Εθνικό Συμβούλιο Ελληνίδων

Το Εθνικό Συμβούλιο Ελληνίδων () είναι μια μη κυβερνητική, ελληνική γυναικεία οργάνωση, που ιδρύθηκε το 1908 από την Καλλιρόη Παρρέν και έχει την έδρα της στην οδό Βουλής, Αθήνα.

Η Παρρέν είχε ιδρύσει την Ένωση για τη Χειραφέτηση της Γυναίκας το 1894, όμως το ΕΣΕ επρόκειτο να εξελιχθεί σε εθνική οργάνωση. Ήταν η πρώτη εθνική οργάνωση γυναικών στην Ελλάδα. Λειτουργούσε ως ομοσπονδία, ενώνοντας τις πολυάριθμες τοπικές γυναικείες οργανώσεις της Ελλάδας. Η δράση του ΕΣΕ επικεντρωνόταν στην εκπαίδευση και στα επαγγελματικά δικαιώματα. Απέφευγε το ζήτημα του δικαιώματος ψήφου των γυναικών, το οποίο θεωρούνταν υπερβολικά προκλητικό. Για τον λόγο αυτό, ιδρύθηκε το 1920 από την Αύρα Θεοδωροπούλου ο Σύνδεσμος για τα Δικαιώματα της Γυναίκας, προκειμένου να ασχοληθεί με αυτό το ζήτημα.

Το ΕΣΕ είναι ιδρυτικό μέλος του Ευρωπαϊκού Κέντρου του Διεθνούς Συμβουλίου Γυναικών (European Center of the International Council of Women, ECICW- CECIF) και μέλος του Διεθνούς Συμβουλίου Γυναικών (International Council of Women, ICW-CIF), του Ευρωπαϊκού Λόμπυ Γυναικών (European Women’s Lobby, EWL- LEF), και της Association Feminine de l’ Europe Meridionale (AFEM).

Βάσει αποχαρακτηρισμένης έκθεσης της CIA, το 1953 το Εθνικό Συμβούλιο Ελληνίδων αριθμούσε περίπου 500 μεμονωμένα μέλη και λειτουργούσε ως συντονιστικός φορέας για 84 διαφορετικές γυναικείες οργανώσεις-μέλη. Οι οργανώσεις αυτές δραστηριοποιούνταν σε τομείς όπως η ισότητα δικαιωμάτων, η εκπαίδευση, η εργασία, η ίση αμοιβή, η φροντίδα παιδιών και οικογενειών στρατιωτών, η προστασία των γυναικών ενώπιον της δικαιοσύνης, καθώς και η εκστρατεία υπέρ του επαναπατρισμού των εκπατρισθέντων Ελληνόπουλων από τα κράτη-δορυφόρους.

 Ιστορία 

 Μικρασιατική Καταστροφή 
μικρογραφία|Μικρασιάτες πρόσφυγες στο λιμάνι της Σμύρνης, 1922
Κατά την περίοδο της Μικρασιατικής Καταστροφής και αμέσως μετά την άφιξη των πρώτων προσφύγων στην Ελλάδα, το Εθνικό Συμβούλιο Ελληνίδων ανέπτυξε σημαντική ανθρωπιστική και κοινωνική δράση. Στις 19 Σεπτεμβρίου του 1922, η Εκτελεστική Επιτροπή του ΕΣΕ αποφάσισε τη δημιουργία Τμήματος Προσφύγων, με σκοπό την περίθαλψη και στήριξη των εκτοπισμένων. Παράλληλα, όλα τα ήδη υπάρχοντα Τμήματα του ΕΣΕ διέκοψαν προσωρινά τις κανονικές τους δραστηριότητες και αφιερώθηκαν στις ανάγκες των Μικρασιατών προσφύγων. Το Τμήμα Τύπου μετέφρασε και εξέδωσε σε τρίγλωσσο τεύχος (ελληνικά, αγγλικά, γαλλικά) εκκλήσεις και διαμαρτυρίες γυναικείων σωματείων από τη Θράκη και τη Μικρά Ασία. Το έντυπο εστάλη στην ελληνική ύπαιθρο και το εξωτερικό. Παράλληλα, άλλα Τμήματα όπως το Νομοθετικό, Παιδαγωγικό, Υγιεινής, Οικονομικών και Κοινωνικής Ηθικής και Μετανάστευσης ανέλαβαν την εποπτεία προσφυγικών καταυλισμών, προσφέροντας τρόφιμα, ρουχισμό, ιατροφαρμακευτική φροντίδα και βασικά είδη πρώτης ανάγκης. Κεφάλαια: , 

Το ΕΣΕ άνοιξε μητρώα ανεύρεσης εργασίας για γυναίκες, διευκόλυνε την τοποθέτηση δασκάλων και άλλων επαγγελματιών σε ιδρύματα και σχολεία, στήριξε οικονομικά τις ωφελούμενες. Έως τον Μάρτιο του 1923 είχαν προσφερθεί περισσότερες από 154.000 δραχμές, 2.500 κουβέρτες, 2.700 ρούχα και 700 ζευγάρια υποδημάτων.

Δημιουργήθηκαν εργαστήρια ραπτικής, βιβλιοδεσίας, τυπογραφίας και χαρτοτεχνίας για την επαγγελματική αποκατάσταση των προσφύγων γυναικών. Ενδεικτικό παράδειγμα είναι το εργαστήριο της Πειραιώς 1, όπου απασχολούνταν 50 γυναίκες με αμοιβή και παροχή ραπτομηχανών. Καθώς η πλειοψηφία των προσφύγων ήταν γυναίκες, πολλές από τις οποίες είχαν χάσει τους άνδρες τους λόγω αιχμαλωσίας ή θανάτου, η εργασία θεωρήθηκε κρίσιμο μέσο προστασίας και επιβίωσης.
μικρογραφία|Τα Παλαιά Ανάκτορα το 1918
Το ΕΣΕ συνεργάστηκε με άλλα σωματεία και διεθνείς οργανισμούς, όπως με τη Κοινωνία των Εθνών, και ανέλαβε πρωτοβουλίες για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων, ιδρύοντας το Γραφείο Καταστολής Σωματεμπορίας Γυναικών και Παίδων. Δημιουργήθηκαν οικοτροφεία για κορίτσια, προγράμματα επαγγελματικής κατάρτισης και ελέγχου στους καταυλισμούς, ενώ το πρώτο οικοτροφείο στεγάστηκε στις αίθουσες των Παλαιών Ανακτόρων. Τα εργαστήρια του ΕΣΕ επεκτάθηκαν σημαντικά τα επόμενα χρόνια.

 Δομή 

 Γενική Συνέλευση 
Το ανώτατο όργανο του Συμβουλίου είναι η Γενική Συνέλευση, η οποία συγκαλείται μία φορά ετησίως ή συχνότερα σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης. Με δικαίωμα ψήφου συμμετέχουν εκπρόσωποι των τακτικών οργανώσεων-μελών, ενώ τα ενεργά και τα επίτιμα μέλη μπορούν να συμμετέχουν χωρίς δικαίωμα ψήφου.

 Διοίκηση - Εκτελεστική Επιτροπή 
Η διοίκηση του ΕΣΕ ασκείται από δεκαεξαμελή Εκτελεστική Επιτροπή, αποτελούμενη από ενεργά μέλη. Τα μέλη εκλέγονται από τη Γενική Συνέλευση για τετραετή θητεία και μπορούν να επανεκλεγούν για μία ακόμη. Μετά από δύο συνεχόμενες θητείες, απαιτείται αποχώρηση για ένα έτος πριν από νέα υποψηφιότητα.
+Εκτελεστική Επιτροπή Ε.Σ.Ε. (2025)ΑξίωμαΟνοματεπώνυμοΠρόεδροςΠανταζή Μελίστα ΕιρήνηΑντιπρόεδροςΑ'Κουτσελίνη Κανέλλη ΕλένηΒ'Πενταρβάνη ΘεοδοσίαΓ'Αντωνίου ΣούλαΓενική ΓραμματέαςΠατσουράκου ΕυθυμίαΕιδική ΓραμματέαςΦιλντίση Νεκταρία ΕλευθερίαΤαμίαςΚοβάνη ΓεωργίαΜέλοςΖέλλου ΛίλιανΚωσταντινοπούλου ΧαράΜπαλτήρα ΒασιλικήΠαπασωτηρίου ΜαρίαΠατεράκη Κορδοπάτη ΓρηγορίαΠίνη ΜαίρηΠουλάκου ΓαρυφαλλιάΤζέλη ΝίναΤσικρικά ΣταματούλαΑναπληρωματικό ΜέλοςΚοκκοτά ΧριστίναΠετρή ΜαρίναΧόνδρου ΔήμητραΠαναγοπούλου Κουτνατζή Φερενίκη

 Μέλη 
Τα μέλη του Ε.Σ.Ε. διακρίνονται σε τρεις κατηγορίες:

 Τακτικά μέλη: οργανώσεις που συγκροτούν την ομοσπονδία.
 Ενεργά μέλη: φυσικά πρόσωπα που στηρίζουν τους σκοπούς του Ε.Σ.Ε.
 Επίτιμα μέλη: γυναίκες που έχουν προσφέρει ιδιαίτερες υπηρεσίες στο Ε.Σ.Ε. και ανακηρύσσονται με απόφαση της Γενικής Συνέλευσης.

 Σωματεία-μέλη 
Το Εθνικό Συμβούλιο Ελληνίδων συγκροτείται από δεκάδες γυναικείες οργανώσεις, οι οποίες αποτελούν τα τακτικά του μέλη. 
+Αριθμός Σωματείων-μελών ανά έτοςΈτοςΑριθμόςΠηγή191925192043192259192670195384200847 (Ελλάδα και Κύπρος)Σημείωση: Σε κάποιες εκ των χρονολογιών περιλαμβάνονται στη καταμέτρηση και σωματεία-μέλη του εξωτερικού (Αίγυπτος, ΗΠΑ, Κύπρος, Τουρκία).
Ορισμένες από αυτές παρουσιάζονται στον ακόλουθο πίνακα:
+Σωματεία–μέλη του Εθνικού Συμβουλίου ΕλληνίδωνΣωματείοΈδραΑμαλίειον ΟρφανοτροφείονΜαρούσιΑμαρυλλίς – Θυγατέρες της ΠηνελόπηςΨυχικόΆσυλο ΑνιάτωνΑθήναΔιεθνής Ένωση Γυναικών Λακωνίας “Λάκαινες”ΑθήναΔιεθνής Σοροπτιμιστική Ένωση ΕλλάδοςΑθήναΕθνικός Σύνδεσμος Νοσηλευτών ΕλλάδοςΑθήναΈνωση Γυναικών ΚρήτηςΑθήναΈνωση ΖΟΝΤΑ ΕλλάδοςΚαστρί“Εστία Μητέρας” ΛειβαδιάςΛειβαδειάΚέντρο Γυναικών ΥπαίθρουΚολυμπάρι ΧανίωνΜέριμνα Παιδιού ΘεσσαλονίκηςΘεσσαλονίκηΜορφωτικός Σύλλογος Ελληνίδων Κυριών ΠατρώνΠάτραΌμιλος “Φίλοι της Αστυνομίας Αθηνών”ΑθήναΟρφανοτροφείο Θηλέων Θεσσαλονίκης “Η ΜΕΛΙΣΣΑ”ΘεσσαλονίκηΠαναιτωλοακαρνανικός Σύλλογος ΓυναικώνΑγρίνιοΠανελλήνιο Αθλητικό Σωματείο Γυναικών “ΚΑΛΛΙΠΑΤΕΙΡΑ”ΓλυφάδαΣύνδεσμος Αποφοίτων Φιλεκπαιδευτικής ΕταιρίαςΑθήναΣύλλογος ΖαππίδωνΑθήναΣύλλογος Αποφοίτων Αμερικανικού Κολλεγίου ΕλλάδοςΑθήναΣύλλογος Αποφοίτων Αμερικανικού Κολλεγίου ΚωνσταντινουπόλεωςΠαλαιό ΦάληροΣύλλογος Επιστημόνων Μαιών-Μαιευτών ΑθηνώνΑθήναΣύλλογος Κυριών και Δεσποινίδων ΑλεξανδρουπόλεωςΑλεξανδρούποληΣύλλογος Κυριών και Δεσποινίδων “Η ΑΓΑΠΗ”Μήθυμνα, ΛέσβοςΣωματείο “ΚΑΡΥΑΤΙΔΕΣ”ΑθήναΣωματείο Νεομάρτυρος Αγ. Γεωργίου εξ ΙωαννίνωνΑθήναΦιλανθρωπικό Σωματείο “Άσυλο του Παιδού”ΘεσσαλονίκηΦιλόπτωχος Αδελφότης Κυριών ΘεσσαλονίκηςΘεσσαλονίκηΦιλόπτωχος Αδελφότης Κυριών ΚαβάλαςΚαβάλαΦιλόπτωχος Αδελφότης Κυριών Σερρών “Η ΕΜΜΕΛΕΙΑ”ΣέρρεςΧριστιανική Αδελφότης Νεανίδων ΕλλάδοςΑθήνα

 Παραπομπές 

 Λοιπές βιβλιογραφικές πηγές 

 Francisca de Haan, Krassimira Daskalova και Anna Loutfi, A Biographical Dictionary of Women's Movements and Feminisms: Central, Eastern, and South Eastern Europe, 19th and 20th Centuries. [Βιογραφικό Λεξικό των Γυναικείων Κινημάτων και του Φεμινισμού: Κεντρική, Ανατολική και Νοτιοανατολική Ευρώπη, 19ος και 20ός αιώνας]. CEU Press, 2006.
 Δήμητρα Σάμου, So Difficult to be Considered as Citizens: The History of Women's Suffrage in Greece, 1864-2001 . [Είναι τόσο δύσκολο να μας θεωρούν πολίτες: Η ιστορία του γυναικείου δικαιώματος ψήφου στην Ελλάδα, 1864–2001]. Στο The Struggle for Female Suffrage in Europe: Voting to Become Citizens, Blanca Rodriguez Ruiz και Ruth Rubio-Marín (επιμ.). BRILL, 2012, σ. 939–.
 Krassimira Daskalova, Balkans [Βαλκάνια], στο The Oxford Encyclopedia of Women in World History, Bonnie G. Smith. Oxford University Press, 2008, σ. 185–.

Κατηγορία:Οργανώσεις με έδρα την Ελλάδα
Κατηγορία:Φεμινισμός στην Ελλάδα
Κατηγορία:1908
Κατηγορία:Σωματεία στην Ελλάδα