Ρολφ Χόχουτ

Ο Ρολφ Χόχουτ () (1 Απριλίου 1931 - 13 Μαΐου 2020) ήταν Γερμανός θεατρικός συγγραφέας. Έγραψε επίσης μυθιστορήματα, διηγήματα, ποίηση και σενάρια για τον κινηματογράφο και την τηλεόραση. Υπήρξε αμφιλεγόμενη προσωπικότητα τόσο για τα λογοτεχνικά του έργα που συχνά προκάλεσαν σκάνδαλο - όπως το θεατρικό έργο Ο Αντιπρόσωπος (1963), στο οποίο θέτει το ερώτημα εάν ο Πάπας Πίος ΙΒ΄ και η Καθολική Εκκλησία με τη σιωπή τους ήταν συνένοχοι στην εξόντωση των Εβραίων από το ναζιστικό καθεστώς - όσο και για δημόσια σχόλιά του που επίσης πυροδότησαν έντονες συζητήσεις και δημόσιες διαμαρτυρίες στη Δυτική Γερμανία.

 Βιογραφικά στοιχεία 
Ο Ρολφ Χόχουτ γεννήθηκε το 1931 στο Έσβεγκε, Έσση και καταγόταν από προτεσταντική αστική οικογένεια. Ο πατέρας του ήταν ιδιοκτήτης εργοστασίου υποδημάτων, το οποίο χρεοκόπησε κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Ύφεσης. Κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, ήταν μέλος μιας ομάδας της Χιτλερικής Νεολαίας, στην οποία η συμμετοχή είχε γίνει νομικά υποχρεωτική το 1939. Το 1948 έκανε μαθητεία ως βιβλιοπώλης. Μεταξύ 1950 και 1955 εργάστηκε σε βιβλιοπωλεία στο Μάρμπουργκ, το Κάσελ και το Μόναχο. Ταυτόχρονα, παρακολούθησε πανεπιστημιακές διαλέξεις μαθημάτων ιστορίας, φιλοσοφίας και λογοτεχνίας ως εξωτερικός φοιτητής και ξεκίνησε τις πρώτες του προσπάθειες να γράψει μυθιστορήματα. Μεταξύ 1955 και 1963 εργάστηκε σε μεγάλο δυτικογερμανικό εκδοτικό οίκο. Το 1957, παντρεύτηκε τη Μαριάν Χάινεμαν, μια πρώην συμμαθήτριά του, της οποίας η μητέρα Ρόουζ Σλέζινγκερ είχε εκτελεστεί στο Βερολίνο το 1943 ως συνεργός της αντιναζιστικής αντιστασιακής ομάδας Κόκκινη Ορχήστρα. Από το 1972 έως το 2000, έζησε στη Βασιλεία. Από τον πρώτο γάμο του απέκτησε δύο γιους και από τον δεύτερο με τη Σέρβα Ντάνα Πάβιτς, έναν ακόμη γιο. Πέθανε το 2020 στο Βερολίνο σε ηλικία 89 ετών.

 Κατηγορίες για αντισημιτισμό 
μικρογραφία|Ο Ρολφ Χόχουθ (δεξιά) και ο Ντέιβιντ Ίρβινγκ το 1966.
Τον Μάρτιο του 2005, ο Χόχουτ ενεπλάκη σε διαμάχη όταν, κατά τη διάρκεια μιας συνέντευξης σε γερμανικό περιοδικό, υπερασπίστηκε τον Ντέιβιντ Ίρβινγκ, ο οποίος είχε καταδικαστεί αρκετές φορές ως αρνητής του Ολοκαυτώματος στη Γερμανία (Μόναχο 1993) στην Αυστρία (Βιέννη 2006) και στην Αγγλία και του είχε απαγορευτεί η είσοδος στη Γερμανία. Τον περιέγραψε ως «πρωτοπόρο της σύγχρονης ιστορίας που έχει γράψει υπέροχα βιβλία» και «ιστορικό που μπορεί να αντικρούσει κάποιον σαν τον Γιόαχιμ Φεστ».  Όταν ρωτήθηκε για τη δήλωση του Ίρβινγκ ότι «περισσότερες γυναίκες πέθαναν στο πίσω κάθισμα του αυτοκινήτου του Τεντ Κένεντι στο Τσαπακούντικ από όσες πέθαναν ποτέ σε θάλαμο αερίων στο Άουσβιτς», ο Χόχουτ την απέρριψε ως προκλητικό μαύρο χιούμορ.

Ο Πάουλ Σπίγκελ, Πρόεδρος του Κεντρικού Συμβουλίου Εβραίων στη Γερμανία, υποστήριξε ότι με αυτές τις δηλώσεις ο ίδιος ο Χόχουτ αρνιόταν το Ολοκαύτωμα. Μετά από εβδομάδες αναταραχής, ο Χόχουτ ζήτησε συγγνώμη.

 Λογοτεχνικό έργο 
Ο Χόχουτ εγκαινίασε μια νέα φάση του μεταπολεμικού δυτικογερμανικού θεάτρου. Τα έργα του έχουν καταγγελτικό χαρακτήρα με κύριο θέμα την ηθική ευθύνη των ηγετών και την εξουσία. Αναφέρεται συχνά στα ναζιστικά εγκλήματα αλλά και στην αμερικανική επιθετικότητα στον πόλεμο του Βιετνάμ και άλλα σύγχρονα κοινωνικά και πολιτικά θέματα. Έγραψε επίσης μυθιστορήματα, διηγήματα, ποίηση και σενάρια για τον κινηματογράφο και την τηλεόραση ίδιας θεμετολογίας, καθώς και πολυάριθμα δοκίμια για την ιστορία και τη σύγχρονη ιστορία. Η ποίησή του κυμαίνεται από μπαλάντες και ερωτικά ποιήματα έως πολιτικά, και διδακτικά ποιήματα.

Στο πρώτο θεατρικό έργο του Ο Αντιπρόσωπος (ανέβηκε το 1963 σε σκηνοθεσία Έρβιν Πισκάτορ) ο συγγραφέας κατήγγειλε την αδράνεια του Βατικανού και του Πάπα Πίου ΙΒ΄ προσωπικά σχετικά με τις φρικαλεότητες του ναζισμού κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Το αμφιλεγόμενο έργο προκάλεσε  διεθνή αναταραχή και οδήγησε σε ταραχές κατά τη διάρκεια και μετά τις παραστάσεις στη Γερμανία και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Ο Χόχουτ απέρριψε τις δηλώσεις του Ίον Μιχάι Πατσέπα, πρώην αξιωματικού της κομμουνιστικής ρουμανικής μυστικής υπηρεσίας Σεκουριτάτε, σύμφωνα με τις οποίες ο συγγραφέας χρησιμοποίησε στοιχεία μιας εκστρατείας παραπληροφόρησης που διεξήγαγε η Σοβιετική Ένωση κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου για να δυσφημίσει την ηθική εξουσία της Καθολικής εκκλησίας λόγω του απροκάλυπτου αντικομμουνισμού της.

Το θεατρικό έργο του 1967 Στρατιώτες, Νεκρολογία για τη Γενεύη αφηγείται γεγονότα του Β' ΠΠ και θέτει το θέμα της ευθύνης του Ουίνστον Τσώρτσιλ για τις αεροπορικές επιδρομές σε γερμανικές πόλεις κατά τον πόλεμο. Υπαινίσσεται επίσης ότι το 1943 ο Τσώρτσιλ είχε διατάξει τη δολοφονία του εξόριστου επικεφαλής της πολωνικής εξόριστης κυβέρνησης Βλαντισλάβ Σικόρσκι σε αεροπορικό δυστύχημα για να κατευνάσει τον Στάλιν, αντικρούοντας την επίσημη εκδοχή των γεγονότων ως ατύχημα. Ο πιλότος του αεροπλάνου Έντουαρντ Πρχάλ ήταν ακόμη ζωντανός και κέρδισε μια δίκη για συκοφαντική δυσφήμιση εναντίον του Χόχουθ.
μικρογραφία|Ο Χανς Φίλμπινγκερ (κέντρο) αναγκάστηκε να παραιτηθεί το 1978, όταν έγινε γνωστό ότι ήταν υπεύθυνος για θανατικές ποινές ως δικαστής του Ναυτικού στο τέλος του Β' ΠΠ.
Το μυθιστόρημα Ένας έρωτας στη Γερμανία (1978) περιγράφει τον έρωτα μεταξύ μιας Γερμανίδας και ενός Πολωνού αιχμαλώτου πολέμου, κατά τη διάρκεια του Β' ΠΠ. Προκάλεσε συζητήσεις για το παρελθόν κατά τη ναζιστική εποχή του Χανς Φίλμπινγκερ, πρωθυπουργού-προέδρου της Βάδης-Βυρτεμβέργης και ένθερμου πολέμιου των αριστερών τάσεων στην πολιτική και τα πανεπιστήμια με δράση στον αγώνα κατά της τρομοκρατίας, που κορυφώθηκαν με την παραίτηση του Φίλμπινγκερ.

Στο έργο του 1970 Αντάρτες αναφέρεται σε ένα φανταστικό πραξικόπημα στις ΗΠΑ.

Το έργο Λυσιστράτη και ΝΑΤΟ, που δημοσιεύτηκε το 1974, παράφραση της κωμωδίας Λυσιστράτη του Αριστοφάνη, αναφέρεται στο τότε ευαίσθητο πολιτικό ζήτημα της κατασκευής στρατιωτικών βάσεων του ΝΑΤΟ σε ένα νησί του Αιγαίου και την αντίθεση ορισμένων Ελλήνων.

Στο διήγημα Άλαν Τούρινγκ του 1987, αφηγείται την ιστορία του Βρετανού μαθηματικού και πρωτοπόρου της σύγχρονης πληροφορικής Άλαν Τούρινγκ - είχε συμβάλει σημαντικά στην αποκρυπτογράφηση της συσκευής Enigma που χρησιμοποιούσαν οι Γερμανοί κατά τη διάρκεια του Β' ΠΠ - ο οποίος καταστράφηκε από ποινική δίωξη για ομοφυλοφιλία.

Το 2004, προκάλεσε ξανά διαμάχη με το θεατρικό έργο Ο Μακίνσεϊ έρχεται, που θίγει θέματα ανεργίας, μαζικών απολύσεων και εργασιακών δικαιωμάτων και υποστήριζε ή τουλάχιστον δικαιολογούσε τη βία κατά κορυφαίων οικονομικών παραγόντων ως μέσο πολιτικής δράσης και κοινωνικής δικαιοσύνης.

Στο Γιατρίνες (1980) καταγγέλλει τη διαφθορά των γιατρών, οι οποίοι χρησιμοποιούν μη δοκιμασμένα φάρμακα και διεξάγουν πειράματα σε ασθενείς προς όφελος των φαρμακευτικών εταιρειών.

Το 1984 το Ιουδήθ αναφέρεται στον χημικό επανεξοπλισμό του αμερικανικού στρατού, την ηθική δικαιολόγηση της τυραννοκτονίας και τον Ρόναλντ Ρίγκαν.

Το δοκίμιό του Η ταξική πάλη δεν έχει τελειώσει που δημοσιεύτηκε στο Der Spiegel τον Μάιο του 1965, προσέλκυσε επίσης την προσοχή του κοινού και πυροδότησε συζητήσεις στην Ομοσπονδιακή Βουλή. Σ' αυτό, κατήγγειλε, μεταξύ άλλων, την άνιση κατανομή του πλούτου, την έλλειψη στέγης και την ανισότητα ευκαιριών, καθώς και άλλες κοινωνικές αδικίες, ως την άσχημη πλευρά της κοινωνικής οικονομίας της αγοράς.

 Υποδοχή 
Η κριτική του Χόχουτ στην κοινωνική αδικία, την ηθική αλαζονεία και την πολιτική κατάχρηση εξουσίας παρουσιάζεται με ιδιότυπο ριζοσπαστικό τόνο, που βρήκε απήχηση στο κοινό. Τα έργα του μεταφράστηκαν σε πολλές γλώσσες και ανατυπώθηκαν πολλές φορές. Τα θεατρικά του έργα είναι αναπόσπαστο κομμάτι του ρεπερτορίου των γερμανικών θεάτρων.

Ωστόσο, ο συγγραφέας υπέστη επίσης σφοδρή κριτική: η αυστηρότητα και η πολεμική οργή με την οποία επιτέθηκε στους οικονομικά ισχυρούς αφενός και η ιδεολογικά υποκινούμενη υποστήριξη της διεκδίκησης της εξουσίας από την αριστερά αφετέρου του δημιούργησαν πολυάριθμους εχθρούς. Οι επικριτές του τον κατηγόρησαν ότι αντιστάθμιζε την αδυναμία των έργων του με σκάνδαλα που προσέλκυαν την προσοχή του κοινού. Αυτός, υποστήριζαν, είναι ο λόγος για την τεράστια σκανδαλώδη κάλυψη από τα μέσα ενημέρωσης και τις επακόλουθες δημόσιες συζητήσεις.

 Έργα (επιλογή) 

 Θεατρικά έργα 
 1963: Der Stellvertreter (Ο Αντιπρόσωπος) 
 1967: Soldaten, Nekrolog auf Genf (Στρατιώτες, Νεκρολογία για τη Γενεύη) 
 1970: Guerillas (Αντάρτες) 
 1971: Die Hebamme. (Η Μαία, κωμωδία πραγματεύεται τον νεποτισμό και την κοινωνική ανισότητα σε μια φανταστική μικρή πόλη στη βόρεια Έσση)
 1974: Lysistrate und die NATO (Λυσιστράτη και ΝΑΤΟ) 
 1976: Entfernte Verwandte. (Μακρινοί συγγενείς, μονόλογος)
 1976: Tod eines Jägers (Ο θάνατος ενός κυνηγού, αναφέρεται στον Έρνεστ Χέμινγουεϊ και τη λογοτεχνική σκηνή της δεκαετίας του 1960)
 1979: Juristen (Δικαστικοί, αναφέρεται στην κοινωνικοοικονομική και πολιτική επιρροή των πρώην Ναζί - παρά την αποναζιστικοποίηση - στη Γερμανία)
 1980: Ärztinnen (Γυναίκες γιατροί, σχετικά με τις δοκιμές φαρμάκων και τις πρακτικές της φαρμακευτικής βιομηχανίας)
 1984: Judith. (Ιουδήθ, σχετικά με την κοινωνικοοικονομική και πολιτική επιρροή των πρώην Ναζί στη Γερμανία)
 1993: Wessis in Weimar (Δυτικογερμανοί στη Βαϊμάρη)
 2000: Hitlers Dr. Faust (2000: Δρ. Φάουστ του Χίτλερ, αναφέρεται στην ευθύνη των επιστημόνων τον 20ό αιώνα, χρησιμοποιώντας το παράδειγμα του Χέρμαν Όμπερτ)
 2000: Das Recht auf Arbeit. (Το δικαίωμα στην εργασία)
 2004: McKinsey kommt (Ο Μακίνσεϊ έρχεται)
 2006: Heil Hitler (Χάιλ Χίτλερ!, τραγικωμωδία)

 Μυθιστορήματα - διηγήματα 

 1963: Die Berliner Antigone. (Η Αντιγόνη του Βερολίνου, νουβέλα)
 1978: Eine Liebe in Deutschland (Ένας έρωτας στη Γερμανία, μυθιστόρημα)
 1985: Atlantik-Novelle: (Ατλαντικό μυθιστόρημα, διηγήματα)
 1987: Alan Turing. (Άλαν Τούρινγκ, διήγημα)
 1988: Jede Zeit baut Pyramiden (Κάθε εποχή χτίζει πυραμίδες, διηγήματα και ποιήματα)
 1994: Julia oder der Weg zur Macht (Τζούλια ή ο Δρόμος προς την Εξουσία, διήγημα)
 1996: Effis Nacht (Η νύχτα της Έφης)

 Δοκίμια - Μελέτες 

 1965: Der Klassenkampf ist nicht zu Ende (Η ταξική πάλη δεν έχει τελειώσει)
 1971: Krieg und Klassenkrieg (Πόλεμος και Πόλεμος των τάξεων : Μελέτη)
 1982: Räuber-Rede: drei deutsche Vorwürfe: Schiller, Lessing, Geschwister Scholl. (Ληστές: τρεις γερμανικές κατηγορίες: Σίλερ, Λέσινγκ, αδελφοί Σολ
 1982: Spitzen des Eisbergs: Betrachtungen, Dialoge, Essays, Skizzen. (Οι κορυφές του παγόβουνου: Στοχασμοί, Διάλογοι, Δοκίμια, Σκίτσα)
 1987: Täter und Denker: Profile und Probleme von Cäsar bis Jünger (Δράστες και Στοχαστές: Προφίλ και Προβλήματα από τον Καίσαρα στον Γιούνγκερ)
 1987: War hier Europa? (Ήταν η Ευρώπη εδώ; Ομιλίες, ποιήματα, δοκίμια)
 1991: Menzel: Maler des Lichts (Μέντσελ: Ζωγράφος του φωτός)

 Έργα στα ελληνικά 

 Στρατιώτες, Νεκρολογία για τη Γενεύη, μτφ. Πίτσα Μπουρνόζου, εκδ. Δωδώνη, 1974 
 Ένας έρωτας στη Γερμανία, μτφ. Κατερίνα Λιαπτσή, εκδ. Μπαρμπουνάκης, 1985

 Διασκευές ταινιών 

 1983: Ένας έρωτας στη Γερμανία, κινηματογραφική ταινία σε σκηνοθεσία Αντρέι Βάιντα διασκευή του ομώνυμου μυθιστορήματος, με τη Χάνα Σιγκούλα και τον Ντάνιελ Ολμπρίχσκι.
 1984: Γυναίκες γιατροί, κινηματογραφική ταινία της ΛΔΓ σε σκηνοθεσία Χορστ Ζέεμαν, μεταφορά του ομώνυμου θεατρικού έργου του.
 2002: Αμήν., κινηματογραφική ταινία σε σκηνοθεσία Κώστα Γαβρά βασισμένη στο θεατρικό έργο Ο Αντιπρόσωπος.
 Παραπομπές 

Κατηγορία:Γερμανοί θεατρικοί συγγραφείς
Κατηγορία:Γερμανοί μυθιστοριογράφοι
Κατηγορία:Πολιτική λογοτεχνία