Λέοναρντ Φρανκ

Ο Λέοναρντ Φρανκ (, 4 Σεπτεμβρίου 1882, Βύρτσμπουργκ - 18  Αυγούστου 1961, Μόναχο) ήταν Γερμανός εξπρεσιονιστής συγγραφέας. Πεπεισμένος ειρηνιστής, δεν συμμετείχε στον Α' Παγκόσμιο πόλεμο και το 1915 μετανάστευσε στην Ελβετία, όπου έζησε έως το 1918. Τον Νοέμβριο του 1918 επέστρεψε στη Γερμανία και ήταν μέλος του Επαναστατικού Συμβουλίου στη Βαυαρική Σοβιετική Δημοκρατία στο Μόναχο. Το 1933 αναγκάστηκε να εγκαταλείψει ξανά την πατρίδα του, όπου επέστρεψε το 1950. Το 1957, έλαβε τον τιμητικό τίτλο του επίτιμου διδάκτορα του Πανεπιστημίου Χούμπολτ στο Βερολίνο (ΛΔΓ). 

Τα μυθιστορήματα και τα θεατρικά έργα του Λέοναρντ Φρανκ χαρακτηρίζονται από το πολιτικό του όραμα για μια αλληλέγγυα και ανθρώπινη συνύπαρξη των ανθρώπων. Είναι γνωστά για το ιδιαίτερο αυστηρό ύφος που χρησιμοποίησε για να δραματοποιήσει και να αναδείξει το κύριο θέμα του - την καταστροφή του ατομικού πνεύματος από την αστική κοινωνία.  

 Βιογραφικά στοιχεία 
Ο Λέοναρντ Φρανκ γεννήθηκε το 1882 στο Βύρτσμπουργκ και ήταν το τέταρτο παιδί της πολύ φτωχής οικογένειας του ξυλουργού Γιόχαν Φρανκ και της συζύγου του Μαρίας (το γένος Μπαχ). Η σχολική του εκπαίδευση διακόπηκε όταν αναγκάστηκε να εγκαταλείψει το σχολείο για να εργασθεί και να βοηθήσει την οικογένειά του. Άλλαξε διάφορα επαγγέλματα, αλλά το κύριο πάθος του ήταν οι εικαστικές τέχνες και σπούδασε ζωγραφική και γραφικές τέχνες στο Μόναχο. 

Το πρώτο βιβλίο του Η συμμορία των ληστών, που εκδόθηκε το 1914 την παραμονή του Α' Παγκοσμίου Πολέμου και είναι ένα από τα σημαντικότερα μυθιστορήματα της εξπρεσιονιστικής γραφής, είχε άμεση επιτυχία και τον έκανε γνωστό. Το 1915, ο Φρανκ σε ένα καφέ του Βερολίνου χαστούκισε δημόσια έναν δημοσιογράφο που πανηγύριζε για τη βύθιση του αμερικανικού υπερωκεάνιου Λουζιτάνια, που τορπιλίστηκε από γερμανικό υποβρύχιο. Έτσι, αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τη Γερμανία, την οποία θεωρούσε κυριευμένη από σοβινιστική ψύχωση, και εγκαταστάθηκε στην ουδέτερη Ελβετία, όπου δημοσίευσε μια σειρά από ειρηνιστικά εξπρεσιονιστικά διηγήματα που δημοσιεύθηκαν με τον τίτλο Ο άνθρωπος είναι καλός (1917).

Τη δεκαετία του 1920, ήρθε σε επαφή με επαναστατικούς αριστερούς συγγραφείς, όπως οι Γιοχάνες Ρ. Μπέχερ, Μπέρτολτ Μπρεχτ και Έγκον Κις. Το ενδιαφέρον του για το εργατικό κίνημα, η στράτευσή του στον σοσιαλισμό και η επιθυμία του να ανατραπεί ο καπιταλισμός αντικατοπτρίζονται στα έργα του. Στο διήγημα Στο τελευταίο βαγόνι (1925 ) συσχετίζει την ταξική σχέση των χαρακτήρων με τα κοινωνικοπολιτικά χαρακτηριστικά και τις ανθρώπινες ιδιότητές τους. Στο αυτοβιογραφικό Αριστερά, όπου είναι η καρδιά, έγραψε: «Πιστεύω ότι η πορεία της ιστορίας οδηγεί αναγκαστικά σε ένα σοσιαλιστικό οικονομικό σύστημα... Πιστεύω ότι το οικονομικό σύστημα του ιδιοτελούς συμφέροντος και της απληστίας... θα αντικατασταθεί από ένα σοσιαλιστικό σύστημα μέχρι το έτος 2000». Το μυθιστόρημα Τρία από τα τρία εκατομμύρια (1932) γράφτηκε υπό την επίδραση της Παγκόσμιας οικονομικής ύφεσης του 1929 και της ανεργίας που προκλήθηκε από αυτήν.  

Ο Φρανκ εργάστηκε ως συγγραφέας στο Βερολίνο μέχρι το 1933. Ο θάνατος της πρώτης του συζύγου το 1923 τον οδήγησε σε μια σοβαρή δημιουργική κρίση. Περίπου ένα χρόνο αργότερα, επέστρεψε στη συγγραφή και συμμετείχε στο πολιτιστικό περιβάλλον του Βερολίνου. Ήταν μέλος της επιτροπής βοήθειας καλλιτεχνών της οργάνωσης «Εργατική Διεθνής Βοήθεια» του Βίλλι Μύντσενμπεργκ και του κύκλου των συγγραφέων της αντιπολίτευσης, μεταξύ των οποίων οι Γιοχάνες Ρ. Μπέχερ, Άλφρεντ Ντέμπλιν, Μπέρτολτ Μπρεχτ.

Το 1933, οι Ναζί αρχικά απαγόρευσαν τα βιβλία του και στη συνέχεια τα έκαψαν. Το 1934 του αφαιρέθηκε η γερμανική υπηκοότητα. Τα βιβλία του απαγορεύτηκαν στη Γερμανία και δεν εκδόθηκαν μέχρι το 1952. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, ο συγγραφέας έζησε εξόριστος στην Ελβετία, το Λονδίνο και το Παρίσι, από όπου το 1940, μετά τη ναζιστική κατοχή της Γαλλίας, διέφυγε υπό περιπετειώδεις συνθήκες στις Ηνωμένες Πολιτείες. Στην εξορία έγραψε ένα μυθιστόρημα για τη μεταπολεμική Γερμανία Οι μαθητές του Ιησού (1949). 

Ο Λέοναρντ Φρανκ πέθανε στις 18 Αυγούστου 1961 στο Μόναχο. Πέντε ημέρες πριν από τον θάνατό του, έφτασαν τα νέα για την κατασκευή του Τείχους του Βερολίνου και δήλωσε: «Επιτέλους! Αυτός είναι ο μόνος τρόπος με τον οποίο η ΛΔΓ μπορεί να αποτρέψει την εκμετάλλευση από τη Δύση».  

 Οικογένεια 
Η πρώτη σύζυγος πέθανε το 1923. Η δεύτερη σύζυγος ήταν η Έλενα Μακέν Πούσνερ, μεταφράστρια από το Κίεβο και την Οδησσό. Το 1929, γεννήθηκε ο γιος του - ο κοινωνιολόγος Αντρέ Γκούντερ Φρανκ.  
 Τιμητικές διακρίσεις 
Ο Λέοναρντ Φρανκ τιμήθηκε με το Ασημένιο Μετάλλιο του Βύρτσμπουργκ το 1952, το Βραβείο Πολιτισμού της Νυρεμβέργης το 1953, τον Μεγαλόσταυρο Αξίας της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας και τον τιμητικό τίτλο επίτιμου διδάκτορα του Πανεπιστημίου Χούμπολτ στο Βερολίνο (ΛΔΓ) το 1957. Η ΛΔΓ του απένειμε το Εθνικό Βραβείο Πρώτης Τάξης για το σύνολο του έργου του το 1955. Η ΕΣΣΔ τον τίμησε με το Μετάλλιο Τολστόι το 1960.

Παρά τις τιμές, γινόταν όλο και πιο δύσκολο για τον Φρανκ να δημοσιεύει στη Δυτική Γερμανία κατά την εποχή Αντενάουερ. Ήταν ένας από αυτούς που αρνήθηκαν να σιωπήσουν για τη ναζιστική εποχή και τα εγκλήματά της, που αρνούνταν να ξεχάσουν ότι πολυάριθμοι Ναζί δράστες δεν είχαν κανένα πρόβλημα να κάνουν καριέρα στη Δυτική Γερμανία. 

 Έργα (επιλογή) 
Η ιστορία επαναστατημένων νέων που επιδιώκουν να δημιουργήσουν την ιδανική κοινωνία αλλά καταλήγουν να γίνουν «καλοί πολίτες», είναι συνήθως το κύριο θέμα των γραπτών του. Ο Φρανκ ήταν ένθερμος υποστηρικτής του σοσιαλισμού. Θεωρούσε την ανατροπή του καπιταλισμού ως πρωταρχικής σημασίας για την εγκαθίδρυση του σοσιαλισμού. Αυτή η επιθυμία του αντικατοπτρίστηκε στα μυθιστορήματά του, αρκετά από τα οποία έχουν διασκευαστεί σε ταινίες. 

 1914: Die Räuberbande  - Η συμμορία των ληστών, μυθιστόρημα
 1915: Die Ursache - Η αιτία του εγκλήματος, μυθιστόρημα-καταγγελία στο καταπιεστικό εκπαιδευτικό σύστημα 
 1917: Der Mensch ist gut - Ο άνθρωπος είναι καλός, συλλογή διηγημάτων, μια επαναστατική καταγγελία του πολέμου
 1925: Im letzten Wagen - Στο τελευταίο βαγόνι, νουβέλα
 1926: Karl und Anna - Καρλ και Άννα, μυθιστόρημα
 1927: Das Ochsenfurter Männerquartett - Το Κουαρτέτο Ανδρών του Όχσενφουρτ, μυθιστόρημα
 1947: Die Jünger Jesu - Οι μαθητές του Ιησού, μυθιστόρημα
 1952: Links, wo das Herz ist -  Αριστερά, όπου βρίσκεται η καρδιά, αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Γερμανοί μυθιστοριογράφοι
Κατηγορία:Γερμανοί διηγηματογράφοι
Κατηγορία : Γερμανοί θεατρικοί συγγραφείς
Κατηγορία : Εξπρεσιονιστές συγγραφείς