Ελληνικά τυριά

Τα ελληνικά τυριά αποτελούν μια μεγάλη ποικιλία τυριών, με πολλά είδη να παράγονται από πρόβειο, κατσικίσιο ή αγελαδινό γάλα ή από συνδυασμό αυτών. Μερικά δημοφιλή παραδείγματα περιλαμβάνουν τη φέτα, τη γραβιέρα, το κασέρι και το κεφαλοτύρι. Η φέτα είναι το πιο γνωστό, ένα λευκό τυρί σε άλμη που παρασκευάζεται από πρόβειο ή κατσικίσιο γάλα.

Μερικά ελληνικά τυριά έχουν εξασφαλίσει την ένδειξη ΠΟΠ (Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης). Αυτό σημαίνει ότι μόνο η συγκεκριμένη περιοχή έχει τη δυνατότητα να χρησιμοποιεί την ονομασία για το προϊόν που παράγει. Αυτός ο χαρακτηρισμός έχει σχεδιαστεί για την προστασία των τοπικών τροφίμων και θεσπίστηκε το 1992 από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Στον κατάλογο με προϊόντα ΠΟΠ περιέχονται 23 ελληνικά τυριά (και άλλα δύο είναι ΠΓΕ - Προστατευόμενης Γεωγραφικής Ένδειξης). Κάποια ενδεικτικά είναι η γραβιέρα Κρήτης, το καλαθάκι Λήμνου, το κατίκι Δομοκού, το αρσενικό Νάξου, το λαδοτύρι Μυτιλήνης κ.α.

Τα ελληνικά τυριά ταξινομούνται ανάλογα με την πηγή γάλακτος (πρόβειο, κατσικίσιο, αγελαδινό ή μικτό), τον τύπο τυριού (φρέσκο, ημίσκληρο, σκληρό, τυρί ορού γάλακτος), και την περιοχή προέλευσης (Νάξου, Κρήτης, Λήμνου κ.α.). Πολλά ελληνικά τυριά έχουν επίσης το καθεστώς ΠΟΠ, το οποίο καθορίζει την προέλευση και τις μεθόδους παραγωγής τους.

Το 2024, η Ευρωπαϊκή Ένωση ήταν η πρώτη περιοχή σε κατανάλωση τυριών σε παγκόσμιο επίπεδο, με συνολική κατανάλωση 9,5 εκ. τόνους τυριών. Την ίδια χρονιά, η Γερμανία ήταν η πρώτη χώρα σε παραγωγή τυριών με 2,27 εκ. τόνους, ακολουθούμενη από τη Γαλλία με 1,92 εκ. τόνους. Ως προς την κατανάλωση, το 2022, η Ελβετία ήταν η πρώτη χώρα σε κατανάλωση με 23,5 κιλά κατά κεφαλήν, με την Ελλάδα να καταναλώνει 21,7 κιλά κατά κεφαλήν. Η Ελλάδα είναι από τις χώρες με τη μεγαλύτερη κατανάλωση, και βρίσκεται στις πρώτες 10 χώρες της ΕΕ ως προς την κατανάλωση τυριών.

 Ταξινόμηση 

 Φρέσκα ή μαλακά τυρια 
μικρογραφία|Κατίκι Δομοκού (ΠΟΠ), ένα από τα χαρακτηριστικά μαλακά τυριά.
Τα μαλακά τυριά έχουν βελούδινη, κρεμώδη υφή, η φλούδα τους είναι βρώσιμη και συνήθως δεν προορίζονται για ωρίμανση. Κάποια μαλακά τυριά, ωστόσο, μπορούν να περάσουν στη φάση της ωρίμανσης. Τα μαλακά τυριά έχουν πολύ υψηλό ποσοστό υγρασίας, πάνω από 47%. Συνήθως η υγρασία τους κυμαίνεται μεταξύ 58-75% σε αντίθεση με τα ημίσκληρα τυριά που έχουν υγρασία 38-46% και τα σκληρά τυριά, με υγρασία 32-38%. Παρακάτω αναφέρονται κάποια από τα φρέσκα, μαλακά τυριά, χωρίς η λίστα αυτή να είναι εξαντλητική.

 Ανεβατό Γρεβενών και Νομού Κοζάνης (ΠΟΠ)
 Ανθότυρος
 Αρμεξιά Άνδρου
 Αρμόγαλο Σάμου
 Γαλένι Κρήτης
 Γαλομυζήθρα Κρήτης
 Γαλοτύρι Ηπείρου και Θεσσαλίας (ΠΟΠ)
 Γκερεμέζι Ηπείρου και Αίγινας
 Καθούρα Ικαρίας
 Καλαθάκι Λήμνου (ΠΟΠ)
 Κατίκι Δομοκού (ΠΟΠ)
 Κεφαλάκι (ή στρογγυλό ή βολάκι Τήνου & Άνδρου)
 Κοπανιστή Ικαρίας
 Kοπανιστή Κυκλάδων (ΠΟΠ)
 Μαλαξιά Άνδρου
 Μανούρι Θεσσαλίας και Δυτικής Μακεδονίας (ΠΟΠ)
 Μαστέλο Χίου
 Μελίχλωρο Λήμνου και Χίου
 Μτσι Λήμνου
 Μυζήθρα
 Ξινομυζήθρα Κρήτης και Κυκλάδων (ΠΟΠ)
 Ξύγαλο Σητείας (ΠΟΠ)
 Πετρωτό (ή πετρωτή ή πέτρωμα Τήνου)
 Πρέντζα Κεφαλονιάς
 Πηχτόγαλο Χανίων (ΠΟΠ)
 Σιμπουκουκίρα Λεωνιδίου
 Σιτάκα Κάσου και Καρπάθου
 Σκοτύρι Ίου
 Στάκα Κρήτης
 Τουλουμοτύρι
 Τσαλαφούτι Καρπενησίου (ΠΟΠ)
 Τυρογιλιάτα Αγρινίου
 Τυροζούλι Κρήτης
 Τυρομάλαμα Κρήτης
 Φέτα ΠΟΠ (Μακεδονίας, Θράκης, Ηπείρου, Θεσσαλίας, Στερεάς Ελλάδας, Πελοποννήσου και Νομού Λέσβου)
 Χλωρό Σαντορίνης

 Ημίσκληρα τυριά 
μικρογραφία|Μετσοβόνε (ΠΟΠ), ένα από τα χαρακτηριστικά ημίσκληρα τυριά.
Τα ημίσκληρα τυριά μπορούν να έχουν από ελαφρώς γλυκιά έως ελαφρώς αλμυρή γεύση, έως πιο έντονη, καπνιστή γεύση ανάλογα με τον τύπο του γάλακτος που χρησιμοποιείται, τον χρόνο ωρίμανσης, τη διαδικασία παραγωγής και τους μύκητες που χρησιμοποιούνται σε κάποιους τύπους. Είναι πιο σκληρά από τα μαλακά τυριά, κόβονται εύκολα και είναι προϊόντα που χρησιμοποιούνται σε τοστ, μεζέδες και μαγειρική. Η υγρασία τους κυμαίνεται μεταξύ 38-46%. Παρακάτω αναφέρονται κάποια από τα πιο γνωστά ημισκληρα τυριά.

 Βικτώρια Θεσσαλονίκης
 Κασέρι (ΠΟΠ)
 Κασκαβάλι Πίνδου (ΠΓΕ)
 Μελίχλωρο Λήμνου
 Μετσοβέλα
 Μετσοβόνε (ΠΟΠ)
 Περχαροτύρι ποντιακό
 Σφέλα Μεσσηνίας και Λακωνίας (ΠΟΠ)
 Ταλαγάνι 
 Τελεμές
 Τουλουμοτύρι Κυκλάδων, Λέσβου και Τζιάς
 Φράτσια Κυθήρων
 Φορμαέλα Αράχωβας (ΠΟΠ)
 Φρουμαέλα Πελοποννήσου

 Σκληρά τυριά 
μικρογραφία|Λαδοτύρι Μυτιλήνης (ΠΟΠ), ένα από τα χαρακτηριστικά σκληρά τυριά.Τα σκληρά τυριά έχουν πλούσια, πικάντικη γεύση και είναι κατάλληλα για μαγείρεμα ή για συνοδεία κρασιών. Έχουν σκληρή υφή και χαμηλή υγρασία, η οποία κυμαίνεται μεταξύ 32-38%. Περιέχουν περισσότερη πρωτεϊνη από το κρέας. Παρακάτω αναφέρονται κάποια από τα πιο γνωστά σκληρά τυριά.
 Αρσενικό Νάξου (ΠΟΠ)
 Γραβιέρα ΠΟΠ (Κρήτης, Νάξου, Αγράφων)
 Καρίκι Τήνου
 Κεφαλάκι (ή στρογγυλό ή βολάκι Τήνου & Άνδρου)
 Κεφαλογραβιέρα ΠΟΠ (Δ. Μακεδονίας, Ηπείρου, Αιτωλοακαρνανίας και Ευρυτανίας)
 Κεφαλοτύρι
 Κορφού Κέρκυρας
 Κρασοτύρι Κω (ΠΓΕ)
Λαδοτύρι Μυτιλήνης
Μανούρα Σίφνου, γυλωμένη
Μπάτζος (ΠΟΠ) Μακεδονίας και Θεσσαλίας
Σαν Μιχάλη Σύρου (ΠΟΠ)

 Τυριά ορού γάλακτος 
μικρογραφία|Το μανούρι μπορεί να παραχθεί με τη χρήση πρόβειου ορού γάλακτος.
Τα τυριά ορού γάλακτος είναι τυριά τα οποία παράγονται από το υγρό παραπροϊόν που απομένει μετά την παρασκευή του τυριού. Τα τυριά αυτού του τύπου είναι συνήθως φρέσκα και μαλακά, με χαρακτηριστική γεύση και υφή. Παρακάτω αναφέρονται τα ελληνικά τυριά ορού γάλακτος, τα οποία συνήθως παράγονται με τη χρήση πρόβειου ορού γάλακτος. Ο ορός αυτός έχει υψηλότερη περιεκτικότητα σε πρωτεϊνη σε σχέση με τα άλλα δύο (γίδινο και αγελαδινό). Η χαμηλότερη περιεκτικότητα σε πρωτεϊνη οδηγεί σε χαμηλότερες αποδόσεις των αντίστοιχων τυριών του ορού.

 Ανθότυρος
 Μανούρι
 Μυζήθρα 

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Ελληνικά τυριά