Γκούσταφ Χέρλινγκ-Γκρουντζίνσκι

Ο Γκούσταφ Χέρλινγκ-Γκρουντζίνσκι (, 20 Μαΐου 1919 - 4 Ιουλίου 2000) ήταν Πολωνοεβραίος συγγραφέας, δημοσιογράφος, δοκιμιογράφος, αγωνιστής της αντίστασης κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο και πολιτικός αντιφρονών κατά την περίοδο της σοβιετικής και κομμουνιστικής κυριαρχίας, εκπρόσωπος της Γενιάς των Κολόμβων. Είναι περισσότερο γνωστός για τη συγγραφή μιας προσωπικής αφήγησης της ζωής του στα σοβιετικά Γκουλάγκ με τίτλο Ένας άλλος κόσμος, η οποία δημοσιεύτηκε το 1951 στο Λονδίνο. Με τους Βίτολντ Γκομπρόβιτς και Τσέσλαφ Μίλος είναι από τις σημαντικότερες φυσιογνωμίες της ομάδας Πολωνών μεταναστών συγγραφέων του 20ού αιώνα.

 Βιογραφικά στοιχεία 
Ο Γκούσταβ Χέρλινγκ-Γκρουντζίνσκι γεννήθηκε στο Κιέλτσε, σε μια πολωνοεβραϊκή οικογένεια εμπόρων, τον Γιάκουμπ και τη σύζυγό του, Ντορότα (το γένος Μπριτσκόφσκα). Η μητέρα του πέθανε το 1932 από τυφοειδή πυρετό. Οι σπουδές του στην πολωνική λογοτεχνία στο Πανεπιστήμιο της Βαρσοβίας διακόπηκαν από τη γερμανική εισβολή στην Πολωνία και τη σοβιετική εισβολή με το ξέσπασμα του Β' Π.Π.

Τον Οκτώβριο του 1939, υπό την κατοχή της Πολωνίας από τη Ναζιστική Γερμανία και τη Σοβιετική Ένωση, ο Χέρλινγκ-Γκρουντζίνσκι μαζί με φίλους του δημιούργησε την παράνομη οργάνωση Πολωνική Λαϊκή Δράση για την Ανεξαρτησία (PLAN), μια από τις πρώτες παράνομες οργανώσεις αντίστασης, η οποία συνδεόταν πολιτικά με την ανεξάρτητη σοσιαλιστική αριστερά της Πολωνίας.

Ως εκπρόσωπος της οργάνωσης, ταξίδεψε στο τότε σοβιετικά κατεχόμενο Γκρόντνο και τον Μάρτιο του 1940 συνελήφθη από την υπηρεσία ασφαλείας της ΕΣΣΔ Νι-Κα-Βε-Ντε ενώ προσπαθούσε να διασχίσει παράνομα τα σοβιετολιθουανικά σύνορα. Καταδικάστηκε σε πέντε χρόνια καταναγκαστικής εργασίας με την κατηγορία της κατασκοπείας. Φυλακίσθηκε στο Βίτσεμπσκ και σε δύο στρατόπεδα καταναγκαστικής εργασίας Γκουλάγκ στο Γιέρτσεβο και το Καργκοπόλ στην περιοχή Αρχαγγέλσκ για 2 χρόνια και αφέθηκε ελεύθερος το 1942 βάσει της Συμφωνίας Σικόρσκι-Μάισκι. Δεν απελευθερώθηκε αμέσως αλλά χρειάστηκε να διεκδικήσει το δικαίωμά του με απεργία πείνας που ξεκίνησε μαζί με αρκετούς άλλους Πολωνούς κρατούμενους - η οποία αρχικά μόνο ενέτεινε τις κυρώσεις που ασκήθηκαν εναντίον τους. Τελικά κατάφερε να λάβει την κατάλληλη άδεια, που του επέτρεπε να εγκαταλείψει το στρατόπεδο και να κινηθεί κατά μήκος μιας αυστηρά οριοθετημένης διαδρομής εντός της Σοβιετικής Ένωσης. Πριν φύγει, έκλεψε τη φωτογραφία από τον φάκελό του ως κρατούμενος με αριθμό 1872.

 Ήρωας πολέμου 
Εντάχθηκε στον στρατό του Άντερς που είχε συγκροτήσει ο στρατηγός Βουαντίσουαφ Άντερς ( 2ο Πολωνικό Σώμα ) και αργότερα πολέμησε στη Βόρεια Αφρική και στην Ιταλία, συμμετέχοντας στη μάχη του Μόντε Κασίνο. Για την ανδρεία του στη μάχη παρασημοφορήθηκε από την πολωνική εξόριστη κυβέρνηση με το παράσημο του Τάγματος Στρατιωτικής Αξίας της Πολωνίας, το υψηλότερο στρατιωτικό παράσημο της Πολωνίας.

 Στην Ευρώπη 
Μετά το τέλος του πολέμου, δεν επέστρεψε στην τότε σοβιετικά ελεγχόμενη Λαϊκή Δημοκρατία της Πολωνίας. Το 1947, συμμετείχε στο πολωνικό πολιτικό και πολιτιστικό περιοδικό Κουλτούρα στη Ρώμη, όργανο της πολωνικής πολιτικής και κοινωνικής σκέψης όχι μόνο στην εξορία, αλλά και στην Πολωνία, όπου διανεμόταν παράνομα. Εγκαταστάθηκε στο Λονδίνο για μερικά χρόνια, όπου έγραψε την αφήγηση των εμπειριών του στα γκουλάγκ, το βιβλίο Ένας άλλος κόσμος που δημοσιεύτηκε το 1950 σε συνέχειες σε εφημερίδα εξόριστων Πολωνών του Λονδίνου και στη συνέχεια το 1951 σε αγγλική μετάφραση με πρόλογο του Μπέρτραντ Ράσελ και έφερε στον συγγραφέα διεθνή αναγνώριση. Ο Χέρλινγκ έγραφε για τον πολωνικό τύπο της εξορίας, καθώς και για διάφορα πολιτικά περιοδικά που έδειχναν ενδιαφέρον για ζητήματα των χωρών του Ανατολικού μπλοκ κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου. Από το 1952 έως το 1955 εργάστηκε για το Radio Free Europe στο Μόναχο. Μετά τον θάνατο της πρώτης του συζύγου το 1952, παντρεύτηκε το 1955 τη Λίντια Κρότσε, κόρη του Ιταλού φιλοσόφου Μπενεντέτο Κρότσε, και έζησε στη Νάπολη όπου εργάστηκε σαν δημοσιογράφος για το ιταλικό πολιτικό περιοδικό Tempo Presente και για ημερήσιες και άλλες περιοδικές εκδόσεις. Πέθανε στη Νάπολη το 2000. Η κόρη του Μάρτα Χέρλινγκ επιμελήθηκε τη συλλογή του έργου του.

Ήταν μέλος της Ένωσης Πολωνών Συγγραφέων. Διατήρησε σταθερά αντικομμουνιστικές και αντισοβιετικές θέσεις και εντάχθηκε στην οργάνωση αντιφρονούντων Πολωνών διανοουμένων, τη Συμφωνία Ανεξαρτησίας της Πολωνίας.

 Λογοτεχνική δημιουργία 
Ο Γκούσταβ Χέρλινγκ-Γκρουντζίνσκι έγραψε πάνω από πενήντα διηγήματα και νουβέλες που περιλαμβάνουν μεταφυσικές ιστορίες και ηθικές παραβολές, συχνά με εγκληματική πλοκή, στο ύφος των Έντγκαρ Άλαν Πόε, Χέρμαν Μέλβιλ, Ναθάνιελ Χόθορν και Χένρι Τζέιμς. Έγραψε επίσης δοκίμια και εργάστηκε ως κριτικός λογοτεχνίας και πολιτικός δημοσιογράφος. Τα θέματά του περιλαμβάνουν την αντίθεση στον ολοκληρωτισμό, τη θρησκευτική αμφιβολία, την υπαρξιακή μοναξιά και τον αυτοματισμό της ζωής. Το κριτικό του έργο αντανακλά το ενδιαφέρον του για τη ρωσική λογοτεχνία, τα ευρωπαϊκά κλασικά έργα και τη ζωγραφική.

Αλλά τα δύο σημαντικότερα βιβλία του είναι οι αναμνήσεις από το σοβιετικό στρατόπεδο, με τίτλο Ένας άλλος κόσμος, στο οποίο περιγράφει τη ζωή στο γκουλάγκ με μια οδυνηρή προσωπική αφήγηση και το πολύτομο Ημερολόγιο γραμμένο τη νύχτα, το οποίο έγραφε για περίπου 30 χρόνια, από το 1971 έως τον θάνατό του το 2000, συνδυάζοντας καταχωρήσεις ημερολογίου με δοκίμια για την τέχνη, πολιτικά σχόλια και έργα μυθοπλασίας.

 Αναγνώριση και βραβεία 
μικρογραφία|Μνημείο του συγγραφέα στο Γιέρτσεβο.
Εκτός από διάφορα βραβεία από πολωνικές οργανώσεις εξόριστων, ο Χέρλινγκ έλαβε το βραβείο του Γαλλικού PEN Club (1985) και τα ιταλικά Βραβείο Βιτορίνι  και Βραβείο Βιαρέτζιο στην Ιταλία το 1996. Μετά τις πολιτικές αλλαγές στην Πολωνία, το έργο του δημοσιεύτηκε και στη χώρα του και του απονεμήθηκε το Τάγμα του Λευκού Αετού (1998). Ανακηρύχθηκε Επίτιμος Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Άνταμ Μιτσκιέβιτς του Πόζναν (1991) και του Γιαγκιελόνιου Πανεπιστημίου της Κρακοβίας (2000). Τα βιβλία του έχουν μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες. 

Τον Σεπτέμβριο του 2009, αποκαλύφθηκε ένα μνημείο για τον συγγραφέα στο Γιέρτσεβο.

Το 2012 έγιναν τα αποκαλυπτήρια μιας αναμνηστικής πλάκας από τους Προέδρους της Πολωνίας, της Ιταλίας και της Γερμανίας Μπρονίσουαφ Κομορόφσκι, Τζόρτζιο Ναπολιτάνο και Γιοάχιμ Γκάουκ στο σπίτι του Χέρλινγκ στη Βία Κρίσπι στη Νάπολη.

 Έργα (επιλογή) 
 1951: Inny świat (Ένας άλλος κόσμος). Εμπειρίες σε ρωσικές φυλακές και στρατόπεδα εργασίας. 
 1957: Μέσα από τα μάτια του Κόνραντ, δοκίμιο για τον Γιόζεφ Κόνραντ 
 1960: Wieża i inne opowiadania (Ο Πύργος και άλλα διηγήματα) συλλογή 10 διηγημάτων
 1963: Drugie Przyjście (Η Δευτέρα Παρουσία)
 1991: Żywi i umarli (Ζωντανοί και Νεκροί)
 Το Βενετσιάνικο πορτρέτο: Διηγήματα
 Wędrowiec cmentarny (Ο Περιπλανώμενος του Νεκροταφείου)
 Dziennik pisany nocą (Ημερολόγιο γραμμένο τη νύχτα, 5 τόμοι)

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Πολωνοί λογοτέχνες
Κατηγορία:Πολωνοί συγγραφείς
Κατηγορία:Πολωνοί ποιητές
Κατηγορία:Πολωνοί δοκιμιογράφοι
Κατηγορία:Πολωνοί ημερολογιογράφοι
Κατηγορία:Πολωνοί απομνημονευματογράφοι
Κατηγορία:Απόφοιτοι του Πανεπιστημίου της Βαρσοβίας
Κατηγορία:Πολωνοί αντιστασιακοί στο Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο
Κατηγορία:Αξιωματικοί του Πολωνικού Στρατού Ξηράς
Κατηγορία:Αποδέκτες του Τάγματος του Λευκού Αετού (Πολωνία)
Κατηγορία:Αποδέκτες του Αργυρού Σταυρού του Τάγματος Στρατιωτικής Αξίας της Πολωνίας