Σχέσεις Τουρκίας-ΝΑΤΟ

Η Τουρκία είναι μέλος του ΝΑΤΟ από το 1952, διαθέτει τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό και φιλοξενεί τα κεντρικά γραφεία της Διοίκησης Κοινών Δυνάμεων του ΝΑΤΟ. Οι αεροπορικές βάσεις  Ιντζιρλίκ και Ικονίου έχουν συμμετάσχει σε πολλές στρατιωτικές επιχειρήσεις του ΝΑΤΟ από την ίδρυσή τους. Ο σημερινός πρέσβης στο ΝΑΤΟ είναι ο Ζεκί Λεβέντ Γκιουμρουκτσού.

 Ιστορικό 
Η Τουρκία επιδίωξε να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ για να εξασφαλίσει εγγυήσεις ενάντια σε πιθανή εισβολή από την Σοβιετική Ένωση, η οποία επιδίωξε να αποκτήσει έλεγχο στα Στενά των Δαρδανελίων. Τον Μάρτιο του 1945, οι Σοβιετικοί ακύρωσαν τη Συνθήκη Φιλίας και το Σύμφωνο μη επιθέσεως του 1925.Aydin, Mustafa (2000).σελ.107 Τον Ιούνιο του 1945, ζήτησαν την εγκατάσταση σοβιετικών βάσεων στα Στενά με αντάλλαγμα την ανανέωση της συνθήκης. Ο Τούρκος Πρόεδρος Ισμέτ Ινονού και ο Πρόεδρος της Βουλής απάντησαν αποφασιστικά, δηλώνοντας την ετοιμότητα της Τουρκίας να αμυνθεί.

 Ένταξη 
Το 1948, η Τουρκία άρχισε να εκδηλώνει την επιθυμία της για ένταξη στο ΝΑΤΟ, και το 1948 και 1949, Αμερικανοί αξιωματούχοι απάντησαν αρνητικά. Τον Μάιο του 1950, η Τουρκία υπέβαλε επίσημη αίτηση, η οποία απορρίφθηκε. Τον Αύγουστο, μετά από δέσμευση τουρκικής συμμετοχής στον Πόλεμο της Κορέας, υποβλήθηκε δεύτερη αίτηση. Τον Σεπτέμβριο 1950, ο Υφυπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Ντιν Άτσεσον συντονίστηκε με Γαλλία και Ηνωμένο Βασίλειο για την πρόσκληση Ελλάδας και Τουρκίας σε αμυντική συνεργασία. Η Τουρκία προσχώρησε αλλά εξέφρασε απογοήτευση που δεν της δόθηκε πλήρης ιδιότητα μέλους.Leffler, Melvyn P. (1985).σελ. 821–822 Όταν ο Τζορτζ ΜακΓκί επισκέφθηκε την Τουρκία το Φεβρουάριο 1951, ο Πρόεδρος Τζελάλ Μπαγιάρ τόνισε πως η Τουρκία προσδοκούσε πλήρη συμμετοχή, ιδιαίτερα μετά την αποστολή στρατευμάτων στην Κορέα. Η Τουρκία επιθυμούσε εγγυήσεις ασφάλειας σε περίπτωση σύγκρουσης με τη Σοβιετική Ένωση.Lippe, John M. Vander (2000),σελ.95–96 Μετά από αξιολογήσεις από το ΝΑΤΟ, τη CIA και τον Αμερικανικό Στρατό, αποφασίστηκε το Μάιο του 1951 η πλήρης ένταξη της Τουρκίας.Leffler, Melvyn P. (1985).σελ. 822–824 Ο ρόλος της Τουρκίας θεωρήθηκε στρατηγικός σε ενδεχόμενο πολέμου με τη Σοβιετική Ένωση. Το 1951, οι ΗΠΑ εργάστηκαν για να πείσουν τους συμμάχους για την προσχώρηση Τουρκίας και Ελλάδας. Τον Φεβρουάριο του 1952, ο Μπαγιάρ υπέγραψε το έγγραφο ένταξης.

 Ψυχρός Πόλεμος 
Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, η Τουρκία αποτέλεσε σημαντικό εταίρο του ΝΑΤΟ λόγω της γεωστρατηγικής της θέσης μεταξύ της Σοβιετικής Ένωσης και της Μέσης Ανατολής. Το 1974, μετά την τουρκική εισβολή στην Κύπρο, η Ελλάδα αποσύρθηκε προσωρινά από τη στρατιωτική δομή του ΝΑΤΟ, αλλά όχι από την πολιτική. Η Τουρκία συνέχισε τη συνεργασία με το ΝΑΤΟ κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, φιλοξενώντας βάσεις και συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης.

 Μετά τον Ψυχρό Πόλεμο 
Μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης, η Τουρκία παρέμεινε ενεργό μέλος του ΝΑΤΟ και συμμετείχε σε επιχειρήσεις όπως στο Αφγανιστάν και στα Βαλκάνια. Η Τουρκία συμμετείχε επίσης στην Επιχείρηση «Ενεργή Προσπάθεια» στη Μεσόγειο και σε αποστολές διατήρησης ειρήνης. Μετά την 11η Σεπτεμβρίου 2001, υποστήριξε τις στρατιωτικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ κατά της Αλ Κάιντα.

 Σύγχρονες εντάσεις 
Κατά καιρούς έχουν προκύψει εντάσεις μεταξύ της Τουρκίας και άλλων μελών του ΝΑΤΟ, ιδιαίτερα λόγω της πολιτικής της στη Συρία, των σχέσεων της με τη Ρωσία, και της αγοράς των ρωσικών πυραυλικών συστημάτων S-400 από την Τουρκία το 2019. Η κίνηση αυτή οδήγησε τις Ηνωμένες Πολιτείες να αποβάλουν την Τουρκία από το πρόγραμμα των μαχητικών F-35. Παρά τις εντάσεις, η Τουρκία παραμένει σημαντικός σύμμαχος, λόγω της στρατηγικής της θέσης και του μεγέθους των ενόπλων δυνάμεών της.

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Στρατιωτική ιστορία της Τουρκίας
Κατηγορία:ΝΑΤΟ