Φέλιξ Ζάλτεν

Ο Φέλιξ Ζάλτεν (, 6 Σεπτεμβρίου 1869 – 8 Οκτωβρίου 1945) ήταν Αυστριακός συγγραφέας, δημοσιογράφος και κριτικός λογοτεχνίας εβραϊκής καταγωγής. Το πιο διάσημο έργο του είναι η ιστορία ενός νεαρού ελαφιού Μπάμπι, μια ζωή στο δάσος, το οποίο διασκευάστηκε σε ταινία κινουμένων σχεδίων, Μπάμπι, από τη Walt Disney Pictures το 1942.

 Βιογραφικά στοιχεία 
Ο Ζάλτεν γεννήθηκε ως Ζίγκμουντ Ζάλτσμαν το 1869 στην Πέστη του Βασιλείου της Ουγγαρίας, σήμερα το ανατολικό ήμισυ της Βουδαπέστης, τότε ξεχωριστή πόλη και διοικητική έδρα της Αυστροουγγαρίας. Ο πατέρας του ήταν ο Ουγγροεβραίος μηχανικός Φίλιπ Ζάλτσμαν, υπάλληλος του τηλεγραφείου στην Πέστη και μητέρα του η Μαρία Σίνγκερ. Ήταν εγγονός ενός ορθόδοξου ραβίνου. Όταν ήταν μωρό, η οικογένειά του μετακόμισε στη Βιέννη, όπως έκαναν πολλοί Εβραίοι αφότου η Αυτοκρατορική κυβέρνηση χορήγησε πλήρη δικαιώματα ιθαγένειας στους Εβραίους το 1867. 

Ως έφηβος, ο Φέλιξ άλλαξε το όνομά του σε Ζάλτεν για να φαίνεται λιγότερο Εβραίος και σκέφτηκε να προσηλυτιστεί στον Καθολικισμό λόγω του αντισημιτισμού που βίωσε από τους Αυστριακούς γείτονες και συμμαθητές του.  Όταν ο πατέρας του χρεοκόπησε, ο 16χρονος Ζάλτεν εγκατέλειψε το σχολείο και άρχισε να εργάζεται σε ένα ασφαλιστικό γραφείο ενώ παράλληλα ασχολήθηκε με το συγγραφικό του έργο.

 Λογοτεχνική καριέρα 
Το 1890 στη Βιέννη, ο Φέλιξ Ζάλτεν έγινε στενός φίλος με τους Άρτουρ Σνίτσλερ,  Ούγκο φον Χόφμανσταλ, Ρίχαρντ Μπιρ-Χόφμαν, Χέρμαν Μπαρ και Καρλ Κράους, συγγραφείς που σύχναζαν στο βιεννέζικο καφέ Γκρίνσταϊντλ, και έγινε μέλος του λογοτεχνικού κινήματος Νέα Βιέννη. Σε αντίθεση με αυτούς τους συγγραφείς, δεν προερχόταν από την ανώτερη τάξη και έπρεπε να ζήσει από τη γραφή του. Σύντομα άρχισε να εργάζεται ως κριτικός τέχνης και θεάτρου πλήρους απασχόλησης για εφημερίδες της Βιέννης. Το 1900 εξέδωσε την πρώτη του συλλογή διηγημάτων. 

Σύντομα εξέδιδε, κατά μέσο όρο, ένα βιβλίο τον χρόνο, με θεατρικά έργα, διηγήματα, μυθιστορήματα, ταξιδιωτικά βιβλία και συλλογές δοκιμίων. Έγραφε επίσης για όλες σχεδόν τις μεγάλες εφημερίδες της Βιέννης και έγινε ένας από τους κορυφαίους δημοσιογράφους της εποχής του. Έγραψε επίσης σενάρια ταινιών και λιμπρέτα για οπερέτες. Το 1927 έγινε πρόεδρος της Αυστριακής λέσχης PEN ( διεθνής ένωση συγγραφέων) ως διάδοχος του Άρτουρ Σνίτσλερ.

Το πιο αξιομνημόνευτο έργο του είναι το Μπάμπι (1923), μια αλληγορία για τη βία και την αλλοτρίωση. Πρόκειται για την ιστορία ενός ελαφιού από τη γέννησή του μέχρι τον τελικό του ρόλο ως σοφού γέροντος κατοίκου του δάσους, που παλεύει με αξιοπρέπεια να επιβιώσει ενάντια στον κύριο εχθρό του, τον άνθρωπο-κυνηγό. Η μετάφραση που κυκλοφόρησε στα αγγλικά το 1928 του εξασφάλισε διεθνή φήμη. Το 1933, πούλησε τα δικαιώματα της ταινίας μόνο για 1.000 δολάρια στον Αμερικανό σκηνοθέτη Σίντνεϊ Φράνκλιν, ο οποίος αργότερα τα μεταβίβασε στα Walt Disney Studios και αποτέλεσαν τη βάση της ταινίας κινουμένων σχεδίων Μπάμπι (1942).
αριστερά|μικρογραφία|261x261εσ|Ο Ζάλτεν με κυνηγετική στολή (1910)
Η ζωή στην Αυστρία έγινε επικίνδυνη για τους Εβραίους κατά τη δεκαετία του 1930. Στη Ναζιστική Γερμανία, ο Αδόλφος Χίτλερ απαγόρευσε τα βιβλία του Ζάλτεν το 1936. Δύο χρόνια αργότερα, μετά την προσάρτηση της Αυστρίας από τη Γερμανία, ο Ζάλτεν έφυγε για τη Ζυρίχη της Ελβετίας με τη σύζυγό του και πέρασε τα τελευταία του χρόνια εκεί. Πέθανε στις 8 Οκτωβρίου 1945, σε ηλικία 76 ετών. Ενταφιάσθηκε στο εβραϊκό νεκροταφείο της Ζυρίχης.

Το 1939, συνέθεσε ένα άλλο βιβλίο βασισμένο στον χαρακτήρα του Μπάμπι, με τίτλο Τα παιδιά του Μπάμπι: Η ιστορία μιας οικογένειας στο δάσος. Άλλα δημοφιλέστατα παιδικά βιβλία του, Πέρι (1938) η ιστορία ενός σκίουρου και Το κυνηγόσκυλο της Φλωρεντίας (1923) διασκευάστηκαν επίσης σε ταινίες της Disney. Το Φλόριαν, το βαρβάτο άλογο του αυτοκράτορα (1933), είναι η ιστορία ενός περήφανου αλόγου ράτσας που μετά τον Α' Παγκόσμιο πόλεμο κατάντησε να σέρνει μια άμαξα.

Ο Ζάλτεν θεωρείται ο συγγραφέας ενός επιτυχημένου ερωτικού μυθιστορήματος, Γιοζεφίν Μουτζενμπάχερ: Η ιστορία της ζωής μιας Βιεννέζας πόρνης, όπως τη διηγήθηκε η ίδια, που δημοσιεύτηκε ανώνυμα το 1906, πορνογραφικό έργο με κοινωνικές προεκτάσεις, που κανένας συγγραφέας δεν διεκδίκησε την πατρότητα. 

 Σιωνισμός 
Εμπνευσμένος από τον συμπατριώτη του Αυστρο-Ούγγρο Εβραίο Τέοντορ Χερτσλ, ο Ζάλτεν έγινε ένθερμος υποστηρικτής του σιωνιστικού κινήματος, το οποίο αναζωπύρωσε την εβραϊκή εθνική συνείδηση και διακήρυξε το δικαίωμα του εβραϊκού λαού στην εθνική αναγέννηση σε δική του χώρα. Ο Ζάλτεν έγραψε ανώνυμα μια στήλη για την εφημερίδα του Χερτσλ Die Welt (Ο Κόσμος), δημοσίευσε ένα εκτενές προφίλ του Χερτσλ μετά τον θάνατό του το 1904 και συμμετείχε σε εκδηλώσεις μαζί με τον Μάρτιν Μπούμπερ. 

 Προσωπική ζωή 
μικρογραφία|Ο Φέλιξ Ζάλτεν με τον σκύλο του, 1891
Το 1902 παντρεύτηκε την ηθοποιό Οτιλί Μετσλ (1868–1942) και απέκτησε δύο παιδιά: τον Πάουλ (1903–1937) εργάστηκε ως ηθοποιός, μοντέρ και κασκαντέρ στον κινηματογράφο στη Βιέννη, και την Άννα Καταρίνα (1904–1977), που εργάστηκε επίσης ως ηθοποιός και αργότερα ως μεταφράστρια στη Ζυρίχη και παντρεύτηκε τον Ελβετό ηθοποιό Χανς Ρέμαν. 

Ο Ζάλτεν ήταν μανιώδης κυνηγός, ήταν λάτρης των σκύλων και είχε σκυλιά για το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του. 

 Επιλογή έργων 

 Der Hinterbliebene. Kurze Novellen (1900) - Ο επιζών. Μικρές νουβέλες
 Der Gemeine (1901) - Ο απλός άνθρωπος
 Der Schrei der Liebe. Novelle (1905) - Η κραυγή της αγάπης. Νουβέλα
 Die Geliebte Friedrichs des Schönen. Novellen (1908) - Η ερωμένη του Φρειδερίκου του Ωραίου. Νουβέλες
 Herr Wenzel auf Rehberg und sein Knecht Kaspar Dinckel. (1907) Ο κύριος Βέντζελ από το Ρέμπεργκ και ο υπηρέτης του Κάσπαρ Ντίνκελ
 Das österreichische Antlitz: Essays. (1910) - Το αυστριακό πρόσωπο: Δοκίμια
 Olga Frohgemuth: Erzählung. (1910) - Όλγα Φρόγκεμουτ: Διήγημα
 Wurstelprater (1911)
 Kaiser Max der letzte Ritter. (1912) - Αυτοκράτορας Μαξ ο τελευταίος ιππότης. 
 Gestalten und Erscheinungen (1913) - Φιγούρες και εμφανίσεις 
 Die klingende Schelle. (1914) Το κουδούνι που χτυπάει
 Kinder der Freude. Drei Einakter. (1917) - Παιδιά της χαράς. Τρία μονόπρακτα
 Bambi. Eine Lebensgeschichte aus dem Walde (1923) - Μπάμπι. Μια ιστορία ζωής από το δάσος, ελλ. μτφ: 
 Μπάμπι, η ιστορία μιας ζωής μέσα στο δάσος, μτφ. Κώστας Αλεξίου, εκδ. Κυαναυγή
 Μπάμπι, μια ζωή στο δάσος, μτφ. Άννα Κοντολέων, εκδ. Κόκκινη κλωστή δεμένη, 2021 
 Der Hund von Florenz. (1923) - Το κυνηγόσκυλο της Φλωρεντίας
 Bob und Baby. Zeichnungen von Anna Katharina Salten. (1925) Ο Μπομπ και το μωρό. Εικόνες της Άννας Καταρίνας Ζάλτεν
 Neue Menschen auf alter Erde: Eine Palästinafahrt. (1925) - Νέοι άνθρωποι στην παλιά γη: Ένα ταξίδι στην Παλαιστίνη
 Martin Overbeck: Der Roman eines reichen jungen Mannes. (1927) - Μάρτιν Όβερμπεκ: Το μυθιστόρημα ενός πλούσιου νέου
 Fünfzehn Hasen: Schicksale in Wald und Feld. (1929) Δεκαπέντε Λαγοί: Μοίρα στο δάσος και την πεδιάδα
 Fünf Minuten Amerika. (1931) - Πέντε λεπτά Αμερικής
 Freunde aus aller Welt: Roman eines zoologischen Gartens. (1931) -Φίλοι από όλο τον κόσμο: Μυθιστόρημα για έναν ζωολογικό κήπο
 Florian: Das Pferd des Kaisers. Roman (1933) - Φλόριαν, το βαρβάτο άλογο του αυτοκράτορα
 Die Jugend des Eichhörnchens Perri (1938) - Τα νεανικά χρόνια του σκίουρου Πέρι
 Bambis Kinder: Eine Familie im Walde. Mit 18 ganzseitigen Federzeichnungen von Hans Bertle. (1940) Τα παιδιά του Μπάμπι: Η ιστορία μιας οικογένειας στο δάσος. Με 18 σχέδια του Χανς Μπέρτλε
 Währinger Erinnerungen (1928–1932) - Αναμνήσεις
 Albertine, μια πορνογραφική νουβέλα, γύρω στο 1930, εκδόθηκε μεταθανάτια

 Αμφιλεγόμενη απόδοση 

 Josefine Mutzenbacher oder Die Geschichte einer Wienerischen Dirne von ihr selbst erzählt Γιοζεφίν Μουτζενμπάχερ: Η ιστορία της ζωής μιας Βιεννέζας πόρνης, όπως τη διηγήθηκε η ίδια, δημοσιεύθηκε ανώνυμα στη Βιέννη το 1906 και αποδίδεται στον Ζάλτεν.

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Αυστριακοί δημοσιογράφοι
Κατηγορία:Αυστριακοί μυθιστοριογράφοι
Κατηγορία:Αυστριακοί διηγηματογράφοι
Κατηγορία:Αυστριακοί θεατρικοί συγγραφείς
Κατηγορία:Αυστριακοί κριτικοί
Κατηγορία:Αυστριακοί κριτικοί του θεάτρου
Κατηγορία:Εβραίοι λογοτέχνες