Πάουλ Άντλερ

Ο Πάουλ Άντλερ (, 4 Απριλίου 1878 στην Πράγα της Αυστροουγγαρίας - 8 Ιουνίου 1946 στο Ζμπράσλαβ κοντά στην Πράγα) ήταν γερμανόφωνος Αυστριακός-Τσέχος συγγραφέας, δημοσιογράφος και μεταφραστής εβραϊκής καταγωγής, εκπρόσωπος της γερμανικής λογοτεχνίας της Πράγας.  

 Βιογραφικά στοιχεία 
Ο Πάουλ Άντλερ γεννήθηκε στην Πράγα ως δεύτερο παιδί πλούσιας εβραϊκής εμπορικής οικογένειας. Φοίτησε σε γερμανικό λύκειο, σπούδασε νομικά και οικονομικά στο γερμανικό Πανεπιστήμιο του Καρόλου στην Πράγα (λαμβάνοντας διδακτορικό στη νομική το 1901) και ήταν για αρκετά εξάμηνα γραμματέας και πρόεδρος του τμήματος λογοτεχνίας και τέχνης της Αίθουσας ανάγνωσης και ομιλίας Γερμανών φοιτητών στην Πράγα. Ταυτόχρονα, ενστερνίστηκε τις ιδέες του Μάρτιν Μπούμπερ, τον οποίο γνώριζε προσωπικά, για την πνευματική ανανέωση του Ιουδαϊσμού. Ωστόσο, δεν εντάχθηκε στον σιωνιστικό φοιτητικό κύκλο της Πράγας γύρω από τον Ούγκο Μπέργκμαν (στον οποίο περιλαμβανόταν και ο Μαξ Μπροντ ): ο Άντλερ ήταν κοσμοπολίτης. 

Δεδομένου ότι ο Άντλερ δεν ενδιαφερόταν για την επιχείρηση του πατέρα του, η μεγαλύτερη αδερφή του Χέντβιγκ και ο σύζυγός της (πέθαναν και οι δύο το 1942 στο Γκέτο του Τερέζιενσταντ) συνέχισαν να τη διευθύνουν, ενώ ο Άντλερ – μετά από μια σύντομη θέση στο Αυτοκρατορικό Δικαστήριο της Βιέννης, από την οποία παραιτήθηκε λόγω συγκρούσεων συνείδησης – ξεκίνησε ένα ταξίδι στην Ευρώπη το 1903 που διήρκεσε αρκετά χρόνια, συνοδευόμενος από τον εκδότη και φίλο του Γιάκομπ Χέγκνερ. Το 1908, στο σπίτι του Πάουλ Πέτεριχ κοντά στη Φλωρεντία, τόπο συνάντησης των Βοημών, γνώρισε τη σύντροφό του, Άννα Κουν (1874–1950), με την οποία έζησε από το 1910 και παντρεύτηκε το 1925. Η σχέση απέφερε δύο παιδιά: την Ελίζαμπεθ (1912 - άγνωστο) και τον Γιόχαν Γιόζεφ (1914–1975). 

Από το 1912 έζησε με την οικογένειά του στο Χέλεραου, προάστιο της Δρέσδης, σε μια αποικία καλλιτεχνών που ήταν κοντά στο κίνημα Μεταρρύθμιση της ζωής με χαρακτηριστικά την κριτική της εκβιομηχάνισης, του υλισμού και της αστικοποίησης σε συνδυασμό με την επιδίωξη της φυσικής ζωής. Εκεί τον επισκέφτηκαν ο Φραντς Κάφκα και άλλοι και έγραψε τα σημαντικότερα λογοτεχνικά του έργα, Ελοχίμ, Δηλαδή και Ο Μαγικός Αυλός στη σύντομη περίοδο από το 1914 έως το 1916. Συνέχισε να είναι μέλος του κύκλου των συγγραφέων διαφόρων εξπρεσιονιστικών περιοδικών. Το 1917 του απονεμήθηκε το Βραβείο Τέοντορ Φοντάνε για τα έργα του στα οποία αποκαλύπτεται ως πρόδρομος των σύγχρονων αφηγηματικών τεχνικών. 

Ο Άντλερ ήταν ένθερμος ειρηνιστής. Απέφυγε τη στρατιωτική θητεία στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο προσκομίζοντας ιατρική βεβαίωση που δήλωνε ότι έπασχε από ψυχικές διαταραχές. Κατά τη διάρκεια της Νοεμβριανής Επανάστασης του 1918/19 στη Δρέσδη, δραστηριοποιήθηκε πολιτικά: Ήταν μέλος του Ανεξάρτητου Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος της Γερμανίας, ιδρυτικό μέλος μιας Σοσιαλιστικής Ομάδας Διανοούμενων Εργατών και εκλεγμένο μέλος της Επιτροπής Προπαγάνδας - μαζί, μεταξύ άλλων, με τον Κόνραντ Φέλιξμυλερ, τον Καμίλ Χόφμαν και τον Φρίντριχ Βολφ. Υπό αυτή την ιδιότητα, συνεργάστηκε επίσης με το Συμβούλιο Εργατών και Στρατιωτών της Δρέσδης με επικεφαλής τον Ότο Ρίλε και, ταυτόχρονα, προσπάθησε να μεσολαβήσει μεταξύ των αντιμαχόμενων πλευρών κατά τη διάρκεια των οδομαχιών. 

Το 1921, ο Άντλερ και η οικογένειά του μετακόμισαν για λίγο στη νεοσύστατη Τσεχοσλοβακική Δημοκρατία και εργάστηκε ως αρθρογράφος για την εφημερίδα Prague Press, που ίδρυσε ο Τόμας Μάζαρικ. Απογοητευμένος από τον αυξανόμενο τσεχικό εθνικισμό, επέστρεψε στο Χέλεραου το 1923 και από τότε συντηρούνταν κυρίως μέσω μεταφράσεων: ασχολήθηκε με την ιαπωνική λογοτεχνία και μεταφράσεις έργων κυρίως από τη γαλλική λογοτεχνία. Ο Πάουλ Άντλερ μιλούσε άπταιστα 14 γλώσσες.

Μετά από μια βίαιη επίθεση των Ες-Α στο σπίτι του στο Χέλεραου, ο Άντλερ αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τη Γερμανία τον Μάρτιο του 1933. Επέζησε του Ολοκαυτώματος – παράλυτος από τη μία πλευρά και κατάκοιτος από το πρώτο εγκεφαλικό επεισόδιο τον Ιούλιο του 1939 – με τη βοήθεια της συζύγου του σε μια κρυψώνα κοντά στην Πράγα. Πέθανε το 1946 μετά από δεύτερο εγκεφαλικό επεισόδιο. Ο τάφος του βρίσκεται στο Νέο Εβραϊκό Νεκροταφείο στην Πράγα.

 Λογοτεχνικό έργο 
Στις αρχές της λογοτεχνικής του καριέρας, έγραψε στο ύφος του νεορομαντικού λυρισμού. Η πεζογραφία του από το 1914 έως το 1916, στην οποία πολλά μοτίβα συναντώνται πανομοιότυπα στο έργο του Φραντς Κάφκα, τον κατέστησε έναν από τους εκπροσώπους του λογοτεχνικού εξπρεσιονισμού και πρόδρομο του σουρεαλισμού. Το έργο του συνυφαίνει θέματα από θρύλους, μύθους, παραμύθια, τη Βίβλο και το Ταλμούδ. 

 Έργα 
 Elohim (1914), - Ελοχίμ, σύντομες ιστορίες αποκαλυπτικών οραμάτων
 Nämlich (1915) - Δηλαδή, «μυθιστόρημα ψυχοπαθολογίας και σχιζοφρένειας»
 Die Zauberflöte (1916) - Ο Μαγικός Αυλός, παράλογο μυθιστόρημα για την ανθρώπινη ιστορία βασισμένο στην όπερα του Μότσαρτ.
 Vom Geist der Volkswirtschaft (1917) - Στο πνεύμα της οικονομίας, δοκίμιο
 Sachwörterbuch zur japanischen Literatur (1925) Λεξικό Ιαπωνικής Λογοτεχνίας
 Japanische Literatur (1925) - Ιαπωνική Λογοτεχνία ), ιστορία της ιαπωνικής λογοτεχνίας
 Παραπομπές 

Κατηγορία:Τσέχοι λογοτέχνες
Κατηγορία:Εβραίοι λογοτέχνες
Κατηγορία:Μεταφραστές
Κατηγορία:Απόφοιτοι του Πανεπιστημίου του Καρόλου
Κατηγορία:Γερμανόφωνοι λογοτέχνες της Πράγας
Κατηγορία:Εξπρεσιονιστές συγγραφείς