Ροντελίντα

Το έργο Ροντελίντα, βασίλισσα των Λογγοβάρδων (ιταλικά: Rodelinda, regina de' Longobardi, HWV 19) είναι μια όπερα σέρια σε τρεις πράξεις του Γκέοργκ Φρίντριχ Χέντελ και λιμπρέτο του Νικόλα Φραντσέσκο Χάιμ, βασισμένο σε ένα παλαιότερο του Αντόνιο Σάλβι. Η Ροντελίντα θεωρείται κατά καιρούς ως ένα από τα σπουδαιότερα έργα του συνθέτη.

 Ιστορία 

 Το λιμπρέτο 
Το λιμπρέτο της όπερας ανήκει στον Νικόλα Φραντσέσκο Χάιμ και βασίστηκε σε ένα παλαιότερο του Αντόνιο Σάλβι, το οποίο είχε μελοποιήσει ο συνθέτης Τζάκομο Αντόνιο Πέρτι το 1710. Το λιμπρέτο του Σάλβι προέρχεται από την τραγωδία του Πιερ Κορνέιγ Περκτάριτος, βασιλιάς των Λομβαρδών (Pertharite, roi des Lombards) του 1652. Η τελική προέλευση της ιστορίας, όπως και μιας άλλης όπερας του Χέντελ, του Φλάβιου, είναι εμπνευσμένη από την Ιστορία των Λομβαρδών (Historia Langobardorum) του Παύλου του Διακόνου. Στην όπερα, το «Περκτάριτος» γίνεται «Μπερταρίντο».

 Παρουσίαση 
Η Ροντελίντα έκανε πρεμιέρα στο King's Theatre του Λονδίνου στις 13 Φεβρουαρίου 1725. Παρουσιάστηκε με τους ίδιους τραγουδιστές της προηγούμενης όπερας του συνθέτη, του Ταμερλάνου. Πραγματοποιήθηκαν 14 παραστάσεις. Επαναλήφθηκε στις 18 Δεκεμβρίου 1725 και ξανά στις 4 Μαΐου 1731, συνολικά άλλες 16 παραστάσεις, κάθε αναβίωση περιλάμβανε αλλαγές και νέο υλικό. Παρουσιάστηκε επίσης και τα έτη 1735 και 1736, με μέτρια όμως επιτυχία, στην Όπερα του Γκένσεμαρκτ του Αμβούργου. Η πρώτη σύγχρονη παραγωγή - σε αρκετά τροποποιημένη μορφή - πραγματοποιήθηκε στο Γκέτινγκεν στις 26 Ιουνίου 1920, όπου ήταν η πρώτη από μια σειρά σύγχρονων αναβιώσεων έργων όπερας του Χέντελ που παρήγαγε ο λάτρης του συνθέτη και ιστορικός τέχνης Όσκαρ Χάγκεν. Με την αναβίωση του ενδιαφέροντος για τη μπαρόκ μουσική και την ιστορικά τεκμηριωμένη εκτέλεση, από τη δεκαετία του 1960, η Ροντελίντα, όπως όλες οι όπερες του Χέντελ, λαμβάνει παραστάσεις σε φεστιβάλ και λυρικά θέατρα μέχρι σήμερα.

 Ρόλοι 
ΡόλοςΤύπος φωνήςΚαστ της πρεμιέρας, 13 Φεβρουαρίου 1725Ροντελίντα, βασίλισσα της ΛομβαρδίαςσοπράνοΦραντσέσκα ΚουτζόνιΜπερταρίντο, πρώην βασιλιάς της Λομβαρδίαςάλτο καστράτοΣενεζίνοΓκριμοάλντο, δούκας του Μπενεβέντο και βασιλιάς της ΛομβαρδίαςτενόροςΦραντσέσκο ΜποροζίνιΕντουίτζε, αδερφή του Μπερταρίντο και αρραβωνιαστικιά του ΓκριμοάλντοκοντράλτοΆννα Βιτσέντζα ΝτόττιΟυνούλφο, φίλος και σύμβουλος του Μπερταρίντοάλτο καστράτοΑντρέα ΠατσίνιΓκαριμπάλντο, δούκας του Τορίνο και σύμβουλος του ΓκριμοάλντομπάσοςΤζουζέπε ΜπόσκιΦλάβιο, γιος της Ροντελίνταβουβός 

 Πλοκή 

 Πριν την ιστορία 
Πριν από την έναρξη της όπερας, ο Γκριμοάλντο νίκησε σε μάχη τον Μπερταρίντο, βασιλιά της Λομβαρδίας, και σφετερίστηκε τον θρόνο του Μιλάνου. Ο Μπερταρίντο έφυγε, αφήνοντας τη σύζυγό του, Ροντελίντα, και τον γιο του, Φλάβιο, στο έλεος του νέου βασιλιά. Επίσης, σποτυγχάνοντας να βρει υποστήριξη για να ανακτήσει το στέμμα του, ο Μπερταρίντο άφησε να γίνει γνωστό ότι πέθανε στην εξορία, ένα τέχνασμα που θα χρησιμοποιήσει για να σώσει τώρα την οικογένειά του.

 Πράξη 1 
Μόνη στο παλάτι, η Ροντελίντα θρηνεί την απώλεια του συζύγου της. Ο Γκριμοάλντο μπαίνει, δηλώνοντας το πάθος του για αυτήν, που κρύβει εδώ και καιρό. Της προτείνει γάμο και της προσφέρει πίσω τον θρόνο που δικαιωματικά της ανήκει. Εκείνη γεμάτη θυμό τον απορρίπτει. Καταφτάνει η Εντουίτζε, η οποία είναι ερωτευμένη με τον Γκριμοάλντο. Αυτός όμως τη διώχνει, μη σεβόμενος ότι στο παρελθόν ήταν αρραβωνιασμένοι. Αφού φεύγει ο Γκριμοάλντο, ο ραδιούργος Γκαριμπάλντο, σύμβουλός του, ομολογεί στην Εντουίτζε ότι την αγαπά. Εκείνη υπόσχεται να τον παντρευτεί, μόλις πάρει εκδίκηση από τον Γκριμοάλντο. Στην πραγματικότητα τα συναισθήματα του Γκαριμπάλντο είναι ψεύτικα, μέρος ενός σχεδίου του για να πάρει το θρόνο.

Ο Μπερταρίντο, κρυμμένος εκεί κοντά, διαβάζει την επιγραφή στο μνήμα του και αναπολεί την αγαπημένη του γυναίκα. Μαζί με τον φίλο και σύμβουλό του, Ουνούλφο, παρακολουθεί κρυφά τη Ροντελίντα η οποία κλαίγοντας, βάζει λουλούδια στο μνήμα του, μαζί με το παιδί τους. Ο Γκαριμπάλντο μπαίνει, δίνοντας τελεσίγραφο στη Ροντελίντα: είτε θα παντρευτεί τον Γκριμοάλντο, είτε ο γιος της θα πεθάνει. Η Ροντελίντα δέχεται, αλλά μέσα της ορκίζεται να διατάξει τον θάνατο του Γκαριμπάλντο, όταν γίνει ξανά βασίλισσα. Ο Μπερταρίντο, που εξακολουθεί να παρακολουθεί, μένει άναυδος και εκλαμβάνει την απόφαση της γυναίκας του ως πράξη προδοσίας.

 Πράξη 2 
Ο Γκαριμπάλντο χλευάζει την Εντουίτζε, λέγοντάς της ότι έχασε την ευκαιρία να γίνει βασίλισσα. Η Εντουίτζε συγχαίρει κοροϊδευτικά τη Ροντελίντα, σημειώνοντας την ξαφνική της απόφαση να προδώσει τη μνήμη του συζύγου της και να παντρευτεί τον εχθρό του, και φεύγει λέγοντας πως θα πάρει εκδίκηση. Μπαίνει ο Γκριμοάλντο. Η Ροντελίντα θέτει τους όρους του γάμου της με αυτόν: πρέπει να σκοτώσει τον Φλάβιο με τα ίδια του τα χέρια ενώπιον της. Ο Γκριμοάλντο, τρομοκρατημένος, αρνείται. Αφού φεύγει η Ροντελίντα, ο Γκαριμπάλντο συμβουλεύει τον βασιλιά να το κάνει, αλλά εκείνος αρνείται να βάψει τα χέρια του με το αίμα ενός παιδιού. Προσθέτει ότι το θάρρος και η αποφασιστικότητα της Ροντελίντα τον έχει κάνει να την αγαπήσει ακόμα περισσότερο, αν και τώρα έχει χάσει την ελπίδα να την κερδίσει. Μόλις οι δύο σύμβουλοι μένουν μόνοι, ο Ουνούλφο ρωτάει τον Γκαριμπάλντο πώς μπόρεσε να δώσει στον βασιλιά τέτοιες συμβουλές, μα εκείνος εκφράζει την άποψή του πως η εξουσία πρέπει να είναι τυραννική. 

Ο Μπερταρίντο μπαίνει μεταμφιεσμένος στο παλάτι. Η αδερφή του, Εντουίτζε, τον αναγνωρίζει από τη φωνή του. Ο Ουνούλφο αποκαλύπτει πως η πίστη της συζύγου του σε αυτόν είναι ακλόνητη, παρά τα όσα λέει από έξω. Έτσι η Εντουίτζε και ο Μπερταρίντο αποφασίζουν να σώσουν τη Ροντελίντα, ενώ ο Ουνούλφο της μεταφέρει ότι ο άντρας είναι ζωντανός και γύρισε. 

Η Ροντελίντα και ο Μπερταρίντο συναντιούνται κρυφά, αλλά ο Γκριμοάλντο, βλέποντάς τους να αγκαλιάζονται, εξοργίζεται και απειλεί να εκτελέσει τον ξένο άντρα. Ο Μπερταρίντο αποκαλύπτει τη πραγματική του ταυτότητα, και το ζευγάρι αποχαιρετίζεται για τελευταία φορά. 

 Πράξη 3 
Ο Ουνούλφο και η Εντουίτζε σχεδιάζουν να απελευθερώσουν τον Μπερταρίντο από τη φυλακή: θα του φέρουν στα κρυφά ένα σπαθί και το κλειδί για ένα μυστικό πέρασμα. Ο Γκαριμπάλντο συμβουλεύει τον Γκριμοάλντο να σκοτώσει τον φυλακισμένο άντρα - ακόμη κι αν είναι ο νόμιμος βασιλιάς. Ο Γκριμοάλντο βασανίζεται από ζήλια, πάθος και φόβο.

Μαραζώνοντας στη φυλακή, ο Μπερταρίντο λαμβάνει το σπαθί, το κλειδί και ένα γραπτό σημείωμα. Όταν ο Ουνούλφο έρχεται να τον απελευθερώσει, ο Μπερταρίντο, μη μπορώντας να τον διακρίνει στο σκοτάδι, τον νομίζει για δήμιο και τον τραυματίζει. Ο Ουνούλφο του λέει ποιος είναι, και οι δύο φεύγουν. Η Εντουίτζε οδηγεί τη Ροντελίντα στο κελί. Βρίσκοντάς το άδειο και βλέποντας αίμα στο πάτωμα, φοβούνται ότι ο Μπερταρίντο είναι νεκρός.

Ο Γκριμοάλντο, μη μπορώντας να ησυχάσει, καταφεύγει στον κήπο του παλατιού, για να βρει γαλήνη και παρηγοριά στον ύπνο του. Ο Γκαριμπάλντο, βρίσκοντάς τον απροστάτευτο, πάει να τον σκοτώσει. Ο Μπερταρίντο εμφανίζεται και σκοτώνει τον επίδοξο δολοφόνο, σώζοντας τον βασιλιά. Ο Γκριμοάλντο παραιτείται από το θρόνο του Μιλάνου και υπόσχεται στην Εντουίτζε να επανορθώσει για τα λάθη του, παίρνοντάς την γυναίκα του. Δίνει το στέμμα ξανά στον Μπερταρίντο, ο οποίος επιτέλους παίρνει αυτό που του ανήκει και επανενώνεται με την οικογένειά του.

 Παραπομπές 

 Βιβλιογραφία 


 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Ροντελίντα: παρτιτούρες στο International Music Score Library Project

Κατηγορία:Όπερες του Γκέοργκ Φρίντριχ Χαίντελ
Κατηγορία:Όπερες στην ιταλική γλώσσα
Κατηγορία:Όπερες