Ερμής (Μουσείο Πιο-Κλεμεντίνο)

Ο Ερμής του Μουσείου Πιο-Κλεμεντίνο είναι ένα αρχαίο ρωμαϊκό γλυπτό, μέρος από τις Συλλογές του Βατικανού, Ρώμη. Για πολύ καιρό θαυμαζόταν ως τον Αντίνοο του Μπελβεντέρε το οποίο πήρε το όνομά του από την εξέχουσα τοποθέτησή του στο Κόρτιλ ντελ Μπελβέδερ. Ο Αριθμός καταλόγου του εκθέματος είναι 907 στο Μουσείο Πιο-Κλεμεντίνο.

 Αναγνώριση ως Ερμή 
Το ιδεοποιημένο πρόσωπο του δεν είναι στην πραγματικότητα αυτό του Αντίνοου, του αγαπημένου του Αυτοκράτορα Αδριανού. Ο μανδύας που είναι γνωστός ως χλαμύδα, πετάγεται πάνω από τον αριστερό ώμο και τυλιγμένο γύρω από το αριστερο χέρι, και η χαλαρή contrapposto (στάση σώματος σε γλυπτική) αναγνωρίζει το γλυπτό ως Ερμής (μυθολογία), ένας από τους γνωστούς τύπους του Πραξιτέλη. Σήμερα το γλυπτό θεωρείται (στο πιο πρόσφατο Helbig (κατάλογος γλυπτών)Wolfgang Helbig,   4th ed. (Tün) 1963-72). να είναι ένα αντίγραφο της εποχής του Αδριανού (αρχές του 2ου αιώνα μ.Χ.) ενός χάλκινου από τον Πραξιτέλη.

 Περιγραφή 
αριστερά|μικρογραφία|223x223εσ|3/4 αριστερή όψη του κεφαλιού
Με ύψος 1,95 μέτρα, το άγαλμα δείχνει έναν γυμνό νεαρό άνδρα με μία χλαμύδα (κοντός μανδύας) στον ώμο του και στο αριστερό χέρι του. Είναι μια παραλλαγή του τύπου Ανδρών. Το παράδειγμα Ανδρών έχει την χλαμύδα και ένα φίδι συνδεδεμένο γύρω από την στήριξη του δέντρου, με το δέντρο και το φίδι να επιτρέπουν την οριστική ταυτοποίηση του ως Ερμή ως ψυχοπομπός.

 Ιστορία 
Το γλυπτό αγοράστηκε για τον Πάπα Παύλο III το 1543, όταν χίλιες δούκατες καταβλήθηκαν στον "Νικολάο ντε Πάλις για ένα πολύ όμορφο μαρμάρινο άγαλμα... το οποίο ο Αγίος του έστειλε να τοποθετηθεί στον κήπο του Μπελβεδέρε". Το πιθανότερο σημείο για την ανακάλυψή της είναι σε κήπο κοντά στο Castel Sant'Angelo, όπου οι Palis είχαν ιδιοκτησία.

Το άγαλμα ήταν αμέσως διάσημο, ως ο "Ο θαυμαστός Αντίνοος" αναφέρθηκε σε όλες τις καταγραφές των αρχαιοτήτων που θα μπορούσαν να δουν στη Ρώμη, χαραγμένο σε όλα τα ρεπερτόρια της κλασικής τέχνης, παγκοσμίως θαυμασμένο και αντιγραφές σε χαλκό και μαρμάρινο για το Φοντέιμπλο τον 16ο αιώνα και την Βερσαλίας τον 17ο αιώνα. Ένα χάλκινο αντίγραφο του Hubert Le Sueur εμφανίστηκε στις συλλογές του Καρλ I της Αγγλίας πριν από την απόκτηση του από Ο Όλιβερ Κρόμγουελ, ενώ ένα άλλο cast από τους αδελφούς Κέλερ ήρθε στη συλλογή του Λουδοβίκου XIV της Γαλλίας. Ένα μαρμάρινο αντίγραφο αγοράστηκε από τον Πέτρο τον Μεγάλο και τα καστ μπορούν επίσης να βρεθούν σε ακαδημίες τέχνης όπως εκείνες του Μιλάνο και του Βερολίνου.
μικρογραφία|Η Πρώτη Εμφάνιση του Χριστού στους Μαθητές του Ρούμπενς (κεντρική επιφάνεια του Τρίπτικου Ροκόξ) 
Ο Πίτερ Πάουλ Ρούμπενς μελέτησε το άγαλμα κατά τη διάρκεια της παραμονής του στη Ρώμη στις αρχές του 17ου αιώνα και επαίνεσε την ομορφιά και τις αναλογίες του. Το άγαλμα πιθανότατα το ενέπνευσε για τη φιγούρα του Χριστού στο κεντρικό πάνελ του Τριπτύχου Ροκόξ (Rubens), που ζωγραφίστηκε το 1615. Ο Πουσέν είδε σε αυτό έναν κανόνα ιδανικών αναλογιών και το 1683 ο Ζεράρ Οντράν το συμπεριέλαβε στη συλλογή του από χαλκογραφίες που αναπαριστούν τις αναλογίες του ανθρώπινου σώματος μετρημένες από τα πιο όμορφα αγάλματα της αρχαιότητας, με σκοπό να χρησιμοποιηθούν από νέους γλύπτες. Ο Βίνκελμαν αναγνώρισε το άγαλμα ως «της πρώτης τάξης» και θαύμασε ιδιαίτερα το κεφάλι του, «αναμφίβολα ένα από τα πιο όμορφα κεφάλια νέου άνδρα από την αρχαιότητα», αν και επέκρινε την εκτέλεση των ποδιών, της κοιλιάς και των ποδιών του. Την εποχή του Βίνκελμαν η ταυτότητα του αγάλματος ως Αντίνοου είχε ήδη απορριφθεί, και το άγαλμα ερμηνευόταν πλέον ως ο Μελέαγρος, ήρωας του κυνηγιού του Καληδονίου κάπρου. Τελικά, αναγνωρίστηκε ως ο Ερμής από τον μελετητή Έννιο Κουίρινο Βισκόντι, στον κατάλογο του Μουσείου Πίο-Κλεμέντινο (1818–1822).

 Παραπομπές 

 Πηγές 

 Brummer, Hans Henrik, 1970. The Statue Court in the Vatican Belvedere (Stockholm).
 Haskell, Francis, and Nicholas Penny, 1981. Taste and the Antique: the Lure of Classical Sculpture 1500-1900 (Yale University Press), cat. no. 4, pp 141–43.
 Helbig, Wolfgang, 1963–72. Führer durch die öffentlichen Sammlungen der klassistischer Altertümer in Rom, (Tübingen) 4th ed., I, pp 190–91.
Κατηγορία:Ρωμαϊκά γλυπτά ελληνιστικής τεχνοτροπίας
Κατηγορία:Γλυπτά στα Μουσεία του Βατικανού