Για την αιώνια ειρήνη

Για την αιώνια ειρήνη: ένα φιλοσοφικό προσχέδιο (Γερμανικά: Zum ewigen Frieden. Ein philosophischer Entwurf) είναι ένα βιβλίο του 1795 που έγραψε ο Γερμανός φιλόσοφος Ιμμάνουελ Καντ. Στο βιβλίο αυτό, ο Καντ προωθεί ιδέες που στη συνέχεια συνδέθηκαν με τη δημοκρατική ειρήνη, την εμπορική ειρήνη και την θεσμική ειρήνη.

Το βιβλίο μεταφράστηκε στα Ελληνικά από την Άννα Πόταγα και κυκλοφόρησε το 1992 από τις Εκδόσεις Αλεξάνδρεια.Immanuel Kant. Για την αιώνια ειρήνη. Μετάφραση, επίμετρο Άννα Πόταγα. Πρόλογος, επιμέλεια Λευτέρης Αναγνώστου. Εκδόσεις Αλεξάνδρεια. Αθήνα. 1992. ISBN 960-221-044-3.

 Περίληψη 
Ο Καντ πρότεινε ένα πρόγραμμα ειρήνης που έπρεπε να εφαρμοστεί από τις κυβερνήσεις. Τα «προεισαγωγικά άρθρα» περιέγραφαν τα εξής βήματα που έπρεπε να ληφθούν αμέσως ή με κάθε σκόπιμη ταχύτητα:

 «Καμία μυστική συνθήκη ειρήνης δεν θα θεωρείται έγκυρη στην οποία υπάρχει σιωπηρά δεσμευμένο θέμα για μελλοντικό πόλεμο».
 «Κανένα ανεξάρτητο κράτος, μεγάλο ή μικρό, δε θα περιέλθει στην κυριαρχία άλλου κράτους μέσω κληρονομιάς, ανταλλαγής, αγοράς ή δωρεάς».
 «Οι μόνιμοι στρατοί με τον καιρό οφείλουν να καταργηθούν εντελώς».
 «Τα εθνικά χρέη δεν θα πρέπει να συνάπτονται με σκοπό την εξωτερική τριβή μεταξύ κρατών».
 «Κανένα κράτος δεν επιτρέπεται να παρεμβαίνει με τη βία στο Σύνταγμα ή την κυβέρνηση άλλου κράτους».
 «Κανένα κράτος δε θα επιτρέπει, κατά τη διάρκεια πολέμου, τέτοιες πράξεις εχθρότητας που θα καθιστούσαν αδύνατη την αμοιβαία εμπιστοσύνη στην επακόλουθη ειρήνη: τέτοιες είναι η χρήση δολοφόνων (percussores) ή δηλητηριαστών (venefici), η παραβίαση συνθηκολογήσεων, η υποκίνηση προδοσίας (perduellio) στο αντίπαλο κράτος κ.ο.κ.».

Τρία οριστικά άρθρα θα παρείχαν όχι απλώς παύση των εχθροπραξιών, αλλά και ένα θεμέλιο πάνω στο οποίο θα μπορούσε να οικοδομηθεί μια ειρήνη.

Ι. «Το πολιτειακό καθεστώς κάθε κράτους θα είναι ρεπουμπλικανικό.»

II. «Το δίκαιο των εθνών θα θεμελιώνεται σε μια ομοσπονδία ελεύθερων κρατών».

III. «Τα δικαιώματα των ανθρώπων, ως πολιτών του κόσμου, θα περιορίζονται στους όρους της παγκόσμιας φιλοξενίας».

Τέλος, ο Καντ προσθέτει δύο συμπληρώματα και ένα παράρτημα με δύο μέρη:

Πρώτο συμπλήρωμα: «Σχετικά με την εγγύηση για την αιώνια ειρήνη».

Δεύτερο συμπλήρωμα: «Ένα μυστικό άρθρο για την αιώνια ειρήνη».

Παράρτημα Ι. «Σχετικά με την ασυμφωνία μεταξύ της ηθικής και της πολιτικής ως προς την αιώνια ειρήνη».

Παράρτημα II. «Σχετικά με την αρμονία της πολιτικής με την ηθική σύμφωνα με την υπερβατολογική έννοια του δημοσίου δικαίου».

Το δοκίμιο του Καντ μοιάζει κατά κάποιο τρόπο με τη σύγχρονη θεωρία της δημοκρατικής ειρήνης. Μιλάει για ρεπουμπλικανικά, ρεπουμπλικανικά (όχι δημοκρατικά) κράτη, τα οποία ορίζει ως αντιπροσωπευτικές κυβερνήσεις, στα οποία η νομοθετική εξουσία είναι χωρισμένη από την εκτελεστική.Kant, Ak. 8:352 Ο Καντ ισχυρίζεται ότι οι δημοκρατίες θα είναι σε ειρήνη μεταξύ τους, καθώς θα τείνουν προς τον ειρηνισμό περισσότερο από άλλες μορφές διακυβέρνησης. Το δοκίμιο δεν αντιμετωπίζει τις ρεπουμπλικανικές κυβερνήσεις ως επαρκείς από μόνες τους για να παράγουν ειρήνη: η παγκόσμια φιλοξενία (ius cosmopoliticum) και μια ομοσπονδία ελεύθερων κρατών είναι απαραίτητα για να τεθεί σε εφαρμογή συνειδητά το εξάσημο πρόγραμμά του.

Ο Καντ καθορίζει επίσης τα δικαιώματα που παρέχει η καθολική φιλοξενία στους ξένους: να επισκέπτονται μια ξένη χώρα με την προϋπόθεση ότι θα τους φερθούν χωρίς εχθρότητα εάν παρουσιαστούν χωρίς κακόβουλη πρόθεση – καθώς και τους περιορισμούς της: «το έθνος μπορεί να διώξει [τον επισκέπτη] ξανά, εάν αυτό μπορεί να γίνει χωρίς να προκαλέσει τον θάνατό του» και ότι «δεν είναι δικαίωμα να αντιμετωπίζεται ως φιλοξενούμενος το οποίο μπορεί να διεκδικήσει ο ξένος».Kant, Ak. 8:358 Αυτά τα δικαιώματα είναι απαραίτητα για την επίτευξη του απώτερου στόχου της επικοινωνίας και των ειρηνικών σχέσεων μεταξύ των εθνών.

Ο Καντ τάχθηκε κατά μιας παγκόσμιας κυβέρνησης, υποστηρίζοντας ότι θα ήταν επιρρεπής στην τυραννία. Η προτιμότερη λύση για την αναρχία στο διεθνές σύστημα ήταν η δημιουργία μιας ένωσης ανεξάρτητων δημοκρατικών κρατών.

 Δείτε επίσης 
 Παγκόσμια ειρήνη

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Ιμμάνουελ Καντ
Κατηγορία:Ειρήνη
Κατηγορία:Βιβλία Ηθικής
Κατηγορία:Βιβλία φιλοσοφίας