Γροιλανδικές βουλευτικές εκλογές 2025

Γενικές εκλογές διεξήχθησαν στη Γροιλανδία στις 11 Μαρτίου 2025 για την εκλογή των 31 μελών του Inatsisartut. Οι αντιπολιτευόμενοι Δημοκράτες κέρδισαν πλειοψηφία δέκα εδρών.

Ιστορικό
Η ανεξαρτησία ήταν το σημαντικότερο θέμα των εκλογών. Η κυβέρνηση δήλωσε τον Φεβρουάριο του 2024 ότι η ανεξαρτησία ήταν ο στόχος της. Σε συνέντευξη Τύπου στις αρχές του 2025, ο φιλοανεξάρτητος πρωθυπουργός Μούτε Μπούρουπ Έγκεντε δήλωσε ότι "έχει ήδη αρχίσει η εργασία για τη δημιουργία του πλαισίου για τη Γροιλανδία ως ανεξάρτητο κράτος" και προφανώς υπαινίχθηκε ότι ένα δημοψήφισμα ανεξαρτησίας θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί τον Απρίλιο του 2025, παράλληλα με τις εκλογές. Εκτός από τα πέντε κόμματα που ήδη εκπροσωπούνταν στο Inatsisartut, ένα νέο έκτο κόμμα με πρωταρχικό στόχο την ανεξαρτησία της Γροιλανδίας, το Qulleq, απέκτησε δικαίωμα συμμετοχής ένα μήνα πριν τις εκλογές.

Ωστόσο, αφού ο εκλεγμένος πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ανανέωσε το ενδιαφέρον του για τη Γροιλανδία, ο Έγκεντε υποβάθμισε κάθε ιδέα άμεσης ανεξαρτησίας και αντ' αυτής τόνισε την ανάγκη για μεταρρυθμίσεις της συνεργασίας μεταξύ των κυβερνήσεων της Δανίας και της Γροιλανδίας σε συνέντευξη Τύπου στην Κοπεγχάγη στις 10 Ιανουαρίου 2025. Σε συνέντευξη στο Fox News στις 16 Ιανουαρίου, ο Έγκεντε δήλωσε ότι οι Γροιλανδοί δεν έχουν καμία επιθυμία να γίνουν μέρος των ΗΠΑ, και μια δημοσκόπηση εκείνο το μήνα έδειξε ότι το 85% των ερωτηθέντων αντιτάχθηκε στην πρόταση με 6% υπέρ και 9% να δηλώνουν αναποφάσιστοι. Στην πορεία προς τις εκλογές, ο αρχηγός της αντιπολίτευσης Γενς Φρέντερικ Νίλσεν (Δημοκράτες) υποστήριξε την πλήρη ανεξαρτησία, δηλώνοντας στο Sky News ότι η Γροιλανδία "δεν είναι προς πώληση". Σε μια τελική τηλεοπτική συζήτηση την παραμονή των εκλογών, οι αρχηγοί και των πέντε κομμάτων που εκπροσωπούνται στο Inatsisartut εξέφρασαν την δυσπιστία τους προς τον Τραμπ. Μόνο ο Καρλ Ίγκεμαν, αρχηγός του Qulleq, εξέφρασε εμπιστοσύνη στον Τραμπ.

Ξεχωριστά από το ζήτημα της ανεξαρτησίας, η οικονομία ήταν επίσης ένα σημαντικό θέμα, με συζητήσεις για τον καλύτερο τρόπο υποστήριξης του εμπορίου και της βιομηχανίας, και τελικά την ενίσχυση της οικονομίας της Γροιλανδίας. Άλλα θέματα περιλάμβαναν τη σχέση της Γροιλανδίας με τις διεθνείς συμφωνίες για το κλίμα, τη λειτουργία του συστήματος υγείας και κοινωνικά προβλήματα που σχετίζονται με τις υψηλές τιμές των κατοικιών και την έλλειψη στέγης.

Εν όψει των εκλογών, η Δανική Υπηρεσία Ασφαλείας και Πληροφοριών και η Δανική Υπηρεσία Στρατιωτικών Πληροφοριών ανακοίνωσαν ότι παρακολουθούν ενεργά πιθανές προσπάθειες ξένων δυνάμεων να επηρεάσουν το αποτέλεσμα των εκλογών της Γροιλανδίας. Σε συνέντευξη στο TV 2, ανεξάρτητοι αναλυτές ονόμασαν τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Ρωσία και την Κίνα ως πιθανούς υποκινητές μυστικών ενεργειών στη χώρα.

Εκλογικό σύστημα
Τα 31 μέλη του Inatsisartut εκλέγονται με ανοικτή λίστα αναλογικής εκπροσώπησης σε μια ενιαία πανεθνική περιφέρεια. Οι έδρες κατανέμονται χρησιμοποιώντας τη μέθοδο d'Hondt. Ενώ δεν υπάρχει επίσημο όριο, τα κόμματα χρειάζονται περίπου το 3% των συνολικών ψήφων για να κερδίσουν έδρες.

Συμμετέχοντα κόμματα 
Συνολικά έξι κόμματα και 213 υποψήφιοι συμμετείχαν στις εκλογές:

 Αποτελέσματα 
Τα δύο κυβερνώντα κόμματα, το Inuit Ataqatigiit και το Siumut, έχασαν συνολικά 31 ποσοστιαίες μονάδες των ψήφων, σηματοδοτώντας μια ιστορική ήττα για μια κυβέρνηση συνασπισμού της Γροιλανδίας, παρόμοια με άλλες δημοκρατίες μετά την πανδημία COVID-19. Οι κεντροδεξιοί αντιπολιτευόμενοι Δημοκράτες κέρδισαν τις περισσότερες έδρες για πρώτη φορά στην ιστορία τους. 

Το Inuit Ataqatigiit αναμενόταν να κερδίσει τις εκλογές, αλλά αντ' αυτού υπέστη σημαντική πτώση. Αρχικά, η δυσαρέσκεια με τη Δανία σχετικά με το αμφιλεγόμενο πρόγραμμα για έλεγχο των γεννήσεων κυριαρχούσε στα πολιτικά αισθήματα στη Γροιλανδία, ωστόσο ο φόβος απώλειας της αυτονομίας στις Ηνωμένες Πολιτείες απέκτησε μεγαλύτερη σημασία καθώς προχωρούσαν οι εκλογές, ειδικά μετά τη δήλωση του Αμερικανού προέδρου Τραμπ ότι δεν θα απέκλειε την κατάληψη του νησιού με τη βία. Ο Νίλσεν, αρχηγός των νικητών Δημοκρατών, δήλωσε ότι τα αποτελέσματα θα πρέπει να αποτελέσουν ένα σαφές μήνυμα προς τις Ηνωμένες Πολιτείες και τον Τραμπ ότι "Δεν θέλουμε να είμαστε Αμερικανοί. Όχι, δεν θέλουμε να είμαστε Δανοί. Θέλουμε να είμαστε Γροιλανδοί. Και θέλουμε τη δική μας ανεξαρτησία στο μέλλον. Και θέλουμε να χτίσουμε τη δική μας χώρα μόνοι μας, όχι με την ελπίδα του". Ο Πέλε Μπρόμπεργκ, ηγέτης του δεύτερου κόμματος Naleraq, πρότεινε σε άρθρο γνώμης στο USNews ότι η Γροιλανδία θα μπορούσε να εκμεταλλευτεί την κατάσταση για να αποκτήσει επιρροή στις συνομιλίες διαδοχής και ίσως ακόμη και να αποκτήσει καθεστώς ελεύθερης σύνδεσης, παρόμοιο με την Μικρονησία ή το Παλάου σε σύνδεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, για να αντιμετωπίσει την έλλειψη στρατιωτικής προστασίας από τη Δανία που θα συνέβαινε με την ανεξαρτησία. Το Qulleq, το νεότερο κόμμα και το μόνο με αρχηγό που εξέφρασε εμπιστοσύνη στον Τραμπ, δεν κέρδισε ούτε μία έδρα, λαμβάνοντας 305 ψήφους.

Πολλές περιοχές όπου το Siumut ήταν παραδοσιακά η ισχυρότερη δύναμη, ειδικά τα χωριά, πέρασαν στο Naleraq, ένα κόμμα που είναι δημοφιλές στους ψαράδες και τους κυνηγούς και έχει την ισχυρότερη φιλοανεξάρτητη στάση, ενώ οι Demokraatit κέρδισαν πολλές ψήφους στις πόλεις που προηγουμένως κυριαρχούνταν από το Inuit Ataqatigiit. Το εκλογικό αποτέλεσμα ερμηνεύτηκε ως ένδειξη ότι η επίλυση των εσωτερικών κοινωνικών και οικονομικών προβλημάτων της Γροιλανδίας είχε προτεραιότητα έναντι της επίτευξης της ανεξαρτησίας όσο το δυνατόν γρηγορότερα. Υπήρχαν υποψίες ότι η εκτεταμένη εθνικοποίηση και το μονοπώλιο, καθώς και η σχετική πολιτική αλιείας, είχαν προκαλέσει δυσαρέσκεια στον πληθυσμό, ο οποίος επιθυμούσε μια πιο φιλελεύθερη προσέγγιση, ενώ άλλοι εξέφραζαν τη δυσαρέσκειά τους με τη Δανία ψηφίζοντας το Naleraq. Ο Κούνο Φένκερ, βουλευτής του Naleraq, δήλωσε στην εφημερίδα The Guardian ότι "Πριν, οι άνθρωποι ψήφιζαν κυρίως το Siumut – ήταν σαν ένα ποδοσφαιρικό σωματείο που δεν εγκατέλειπαν ποτέ. Αλλά οι άνθρωποι έχουν βαρεθεί και ψήφισαν πολύ διαφορετικά αυτή τη φορά".
 Εθνικά αποτελέσματα 
+ Αποτελέσματα. center Κόμμα Ψήφοι % +/- Έδρες +/- Δημοκράτες (D)  30,26  10  Naleraq (N)  24,77  8    Inuit Ataqatigiit (IA)  21,62  7    Siumut (S)  14,88  4 Atassut (A)  7,39  2   Qulleq (Q)  1,08 Νέο 0  Έγκυρα ψηφοδέλτια  98,87  Άκυρα και λευκά ψηφοδέλτια  1,13 Σύνολο  100 – 31  Αποχές  29,10  Εγγεγραμμένοι/Συμμετοχή  70,90

Επακόλουθα
Ο Έρικ Γένσεν, ο ηγέτης του μικρότερου κόμματος του κυβερνητικού συνασπισμού, Siumut, παραιτήθηκε την επομένη των εκλογών.

Στις 27 Μαρτίου 2025 η εφημερίδα Sermitsiaq ανέφερε ότι είχε επιτευχθεί συμφωνία συνασπισμού μεταξύ όλων των κομμάτων που κέρδισαν έδρες στο Inatsisartut, με εξαίρεση το Naleraq. Η κυβέρνηση συνασπισμού παρουσιάστηκε την επόμενη ημέρα, με επικεφαλής τον Γενς Φρέντερικ Νίλσεν των Δημοκρατών.

 Παραπομπές 

Γροιλανδια
2025