρεαλισμού και τη γέννηση ενός κράτους, με τελικό μήνυμα την παρουσίαση του Καποδίστρια όχι ως άγιο ή τύραννο, αλλά ως τραγική μορφή: έναν άνθρωπο που προσπάθησε να «θεραπεύσει» ένα έθνος, γνωρίζοντας πως ίσως το τίμημα θα ήταν η ίδια του η ζωή.

Σύμφωνα με μια άλλη πηγή, από τεχνικής άποψης, η ταινία «Καποδίστριας» είναι μια μεγάλη, ιστορική παραγωγή που εστιάζει στην άνοδο και τραγική πτώση του πρώτου Κυβερνήτη της Ελλάδας, του Ιωάννη Καποδίστρια, παρουσιάζοντάς τον ως έναν «Μπαρμπα-Γιάννη» με έντονη μεσσιανική διάσταση που θυσιάζεται για την πατρίδα του, ενώ τεχνικά διχάζει κριτικούς και κοινό για την απλοϊκότητα της ιστορικής πολυπλοκότητας, παρότι περιλαμβάνει συγκινητικές σκηνές και μια ισχυρή ανθρώπινη διάσταση, με έμφαση στη λιτότητα και την εσωτερική δύναμη.

 Πλοκή 
Η ταινία ξεκινά από το 1831 στο Ναύπλιο. Είναι χαράματα και ο Ιωάννης Καποδίστριας ετοιμάζεται να πάει στην εκκλησία. Η κάμερα εστιάζει στο πρόσωπό του, ένα βλέμμα κουρασμένο αλλά αποφασισμένο. Λίγα λεπτά πριν τη δολοφονία του, ο χρόνος «σπάει» και η αφήγηση επιστρέφει στο παρελθόν.

Γεννημένος στην Κέρκυρα το 1776, ο Καποδίστριας μεγαλώνει σε έναν κόσμο όπου οι αυτοκρατορίες κυριαρχούν παντού στην Ευρώπη. Σπουδάζει ιατρική στην Πάντοβα, όπου έρχεται σε επαφή με τις ιδέες του Διαφωτισμού και μαθαίνει να βλέπει την κοινωνία σαν «ασθενή» που χρειάζεται θεραπεία. Η ίδρυση της Επτανήσου Πολιτείας (1800) τον φέρνει για πρώτη φορά στην πολιτική. Η ευφυΐα και η ακεραιότητά του τον κάνουν να ξεχωρίσει, αλλά ταυτόχρονα και να αποκτήσει εχθρούς. Το 1804 δέχεται μια πρόταση που θα αλλάξει τη ζωή του: εισέρχεται στη διπλωματική υπηρεσία της Ρωσικής Αυτοκρατορίας.

Στη Ρωσία, ο Καποδίστριας ανεβαίνει την ιεραρχία γρήγορα. Το 1816 γίνεται υπουργός Εξωτερικών, συνδιαμορφώνοντας την ευρωπαϊκή πολιτική, μετά τους Ναπολεόντειους πολέμους. Το 1817 συνυπογράφει την απολογία της Ιεράς Συμμαχίας, παλεύοντας να ισορροπήσει ανάμεσα στη σταθερότητα των αυτοκρατοριών και το δικαίωμα των λαών στην ελευθερία. Το 1821 στο Συνέδριο του Λάιμπαχ, βλέπει την Ελληνική Επανάσταση να αντιμετωπίζεται ως «επικίνδυνη εξέγερση». Προσπαθεί να πείσει τον Τσάρο της Ρωσίας να υποστηρίξει τους Έλληνες, αλλά αποτυγχάνει. Αποχωρεί απογοητευμένος από τη ρωσική διπλωματία το 1822 και αυτοεξορίζεται στη Γενεύη, όπου από μακριά βοηθά τον Ελληνικό Αγώνα, όσο μπορεί.

Το 1827, η Γ΄ Εθνοσυνέλευση τον εκλέγει Κυβερνήτη της Ελλάδας. Το 1828 αποβιβάζεται στην Αίγινα, βρίσκοντας μια χώρα κατεστραμμένη από τις πολεμικές συγκρούσεις, διχασμένη και πάμφτωχη. Με αυστηρότητα αλλά όραμα, προσπαθεί να χτίσει το κράτος από το μηδέν: διοίκηση, παιδεία, στρατό, νόμισμα. Ο φοίνικας, το πρώτο ελληνικό νόμισμα, γίνεται σύμβολο αναγέννησης.

Όμως η αποφασιστικότητά του, φέρνει συγκρούσεις με τοπικούς ισχυρούς άρχοντες και παλιές οικογένειες. Το 1830, το Πρωτόκολλο της Ανεξαρτησίας δικαιώνει τον αγώνα του, αλλά οι εχθροί του Καποδίστρια έχουν πολλαπλασιαστεί και αναζητούν αφορμές για σύγκρουση. Ο ίδιος λαμβάνει πληροφορίες ότι κινδυνεύει η ζωή του, αλλά αρνείται να λάβει προσωπικά μέτρα ασφαλείας.

Η αφήγηση επιστρέφει στο Ναύπλιο, 27 Σεπτεμβρίου 1831. Ο Καποδίστριας περπατά προς την εκκλησία. Η δολοφονία του είναι σύντομη, ωμή, σοκαριστική. Η τελευταία σκηνή δείχνει τον φοίνικα να αλλάζει χέρια σε μια λαϊκή αγορά και τη φωνή του αφηγητή να λέει: «Ένας άνθρωπος έπεσε. Ένα κράτος, όμως, είχε ήδη γεννηθεί.»

 Διανομές ρόλων 
 Αντώνης Μυριαγκός ως Ιωάννης Καποδίστριας
 Φίνμπαρ Λιντς ως Κλέμενς φον Μέττερνιχ
 Τάσος Χαλκιάς ως Νικόλαος Σπηλιάδης (Πρωθυπουργός)
 Μάξιμος Μουμούρης ως Θεόδωρος Κολοκοτρώνης
 Νικορέστης Χανιωτάκης ως Κωνσταντής Νικόδημος
 Γίαννης Σύριος ως Αλέξανδρος Στούρτζας
 Ηλέκτρα Φραγκιαδάκη ως Ρωξάνδρα Στούρτζα
 Sean James Sutton ως Mason
 Δημήτρης Γεωργιάδης ως Τσάρος Αλέξανδρος
 Μαίρη Βιδάλη ως Μαντώ Μαυρογένους
 Καίτη Ιμπροχώρη ως Charlotte de Sor
 Παύλος Κοντογιαννίδης ως Λάζαρος Κουντουριώτης
 Μιχάλης Ιατρόπουλος ως Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης
 Γιώργος Φλωράτος ως Γεώργιος Μαυρομιχάλης
 Παύλος Κουρτίδης ως Κωνσταντίνος Μαυρομιχάλης
 Νίκος Κορδώνης ως Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος
 Δημήτρης Δανίκας ως Κωνσταντίνος Κανάρης
 Δημήτρης Μαύρος ως Γεώργιος Σταύρος
 Πάνος Σκουρολιάκος ως Βοσκός
 Νάθαν Τόμας ως Ιωάννης-Γαβριήλ Εϋνάρδος
 Έκτωρ Καλούδης ως Αντώνιος-Μαρία Καποδίστριας
 Άντριαν Φρίλινγκ ως Στρατηγός Μπλύχερ
 Ιβάν Σβιτάιλο ως Τσάρος Νικόλαος
 Πάνος Κλαδής ως Αλέξανδρος Υψηλάντης

 Παραγωγή 
Η παραγωγή της ταινίας αντιμετώπισε προβλήματα διαμονής και φιλοξενίας του εκατονταμελούς συνεργείου της στην Κέρκυρα, ενόψει των γυρισμάτων τον Μάιο του 2023. Επειδή το Film Office της Περιφέρειας Ιονίων Νήσων δεν διαθέτει χρηματοδοτικό προϋπολογισμό, η παραγωγή στράφηκε σε ιδιωτικές χορηγίες και συνεργασίες με ξενοδοχειακές επιχειρήσεις. Η Περιφερειάρχης Ιονίων Νήσων Ρόδη Κράτσα είχε δηλώσει πως στηρίζει την προσπάθεια, αλλά δεν υπάρχει δημόσιο κονδύλι για οικονομική ενίσχυση. Ο επικεφαλής της αντιπολίτευσης Γιώργος Καλούδης κατηγόρησε τους τοπικούς και κυβερνητικούς παράγοντες για ανεκπλήρωτες υποσχέσεις στήριξης. Ο Σμαραγδής διευκρίνησε ότι οι αναφορές του σε εμπόδια και «επιθέσεις» δεν αφορούσαν την Κέρκυρα, με την οποία συνεργάστηκε θετικά. Οι ξενοδόχοι εξέτασαν την πρόταση φιλοξενίας του συνεργείου, είτε δωρεάν είτε με μειωμένες τιμές.

Στις 27 Σεπτεμβρίου 2023, ακριβώς 192 χρόνια από τη δολοφονία του Ιωάννη Καποδίστρια, ο Σμαραγδής υπέγραψε συμφωνία με την εταιρεία COB Advisors για τη χρηματοδότηση της ταινίας. Μετά από καθυστερήσεις και δυσκολίες, τα γυρίσματα ξεκίνησαν τον Νοέμβριο του 2023, με τη συμμετοχή Ελλήνων υποστηρικτών του πολιτισμού.

Πριν την έναρξη των γυρισμάτων, ο Γιάννης Σμαραγδής βραβεύτηκε με το 1ο διεθνές βραβείο  «Ιωάννης Καποδίστριας» από την Ακαδημία Ελληνικών Βραβείων Τέχνης. 

Τον Οκτώβριο του 2024, τα γυρίσματα της ταινίας σταμάτησαν προσωρινά, καθώς, σύμφωνα με τον σκηνοθέτη, διακόπηκε η χρηματοδότησή της. Ο ίδιος έκανε λόγο για «σκοτεινές δυνάμεις» που εμποδίζουν την ολοκλήρωση του έργου, το οποίο θεωρεί εθνικής σημασίας. Σε δηλώσεις του, ο Σμαραγδής αναφέρθηκε επίσης στη σύγχρονη κοινωνική και εκπαιδευτική κατάσταση στην Ελλάδα, εκφράζοντας απογοήτευση για την έλλειψη ενότητας και ουσιαστικής παιδείας.

Η παραγωγή της ταινίας αντιμετώπισε οικονομικά προβλήματα, τα οποία λύθηκαν χάρη σε Έλληνες της ομογένειας. Πολλοί ιδιώτες, επιχειρήσεις ή οργανισμοί δώρισαν ποσά για την ταινία όπως η ΕΡΤ, η NOVA και η ΔΕΗ. Επίσης, είχε την υποστήριξη του ΕΚΟΜΕ και χορηγών. Ο προϋπολογισμός της ταινίας ήταν 7,5 εκατομμύρια δολάρια.

Τα γυρίσματα ολοκληρώθηκαν τον Ιούλιο του 2025, οπότε και ξεκίνησε το μοντάζ.

 Πρεμιέρα 
Η επίσημη πρώτη προβολή (avant-première ή «προπρεμιέρα») της νέας ταινίας του Γιάννη Σμαραγδή «Καποδίστριας», πραγματοποιήθηκε στις 15 Δεκεμβρίου 2025 στο Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού, σε έντονα συγκινησιακό κλίμα και με την παρουσία πλήθους προσκεκλημένων από τον καλλιτεχνικό και δημόσιο χώρο. Στη συνέχεια θα μεταδοθεί σε Α’ τηλεοπτική προβολή στα κανάλια Novacinema. Ιδιαίτερη στιγμή της βραδιάς αποτέλεσε η τιμητική βράβευση της εκλιπούσας παραγωγού Ελένης Σμαραγδή από την εκπρόσωπο του Βατικανού, Βίκυ Μπαφατάκη, καθώς και η επίσημη αιγίδα της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Επιστημών και Τεχνών στο έργο του σκηνοθέτη.

Η ταινία είναι ένα ιστορικό δράμα που αφηγείται τη ζωή και τη θυσία του Ιωάννη Καποδίστρια, πρώτου Κυβερνήτη της Ελλάδας, αναδεικνύοντας την ανιδιοτελή προσφορά, τις συγκρούσεις και το τραγικό του τέλος. Σύμφωνα με το σκηνοθετικό σημείωμα, ο Καποδίστριας παρουσιάζεται ως θεμελιωτής του νέου ελληνικού κράτους και σύμβολο ηθικής και πολιτικής ευθύνης. Η ταινία κυκλοφόρησε στις κινηματογραφικές αίθουσες στις 25 Δεκεμβρίου του ίδιου έτους.

 Απήχηση 
Η παγκόσμια πρεμιέρα της ταινίας έγινε στις 29 Νοεμβρίου 2025 στην αίθουσα προβολών του Museum of the Moving Image στη Νέα Υόρκη, και στις κινηματογραφικές αίθουσες της Ελλάδας στις 25 Δεκεμβρίου 2025.

Η ταινία είχε εισπρακτική επιτυχία, με 144.712 εισιτήρια κατά το πρώτο τετραήμερο της προβολής στην Ελλάδα και περισσότερα από 700.000 εισιτήρια ως τις 28 Ιανουαρίου 2026. Η ταινία έχει συμπεριληφθεί στο Top 10 του box office των ελληνικών ταινιών όλων των εποχών.

 Κριτικές 
Γενικά, η εν λόγω ταινία έχει δεχτεί πάρα πολλές θετικές κριτικές από το ευρύ κοινό. Πρόσθετα, υπάρχουν και απόψεις δημοσιογράφων και ιστορικών που επικρίνουν την ταινία.Liritzis, I. (2025). Ioannis Capodistrias: a brilliant personality of modern Greek and European history. Proceedings of the European Academy of Sciences and Arts, 4. https://doi.org/10.4081/peasa.60 Ο ιστορικός Χρήστος Λούκος, που έχει γράψει μια βιογραφία του Καποδίστρια, η οποία θεωρείται έργο αναφοράς, κάνει λόγο για την ύπαρξη πολλών ανακριβειών στην ταινία και υποστηρίζει ότι το φιλμ πάσχει από έλλειψη ιστορικών συμβούλων και ότι «δίνει μια εικόνα που επιτρέπει μια διχοτομική σκέψη, η οποία είναι καταστροφική και για το πώς βλέπουμε το παρόν». Επίσης, απορρίπτει την ιδέα που προβάλλει ο Σμαραγδής ότι η σημερινή Ελλάδα θα ήταν διαφορετική αν ο Καποδίστριας δεν είχε δολοφονηθεί.

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 YouTube: ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ | OFFICIAL TRAILER.

Κατηγορία:Ταινίες του 2025
Κατηγορία:Ελληνικές βιογραφικές ταινίες
Κατηγορία:Ελληνόφωνες ταινίες
Κατηγορία:Ταινίες γυρισμένες στην Ελλάδα
Κατηγορία:Ελληνικές ιστορικές ταινίες
Ταινια