Εθνικό Φιλελεύθερο Κόμμα (Ρουμανία)

Το Εθνικό Φιλελεύθερο Κόμμα (Ρουμανικά: Partidul Național Liberal, PNL) είναι ένα χριστιανοδημοκρατικό ρουμανικό πολιτικό κόμμα. Από το τέλος του 2024, είναι το τρίτο μεγαλύτερο πολιτικό κόμμα της χώρας συνολικά. Επανιδρύθηκε στα μέσα Ιανουαρίου 1990, λίγο μετά την ρουμανική επανάσταση του 1989, η οποία κορυφώθηκε με την πτώση του κομμουνισμού στη χώρα, διεκδικώντας την κληρονομιά του πολιτικού κόμματος με το ίδιο όνομα, που δραστηριοποιήθηκε μεταξύ 1875 και 1947 στο Βασίλειο της Ρουμανίας.

 Ιστορικό 

 1990-2000 
Το Εθνικό Φιλελεύθερο Κόμμα της Ρουμανίας (PNL) ιδρύθηκε ξανά τον Ιανουάριο του 1990, λίγες ημέρες μετά το τέλος της Ρουμανική Επανάσταση. Κατά την αρχή της δεκαετίας του 1990, το κόμμα περιστρέφθηκε κυρίως γύρω από τις προεδρίες του Radu Câmpeanu και Mircea Ionescu-Quintus, και οι δύο πρώην μέλη του ιστορικού κόμματος και ηγέτες της φιλελεύθερης νεολαίας κατά τη διάρκεια του Μεσοπολέμου καθώς και κατά τη διάρκεια και λίγο μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.

Στις βουλευτικές εκλογές του 1990, το PNL έγινε το τρίτο μεγαλύτερο κόμμα στο Κοινοβούλιο της Ρουμανίας και ο ηγέτης του, Radu Câmpeanu, κατέληξε δεύτερος στις προεδρικές εκλογές του ίδιου έτους, με 10,6% των ψήφων, πίσω από τον Ιόν Ιλιέσκου. Τον Δεκέμβριο του 1990, το Σοσιαλιστικό Φιλελεύθερο Κόμμα (PSL) με επικεφαλής τον Νίκουλα Σερβένι δημιούργησε συμμαχία με το PNL.

Λίγο αργότερα, σχημάτισε τη Ρουμανική Δημοκρατική Σύμβαση (CDR) μαζί με το Χριστιανοδημοκρατικό Εθνικό Κόμμα των Αγροτών (PNȚCD), αλλά μικρότερα κόμματα της κεντροδεξιάς, σε μια προσπάθεια συγκρότησης ισχυρής αντιπολίτευσης και εναλλακτικής διακυβέρνησης στο κυβερνών Εθνικό Μέτωπο Σωτηρίας (FSN). Ωστόσο, πριν από τις εκλογές του 1992, το RNL αποσύρθηκε από τη συμμαχία, λόγω απροθυμίας να συμμετέχει σε κοινές λίστες με την Δημοκρατική Συμμαχία των Μαγυάρων στην Ρουμανία (UDMR/RMDSZ).

Τελικά, το κόμμα έμεινε εκτός βουλής για την περίοδο 1992-1996. Το γεγονός αυτό δημιούργησε αρκετές διασπάσεις.

Ωστόσο, μετά την εκλογή, το 1995, του Ιονέσκου-Κουίντους στην ηγεσία του κόμματος, το PNL συμμετείχε στις βουλευτικές εκλογές του 1996 ως μέρος του CDR. η εκλογική συμμαχία κέρδισε τις εκλογές και το PNL, το PNȚCD, το Δημοκρατικό Κόμμα (PD) και η Δημοκρατική Συμμαχία των Ουγγρών στη Ρουμάνια (UDMR/RMDSZ) σχημάτισαν κυβέρηση. Επιπλέον, η προεδρία κέρδισε και ο κοινός υποψήφιος της CDR, ο Εμίλ Κονσταντινέσκου.

 2000-2010 
Μεταξύ 1996 και 2000, λόγω της έλλειψης πολιτικής συνοχής στα κόμματα του κυβερνώντος συνασπισμού και των πολλαπλών αλλαγών στις κυβερνήσεις της περιόδου, το PNL αποφάσισε να αποχωρήσει από την συμμαχία και να συμμετάσχει μόνο του στις βουλευτικές εκλογές του 2000. Το κόμμα κατάφερε να αποκτήσει κοινοβουλευτική παρουσία αλλά απέτυχε να σχηματίσει μια άλλη κεντροδεξιά κυβέρνηση, καταλήγοντας τέταρτο στις βουλευτικές εκλογές και τρίτο στις προεδρικές. Ωστόσο, μια ομάδα υπό τον Dan Amedeo Lăzărescu αποχώρησε και παρέμεινε στη συμμαχία CDR 2000.

Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 2000 (πιο συγκεκριμένα από το 2003), το PNL ενώθηκε με το Δημοκρατικό Κόμμα προκειμένου να σχηματίσει την Συμμαχία Δικαιοσύνης και Αλήθειας (DA) για να συμμετέχει στις εκλογές του 2004. Η συμμαχία ήρθε δεύτερη, ωστόσο κατάφερε να σχηματίσει κεντροδεξιά κυβέρνηση και να κερδίσει την προεδρία το ίδιο έτος.

Μέχρι τον Απρίλιο του 2007, το PNL ήταν το μεγαλύτερο μέλος της Συμμαχίας Δικαιοσύνης και Αλήθειας (DA), το οποίο απολάμβανε κοινοβουλευτική πλειοψηφία λόγω μιας συμμαχίας μεταξύ του PNL, PD, του Συντηρητικού Κόμματος (PC) και του UDMR / RMDSZ. Τον Απρίλιο του 2007, ο πρωθυπουργός του PNL Καλίν Ποπέσκου-Ταριτσεάνου, ο οποίος ήταν επίσης πρόεδρος του κόμματος, σχημάτισε κυβέρνηση μειοψηφίας αποκλειστικά με το UDMR/RMDSZ και οι υπόλοιποι υπουργοί του PD απομακρύνθηκαν. Αυτό προκάλεσε εσωτερική αντιπολίτευση στο εσωτερικό του κόμματος και οδήγησε στην αποχώρηση μιας ομάδας υπό τον Τεοντόρ Στολοζάν, και την ίδρυση του Φιλελεύθερου Δημοκρατικού Κόμματος (PLD), το οποίο τελικά συγχωνεύτηκε με το Δημοκρατικό Κόμμα για να σχηματίσει το Δημοκρατικό Φιλελεύθερο Κόμμα (PDL).

Μετά τις εκλογές του 2008, το κόμμα κατέλαβε την τρίτη θέση και βρέθηκε στην αντιπολίτευση. Κυβέρνηση σχημάτισε το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (PSD) μαζί με το Δημοκρατικό Φιλελεύθερο Κόμμα. Στις προεδρικές εκλογές του 2009, ο ηγέτης του Εθνικού Φιλελεύθερου Κόμματος, Κριν Αντονέσκου, κατέληξε τρίτος στον πρώτο γύρο.

 2010-2020 
Στις 5 Φεβρουαρίου 2011, το Εθνικό Φιλελεύθερο Κόμμα σχημάτισε την Κοινωνική Φιλελεύθερη Ένωση (USL) με το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα, την Εθνική Ένωση για την Πρόοδο της Ρουμανίας (UNPR) και το Συντηρητικό Κόμμα (PC). Στις βουλευτικές εκλογές του 2012 η συμμαχία αναδείχθηκε νικήτρια και σχημάτισε κυβέρνηση με πρωθυπουργό τον Βίκτορ Πόντα. Το PNL εγκατέλειψε τη συμμαχία τον Φεβρουάριο του 2014, επιστρέφοντας στην αντιπολίτευση. Μετά τις ευρωεκλογές του 2014, το κόμμα εντάχθηκε στο Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα. Την ίδια περίοδο, συμφωνήθηκε μελλοντική συγχώνευση με το Δημοκρατικό Φιλελεύθερο Κόμμα (PDL), με τα δύο κόμματα να υποβάλουν έναν κοινό υποψήφιο για τις επόμενες προεδρικές εκλογές, σχηματίζοντας από κοινού την Χριστιανική Φιλελεύθερη Συμμαχία (ACL).  

Τον Ιούλιο 2014, ο πρώην πρόεδρος του κόμματος Καλίν Ποπέσκου-Ταριτσεάνου ανακοίνωσε την ίδρυση του Φιλελεύθερου Μεταρρυθμιστικού Κόμματος (PLR), για να κατέλθει υποψήφιος για πρόεδρος, δηλώνοντας αντίθεση στην επικείμενη συγχώνευση με το PDL. Παράλληλα πραγματοποιήθηκε και η συγχώνευση των PNL και PDL.

Στο πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών του 2014, ο υποψήφιος για την προεδρία Κλάους Γιοχάνις, πέρασε στον δεύτερο γύρο και κέρδισε τις εκλογές με το 54,5% των ψήφων. Στις βουλευτικές εκλογές του 2016, το PNL κατέληξε δεύτερο και βρέθηκε στην αντιπολίτευση.

Εν όψει των προεδρικών εκλογών του 2019, το κόμμα ανακοίνωσε την υποστήριξή του για μια δεύτερη θητεία του Κλάους Γιοχάνις, ήδη από τον Μάρτιου του 2018, καθώς και την υποψηφιότητα του προέδρου του κόμματος Λούντοβικ Όρμπαν για τη θέση του πρωθυπουργού, αν το PNL κερδίσει τις βουλευτικές εκλογές του 2020. Τον Ιούνιο του 2018, σε συνέντευξη Τύπου, ο Γιοχάνις ανακοίνωσε την υποψηφιότητά του για δεύτερη προεδρική θητεία. 

Στα τέλη του 2019, το Εθνικό Φιλελεύθερο Κόμμα σχημάτισε κυβέρνηση μειοψηφίας, υπό την ηγεσία του Ορμπάν, η οποία υποστηρίχθηκε από την Ένωση Σώστε τη Ρουμανία (USR) και το Κόμμα Λαϊκού Κινήματος (PMP), καθώς και τα περισσότερα κόμματα εθνοτικών μειονοτήτων.

 2020-σήμερα 
Μετά τις βουλευτικές εκλογές του 2020, το κόμμα συμφώνησε να σχηματίσει κυβέρνηση συνασπισμού μαζί με την Ένωση Σώστε τη Ρουμανία και τη Δημοκρατική Συμμαχία των Μαγυάρων στην Ρουμανία προκειμένου να παρέχει μια σταθερή διακυβέρνηση για τα επόμενα 4 χρόνια στη Ρουμάνια. Πρωθυπουργός ανέλαβε ο Φλορίν Κίτσου. Ωστόσο, στις αρχές Σεπτεμβρίου 2021, η Ένωση Σώστε τη Ρουμανία αποφάσισε να αποχωρήσει από την κυβέρνηση Κίτσου, διαμαρτυρόμενη για την απόλυση του Υπουργού Δικαιοσύνης, και η κυβέρνηση συνέχισε ως κυβέρνηση μειοψηφίας, υποστηριζόμενη από το PNL και το UDMR/RMDSZ.

Στις 25 Σεπτεμβρίου 2021, πραγματοποιήθηκε το συνέδριο του PNL και ο Κίτσου εκλέχθηκε πρόεδρος του κόμματος. Στις 5 Οκτωβρίου 2021, το υπουργικό συμβούλιο του Φλορίν Κίτσου ανατράπηκε με την υπερψήφιση πρότασης δυσπιστίας. Στις 11 Οκτωβρίου, ο πρόεδρος Κλάους Γιοχάνις πρότεινε τον ηγέτη της Ένωσης Σώστε τη Ρουμανία και πρώην πρωθυπουργό Ντατσιάν Τσιόλος να σχηματίσει μια νέα κυβέρνηση. Ο Τσιόλος απορρίφθηκε από το Κοινοβούλιο και ο Γιοχάνις πρότεινε τον Νικολάε Τσιούκα.

Στις 22 Νοεμβρίου 2021, ο Τσιούκα διορίστηκε επισήμως πρωθυπουργός σχηματίζοντας κυβέρνησης συνασπισμού με το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα και την Δημοκρατική Συμμαχία των Μαγυάρων στην Ρουμανία, γνωστή ως Εθνική Συμμαχία για τη Ρουμανία (CNR). Λίγο αργότερα, ο πρώην πρόεδρος του PNL, Λούντοβικ Όρμπαν, παραιτήθηκε από το κόμμα και μαζί με άλλους 16 βουλευτές ίδρυσε τη Δεξιά Δύναμη (FD).

Στις αρχές του 2022, ξεκίνησαν διαπραγματεύσεις για τη συγχώνευση με τη Συμμαχία Φιλελευθέρων και Δημοκρατών και το Κόμμα Λαϊκού Κινήματος. Στις 2 Απριλίου 2022, ο Φλόριν Κίτσου παραιτήθηκε από την θέση του προέδρου του PNL. Σε έκτακτο συνέδριο του κόμματος που πραγματοποιήθηκε στις 10 Απριλίου 2022, ο Νικολάε Τσιούκα εκλέχθηκε νέος πρόεδρος του PNL.

 Ιδεολογία 

 Αποτελέσματα εκλογών 
 Πρόεδρος της Ρουμανίας 
ΈτοςΥποψήφιοςΑ΄ ΓύροςΒ΄ ΓύροςΨήφοι%ΘέσηΨήφοι%Θέση 1990 Ράντου Κιμπεάνου 1.529.188  10,6 2η- 1992 Εμίλ Κονσταντινέσκου 3.717.006 31,1 2η 4.641.207 38,6 2η 1996 Εμίλ Κονσταντινέσκου 3.569.941 28,2 2η 7.057.906 54,4 1η 2000 Τεοντόρ Στολοζάν 1.321.420 11,8 3η- 2004 Τραϊάν Μπασέσκου 3.545.236 33,9 2η 5.126.794 51,2 1η 2009 Κριν Αντονέσκου 1.945.831 20,0 3η- 2014 Κλάους Γιοχάνις 2.881.406 30,3 2η 6.288.769 54,4 1η 2019 Κλάους Γιοχάνις 3.485.292 37,8 1η 6.509.135 66,1 1η 2024 Νικολάε Τσιούκα 811.952 8,79 5η- 2025 Κριν Αντονέσκου 1.892.930 20,07 3η-

 Ρουμανικό Κοινοβούλιο 
ΈτοςΑρχηγός κόμματοςΒουλή των ΑντιπροσώπωνΘέσηΓερουσίαΘέσηΨήφοι %Έδρες+/-Ψήφοι%Έδρες+/-1990Ράντου Κιμπεάνου879.2906,41293η985.0947,06103η1992284.6782,62299η290.8662,66109η1996Μίρτσεα Ιονέσκου-Κβίντους3.692.32130,17281η3.772.08430,70221η2000747.2636,8924η814.3817,4894η2004Καλίν Ποπέσκου-Ταριτσεάνου3.191.54631,33342η3.250.66333,77152η20081.279.06318,6013η1.291.02918,743η2012Κριν Αντονέσκου4.344.28858,63351η4.457.52660,10221η2016Αλίνα Γκοργίκου1.412.37720,04312η1.440.19320,42202η2020Λούντοβικ Όρμπαν1.486.40125,19242η1.511.22525,58112η2024Ιλίε Μπολόζαν1.219.76213,20293η1.322.46814,28193η

 Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 
 Έτος Αρχηγός κόμματος Ψήφοι % Έδρες +/- Θέση Ομάδα2007Καλίν Ποπέσκου-Ταριτσεάνου688.85913,4563ηΣ.Φ.Δ.Ε.2009Κριν Αντονέσκου702.97414,5213η2014835.53115,0112ηΕ.Λ.Κ.2019Λούντοβικ Όρμπαν2.449.06827,0041η2024Νικολάε Τσιούκα4.341.68648,5521η

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 



Κατηγορία:Φιλελεύθερα-Συντηρητικά κόμματα
Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ρουμανικά (ro)
Κατηγορία:Πολιτικά κόμματα της Ρουμανίας