Βαν Μόρισον

O σερ Τζορτζ Άιβαν Βαν Μόρισον , ευρέως γνωστός ως Βαν Μόρισον (Αγγλικά: George Ivan "Van" Morrison, 31 Αυγούστου 1945 - ), είναι Βορειοϊρλανδός τραγουδοποιός και μουσικός, του οποίου η δισκογραφική καριέρα ξεκίνησε τη δεκαετία του 1960. Τα άλμπουμ του Μόρισον έχουν σημειώσει μεγάλη επιτυχία στο Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιρλανδία, με περισσότερα από 40 να φτάνουν στο τοπ 40 του Ηνωμένου Βασιλείου, καθώς και διεθνώς, σε χώρες όπως η Γερμανία, η Ολλανδία και η Ελβετία.

Τα άλμπουμ του έχουν καταφέρει να φτάσουν στα δέκα κορυφαία του Ηνωμένου Βασιλείου για τέσσερις συνεχόμενες δεκαετίες, μετά την επιτυχία του Latest Record Project, Volume 1 του 2021.  Δεκαοκτώ από τα άλμπουμ αυτά έχουν φτάσει στα κορυφαία 40 στις Ηνωμένες Πολιτείες, 12 από τα οποία μεταξύ 1997 και 2017.  Από τότε που έκλεισε τα 70 του χρόνια το 2015, κυκλοφορεί – κατά μέσο όρο – ένα τουλάχιστον άλμπουμ τον χρόνο. Οι διακρίσεις του περιλαμβάνουν δύο Βραβείο Grammy,  Βραβείο BRIT Εξαιρετικής Συνεισφοράς στη Μουσική 1994 και Βραβείο Americana Music Lifetime Achievement Award for Songwriting του 2017, ενώ έχει εισαχθεί τόσο στο Rock and Roll Hall of Fame όσο και στο Songwriters Hall of Fame. Το 2016 χρίστηκε ιππότης για τις υπηρεσίες του στη μουσική βιομηχανία και στον τουρισμό της Βόρειας Ιρλανδίας.  

Ο Μόρισον άρχισε να παίζει ως έφηβος στα τέλη της δεκαετίας του 1950 μια ποικιλία οργάνων όπως κιθάρα, φυσαρμόνικα, πλήκτρα και σαξόφωνο, σε διάφορα ιρλανδικά συγκροτήματα, διασκευάζοντας δημοφιλείς επιτυχίες της εποχής. Γνωστός στους θαυμαστές του ως «Van the Man»,  ο Μόρισον έγινε ευρύτερα γνωστός στα μέσα της δεκαετίας του 1960 ως ο τραγουδιστής του R&B συγκροτήματος Them από το Μπέλφαστ, με το οποίο έγραψε και ηχογράφησε το «Gloria», που έγινε βασικό κομμάτι garage συγκροτημάτων. Η σόλο καριέρα του ξεκίνησε υπό την καθοδήγηση του Μπερτ Μπερνς, προσανατολισμένου στις ποπ επιτυχίες, με την κυκλοφορία του επιτυχημένου σινγκλ "Brown Eyed Girl" το 1967.

Μετά τον θάνατο του Μπερνς, η Warner Bros. Records αγόρασε το συμβόλαιο του Μόρισον και τον άφησε να κάνει τρεις ηχογραφήσεις για το Astral Weeks (1968).  Ενώ αρχικά δεν είχε καλές πωλήσεις, το άλμπουμ θεωρείται πλέον κλασικό.  Το Moondance (1970) καθιέρωσε τον Μόρισον ως έναν από τους σημαντικότερους καλλιτέχνες,  και εκείνος έχτισε τη φήμη του καθ' όλη τη δεκαετία του 1970 με μια σειρά από αναγνωρισμένα άλμπουμ και ζωντανές εμφανίσεις.

Μεγάλο μέρος της μουσικής του Μόρισον είναι δομημένο γύρω από τη σόουλ μουσική και το πρώιμο rhythm and blues. Πολλά έργα του είναι πνευματικά εμπνευσμένα μουσικά ταξίδια με επιρροή από την κελτική παράδοση, την τζαζ και την αφηγηματική τέχνη ροής της συνείδησης, των οποίων το Astral Weeks αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα.   Τα δύο είδη αναφέρονται ενίοτε μαζί ως «κέλτικη σόουλ»,  ενώ η μουσική του Μόρισον έχει περιγραφεί ως μια μουσική που επιτυγχάνει «ένα είδος βίαιης υπέρβασης». 

 Ζωή και καριέρα 

 Τα πρώτα χρόνια και οι μουσικές ρίζες: 1945–1964 
Ο Τζορτζ Άιβαν Μόρισον γεννήθηκε στις 31 Αυγούστου 1945,  στην οδό Χάιντφορντ 125, στο Μπλούμφιλντ του Μπέλφαστ, στη Βόρεια Ιρλανδία.  Ήταν το μοναχοπαίδι του Τζορτζ Μόρισον, ηλεκτρολόγου σε ναυπηγείο, και της Βάιολετ Μόρισον (το γένος Στιτ), η οποία ήταν τραγουδίστρια και χορεύτρια στα νιάτα της. Ο προηγούμενος ένοικος του σπιτιού τους ήταν ο πατέρας του συγγραφέα Λι Τσάιλντ.  Η οικογένεια του Μόρισον ήταν εργατικής τάξης προτεστάντες, οι οποίοι κατάγονταν από τον σκωτσέζικο πληθυσμό του Όλστερ που εγκαταστάθηκε στο Μπέλφαστ.    Από το 1950 έως το 1956, ο Μόρισον, ο οποίος άρχισε να γίνεται γνωστός ως «Βαν» εκείνη την περίοδο, φοίτησε στο Δημοτικό Σχολείο Έλμγκροουβ.  Ο πατέρας του είχε αυτό που εκείνη την εποχή ήταν μία από τις μεγαλύτερες συλλογές δίσκων στη Βόρεια Ιρλανδία (την οποία απέκτησε κατά την παραμονή του στο Ντιτρόιτ του Μίσιγκαν, στις αρχές της δεκαετίας του 1950)  και ο νεαρός Μόρισον μεγάλωσε ακούγοντας καλλιτέχνες όπως Τζέλι Ρολ Μόρτον, Ρέι Τσαρλς, Lead Belly και Σόλομον Μπερκ, για τους οποίους αργότερα είπε: «Αν δεν ήταν τύποι σαν τον Ρέι και τον  Σόλομο , δεν θα ήμουν εκεί που είμαι σήμερα. Αυτοί ήταν η έμπνευση που με ώθησε να προχωρήσω. Αν δεν υπήρχε αυτό το είδος μουσικής, δεν θα μπορούσα να κάνω αυτό που κάνω τώρα». 

Η συλλογή δίσκων του πατέρα του τον έφερε σε επαφή με διάφορα μουσικά είδη, όπως τα μπλουζ του Μάντι Γουότερς, τα γκόσπελ της Μαχάλια Τζάκσον, η τζαζ του Τσάρλι Πάρκερ, η φολκ του Γούντι Γκάθρι και η κάντρι των Χανκ Γουίλιαμς και Τζίμι Ρότζερς,  ενώ ο πρώτος δίσκος που αγόρασε ποτέ ο ίδιος ήταν του μουσικού της μπλουζ Σόνι Τέρι.  Όταν ο Λόνι Ντόνεγκαν έκανε επιτυχία με το "Rock Island Line", γραμμένο από τον Χιούντι Ουίλιαμ Λέντμπετερ (Lead Belly), ο Μόρισον ένιωσε οικειότητα και με τη μουσική skiffle, καθώς είχε ήδη ακούσει Lead Belly.  

Ο πατέρας του Μόρισον του αγόρασε την πρώτη του ακουστική κιθάρα όταν ήταν 11 ετών και έμαθε να παίζει βασικές συγχορδίες από το βιβλίο The Carter Family Style, το οποίο επιμελήθηκε ο Άλαν Λόμαξ.  Το 1957, σε ηλικία 12 ετών, ο Μόρισον σχημάτισε το πρώτο του συγκρότημα,  ένα skiffle γκρουπ με το όνομα The Sputniks" που πήρε το όνομά του από τον δορυφόρο Sputnik 1, ο οποίος είχε εκτοξευθεί τον Οκτώβριο του ίδιου έτους από τη Σοβιετική Ένωση.  Το 1958, το συγκρότημα έπαιξε σε μερικές τοπικές αίθουσες και ο Μόρισον ανέλαβε την ηγεσία, συνεισφέροντας στο μεγαλύτερο μέρος του τραγουδιού και της ενορχήστρωσης. Ακολούθησαν και άλλα βραχύβια συγκροτήματα – στα 14 του, σχημάτισε τους Midnight Special, μια άλλη μπάντα skiffle, και έπαιξε σε μια σχολική συναυλία. Στη συνέχεια, όταν άκουσε τον Τζίμι Τζιούφρε να παίζει σαξόφωνο στο "The Train and The River", έπεισε τον πατέρα του να του αγοράσει ένα τενόρο σαξόφωνο,  και πήρε μαθήματα σαξοφώνου και μουσικής ανάγνωσης από τον Τζορτζ Κάσιντι, μουσικό της τζαζ, τον οποίο ο Μόρισον θεωρούσε "μεγάλη έμπνευση", και έγιναν φίλοι. Μεγάλωσε επίσης μαζί του στην οδό Χάιντφορντ.    Παίζοντας πλέον σαξόφωνο, ο Μόρισον συνεργάστηκε με διάφορα τοπικά συγκροτήματα, όπως στους Deanie Sands και τους Javelins, στους οποίους έπαιζε κιθάρα και τραγουδούσε. 

Ο Μόρισον φοίτησε στο Λύκεο Αρρένων Όραντζφιλντ, το οποίο τελείωσε τον Ιούλιο του 1960 χωρίς άλλα προσόντα.  Ως μέλος της εργατικής τάξης, αναμενόταν να βρει μια τακτική δουλειά πλήρους απασχόλησης.  Έτσι, μετά από αρκετές σύντομες θέσεις μαθητείας, βρήκε μια θέση ως καθαριστής τζαμιών — κάτι που αργότερα αναφέρθηκε στα τραγούδια του "Cleaning Windows" και " aint Dominic's Preview".  Ωστόσο, είχε αναπτύξει τα μουσικά του ενδιαφέροντα από νεαρή ηλικία και συνέχισε να παίζει με τους Monarchs περιστασιακά. Ο νεαρός Μόρισον έπαιξε επίσης με την μπάντα Harry Mack Showband, τους Great Eight, με τον μεγαλύτερο φίλο του από τη δουλειά, Τζόρντι (GD) Σπρουλ, τον οποίο αργότερα ανέφερε μία από τις βασικές του επιρροές. 

Στην ηλικία των 17 ετών, ο Μόρισον περιόδευσε στην Ευρώπη για πρώτη φορά με τους Monarchs, οι οποίοι πλέον αυτοαποκαλούνταν International Monarchs. Αυτό το ιρλανδικό συγκρότημα,  με τον Μόρισον να παίζει σαξόφωνο, κιθάρα και φυσαρμόνικα και περιστασιακά μπάσο και τα ντραμς, περιόδευσε σε άθλια κλαμπ και βάσεις του αμερικανικού στρατού στη Σκωτία, την Αγγλία και τη Δυτική Γερμανία, παίζοντας συχνά πέντε φορές κάθε βράδυ.  Ενώ βρίσκονταν στη Γερμανία, το συγκρότημα ηχογράφησε ένα σινγκλ, το "Boozoo Hully Gully"/"Twingy Baby", με το όνομα Georgie and the Monarchs. Αυτή ήταν η πρώτη ηχογράφηση του Μόρισον, που πραγματοποιήθηκε τον Νοέμβριο του 1963 στα Ariola Studios της Κολωνίας με τον Μόρισον στο σαξόφωνο. Η ηχογράφηση έφτασε στις χαμηλές θέσεις των γερμανικών τσαρτ.  

Μετά την επιστροφή στο Μπέλφαστ τον Νοέμβριο του 1963, το συγκρότημα διαλύθηκε,  οπότε ο Μόρισον επανενώθηκε με τον Τζόρντι Σπρόουλ και έπαιξε μαζί του και μαζί με τον κιθαρίστα Χέρμπι Άρμστρονγκ στο Manhattan Showband. Όταν ο Άρμστρονγκ πέρασε από ακρόαση για να παίξει με τον Μπράιαν Ρόσι και τους Golden Eagles, αργότερα γνωστούς ως Wheels, ο Μόρισον συμφώνησε και προσελήφθη ως τραγουδιστής μπλουζ.   

 Them: 1964–1966 
Οι Them, το συγκρότημα με το οποίο ο Μόρισον έκανε την εμφάνισή του στη διεθνή σκηνή, ιδρύθηκαν τον Απρίλιο του 1964, όταν εκείνος απάντησε σε μια αγγελία για μουσικούς που ήθελαν να παίξουν σε ένα νέο R&B κλαμπ στο Maritime Hotel, έναν παλιό ξενώνα στο Μπέλφαστ όπου σύχναζαν ναυτικοί.   Το νέο κλαμπ χρειαζόταν μπάντα για τα εγκαίνιά του. Ο Μόρισον είχε εγκαταλείψει τους Golden Eagles (το συγκρότημα με το οποίο εμφανιζόταν εκείνη την εποχή), οπότε δημιούργησε νέο συγκρότημα που ξεπήδησε από τους Gamblers, ένα συγκρότημα που δημιουργήθκε το 1962 στο ανατολικό Μπέλφαστ από τους Ρόνι Μίλινγκς, Μπίλι Χάρισον και Άλαν Χέντερσον. Ο Μόρισον πήρε τη θέση του φίλου του, Μπιλ Νταν, ο οποίος έφυγε από το συγκρότημα για να γίνει πάστορας.    Ο Έρικ Ρίξον, μαθητής ακόμα, έπαιζε πιάνο και πλήκτρα.  Ο Μόρισον έπαιζε σαξόφωνο και φυσαρμόνικα και μοιραζόταν τα φωνητικά με τον Μπίλι Χάρισον. Οι Gamblers ακολούθησαν την πρόταση του Έρικ Ρίξον για νέο όνομα και μεταμορφώθηκαν σε Them, από την ταινία τρόμου του 1954 Them! 

Οι R&B εμφανίσεις του συγκροτήματος στο Maritime προσέλκυσαν την προσοχή. Αυτοί έπαιζαν χωρίς πρόγραμμα και ο Μόρισον αυτοσχεδίζε, δημιουργώντας τραγούδια επί τόπου καθώς έπαιζε.  Ενώ το συγκρότημα έκανε διασκευές, έπαιξαν επίσης μερικά από τα πρώτα τραγούδια του Μόρισον, όπως το "Could You Would You", το οποίο είχε γράψει στο Κάμντεν Τάουν στη διάρκεια περιοδείας με τους Manhattan Showband.  Το ντεμπούτο του "Gloria" που έγραψε ο Μόρισον έγινε σε αυτήν τη σκηνή. Ενίοτε, ανάλογα με τη διάθεσή του, το τραγούδι διαρκούσε έως και 20 λεπτά. Ο Μόρισον έχει πει «Οι Them έζησαν και πέθαναν στη σκηνή του Maritime Hotel», πιστεύοντας ότι το συγκρότημα δεν κατάφερε να αποτυπώσει τον αυθορμητισμό και την ενέργεια των ζωντανών εμφανίσεων στους δίσκους του.  Οι Μόρισον και Χέντερσον παρέμειναν τα μόνα σταθερά μέλη τους, αν και μια λιγότερο επιτυχημένη εκδοχή των Them συνέχισε να υπάρχει και μετά την αποχώρηση του Μόρισον. 

Ο Ντικ Ρόου της Decca Records έμαθε για τις εμφανίσεις του γκρουπ και υπέγραψε μαζί τους διετές συμβόλαιο. Εκείνη την περίοδο, κυκλοφόρησαν δύο άλμπουμ και δέκα σινγκλ, ενώ δύο ακόμη σινγκλ κυκλοφόρησαν μετά την αποχώρηση του Μόρισον από το γκρουπ. Τρεις επιτυχίες τους έφτασαν στα τσαρτ, τα "Baby, Please Don't Go" (1964), "Here Comes the Night" (1965) και "Mystic Eyes" (1965),  αλλά η B-side του "Baby, Please Don't Go" περιείχε το κλασικό garage κομμάτι "Gloria",  το οποίο διασκεύασαν οι Πάτι Σμιθ, Doors, Shadows of Knight, Τζίμι Χέντριξ και πολλοί άλλοι. 

Βασιζόμενοι στην επιτυχία των σινγκλ τους στις Ηνωμένες Πολιτείες και έχοντας ως κίνητρο τη βρετανική εισβολή, οι Them πραγματοποίησαν δίμηνη περιοδεία στην Αμερική τον Μάιο και τον Ιούνιο του 1966, με εμφανίσεις από τις 30 Μαΐου έως τις 18 Ιουνίου στο Whisky a Go Go του Λος Άντζελες.  Οι Doors ήταν το γκρουπ που εμφανιζόταν πριν από αυτούς την τελευταία εβδομάδα,  και η επιρροή του Μόρισον στον τραγουδιστή των Doors, Τζιμ Μόρισον, επισημάνθηκε από τον Τζον Ντένσμορ στο βιβλίο του Riders on the Storm. Ο Μπράιαν Χίντον αφηγείται πώς «ο Τζιμ Μόρισον διδάχθηκε γρήγορα από την σκηνική τέχνη του σχεδόν συνονόματού του, τη φαινομενική ανεμελιά του, τον αέρα της συγκρατημένης απειλητικότητάς του, τον τρόπο που αυτοσχεδίαζε ποίηση σε ροκ ρυθμό, ακόμη και τη συνήθειά του να σκύβει δίπλα στο μπάσο τύμπανο στα ορχηστρικά διαλείμματα των κομματιών».  Την τελευταία βραδιά, οι δύο Μόρισον και τα δύο συγκροτήματα ερμήνευσαν μαζί το «Gloria».   from Van Morrison website. Photo of both Morrisons on stage. Access date 26 May 2007. 

Προς το τέλος της περιοδείας, τα μέλη του συγκροτήματος ενεπλάκησαν σε διαμάχη με τον μάνατζέρ τους, τον Φιλ Σόλομον της Decca Records, σχετικά με τα χρήματα που τους καταβάλλονταν. Αυτό, σε συνδυασμό με τη λήξη της επαγγελματικής τους βίζας, έκανε το συγκρότημα να επιστρέψει από την Αμερική απογοητευμένο. Μετά από δύο ακόμη συναυλίες στην Ιρλανδία, οι Them διαλύθηκαν. Ο Μόρισον επικεντρώθηκε στη σύνθεση μερικών από τα τραγούδια που θα εμφανίζονταν στο Astral Weeks, ενώ τα υπόλοιπα μέλη επανενώθηκαν το 1967 και μετακόμισαν στην Αμερική. 

 Έναρξη σόλο καριέρας: 1967 
 Ο Μπερτ Μπερνς, παραγωγός των Them και συνθέτης της επιτυχίας τους "Here Comes the Night" (1965), έπεισε τον Μόρισον να πάει στη Νέα Υόρκη για να ηχογραφήσει σόλο για τη νέα του δισκογραφική εταιρεία, την Bang Records.  Ο Μόρισον πήγε και υπέγραψε ένα συμβόλαιο που δεν είχε μελετήσει καλά.  Στη διάρκεια μιας διήμερης ηχογράφησης στα A & R Studios που ξεκίνησε στις 28 Μαρτίου 1967, ηχογράφησε οκτώ τραγούδια, τα οποία αρχικά προορίζονταν να χρησιμοποιηθούν ως τέσσερα σινγκλ.  Αντ' αυτού, αυτά τα τραγούδια κυκλοφόρησαν ως το άλμπουμ Blowin' Your Mind! χωρίς να ενημερωθεί ο Μόρισον, ο οποίος είπε ότι πληοροφορήθηκε την κυκλοφορία του άλμπουμ όταν ένας φίλος του είπε ότι το είχε αγοράσει. Ο Μόρισον δεν ήταν ευχαριστημένος με το άλμπουμ και είπε ότι «είχε διαφορετική αντίληψη γι' αυτό». 

Το «Brown Eyed Girl», ένα από τα τραγούδια του Blowin' Your Mind! , κυκλοφόρησε ως σινγκλ στα μέσα Ιουνίου 1967,  φτάνοντας στο νούμερο 10 στα αμερικανικά τσαρτ και έγινε το τραγούδι του Μόρισον που παίχτηκε περισσότερο.  Το τραγούδι παρέμεινε συνολικά 16 εβδομάδες στα τσαρτ.  Μια μελέτη του 2015 για τις διαδικτυακές λήψεις από το 2004 και τις ραδιοφωνικές μεταδόσεις του τραγουδιού το 2010 κατέταξε το "Brown Eyed Girl" στη θέση του πιο δημοφιλούς τραγουδιού από τη δεκαετία του 1960.  Το 2000, το τραγούδι έφτασε στο Νο. 21 στη λίστα Rolling Stone/MTV με τα 100 καλύτερα ποπ τραγούδια  και στο Νο. 49 στη λίστα του VH1 με τα 100 καλύτερα ροκ τραγούδια.  Το 2010, το "Brown Eyed Girl" κατατάχθηκε στο Νο. 110 στη λίστα του περιοδικού Rolling Stone με τα 500 καλύτερα τραγούδια όλων των εποχών,  ενώ τον Ιανουάριο του 2007, εισήχθη στο Grammy Hall of Fame. 

Μετά τον θάνατο του Μπερνς το 1967, ο Μόρισον ενεπλάκη σε μια διαμάχη για το συμβόλαιό του με τη χήρα του, Αϊλίν Μπερνς, η οποία τον εμπόδιζε να εμφανιστεί στη σκηνή και να ηχογραφήσει στην περιοχή της Νέας Υόρκης.  Το τραγούδι «Big Time Operators», που κυκλοφόρησε το 1993, πιστεύεται ότι παραπέμπει στις συναλλαγές του με τη μουσική βιομηχανία της Νέας Υόρκης στη διάρκεια αυτής της περιόδου.  Μετακόμισε στη Βοστώνη της Μασαχουσέτης και αντιμετώπισε προσωπικά και οικονομικά προβλήματα. Είχε «φτάσει σε αδιέξοδο» και δυσκολευόταν να βρει μέρη για συναυλίες.  Ανέκτησε την επαγγελματική του σταθερότητα χάρη στις λίγες συναυλίες που κατάφερε να βρει και άρχισε να ηχογραφεί με τη Warner Bros. Records.  

Η Warner Bros. εξαγόρασε το συμβόλαιο του Μόρισον αντί 20.000 δολαρίων σε μια εγκαταλελειμμένη αποθήκη στην Ένατη Λεωφόρο στο Μανχάταν.  Μια ρήτρα απαιτούσε από τον Μόρισον να υποβάλει 36 πρωτότυπα τραγούδια εντός ενός έτους στην εκδοτική εταιρεία του Μπερνς. Τα ηχογράφησε σε μία μόνο συνεδρία με μια ξεκούρδιστη κιθάρα, με στίχους για θέματα όπως η δερματοφυτίαση και τα σάντουιτς. Η Αϊλίν Μπερνς θεώρησε τα τραγούδια «ανοησίες» και δεν τα χρησιμοποίησε.   Οι συνθέσεις αυτές έγιναν γνωστές ως τραγούδια «εκδίκησης»  και κυκλοφόρησαν επίσημα στη συλλογή The Authorized Bang Collection (2017). 

 Astral Weeks: 1968 
Το πρώτο άλμπουμ του Μόρισον για τη Warner Bros. Records ήταν το Astral Weeks (το οποίο είχε ήδη ερμηνεύσει σε πολλά κλαμπ γύρω στη Βοστώνη). Ήταν ένας μυστικιστικός κύκλος τραγουδιών, που συχνά θεωρείται το καλύτερο έργο του και ένα από τα καλύτερα άλμπουμ όλων των εποχών.    Ο Μόρισον έχει πει: «Όταν κυκλοφόρησε το Astral Weeks, λιμοκτονούσα κυριολεκτικά».  Ο δίσκος κυκλοφόρησε το 1968 και αρχικά πέρασε απαρατήρητος από το κοινό, αλλά τελικά έλαβε διθυραμβικές κριτικές.

Το άλμπουμ περιγράφεται από το AllMusic ως υπνωτιστικό, στοχαστικό και με μοναδική μουσική δύναμη.  Έχει συγκριθεί με τον γαλλικό ιμπρεσιονισμό και την μυστικιστική κελτική ποίηση.    Μια κριτική του περιοδικού Rolling Stone το 2004 ξεκινά με τα λόγια: «Αυτή είναι μουσική τόσο αινιγματικής ομορφιάς που 35 χρόνια μετά την κυκλοφορία της, το Astral Weeks εξακολουθεί να αψηφά τον εύκολο θαυμασμό».  Ο Άλαν Λάιτ αργότερα περιέγραψε το Astral Weeks ως «ό,τι δεν είχε κάνει [ο Μόρισον] προηγουμένως—και για την ακρίβεια, ό,τι δεν είχε κάνει κανείς προηγουμένως. Ο Μόρισον τραγουδά για τη χαμένη αγάπη, τον θάνατο και τη νοσταλγία για την παιδική ηλικία στην κέλτικη ψυχή που θα γινόταν η υπογραφή του».  Ο δίσκος έχει τοποθετηθεί σε πολλές λίστες με τα καλύτερα άλμπουμ όλων των εποχών. Στη λίστα Mojo του 1995 με τα 100 καλύτερα άλμπουμ, κατατάχθηκε στη δεύτερη θέση και στη 19η στη λίστα με τα 500 καλύτερα άλμπουμ όλων των εποχών του Rolling Stone το 2003.   Τον Δεκέμβριο του 2009, ψηφίστηκε ως το κορυφαίο ιρλανδικό άλμπουμ όλων των εποχών από μια δημοσκόπηση με κορυφαίους Ιρλανδούς μουσικούς που διεξήγαγε το περιοδικό Hot Press.  

 Moondance to Into the Music: 1970–1979 
δεξιά|μικρογραφία| Ο Μόρισον το 1972
Το τρίτο σόλο άλμπουμ του Μόρισον, το Moondance, το οποίο κυκλοφόρησε το 1970, έγινε το πρώτο του άλμπουμ με πωλήσεις εκατομμυρίων αντιτύπων και έφτασε στο νούμερο 29 στα τσαρτ του Billboard.  Το ύφος του Moondance ερχόταν σε αντίθεση με αυτό του Astral Weeks. Ενώ το Astral Weeks είχε έναν θλιβερό και ευάλωτο τόνο, το Moondance επανέφερε ένα πιο αισιόδοξο και χαρούμενο μήνυμα στη μουσική του,  εγκαταλείποντας τις αφηρημένες φολκ συνθέσεις του προηγούμενου δίσκου υπέρ ενός ζωντανού rhythm and blues στυλ που επεκτάθηκε σε όλη την καριέρα του Μόρισον. 

Το ομώνυμο κομμάτι, αν και δεν κυκλοφόρησε στις ΗΠΑ ως σινγκλ μέχρι το 1977, παίχτηκε πολύ σε ραδιοφωνικές εκπομπές.  Το "Into the Mystic" έχει επίσης κερδίσει φανατικούς θαυμαστές με την πάροδο των ετών.   Το "Come Running", το οποίο έφτασε στο American Top 40, έσωσε τον Μόρισον από την αφάνεια μπαίνοντας στο Hot 100.  Το Moondance έτυχε θερμής υποδοχής και έλαβε θετικές κριτικές. «Αυτό ήταν το είδος της μπάντας που μου αρέσει», είπε ο Μόρισονγια τις ηχογραφήσεις του Moondance. Έκανε ο ίδιος την παραγωγή του άλμπουμ, καθώς ένιωθε ότι κανείς άλλος δεν ήξερε τι ήθελε ο ίδιος.  Το Moondance κατατάχθηκε στη θέση 65 στη λίστα του περιοδικού Rolling Stone με τα 500 καλύτερα άλμπουμ όλων των εποχών .  Τον Μάρτιο του 2007, το Moondance κατατάχθηκε στην θέση 72 στη λίστα του NARM Rock and Roll Hall of Fame με τα "Απόλυτα 200". 

Τα επόμενα χρόνια, κυκλοφόρησε μια σειρά από άλμπουμ, ξεκινώντας με ένα δεύτερο το 1970. Το άλμπουμ Band and the Street Choir είχε έναν πιο ελεύθερο, πιο χαλαρό ήχο από το Moondance, αλλά όχι την τελειότητα, κατά τη γνώμη του κριτικού Τζον Λάνταου.  Περιλαμβάνει το επιτυχημένο σινγκλ "Domino", το οποίο έφτασε στο νούμερο ένα στο Billboard Hot 100. 

Το 1971, κυκλοφόρησε ένα ακόμη άλμπουμ, το Tupelo Honey, που έτυχε θερμής υποδοχής.  Αυτό το άλμπουμ έβγαλε το επιτυχημένο σινγκλ "Wild Night". Το ομώνυμο τραγούδι του άλμπουμ έχει έντονα κάντρι-σόουλ αίσθηση  και το άλμπουμ τελειώνει με ένα ακόμη κάντρι κομμάτι, το "Moonshine Whiskey". Ο Μόρισον είπε ότι αρχικά σκόπευε να κάνει ένα άλμπουμ που θα αφορούσε όλη την κάντρι μουσική.  Οι ηχογραφήσεις ήταν όσο το δυνατόν πιο ζωντανές—αφού έκαναν πρόβες στα τραγούδια, οι μουσικοί έμπαιναν στο στούντιο και έπαιζαν ένα ολόκληρο σετ σε μία μόνο ηχογράφηση.  Ο συμπαραγωγός του, Τεντ Τέμπλεμαν, περιέγραψε αυτή τη διαδικασία ηχογράφησης ως «το πιο τρομακτικό πράγμα που έχω δει ποτέ». 

Το Saint Dominic's Preview (1972) αποκάλυψε την απόκλιση του Μόρισον από το πιο προσιτό στιλ των τριών προηγούμενων άλμπουμ του και την επιστροφή του στις πιο τολμηρές, περιπετειώδεις και στοχαστικές πτυχές του Astral Weeks. Ο συνδυασμός δύο μουσικών στιλ επέδειξε μια ευελιξία που δεν είχε υπήρχε στα μέχρι τότε άλμπουμ του.  Δύο τραγούδια, τα "Jackie Wilson Said (I'm in Heaven When You Smile)" και "Redwood Tree", έφτασαν στο Hot 100.  Τα τραγούδια "Listen to the Lion" και "Almost Independence Day" έχουν διάρκεια πάνω από 10 λεπτά το καθένα και χρησιμοποιούν το είδος της ποιητικής εικονοποιίας που είχε να ακουστεί από την εποχή του Astral Weeks. Ήταν το άλμπουμ του με τις υψηλότερες επιδόσεις στα τσαρτ στις ΗΠΑ μέχρι την είσοδό του στο Top Ten στο Billboard 200 το 2008. 

Το 1973, κυκλοφόρησε το επόμενο άλμπουμ του, το Hard Nose the Highway, λαμβάνοντας ανάμεικτες, αλλά ως επί το πλείστον αρνητικές, κριτικές. Το άλμπουμ περιείχε το δημοφιλές τραγούδι "Warm Love", αλλά κατά τα άλλα έχει απορριφθεί σε μεγάλο βαθμό από τους κριτικούς.  Σε μια κριτική του Rolling Stone το 1973, περιγράφηκε ως «ψυχολογικά περίπλοκο, μουσικά κάπως ανομοιογενές και στιχουργικά εξαιρετικό». 

Σε μια τρίμηνη επίσκεψη στην Ιρλανδία τον Οκτώβριο του 1973, ο Μόρισον έγραψε επτά από τα τραγούδια που αποτέλεσαν το επόμενο άλμπουμ του, το Veedon Fleece.  Αν και αρχικά δεν προσέλκυσε ιδιαίτερη προσοχή, η κριτική του απήχηση αυξήθηκε σημαντικά με την πάροδο των ετών και θεωρείται πλέον ένα από τα πιο εντυπωσιακά και ποιητικά έργα του Μόρισον.  Το 2008, σε μια κριτική, το Rolling Stone γράφει ότι όταν κυκλοφόρησε στα τέλη του 1974: «Έχει κυκλοφορήσει πολλά υπέροχα άλμπουμ από τότε, αλλά δεν έχει ξαναφτάσει ποτέ τα μεγαλοπρεπή ύψη αυτού».  Το «You Don't Pull No Punches, but You Don't Push the River» αποτελεί παράδειγμα του μακροσκελούς, υπνωτιστικού Μόρισον με αναφορές του στον οραματιστή ποιητή Ουίλιαμ Μπλέικ. 

Ο Μόρισον χρειάστηκε τρία χρόνια για να κυκλοφορήσει το επόμενο άλμπουμ. Μετά από μια δεκαετία χωρίς άδεια, είπε σε μια συνέντευξη, ότι χρειαζόταν να απομακρυνθεί εντελώς από τη μουσική και σταμάτησε ρκετούς μήνες να την ακούει.  Υπέφερε επίσης από συγγραφικό μπλοκάρισμα, γι' αυτό σκεφτόταν σοβαρά να εγκαταλείψει οριστικά τη μουσική βιομηχανία.  Οι εικασίες ότι θα κυκλοφορούσε ένα εκτεταμένο τζαμ άλμπουμ με τίτλο Mechanical Bliss ή Naked in the Jungle ή Stiff Upper Lip δεν απέδωσαν καρπούς  και το επόμενο άλμπουμ του ήταν το A Period of Transition το 1977, μια συνεργασία με τον Dr. John, ο οποίος είχε εμφανιστεί στη συναυλία The Last Waltz με τον Μόρισον το 1976. Το άλμπουμ έτυχε μέτριας υποδοχής από τους κριτικούς και σηματοδότησε την έναρξη μιας πολύ παραγωγικής περιόδου. Την επόμενη χρονιά, ο Μόρισον κυκλοφόρησε το Wavelength, το οποίο έγινε εκείνη την εποχή το άλμπουμ με τις ταχύτερες πωλήσεις της καριέρας του και σύντομα έγινε χρυσό. Το ομώνυμο κομμάτι σημείωσε μέτρια επιτυχία, φτάνοντας στο νούμερο 42. Χρησιμοποιώντας συνθεσάιζερ της δεκαετίας του 1970, μιμείται τους ήχους των ραδιοφωνικών σταθμών των βραχέων κυμάτων που άκουγε στα νιάτα του.  Το εναρκτήριο κομμάτι με τίτλο «Kingdom Hall»—όνομα που δίνουν οι Μάρτυρες του Ιεχωβά στους χώρους λατρείας τους—θύμιζε τις παιδικές θρησκευτικές εμπειρίες του Μόρισον μέσω της μητέρας του και προμήνυε τα θρησκευτικά θέματα που ήταν πιο εμφανή στο επόμενο άλμπουμ του, το Into the Music. 

Θεωρούμενο από το AllMusic ως «ο απόλυτος Μόρισον της μετακλασικής εποχής»,  το Into the Music κυκλοφόρησε τον τελευταίο έτος της δεκαετίας του 1970. Τα τραγούδια σε αυτό το άλμπουμ αναφέρονται για πρώτη φορά στη θεραπευτική δύναμη της μουσικής, η οποία έγινε διαρκές ενδιαφέρον του Μόρισον.  Το «Bright Side of the Road» είναι ένα χαρούμενο, εμψυχωτικό τραγούδι που περιλαμβάνεται στο σάουτνρακ της ταινίας Μιχαήλ (1996) με τον Τζον Τραβόλτα. 

 Από το Common One στο Avalon Sunset: 1980–1989 
Με το επόμενο άλμπουμ του, η νέα δεκαετία βρήκε τον Μόρισον να ακολουθεί τη μούσα του σε αχαρτογράφητα εδάφη και ενίοτε σε ανελέητες κριτικές.   Τον Φεβρουάριο του 1980, ο Μόρισον και μια ομάδα μουσικών ταξίδεψαν στο Super Bear, ένα στούντιο στις Γαλλικές Άλπεις, για να ηχογραφήσουν (σε ένα πρώην αβαείο) το πιο αμφιλεγόμενο άλμπουμ στη δισκογραφία του. Αργότερα, «ο Μόρισον παραδέχτηκε ότι η αρχική του ιδέα ήταν ακόμη πιο εσωτερική από το τελικό προϊόν».   Το άλμπουμ Common One αποτελείται από έξι τραγούδια. Το μεγαλύτερο, το «Summertime in England», διαρκεί 15,5 λεπτά και τελειώνει με τις λέξεις «Can you feel the silence?» (Νιώθεις τη σιωπή;). Ο Paul Du Noyer του περιοδικού NME αποκάλεσε το άλμπουμ «κολοσσιαία αυτάρεσκο και κοσμικά βαρετό». Αργότερα, οι κριτικοί επανεκτίμησαν το άλμπουμ πιο ευνοϊκά με την επιτυχία του «Summertime in England».

Το επόμενο άλμπουμ του Μόρισον, το Beautiful Vision, που κυκλοφόρησε το 1982, τον έφερε για μια ακόμη φορά στην μουσική των βορειοϊρλανδικών ριζών του.  Έχοντας λάβει θερμή υποδοχή από κριτικούς και κοινό, κυκλοφόρησε ένα μικρό βρετανικό σινγκλ, το "Cleaning Windows", το οποίο αναφερόταν σε μία από τις πρώτες δουλειές του μετά το σχολείο.  Αρκετά άλλα τραγούδια του άλμπουμ, τα "Vanlose Stairway", "She Gives Me Religion" και το ορχηστρικό "Scandinadia" δείχνουν την παρουσία μιας νέας προσωπικής μούσας στη ζωή του: μιας Δανής πράκτορα δημοσίων σχέσεων, η οποία μοιραζόταν τα πνευματικά ενδιαφέροντα του Μόρισον και άσκησε σταθεροποιητική επιρροή πάνω του σε όλη τη δεκαετία του 1980.  Το "Scandinavia", με τον Μόρισον στο πιάνο,  ήταν υποψήφιο στην κατηγορία Καλύτερης Ροκ Ορχηστρικής Ερμηνείας στα 25α Βραβεία Γκράμι. 

Μεγάλο μέρος της μουσικής που κυκλοφόρησε ο Μόρισον τη δεκαετία του 1980 συνέχισε να επικεντρώνεται σε θέματα πνευματικότητας και πίστης. Το άλμπουμ του Inarticulate Speech of the Heart (1983) ήταν «μια κίνηση προς τη δημιουργία μουσικής για διαλογισμό» με συνθεσάιζερ, αυλούς και φλάουτο, ενώ τέσσερα από τα κομμάτια ήταν ορχηστρικά.  Ο τίτλος του άλμπουμ και η παρουσία των ορχηστρικών κομματιών σημειώθηκαν ως ενδεικτικά της μακροχρόνιας πεποίθησης του Μόρισον ότι «δεν έχουν σημασία οι λέξεις που χρησιμοποιεί κανείς, αλλά η δύναμη της πεποίθησης πίσω από αυτές τις λέξεις».  Στη διάρκεια αυτής της περιόδου, ο Μόρισον είχε σπουδάσει Σαηεντολογία και απηύθυνε «ιδιαίτερες ευχαριστίες» στον Λ. Ρον Χάμπαρντ για το άλμπουμ. 

Το άλμπουμ A Sense of Wonder (1985), συγκέντρωσε τα πνευματικά θέματα που περιέχονταν στα τέσσερα τελευταία άλμπουμ του, τα οποία ορίστηκαν σε μια κριτική του Rolling Stone ως: «αναγέννηση (Into the Music), βαθιά περισυλλογή και διαλογισμός (Common One), έκσταση και ταπεινότητα (Beautiful Vision), και ευδαιμονία (Inarticulate Speech of the Heart )».  Το σινγκλ «Tore Down a la Rimbaud» ήταν μια αναφορά στον Αρθούρο Ρεμπό και σε μια προηγούμενη περίοδο συγγραφικού μπλοκαρίσματος που είχε αντιμετωπίσει ο Μόρισον το 1974.  Το 1985, ο Μόρισον έγραψε επίσης τη μουσική επένδυση για την ταινία Lamb με πρωταγωνιστή τον Λίαμ Νίσον. 

Το άλμπουμ No Guru, No Method, No Teacher (1986) λέγεται ότι περιείχε μια «γνήσια αγιότητα... και μουσική φρεσκάδα που πρέπει να τοποθετηθεί στο κατάλληλο πλαίσιο για να γίνει κατανοητή».  Η κριτική ανταπόκριση ήταν ευνοϊκή, με έναν κριτικό του Sounds να αποκαλεί το άλμπουμ «το πιο ενδιαφέρον άλμπουμ του μετά το Astral Weeks».   Περιέχει το τραγούδι «In the Garden» που, σύμφωνα με τον Μόρισον, είχε ως βάση μια «σαφή διαδικασία διαλογισμού που αποτελεί "μορφή" υπερβατικού διαλογισμού».

Στη συνέχεια, το άλμπουμ του Μόρισον Poetic Champions Compose (1987) είχε θερμή υποδοχή και θεωρείται ένα από τα καλύτερά του για τη δεκαετία του 1980.  Η ρομαντική μπαλάντα αυτού του άλμπουμ, το "Someone Like You", συμπεριλήφθηκε στη συνέχεια στα σάουντρακ αρκετών ταινιών, όπως Ερωτικό φιλί (1995), τόσο Ζητείται πιστό αρσενικό (2001) και Το ημερολόγιο της Μπρίτζετ Τζόουνς (2001).  

Το 1988, κυκλοφόρησε το Irish Heartbeat, μια συλλογή παραδοσιακών ιρλανδικών τραγουδιών με το ιρλανδικό συγκρότημα Chieftains, το οποίο έφτασε στο νούμερο 18 στα βρετανικά τσαρτ. Το ομώνυμο τραγούδι "Irish Heartbeat", ηχογραφήθηκε αρχικά στο άλμπουμ Inarticulate Speech of the Heart (1983). 

Το άλμπουμ Avalon Sunset (1989), το οποίο περιείχε το ντουέτο με τον Κλιφ Ρίτσαρντ "Whenever God Shines His Light" και την μπαλάντα "Have I Told You Lately", έφτασε στην 13η θέση στα βρετανικά τσαρτ. Αν και θεωρείται βαθιά πνευματικό άλμπουμ,  περιείχε επίσης το "Daring Night", το οποίο έχει θέμα το σεξ.  Τα γνωστά θέματα του Μόρισον, όπως «Θεός, γυναίκα, τα παιδικά του χρόνια στο Μπέλφαστ και εκείνες οι μαγεμένες στιγμές που ο χρόνος σταματάει», ήταν εμφανή στα τραγούδια. 

 Από το The Best of Van Morrison στο Back on Top: 1990–1999 
Οι αρχές έως τα μέσα της δεκαετίας του 1990 ήταν εμπορικά επιτυχημένες για τον Μόρισον, με τρία άλμπουμ να φτάνουν στην πρώτη πεντάδα των βρετανικών charts, sold-out συναυλίες και πιοέντονο  δημόσιο προφίλ. Ωστόσο, αυτή η περίοδος σηματοδότησε επίσης πτώση στην απήχηση του έργου του στους κριτικούς.  Η δεκαετία ξεκίνησε με την κυκλοφορία του The Best of Van Morrison. Το άλμπουμ, που επιμελήθηκε ο ίδιος ο Μόρισον, επικεντρώθηκε στις επιτυχίες του και έγινε πολυπλατινένια επιτυχία, παραμένοντας ενάμιση χρόνο στα βρετανικά τσαρτ. Το AllMusic το χαρακτήρισε «με διαφορά το άλμπουμ με τις περισσότερες πωλήσεις της καριέρας του».   Το 1991 έγραψε και έκανε την παραγωγή τεσσάρων τραγουδιών για τον Τομ Τζόουνς που κυκλοφόρησαν στο Carrying A Torch και ερμήνευσε ένα ντουέτο με τον Μπομπ Ντίλαν στο BBC Arena. 

Το διπλό ζωντανό άλμπουμ A Night in San Francisco (1994) έλαβε θετικές κριτικές και σημείωσε εμπορική επιτυχία, φτάνοντας στο νούμερο 8 στα βρετανικά τσαρτ.   Το Days Like This (1995) έκανε επίσης μεγάλες πωλήσεις—αν και οι κριτικές δεν ήταν πάντα ευνοϊκές.  Αυτή η περίοδος χαρακτηρίστηκε επίσης από μια σειρά παράλληλων έργων, όπως οι ζωντανές τζαζ ερμηνείες του How Long Has This Been Going On (1996), το Tell Me Something: The Songs of Mose Allison της ίδιας χρονιάς και το The Skiffle Sessions – Live in Belfast 1998 (2000), στα οποία ο Μόρισον αποτίει φόρο τιμής στις πρώτες μουσικές του επιρροές.

Το 1997, ο Μόρισον κυκλοφόρησε το The Healing Game, ένα άλμπουμ που έλαβε ανάμεικτες κριτικές, με τους στίχους να χαρακτηρίζονται «κουρασμένοι»,  αν και ο κριτικός Γκρέιλ Μάρκους επαίνεσε τη μουσική πολυπλοκότητα του άλμπουμ.  Την επόμενη χρονιά, ο Morrison κυκλοφόρησε μερικές ακυκλοφόρητες ηχογραφήσεις του σε ένα σετ δύο δίσκων, το The Philosopher's Stone. Η επόμενη κυκλοφορία του, το Back on Top (1999), σημείωσε μέτρια επιτυχία, όντας το άλμπουμ του με την υψηλότερη θέση στα τσαρτ στις ΗΠΑ μετά το Wavelength του 1978. 

 Από το Down the Road στο Keep It Simple: 2000–2009 
δεξιά|μικρογραφία| Ο Μόρισον σε συναυλία στο Marin Civic Center, 2007.
Ο Βαν Μόρισον συνέχισε να ηχογραφεί και να κάνει περιοδείες τη δεκαετία του 2000, συχνά εμφανιζόμενος δύο ή τρεις φορές την εβδομάδα.  Ίδρυσε τη δική του ανεξάρτητη δισκογραφική εταιρεία, την Exile Productions Ltd, η οποία του επιτρέπει να διατηρεί τον πλήρη έλεγχο της παραγωγής κάθε άλμπουμ που ηχογραφεί, το οποίο στη συνέχεια παραδίδει ως τελικό προϊόν στην δισκογραφική εταιρεία της επιλογής του, για μάρκετινγκ και διανομή. 

Το 2001, εννέα μήνες μετά την έναρξη της περιοδείας με τη Λίντα Γκέιλ Λιούις για την προώθηση της συνεργασίας τους με το τραγούδι «You Win Again», η Λιούις εγκατέλειψε την περιοδεία και αργότερα υπέβαλε αγωγές κατά του Μόρισον για άδικη απόλυση και σεξιστικές διακρίσεις. Και οι δύο αξιώσεις αποσύρθηκαν αργότερα και ο δικηγόρος του Μόρισον δήλωσε: «(Ο κ. Μόρισον) είναι ικανοποιημένος που αυτές οι αξιώσεις τελικά αποσύρθηκαν. [...] Η κυρία Λιούις ζήτησε πλήρως και κατηγορηματικά συγγνώμη στον κ. Μόρισον και ανακάλεσε». Η νομική εκπρόσωπος της Λιούις, Κριστίν Τόμσον, δήλωσε ότι και τα δύο μέρη συμφώνησαν στους όρους του διακανονισμού. 

Το άλμπουμ Down the Road, που κυκλοφόρησε τον Μάιο του 2002, έλαβε καλά σχόλια από τους κριτικούς και αποδείχθηκε το άλμπουμ του με την υψηλότερη θέση στα τσαρτ στις ΗΠΑ μετά το Saint Dominic's Preview (1972).  Είχε μια νοσταλγική χροιά, με τα 15 κομμάτια του να αντιπροσωπεύουν τα διάφορα μουσικά είδη που είχε καλύψει προηγουμένως ο Μόρισον—όπως R&B, μπλουζ, κάντρι και φολκ.  Ένα από τα κομμάτια γράφτηκε ως φόρος τιμής στον εκλιπόντα πατέρα του, Τζορτζ, ο οποίος είχε διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην καλλιέργεια των πρώτων μουσικών του προτιμήσεων. 

Το άλμπουμ του Magic Time (2005) ανέβηκε απευθείας στο νούμερο 25 στα αμερικανικά τσαρτ Billboard 200 κατά την κυκλοφορία του τον Μάιο, 40 περίπου χρόνια αφότου ο Μόρισον πρωτοσυστήθκε στο κοινό ως τραγουδιστής των Them. Το Rolling Stone το κατέταξε στο νούμερο 17 στη λίστα με τα 50 κορυφαία άλμπουμ του 2005.  Επίσης, τον Ιούλιο του 2005, ο Μόρισον ανακηρύχθηκε από την Amazon ένας από τους 25 καλλιτέχνες με τις μεγαλύτερες πωλήσεις όλων των εποχών και εισήχθη στο Hall of Fame της Amazon.com.  Την ίδια χρονιά, ο Μόρισον δώρισε ένα προηγουμένως ακυκλοφόρητο κομμάτι για ένα φιλανθρωπικό άλμπουμ, το Hurricane Relief: Come Together Now, το οποίο συγκέντρωσε χρήματα για τα θύματα που επλήγησαν από τους τυφώνες Κατρίνα και Ρίτα.  Ο Μόρισον συνέθεσε το τραγούδι "Blue and Green", με τη συμμετοχή του Φόγκι Λιτλ στην κιθάρα. Αυτό το τραγούδι κυκλοφόρησε το 2007 στο άλμπουμ The Best of Van Morrison Volume 3 και ως σινγκλ στο Ηνωμένο Βασίλειο. Ο Βαν Μόρισον έπαιξε στο διεθνές φεστιβάλ κελτικής μουσικής The Hebridean Celtic Festival στο Στόρνογουεϊ, στις Εβρίδες, το καλοκαίρι του 2005. 

Κυκλοφόρησε ένα άλμπουμ με θέμα την κάντρι μουσική, με τίτλο Pay the Devil, στις 7 Μαρτίου 2006 και εμφανίστηκε στο Ryman Auditorium, όπου τα εισιτήρια εξαντλήθηκαν αμέσως μόλις βγήκαν στην αγορά.  Το Pay the Devil έγινε κατ' ευθείαν νούμερο 26 στο Billboard 200 και έφτασε στο νούμερο 7 στα κορυφαία κάντρι άλμπουμ.    Τον Νοέμβριο του 2006, κυκλοφόρησε ένα άλμπουμ περιορισμένης έκδοσης, το Live at Austin City Limits Festival, από την Exile Productions, Ltd. Τον Οκτώβριο του 2006, ο Μόρισον κυκλοφόρησε το πρώτο του εμπορικό DVD με τίτλο Live at Montreux 1980/1974, με συναυλίες από δύο ξεχωριστές εμφανίσεις στο Φεστιβάλ Τζαζ του Μοντρέ.

Ένα νέο διπλό CD με τίτλο The Best of Van Morrison Volume 3 κυκλοφόρησε τον Ιούνιο του 2007, το οποίο περιείχε 31 κομμάτια, μερικά από τα οποία δεν είχαν κυκλοφορήσει προηγουμένως. Ο Μόρισον επέλεξε τα κομμάτια.  Στις 3 Σεπτεμβρίου 2007, ο πλήρης κατάλογος με τα άλμπουμ του Μόρισον από το 1971 έως το 2002 διατέθηκε αποκλειστικά στο iTunes Store στην Ευρώπη και την Αυστραλία και την πρώτη εβδομάδα του Οκτωβρίου 2007, τα άλμπουμ έγιναν διαθέσιμα στο iTunes Store των ΗΠΑ. 

Το Still on Top – The Greatest Hits, ένα διπλού CD με 37 κομμάτια, κυκλοφόρησε στις 22 Οκτωβρίου 2007 στο Ηνωμένο Βασίλειο από την δισκογραφική εταιρεία Polydor. Στις 29 Οκτωβρίου 2007, το άλμπουμ έφτασε στη δεύτερη θέση των Official UK Top 75 Albums—η υψηλότερη θέση που είχε καταλάβει ο Μόρισον στα βρετανικά τσαρτ.  Η κυκλοφορία του Νοεμβρίου στις ΗΠΑ και τον Καναδά περιέχει 21 επιλεγμένα κομμάτια. 

Το Keep It Simple, το 33ο στούντιο άλμπουμ του Μόρισον με εντελώς νέο υλικό, κυκλοφόρησε από την Exile/Polydor Records στις 17 Μαρτίου 2008 στο Ηνωμένο Βασίλειο και από την Exile/Lost Highway Records στις ΗΠΑ και τον Καναδά την 1η Απριλίου 2008.  Περιλάμβανε 11 κομμάτια που είχε γράψει ο ίδιος. Ο Μόρισον προώθησε το άλμπουμ με μια σύντομη περιοδεία στις ΗΠΑ   με μια συναυλία στο Ηνωμένο Βασίλειο που μεταδόθηκε από το BBC Radio 2. Την πρώτη εβδομάδα κυκλοφορίας του, το Keep It Simple ανέβηκε στο νούμερο 10 του Billboard 200 και ήταν το πρώτο τραγούδι του Μόρισον που μπήκε στο Top Ten των ΗΠΑ. 

 Από το Born to Sing στο Three Chords: 2010–2020 
δεξιά|μικρογραφία|250x250εσ| Ο Μόρισον σε εμφάνιση στο Φεστιβάλ Φιλκ Μουσικής του Έντμοντον το 2010Ο Μόρισον κυκλοφόρησε δύο άλμπουμ στο πρώτο μισό της δεκαετίας, ακολουθούμενα από άλλα έξι σε μόλις πέντε χρόνια, ενώ η παραγωγικότητά του αυξήθηκε αισθητά μόλις έκλεισε τα 70. Το Born to Sing: No Plan B κυκλοφόρησε στις 2 Οκτωβρίου 2012 από την Blue Note Records. Το άλμπουμ ηχογραφήθηκε στο Μπέλφαστ, γενέτειρα του Μόρισον.  Το πρώτο σινγκλ αυτού του άλμπουμ, το "Open the Door (To Your Heart)", κυκλοφόρησε στις 24 Αυγούστου 2012.  Μια επιλογή από τους στίχους του Μόρισον με τίτλο Lit Up Inside (2014) εκδόθηκε από τις City Lights Books στις ΗΠΑ και από τις Faber & Faber στο Ηνωμένο Βασίλειο. 

Το 2015, ο Μόρισον πούλησε τα δικαιώματα για το μεγαλύτερο μέρος του καταλόγου του στην Legacy Recordings της Sony Music. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα 33 άλμπουμ του να διατεθούν ως ψηφιακές κυκλοφορίες και μέσω όλων των υπηρεσιών streaming για πρώτη φορά τον Αύγουστο.  Το πρώτο άλμπουμ που ηχογράφησε με τη Sony βάσει του νέου συμβολαίου ήταν το Duets: Re-working the Catalogue, το οποίο κυκλοφόρησε στις 24 Μαρτίου 2015 από την θυγατρική της RCA Records.  Τα 70ά γενέθλια του Μόρισον το 2015 συνοδεύτηκαν από εορτασμούς στην πόλη καταγωγής του, το Μπέλφαστ, οι οποίοι ξεκίνησαν με το BBC Radio Ulster να παρουσιάζει προγράμματα όπως το "Top 70 Van Tracks" μεταξύ 26 και 28 Αυγούστου. Ο Μόρισον έδωσε δύο συναυλίες για τα 70ά γενέθλιά του, στις 31 Αυγούστου. Η πρώτη μεταδόθηκε ζωντανά από το BBC Radio Ulster και μια 60λεπτη ταινία του BBC με τα σημαντικότερα σημεία των συναυλιών, με τίτλο Up On Cyprus Avenue, προβλήθηκε για πρώτη φορά στις 4 Σεπτεμβρίου.     Την επόμενη χρονιά, στις 30 Σεπτεμβρίου, ο Μόρισον κυκλοφόρησε το Keep Me Singing, το 36ο στούντιο άλμπουμ του. Το "Too Late", το πρώτο σινγκλ, κυκλοφόρησε την ίδια μέρα. Τα τραγούδια είναι 12 πρωτότυπα και μία διασκευή και το άλμπουμ αντιπροσωπεύει την πρώτη του κυκλοφορία πρωτότυπων κομματιών μετά το Born to Sing: No Plan B το 2012. Ακολούθησε μια σύντομη περιοδεία στις ΗΠΑ με έξι εμφανίσεις τον Οκτώβριο του 2016,  ακολουθούμενη από μια σύντομη περιοδεία στο Ηνωμένο Βασίλειο με οκτώ εμφανίσεις τον Οκτώβριο-Δεκέμβριο του 2016. Η περιοδεία στις ΗΠΑ συνεχίστηκε τον Ιανουάριο του 2017 με πέντε νέες εμφανίσεις στο Λας Βέγκας και το Κλιαργουότερ της Φλόριντας. 

Το άλμπουμ του Roll with the Punches κυκλοφόρησε στις 22 Σεπτεμβρίου 2017. Εκείνο τον Ιούλιο, αυτός και η Universal Music Group έλαβαν αγωγή από τον πρώην επαγγελματία παλαιστή Μπίλι Του Ρίβερς για χρήση της φιγούρας του στο εξώφυλλο και στο διαφημιστικό υλικό χωρίς την άδειά του. Στις 4 Αυγούστου, ο δικηγόρος της Two Rivers δήλωσε ότι τα μέρη είχαν καταλήξει σε προκαταρκτική συμφωνία για την εξωδικαστική επίλυση του θέματος.  Την 1η Δεκεμβρίου 2017, κυκλοφόρησε το 38ο στούντιο άλμπουμ του, το Versatile. Περιλαμβάνει διασκευές 9 κλασικών τζαζ κομματιών και 7 πρωτότυπα τραγούδια, ανάμεσα στα οποία μια διασκευή του παραδοσιακού "Skye Boat Song".  Σύντομα κυκλοφόρησε το 39ο στούντιο άλμπουμ του, το You're Driving Me Crazy, το οποίο κυκλοφόρησε στις 27 Απριλίου 2018 μέσω της Sony Legacy Recordings. Το άλμπουμ είναι ένα μείγμα κλασικών μπλουζ και τζαζ κομματιών και περιλαμβάνει 8 πρωτότυπα κομμάτια του Μόρισον από τον παλιό του κατάλογο. 

Τον Οκτώβριο του 2018, ο Μόρισον ανακοίνωσε ότι το 40ό άλμπουμ του, το The Prophet Speaks, θα κυκλοφορούσε από την Caroline International στις 7 Δεκεμβρίου 2018.  Ένα χρόνο αργότερα, τον Νοέμβριο του 2019, κυκλοφόρησε το 41ο στούντιο άλμπουμ του, το Three Chords & the Truth. Στις 5 Μαρτίου 2020, η Faber and Faber εξέδωσε το Keep 'Er Lit, τον 2ο τόμο με επιλεγμένους στίχους του Βαν Μόρισον.  Περιλαμβάνει πρόλογο του συναδέλφου ποιητή Πολ Μαλντούν και 120 τραγούδια από όλη την καριέρα του.  Τον Νοέμβριο του 2020, ο Μόρισον και  ο Έρικ Κλάπτον συνεργάστηκαν σε ένα σινγκλ με τίτλο "Stand and Deliver". 

 Διαμάχη για τον κορονοϊό 
Κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19 στο Ηνωμένο Βασίλειο, ο Μόρισον έκανε πολλές δηλώσεις κατά των μέτρων κοινωνικής απομόνωσης που επηρέαζαν τις ζωντανές μουσικές εκδηλώσεις και έκανε εκκλήσεις για «καταπολέμηση της ψευδοεπιστήμης».  Σε αυτό το πλαίσιο, κυκλοφόρησε τρία νέα τραγούδια τον Σεπτέμβριο του 2020, τα οποία περιείχαν μηνύματα διαμαρτυρίας κατά του λοκντάουν λόγω του COVID-19 στο Ηνωμένο Βασίλειο. Ο Μόρισον κατηγόρησε την κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου ότι «μας αφαιρεί την ελευθερία». 

Στο Μπέλφαστ, έγιναν εκκλήσεις προς το Δημοτικό Συμβούλιο να ανακαλέσει την τιμητική διάκριση «Ελευθερία της Πόλης» που του απονεμήθηκε μετά τις δηλώσεις: ο δημοτικός σύμβουλος Έμετ ΜακΝτόνα-Μπράουν δήλωσε ότι οι στίχοι του «υπονομεύουν τις ισχύουσες οδηγίες για την προστασία της ζωής και αγνοούν την καθιερωμένη επιστήμη ενώ παλεύουμε με την Covid-19».  Ο υπουργός Υγείας της Βόρειας Ιρλανδίας Ρόμπιν Σουάν κατηγόρησε τον Μόρισον ότι δυσφημεί τους επαγγελματίες υγείας  και χαρακτήρισε τα τραγούδια του Μόρισον κατά του λοντάουν «επικίνδυνα».  Τον Νοέμβριο του 2021, ο Σουάν έκανε αγωγή στον Μόρισον για δυσφήμιση, αφού τον αποκάλεσε «απατεώνα» και «πολύ επικίνδυνο».   Το 2022, ο Μόρισον κίνησε νομικές διαδικασίες εναντίον του Σουάν για ένα άρθρο στο περιοδικό Rolling Stone που επέκρινε τα τραγούδια και τις δράσεις του Μόρισον κατά του λοκντάουν.  Και οι δύο νομικές αξιώσεις διευθετήθηκαν μυστικά λίγο πριν από την έναρξη των αντίστοιχων δικαστικών διαδικασιών τον Σεπτέμβριο του 2024. 

 Δεκαετία του 2020 
Τον Μάρτιο του 2021, ο Μόρισον ανακοίνωσε ότι το 42ο άλμπουμ του με τίτλο Latest Record Project, Volume 1 θα κυκλοφορούσε από την Exile Productions και την BMG στις 7 Μαΐου. Το άλμπουμ με τα 28 κομμάτια περιλαμβάνει τραγούδια όπως τα "Why Are You on Facebook?", "They Own The Media" και "Western Man". Εκτός από την ψηφιακή μορφή, κυκλοφόρησε ως σετ 2 CD και σε τριπλό βινύλιο.    Το άλμπουμ σηματοδότησε την επιστροφή του Μόρισον στο βρετανικό τοπ 10, καθιστώντας τη δεκαετία του 2020 την τέταρτη συνεχόμενη δεκαετία στην οποία σημείωσε τέτοια επιτυχία. 

Την επόμενη χρονιά, το What's It Gonna Take? διερεύνησε πολλά παρόμοια θέματα, αλλά σημείωσε μικρότερη εμπορική επιτυχία.  Το 2023, ο Μόρισον επέστρεψε στις ρίζες του με τα Moving on Skiffle και Accentuate the Positive.  Το στούντιο άλμπουμ του New Arrangements and Duets (2024) περιείχε ακυκλοφόρητο υλικό, συμπεριλαμβανομένων διασκευών από τον κατάλογό του για μεγάλη μπάντα και ντουέτα με τους Κερτ Έλινγκ, Κέρτις Στίγκερς, Τζος Στόουν και Γουίλι Νέλσον, ηχογραφημένες μεταξύ 2014 και 2019. 

Τραγούδια του Βαν Μόρισον χρησιμοποιήθηκαν εκτενώς στην ταινία Μπέλφαστ του Κένεθ Μπράνα, η οποία βραβεύτηκε με Όσκαρ το 2021.  Ο Μόρισον έλαβε την πρώτη του υποψηφιότητα για Όσκαρ Καλύτερου Πρωτότυπου Τραγουδιού για το "Down to Joy".  Αρκετά κομμάτια συμπεριλήφθηκαν επίσης στο Cherry, που κυκλοφόρησε την ίδια χρονιά. Το "Down to Joy" δεν θα κυκλοφορούσε σε άλμπουμ του Βαν Μόρισον μέχρι το 2025, οπότε έγινε το κύριο σινγκλ του Remembering Now, του πρώτου του άλμπουμ με πρωτότυπο υλικό μετά  το 2022.

 Συνεργασίες 
Ο Βαν Μόρισον έχει συνεργαστεί εκτενώς με πολλούς καλλιτέχνες στη διάρκεια της καριέρας του.  Έχει συνεργαστεί με πολλούς θρύλους της σόουλ και της μπλουζ, όπως  Τζον Λι Χούκερ, Ρέι Τσαρλς, Τζορτζ Μπένσον, Έρικ Κλάπτον, Μπόμπι Γούμακ, Μπι Μπι Κινγκ, Chieftains, Γκρέγκορι Πόρτερ, Μάικλ Μπουμπλέ, Τζος Στόουν, Νάταλι Κόουλ και Μαρκ Νόπφλερ. 

 Προσωπική ζωή 
μικρογραφία| Ο Μόρισον και η κόρη του Σάνα σε συναυλία στο Μπέρκλεϊ της Καλιφόρνιας, 9 Δεκεμβρίου 2006

 Οικογένεια και σχέσεις 
Ο Μόρισον έζησε στο Μπέλφαστ από τη γέννησή του μέχρι το 1964, οπότε μετακόμισε στο Λονδίνο με το ροκ συγκρότημα Them.  Τρία χρόνια αργότερα, μετακόμισε στη Νέα Υόρκη αφού υπέγραψε συμβόλαιο με την Bang Records. Κινδυνεύοντας με απέλαση λόγω προβλημάτων με τη βίζα, κατάφερε να παραμείνει στις ΗΠΑ όταν η Αμερικανίδα φίλη του Τζάνετ (Πλάνετ) Ρίγκσμπι, η οποία είχε έναν γιο ονόματι Πίτερ από προηγούμενη σχέση,  συμφώνησε να τον παντρευτεί.  Μόλις παντρεύτηκαν, ο Μόρισον και η σύζυγός του μετακόμισαν στο Κέιμπριτζ της Μασαχουσέτης, όπου βρήκε δουλειά ως τραγουδιστής σε τοπικά κλαμπ. Το ζευγάρι απέκτησε μια κόρη το 1970, τη Σάνα Μόρισον, η οποία έγινε τραγουδοποιός. Ο Μόρισον και η οικογένειά του έζησαν σε όλη την Αμερική: στη Βοστώνη, στο Γούντστοκ της Νέας Υόρκης και σε ένα σπίτι στην κορυφή ενός λόφου στο Φέρφαξ της Καλιφόρνιας. Η σύζυγός του εμφανίζεται στο εξώφυλλο του άλμπουμ Tupelo Honey. Το ζευγάρι χώρισε το 1973.  

Ο Μόρισον επέστρεψε στο Ηνωμένο Βασίλειο στα τέλη της δεκαετίας του 1970, αρχικά εγκαταστάθηκε στην περιοχή Notting Hill Gate του Λονδίνου.  Αργότερα, μετακόμισε στο Μπαθ, όπου αγόρασε το στούντιο Wool Hall τον Ιανουάριο του 1994.  Έχει επίσης ένα σπίτι στο ιρλανδικό παραθαλάσσιο χωριό Ντάλκι κοντά στο Δουβλίνο, όπου δύο γείτονες αντέδρασαν στην προσπάθεια του Μόρισον να επεκτείνει τον δρόμο του. Η υπόθεση παραπέμφθηκε στο δικαστήριο το 2001, με αρχικές αποφάσεις εναντίον του Μόρισον.     Ο Μόρισον έφερε το θέμα στο Ανώτατο Δικαστήριο της Ιρλανδίας, αλλά η έφεσή του απορρίφθηκε.  Μια ξεχωριστή υπόθεση το 2010, στην οποία η τότε σύζυγος του Μόρισον, Μισέλ, κινήθηκε νομικά εναντίον ενός άλλου γείτονα, ο οποίος έχτιζε ένα μπαλκόνι που θεωρούσε ότι θα έβλεπε στο σπίτι του Μόρισον και θα παραβίαζε την ιδιωτικότητά τους, αποσύρθηκε το 2015. 

Ο Μόρισον γνώρισε την Ιρλανδή Μισέλ Ρόκα το καλοκαίρι του 1992 και εμφανίζονταν συχνά στις κουτσομπολίστικες στήλες του Δουβλίνου, κάτι ασυνήθιστο για τον μοναχικό Μόρισον. Η Ρόκα εμφανίστηκε επίσης σε ένα από τα εξώφυλλα των άλμπουμ του, το Days Like This.  Το ζευγάρι παντρεύτηκε και έχει δύο παιδιά.  Μια κόρη γεννήθηκε τον Φεβρουάριο του 2006 και έναν γιο τον Αύγουστο του 2007.   Σύμφωνα με δήλωση που δημοσιεύτηκε στον ιστότοπό του, χώρισαν τον Μάρτιο του 2018. 

Τον Δεκέμβριο του 2009, η μάνατζερ της περιοδείας του Μόρισον, Τζίτζι Λι, γέννησε έναν γιο, ο οποίος ισχυρίστηκε ότι ήταν του Μόρισον τον οποίο ονόμασε προς τιμήν του. Η Λι ανακοίνωσε τη γέννηση του παιδιού στον επίσημο ιστότοπο του Μόρισον, αλλά ο Μόρισον αρνήθηκε την πατρότητα. Ο γιος της Λι πέθανε τον Ιανουάριο του 2011 από επιπλοκές διαβήτη και η Λι πέθανε λίγο αργότερα από καρκίνο του λάρυγγα τον Οκτώβριο του 2011.  Ο πατέρας του Μόρισον πέθανε το 1988 και η μητέρα του, Βάιολετ, το 2016.  

 Θρησκεία και πνευματικότητα 
Ο Μόρισον και η οικογένειά του έχουν συνδεθεί με την ενοριακή εκκλησία του Αγίου Ντόναρντ, της αγγλικανικής Εκκλησίας της Ιρλανδίας στο ανατολικό Μπέλφαστ.  Κατά των συγκρούσεων στη Βόρεια Ιρλανδία, η περιοχή χαρακτηρίστηκε ως «μαχητικά προτεσταντική», αν και οι γονείς του Μόρισον ήταν πάντα ελεύθεροι στοχαστές, με τον πατέρα του να δηλώνει ανοιχτά άθεος και τη μητέρα του να συνδέεται κάποια στιγμή με τους Μάρτυρες του Ιεχωβά.  Ο Βαν Μόρισον συνδέθηκε με τη Σαηεντολογία για ένα διάστημα και μάλιστα ευχαρίστησε τον ιδρυτή της, Λ. Ρον Χάμπαρντ, σε ένα του τραγούδι.  Αργότερα, έγινε επιφυλακτικός απέναντι στη θρησκεία. 

 Συγκρούσεις 
Ο Μόρισον έφυγε από τη Βόρεια Ιρλανδία πριν από την έναρξη των συγκρούσεων και αποστασιοποιήθηκε από το θέμα, αν και αργότερα ήθελε τη συμφιλίωση Προτεσταντών και Καθολικών.  Το 1972, έδωσε μια συνέντευξη στο περιοδικό Spotlight με έδρα το Δουβλίνο, στην οποία είπε: «Είμαι σίγουρα Ιρλανδός... Δεν νομίζω ότι θέλω να επιστρέψω στο Μπέλφαστ. Δεν μου λείπουν όλες αυτές τις προκαταλήψεις. Είμαστε όλοι ίδιοι και νομίζω ότι είναι τρομερό αυτό που συμβαίνει. Αλλά θα ήθελα να πάρω ένα σπίτι στην Ιρλανδία... Θα ήθελα να περνάω μερικούς μήνες εκεί κάθε χρόνο». 

 Δισκογραφία 
 Blowin' Your Mind! (1967)
 Astral Weeks (1968)
 Moondance (1970)
 His Band and the Street Choir (1970)
 Tupelo Honey (1971)
 Saint Dominic's Preview (1972)
 Hard Nose the Highway (1973)
 It's Too Late to Stop Now (1974; ζωντανό)
 Veedon Fleece (1974)
 A Period of Transition (1977)
 Wavelength (1978)
 Into the Music (1979)
 Common One (1980)
 Beautiful Vision (1982)
 Inarticulate Speech of the Heart (1983)
 A Sense of Wonder (1985)
 No Guru, No Method, No Teacher (1986)
 Poetic Champions Compose (1987)
 Irish Heartbeat (Με τους Chieftains) (1988)
 Avalon Sunset (1989)
 Enlightenment (1990)
 Hymns to the Silence (1991)
 Too Long in Exile (1993)
 A Night in San Francisco (1994; ζωντανό)
 Days Like This (1995)
 How Long Has This Been Going On (1995)
 Tell Me Something: The Songs of Mose Allison (1996)
 The Healing Game (1997)
 Back on Top (1999)
 You Win Again (2000)
 Down the Road (2002)
 What's Wrong with This Picture? (2003)
 Magic Time (2005)
 Pay the Devil (2006)
 Keep It Simple (2008)
 Born to Sing: No Plan B (2012)
 Duets: Re-working the Catalogue (2015)
 Keep Me Singing (2016)
 Roll with the Punches (2017)
 Versatile (2017)
 You're Driving Me Crazy (2018)
 The Prophet Speaks (2018)
 Three Chords & the Truth (2019)
 Latest Record Project, Volume 1 (2021)
 What's It Gonna Take? (2022)
 Moving On Skiffle (2023)
 Beyond Words: Instrumental (2023)
 Accentuate the Positive (2023)
 New Arrangements and Duets (2024)
 Remembering Now (2025)

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

  – επίσημος ιστότοπος
 Ο 
 Ο 


Κατηγορία:Ιρλανδοί τραγουδοποιοί
Κατηγορία:Ιρλανδοί τραγουδιστές
Κατηγορία:Ιρλανδοί μουσικοί
Κατηγορία:Βραβευμένοι με Grammy
Κατηγορία:Βραβευμένοι με Brit
Κατηγορία:Νικητές Ivor Novello Awards
Κατηγορία:Αξιωματικοί των Τεχνών και των Γραμμάτων
Κατηγορία:Αξιωματικοί του Τάγματος της Βρετανικής Αυτοκρατορίας
Κατηγορία:Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις