Ιουστίνος (όπερα του Χέντελ)

Ιουστίνος (ιταλικά: Giustino, HWV 37) είναι ο τίτλος μιας τρίπρακτης όπερας σέρια του Γκέοργκ Φρίντριχ Χέντελ, σε λιμπρέτο αγνώστου ποιητή, το οποίο όμως διασκευάστηκε από ομώνυμο παλαιότερο του Πιέτρο Παριάτι (1711), το οποίο με τη σειρά του βασίζεται σε αυτό του Νικολό Μπερεγκάν (1682), που είναι και το πρωτότυπο. Η όπερα έκανε πρεμιέρα στο Θέατρο Κόβεντ Γκάρντεν του Λονδίνου στις 16 Φεβρουαρίου 1737. 

 Ιστορία 
Τη περίοδο 1736-37 στο Λονδίνο, ο Χέντελ παρουσίαζε τόσο όπερες που είχε συνθέσει στα ιταλικά, όσο και ορατόρια στα αγγλικά, μια νέα μορφή για αυτόν. Ο Ιουστίνος ήταν μια από τις τρεις νέες όπερες που έγραψε σε αυτό το διάστημα. Εκείνον τον καιρό ο Χέντελ υπέστη μια ασθένεια που άφησε προσωρινά παράλυτο το δεξί του χέρι, σύμφωνα με την εφημερίδα London Evening Post στις 14 Μάϊου 1737: «Ο ευρηματικός κ. Χέντελ είναι πολύ αδύναμος και πιστεύεται ότι πάσχει από παραλυτική διαταραχή, καθώς προς το παρόν δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει το δεξί του χέρι, το οποίο αν δεν ανακτήσει, το κοινό θα στερηθεί τις εξαιρετικές του συνθέσεις».

Η πρώτη παράσταση του Ιουστίνου πραγματοποιήθηκε στις 16 Φεβρουαρίου 1737 στο Θέατρο Κόβεντ Γκάρντεν με επιτυχία. Τη μουσική διεύθυνση ανέλαβε ο συνθέτης, ενώ το καστ αποτελούνταν από αξιόλογους τραγουδιστές της εποχής. 

 Ρόλοι 
ΡόλοςΤύπος φωνήςΗθοποιοί της πρεμιέρας, 16 Φεβρουαρίου 1737
Μαέστρος: Γκέοργκ Φρίντριχ ΧέντελΙουστίνος Α΄άλτο καστράτοDomenico AnnibaliΑναστάσιος Α΄ ο Δίκοροςσοπράνο καστράτοGioacchino ContiΑριάδνησοπράνοAnna Maria StradaΑμάντιοςκοντράλτοMaria Caterina NegriΒιταλιανόςτενόροςJohn BeardΛεοκάστηκοντράλτοFrancesca BertolliΠολυδάρτης μπάσοςHenry Theodore ReinholdΗ Τύχηαντρικός σοπράνοWilliam Savage

 Πλοκή 

 Τόπος: Βυζαντινή Αυτοκρατορία
 Χρόνος: αρχές 6ου αιώνα μ.Χ.

 Πράξη 1 
μικρογραφία|Η υπόθεση της όπερας, όπως είναι γραμμένη στο λιμπρέτο της. Thomas Wood, 1737
Στην Κωνσταντινούπολη, η χήρα αυτοκράτειρα Αριάδνη γιορτάζει τον γάμο της με τον νέο της σύζυγο, Αναστάσιο, όταν μαθαίνουν ότι απειλούνται από μια εξέγερση. Ο εχθρός του αυτοκράτορα, Βιταλιανός, έχει συγκεντρώσει στρατό και απαιτεί από την Αριάδνη να του δώσει το θρόνο και να τον παντρευτεί. Ο Αναστάσιος στέλνει ένα προκλητικό μήνυμα και ξεκινά για να τον πολεμήσει. Η Αριάδνη αποφασίζει να ακολουθήσει τον σύζυγό της.

Στην εξοχή, ένας γεωργός με το όνομα Ιουστίνος, δουλεύει στα χωράφια του όταν αποκοιμιέται και βλέπει ένα όραμα μεγάλης τύχης που τον περιμένει. Ξυπνάει και βλέπει μια κοπέλα να κυνηγιέται από μια άγρια ​​αρκούδα και τη σώζει. Η κοπέλα αποδεικνύεται ότι είναι η πριγκίπισσα Λεοκάστη, αδερφή του Αναστάσιου, η οποία, όντας γοητευμένη από τον σωτήρα της, τον προσκαλεί στο παλάτι. Εκεί ανακηρύσσεται ήρωας και στέλνεται να βοηθήσει τον αυτοκράτορα στην εκστρατεία κατά του Βιταλιανού.

Εν τω μεταξύ η Αριάδνη συλλαμβάνεται από τους άντρες του Βιταλιανού, ο οποίος απαιτεί να τον παντρευτεί. Όταν εκείνη αρνείται, αυτός την καταδικάζει να ριχτεί στο θαλάσσιο τέρας που λεηλατεί τη χώρα. Η Αριάδνη θρηνεί για τη μοίρα της, αλλά ορκίζεται ότι θα παραμείνει πιστή στον σύζυγό της. 

 Πράξη 2 
Οι Ιουστίνος και Αναστάσιος ενώνουν τις δυνάμεις τους για να σώσουν την Αριάδνη, αλλά το πλοίο, που τους μεταφέρει σε αυτήν, ναυαγεί σε μια καταιγίδα. Ξεβράζονται στην ακτή και βρίσκουν καταφύγιο σε μια κοντινή καλύβα.

Εν τω μεταξύ, ο Βιταλιανός δίνει στην Αριάδνη μια τελευταία ευκαιρία να δεχτεί το χέρι του για να σώσει τη ζωή της, αλλά εκείνη αρνείται. Έτσι, την αλυσοδένει σε έναν βράχο δίπλα στη θάλασσα για να την καταβροχθίσει το θαλάσσιο τέρας και την αφήνει στην τύχη της. Καθώς το τέρας αναδύεται από τη θάλασσα, ο Ιουστίνος ορμάει και το σκοτώνει. Οι Αναστάσιος και Αριάδνη γεμίζουν από χαρά που ξανασυναντιούνται, και οδηγούνται σε ασφαλές μέρος. Ο Βιταλιανός, μετανιώνοντας πλέον που καταδίκασε την Αριάδνη σε τόσο σκληρό θάνατο, επιστρέφει, αλλά βρίσκει μόνο το νεκρό θαλάσσιο τέρας. Έτσι, αρχίζει να τη ψάχνει. 

Η Λεοκάστη, περιμένοντας τους υπόλοιπους στον κήπο του παλατιού, εκφράζει την αγάπη της για τον Ιουστίνο. Εμφανίζεται ο ίδιος, σέρνοντας μέσα τον Βιταλιανό τον οποίο έχει επιτέλους αιχμαλωτίσει. Το βασιλικό ζεύγος ευγνωμονεί τον Ιουστίνο και τον στέλνουν πίσω στη μάχη. Ο στρατηγός του βυζαντινού στρατού, Αμάντιος, ζηλεύει τον νεοφερμένο Ιουστίνο και τη δόξα που απολαμβάνει. Ο Βιταλιανός παρακαλεί την Αριάδνη να τον αντικρίσει με επιείκεια για μια τελευταία φορά, αλλά αυτή τον απωθεί και διατάζει να οδηγηθεί στη φυλακή, περιμένοντας την εκτέλεσή του.

 Πράξη 3 
Ο Βιταλιανός καταφέρνει να δραπετεύσει από τη φυλακή. Ο στρατηγός Αμάντιος παίρνει μια ζώνη καλυμμένη με κοσμήματα που ανήκε στον Βιταλιανό και τη δίνει στον Αναστάσιο, υπονοώντας του ότι η γυναίκα του τον απατά με τον Ιουστίνο. Ο Αναστάσιος δίνει τη ζώνη στην Αριάδνη, η οποία τη χαρίζει στον Ιουστίνο, ως ένδειξη ευγνωμοσύνης που της έσωσε τη ζωή. Μόλις το μαθαίνει ο αυτοκράτορας, εξορίζει την γυναίκα του και αυτόν.

Περιπλανώμενος στην ύπαιθρο, ο Ιουστίνος θρηνεί για την προδοσία και αποκοιμιέται. Ο Βιταλιανός τυχαία τον εντοπίζει και, εκμεταλλευόμενος τον ύπνο του, ετοιμάζεται να τον σκοτώσει. Όμως σταματά, όταν η φωνή του ετοιμοθάνατου πατέρα του, που αντηχεί από το βουνό, του αποκαλύπτει πως ο Ιουστίνος είναι στην πραγματικότητα ο χαμένος αδερφός του, γεγονός που επιβεβαιώνεται από ένα ίδιο σημάδι σε σχήμα αστεριού στο μπράτσο του. Τα δύο αδέρφια αγκαλιάζονται και ορκίζονται να σώσουν την αυτοκρατορία. 

Πίσω στο παλάτι, ο Αμάντιος έχει εκθρονίσει τον νόμιμο αυτοκράτορα και έχει μπει στη θέση του, ενώ τον έχει φυλακίσει μαζί με την γυναίκα του και την Λεοκάστη. Οι Ιουστίνος και Βιταλιανός φτάνουν για να τον εμποδίσουν και τελικά, με τη βοήθεια του αξιωματικού Πολυδάρτη και των στρατιωτών του, πιάνουν τον Αμάντιο και τον εκτελούν, κερδίζοντας πίσω το βασίλειο. Ο Αναστάσιος αποκαθίσταται στον θρόνο με τη σύζυγό του, ζητώντας της συγγνώμη που αμφισβήτησε την πίστη της, ενώ ο Ιουστίνος μεσολαβεί για να συγχωρεθεί ο μετανοημένος αδερφός του. Ο Αναστάσιος κάνει δεκτό το αίτημα και δίνει στον Ιουστίνο το χέρι της αδερφής του, Λεοκάστης, να παντρευτούν. Όλοι γιορτάζουν για το αίσιο τέλος.

 Μουσική δομή 

 Ουβερτούρα

 Πράξη 1 

 Χορωδία - Viva Augusto, eterno impero! / Ζήτω ο Αύγουστος, αιώνια αυτοκρατορία! 
 Άρια (Αναστάσιος) - Un vostro sguardo, o luci arciere / Μια σας ματιά, ω φωτεινά τόξα 
 Άρια (Αριάδνη) - Da' tuoi begli occhi impara / Από τα όμορφά σου μάτια ας μάθει
 Άρια (Ιουστίνος) - Può ben nascer tra li boschi / Κι όμως, μπορεί να γεννηθεί μέσα στα δάση
 Άρια (Ιουστίνος) - Bel ristoro de' mortali / Γλυκιά ανακούφιση των θνητών 
 Αριόζο και ρετσιτατίβο (Τύχη με χορωδία) - Corri, vola, a' tuoi trofei / Τρέξε, πέτα, στα τρόπαιά σου
 Ρετσιτατίβο και άρια (Ιουστίνος) - Chi mi chiama alla gloria? - Se parla nel mio cor / Ποιος με καλεί στη δόξα; Σαν να μιλάει στη καρδιά μου
 Άρια (Λεοκάστη) - Nacque nel bosco, nacque al prato / Γεννημένη στο δάσος, γεννημένη στα λιβάδια 
 Συμφωνία 
 Άρια (Αμάντιος) - È virtute in sin la frode / Η απάτη είναι η αρετή της αμαρτίας
 Άρια (Λεοκάστη) - Alloo ch'io forte avrò / Όπου θα είμαι δυνατή
 Άρια (Αναστάσιος) - Non si vanti un'alma audace / Ας μην καυχιέται μια τολμηρή ψυχή
 Αριόζο (Βιταλιανός) - All'armi, o guerrieri! / Στα όπλα, ω πολεμιστές!
 Άρια (Βιταλιανός) - Vanne, vanne, sì, superba, va' / Προχώρα, προχώρα, ναι, περήφανη 
 Άρια (Αριάδνη) - Mio dolce amato sposo / Ο γλυκός μου αγαπημένος σύζυγος 

 Πράξη 2 

 Συμφωνία
 Άρια (Πολυδάρτης) - Ritrosa bellezza, o poco s'apprezza / Σεμνή ομορφιά, τόσο λίγο εκτιμημένη 
 Συμφωνία 
 Ντουέτο (Αναστάσιος, Αριάδνη) - Mia dolce speme! mio caro bene / Γλυκιά μου ελπίδα! Όμορφη μου αγάπη
 Χορωδία - Per voi soave e bella / Για σένα χαριτωμένη και όμορφη
 Άρια (Λεοκάστη) - Sventurata navicella / Άτυχο μικρό καράβι 
 Αριόζο (Αναστάσιος) - Verdi lauri, cingetemi il crine / Με πράσινες δάφνες στεφανώστε με 
 Άρια (Ιουστίνος) - Sull'altar di questo Nume / Στο βωμό του Θεού
 Άρια (Αριάδνη) - Quel torrente che s'innalza / Ο χείμαρρος που ανεβαίνει 

 Πράξη 3 

 Συμφωνία
 Άρια (Αναστάσιος) - O fiero e rio sospetto / Ω, περήφανη και σκληρή υποψία 
 Άρια (Βιταλιανός) - Il piacer della vendetta / Η ηδονή της εκδίκησης 
 Άρια (Ιουστίνος) - Zeffiretto, che scorre nel prato / Ο Ζέφυρος που περνά στο λιβάδι
 Άρια (Αναστάσιος) - Di Re sdegnato l'ira tremenda / Η τρομερή οργή του βασιλιά 
 Άρια (Αριάδνη) - Il mio cor già più non sa / Η καρδιά μου δεν γνωρίζει πια
 Άρια (Λεοκάστη) - Augelletti garruletti / Πουλιά, φλύαρα μικρά πουλιά  
 Άρια (Αμάντιος) - Dall'occaso in oriente / Από τη δύση ως την ανατολή 
 Ρετσιτατίβο και άρια (Ιουστίνος) - Fortuna! m'hai tradita! - Trattien l'acciar! / Τύχη! με πρόδωσες! Κράτα το σπαθί!
 Άρια (Ιουστίνος) - Sollevar il mondo oppresso / Να ανακουφίσω τον πονεμένο κόσμο
 Αριόζο (Αμάντιος) - Or che cinto ho il crin d'alloro / Τώρα που φοράω δάφνινο στεφάνι
 Συμφωνία 
 Άρια (Αριάδνη) - Ti rendo questo cor / Σου επιστρέφω αυτή τη καρδιά
 Χορωδία:

 Μόνοι - In braccio a te la calma del cor / Στην αγκαλιά σου η γαλήνη της καρδιάς
 Όλοι μαζί - Siam lieti in questo giorno / Ας είμαστε χαρούμενοι αυτήν την ημέρα

 Ορχήστρα 

 2 φλάουτα, 2 μπάσα φλάουτα, 2 όμποε, 2 φαγκότα
 2 κόρνα, 2 τρομπέτες
 έγχορδα
 συνεχές βάσιμο (τσέλο, λαούτο, τσέμπαλο)

 Παραπομπές 
Κατηγορία:Όπερες του Γκέοργκ Φρίντριχ Χαίντελ
Κατηγορία:Όπερες στην ιταλική γλώσσα

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Παρτιτούρες στο International Music Score Library Project
 Το λιμπρέτο στα ιταλικά (PDF)
 Παρτιτούρες, Λειψία 1883 - Das Münchener Digitalisierungszentrum