Προεδρικές εκλογές στο Τσαντ 2024

Οι προεδρικές εκλογές πραγματοποιήθηκαν στο Τσαντ στις 6 Μαΐου 2024.
Οι εκλογές ακολούθησαν το συνταγματικό δημοψήφισμα που διεξήχθη στις 17 Δεκεμβρίου 2023, μετά τον θάνατο του προέδρου Ιντρίς Ντεμπί το 2021.
Ο προσωρινός πρόεδρος Μαχαμάτ Ντεμπί, γιος του Ιντρίς Ντεμπί, έθεσε υποψηφιότητα ως εκπρόσωπος του Πατριωτικού Κινήματος Σωτηρίας, κερδίζοντας τις εκλογές και οδηγώντας σε μια ακόμη παράταση της κυριαρχίας 34 ετών της οικογένειας Ντεμπί.

 Πλαίσιο 
Τον Οκτώβριο του 2022, ο μεταβατικός πρόεδρος Μαχαμάτ Ντεμπί παρέτεινε την μεταβατική περίοδο για άλλα δύο χρόνια. Παρά το γεγονός ότι είχε προηγουμένως δηλώσει πως δεν σκόπευε να διαδεχθεί τον πατέρα του, αυτή τη φορά δήλωσε επίσης ότι είναι επιλέξιμος να θέσει υποψηφιότητα για πλήρη θητεία. Οι δυνάμεις ασφαλείας του Τσαντ πυροβόλησαν και σκότωσαν τουλάχιστον 128 διαδηλωτές μέσα σε μία ημέρα και συνέλαβαν εκατοντάδες άλλους.

Μετά την ανακοίνωση της ημερομηνίας των εκλογών στις 28 Φεβρουαρίου 2024, ξέσπασαν συγκρούσεις στην πρωτεύουσα Ντζαμένα, αφού η κυβέρνηση ανέφερε ότι υποστηρικτές της αντιπολίτευσης του Σοσιαλιστικού Κόμματος χωρίς Σύνορα (PSF) επιτέθηκαν στα κεντρικά γραφεία της Εθνικής Υπηρεσίας Κρατικής Ασφάλειας (ANSE) και επιχείρησαν να δολοφονήσουν τον πρόεδρο του Ανωτάτου Δικαστηρίου, Σαμίρ Άνταμ Αννούρ. Οι κυβερνητικές δυνάμεις στη συνέχεια πολιόρκησαν τα κεντρικά γραφεία του PSF, με αποτέλεσμα να σημειωθούν αρκετοί θάνατοι, μεταξύ των οποίων και ο ηγέτης του PSF Γιαγιά Ντίλο Τζερου, ξάδελφος του Ντεμπί, ο οποίος είχε ανακοινώσει την πρόθεσή του να θέσει υποψηφιότητα για την προεδρία και θεωρούταν ο κύριος αντίπαλός του, σε αυτό που οι αρχές περιέγραψαν ως ανταλλαγή πυροβολισμών. Οι επιθέσεις καταδικάστηκαν από την Αφρικανική Ένωση, ενώ ο υπουργός Ευρώπης και Εξωτερικών Υποθέσεων  Ζαν-Ιβ Λε Ντριάν ζήτησε να διερευνηθεί αμερόληπτα το συμβάν.

Στις 12 Απριλίου 2024 το κόμμα Ενωμένο Τσαντ υπέβαλε καταγγελία κατά του συνασπισμού Ενωμένο Τσαντ του Μαχαμάτ Ντεμπί, κατηγορώντας τον για λογοκλοπή.

Εκλογικό σύστημα
Ο Πρόεδρος του Τσαντ εκλέγεται για πενταετή θητεία με χρήση διπλού γύρου εκλογών, με απόλυτη πλειοψηφία να απαιτείται στον πρώτο γύρο ώστε να αποφευχθεί δεύτερος.

Υποψήφιοι
Η εκλογική επιτροπή του Τσαντ ανακοίνωσε ότι θα δημοσιεύσει την επίσημη λίστα των υποψηφίων που εγκρίθηκαν από το Συνταγματικό Συμβούλιο στις 24 Μαρτίου 2024.

Διεξαγωγή
Η πρόωρη ψηφοφορία για τα μέλη του Εθνικού Στρατού του Τσαντ και για τους νομάδες πραγματοποιήθηκε στις 5 Μαΐου.
Την ημέρα των εκλογών, τα εκλογικά κέντρα άνοιξαν στις 07:00 και έκλεισαν στις 17:00. Περίπου 8,5 εκατομμύρια άτομα είχαν δικαίωμα ψήφου. Τα προσωρινά αποτελέσματα ανακοινώθηκαν έως τις 21 Μαΐου, ενώ τα τελικά στις 5 Ιουνίου.
Αρκετές οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών δήλωσαν ότι οι αρχές απέρριψαν πολλές από τις 2.900 αιτήσεις παρατηρητών που κατατέθηκαν.
Τοπικοί δημοσιογράφοι ανέφεραν αρκετά βίαια επεισόδια κατά τη διάρκεια της ψηφοφορίας, τα οποία οδήγησαν στον θάνατο τουλάχιστον δύο ανθρώπων σε Αμπεσέ και Μουντού, όπου ένας στρατιώτης μαχαιρώθηκε θανάσιμα από εξοργισμένους κατοίκους όταν φέρεται να συνελήφθη να γεμίζει κάλπες υπέρ του Ντεμπί.

Μετά τις εκλογές, ο Σουξέ Μασρά και το κόμμα του Les Transformateurs δήλωσαν ότι αυτός και οι υποστηρικτές του υπέστησαν απειλές, βία και αυθαίρετες συλλήψεις, προσθέτοντας ότι η κατοικία του είχε τεθεί υπό παρακολούθηση. Ο Μασρά κατηγόρησε επίσης την Εθνική Υπηρεσία Διαχείρισης Εκλογών ότι αλλοίωσε το αποτέλεσμα υπέρ του Μαχαμάτ Ντεμπί και κάλεσε τους πολίτες να υπερασπιστούν αυτό που αποκάλεσε τη βούλησή τους, όπως εκφράστηκε στην κάλπη, απέναντι στη μαζική εκλογική νοθεία. Ο Συνασπισμός Ηθικών Αρχών για τη Διαμεσολάβηση (CONAMM), ένας φορέας που περιλαμβάνει παραδοσιακούς αρχηγούς, ιερείς, πρώην κυβερνητικούς αξιωματούχους, καθώς και εκπροσώπους της νεολαίας και των γυναικών, διαμαρτυρήθηκε επίσης για μαζική νοθεία και εκφοβισμό κατά τη διάρκεια των εκλογών, συμπεριλαμβανομένου του γέμισματος καλπών και της αρπαγής ψηφοδελτίων από κυβερνητικούς υπαλλήλους.
Η Διεθνής Ομοσπονδία για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου δήλωσε ότι οι εκλογές δεν φάνηκαν «ούτε αξιόπιστες, ούτε ελεύθερες, ούτε δημοκρατικές», ενώ και η Διεθνής Ομάδα Κρίσεων ανέφερε ότι «προβλήματα κατά την προεκλογική περίοδο θέτουν υπό αμφισβήτηση την αξιοπιστία της διαδικασίας».

Αποτελέσματα
Στις 9 Μαΐου, λίγο πριν από την ανακοίνωση των προσωρινών αποτελεσμάτων, ο Μασρά διακήρυξε τη νίκη του σε ζωντανή μετάδοση στο Facebook, καλώντας τους υποστηρικτές του και τις δυνάμεις ασφαλείας να αντιταχθούν σε αυτό που θεωρούσε ως απόπειρα νοθείας των εκλογών. Τα προσωρινά αποτελέσματα ανακοινώθηκαν αργότερα την ίδια ημέρα, δείχνοντας ξεκάθαρη νίκη του Ντεμπί, ο οποίος συγκέντρωσε το 61,3% των ψήφων, ξεπερνώντας το απαιτούμενο όριο του 50% για την αποφυγή δεύτερου γύρου. Ο Μασρά συγκέντρωσε μόλις το 18,53% των ψήφων. Τα αποτελέσματα ανακοινώθηκαν δύο εβδομάδες νωρίτερα από το προγραμματισμένο. Ο πρώην πρωθυπουργός και τρίτος σε ψήφους, Αλμπέρ Παϊμί Παντακέ, συνεχάρη τον Ντεμπί για τη νίκη του. Αναφορές για πυροβολισμούς υπήρξαν στην Ντζαμένα μετά την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων, ενώ υποστηρικτές του Ντεμπί πανηγύριζαν έξω από το Προεδρικό Μέγαρο. Τουλάχιστον δέκα άνθρωποι σκοτώθηκαν στις ταραχές που ακολούθησαν την ανακοίνωση.

Στις 12 Μαΐου ο Μασρά υπέβαλε επίσημη προσφυγή στο Συνταγματικό Συμβούλιο για την ακύρωση των εκλογών, δηλώνοντας ότι το κόμμα Les Transformateurs είχε συγκεντρώσει αποδείξεις για εκλογική νοθεία. Πριν από αυτό, αρκετοί από τους υποστηρικτές του είχαν συλληφθεί με κατηγορίες για πλαστογραφία και χρήση πλαστών εγγράφων για να αποκτήσουν πρόσβαση στα αποτελέσματα της ψηφοφορίας. Στις 16 Μαΐου, η νίκη του Ντεμπί επιβεβαιώθηκε από το Συνταγματικό Συμβούλιο, το οποίο απέρριψε επίσης τα επιχειρήματα του Μασρά.

+Εθνικά αποτελέσματα.Proclamation des résultats définitifs (1:42:00)Proclamation des résultats définitifsΥποψήφιοιΚόμματαΠρώτος γύρος Ψήφοι %  Μαχαμάτ Ιντρίς Ντεμπί MPS 61,00  Σουξέ Μασρά LT 18,54  Αλμπέρ Παϊμί Παντακέ  16,93  Λιντί Μπεασεμντά PDI 0,96  Μπονγκορό Μπεμπζουνέ Τεοφίλ  0,76  Αλαντούμ Τζαρμά Μπαλταζάρ   0,55  Μπρις Μπαϊμόν Γκεντμπαγιέ   0,45  Γιασίν Αντραμάν Σακίν    PR 0,36  Μανσιρί Λοπσικρεό  0,24  Νασρά Τζιμασγκάρ  0,21 Έγκυρα ψηφοδέλτια  99,62 Λευκά και άκυρα ψηφοδέλτια  0,38 Σύνολο  100 Αποχή  24,22 Εγγεγραμμένοι / συμμετοχή  75,78

Μετά τις εκλογές
Στις 22 Μαΐου ο Σουξέ Μασρά υπέβαλε την παραίτησή του από τη θέση του πρωθυπουργού, όπως και της μεταβατικής κυβέρνησης. Στις 23 Μαΐου ο Μαχαμάτ Ντεμπί ορκίστηκε ως εκλεγμένος πρόεδρος.

 Παραπομπές 

2024 προεδρι
Τσαντ προεδρι