Κόιντος Βολούσιος Σατουρνίνος (ύπατος το 92)

Ο Κόιντος Βολούσιος Σατουρνίνος, λατιν.: Quintus Volusius Saturninus ήταν Ρωμαίος συγκλητικός, που έζησε στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία κατά το δεύτερο μισό του 1ου αι. μ.Χ. και το πρώτο μισό του 2ου αι. Διετέλεσε κανονικός ύπατος για το έτος 92, ως συνάδελφος του Αυτοκράτορα Δομιτιανού, ύπατος για 16η φορά.  Είναι κυρίως γνωστός μέσω επιγραφών.

Ο Σατουρνίνος ήταν ένα από τα τρία γνωστά παιδιά του Κόιντου Βολούσιου Σατουρνίνου, υπάτου το 56, και της συζύγου του Toρκουάτας. Οι άλλοι περιλάμβαναν τον Λεύκιο Βολούσιο Σατουρνίνο, ύπατο του 87, και τη Βολουσία Τορκουάτα.  Αν και το όνομα της συζύγου του δεν έχει ταυτοποιηθεί από κάποια σωζόμενη επιγραφή, ο Σατουρνίνος έχει ταυτοποιηθεί ως ο πατέρας της Βολουσίας Κορνηλίας. 

 Σταδιοδρομία 
Μέχρι την ανάκτηση μίας αγιερωματικής πλάκας από τα ερείπια μίας βίλας στο Λούκος Φερονίαι, που ανήκε κάποτε στους Βολούσιους Σατουρνίνους, το μόνο που ήταν γνωστό για τον Σατουρνίνο πέρα από την προξενική του ιδιότητα, ήταν η παρουσία του σε μία από τις τελετές των αδελφών των αγρών (fratres arvales) το 119.  Αυτή η επιγραφή έφερε μία σειρά αξιωμάτων (cursus honorum) για τον άνδρα. Αφού δίνει το όνομά του και την καταγωγή, η επιγραφή βεβαιώνει ότι ξεκίνησε τη συγκλητική του σταδιοδρομία πιθανότατα στην εφηβεία του ως ένας από τους τρεις άνδρες του νομισματοκοπείου (tresviri monetalis), του πιο έγκριτου από τους τέσσερις συλλόγους των είκοσι ανδρών (vigintiviri), ενός δευτερεύοντος συλλόγου, στο οποίο υπηρετούσαν οι νέοι συγκλητικοί στην αρχή της σταδιοδρομίας τους. Η θητεία ενός από τους tresviri monetales προοριζόταν συνήθως είτε για μέλη της τάξης των πατρικίων, είτε για νέους άνδρες που ευνοούνταν από τον Αυτοκράτορα. Η συμμετοχή του στους ιερείς του Παλατίνου (salius Palatinus) επιβεβαιώνει, ότι ήταν πατρίκιος. Αν και αυτό το αξίωμα δεν αναφέρεται στην επιγραφή, ως πατρίκιος ο Σατουρνίνος είχε την εγγύηση ότι ως ταμίας (quaestor) θα είχε αναλάβει να βοηθά τον Αυτοκράτορα, και ως ταμίας τα καθήκοντα του Σατουρνίνου θα περιελάμβαναν την ανάγνωση των λόγων του Αυτοκράτορα στη Σύγκλητο.  Μία άλλη λεπτομέρεια που μπορεί να συναχθεί από την ιδιότητά του ως πατρίκιου είναι, ότι αν έγινε ύπατος στο έτος του (anno suo), ή στην νόμιμη ηλικία των 32 ετών, όπως έκαναν πολλοί πατρίκιοι, ο Σατουρνίνος πιθανότατα γεννήθηκε γύρω στο έτος 60. 

Σε αυτό το σημείο, η επιγραφή στο Λούκος Φερονίαι παρουσιάζει προβλήματα, λόγω φθορών, όσο και ασυνήθιστης ορολογίας. Μία γραμμή γράφει prefecto [...]. Στη συζήτησή του γι' αυτή την επιγραφή, ο Werner Eck πρότεινε για πρώτη φορά ότι η χαμένη λέξη ήταν fabricum, ένας ασυνήθιστος όρος για έναν βοηθό ενός ανθυπάτου· μπόρεσε να αναφέρει μόνο δύο άλλα παραδείγματα χρήσης του. Ωστόσο, σε μία σημείωση που προστέθηκε στο τέλος του άρθρου του λίγο πριν από τη δημοσίευση, ο Eck αποδέχτηκε μία άλλη αποκατάσταση της γραμμής, που προτάθηκε από την Joyce Reynolds: prefecto [fer(iarum) Lat(inarum], ή επιβλέπων μίας παλαιάς λατινικής εορτής, που τηρούνταν μέχρι τον 2ο αι. μ.Χ., η οποία είναι πολύ πιο γνωστή.  Το δεύτερο πρόβλημα περιλαμβάνει τις επόμενες δύο γραμμές, [ce]nturioni eq[uitum] [tu]rmae p[rimae]. Με την πρώτη ματιά, αυτό φαίνεται να είναι μία λιγότερο συνηθισμένη μορφή του τίτλου sevir equitum Romanorum, ενός αξιωματούχου που προήδρευε στην ετήσια ανασκόπηση των ιππέων. Αν και ήταν μία σχετικά ασήμαντη λειτουργία, ο Μπίρλεϋ σημειώνει ότι «θεωρήθηκε άξια αναφοράς για περισσότερους από εκατό συγκλητικούς». 

Ωστόσο, ο Eck επισημαίνει ότι ο τίτλος εκατόνταρχος (centurion) δεν είναι ο συνήθης τίτλος για έναν διοικητή ιππικού, και συγκρίνοντας αυτήν την επιγραφή με μία σχεδόν σύγχρονη που αφορά τον Λεύκιο Νόνιο Ασπρένα (ύπατο το 71 ή 72), δείχνει ότι δεν πρόκειται για λάθος κάποιου λιθοξόου: ο τίτλος centurioni equitum turmae primae ήταν ένας πραγματικός τίτλος. Έχοντας αναγνωρίσει την περίεργη διατύπωση, ο Eck υποστηρίζει στη συνέχεια ότι οι τίτλοι ήταν, πράγματι, πανομοιότυποι. 

 Διάφορα 
Ο Σατουρνίνος συνέβαλε στη στρατολόγηση ρωμαϊκού στρατού για πόλεμο με τη Δακία υπό τον Τραϊανό. Ένας από τους υπάτους του 174, ο Κόιντος Βολούσιος Φλάκος Κορνηλιανός, μπορεί να ήταν εγγονός του.

Κατηγορία:Ύπατοι της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας
Κατηγορία:Ρωμαίοι του 2ου αιώνα