Σφουγγάτο

Το σφουγγάτο είναι ένα παραδοσιακό ελληνικό πιάτο, παρόμοιο με ομελέτα, αλλά με σπογγώδη υφή και έντονες γεύσεις. Η ονομασία προέρχεται από τη σπογγώδη υφή των χτυπημένων και τηγανισμένων αβγών, που θυμίζει σφουγγάρι. Η συνταγή μπορεί να περιέχει διάφορα λαχανικά, όπως κρεμμύδια, κολοκυθάκι, ντοματίνια, και τυρί. Συναντάται σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας. Φτιάχνεται στη Λέσβο, στη Μαγνησία, στην Κρήτη, στη Σαντορίνη, στο Άγιο Όρος κ.α. Είναι ένα πλούσιο σε υλικά πιάτο, το οποίο μπορεί να φαγωθεί για πρωινό ή μεσημεριανό. 

Υπάρχουν πολλές παραλλαγές της συνταγής για το σφουγγάτο, με διαφορετικά λαχανικά και συστατικά, ανάλογα με την περιοχή. Για παράδειγμα, το πηλιορείτικο σφουγγάτο περιλαμβάνει λουκάνικο, ενώ το σφουγγάτο Μυτιλήνης μπορεί να περιέχει περισσότερα λαχανικά. Κάποια από τα βασικά λαχανικά που χρησιμοποιούνται είναι τα κολοκυθάκια και τα ξερά κρεμμύδια, κάποια βότανα (όπως άνηθος), τα οποία αναμειγνύονται με τα αυγά. Συνήθως το μείγμα τηγανίζεται, μπορεί όμως να ψηθεί και στο φούρνο. Άλλα υλικά που μπορούν να προστεθούν είναι τυριά, πατάτες, γάλα, ρίγανη, κιμάς, μανιτάρια, ντομάτες κ.α, ακόμα και ψάρια.

Στην Κύθνο, σφουγγάτα λέγονται τα τηγανητά τυρομπαλάκια. Όπως σε όλα τα κυκλαδονήσια, για την παρασκευή των σφουγγάτων, χρησιμοποιείται φρεσκοπηγμένο ανάλατο τυρί, τοπικής παραγωγής. Επειδή είναι δύσκολο να βρεθεί αλλού, γι' αυτό στη συνταγή χρησιμοποιείται ανθότυρο.

 Ιστορικά στοιχεία 
Το σφουγγάτο προηγείται της ομελέτας (η λέξη χρησιμοποιείται από τα μέσα του 16ου αιώνα) και η προέλευσή του εντοπίζεται στα νησιά του Αιγαίου. Αναφορά σε σφουγγάτο βρίσκουμε στο κείμενο του 12ου αιώνα του Βυζαντινού ποιητή Θεόδωρου Πρόδρομου, ο οποίος μιλούσε με ενθουσιασμό για τα «διπλοσφουγγάτα», μια παρασκευή με αυγά που δεν μπορούσε να δοκιμάσει. Άλλη αναφορά σε σφουγγάτο βρίσκουμε σε κείμενο του 16ου αιώνα του Δαμασκηνού Στουδίτη, ο οποίος αναφέρει:το δε σφουγγάτον ηξεύρετε τι είναι; αυγά συντετριμμένα και τηγανισμένα με κρομμύδια και άλλα μυρωδικά.Σε μαρτυρίες, ωστόσο, των προσφύγων της Μικράς Ασίας το σφουγγάτο αναφέρεται ως εισαγόμενο ιταλικό πιάτο, πιθανόν λόγω της ιταλικής κατοχής των Δωδεκανήσων. 

Το σφουγγάτο είναι ένα διαφορετικό πιάτο από τη στραπατσάδα ή τον καγιανά. Στον καγιανά τα βασικά συστατικά είναι οι ντομάτες, τα αυγά, το αλάτι και το πιπέρι. Κι ενώ υπάρχει αναφορά στο σφουγγάτο στα κείμενα του 12ου και του 16ου αιώνα, οι ντομάτες που είναι το βασικό συστατικό της στραπατσάδας ήρθαν στην Ελλάδα μετά το 1818. Επομένως, το σφουγγάτο προηγείται της στραπατσάδας.

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Ελληνική κουζίνα