Αντόνιο Βαλλισνιέρι

Ο Αντόνιο Βαλλισνιέρι ή Βαλλισνέρι (, 3 Μαΐου 1661 – 18 Ιανουαρίου 1730) ήταν Ιταλός ιατρός, ανατόμος και φυσιοδίφης, με θεμελιακή συνεισφορά και στην επιστήμη της γεωλογίας.

 Βιογραφικά δεδομένα 
 Οικογένεια και σπουδές 
Ο Αντόνιο Βαλλισνιέρι γεννήθηκε στο Τρασσιλίκο, τον σημερινό δήμο Γκαλλικάνο, που τότε ανήκε στο Δουκάτο της Μόντενα και του Ρέτζο. Ο πατέρας του, ονόματι Λορέντσο, ήταν νομικός και κυβερνήτης του Διαμερίσματος Γκαρφανιάνα, ενώ η μητέρα του ονομαζόταν Μαρία Λουκρέτσια, το γένος Ντατσίνι (Maria Lucrezia Dacini). Ο Αντόνιο πήγε σχολείο στο Σκαντιάνο, τη Μοδένα και το Ρέτζο, και το 1682 άρχισε να σπουδάζει ιατρική στην Μπολόνια, με καθηγητή τον Μαρτσέλο Μαλπίγκι. Εκεί διετέλεσε πρόεδρος των φοιτητών του πανεπιστημίου, ενώ απέκτησε και πρακτική κλινική εμπειρία υπό την καθοδήγηση του Πάολο Σαλάνι, τον οποίο τού υπέδειξε ο Μαλπίγκι. Παρά το ότι ο Βαλλισνιέρι θαύμαζε τις γνώσεις του αντιπάλου του Μαλπίγκι, του Τζοβάννι Τζιρόλαμο Σμπαράλια, τις διαλέξεις του οποίου παρακολουθούσε συχνά, οι σχέσεις του με τον Μαλπίγκι παρέμειναν πολύ εγκάρδιες και στη συμπεριφορά του προς αυτόν κυριαρχούσε ο σεβασμός.

Σταδιοδρομία
Το 1685 ο Βαλλισνέρι υποχρεώθηκε εξαιτίας ενός διατάγματος του δούκα να επιστρέψει στο Ρέτζο και να πάρει από εκεί διδακτορικό του στη φιλοσοφία και την ιατρική. Το 1692 πήρε ως σύζυγό του τη Λάουρα Ματτακόντι (Laura Mattacodi). Το 1695 έγινε medico condotto της Λουτσάρα και έμεινε στη θέση αυτή έως το 1698, οπότε παραιτήθηκε προκειμένου να αναλάβει μια παρόμοια θέση στο Καστελνόβο ντι Σόττο. Το 1700 μετακλήθηκε στο Πανεπιστήμιο της Πάδοβας ως λέκτορας της πρακτικής ιατρικής και παρέμεινε εκεί επί τριάντα έτη.

Στο μεταξύ, μολονότι πολυάσχολος με την εξάσκηση της ιατρικής, ο Βαλλισνιέρι είχε αρχίσει τις παρατηρήσεις και τα πειράματα που απέφεραν την πρώτη εκτεταμένη πραγματεία του με τίτλο Dialoghi sopra la curiosa origine di molti insetti, που εκδόθηκε στη Βενετία το 1700, αν και το 1696 και το 1697 είχαν δημοσιευθεί συνόψεις του στο επιστημονικό περιοδικό Galleria di Minerva (τόμ. I σελ. 245 και τόμ. II, σσ. 293-296, 353-355). Το θέμα του έργου ήταν η θέση ότι τα έντομα παράγονται από αβγά που έχουν γεννήσει θηλυκά του ίδιου είδους, και η πραγμάτευσή του αποτελεί έναν φόρο τιμής προς τον σεβαστό του καθηγητή, καθώς είναι στη μορφή ενός διαλόγου ανάμεσα στον Μαλπίγκι και τον Πλίνιο τον Πρεσβύτερο.

Ο Βαλλισνιέρι είχε έργο στη βιολογία, τη βοτανική, την κτηνιατρική, την υδρολογία και τη νέα τότε επιστήμη της γεωλογίας. Δημοσίευε τακτικά εργασίες του σε δύο περιοδικά της Βενετίας, τα Galleria di Minerva και Giornale dei Letterati d'Italia. Συνέγραψε επίσης βιβλία για την αναπαραγωγή (ιδίως των εντόμων), τη φυσική ιστορία, αλλά και για περίεργα αντικείμενα που προσέλκυαν την προσοχή του. Το έργο του επισημάνθηκε από επιστήμονες στην Ιταλία και στο εξωτερικό, όπως ήταν οι Τζοβάννι Μπαττίστα Μοργκάνι, Λουί Μπουργκυέ, Νικολά Αντρύ και πολλοί άλλοι, έστω και αν διαφωνούσαν με τα συμπεράσματά του. Μαζί με τους Μοργκάνι και Ντομένικο Γκουλιελμίνι, ο Βαλλισνέρι βοήθησε την Πάδοβα να προσπεράσει την Μπολόνια ως το κυρίαρχο μέρος για πειραματική φιλοσοφία σε ολόκληρη την Ιταλία.

Ο Βαλλισνιέρι πέθανε στην Πάδοβα σε ηλικία 68 ετών και τάφηκε έξω από τον ναό της Αγίας Αικατερίνης. Τρία χρόνια αργότερα ο γιος του Αντόνιο ο νεότερος δώρισε τη συλλογή του με φυσικά ευρήματα και επιστημονικά όργανα στο Πανεπιστήμιο της Πάδοβας.

 Συνεισφορά και αξιολόγηση 
Ο Βαλλισνιέρι ανήκε στη γαλιλαιακή σχολή των πειραματικών επιστημόνων και είχε επηρεασθεί βαθιά από ορθολογιστές διανοητές, όπως οι Λάιμπνιτς και Αντόνιο Σκινέλλα Κόντι. Είναι γνωστός ως ένας από τους πρώτους ερευνητές της ιατρικής που πρότεινε την εγκατάλειψη των θεωριών του Αριστοτέλη και την υιοθέτηση μιας πειραματικής προσεγγίσεως με βάση τις επιστημονικές αρχές που συνιστούσε ο Γαλιλαίος Γαλιλέι. Ο Βαλλισνιέρι δήλωσε ότι η επιστημονική γνώση αποκτάται με τον καλύτερο δυνατό τρόπο μέσα από την εμπειρία και τη λογική. Αυτή την αρχή ακολουθούσε στις ανατομές του και τις προσεκτικές σχεδιαστικές περιγραφές εντόμων. Για τον λόγο αυτόν η ιατρική σταδιοδρομία του βρισκόταν στο επίκεντρο θερμής διαμάχης, καθώς πολλοί σύγχρονοί του δεν μπορούσαν να εγκαταλείψουν τις επικρατούσες θεωρίες, ακόμα και ενώπιον κραυγαλέων πειραματικών αποδείξεων.

Μεγάλο ήταν το ενδιαφέρον του Βαλλισνιέρι για τις φυσικές επιστήμες γενικώς, και σε όλη τη ζωή του συνέλεγε πολλά δείγματα ζώων, ορυκτών και άλλων φυσικών σωμάτων. Ιδιαιτέρως σημαντικές υπήρξαν οι συνεισφορές του στη γεωλογία. Στην πραγματεία του De' Corpi Marini (1721), αμφισβήτησε τη διαδεδομένη θεωρία ότι ένας παγκόσμιος κατακλυσμός (αυτός του Νώε) είναι η αιτία υπάρξεως όλων των απολιθωμάτων. Συνόψισε τις κυριότερες θεωρίες περί ενιαίου κατακλυσμού και τις απέρριψε όλες, προτείνοντας μια θεωρία με πολλαπλούς τοπικούς κατακλυσμούς και αποστραγγίσεις προκειμένου να ερμηνεύσει την κατανομή των απολιθωμάτων, περιορίζοντας την απευθείας δράση του Θεού στον βιβλικό Κατακλυσμό. Η γεωλογική θεωρία του Βαλλισνιέρι επηρέασε πολύ τον αββά Αντόν Μόρο, επιφανή πλουτωνιστή.

Ο Βαλλισνιέρι είχε ένα πολύ καθαρό και ακριβές ύφος γραφής. Το 1709, μαζί με τους Φραντσέσκο Σιπιόνε Μαφφέι και Αποστόλο Τσένο ανέλαβαν την επιμέλεια του λόγιου περιοδικού Giornale de' Letterati d'Italia. Ως συντάκτης του ιατρικού και φυσικού τμήματος του περιοδικού, π Βαλλισνιέρι εργάσθηκε για την προαγωγή της γαλιλαιακής πειραματικής παρακαταθήκης στην Ιταλία και την υπόλοιπη Ευρώπη. Η συνεισφορά του στη χρήση της γλώσσας τον καθιστά έναν από τους πλέον αξιοθαύμαστους επιστημονικούς συγγραφείς, στην παράδοση του Γαλιλαίου, του Φραντσέσκο Ρέντι και του Λορέντσο Μαγκαλόττι. Ακολούθησε τα ίχνη του Γαλιλαίου και στην επιλογή της ιταλικής ως της γλώσσας συγγραφής των πραγματειών του. Αυτή ήταν μια τολμηρή επιλογή για την επιστημονική κοινότητα της εποχής εκείνης, η οποία χρησιμοποιούσε ακόμη τη λατινική ως τη μόνη αποδεκτή «γλώσσας της γνώσεως».

 Το γένος υδρόβιων φυτών Vallisneria ονομάσθηκε έτσι προς τιμή του Αντόνιο Βαλλισνέρι.

Εργογραφία




 Dialoghi sopra la curiosa origine di molti Insetti, 1700

Παραπομπές

Πηγές
 Montalenti, Giuseppe: το λήμμα «Vallisnieri (or Vallisneri), Antonio» στο Dictionary of Scientific Biography, τόμ. 13, Charles Scribner's Sons, Νέα Υόρκη 1970, σσ. 562-565
 Το λήμμα «Βαλλισνιέρι Αντώνιος» στη Νέα Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια «Χάρη Πάτση», τόμος 7, σελ. 709

Κατηγορία:Ιταλοί ιατροί
Κατηγορία:Ιταλοί ανατόμοι
Κατηγορία:Φυσιοδίφες
Κατηγορία:Απόφοιτοι του Πανεπιστημίου της Μπολόνια
Κατηγορία:Εταίροι της Βασιλικής Εταιρείας