Γενικές εκλογές στον Παναμά (2024)

Οι γενικές εκλογές διεξήχθησαν στον Παναμά στις 5 Μαΐου 2024 για την εκλογή νέου προέδρου, μελών της Εθνοσυνέλευσης και τοπικών κυβερνήσεων. Λόγω των συνταγματικών ορίων θητείας, ο εν ενεργεία πρόεδρος Λαουρεντίνο Κορτίσο δεν είχε δικαίωμα για δεύτερη συνεχόμενη θητεία. Οι νικητές των γενικών εκλογών, συμπεριλαμβανομένου του νέου προέδρου του Παναμά, ορκίστηκαν την 1η Ιουλίου.

Ο συντηρητικός υποψήφιος Χοσέ Ραούλ Μουλίνο, ο οποίος ορίστηκε ως υποψήφιος πρόεδρος του Realizando Metas μετά την καταδίκη και επακόλουθη αποπομπή του πρώην προέδρου Ρικάρδο Μαρτινέλι, κέρδισε τις εκλογές με 34,2% των ψήφων. Ο Μουλίνο νίκησε συνολικά επτά άλλους υποψηφίους, ανάμεσά τους τον πλησιέστερο αντίπαλό του Ρικάρδο Λομπάνα του Movimiento Otro Camino (Κίνημα Άλλος Δρόμος) (MOCA), ο οποίος έλαβε περίπου 24,6%.

Το κυβερνών Δημοκρατικό Επαναστατικό Κόμμα υπέστη το χειρότερο εκλογικό αποτέλεσμα της ιστορίας του, παρά το ότι είναι το μεγαλύτερο πολιτικό κόμμα στον Παναμά. Ο υποψήφιός του, ο εν ενεργεία αντιπρόεδρος Χοσέ Γκαμπριέλ Καρρίσο, κατέλαβε την έκτη θέση με 5,88% των ψήφων· και το κόμμα υπέστη σημαντικές απώλειες στις βουλευτικές και τοπικές εκλογές, χάνοντας τους δημαρχιακούς θώκους των πιο πυκνοκατοικημένων δήμων της χώρας, όπως του Δήμου του Παναμά, του Σαν Μιγκουελίτο, της Κολόν, του Αρραϊχάν, της Λα Τσορέρα, του Νταβίντ, και του Σαντιάγο ντε Βεραγουάς.

Αντίθετα, υπήρξε εντυπωσιακή επίδοση από νέα κόμματα και ανεξάρτητους πολιτικούς. Το Realizando Metas, το κόμμα του νεοεκλεγέντος προέδρου, που ιδρύθηκε το 2021 από τον πρώην πρόεδρο Ρικάρδο Μαρτινέλι, απέκτησε 14 έδρες στην Εθνοσυνέλευση. Το Κίνημα Άλλος Δρόμος, που ιδρύθηκε στα τέλη του 2019 από τον Ρικάρδο Λομπάνα, έγινε το πιο ψηφισμένο κόμμα της αντιπολίτευσης με το ένα τέταρτο της προεδρικής ψήφου, τρία μέλη της Εθνοσυνέλευσης και πολυάριθμες τοπικές κυβερνήσεις, συμπεριλαμβανομένης της δημαρχίας του Σαντιάγο. Ούτε το Δημοκρατικό Επαναστατικό Κόμμα ούτε το Κόμμα Παναμενίστα, τα δύο παραδοσιακά μεγαλύτερα κόμματα του Παναμά, ήταν σε κάποια από τις δύο κορυφαίες συμμαχίες.

 Εκλογικό σύστημα 
Από τα 71 μέλη της Εθνοσυνέλευσης, τα 26 εκλέγονται σε μονοεδρικές περιφέρειες και τα 45 με αναλογική εκπροσώπηση σε πολυεδρικές περιφέρειες. Κάθε δήμος με περισσότερους από 40.000 κατοίκους αποτελεί εκλογική περιφέρεια. Οι περιφέρειες εκλέγουν έναν βουλευτή για κάθε 30.000 κατοίκους και έναν επιπλέον εκπρόσωπο για κάθε κλάσμα πάνω από 10.000. Περίπου τρία εκατομμύρια άνθρωποι είχαν δικαίωμα ψήφου στις εκλογές.

Στις μονοεδρικές περιφέρειες οι βουλευτές εκλέγονται με το πλειοψηφικό σύστημα. Στις πολυεδρικές περιφέρειες οι βουλευτές εκλέγονται με αναλογική εκπροσώπηση με κομματικές λίστες, σύμφωνα με διπλό εκλογικό μέτρο· η πρώτη κατανομή εδρών γίνεται με απλό μέτρο, οι υπόλοιπες έδρες κατανέμονται με το μέτρο διαιρεμένο δια δύο, και όσες έδρες απομένουν αποδίδονται στα κόμματα με τα μεγαλύτερα υπόλοιπα.

Ο πρόεδρος εκλέγεται με σχετική πλειοψηφία σε έναν μόνο γύρο.

 Προεκλογική εκστρατεία 
Οι εκλογές διεξήχθησαν σε κλίμα δυσαρέσκειας των ψηφοφόρων. Μια δημοσκόπηση έδειξε ότι ο απερχόμενος πρόεδρος, Κορτίσο, είχε ποσοστό αποδοκιμασίας 86%, ενώ 9 στους 10 Παναμέζους πίστευαν ότι η χώρα βρισκόταν σε λάθος πορεία. Μια άλλη έδειξε ότι δύο στους τρεις πολίτες ήθελαν «ριζική αλλαγή». Η ίδια δημοσκόπηση κατέδειξε ότι το 83% ήταν δυσαρεστημένο με τη δημοκρατία τους.

Μεταξύ των σημαντικών ζητημάτων της εκστρατείας ήταν η διαφθορά, η οικονομία, το περιβάλλον και η συνταγματική μεταρρύθμιση, με τον Ρόμουλο Ρουξ και τον Ρικάρδο Λομπάνα να δεσμεύονται να αναθεωρήσουν ή να αντικαταστήσουν το ισχύον Σύνταγμα του Παναμά που θεσπίστηκε το 1972. Συγκεκριμένα, ο Λομπάνα θέλει οι προεδρικές εκλογές να κρίνονται με δεύτερο γύρο. Ο Μαρτίν Τορίχος δεσμεύτηκε να δώσει ώθηση στην οικονομία επενδύοντας στη Διώρυγα του Παναμά, ενώ ο Ρουξ δεσμεύτηκε να εφαρμόσει ένα «επιθετικό» πρόγραμμα δημιουργίας θέσεων εργασίας και να βελτιώσει τις δημόσιες υπηρεσίες.

Το κλείσιμο του μεταλλείου χαλκού Κόμπρε Παναμά το 2023 έπειτα από διαδηλώσεις αποτέλεσε επίσης σημαντικό ζήτημα, με όλους τους υποψηφίους να υποστηρίζουν την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου να ακυρώσει ως αντισυνταγματική μια 20ετή σύμβαση που είχε παραχωρηθεί στην First Quantum Minerals. Ωστόσο, οι Ρουξ, Λομπάνα και Μαριμπέλ Γκορδόν υποστήριξαν το πλήρες κλείσιμο και την αποκατάσταση του χώρου του μεταλλείου.

Στο ζήτημα της διαφθοράς, ο Λομπάνα δεσμεύτηκε να καταπολεμήσει την επιρροή του ναρκοχρήματος στην πολιτική του Παναμά. Σύμφωνα με τη Gallup, το 57% των Παναμέζων πίστευε ότι η διαφθορά είναι το σημαντικότερο ζήτημα ενόψει των εκλογών.

Ο Χοσέ Ραούλ Μουλίνο δεσμεύτηκε να κλείσει το Χάσμα του Νταριέν ως δίοδο για μετανάστες που κατευθύνονται προς τις Ηνωμένες Πολιτείες και να επαναπατρίσει τους μετανάστες που βρίσκονται ήδη στον Παναμά, υποσχόμενος ταυτόχρονα να σεβαστεί τα δικαιώματά τους. Υποσχέθηκε επίσης να προσφέρει βοήθεια στον Ρικάρδο Μαρτινέλι όταν θα αναλάμβανε τα καθήκοντά του. Ο Λομπάνα αντιτάχθηκε στο κλείσιμο του Χάσματος του Νταριέν και αντ’ αυτού πρότεινε να βελτιωθούν οι συνθήκες ασφάλειας για τους μετανάστες που διασχίζουν τη χώρα.

Κατά τη διάρκεια της εκστρατείας, η Σουλάι Ροδρίγκες προσπάθησε να παραιτηθεί από την έδρα της στη Βουλή, χωρίς επιτυχία.

Στις 30 Απριλίου ο προεδρικός υποψήφιος Μελιτόν Αρότσα ανακοίνωσε ότι στηρίζει τον πρώην πρόεδρο Μαρτίν Τορίχος, αλλά δεν απέσυρε επισήμως την υποψηφιότητά του.

 Αποτελέσματα 

 Πρόεδρος 
+Εθνικά αποτελέσματα .https://resultados.te.gob.pa/resultados/100/presidente/1https://www.tribunal-electoral.gob.pa/te-presenta-padron-electoral-final/Υποψήφιοι πρόεδροικαι υποψήφιοι αντιπρόεδροιΚόμματαΨήφοι% Χοσέ Ραούλ ΜουλίνοΧωρίς υποψήφιο αντιπρόεδροΌντας ο ίδιος αρχικά υποψήφιος για την αντιπροεδρία ως συναποψήφιος του Ρικάρδο Μαρτινέλι, ο Χοσέ Ραούλ Μουλίνο έγινε αυτομάτως υποψήφιος για την προεδρία μετά την καταδίκη του τελευταίου. RM  34,23 Ρικάρδο ΛομπάναΜάικλ Τσεν   24,59 Μαρτίν ΤορίχοςΡοσάριο Τέρνερ PP  16,03 Ρόμουλο ΡουξΧοσέ Ισαμπέλ Μπλαντόν   11,38  Σουλάι ΡοδρίγκεςΑθηνά Αθανασιάδη Ανεξάρτητη   6,61 Χοσέ Γκαμπριέλ ΚαρίσοΚαμίλο Αλέινε PRD  5,88  Μαριμπέλ ΓκορδόνnΡίτσαρντ Μοράλες Ανεξάρτητος πολιτικόςΑνεξάρτητη   1,08 Μελιτόν ΑρότσαΑΐντα Μιτσέλε δε Μαδούρο   0,20 Έγκυρες ψήφοι  97,53 Άκυρα ψηφοδέλτια  1,65 Votes blancs   0,82 Σύνολο  100 Αποχή  32,35 Εγγεγραμμένοι / συμμετοχή  77,65

 Εθνοσυνέλευση 

+ Αποτελέσματα βουλευτικών εκλογών του Παναμά του 2024.Αρχείο:Panama National Assembly 2024.svg Κόμμα Ψήφοι % +/-Έδρες +/-Κατανοώντας Στόχους (RM)  17,17| 13
| align=center|
|-
| bgcolor=#003F87| 
|align=left| Επαναστατικό Δημοκρατικό Κόμμα (PRD)
| 
| 16,25
| align=center|
| 13
| align=center|
|-
| bgcolor=#5E9AA4| 
|align=left| Δημοκρατική Αλλαγή (CD)
| 
| 11,19
| align=center|
| 8
| align=center|
|-
| bgcolor=#660099| 
|align=left| Κόμμα Παναμιστών (PP)
| 
| 10,64
| align=center|
| 8
| align=center|
|-
| bgcolor=#f37320| 
|align=left| Κίνημα Άλλος Δρόμος (MOCA)
| 
| 6,99
| align=center|Νέο´´ 3  Κόμμα της Συμμαχίας (A)  2,91 2  Λαϊκό Κόμμα  6,01 2  Φιλελεύθερο Ρεπουμπλικανικό Εθνικιστικό Κίνημα (MOLIRENA)  3,17 1 Ανεξάρτητο Εναλλακτικό Κοινωνικό Κόμμα (PAIS)  1,60 Νέο 0  Ανεξάρτητοι  24,06 20 Κενή έδρα1 – Έγκυρα ψηφοδέλτια  94,49  Λευκά  2,80Άκυρα  2,71 Σύνολο  100 –  71  Αποχές  24,51  Εγγεγραμμένοι / συμμετοχή  75,49

 Παραπομπές 

2024
Παναμας