Κύπελλο Στάνλεϊ

Το Κύπελλο Στάνλεϊ (γαλλικά: La Coupe Stanley) είναι το τρόπαιο πρωταθλήματος που απονέμεται ετησίως στην πρωταθλήτρια ομάδα των πλέι οφ της Νάσιοναλ Χόκεϊ Λιγκ (NHL). Είναι το αρχαιότερο υπάρχον τρόπαιο που απονέμεται σε επαγγελματική αθλητική ομάδα στη Βόρεια Αμερική, και η Διεθνής Ομοσπονδία Χόκεϊ επί Πάγου (IIHF) το θεωρεί ως ένα από τα "σημαντικότερα πρωταθλήματα που είναι διαθέσιμα στο άθλημα". Το τρόπαιο θεσπίστηκε το 1892 ως το Dominion Hockey Challenge Cup και πήρε το όνομά του από τον Λόρδο Στάνλεϊ του Πρέστον, τον γενικό κυβερνήτη του Καναδά, ο οποίος το δώρισε ως έπαθλο για την κορυφαία ερασιτεχνική ομάδα χόκεϊ του Καναδά. Ολόκληρη η οικογένεια Στάνλεϊ υποστήριζε το άθλημα, καθώς τα παιδιά του έπαιζαν και προωθούσαν το παιχνίδι. Το πρώτο Κύπελλο απονεμήθηκε το 1893 στην ομάδα Montreal Hockey Club, και οι νικητές από το 1893 έως το 1914 καθορίζονταν μέσω προκλήσεων και πρωταθληματικού παιχνιδιού. Οι επαγγελματικές ομάδες έγιναν για πρώτη φορά επιλέξιμες να διεκδικήσουν το Κύπελλο Στάνλεϊ το 1906. Το 1915, η National Hockey Association (NHA) και η Pacific Coast Hockey Association (PCHA), οι δύο βασικοί επαγγελματικοί οργανισμοί του χόκεϊ επί πάγου, κατέληξαν σε συμφωνία ώστε οι πρωταθλητές τους να αναμετρώνται κάθε χρόνο για το Κύπελλο. Το 1926 καθιερώθηκε ως το de facto τρόπαιο πρωταθλητή του NHL και το 1947 έγινε το de jure έπαθλο του πρωταθλήματος του NHL.

Υπάρχουν στην πραγματικότητα τρία Κύπελλα Στάνλεϊ: το αρχικό κύπελλο "Dominion Hockey Challenge Cup", το αυθεντικοποιημένο "Presentation Cup", και το διορθωμένο ως προς την ορθογραφία "Permanent Cup" που εκτίθεται στο Hockey Hall of Fame όταν το Presentation Cup δεν είναι διαθέσιμο. Αν και το NHL διατηρεί τον έλεγχο του κυπέλλου και των σχετικών εμπορικών σημάτων, δεν του ανήκει το κύπελλο αλλά το χρησιμοποιεί μέσω συμφωνίας με τους δύο Καναδούς διαχειριστές του τροπαίου. Το NHL έχει κατοχυρώσει εμπορικά σήματα που σχετίζονται με το όνομα και την εικόνα του Κυπέλλου Στάνλεϊ, αν και έχει υπάρξει διαμάχη σχετικά με το αν η λίγκα έχει το δικαίωμα να κατέχει εμπορικά σήματα που αφορούν ένα τρόπαιο που δεν της ανήκει.

Το αρχικό κύπελλο ήταν φτιαγμένο από ασήμι και έχει ύψος 18,5 εκ.(7+5⁄16 in) και διάμετρο 29 εκ. (11+7⁄16 in). Το σημερινό Κύπελλο Στάνλεϊ φέρει στην κορυφή του αντίγραφο του αρχικού κυπέλλου, κατασκευασμένο από κράμα αργύρου και νικελίου. Έχει ύψος 89, 5 εκ. και βάρος 15,6 κιλά. Όπως το Grey Cup, και σε αντίθεση με τα τρόπαια που απονέμονται από τα υπόλοιπα μεγάλα επαγγελματικά αθλητικά πρωταθλήματα της Βόρειας Αμερικής, δεν κατασκευάζεται νέο Κύπελλο Στάνλεϊ κάθε χρόνο. Οι νικητές το κρατούσαν αρχικά μέχρι να αναδειχθεί νέος πρωταθλητής, ενώ σήμερα τους παραχωρείται κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού και για περιορισμένο χρονικό διάστημα κατά τη διάρκεια της σεζόν. Κάθε χρόνο από το 1924, εγγράφονται τα ονόματα επιλεγμένων παικτών, προπονητών, στελεχών και προσωπικού του συλλόγου σε λωρίδες του κυπέλλου, κάτι που είναι ασυνήθιστο για αθλητικά τρόπαια. Ωστόσο, δεν υπάρχει αρκετός χώρος για να συμπεριληφθούν όλα τα ονόματα, επομένως κάποιοι εξαιρούνται. Μεταξύ 1924 και 1940, προστίθετο νέα λωρίδα σχεδόν κάθε χρονιά που απονεμόταν το τρόπαιο, αποκτώντας το παρατσούκλι "Stovepipe Cup" λόγω του αφύσικου ύψους του. Το 1947 μειώθηκε το μέγεθός του. Το 1958 σχεδιάστηκε η σύγχρονη μονοκόμματη εκδοχή με πέντε λωρίδες, που μπορούσαν να χωρέσουν 13 ομάδες η κάθε μία. Κάθε 13 χρόνια, όταν γεμίζει η κάτω λωρίδα με ονόματα πρωταθλητών, αφαιρείται η πάνω λωρίδα και μεταφέρεται στο θησαυροφυλάκιο του Hockey Hall of Fame στο Τορόντο. Οι υπόλοιπες τέσσερις λωρίδες ανυψώνονται κατά μία θέση και προστίθεται νέα, κενή λωρίδα στη βάση. Η πρώτη ομάδα που εγγράφεται στη νέα λωρίδα θεωρητικά θα παραμείνει εγγεγραμμένη στο τρόπαιο για τα επόμενα 65 χρόνια. Έχει αποκληθεί ως Το Κύπελλο, Το Κύπελλο του Λόρδου Στάνλεϊ, Το Ιερό Δισκοπότηρο, ή αστειευόμενα ως Η Κούπα του Λόρδου Στάνλεϊ. Το Κύπελλο Στάνλεϊ περιβάλλεται από πλήθος παραδόσεων και θρύλων, ο παλαιότερος από τους οποίους είναι το ότι η νικήτρια ομάδα πίνει σαμπάνια από αυτό.

Από τη σεζόν 1914–15, το Κύπελλο έχει κατακτηθεί συνολικά 106 φορές από 21 σημερινές ομάδες του NHL και πέντε ομάδες που πλέον δεν υπάρχουν. Δεν απονεμήθηκε το 1919 λόγω της πανδημίας ισπανικής γρίπης και το 2005 εξαιτίας του λοκ άουτ του NHL. Ανάμεσα στο 1893 και το 1914 κατέκτησαν το Κύπελλο εννέα διαφορετικές ομάδες. Οι Montreal Canadiens το έχουν κατακτήσει 24 φορές – τις περισσότερες από κάθε άλλη ομάδα – και είναι η τελευταία ομάδα από τον Καναδά που το έχει κερδίσει, το 1993· οι Detroit Red Wings το έχουν κερδίσει 11 φορές, οι περισσότερες από οποιαδήποτε ομάδα των ΗΠΑ, πιο πρόσφατα το 2008. Τρέχοντες κάτοχοι του Κυπέλλου είναι οι Florida Panthers, μετά τις νίκες τους το 2024 και το 2025, με την πρώτη να είναι η παρθενική κατάκτηση στην ιστορία του συλλόγου. Πάνω από 3.000 διαφορετικά ονόματα, συμπεριλαμβανομένων περισσότερων από 1.300 παικτών, είχαν χαραχτεί πάνω του έως το 2017.

 Κατάλογος νικητών 
 Εποχή του Τσάλεντζ Καπ 1893-1914 
+ Στατιστικά ομάδων περιόδου 1893-1914 Ομάδα Νίκες Ήττες Σύνολο Χρονιές νικών Χρονιές ηττών Οτάβα Χόκεϊ Κλαμπ  17  2  19  1903 (2), 1904 (4), 1905 (3), 1906 (2), 1909, 1910 (2), 1911 (3)  1894, 1906 Montreal Wanderers  10  2  12  1906 (2), 1907, 1908 (5), 1910 (2)  1904, 1907 Winnipeg Victorias  6  5  11  1896 (2), 1901 (2), 1902  1896, 1899, 1900, 1902, 1903 Montreal Victorias  6  2  8  1895, 1896, 1897 (2), 1898, 1899  1896, 1903 Montreal Shamrocks  5  1  6  1899 (2), 1900 (3)  1901 Ερασιτεχνική Ένωση Χόκεϊ του Καναδά 5  0  5  1893, 1894, 1895, 1902, 1903  - Rat Portage Thistles Kenora Thistles  2  3  5  1907 (2) 1903, 1905, 1907 Quebec Bulldogs  4  0  4  1912 (2), 1913 (2)  - Toronto Blueshirts  2  0  2  1914 (2)  -

Τελικοί από το 1914 έως σήμερα

+ Στατιστικά ομάδων (1914-σήμερα) ÉquipeΝίκες Ήττες Σύνολο Χρονιές νικών Χρονιές ηττών Montreal Canadiens  24  10  35 1916, 1924, 1930, 1931, 1944, 1946, 1953, 1956, 1957, 1958,1959, 1960, 1965, 1966, 1968, 1969, 1971, 1973, 1976, 1977, 1978, 1979, 1986, 1993  1917, 1925, 1947, 1951, 1952, 1954, 1955, 1967, 1989, 2021 Toronto Maple LeafsToronto ArenasToronto St. Patricks  13  8  21  1918 (Arenas), 1922 (St. Patricks), 1932, 1942, 1945, 1947, 1948, 1949, 1951, 1962, 1963, 1964, 1967  1933, 1935, 1936, 1938, 1939, 1940, 1959, 1960 Detroit Red Wings  11  13  24  1936, 1937, 1943, 1950, 1952, 1954, 1955, 1997, 1998, 2002, 2008  1934, 1941, 1942, 1945, 1948, 1949, 1956, 1961, 1963, 1964, 1966, 1995, 2009 Boston Bruins  6  14  20  1929, 1939, 1941, 1970, 1972, 2011  1927, 1930, 1943, 1946, 1953, 1957, 1958, 1974, 1977, 1978, 1988, 1990, 2013, 2019 Chicago Blackhawks   6  7  13  1934, 1938, 1961, 2010, 2013, 2015  1931, 1944, 1962, 1965, 1971, 1973, 1992 Edmonton Oilers  5  4  9  1984, 1985, 1987, 1988, 1990  1983, 2006, 2024,2025 Pittsburgh Penguins  5  1  6  1991, 1992, 2009, 2016, 2017  2008 New York Rangers  4  7  11  1928, 1933, 1940, 1994  1929, 1932, 1937, 1950, 1972, 1979, 2014 New York Islanders   4  1  5  1980, 1981, 1982, 1983  1984 Tampa Bay Lightning  3  2  5  2004, 2020, 2021  2015, 2022 New Jersey Devils  3  2  5  1995, 2000, 2003  2001, 2012 Colorado Avalanche  3  0  3  1996, 2001, 2022  - Philadelphia Flyers  2  6  8  1974, 1975  1976, 1980, 1985, 1987, 1997, 2010 Los Angeles Kings  2  1  3  2012, 2014  1993 Dallas StarsNorth Stars du Minnesota  1  4  5  1999  1981 (North Stars), 1991 (North Stars), 2000, 2020 Saint Louis Blues  1  3  4  2019  1968, 1969, 1970 Florida Panthers  2  2  4  2024,2025  1996, 2023 Calgary Flames  1  2  3  1989  1986, 2004 Vegas Golden Knights  1  1  2  2023  2018 Washington Capitals  1  1  2  2018  1998 Anaheim DucksMighty Ducks d'Anaheim  1  1  2  2007  2003 (Mighty Ducks) Carolina Hurricanes  1  1  2  2006  2002 Vancouver Canucks  0  3  3  -  1982, 1994, 2011 Buffalo Sabres  0  2  2  -  1975, 1999 Nashville Predators  0  1  1  -  2017 San Jose Sharks  0  1  1  -  2016 Ottawa Senators  0  1  1  -  2007
+ Στατιστικά ανενεργών ομάδων Ομάδα Λίγκα Νίκες Ήττες Σύνολο Έτη με νίκες Έτη χωρίς νίκες Ottawa Senators  ANH / LNH  4  1  5  1920, 1921, 1923, 1927  1915 Montreal Maroons  LNH  2  1  3  1926, 1935  1928   Vancouver Millionnaires  PCHA / WCHL  1  3  4  1915  1918, 1921, 1922Seattle Metropolitans  PCHA  1  1  3Ο τελικός του 1919 ακυρώθηκε πριν την ολοκλήρωσή του· επομένως δεν εμφανίζεται στα στατιστικά νικών ή ηττών, αλλά υπολογίζεται στο σύνολο των συμμετοχών των Καναντιέν και των Μετροπόλιτανς. 1917  1920 Victoria Cougars  PCHA / WCHL  1  1  2  1925  1926

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Χόκεϊ επί πάγου στην Αμερική