Μάχη της Τριάβνας

Η μάχη της Τριάβνας έλαβε χώρα το 1190, στα βουνά γύρω από τη σύγχρονη πόλη Τριάβνα, στην κεντρική Βουλγαρία. Το αποτέλεσμα ήταν μία βουλγαρική νίκη επί της Ρωμαϊκήής Αυτοκρατορίας, η οποία εξασφάλισε τις επιτυχίες που είχαν επιτευχθεί από την έναρξη της Εξέγερσης των Ασέν και Πέτρου το 1185.

 Οι απαρχές της σύγκρουσης 
Μετά τη δεύτερη εκστρατεία του στη Μοισία και την άκαρπη πολιορκία του Λόβετς το 1187, ο Ρωμαίος Αυτοκράτορας Ισαάκιος Β΄ Άγγελος αναγκάστηκε να συνάψει εκεχειρία, αναγνωρίζοντας έτσι de facto την ανεξαρτησία της Βουλγαρίας. Μέχρι το 1189, και οι δύο πλευρές τήρησαν την εκεχειρία. Οι Βούλγαροι χρησιμοποίησαν αυτό το διάστημα, για να οργανώσουν περαιτέρω τη διοίκηση και τον στρατό τους. Όταν οι στρατιώτες της Γ΄ Σταυροφορίας έφτασαν στα βουλγαρικά εδάφη στη Νις, ο Ιβάν Ασέν Α΄ και ο Πέτρος Δ΄ προσφέρθηκαν να βοηθήσουν τον αυτοκράτορα της Γερμανίας, Φρειδερίκο Α΄ Βαρβαρόσα, με δύναμη 40.000 ανδρών εναντίον των Ρωμαίων. Ωστόσο, οι σχέσεις μεταξύ Σταυροφόρων και Ρωμαίων εξομαλύνθηκαν, και η βουλγαρική πρόταση αποφεύχθηκε.

 Η μάχη 
Οι Ρωμαίοι προετοίμασαν μία τρίτη εκστρατεία, για να εκδικηθούν τις βουλγαρικές ενέργειες. Όπως και στις δύο προηγούμενες εισβολές, κατάφεραν να ξεπεράσουν τα περάσματα των Ορέων του Αίμου. Έκαναν μία μπλόφα, που έδειχνε ότι θα περνούσαν κοντά στη θάλασσα από το Πομόριε, αλλά αντ' αυτού κατευθύνθηκαν δυτικά, και πέρασαν από το πέρασμα Ρίσκι προς την Πρεσλάβα. Ο Ρωμαϊκός στρατός στη συνέχεια βάδισε δυτικά, για να πολιορκήσει την πρωτεύουσα στο Τάρνοβο. Ταυτόχρονα, ο Ρωμαϊκός στόλος έφθασε στον Δούναβη, για να εμποδίσει την είσοδο Κουμάνων βοηθητικών δυνάμεων από τα βόρεια βουλγαρικά εδάφη.

Η πολιορκία του Τάρνοβο ήταν ανεπιτυχής. Της άμυνας τής πόλης ηγήθηκε ο ίδιος ο Ασέν, και το ηθικό των στρατευμάτων του ήταν υψηλό. Το ηθικό των Ρωμαίων, από την άλλη πλευρά, ήταν αρκετά χαμηλό για διάφορους λόγους: την έλλειψη στρατιωτικής επιτυχίας, τις βαριές απώλειες, και ιδιαίτερα το γεγονός ότι οι μισθοί των στρατιωτών πληρόνωνταν καθυστερημένα. Αυτό εκμεταλλεύτηκε ο Ασέν, ο οποίος έστειλε έναν πράκτορα με τη μορφή λιποτάκτη στο Ρωμαϊκό στρατόπεδο. Ο άνδρας είπε στον Ισαάκιο Β΄, ότι παρά τις προσπάθειες του Ρωμαϊκού ναυτικού, ένας τεράστιος Κουμανικός στρατός είχε περάσει τον ποταμό Δούναβη, και κατευθυνόταν προς το Τάρνοβο για να ανακουφίσει την πολιορκία. Ο Αυτοκράτορας των Ρωμαίων πανικοβλήθηκε, και αμέσως ζήτησε υποχώρηση από το πλησιέστερο πέρασμα.

Ο τσάρος της Βουλγαρίας συμπέρανε ότι ο αντίπαλός του θα περνούσε από το Πέρασμα Τριάβνα. Ο Ρωμαϊκός στρατός βάδιζε αργά προς τα νότια, με τα στρατεύματα και τις αποσκευές του να εκτείνονται για χιλιόμετρα. Οι Βούλγαροι έφθασαν στο πέρασμα μπροστά από εκείνους, και έστησαν ενέδρα από τα ύψη ενός στενού φαραγγιού. Η Ρωμαϊκή εμπροσθοφυλακή συγκέντρωσε την επίθεσή της στο κέντρο, όπου βρίσκονταν οι Βούλγαροι ηγέτες, αλλά μόλις οι δύο κύριες δυνάμεις συναντήθηκαν και ακολούθησε μάχη σώμα με σώμα, οι Βούλγαροι που βρίσκονταν στα ύψη κατέκλυσαν τη Ρωμαϊκή δύναμη που ήταν κάτω τους με πέτρες και βέλη. Πανικόβλητοι, οι Ρωμαίοι διαλύθηκαν, και ξεκίνησαν μία ανοργάνωτη υποχώρηση, προκαλώντας μία βουλγαρική έφοδο, η οποία έσφαξε όλους στο δρόμο τους. Ο Ισαάκιος Β΄ μόλις που διέφυγε. Οι φρουροί του έπρεπε να ανοίξουν ένα μονοπάτι ανάμεσα στους στρατιώτες τους, επιτρέποντας στον διοικητή τους να διαφύγει από την ήττα. Ο Ρωμαϊκός ιστορικός Νικήτας Χωνιάτης έγραψε, ότι μόνο ο Ισαάκιος Β΄ Άγγελος διέφυγε, και οι περισσότεροι από τους άλλους χάθηκαν.

Η μάχη ήταν μία μεγάλη καταστροφή για τους Ρωμαίους. Ο νικηφόρος στρατός κατέλαβε τον αυτοκρατορικό θησαυρό, συμπεριλαμβανομένης της χρυσής περικεφαλαίας των Αυτοκρατόρων των Ρωμαίων, του στέμματος, και του Αυτοκρατορικού Σταυρού, ο οποίος θεωρούνταν το πιο πολύτιμο απόκτημα των Ρωμαίων ηγεμόνων: μία συμπαγής χρυσή λειψανοθήκη που περιείχε ένα κομμάτι του Τιμίου Σταυρού. Ρίχτηκε στο ποτάμι από έναν Ρωμαίο κληρικό, αλλά ανακτήθηκε από τους Βούλγαρους. Αυτά τα τρόπαια αργότερα έγιναν το καμάρι του Βουλγαρικού Θησαυρού, και μεταφέρονταν στην πρωτεύουσα Τάρνοβο σε επίσημες περιστάσεις.

 Συνέπεια 
Η νίκη ήταν πολύ σημαντική για τη Βουλγαρία. Μέχρι εκείνη τη στιγμή, ο επίσημος τσάρος ήταν ο Πέτρος Δ΄, αλλά, μετά τις σημαντικές επιτυχίες τού νεότερου αδελφού του, ανακηρύχθηκε τσάρος αργότερα εκείνο το έτος. Επισήμως, ο Πέτρος Δ΄ διατήρησε τον τίτλο του και κυβέρνησε από την Πρεσλάβα, αλλά το κράτος κυβερνιόταν πλέον από τον Ιβάν Ασέν Α΄. Στα επόμενα δύο χρόνια κατέκτησε πολλές περιοχές στα δυτικά και νοτιοδυτικά, συμπεριλαμβανομένης της Σόφιας και της Νις. Τα στρατεύματά του λεηλάτησαν τη Θράκη, και οι Ρωμαίοι ήταν ανίσχυροι να αντισταθούν στις βουλγαρικές επιθέσεις.

 Αναφορές 
Norwich 2023, p. 517.

 Βιβλιογραφία 

 Йордан Андреев, Милчо Лалков, Българските ханове и царе, Велико Търново, 1996.


Κατηγορία:12ος αιώνας στη Βουλγαρία