Γραφηματική

Η γραφηματική γλωσσολογία είναι ο κλάδος της γλωσσολογίας που μελετά τα γραφήματα – δηλαδή τις ελάχιστες γραφικές μονάδες που χρησιμοποιούνται για την αναπαράσταση της γλώσσας σε γραπτή μορφή. Αν και ο όρος δεν είναι ευρέως καθιερωμένος στην ελληνική βιβλιογραφία, αντιστοιχεί σε διεθνώς αναγνωρισμένες έννοιες όπως graphemics, grapholinguistics και writing system theory. Το πεδίο ασχολείται, μεταξύ άλλων, με τη σχέση μεταξύ γραφής και ομιλίας, την ορθογραφία, τις γραφοφωνολογικές αντιστοιχίες και ζητήματα ανάγνωσης, εκπαίδευσης και γλωσσικής ανάπτυξης.

 Αντικείμενο μελέτης 
Η γραφή αποτελεί μέσο αποτύπωσης της γλώσσας μέσω συμβόλων. Η εξέλιξη των συστημάτων γραφής — από τις πρώιμες χαράξεις σε πηλό ως τα σύγχρονα αλφαβητικά συστήματα — έχει μελετηθεί στο πλαίσιο της γραφηματικής γλωσσολογίας. Τα γραφήματα αποτελούν τις μικρότερες μονάδες που αντιστοιχούν στη φωνολογική ή μορφολογική δομή μιας γλώσσας.

Η ορθογραφία αφορά τους κανόνες που διέπουν τη σωστή γραφή των λέξεων. Στο πλαίσιο της γραφηματικής γλωσσολογίας, η ορθογραφία μελετάται σε σχέση με τη συστηματικότητα των γραφημάτων, τις ιστορικές εξελίξεις του συστήματος γραφής και τις αποκλίσεις μεταξύ γραπτού και προφορικού λόγου. 

Οι γραφοφωνολογικές σχέσεις αναφέρονται στην αντιστοιχία μεταξύ των φωνολογικών μονάδων (φθόγγων) και των γραπτών συμβόλων (γραφημάτων). Η μελέτη αυτών των σχέσεων είναι κρίσιμη για την κατανόηση της ανάγνωσης, της γραφής και της διδασκαλίας της γλώσσας.

 Ιστορικό και όρος 
Ο όρος «γραφηματική γλωσσολογία» δεν είναι ευρέως καθιερωμένος στην ελληνική γλωσσολογική βιβλιογραφία, αλλά ανταποκρίνεται σε διεθνώς αναγνωρισμένα πεδία όπως το graphemics, grapholinguistics και writing systems. 

Οι απαρχές της επιστημονικής μελέτης της γραφής ανάγονται στον 20ό αιώνα, με πρωτοπόρους όπως ο Florian Coulmas και ο Geoffrey Sampson, οι οποίοι ανέπτυξαν θεωρίες για τη φύση των γραφημάτων, τη σχέση τους με τα φωνήματα και τη λειτουργία τους μέσα στα συστήματα γραφής. 
Στην ελληνική βιβλιογραφία, αν και δεν χρησιμοποιείται ο όρος αυτός συχνά, υπάρχουν συναφείς αναλύσεις σε έργα που ασχολούνται με την ορθογραφία, τη φωνολογία και τη διδακτική της γλώσσας. Έλληνες γλωσσολόγοι όπως ο Αχιλλέας Τζάρτζανος έχουν ασχοληθεί με τη δομή της ελληνικής γλώσσας και τη γραφή της, αν και όχι ειδικά με όρους της μοντέρνας γραφηματικής θεωρίας.