Υφή (μυκητολογία)

μικρογραφία|Κύτταρα μυκητιασικών υφών (1) Κυτταρικό τοίχωμα της υφής.  (2) "Σέπτο" (ενδιάμεσο διάφραγμα).  (3) Μιτοχόνδριο.  (4) Κενοτόπιο.  (5) Κρύσταλλος εργοστερόλης  (6) Ριβόσωμα.  (7) Πυρήνας.  (8) Ενδοπλασματικό δίκτυο.  (9) Λιπίδιο.  (10) Κυτταρική μεμβράνη.  (11) Οργανίδιο Spitzenkörper.  (12) Σωμάτιο Golgi
μικρογραφία|Υφές που μεγαλώνουν μέσα σε υπολείμματα ρυζιού και σάλτσας ντομάτας 
μικρογραφία|Aspergillus niger
μικρογραφία|Κονίδια σε κονιδιοφόρες υφές
Μία υφή είναι μια μακριά, διακλαδωτή, νηματοειδής δομή ενός μύκητα, ωομύκητα ή ακτινοβακτηρίου. Στους περισσότερους μύκητες, οι υφές είναι ο κύριος τρόπος βλαστικής ανάπτυξης, και συλλογικά αποκαλούνται μυκήλιο.

 Δομή 
Μία υφή αποτελείται από ένα ή περισσότερα κύτταρα, τα οποία περιβάλλονται από έναν σωληνοειδές κυτταρικό τοίχωμα. Στους περισσότερους μύκητες, οι υφές μοιράζονται σε κύτταρα από εσωτερικά διαφράγματα που καλούνται "σέπτα". Τα σέπτα συνήθως είναι διάτρητα από πόρους αρκετά μεγάλους, ώστε να επιτρέπουν την κυκλοφορία των ριβοσωμάτων, μιτοχόνδριων και μερικές φορές και πυρήνων, ανάμεσα στα κύτταρα. Το κύριο δομικό πολυμερές στα κυτταρικά τοιχώματα των μυκήτων είναι τυπικά η χιτίνη, σε αντίθεση με τα φυτά και τους ωομύκητες που έχουν κυτταρικά τοιχώματα από κυτταρίνη. Μερικοί μύκητες έχουν υφές χωρίς σέπτα. 

Οι υφές έχουν μέση διάμετρο 4-6 μm.

 Ανάπτυξη 
Η ανάπτυξη των υφών συμβαίνει από τις άκρες τους. Κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης των κορυφών, τα κυτταρικά τοιχώματα επεκτείνονται μέσω της εξωτερικής συναρμολόγησης και πολυμερισμού των δομικών υλικών των τοιχωμάτων, και μέσω της εσωτερικής παραγωγής της κυτταρικής μεμβράνης.  Το σωμάτιο Spitzenkörper είναι ένα ενδοκυτταρικό  οργανίδιο που σχετίζεται με την ανάπτυξη των κορυφών. Αποτελείται από μια σύνθεση σφαιριδίων, τα οποία συνδέονται μεταξύ τους με μεμβράνη και περιέχουν τα δομικά υλικά για τα νέα κυτταρικά τοιχώματα. Το σωματίδιο Spitzenkörper είναι μέρος του ενδομεμβρανικού συστήματος των μυκήτων, και συγκρατεί και απελευθερώνει τα σφαρίδια με τα δομικά υλικά, τα οποία παραλαμβάνει από το σωμάτιο Golgi. Αυτά τα σφαιρίδια ταξιδεύουν προς την κυτταρική μεμβράνη μέσα από τον κυτταρικό σκελετό και απελευθερώνουν το περιεχόμενο τους (όπως διάφορες πρωτεΐνες πλούσιες σε κυστεΐνη, συμπεριλαμβανομένων κερατο-πλατανίνων και υδροφοβίνων)  έξω από το κύτταρο μέσω της διαδικασίας της εξωκυττάρωσης, όπου μπορούν να μεταφερθούν στη συνέχεια εκεί όπου χρειάζονται.  Οι μεμβράνες αυτών των σφαιριδίων συνεισφέρουν στην ανάπτυξη της κυτταρικής μεμβράνης, ενώ το περιεχόμενο τους σχηματίζει το νέο κυτταρικό τοίχωμα. Το σωμάτιο Spitzenkörper κινείται προς την κορυφή της υφής και παράγει την ανάπτυξη από την κορυφή και τις διακλαδώσεις .

Καθώς επεκτείνεται μια υφή, δύναται να σχηματίζονται σέπτα πίσω από την αναπτυσσόμενη κορυφή για να χωρίζεται κάθε υφή σε ξεχωριστά κύτταρα. Η διακλάδωση των υφών επιτυγχάνεται είτε μέσω του διαμοιρασμού μιας αναπτυσσόμενης άκρης, είτε μέσω της ανάπτυξης μιας νέας κορυφής πάνω σε μια ήδη υπάρχουσα υφή.

 Συμπεριφορά 
Η κατεύθυνση της ανάπτυξης μιας υφής ελέγχεται από περιβαλλοντικά ερεθίσματα, όπως η εφαρμογή ενός ηλεκτρικού πεδίου. Οι υφές μπορούν επιπλέον να εντοπίζουν αναπαραγωγικά τμήματα από απόσταση και να αναπτύσσονται προς αυτά. Οι υφές μπορούν να αναπτυχθούν μέσα σε μια πορώδη επιφάνεια και να την διαπεράσουν.

 Τροποποίηση 
Οι υφές μπορούν να τροποποιηθούν με πολλούς διαφορετικούς τρόπους για να εξυπηρετήσουν συγκεκριμένες λειτουργίες. Ορισμένοι παρασιτικοί μύκητες σχηματίζουν μυζητήρια όργανα, τα οποία χρησιμεύουν στην απορρόφηση από τα κύτταρα του ξενιστή. Στην αμοιβαία συμβίωση των μυκήτων που δημιουργούν αρβουτοειδείς μυκόρριζες (με το γένος Άρβουτος - κουμαριά) οι υφές έχουν παρόμοια λειτουργία στην ανταλλαγή των θρεπτικών συστατικών και στην απορρόφηση του νερού από τα φυτά. Τα εκτομυκορριζικά μυκήλια αυξάνουν κατά πολύ την επιφάνεια του εδάφους, η οποία είναι διαθέσιμη προς εκμτάλλευση από τους ξενιστές - φυτά, μεταφέροντας νερό και θρεπτικά συστατικά στην εκτομυκόρριζα - περίπλοκα όργανα των μυκήτων στην άκρη των φυτικών ριζών. Οι υφές εντοπίζονται να περιβάλλουν τα φυτικά μέρη στις λειχήνες, αποτελώντας ένα σημαντικό μέρος της συνολικής δομής τους.  Στους μύκητες που παγιδεύουν νηματώδη, οι υφές δύνανται να τροποποιηθούν σε δομές παγίδευσης, όπως περιοριστικοί δακτύλιοι και κολλώδη δίχτυα. Τα μυκηλιακά "κορδόνια", παράλληλες συσσωματώσεις υφών με μεγάλο πάχος, σχηματίζονται για τη μεταφορά θρεπτικών συστατικών σε μεγαλύτερες αποστάσεις. Οι ιστοί των μυκήτων που διακρίνονται για τον όγκο τους, όπως αυτοί στα μανιτάρια και στις λειχήνες συχνά συντίθεται από υφές που έχουν πυκνωθεί και αναστομωθεί μεταξύ τους.  Moore, David. Robson, Geoffrey D. Trinci, Anthony P. J. 21st Century Guidebook to Fungi. Publisher: Cambridge University Press 2011 

 Τύποι 

 Ταξινόμηση με βάση την κυτταρική διαίρεση 

 Με σέπτα
 Το γένος Aspergillus και πολλά άλλα είδη έχουν υφές με σέπτα
 Χωρίς σέπτα  ή κοινόκυτα 
 Οι υφές χωρίς σέπτο συνδέονται με το γένος Mucor, ορισμένους ζυγομύκητες και άλλους μύκητες
 Οι ψευδοϋφές διακρίνονται από τις αληθινές υφές, από τον τρόπο ανάπτυξης τους, την μη ανθεκτικότητά τους και την έλλειψη κοιτοπλασμικής σύνδεσης ανάμεσα στα κύτταρα 
 Οι μαγιές σχηματίζουν ψευδοϋφές Είναι αποτέλεσμα μιας ατελούς εκβλάστησης, όπου τα κύτταρα επιμηκύνονται αλλά παραμένουν συνδεδεμένα μετά τη διαίρεση. Μερικές μαγιές σχηματίζουν επίσης αληθινές υφές με σέπτα. 

 Ταξινόμηση βάσει του κυτταρικού τοιχώματος και της όλης μορφολογίας 
Τα χαρακτηριστικά των υφών μπορεί να είναι σημαντικά για την ταξινόμηση των μυκήτων. Στην ταξινόμηση των βασιδιομυκήτων, οι υφές που σχηματίζουν τα καρποσώματα, μπορεί να ταυτοποιηθούν ως παραγωγικές, δομικές ή συνδετικές.

 Οι παραγωγικές υφές είναι σχετικά αδιαφοροποίητες και μπορούν να αναπτύξουν αναπαραγωγικές δομές. Τυπικά έχουν λεπτά τοιχώματα, περιστασιακά αναπτύσσουν ελαφρώς παχύτερα τοιχώματα, συνήθως έχουν πυκνά σέπτα, και μπορεί να έχουν ή να μην έχουν συνδέσεις κρίκου. Μπορεί να είναι ενσωματωμένες μέσα σε γλοιώδεις ή ζελατινώδεις ουσίες.
 Οι δομικές υφές είναι δύο βασικών τύπων. Η κλασική μορφή διαθέτει χοντρά τοιχώματα και είναι πολύ πιο μακριές σε σύγκριση με τις παραγωγικές υφές, που συχνά διαθέτουν σέπτα και δεν διακλαδώνονται ή διακλαδώνονται σπάνια, με ελάχιστο κυτταρικό περιεχόμενο. Οι δομικές υφές έχουν λίγα σέπτα και δεν διαθέτουν συνδέσεις κρίκου. Οι ατρακτοειδείς δομικές υφές αποτελούν την δεύτερη μορφή των δομικών υφών. Αντίθετα με τις τυπικές μορφές, οι συγκεκριμένες είναι διογκωμένες στο κέντρο και συχνά ιδιαιτέρων πλατιές, και έτσι δίνουν στην υφή σχήμα ατράκτου.
 Οι συνδετικές υφές έχουν παχιά τοιχώματα και διακλαδώνονται συχνά. Συχνά μοιάζουν με κέρατα ελαφιών ή γυμνά κλαδιά δέντρων, λόγω των πολλών διακλαδώσεων που συνεχώς στενεύουν.

Βασιζόμενος στους παραγωγικούς, δομικούς και συνδετικούς τύπους των υφών, το 1932 ο E.J. H. Corner εισήγαγε τους όρους μονομιτικός, διμιτικός και τριμιτικός στα συστήματα υφών, προκειμένου να βελτιώσει την ταξινόμηση των πολύπορων.  

 Κάθε μύκητας πρέπει να αποτελείται από παραγωγικές υφές. Ένας μύκητας που αποτελείται μόνο από παραγωγικές υφές, όπως είναι τα σαρκώδη μανιτάρια όπως τα αγαρικόμορφα, αναφέρεται ως μονομιτικός.
 Εάν ένας μύκητας αποτελείται από τις παραγωγικές υφές και ακόμη έναν από τους άλλους δύο τύπους - είτε τις δομικές είτε τις συνδετικές υφές - αποκαλείται διμιτικός. Στην πράξη, οι διμιτικοί μύκητες σχεδόν πάντα αποτελούνται από παραγωγικές και δομικές υφές. Υπάρχει μόνο ένα γένος, του Λαιτίπορου (Laetiporus) που περιλαμβάνει παραγωγικές και συνδετικές υφές.
 Οι δομικές και συνδετικές υφές δίνουν σε μύκητες όπως τα πολύπορα, την δερματώδη και ξυλώδη υφή τους, καθώς και την πυκνή τους σύσταση. Ένας μύκητας που αποτελείται και από τους τρεις τύπους υφών (για παράδειγμα το γένος Τραμέτης (Trametes)), αποκαλείται τριμιτικός.

Οι μύκητες που σχηματίζουν ατρακτοειδείς δομικές υφές, οι οποίες συνδέονται μεταξύ τους με παραγωγικές υφές, αναφέρεται ότι διαθέτουν σαρκοδιμιτικά συστήματα υφών. Ένας νέος μύκητας σχηματίζει ατρακτοειδείς δομικές υφές, παραγωγικές υφές και συνδετικές υφές, και αυτές αναφέρονται ως σαρκοτριμιτικά συστήματα υφών. Αυτοί οι όροι εισήχθησαν αργότερα από τον E.J. H. Corner το 1966 . 

 Ταξινόμηση βάσει της εμφάνισης 
Οι υφές περιγράφονται ως "γλοιοπλερείς" ( γλοιοϋφές"), όταν ο υψηλός δείκτης διάθλασης τους προσδίδει μια λιπαρή ή κοκκώδη εμφάνιση στο μικροσκόπιο. Αυτά τα κύτταρα μπορεί να είναι κιτρινωπά ή διάφανα. Καμιά φορά μπορεί να χρωματίζονται επιλεκτικά από την σουλφοβανιλίνη ή άλλα αντιδραστήρια. Τα εξειδικευμένα κύτταρα, που αποκαλούνται κυστίδια, μπορεί επίσης να είναι γλοιοπλερή.  See glossary of Meinhard Moser, translated by Simon Plant: Keys to Agarics and Boleti (Roger Phillips 1983)  .

 Ταξινόμηση βάση της θέσης ανάπτυξης 
Οι υφές μπορούν να κατηγοριοποιηθούν ανάμεσα σε βλαστητικές ή  εναέριες. Οι εναέριες υφές των μυκήτων παράγουν αγενώς αναπαραγώμενα σπόρια. 

 Δείτε επίσης 

 Ασκοκάρπιο- Καρπόσωμα ενός ασκομύκητα
 Μυκόρριζα - Υπόγειο δίκτυο μυκήτων που συνδέουν ανεξάρτητα φυτά μεταξύ τους

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Μικροβιολογία: εισαγωγή στη μυκολογία
 Ανάπτυξη και διακλάδωση υφών  - οπτικοακουστικό υλικό από τους P.C. Hickey και N. Read, Πανεπιστήμιο Εδιμβούργου
 Fungi Online Fungi Online: Μια εισαγωγή στην βιολογία των μυκήτων
Κατηγορία:Μυκητιακή μορφολογία και ανατομία