Μάχη της Μούρσα

Η Μάχη της Μεγάλης Μούρσα, λατιν.: Mursa Major, διεξήχθη στις 28 Σεπτεμβρίου 351 μεταξύ των ανατολικών ρωμαϊκών στρατών με επικεφαλής τον Aυτοκράτορα Κωνστάντιο Β΄ και των δυτικών δυνάμεων, που υποστήριζαν τον σφετεριστή Μαγνέντιο. Πραγματοποιήθηκε στη Μούρσα, κοντά στην Via Militaris στην επαρχία της Παννονίας (σημερινό Όσιεκ, Κροατία). Η μάχη, μία από τις πιο αιματηρές στην ρωμαϊκή ιστορία, ήταν μία πύρρειος νίκη για τον Κωνστάντιο Β΄.

 Η κατάσταση την εποχή εκείνη 
Μετά το τέλος του Κωνσταντίνου Α΄ το 337, η διαδοχή δεν ήταν καθόλου σαφής.  Ο Κωνσταντίνος Β΄, ο Κωνστάντιος Β΄ και ο Κώνστας ήταν όλοι Καίσαρες, που επέβλεπαν συγκεκριμένες περιοχές της αυτοκρατορίας,  αν και κανένας από αυτούς δεν ήταν αρκετά ισχυρός για να διεκδικήσει τον τίτλο του Αυγούστου.  Υποκινούμενος από την πεποίθηση ότι ο Κωνσταντίνος Α΄ επιθυμούσε οι γιοι του να κυβερνήσουν μία τριμερή Αυτοκρατορία μετά από αυτόν, ο στρατός σφαγίασε άλλα μέλη της οικογένειας του Κωνσταντίνου Α΄.  Αυτή η σφαγή προκάλεσε μία αναδιανομή της Αυτοκρατορίας, με την οποία ο Κωνσταντίνος Β΄ πήρε τη Γαλατία, την Ισπανία και τη Βρετανία, ενώ ο Κώνστας απέκτησε την Ιταλία, την Αφρική, τη Δακία και το Ιλλυρικό, και ο Κωνστάντιος Β΄ κληρονόμησε την Ασία, την Αίγυπτο και τη Συρία. 

Αφού προσπάθησε να επιβάλει την εξουσία του στην Καρχηδόνα και αποκλείστηκε, ο Κωνσταντίνος Β΄ επιτέθηκε στον αδελφό του Κώνστα το 340, αλλά έπεσε θύμα ενέδρας και σκοτώθηκε κοντά στην Ακυληία στη βόρεια Ιταλία.  Ο Κώνστας κατέλαβε τις επαρχίες της Δύσης, και κυβέρνησε για δέκα χρόνια τα δύο τρίτα του ρωμαϊκού κόσμου.  Εν τω μεταξύ, ο Κωνστάντιος Β΄ είχε εμπλακεί σε έναν δύσκολο πόλεμο εναντίον των Περσών υπό τον Σαπούρ Β΄ στην Ανατολή. 

 Η εξέγερση του Μαγνέντιου 
Το 350 η κακοδιαχείριση του Κώνστα είχε αποξενώσει τους στρατηγούς και τους πολιτικούς αξιωματούχους του, και ο Μαγνέντιος αυτοανακηρύχθηκε "αύγουστος της Δύσης", με αποτέλεσμα τη δολοφονία του Κώνστα.  Ο Μαγνέντιος οδήγησε γρήγορα τον στρατό του στην Ιταλία, διορίζοντας τον Φάβιο Τιτάνιο ως έπαρχο της Ρώμης, εδραιώνοντας την επιρροή του στη Ρώμη.  Μέχρι τη στιγμή που ο στρατός του Μαγνέντιου έφτασε στα περάσματα του Ιουλιανού, ο Βετράνιος, υποδιοικητής του Κώνστα στο Ιλλυρικό, είχε ανακηρυχθεί Αύγουστος από τα στρατεύματά του.  Ο Μαγνέντιος αρχικά επιχείρησε πολιτικό διάλογο με τον Κωνστάντιο Β΄ και τον Βετράνιο, αλλά η εξέγερση του Νεπωτιανού στη Ρώμη άλλαξε τις προθέσεις του από την ένταξή του στη δυναστεία του Κωνστάντιου Β΄ στην αντικατάστασή της.  Ήταν κατά τη διάρκεια αυτής τής εξέγερσης, που ο Μαγνέντιος προήγαγε τον αδελφό του Δεκέντιο σε Καίσαρα. 

Η αντίδραση του Κωνστάντιου Β΄ ήταν περιορισμένη.  Ήδη εμπλεκόμενος σε πόλεμο με την Αυτοκρατορία των Σασσανιδών, δεν ήταν σε θέση να αντιμετωπίσει τον Μαγνέντιο ή τον Βετράνιο.  Μετά την υποχώρηση του Σαπώρ Β΄ από τη Νίσιβη, ο Κωνστάντιος Β΄ οδήγησε τον στρατό του στη Σερδική (Σόφια) συναντώντας τον Βετράνιο με τον στρατό του.  Αντί για μάχη, τόσο ο Κωνστάντιος Β΄ όσο και ο Βετράνιο εμφανίστηκαν ενώπιον τού στρατού του τελευταίου, και ο Βετράνιος συμφώνησε να παραιτηθεί.  Στη συνέχεια ο Κωνστάντιος Β΄ προέλασε δυτικά με τον ενισχυμένο στρατό του, για να αντιμετωπίσει τον Μαγνέντιο. 

 Η μάχη 
Ο Μαγνέντιος οδήγησε έναν στρατό περίπου 36.000 Γαλατών πεζών, βοηθιτικό του παλατιού (auxilia palatinae), Φράγκων και Σαξόνων κατά μήκος της Via Militaris και πολιόρκησε τη Μούρσα.  Η πολιορκία του ήταν βραχύβια, καθώς ο στρατός του Κωνστάντιου Β΄ έφτασε, και ο Μαγνέντιος αναγκάστηκε να υποχωρήσει. Ο Μαγνέντιος συγκρότησε τον στρατό του στην ανοιχτή πεδιάδα βορειοδυτικά της Μούρσα, κοντά στον ποταμό Δράβο.

Μόλις ο στρατός του αναπτύχθηκε, ο Κωνστάντιος Β΄ έστειλε τον πραιτοριανό έπαρχό του, Φλάβιο Φίλιππο, με μία προσφορά ειρήνης.  Ο ίδιος ο Κωνστάντιος Β΄ δεν ήταν παρών στη μάχη. Έμαθε για τη νίκη τού στρατού του από τον επίσκοπο της Μούρσα, ενώ επισκεπτόταν τον τάφο ενός Χριστιανού μάρτυρα.   Τότε, ο Κωνστάντιος Β΄ ενημέρωσε τα μέλη της χριστιανικής κοινότητας, ότι η νίκη του οφειλόταν στη βοήθεια του Θεού. 

 Συνέπεια 
Μετά τη νίκη του στη Μούρσα, ο Κωνστάντιος Β΄ επέλεξε να μην καταδιώξει τον Μαγνέντιο που έφευγε, και αντ' αυτού πέρασε τους επόμενους δέκα μήνες στρατολογώντας νέα στρατεύματα, και ανακαταλαμβάνοντας πόλεις που ήταν ακόμη πιστές στον Μαγνέντιο.  Το καλοκαίρι του 352, ο Κωνστάντιος Β΄ κινήθηκε δυτικά στην Ιταλία, για να διαπιστώσει ότι ο Μαγνέντιος είχε επιλέξει να μην υπερασπιστεί τη χερσόνησο.  Αφού περίμενε μέχρι τον Σεπτέμβριο του 352, έκανε τον Nαιράτιο Σερεάλη έπαρχο της Ρώμης (praefectus urbi), και μετέφερε τον στρατό του στο Μιλάνο για χειμερινή κατάλυση.  Μόλις το καλοκαίρι του 353 ο Κωνστάντιος Β΄ θα μετέφερε τον στρατό του δυτικότερα, για να αντιμετωπίσει τον Μαγνέντιο στη Μάχη του Όρους Σέλευκος. 

 Ιστοριογραφία της μάχης 
Πολυάριθμοι σύγχρονοι συγγραφείς θεώρησαν την απώλεια ζωών Ρωμαίων στη Μούρσα ως καταστροφή για τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Ο Κρόφορντ αναφέρει ότι τα βαρβαρικά αποσπάσματα πήραν τη μερίδα του λέοντος από τις απώλειες,  και όμως οι απώλειες που υπέστησαν στη Μούρσα, σύμφωνα με τον Ευτρόπιο, θα μπορούσαν να είχαν φέρει θριάμβους από ξένους πολέμους, και να είχαν φέρει ειρήνη.  Ο Ζώσιμος χαρακτήρισε τη μάχη στη Μούρσα μεγάλη καταστροφή, με τον στρατό τόσο αποδυναμωμένο, που δεν μπορούσε να αντιμετωπίσει τις βαρβαρικές επιδρομές,  ενώ οι σύγχρονοι ακαδημαϊκοί έχουν χαρακτηρίσει τη μάχη ως πύρρειο νίκη για τον Κωνστάντιο Β΄. 

 Σημειώσεις 

 Αναφορές 

 Πηγές 
 Angelov, Alexander (2018). "Mursa and Battles of Mursa". In Nicholson, Oliver (ed.). The Oxford Dictionary of Late Antiquity. Oxford: Oxford University Press. p. 1047. ISBN 978-0-19-866277-8.









Κατηγορία:Ρωμαϊκή Κροατία