Έιντριαν Λάυν

Ο Έιντριαν Λάυν (ορθή γραφή: Έιντριαν Λάιν,     αγγλ. Adrian Lyne, γενν. 4 Μαρτίου 1941) είναι Άγγλος σκηνοθέτης του κινηματογράφου. Είναι γνωστός για τις φορτισμένες με ερωτισμό αφηγήσεις του, που εξερευνούν αλληλοσυγκρουόμενα πάθη, τη δύναμη της αποπλανήσεως, την ηθική αμφισημία και την προδοσία.

Στα μέσα της δεκαετίας του 1970 ο Λάυν σκηνοθέτησε τηλεοπτικές διαφημίσεις για εσώρρουχα, ενώ η σταδιοδρομία του στον κόσμο των ταινιών μεγάλου μήκους άρχισε το 1980 με τις Αλεπουδίτσες και συνεχίσθηκε με ταινίες όπως το Φλάσντανς, τις 9½ εβδομάδες, την Ολέθρια σχέση και την Ανήθικη πρόταση. Σε όλη τη σταδιοδρομία του, ο Λάυν έχει από πλευράς Βραβείων «Όσκαρ» Σκηνοθεσίας μόνο μία υποψηφιότητα, αυτή για την ταινία Ολέθρια σχέση.

 Οικογένεια και σπουδές 
Ο Λάυν γεννήθηκε στο Πίτερμπρο του Νορθάμπτονσιρ (σήμερα στο Κεϊμπριτζσάιρ), αλλά μεγάλωσε στο Λονδίνο. Πήγε στο Σχολείο Χάιγκεϊτ στο Βόρειο ΛονδίνοHighgate School Register 7th Edn 1833–1988, Ed. Patrick Hughes & Ian F. Davies 1989, όπου δίδασκε ο πατέρας του, μαζί με τον νεότερο αδελφό του, τον Όλιβερ Λάυν (1944-2005), μετέπειτα κλασικό φιλόλογο και καθηγητή των Κλασικών γλωσσών στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.

Σταδιοδρομία
Ο Έιντριαν πήγαινε πολύ συχνά στον κινηματογράφο στα μαθητικά του χρόνια και εμπνεύσθηκε να δημιουργήσει δικές του ταινίες από το έργο σκηνοθετών του γαλλικού «Νέου κύματος», όπως ήταν οι Γκοντάρ, Τρυφώ και Σαμπρόλ. Ο Λάυν ανήκει σε μια γενια Βρετανών σκηνοθετών της δεκαετίας του 1970, όπως οι Ρίντλεϊ Σκοτ, Άλαν Πάρκερ, Τόνι Σκοτ και Χιου Χάντσον, που ξεκίνησαν τη σταδιοδρομία τους γυρίζοντας τηλεοπτικές διαφημίσεις προτού συνεχίσουν με μεγάλη επιτυχία στον χώρο του κινηματογράφου. Οι τεχνικές τους στη δημιουργία των διαφημίσεων σημειώθηκαν με θαυμασμό και αντιγράφηκαν από μείζονα ονόματα του χώρου των ταινιών, με τον Λάυν να έχει δηλώσει: «Θυμάμαι να γυρίζω αυτή τη διαφήμιση στο Γιόρκσιρ, όταν δέχθηκα ένα μήνυμα ότι είχε τηλεφωνήσει ο Στάνλεϊ Κούμπρικ. Είχε δει μια διαφήμιση που είχα σκηνοθετήσει για κάποια μάρκα γάλακτος, όπου είχα χρησιμοποιήσει έναν συγκεκριμένο τύπο φίλτρου με κλιμακωτή αδιαφάνεια, και ήθελε να μάθει ποιο ακριβώς φίλτρο ήταν αυτό.» Δύο από τις πρώιμες ταινίες μικρού μήκους του Λάυν, οι The Table (1973) και Mr Smith (1976), εισάχθηκαν στο διαγωνιστικό τμήμα του Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Λονδίνου. Ο Λάυν γύρισε την πρώτη του ταινία μεγάλου μήκους το 1980: ήταν οι Αλεπουδίτσες, μια ματιά στη φιλία τεσσάρων κοριτσιών στην εφηβεία, με την Τζόντι Φόστερ.

Η επόμενη ταινία του Λάυν, το Φλάσντανς του 1983, ήταν ένα καινοτόμο αμάλγαμα του ροκ εντ ρολ, των νέων χορευτικών ρυθμών και της οπτικής εικόνας. Οι εικόνες του Λάυν «παντρεμένες» με τη μουσική του Τζόρτζιο Μορόντερ, προώθησαν αποτελεσματικά την ιστορία μιας επίδοξης μπαλαρίνας (την υποδύεται η Τζένιφερ Μπιλς στην πρώτη ταινία της), βιομηχανικής εργάτριας την ημέρα και χορεύτριας σε κλαμπ τα βράδια. Η ταινία είχε εισπράξεις 200 εκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ σε όλο τον κόσμο, όντας η τρίτη σε ακαθάριστα έσοδα ταινία του 1983 παγκοσμίως. Η ταινία απέσπασε επίσης 4 υποψηφιότητες για «Όσκαρ», αλλά όχι στην κατηγορία της καλύτερης σκηνοθεσίας (το τραγούδι «What a Feeling» κέρδισε το «Όσκαρ» καλύτερου τραγουδιού. Τρία χρόνια αργότερα ο Λάυν προκάλεσε συζητήσεις με το 9½ εβδομάδες, που είχε ως θέμα μια καταχρηστική σεξουαλική σχέση, αλλά βασιζόταν στο μυθιστόρημα μιας γυναίκας, της Ίνγκεμποργκ Ντέυ. Η ταινία, στην οποία πρωταγωνιστούν οι Μίκι Ρουρκ και Κιμ Μπέισινγκερ, υπέστη λογοκρισία για να διανεμηθεί στις ΗΠΑ, ενώ σημείωσε μεγαλύτερη επιτυχία στο εξωτερικό, όπου προβλήθηκε χωρίς να έχουν αφαιρεθεί οι χυδαίες σκηνές.

Η τέταρτη ταινία μεγάλου μήκους του Λάυν, η Ολέθρια σχέση, απέφερε πάνω από 320 εκατομ. δολάρια παγκοσμίως, όντας η με τα μεγαλύτερα ακαθάριστα έσοδα ταινία του 1987 παγκοσμίως. Βασιζόταν σε μια άλλη ταινία, το άγνωστο βρετανικό θρίλερ του Τζέιμς Ντίαρντεν Diversion, και χαρακτηρίσθηκε ως «η επιτυχία στο τσαϊτγκάιστ της δεκαετίας» από το περιοδικό Time: ήταν η επιστροφή στις συντηρητικές αξίες, αποκαλύπτοντας τα «ολέθρια» αποτελέσματα που μπορεί να έχει μια εξωσυζυγική σχέση. Απέφερε 6 υποψηφιότητες για «Όσκαρ», στις κατηγορίες Καλύτερης Ταινίας, Καλύτερης Σκηνοθεσίας, Α΄ Γυναικείου Ρόλου (Γκλεν Κλόουζ), Β´ Γυναικείου Ρόλου (Αν Άρτσερ), Καλύτερου σεναρίου και Καλύτερου Μοντάζ.

Το 1990 ο Λάυν σκηνοθέτησε την ταινία Ξύπνημα στον εφιάλτη (ο αγγλικός τίτλος, Jacob's Ladder, αποτελεί ευθεία αναφορά στην Παλαιά Διαθήκη και το όνειρο του Ιακώβ) με πρωταγωνιστή τον Τιμ Ρόμπινς. Σε αυτή περιγράφει τη μεταπολεμική ζωή ενός βετεράνου του Πολέμου του Βιετνάμ, του οποίου η πραγματικότητα εναλλάσσεται με εφιαλτικές παραισθήσεις, γεγονός που οδηγεί σε μια απρόσμενη κατάληξη. Τρία χρόνια αργότερα ο Λάυν εξέτασε το πώς τα δύο φύλα βλέπουν τα χρήματα και τις σχέσεις, με το έργο του Ανήθικη πρόταση, που χάρη στους γνωστούς ηθοποιούς του (Ρόμπερτ Ρέντφορντ, Ντέμι Μουρ) σημείωσε παγκόσμια εμπορική επιτυχία.

Η εκδοχή του Λάυν για το γνωστό μυθιστόρημα του Βλαντίμιρ Ναμπόκοφ Λολίτα ήταν μια γαλλοαμερικανική ταινία με Βρετανό πρωταγωνιστή, τον Τζέρεμι Άιρονς, και κυκλοφόρησε με καθυστέρηση στις αίθουσες εξαιτίας του αμφιλεγόμενου θέματός της. Η επόμενη ταινία του, η Άπιστη, βασιζόταν χαλαρά στην ταινία του Κλοντ Σαμπρόλ Η άπιστη σύζυγος και είχε ως πρωταγωνιστές τους Ρίτσαρντ Γκιρ και Νταϊάν Λέιν. Η Λέιν επαινέθηκε πολύ για την ερμηνεία της αυτή και πήρε υποψηφιότητες για Χρυσή Σφαίρα και για «Όσκαρ».

 Εικοσάχρονο κενό 
Μετά την Άπιστη ο Λάυν δεν σκηνοθέτησε άλλη ταινία παρά μόνο είκοσι χρόνια αργότερα. Αναφέρθηκε ότι το 2005 συνδέθηκε με την ακυρωθείσα κινηματογραφική βιογραφία του γκάνγκστερ Τζόνι Στομπανάτο από τη Warner Bros., με τον Κιάνου Ριβς. Το 2006 είχε συμφωνήσει να σκηνοθετήσει το θρίλερ Two Minutes to Midnight για λογαριασμό της εταιρείας 20th Century Fox, αλλά το σχέδιο δεν προχώρησε Το 2012 ο Λάυν βρισκόταν στις αυζητήσεις να σκηνοθετήσει μια κινηματογραφική μεταφορά του μυθιστορήματος του Τζον Γκρίσαμ The Associate. Το 2015 συζητήθηκε να σκηνοθετήσει τη Νικόλ Κίντμαν στη μεταφορά του νέου μυθιστορήματος της Α.Σ.Α. Χάρισον Silent Wife., ενώ το επόμενο έτος έγινε λόγος να σκηνοθετήσει μια ταινία με τίτλο εργασίας Silence και πρωταγωνιστές τους Μάικλ Ντάγκλας και Χάλι Μπέρι. Κανένα από τα παραπάνω σχέδια δεν καρποφόρησε.

 Επιστροφή στη σκηνοθεσία 
Ο Λάυν σκηνοθέτησε το ερωτικό ψυχολογικό θρίλερ Deep Water, βασισμένο στο ομώνυμο μυθιστόρημα της Πατρίσια Χάισμιθ. Αυτό κυκλοφόρησε κατευθείαν σε συνδρομητικές πλατφόρμες: τη Hulu στις ΗΠΑ και την Amazon Prime Video σε άλλες χώρες. Υπήρξε η πρώτη σκηνοθετική πράξη του Λάυν μετά από μια εικοσαετία και η πρώτη ερωτική ταινία της Ντίσνεϋ μετά Το χρώμα της νύχτας  το 1994.

Φιλμογραφία
 Έτος Τίτλος Σκηνοθέτης Σεναριογράφος Σημειώσεις 1973 The Table   μικρού μήκους 1976 Mr. Smith   1980 Αλεπουδίτσες (Foxes)    1983 Φλάσντανς (Flashdance)    1986 9½ εβδομάδες (9½ Weeks)
| 
| 
| 
|-
| 1987
| Ολέθρια σχέση (Fatal Attraction)    1990 Ξύπνημα στον εφιάλτη (Jacob's Ladder)
| 
| 
| 
|-
| 1993
| Ανήθικη πρόταση (Indecent Proposal)    1997 Λολίτα (Lolita)    2002 Άπιστη (Unfaithful)   και παραγωγός 2018 Back Roads   αρχικώς επρόκειτο να το σκηνοθετήσει 2022 Deep Water   

Παραπομπές

Κατηγορία:Άγγλοι σκηνοθέτες κινηματογράφου
Κατηγορία:Άγγλοι παραγωγοί ταινιών
Κατηγορία:Άγγλοι σεναριογράφοι