Γκότφρηντ Άρνολντ

Ο Γκότφρηντ Άρνολντ (, 5 Σεπτεμβρίου 1666 – 30 Μαΐου 1714) ήταν Γερμανός Λουθηρανός θεολόγος και ιστορικός. Χρησιμοποίησε ως συγγραφέας και το ψευδώνυμο Χριστόφορος Ειρηναίος στη λατινική του μορφή (Christophorus Irenaeus).

 Βιογραφικά στοιχεία 
Γεννήθηκε στο Άνναμπεργκ της Σαξονίας, όπου ο πατέρας του ήταν δημοδιδάσκαλος. Το 1682 πήγε γυμνάσιο στην Γκέρα και τρία χρόνια αργότερα στο Πανεπιστήμιο της Βιτεμβέργης. Εκεί σπούδασε θεολογία και ιστορία, και κατόπιν, με τη βοήθεια του Φίλιπ Σπένερ, διορίσθηκε δάσκαλος στο Κβέντλινμπουργκ.

Το πρώτο βιβλίο του Άρνολντ, το Die Erste Liebe zu Christo, κυκλοφόρησε το 1696. Σημείωσε 5 εκδόσεις μέχρι το 1728 και του εξασφάλισε φήμη και σεβασμό: Το έτος μετά την πρώτη έκδοσή του, προσκλήθηκε στο Πανεπιστήμιο του Γκίσεν ως καθηγητής της Εκκλησιαστικής Ιστορίας. Ωστόσο αντιπαθούσε τόσο πολύ τις πανεπιστημιακές ίντριγκες και την πανεπιστημιακή ζωή γενικότερα, ώστε παραιτήθηκε το 1698 και επέστρεψε στη Βιτεμβέργη.

Το επόμενο έτος άρχισε να εκδίδει το μεγαλύτερο έργο του, το Kirchen- und Ketzer-Historie Unpartheyische, δηλαδή «αμερόληπτη ιστορία της Εκκλησίας και των αιρέσεων», σε δύο τόμους στους οποίους μερικοί θεώρησαν ότι επέδειξε περισσότερη συμπάθεια προς την αίρεση παρά προς οποιαδήποτε καθιερωμένη Χριστιανική Εκκλησία και ιδίως προς τον κλήρο (πρβλ. Otto Pfleiderer: Development of Theology, σελ. 277). Το έργο αυτό χαρακτηρίσθηκε από τον Τολστόι (στο Царство Божие внутри вас, κεφ. Γ΄) ως «αξιοσημείωτο, αν και ελάχιστα γνωστό». Μια ολλανδική έκδοση κυκλοφόρησε το 1701 από τον Sebastiaan Petzold, με προσωπογραφίες αιρεσιαρχών σε χαρακτικά του Ρομέυν ντε Χόχε.

Στη μείζονα αυτή αναθεώρηση της εκκλησιαστικής ιστορίας ο Άρνολντ κατεύθυνε τις οξύτερες επικρίσεις του εναντίον όσων είχαν γράψει βαθιά μεροληπτικές εκκλησιαστικές ιστορίες απολογητικού τύπου, αντί να επιχειρήσουν να κατανοήσουν την προέλευση των ουσιωδών θρησκευτικών διαφορών. Κατά την άποψή του η δημιουργία μιας αιρέσεως ήταν συνήθως μια αμυντική αντίδραση ανθρώπων της εξουσίας και όχι το έργο αντισυμβατικών διανοητών. Ο Άρνολντ πίστευε ότι η χειρότερη εξέλιξη στην ιστορία της Εκκλησίας ήταν η καθιέρωσή της ως αποδεκτής και γνήσιας θρησκείας από τον Ρωμαίο Αυτοκράτορα Μέγα Κωνσταντίνο τον 4ο αιώνα. Ο συγγραφέας εκδηλώνει μια αξιοσημείωτη συμπάθεια προς μεγάλη ποικιλία «αιρετικών». Αυτή η «αμερόληπτη» ιστορία άσκησε ευρεία επίδραση στον γερμανικό Διαφωτισμό και κέρδισε την εύνοια διανοητών όπως ο Γκαίτε.

Το επόμενο έργο του Άρνολντ, το Geheimniss der göttlichen Sophia, έδειξε ότι ο συγγραφέας είχε αναπτύξει μια μορφή μυστικιστικής σκέψεως, όπως μια θηλυκή προσωποποίηση της σοφίας ως ένα είδος θεότητας. Ωστόσο λίγο αργότερα ο γάμος του και η αποδοχή μιας θέσεως εφημέριου προκάλεσαν μια απότομη μεταβολή απόψεων, και τότε ο Άρνολντ εκπόνησε μερικά επίσης αξιοπρόσεκτα έργα πρακτικής θεολογίας. Γενικώς υπήρξε ένας εμβριθώς πολυμαθής και εξέχων πιετιστής Λουθηρανός, με ευρύ φάσμα επιρροής και, τουλάχιστον στο πρώτο μέρος του βίου του, ένας ριζοσπάστης θεολόγος, σε έντονη αντίθεση προς τις άκαμπτες εκκλησιαστικές δομές της εποχής του.

Τα θρησκευτικά ποιήματα του Άρνολντ απετέλεσαν επίσης μια ουσιαστική συνεισφορά στο υμνολόγιο του Λουθηρανισμού και ένα από αυτά μελοποιήθηκε από τον Johann Sebastian Bach ("Vergiss mein nicht", BWV 505).

Παραπομπές

Πηγές
 Peter C. Erb: Pietists, Protestants, and Mysticism: The use of late medieval spiritual texts in the work of Gottfried Arnold (1666-1714), σειρά Pietist and Wesleyan Studies, no. 2, Metuchen, N.J., 1989
 Dietrich Blaufuss και Friedrich Niewöhner (επιμ.): Gottfried Arnold (1666-1714). Mit einer Bibliographie der Arnold Literatur ab 1714, εκδ. Harrassowitz, Wiesbaden 1995. Μία σημσντική συνεισφορά στον τόμο αυτόν είναι το άρθρο του Reinhard Breymayer «Der wiederentdeckte Katalog zur Bibliothek Gottfried Arnolds», σσ. 55-143.
 Το λήμμα «Άρνολντ Γοδεφρείδος» στη Νέα Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια «Χάρη Πάτση», τόμος 6, σελ. 690
 Werner Raupp: το λήμμα «Arnold, Gottfried (Pseudonym: Christophorus Irenaeus)» στο Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL), τόμ. 20, εκδ. Bautz, Nordhausen 2002 (ISBN 3-88309-091-3), στήλες 46-70 (με λεπτομερή βιβλιογραφία)
 Werner Raupp: το λήμμα «Arnold, Gottfried» στο Dictionary of Eighteenth-Century German Philosophers, γεν. επιμέλεια Heiner F. Klemme και Manfred Kuehn, τόμ. 1, Λονδίνο/Νέα Υόρκη 2010, σσ. 34-36

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 


Κατηγορία:Γερμανοί θεολόγοι
Κατηγορία:Χριστιανοί θεολόγοι
Κατηγορία:Γερμανοί συγγραφείς
Κατηγορία:Γερμανοί ιστορικοί