Γιοχάνες Σλαφ

Ο Γιοχάνες Σλαφ ()  (21 Ιουνίου 1862 – 2 Φεβρουαρίου 1941) ήταν Γερμανός θεατρικός συγγραφέας, συγγραφέας και μεταφραστής, σημαντικός εκπρόσωπος του γερμανικού Νατουραλισμού σε συνεργασία με τον Άρνο Χολτς. Ως μεταφραστής συνέβαλε καθοριστικά στη διάδοση των έργων των Ουώλτ Ουίτμαν, Εμίλ Βεράρεν και Εμίλ Ζολά στις γερμανόφωνες χώρες.

Μερικά από τα ποιήματά του έχουν μελοποιηθεί από τους Αυστριακούς συνθέτες Άλμπαν Μπεργκ και Άρνολντ Σένμπεργκ.

Μερικές φορές αναφέρεται λανθασμένα ότι επινόησε τον όρο Τρίτο Ράιχ λόγω του ομώνυμου μυθιστορήματός του το 1900 και επειδή συνδέθηκε με τον εθνικοσοσιαλισμό, αλλά ο όρος προέρχεται από ένα βιβλίο του 1923 του Άρτουρ Μόλερ βαν ντεν Μπρουκ.

 Βιογραφικά στοιχεία 

 Παιδική ηλικία 
Ο Σλαφ ήταν γιος εμπορικού υπαλλήλου στο Κέρφουρτ, μια πόλη στη Σαξονία-Άνχαλτ. Επειδή η οικογένεια είχε οικονομικά προβλήματα, έζησε προσωρινά με τον παππού και τη γιαγιά του. Η γιαγιά του, μια μορφωμένη γυναίκα, τον στήριξε στο πάθος του για την τέχνη και τη λογοτεχνία σε νεαρή ηλικία. Σε ένα αυτοβιογραφικό έργο του 1902, ο Σλαφ ισχυρίστηκε ότι έγραψε στίχους και κουκλοθέατρο σε ηλικία 12 ετών και διηγήματα όταν ήταν έφηβος. Έδειξε ταλέντο και στο σχέδιο. Το 1875, ο πατέρας του έπιασε δουλειά σε μια κατασκευαστική επιχείρηση στην ανερχόμενη βιομηχανική μητρόπολη του Μαγδεμβούργου. Επέστρεψε στην οικογένειά του όπου επικρατούσε αυστηρό καθεστώς και ένιωθε περισσότερο φόβο παρά στοργή.

 Εκπαίδευση 
Από το 1875 έως το 1884, φοίτησε σε σχολείο στο Μαγδεμβούργο. Το 1882 εντάχθηκε σε μια φοιτητική λέσχη, όπου μυήθηκε στα πιο πρόσφατα έργα της φιλοσοφίας, της επιστήμης και της λογοτεχνίας. Το 1884 αποφοίτησε και πήγε για σπουδές στο Χάλε, τη μεγαλύτερη πόλη της Σαξονίας-Άνχαλτ. Εκεί παρακολούθησε θεολογικές, κλασικές φιλολογικές και φιλοσοφικές διαλέξεις. Ωστόσο, το ενδιαφέρον του στράφηκε περισσότερο στους φοιτητικούς συλλόγους παρά στις σπουδές. Οι πρώτες του δημοσιεύσεις έγιναν το 1884 και το 1885 στο Χάλε. 

Το 1885 μετακόμισε για σπουδές στο Βερολίνο. Εκεί το 1886, εντάχθηκε σε μια λογοτεχνική ένωση νέων νατουραλιστών συγγραφέων, μεταξύ των οποίων οι Γκέρχαρτ Χάουπτμαν, Άρνο Χολτς και Βίλχελμ Μπύλσε. Σε όλη τη διάρκεια των σπουδών του ένιωθε διχασμένος ανάμεσα στα μαθήματα και την παρόρμηση να αφοσιωθεί ολοκληρωτικά στη συγγραφή. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, ανέπτυξε φιλία με τον Άρνο Χολτς και γύρω στο 1887 εγκαταστάθηκαν στο εξοχικό ενός φίλου και άρχισαν να γράφουν συνεργατικά. Τότε ήταν που διέκοψε τις σπουδές του.

 Συνεργασία με τον Άρνο Χολτς 
μικρογραφία|250x250εσ|Άρνο Χολτς και Γιοχάνες Σλαφ, περ. 1889
Ο Σλαφ και ο Χολτς παρουσίασαν το πρώτο τους κοινό έργο το 1889, στο οποίο εισήγαγαν τον όρο «συνεπής νατουραλισμός». Ήταν μια συλλογή από τρεις νουβέλες με τίτλο Πάπα Άμλετ που εξέδωσαν με το ψευδώνυμο Μπγιάρνε P. Χόλμσεν. 

Η άποψή τους ότι η τέχνη πρέπει να είναι μια ακριβής αναπαραγωγή της πραγματικότητας, οδήγησε σε νέους πειραματικούς τρόπους έκφρασης: τα γεγονότα περιγράφονται με λεπτομέρειες σε πραγματικό χρόνο - στη γραφή «ύφος λεπτό προς λεπτό» - με έμφαση στους διαλόγους και σχεδόν χωρίς καμία παρέμβαση του αφηγητή. Οι διάλογοι περιέχουν αντιφάσεις, γραμματικές αποκλίσεις, ημιτελείς φράσεις και άλλα στοιχεία μιας «ρεαλιστικής» ατμόσφαιρας. Τα έργα επικεντρώνονται στη ζοφερή καθημερινότητα και παρουσιάζουν διαλυμένες οικογένειες, αλκοολισμό, οικονομικές δυσκολίες και ασθένειες. Η τήρηση της ενότητας τόπου και χρόνου στην αφήγηση εντείνουν την καταπιεστική ατμόσφαιρα.

Τον Απρίλιο του 1890 έκανε πρεμιέρα το θεατρικό τους έργο Η οικογένεια Ζέλικε, οι περισσότεροι κριτικοί το αποδοκίμασαν, αλλά και κάποιοι αναγνώρισαν την καινοτομία του.

Οι δύο συγγραφείς αποξενώθηκαν από το 1898, με τις πρώτες εντάσεις για τις καλλιτεχνικές απόψεις τους να επιδεινώνονται σε μια δημόσια συζήτηση σχετικά με τη συνεισφορά και την αξία του καθενός. Η διαμάχη κλιμακώθηκε μεταξύ 1905 και 1906. Σήμερα, η εκτίμηση του Σλαφ ωχριά σε σύγκριση με του Χολτς – και λόγω της συμπαράταξης του Σλαφ με τους Ναζί στη δεκαετία του 1930 (ο Χολτς πέθανε το 1928 πριν από την άνοδο των Ναζί στην εξουσία).

 Στο γύρισμα του αιώνα 
Το 1893 ο Σλαφ υπέστη νευρικό κλονισμό και εισήχθη σε νοσοκομείο του Βερολίνου. Μέχρι το 1897, έμεινε σε διάφορα σανατόρια και αργότερα περιέγραψε την ασθένειά του ως νευρική διαταραχή και κατάθλιψη. Στα μυθιστορήματά του που εκδόθηκαν μετά το 1900 περιγράφονται σκηνές σχιζοφρενικής και ψυχωτικής συμπεριφοράς. Άρχισε επίσης να ερευνά τον αποκρυφισμό και την κοσμολογία.

Το 1892 δημοσίευσε το πρώτο του ανεξάρτητο θεατρικό έργο Ο πρωτομάστορας Έλτσε, που έκανε πρεμιέρα στο Βερολίνο το 1894 με μεγάλη επιτυχία. Περιλαμβάνει όλα τα νατουραλιστικά χαρακτηριστικά αλλά η εστίαση είναι σε εσωτερικές ψυχολογικές διαδικασίες. Στη δεκαετία του 1890 έγραψε και άλλα θεατρικά έργα, το τελευταίο εμφανίστηκε το 1906. Μεταξύ 1900 και 1914, έγραψε δέκα μυθιστορήματα. Τα έργα του δείχνουν την επιρροή των αναγνώσεων του Ουώλτ Ουίτμαν και του Ερνστ Χέκελ καθώς και του Παρακμιακού κινήματος της αλλαγής του αιώνα. Το 1904, εγκαταστάθηκε στη Βαϊμάρη.

 Στη Δημοκρατία της Βαϊμάρης 
μικρογραφία|Ο Γιοχάνες Σλαφ στο γραφείο του, 1915
Η ήττα της Γερμανίας στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο ήταν μεγάλο πλήγμα για την εθνική υπερηφάνεια, αλλά οι απόψεις του Σλαφ δεν άλλαξαν σημαντικά. Όπως και άλλοι συγγραφείς της περιόδου της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης, αφοσιώθηκε στο λογοτεχνικό του έργο – επηρεασμένος από τη φιλοσοφική και κοσμολογική σκέψη. Κατά τη διάρκεια του πολέμου είχε αναπτύξει ιδέες που συνέδεαν τον πόλεμο με την εξελικτική σκέψη καθώς και πατριωτικές ιδέες περί γερμανικής πολιτιστικής ηγεμονίας.

Στη δεκαετία του 1920 και αργότερα, για να παρουσιάσει συστηματικά την κοσμοθεωρία του, δημοσίευσε θεωρητικά κείμενα, με το λογοτεχνικό έργο του σε δεύτερη μοίρα. Το κύριο φιλοσοφικό του έργο είναι Το απόλυτο άτομο και η τελειότητα της θρησκείας (1910), στο οποίο αναπτύσσει τις μονιστικές - εξελικτικές, φυλετικές-βιολογικές και πολιτισμικές-φιλοσοφικές θέσεις που είχε εκθέσει στα προηγούμενα έργα του. 

Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου υπήρξε μια αντίφαση μεταξύ του μειωμένου ενδιαφέροντος για τα πρόσφατα λογοτεχνικά έργα του και της αύξησης της δημόσιας αναγνώρισής του. Ειδικά κατά τη διάρκεια των γενεθλίων του, ο Σλαφ εορταζόταν σε δημόσιες τελετές. Ακολούθησε ονομασία δρόμων με το όνομά του, η ίδρυση μιας Εταιρείας φίλων του Γιοχάνες Σλαφ και η ίδρυση ενός μουσείου.

 Κατά τη διάρκεια του Τρίτου Ράιχ 
Στη δεκαετία του 1930, προσχώρησε στο δόγμα του εθνικοσοσιαλισμού. Πριν από τον Α' Παγκόσμιο πόλεμο, ο νατουραλισμός του περιλάμβανε φυλετικές πτυχές, αλλά ήταν ασαφείς και μπορούσαν να εφαρμοστούν σχεδόν σε κάθε ευρωπαϊκό έθνος. Μετά τον πόλεμο, οι αντιλήψεις του για τη βιολογική εξέλιξη επεκτάθηκαν στην ανωτερότητα του γερμανικού λαού. Μετά την κατάληψη της εξουσίας από τους Ναζί το 1933, ο Σλαφ διορίστηκε στην «εκκαθαρισμένη» Πρωσική Ακαδημία Τεχνών. Τον Οκτώβριο εκείνου του έτους, ήταν μεταξύ των 88 συγγραφέων που υπέγραψαν τη δέσμευση πίστης υποστήριξης στον Χίτλερ. Συντάχθηκε με τους Ναζί μέχρι τον θάνατό του.

Επέστρεψε στη γενέτειρά του το 1937. Τα τελευταία του κείμενα επικεντρώθηκαν στο Γεωκεντρικό μοντέλο και στην κοσμολογική θεωρεία. Συνέχισε να τιμάται με πολλά βραβεία στην ύστερη ηλικία του, ειδικά για τα πρώτα του έργα ως νατουραλιστής συγγραφέας. Πέθανε το 1941 στο Κέρφουρτ σε ηλικία 78 ετών και στην κηδεία του παρευρέθηκαν ανώτατοι εκπρόσωποι της εθνικοσοσιαλιστικής κυβέρνησης.

Τα έργα του φυλάσσονται στην Κρατική Βιβλιοθήκη του Ντόρτμουντ.

 Επιλεγμένα έργα 

 Detlev von Liliencron
 Papa Hamlet, με τον Άρνο Χολτς, 1889 (Πάπα Άμλετ)
 Die Familie Selicke, θεατρικό έργο, με τον Άρνο Χολτς, 1890 (Η οικογένεια Ζέλικε)
 Dingsda, ποίηση, 1892
 Meister Oelze, θεατρικό έργο, 1892 (Ο πρωτομάστορας Έλτσε)
 Gertrud, θεατρικό έργο, 1898
 Die Feindlichen, θεατρικό έργο, 1898
 Stille Welten. Neue Stimmungen aus Dingsda, 1899
 Der Bann,θεατρικό έργο, 1900
 Das dritte Reich, μυθιστόρημα, 1900 (Το Τρίτο Ράιχ)
 Die Suchenden, μυθιστόρημα, 1902
 Peter Boites Freite, μυθιστόρημα, 1903
 Der Kleine, μυθιστόρημα, 1904
 Weigand, θεατρικό έργο, 1906
 Kritik der Taineschen Kunsttheorie, 1906
 Der Prinz, μυθιστόρημα, 1908
 Am toten Punkt, μυθιστόρημα, 1909
 Aufstieg, μυθιστόρημα, 1911
 Religion und Kosmos, 1911
 Mieze. Der Roman eines freien Weibes, μυθιστόρημα, 1912
 Das Recht der Jugend, νουβέλα, 1913
 Tantchen Mohnhaupt und Anderes. Dingsda-Geschichten, 1913
 Professor Plassmann und das Sonnenfleckenphänomen. Weiteres zur geozentrischen Feststellung , 1914
 Auffallende Unstichhaltigkeit des fachmännischen Einwandes. Zur geozentrischen Feststellung , 1914
 Mutter Lise, μυθιστόρημα, 1917
 Zwei Erzählungen, 1918
 Die Erde – nicht die Sonne. Das geozentrische Weltbild, 1919
 Gedichte in Prosa, 1920
 Miele. Ein Charakterbild, διήγημα 1920 
 Die Greisin. Vorfrühling, διήγημα, 1921
 Die Wandlung, μυθιστόρημα, 1922
 Das Gottlied, 1922
 Seele, 1922
 Ein Wildgatter schlag' ich hinter mir zu … Vaterländisches aus Dingsda, 1922
 Die Wandlung, διηγήματα, 1922
 Der Weihnachtswunsch und anderes. Neue Erzählungen aus Dingsda, 1924
 Deutschland, 1925
 Die Nacht der Planeten, 1925
 Die andere Dimension, διηγήματα, 1926
 Die Mutter, ποιήματα, 1927
 Das Spiel der hohen Linien, ποιήματα, 1927
 Kosmos und kosmischer Umlauf. Die geozentrische Lösung des kosmischen Problems, 1927
 Die Sonnenvorgänge, 1930
 Neues aus Dingsda, 1933
 Zur Aprioritätenlehre Kants, 1934
 Vom höchsten Wesen, 1935
 Ein wichtigstes astronomisches Problem und seine Lösung, 1937
 Aus meinem Leben. Erinnerungen, 1941 (Απομνημονεύματα) 

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Γερμανοί ποιητές
Κατηγορία:Γερμανοί θεατρικοί συγγραφείς
Κατηγορία:Γερμανοί συγγραφείς