Ψήφισμα 2065 της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών

Το ψήφισμα της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών A/RES/2065 (XX), που εγκρίθηκε στις 16 Δεκεμβρίου 1965, αναγνώρισε την ύπαρξη διαφωνίας κυριαρχίας μεταξύ του Ηνωμένου Βασιλείου και της Αργεντινής σχετικά με τα νησιά Φώκλαντ. Αυτό το ψήφισμα αναγνώρισε ότι το ζήτημα των Νήσων Φώκλαντ είναι μέρος μιας αποικιακής κατάστασης που πρέπει να επιλυθεί υπό το φως των όσων εκφράστηκαν στο ψήφισμα 1514 (XV), το οποίο καθόρισε τον στόχο της εξάλειψης όλων των μορφών αποικιοκρατίας. Το ψήφισμα καλεί τα μέρη να επιλύσουν τη διαφορά κυριαρχίας χωρίς καθυστέρηση, λαμβάνοντας υπόψη τα συμφέροντα των νησιωτών.

 Ιστορία 
Στις 3 Ιανουαρίου 1833, οι βρετανικές δυνάμεις εκδίωξαν τις αρχές και τον πληθυσμό της Αργεντινής που ήταν εγκατεστημένοι στα Νησιά Φώκλαντ και ξεκίνησαν την παράνομη κατοχή τους, δημιουργώντας έτσι μια άνευ προηγουμένου ιδιαίτερη αποικιακή κατάσταση. Αυτός ο σφετερισμός σηματοδότησε την έναρξη της σύγκρουσης για την κυριαρχία των Νήσων Φώκλαντ.

Στα τέλη της δεκαετίας του 1950, η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών αποφάσισε να προωθήσει μια παγκόσμια διαδικασία αποαποικιοποίησης.

Στις 14 Δεκεμβρίου 1960, το ψήφισμα 1514 (XV) σχετικά με τη «Διακήρυξη για την εκχώρηση ανεξαρτησίας στις αποικιακές χώρες και λαούς» εγκρίθηκε με 89 ψήφους υπέρ, καμία κατά και 9 αποχές, σχεδόν όλες από αποικιοκρατικές χώρες. Αυτό το έγγραφο άνοιξε την πόρτα σε διμερείς διαπραγματεύσεις μεταξύ Αργεντινής και Ηνωμένου Βασιλείου. Σε τέσσερα σημεία (2, 4, 6 και 7), το κείμενο αναφέρεται στην ουσία του προβλήματος: σεβασμός της αυτοδιάθεσης, εθνική ενότητα και εδαφική ακεραιότητα. Αυτό επιβεβαιώθηκε τον επόμενο χρόνο από το ψήφισμα 1654 (XVI), το οποίο δημιούργησε αυτό που έγινε γνωστό μετά το ψήφισμα 1810 ως «Ειδική Επιτροπή των Είκοσι Τεσσάρων» για την επίβλεψη της διαδικασίας αποαποικιοποίησης. Ειδικότερα, το ζήτημα των Νήσων Φώκλαντ εμπίπτει στην αρμοδιότητα της Υποεπιτροπής III.

Στην αρχή της συνόδου τον Σεπτέμβριο του 1964, επετράπη στις αντιπροσωπείες και από τις δύο χώρες να συμμετάσχουν στις συζητήσεις, χωρίς όμως δικαίωμα ψήφου. Η διατριβή της Αργεντινής παρουσιάστηκε από τον νομικό σύμβουλο του Υπουργείου Εξωτερικών, José María Ruda, και τη βρετανική διατριβή από τον Cecil King. Η ανταλλαγή επιχειρημάτων ήταν έντονη, με τα περισσότερα μέλη να κλίνουν προς τη θέση της Αργεντινής. Η Υποεπιτροπή III εκπόνησε έκθεση που περιείχε τα συμπεράσματα των συζητήσεων, τα οποία αντέκρουαν τα επιχειρήματα του Ηνωμένου Βασιλείου σημείο προς σημείο.

Η Υποεπιτροπή III ενέκρινε ομόφωνα την έκθεση και την παρέπεμψε στην Ειδική Επιτροπή των Είκοσι Τεσσάρων. Εκεί επαναλήφθηκε το επιχείρημα από το προηγούμενο βήμα. Το ΗΒ προσπάθησε να κλιμακώσει το ζήτημα διμερώς για να αποτρέψει οποιαδήποτε περαιτέρω συζήτηση του θέματος στα Ηνωμένα Έθνη. Για άλλη μια φορά, η Αργεντινή διπλωματία κέρδισε και τα μέλη του σώματος αποδέχθηκαν επίσης ομόφωνα τα συμπεράσματα της έκθεσης που ελήφθη. Η Συρία παρουσίασε μια πρόσθετη πρόταση για να εμφανίζεται η λέξη "Malvinas" μαζί με τις λέξεις "Falkland Islands" σε όλα τα επίσημα έγγραφα του σώματος, η οποία εγκρίθηκε με 19 ψήφους υπέρ, το Ηνωμένο Βασίλειο κατά και δύο αποχές. Η νέα έκθεση παραπέμφθηκε στη συνέχεια στην Τέταρτη Επιτροπή Αποικιακών Ζητημάτων της Γενικής Συνέλευσης για συζήτηση, όπου είχε προγραμματιστεί να εξεταστεί το επόμενο έτος.

Μετά την έγκριση του σχεδίου ψηφίσματος με 87 ψήφους υπέρ και 13 αποχές, στις 16 Δεκεμβρίου 1965, η Γενική Συνέλευση ενέκρινε το ψήφισμα 2065 (ΧΧ) βάσει της έκθεσης της Τέταρτης Επιτροπής με 94 ψήφους υπέρ, καμία ψήφους κατά και 14 αποχές. Το κείμενο προτείνει επίσημα οι δύο κυβερνήσεις να διεξάγουν διαπραγματεύσεις για την κυριαρχία σύμφωνα με τα προαναφερθέντα σημεία της έκθεσης της Υποεπιτροπής III. Ουσιαστικά ορίζει ότι τα νησιά Φώκλαντ δεν μπορούν να αποαποικιοποιηθούν βάσει της αρχής της αυτοδιάθεσης και καλεί και τα δύο μέρη να υποβάλουν έκθεση στην Ειδική Επιτροπή των Είκοσι Τεσσάρων και στη Γενική Συνέλευση σχετικά με την πρόοδο των διαπραγματεύσεων.

Μετά την υιοθέτηση του ψηφίσματος 2065, το Ηνωμένο Βασίλειο προσπάθησε να συμπεριλάβει μια ρητή αναφορά στο δικαίωμα στην αυτοδιάθεση σε αυτό που αργότερα έγινε το ψήφισμα 40/21 της 27ης Νοεμβρίου 1985, αλλά η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ το απέρριψε κατηγορηματικά. Ο λόγος είναι απλός: σε αντίθεση με τις συνηθισμένες περιπτώσεις αποικιοκρατίας, δηλαδή την υποταγή ενός ολόκληρου λαού από μια ευρωπαϊκή δύναμη, το ζήτημα των Νήσων Φώκλαντ περιλαμβάνει τον εκτοπισμό ενός νεαρού ανεξάρτητου κράτους μέρους της επικράτειας και του πληθυσμού του από την ισχυρότερη αποικιακή δύναμη της εποχής.

 Ψήφος 
Το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας ήταν το ακόλουθο:

Υπέρ: Βραζιλία, Βουλγαρία, Βιρμανία, Μπουρούντι, Λευκορωσική Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία, Καμερούν, Κεντροαφρικανική Δημοκρατία, Κεϋλάνη, Χιλή, Κίνα, Κολομβία, Κονγκό (Μπραζαβίλ), Κονγκό (Λαϊκή Δημοκρατία του), Κόστα Ρίκα, Κούβα, Τσεχοσλοβακία, Μπενίν, Δομινικανή Δημοκρατία, Ελ Σαλβαδόρ, Αιθιοπία, Γκαμπόν, Γκάνα, Ελλάδα, Γουατεμάλα, Γουινέα, Αϊτή, Ονδούρα, Ουγγαρία, Ινδία, Ιράν, Ιράκ, Ιρλανδία, Ισραήλ, Ιταλία, Ακτή Ελεφαντοστού, Τζαμάικα, Ιαπωνία, Ιορδανία, Κένυα, Κουβέιτ, Λίβανος, Λιβερία, Λιβύη, Λουξεμβούργο, Μαδαγασκάρη, Μαλάουι, Μαλαισία, Μαλδίβες, Μάλι, Μαυριτανία, Μεξικό, Μογγολία, Μαρόκο, Νεπάλ, Νικαράγουα, Νίγηρας, Νιγηρία, Πακιστάν, Παναμάς, Παραγουάη, Περού, Φιλιππίνες, Πολωνία, Ρουμανία, Ρουάντα, Σαουδική Αραβία, Σενεγάλη, Σιέρα Λεόνε, Σομαλία, Ισπανία, Σουδάν, Συρία, Ταϊλάνδη, Τόγκο, Τρινιδάδ και Τομπάγκο, Τυνησία, Τουρκία, Ουγκάντα​​, Ουκρανική Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία, Ένωση Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών, Ηνωμένη Αραβική Δημοκρατία, Ηνωμένη Δημοκρατία της Τανζανίας, Άνω Βόλτα, Ουρουγουάη, Βενεζουέλα, Υεμένη, Γιουγκοσλαβία, Ζάμπια, Αφγανιστάν, Αλγερία, Αργεντινή, Αυστρία, Βέλγιο, Βολιβία.

Συνολικά, το 87 % των μελών του ΟΗΕ ψήφισε υπέρ αυτού του ψηφίσματος.

Κατά: Κανένα.

Αποχές: Καναδάς, Δανία, Φινλανδία, Γαλλία, Ισλανδία, Ολλανδία, Νέα Ζηλανδία, Νορβηγία, Πορτογαλία, Νότια Αφρική, Σουηδία, Ηνωμένο Βασίλειο, Ηνωμένες Πολιτείες, Αυστραλία.

Απουσίες: Εννέα χώρες.

 Ψήφισμα 2065 (XX) 
Το ψήφισμα 2065 (XX) αναφέρει ξεκάθαρα τα εξής: πρώτον, υπάρχει διαφωνία για την κυριαρχία επί των Νήσων Φώκλαντ. Δεύτερον, αυτή η διαφορά είναι μεταξύ δύο μερών, και μόνο δύο, δηλαδή των κυβερνήσεων της Δημοκρατίας της Αργεντινής και του Ηνωμένου Βασιλείου. Τρίτον, αυτή η διαφορά πρέπει να διευθετηθεί με διαπραγματεύσεις μεταξύ των δύο κυβερνήσεων, και αυτός είναι ο μόνος τρόπος για να τεθεί τέλος σε μια αποικιακή κατάσταση. Τέταρτον, και τα δύο μέρη πρέπει να λάβουν υπόψη, κατά την αναζήτηση αυτής της λύσης, τα συμφέροντα του πληθυσμού των Νήσων Φώκλαντ, γεγονός που αποκλείει την εφαρμογή της αρχής της αυτοδιάθεσης. Θα πρέπει να υπενθυμιστεί ότι το 1985 η Γενική Συνέλευση έλαβε σαφή θέση επί του θέματος, όταν απέρριψε δύο βρετανικές τροπολογίες που στόχευαν στην συμπερίληψη αυτής της αρχής στο σχετικό σχέδιο ψηφίσματος.

Το ψήφισμα 2065 (XX) της Γενικής Συνέλευσης αποκλείει την εφαρμογή της αρχής της αυτοδιάθεσης στα Νησιά Φώκλαντ, επειδή, εάν γίνει αποδεκτή η ύπαρξη διαφωνίας κυριαρχίας, η εφαρμογή της παραγράφου 2 του ψηφίσματος 1514 (XV) αντίκειται στην παράγραφο 6, δεδομένου ότι η παραχώρηση αυτοδιάθεσης στους κατοίκους των νησιών που παραβαίνουν την εδαφική ολοκλήρωση θα μείωνε. Επιπλέον, η αναφορά στα «συμφέροντα» του πληθυσμού, και όχι στις «επιθυμίες» του, που περιέχεται στο ψήφισμα 2065 (XX), επιβεβαιώνει ότι το δικαίωμα αυτοδιάθεσης δεν ισχύει για τα Νησιά Φώκλαντ, καθώς ο πληθυσμός είναι Βρετανός, μεταφέρθηκε εκεί με σκοπό την ίδρυση αποικίας και δεν έχει ποτέ υποταχθεί ή κατακτηθεί από αποικιακή δύναμη, όπως απαιτείται από το ψήφισμα 1514 (XV). Το Ηνωμένο Βασίλειο παραβίασε την εδαφική ακεραιότητα της Αργεντινής Δημοκρατίας κατέχοντας βίαια μέρος της επικράτειάς του και στη συνέχεια μεταφέροντας τον δικό του πληθυσμό στα νησιά. Το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση ισχύει για λαούς άλλους από αυτούς της αποικιακής δύναμης, που πέφτουν θύματα ξένης καταπίεσης, κυριαρχίας και εκμετάλλευσης. Το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση δεν μπορεί να προσφερθεί σε έναν πληθυσμό που δεν κατέχει νόμιμα την επικράτεια. Εφόσον οι νησιώτες επανεγκαταστάθηκαν σκόπιμα από την αποικιακή δύναμη για να εξυπηρετήσουν τα συμφέροντά της, δεν αποτελούν τρίτο μέρος σε αυτή τη σύγκρουση. Ο πληθυσμός προήλθε από την κατάληψη των Νήσων Φώκλαντ από την αποικιακή δύναμη το 1833, η οποία έδιωξε τις νόμιμες αρχές και τον αρχικό πληθυσμό της Αργεντινής και τους αντικατέστησε με Βρετανούς υπηκόους, πριν επιβάλει μια μεροληπτική μεταναστευτική πολιτική που εμπόδιζε την επιστροφή των Αργεντινών που ζούσαν αρχικά εκεί και την επακόλουθη εγκατάσταση Αργεντινών πολιτών. Για το λόγο αυτό οι νησιώτες δεν είναι λαός με τη νομική έννοια του όρου. Επομένως, το ζήτημα των Νήσων Φώκλαντ αφορά μια αποικισμένο έδαφος και όχι έναν αποικισμένο λαό.

Στην παράγραφο 6 του ψηφίσματος 1514 (XV), η Γενική Συνέλευση διακηρύσσει ότι «κάθε προσπάθεια που αποσκοπεί στη μερική ή ολική καταστροφή της εθνικής ενότητας και της εδαφικής ακεραιότητας οποιασδήποτε χώρας» –στην προκειμένη περίπτωση της Δημοκρατίας της Αργεντινής– «είναι ασυμβίβαστη με τους σκοπούς και τις αρχές του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών». Στο ζήτημα των Νήσων Φώκλαντ, ενόψει της επίθεσης της ιμπεριαλιστικής δράσης του 19ου αιώνα στην κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα μιας ανεξάρτητης δημοκρατίας, της Αργεντινής, αναγνωρισμένης από το ίδιο το Ηνωμένο Βασίλειο, η αρχή της εδαφικής ακεραιότητας υπερισχύει αυτής της αυτοδιάθεσης.

Συνοπτικά:

 Αναγνωρίστηκε η ύπαρξη διαφωνίας για την κυριαρχία των νησιών μεταξύ της Αργεντινής και του Ηνωμένου Βασιλείου.
 Το ψήφισμα 1514 ισχύει για το έδαφος (όχι τον πληθυσμό) των Νήσων Φώκλαντ.
 Το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση δεν ισχύει για τον πληθυσμό των Νήσων Φώκλαντ.
 Η Ειδική Επιτροπή συμβουλεύτηκε να προσκαλέσει και τις δύο πλευρές σε διαπραγματεύσεις που θα λάμβαναν υπόψη τα συμφέροντα (όχι τις επιθυμίες) των νησιωτών.

 Παραπομπές 

 Βιβλιογραφία 

 Kohen, Marcelo G.; Rodríguez, Facundo D. Las Malvinas entre el derecho y la historia , Buenos Aires, Eudeba, 2017, ISBN  978-950-23-2528-6.
 Hope, Adrián F. J. «Sovereignty and Decolonization of the Malvinas (Falkland) Islands». Boston College International and Comparative Law Review, Vol. 6, N° 2, 1983.