Ίβαρ Σμίλγκα

Ο Ίβαρ Τενίσοβιτς Σμίλγκα (ρωσ. И́вар Тени́сович Сми́лга, λετον. Ivars Smilga, 2 Δεκεμβρίου 1892 – 10 Ιανουαρίου 1937) ήταν Λετονός Μπολσεβίκος και μετέπειτα Σοβιετικός πολιτικός και οικονομολόγος.

Γεννήθηκε στο χωριό Άλογια του τότε Κυβερνείου της Λιβονίας (σημ. βόρεια Λετονία), από γονείς που χαρακτηρίζε ως «γαιοκτήμονες αγρότες» αλλά μορφωμένους. Ο πατέρας του διεδραμάτισε ενεργό ρόλο στη Ρωσική επανάσταση του 1905 και διετέλεσε πρόεδρος της τοπικής Επαναστατικής διοικητικής επιτροπής». Ως συνέπεια αυτού, συνελήφθη και θανατώθηκε το 1906.

Ο Ίβαρ έγινε μέλος του Ρωσικού Σοσιαλδημοκρατικού Εργατικού Κόμματος από 14 ετών μαθητής και συνελήφθη συνολικώς 4 φορές από το τσαρικό καθεστώς. Τα γεγονότα του 1917 τον βρήκαν εξόριστο στο Γενισέισκ. Απελευθερώθηκε με την Επανάσταση του Φεβρουαρίου και αμέσως πήγε στην Αγία Πετρούπολη, όπου έγινε ηγετική μορφή στην οργάνωση των Μπολσεβίκων στον ναύσταθμο της Κροστάνδης. Τάχθηκε αναφανδόν υπέρ της τολμηρής επαναστατικής δράσεως για την ανατροπή της κυβερνήσεως του Κερένσκυ και υπήρξε ο σταθερότερος σύμμαχος και υποστηρικτής του Βλαντίμιρ Λένιν. Αν και μόλις 24 ετών, ο Σμίλγκα εκλέχθηκε πρόεδρος της Περιφερειακής Επιτροπής των Σοβιέτ στο Χέλσινγκφορς, το σημερινό Ελσίνκι, όπου είχε καταφύγει τότε και ο Λένιν. Ο Σμίλγκα παρέμεινε εκεί μέχρι τον Ιανουάριο του 1918, οπότε οι Μπολσεβίκοι ξερριζώθηκαν με τη δημιουργία της ανεξάρτητης Φινλανδίας. Επιστρέφοντας στην Πετρούπολη, έγινε μέλος του προεδρείου του τοπικού σοβιέτ και συντάκτης της εφημερίδας Πετρογκράντσκαγια Πράβντα. Υπεστήριξε σταθερά τη γραμμή του Λένιν ως προς την υπογραφή της Συνθήκης του Μπρεστ - Λιτόφσκ. Στον Ρωσικό Εμφύλιο Πόλεμο ο Σμίλγκα διετέλεσε πολιτικός κομισάριος στον Κόκκινο Στρατό σε όλα σχεδόν τα μέτωπα διαδοχικά. 

Το πρώτο αρνητικό σχόλιο του Στάλιν κατά του Σμίλγκα ανιχνεύεται, όπως γράφει  ο Τρότσκι, σε μυστική συνεδρία του 10ου Συνεδρίου του Κόμματος τον Μάρτιο του 1921. Σε κάθε περίπτωση ο Σμίλγκα έφυγε από την Κεντρική Επιτροπή προκειμένου να αναλάβει κρατικά αξιώματα: ήταν επικεφαλής του «Κύριου Διευθυντηρίου» (υπουργείου) Καυσίμων, αντιπρόεδρος του Ανώτατου Σοβιέτ Εθνικής Οικονομίας από το 1921 έως το 1928, και της Γκοσπλάν από το 1924 έως το 1926. Τον Δεκέμβριο του 1925 επέστρεψε ως πλήρες μέλος στην Κεντρική Επιτροπή του Κομμουνιστικού Κόμματος. Σύντομα ωστόσο εντάχθηκε στην ομάδα στο εσωτερικό του Κόμματος που έγινε γνωστή ως «αριστερή αντιπολίτευση» και είχε επικεφαλής τον Τρότσκι. Ο Σμίλγκα μίλησε εκπροσωπώντας αυτό το ρεύμα επί οικονομικών θεμάτων στην κρίσιμη συνάντηση στην οποία ο Τρότσκι αποπέμφθηκε από την Κεντρική Επιτροπή. Τον Ιούνιο του 1927 ο Σμίλγκα αποπέμφθηκε με τη σειρά του και μετατέθηκε στο Χαμπάροφσκ, κοντά στον Ειρηνικό Ωκεανό. Την ημέρα της αναχωρήσεώς του από τη Μόσχα, «αρκετές χιλιάδες μέλη της αριστερής αντιπολίτευσης και φίλοι του συγκεντρώθηκαν στον σιδηροδρομικό σταθμό ... για να τον κατευοδώσουν και να διαδηλώσουν κατά της συγκεκαλυμμένης θυματοποίησης. Το πλήθος ήταν θυμωμένο. Η διαδήλωση δεν είχε προηγούμενο ... ο αποχαιρετισμός μετατράπηκε στην πρώτη δημόσια (αν και μόνο μερικώς προσχεδιασμένη) διαδήλωση ενάντια στην ηγετική ομάδα»

Ο Σμίλγκα επέστρεψε στη Μόσχα για τη 10η επέτειο της Οκτωβριανής Επανάστασης, στις 7 Νοεμβρίου 1927, και οργάνωσε διαδήλωση από το διαμέρισμα της οικογένειάς του, που ήταν απέναντι από το Κρεμλίνο, κρεμώντας πορτρέτα του Λένιν, του Τρότσκι και του Γκριγκόρι Ζινόβιεφ, καθώς και ένα πανώ που έγραφε «ας εκπληρώσουμε τη «διαθήκη του Λένιν» (στην οποία ο αποθανών το 1924 Λένιν απεύθυνε έκκληση για την απομάκρυνση του Στάλιν από το κόμμα). Μετά την εισβολή στο διαμέρισμα υποστηρικτών του Στάλιν, ο Σμίλγκα επεχείρηση να συνεχίσει τη διαδήλωση από τον δρόμο, αλλά δέχθηκε επίθεση και συνελήφθη προσωρινά. Στις 14 Νοεμβρίου 1927 ο Σμίλγκα εκδιώχθηκε από την Κεντρική Επιτροπή και τον Δεκέμβριο από το Κομμουνιστικό Κόμμα, ενώ τον Ιούνιο του 1928 καταδικάσθηκε σε 4 χρόνια εξορία στο Μινουσίνσκ. Ωστόσο, τον Ιούλιο του 1929, μαζί με τους Γιεβγκένι Πρεομπραζένσκι και Καρλ Ράντεκ απεκήρυξαν την αριστερή αντιπολίτευση και έγιναν δεκτοί και πάλι στο Κόμμα.

Το τέλος του Σμίλγκα ήλθε την εποχή των γενικευμένων πλέων σταλινικών εκκαθαρίσεων: τον συνέλαβαν τη νύκτα της 1ης προς τη 2η Ιανουαρίου 1935, στον απόηχο της δολοφονίας του Κίροφ, και καταδικάσθηκε σε πενταετή φυλάκιση. Στην πρώτη από τις Δίκες της Μόσχας, τον Αύγουστο του 1936, ο βασικός κατηγορούμενος Ζινόβιεφ κατονόμασε τον Σμίλγκα ως εμπλεγμένο στο «Υπόθεση του Τροτσκιστικού-Ζινοβιεφικού τρομοκρατικού κέντρου». Αντίθετα με όλους σχεδόν τους άλλους εξέχοντες «Παλαιούς Μπολσεβίκους» που αναφέρθηκαν στη δίκη, ο Σμίλγκα δεν δικάσθηκε ποτέ σε δημόσια, ανοικτή δίκη: Δικάσθηκε σε κλειστή δίκη στις 10 Ιανουαρίου 1937, καταδικάσθηκε σε θάνατο και εκτελέσθηκε την ίδια ημέρα - ήταν ένας από τους πρώτους εξέχοντες Παλαιούς Μπολσεβίκους που εκτελέσθηκαν χωρίς δημόσια δίκη.

Ο Ίβαρ Σμίλγκα ήταν έγγαμος, με τη Ναντέζντα Βασίλιεβνα Πολουγιάν, καταγόμενη από οικογένεια Κοζάκων του Κουμπάν. Η Ναντέζντα ακολούθησε τη μοίρα του συζύγου της: Συνελήφθη την 1η Ιουλίου 1936, καταδικάσθηκε τον Νοέμβριο σε δεκαετή φυλάκιση και στις 10 Οκτωβρίου 1937 σύρθηκε ενώπιον ενός λαϊκού δικαστηρίου, καταδικάσθηκε σε θάνατο και εκτελέσθηκε (είχε προηγηθεί η εκτέλεση δύο αδελφών της). Το ζεύγος απέκτησε δύο κόρες, την Τατιάνα και τη Νατάσα.

Ο Σμίλγκα «αποκαταστάθηκε» το 1987.

Παραπομπές

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Βιογραφία (στη ρωσική)
 Συνέντευξη της κόρης του Σμίλγκα Τατιάνας (2014)

Κατηγορία:Μπολσεβίκοι
Κατηγορία:Σοβιετικοί τροτσκιστές
Κατηγορία:Μέλη του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης
Κατηγορία:Λετονοί πολιτικοί