Γκύθα του Ουέσσεξ

Η Γκύθα του Ουέσσεξ, αγγλ.: Gytha of Wessex ( – 1098 ή 1107·  παλαιά αγγλικά: Gȳð) ήταν μία από τις πολλές κόρες του Χάρολντ Β΄ Γκόντγουινσον, του τελευταίου Αγγλοσάξονα βασιλιά της Αγγλίας, και της συζύγου του, Ήντιθ της Ωραίας. Μέσω του γάμου της με τον Βλαδίμηρο Β΄ Μονομάχο, η Γκύθα έγινε πριγκίπισσα του Σμολένσκ (1073–1078), πριγκίπισσα του Τσερνίγκοφ (1078–1094) και πριγκίπισσα του Περεγιάσλαβλ (1094–1098 ή 1107).

 Βιογραφία 
Οι γονείς τού πατέρα της ήταν ο Γκόντγουιν κόμης του Ουέσσεξ και η Γκίθα Θόρκελσντατιρ.

Σύμφωνα με τον χρονικογράφο του 13ου αι., Σάξωνα τον Γραμματικό, μετά το τέλος τού πατέρα τους, βασιλιά Χάρολντ Β΄, στη μάχη του Χέιστινγκς το 1066, η Γκύθα και δύο από τους αδελφούς της (πιθανώς ο Μάγκνους και είτε ο Γκόντγουιν είτε ο Έντμουντ) διέφυγαν στην αυλή τού εξαδέλφου τους, τού κάποτε εκθρονισμένου βασιλιά Σβεν Β΄ Έστριντσον της Δανίας.  Ο Σβεν φιλοξένησε τους δύο αδελφούς, με τον Μάγκνους να αναλαμβάνει υψηλού επιπέδου υπηρεσία με τον Μπολέσλαφ Β' τον Γενναιόδωρο, ενώ η Γκύθα ήταν παντρεμένη με τον Βλαδίμηρο Β' Μονομάχο, τον μεγάλο πρίγκιπα του Κιέβου.   Αυτό συνέβη το 1069/1070, όταν ο Μπολέσλαφ Β΄ αποκατέστησε τον Ιζιάσλαβ Α' του Κιέβου ως μεγάλο πρίγκιπα και την Γερτρούδη (θεία του Μπολέσλαφ Β΄) στην εξουσία μετά την εκθρόνισή τους. Ο ρόλος της Γκύθα στην κυριαρχία του Βλαδίμηρου Β΄ δεν τεκμηριώνεται. Ο Βλαδίμηρος Β΄ εξήγησε σε ένα βιβλίο με «Οδηγίες» (Pouchenie) για τους γιους του, που γράφτηκε τον 12ο αι.: «Να αγαπάτε τις γυναίκες σας, αλλά να μην τους δίνετε κάποια εξουσία επάνω σας».  Στο βιβλίο του, ο Βλαδίμηρος Β΄ ανέφερε επίσης το πρόσφατο τέλος τής μητέρας του Γιούρι Ντολγκορούκι.

Η Γκύθα ήταν η μητέρα του Μστισλάβ Α΄ του Μεγάλου, του τελευταίου ηγεμόνα των ενωμένων Ρως του Κιέβου. Στις σκανδιναβικές σάγκες, ο Μστισλάβ Α΄ ονομάζεται Χάραλντ, από τον παππού του. Κατά τη διάρκεια τής ζωής της, η Γκύθα, ως σύζυγος του Βλαδίμηρου Β΄, ήταν πριγκίπισσα του Σμολένσκ . Ωστόσο αυτή απεβίωσε πριν ο σύζυγός της γίνει μέγας πρίγκιπας του Κιέβου το 1113, επομένως δεν ήταν ποτέ μεγάλη πριγκίπισσα του Κιέβου. 

 Οικογένεια 
Με τον Βλαδίμηρο Β΄, η Γκύθα απέκτησε αρκετά παιδιά, μεταξύ των οποίων: 
 Μστισλάβ Α΄ ο Μέγας (1076–1132)
 Iζυασλάβ, πρίγκιπας του Κουρσκ (απεβ. 6 Σεπτεμβρίου 1096)
 Σβιατοσλάβ, πρίγκιπας του Smolensk και Pereyaslav (απεβ. 16 Μαρτίου 1114)
 Γιαροπόλσκ Β΄ του Κιέβου (απεβ. 18 Φεβρουαρίου 1139)
 Βιασεσλάβ Α΄ του Κιέβου (απεβ. 2 Φεβρουαρίου 1154)

 Ημερομηνία τέλους της 
Υπάρχει ένα πρόβλημα με τον προσδιορισμό της ημερομηνίας τέλους τής Γκύθας. Τοποθετείται μεταξύ 1098 και 1107. Το πατερικόν του Μοναστηριού του Αγίου Πανταλέοντος στην Κολωνία αναφέρει, ότι η «Γκύθα η Βασίλισσα» (Gida regina) απεβίωσε ως μοναχή στις 10 Μαρτίου.  Το έτος θεωρείται ότι είναι το 1098.

Σύμφωνα με τη «Διαθήκη του Βλαδίμηρου Μονομάχου», η μητέρα του Γιούρι Ντολγκορούκι απεβίωσε στις 7 Μαΐου 1107. Αν η Γκύθα απεβίωσε το 1098, τότε ο Γιούρι θα μπορούσε να ήταν γιος της 2ης συζύγου τού πατέρα του, της Γεφιμίας (την οποία ο Βλαδίμηρος Μονομάχος στην προκειμένη περίπτωση υποτίθεται ότι νυμφεύτηκε π. το 1099). Ωστόσο, αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχουν αναφορές στα έργα του Βλαδίμηρου Μονομάχου για το τέλος τής Γκύθας, παρά το γεγονός ότι ήταν η 1η του σύζυγος. Η γέννηση του Γιούρι τότε εμπίπτει περίπου στο 1099/1100. Ωστόσο, το Πρώτο Χρονικό καταγράφει τον πρώτο γάμο του Γιούρι στις 12 Ιανουαρίου 1108. Αυτό σημαίνει ότι ο Γιούρι γεννήθηκε πριν από π. το 1099/1100 (καθώς δεν θα μπορούσε να ήταν 6-9 ετών κατά τη στιγμή του γάμου). Τότε σημαίνει ότι η Γκύθα θα μπορούσε να ήταν η μητέρα του Γιούρι και απεβίωσε το 1107. 

 Υστεροφημία 
Μέσω του γιου της, Μστισλάβ Α΄ του Μεγάλου, ήταν πρόγονος τόσο της Φιλίππης του Αινώ όσο και του βασιλιά Εδουάρδου Γ΄ της Αγγλίας, άρα και όλων των επόμενων Άγγλων και Βρετανών μοναρχών. Μέσω του Μστισλάβ Α΄, ήταν επίσης πρόγονος του Αλεξάνδρου Νέφσκι,  και στη συνέχεια πρόγονος του πρώτου τσάρου της Ρωσίας, Ιβάν Δ΄ του Τρομερού. 

 Οικογενειακό δένδρο 
 Γενεαλογικό δέντρο του Κνούτου του Μεγάλου

 Αναφορές 

 Πηγές 
 Necrologium Sanctis Pantalaeonis Coloniensis, στο Rheinische Urbare: Sammlung von Urbaren und anderen Quellen zur rheinischen Wirtschaftsgeschichte (Βόννη, 1902), τόμ. 1.
 Saxo Grammaticus, Gesta Danorum: The History of the Danes, 2 vols. (Οξφόρδη, 2015).
 Mason, Emma (2004). The house of Godwine : the history of a dynasty. London: Hambledon and London. ISBN 1-85285-389-1. OCLC 51912953
 T. Zajac, «Εμπόδια γάμου στο Κανονικό Δίκαιο και την Πρακτική: Κανονισμοί συγγένειας εξ αίματος και η περίπτωση του μικτού γάμου Ορθοδόξων-Καθολικών στις Ρως του Κιέβου, περίπου 1000 – 1250», στο Πρακτικά του Δέκατου Τέταρτου Διεθνούς Συνεδρίου Μεσαιωνικού Κανονικού Δικαίου, Τορόντο, 5–11 Αυγούστου 2012, επιμ. Joseph Goering, Stephan Dusil και Andreas Thier (Πόλη του Βατικανού, 2016), σελ. 711–29.
 T. Zajac, «Οι κοινωνικοπολιτικοί ρόλοι της πριγκίπισσας στις Ρως του Κιέβου», περ. 945–1240, στο E. Woodacre, επιμ., A Global Companion to Queenship (Λιντς, 2018), σελ. 125–146.

Κατηγορία:Οίκος του Γκόντουιν
Κατηγορία:Πριγκίπισσες της Αγγλίας