Καρυούπολη Λακωνίας

Η Καρυούπολη είναι μικρός οικισμός της Πελοποννήσου στην Λακωνία.

 Γεωγραφικά - ιστορικά στοιχεία 
Η Καρυούπολη βρίσκεται στους νοτιοανατολικούς πρόποδες του Ταΰγετου σε υψόμετρο 116 μέτρα. Το χωριό απέχει περίπου 48 χιλιόμετρα νότια από την Σπάρτη και 15 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά από το Γύθειο (έδρα του δήμου). Το χωριό ιδρύθηκε το δεύτερο μισό του 18ου αιώνα, από κατοίκους της Παλιάς Καρυούπολης (ερειπωμένη βυζαντινή καστροπολιτεία σήμερα, δυτικά της Δροσοπηγής) όταν αυτοί την εγκατέλειψαν για να εγκατασταθούν στην περιοχή (ονομαζόταν Μινιάκοβα τότε).  

Αξιοθέατα είναι το οχυρό των Καβαλλιεράκη-Φωκά (της οικογένειας των Φωκάδων) στο ύψωμα του λόφου, το οποίο έλεγχε την διέλευση προς την Μάνη. Πρόκειται για κτίσμα των αρχών του 19ου αιώνα, το οποίο αποτελείται "από δύο κύρια κτιριακά συγκροτήματα με τοξωτές πύλες, περίβολο και πολεμίστρες". Υπάρχουν επίσης, η εκκλησία του Αγίου Πέτρου, δυτικά του οχυρού ενώ ανατολικά ο πολυώροφος Πύργος του Κοσονάκου (του 1821) και δίπλα του η εκκλησία των Εισοδίων της Θεοτόκου με τοιχογραφίες του 19ου αιώνα η οποία αποτελεί "χαρακτηριστικό δείγμα όψιμης Μεταβυζαντινής τέχνης της Μάνης, (1749)".  

Στην Καρυούπολη γεννήθηκε ο Παναγιώτης  Καβαλιεράκης – Κοσονάκος, στρατηγός του 1821.  

 Διοικητικά στοιχεία 
Στην Εκστρατεία του Μοριά καταγράφεται με την ονομασία Karioupolis να υπάγεται στην Επαρχία Ανατολικής Σπάρτης (Sparte Orientale) → Τμήμα Φωκάς (Section de Phocas) και να έχει πληθυσμό 39 οικογένειες (συνολικά 185 άτομα). Στο Αρχείο Ιωάννου Καποδίστρια αναφέρεται ως Καρυούπολις στην Επαρχία Ανατολικής Σπάρτης → Τμήμα Μαλευρίου με 39 οικογένειες (συν. 154 άτομα).  

Αναφέρεται επίσημα, μετά την Τουρκοκρατία, το 1835 να ορίζεται έδρα του ομώνυμου δήμου και το 1912 να ορίζεται έδρα της ομώνυμης κοινότητας. Σύμφωνα με το πρόγραμμα «Καλλικράτης» και την τροποποίησή Κλεισθένης Ι, μαζί με την Πρωτοβά τις Βρύσες και την Λαγκάδα αποτελούν την Κοινότητα Καρούπολης, που ανήκει στη Δημοτική Ενότητα Γυθείου του  Δήμου Ανατολικής Μάνης και σύμφωνα με την απογραφή 2021 απογράφησαν 42 κάτοικοι

Οι απογραφές πληθυσμού μετά τον Β' Παγκόσμιο πόλεμο είναι:
ΈτοςΠληθυσμός19511351961148197147198144199153200139201126«ΦΕΚ αποτελεσμάτων ΜΟΝΙΜΟΥ πληθυσμού απογραφής 2011», σελ. 10771 (σελ. 297 του pdf)202142

 Παραπομπές 

Καρυούπολη
Καρυούπολη