Νεφρολογία

Η νεφρολογία είναι ιατρική ειδικότητα, ένας κλάδος της εσωτερικής παθολογίας, που μελετά τη δομή και τη λειτουργία των νεφρών, τόσο στην υγεία όσο και σε ασθένειες, συμπεριλαμβανομένης της πρόληψης και της θεραπείας της νεφρικής νόσου. Κάποιες από τις βασικές ασθένειες με τις οποίες ασχολείται είναι με τη θεραπεία υποκατάστασης νεφρού, όπως η αιμοκάθαρση και η μεταμόσχευση νεφρού, με τις συστημικές παθήσεις που επηρεάζουν τα νεφρά, όπως ο διαβήτης και τα αυτοάνοσα νοσήματα, καθώς και με την υπέρταση (υψηλή αρτηριακή πίεση) και τις ηλεκτρολυτικές διαταραχές.

Η νεφρολογία διαφέρει σε σχέση με την ουρολογία, η οποία είναι μια ειδικότητα χειρουργικής που ασχολείται με το ανδρικό και το γυναικείο ουροποιητικό σύστημα, καθώς και με το ανδρικό αναπαραγωγικό σύστημα. Περιλαμβάνει τη διάγνωση, τη θεραπεία και την πρόληψη διαταραχών και παθήσεων που επηρεάζουν τα νεφρά, τους ουρητήρες, την ουροδόχο κύστη, την ουρήθρα, τον προστάτη και τα ανδρικά αναπαραγωγικά όργανα. Τα νεφρά είναι μέρος το ουροποιητικού συστήματος.

Παρόλο που η πρόληψη, η αναγνώριση και η διαχείριση της πρώιμης νεφρικής νόσου αποτελεί μεγάλο μέρος της γενικής πρακτικής της εσωτερικής παθολογίας, οι νεφρολόγοι συνήθως καλούνται να βοηθήσουν και να διαχειριστούν πιο σύνθετες ή προχωρημένες νεφρολογικές διαταραχές. Κατ' ανάλογο τρόπο, οι νεφρολογοι και οι χειρούργοι μεταμοσχεύσεων έχουν μια στενή, συνεργατική σχέση, στη διαχείριση των ασθενών πριν, κατά τη διάρκεια και μετά τη μεταμόσχευση νεφρού, και αυτό διότι η νεφρολογία δεν είναι μια ειδικότητα χειρουργικής.

 Παθήσεις με τις οποίες ασχολείται η νεφρολογία 
Οι ασθενείς παραπέμπονται σε νεφρολόγους για διάφορους λόγους, συμπεριλαμβανομένων των εξής:
 Η νεφρική ανεπάρκεια είναι μια πάθηση κατά την οποία τα νεφρά σταματούν να λειτουργούν σωστά:
 Οξεία νεφρική ανεπάρκεια, αιφνίδια απώλεια νεφρικής λειτουργίας.
 Χρόνια νεφρική ανεπάρκεια, συμπτώματα μειωμένης νεφρικής λειτουργίας, συχνά αύξηση της κρεατινίνης, που επιμένει για περισσότερο από 3 μήνες.
Αιματουρία, απώλεια αίματος μέσω ούρων.
Πρωτεϊνουρία, η απώλεια πρωτεΐνης, ιδιαίτερα λευκωματίνης, μέσω ούρων.
Πέτρες στα νεφρά.
Καρκίνος του νεφρού, ιδιαίτερα νεφροκυτταρικό καρκίνωμα, αλλά αυτό γενικά εμπίπτει στον τομέα του ουρολόγου.
Χρόνιες ή υποτροπιάζουσες λοιμώξεις του ουροποιητικού συστήματος.
Υπέρταση που δεν έχει ανταποκριθεί σε πολλαπλές μορφές αντιυπερτασικής φαρμακευτικής αγωγής ή μπορεί να έχει δευτερογενή αιτία.
Υδροηλεκτρολυτικές διαταραχές ή οξεοβασική ανισορροπία.
Άτομα που χρειάζονται έναρξη θεραπείας υποκατάστασης νεφρικής λειτουργίας, όπως μεταμόσχευση νεφρού, αιμοκάθαρση και περιτοναϊκή κάθαρση.
Σπειραματονεφρίτιδα. Άμεση εμπλοκή του σπειράματος, ενός θεμελιώδους μέρους του νεφρώνα που είναι υπεύθυνο για την πρόληψη της ανώμαλης απέκκρισης ορισμένων ουσιών του σώματος στα ούρα.
Νεφριτικό σύνδρομο. Ένα νεφρολογικό σύνδρομο που χαρακτηρίζεται από απώλεια πρωτεΐνης στα ούρα μικρότερη από 3,5 g/24 ώρες, μακροσκοπική ή μικροσκοπική αιματουρία και υψηλή αρτηριακή πίεση.
Νεφρωσικό σύνδρομο. Ένα νεφρολογικό σύνδρομο που χαρακτηρίζεται από απώλεια πρωτεΐνης στα ούρα σε εύρος μεγαλύτερο από 3,5 g/24 h, οίδημα, υπολευκωματιναιμία, δυσλιπιδαιμία, λιπιδουρία.
Ασθενείς που υποβάλλονται σε θεραπεία υποκατάστασης νεφρικής λειτουργίας, όπως:
Περιτοναϊκή κάθαρση: Έναρξη, τοποθέτηση διαδερμικού καθετήρα Tenckhoff, παρακολούθηση του ασθενούς σε κάθαρση, διαχείριση επιπλοκών, κυρίως περιτονίτιδας.
Αιμοκάθαρση: Έναρξη, διαχείριση και τοποθέτηση προσωρινών και μόνιμων αγγειακών προσπελάσεων, παρακολούθηση του ασθενούς σε αιμοκάθαρση, καθώς και διάγνωση και θεραπεία επιπλοκών.

 Μεταμόσχευση νεφρού: Έναρξη του πρωτοκόλλου, τόσο για ζώντες όσο και για νεκρούς δότες, παρακολούθηση, επιτήρηση της χειρουργικής διαδικασίας, άμεση, ενδιάμεση και όψιμη μετεγχειρητική παρακολούθηση, διαχείριση ανοσοκαταστολής.

 Διάγνωση 
Όπως συμβαίνει με κάθε ιατρική πράξη, σημαντικές ενδείξεις ως προς την αιτία οποιουδήποτε συμπτώματος λαμβάνονται από το ιστορικό και την κλινική εξέταση του ασθενούς.

Οι εργαστηριακές εξετάσεις σχεδόν πάντα επικεντρώνονται σε: ουρία, κρεατινίνη, ηλεκτρολύτες, γενική αίματος και γενική εξέταση ούρων, η οποία είναι συχνά η κυρίαρχη εξέταση για την υποβολή διάγνωσης.

Εξειδικευμένες εξετάσεις μπορούν να ζητηθούν για την ανίχνευση ή τη σύνδεση ορισμένων συστημικών παθήσεων με τη νεφρική ανεπάρκεια, όπως ορολογικές εξετάσεις για ηπατίτιδα Β ή ηπατίτιδα C ή λύκο, παραπρωτεϊναιμίες όπως αμυλοείδωση, πολλαπλό μυέλωμα ή άλλες συστημικές παθήσεις που οδηγούν σε νεφρική ανεπάρκεια. Η συλλογή ενός δείγματος ούρων 24 ωρών μπορεί να παρέχει πολύτιμες πληροφορίες σχετικά με την ικανότητα φιλτραρίσματος του νεφρού και την ποσότητα απώλειας πρωτεΐνης σε ορισμένες μορφές νεφρικής νόσου. Ωστόσο, στο πλαίσιο της χρόνιας νεφρικής νόσου, τα δείγματα ούρων 24 ωρών έχουν πρόσφατα αντικατασταθεί από την αναλογία πρωτεΐνης-κρεατινίνης ούρων.

Άλλες εξετάσεις που εκτελούνται συχνά από νεφρολόγους περιλαμβάνουν:

 Βιοψία νεφρού, για τη διάγνωση ιστού μιας διαταραχής όταν η φύση ή το ακριβές στάδιο παραμένει αβέβαιο.
 Υπερηχογραφική εξέταση του ουροποιητικού συστήματος και περιστασιακά εξέταση των αιμοφόρων αγγείων των νεφρών.
 Αξονική τομογραφία όταν υπάρχει υποψία για μαζικές αλλοιώσεις ή για να βοηθήσει στη διάγνωση της νεφρολιθίασης.
 Σπινθηρογράφημα (πυρηνική ιατρική) για ακριβή μέτρηση της νεφρικής λειτουργίας (σπάνια γίνεται), διάγνωση της νεφρικής αρτηριοπάθειας ή «διαιρεμένης λειτουργίας» κάθε νεφρού.
 Μαγνητική αγγειογραφία όταν ενδέχεται να επηρεάζονται τα αιμοφόρα αγγεία.

 Θεραπείες στη νεφρολογία 
μικρογραφία|Απλοποιημένο κύκλωμα αιμοκάθαρσης.
μικρογραφία|Περιτοναϊκή κάθαρση.
Πολλές νεφρικές παθήσεις αντιμετωπίζονται απλά με φαρμακευτική αγωγή, όπως διουρητικά, κορτικοστεροειδή, ανοσοκατασταλτικά, αντιυπερτασικά και άλλα. Η θεραπεία με ερυθροποιητίνη και βιταμίνη D απαιτείται συχνά για την υποκατάσταση αυτών των δύο ορμονών, η παραγωγή των οποίων μειώνεται στη χρόνια νεφρική νόσο.

Όταν τα συμπτώματα της νεφρικής ανεπάρκειας γίνουν σοβαρά, απαιτείται θεραπεία υποκατάστασης νεφρού. Η τεχνική εκλογής είναι η μεταμόσχευση νεφρού. Αυτή εκτελείται από ουρολόγο και, σε ορισμένες περιπτώσεις, από γενικό χειρουργό (και συγκεκριμένα χειρούργο μεταμοσχεύσεων). Ωστόσο, ο νεφρολόγος είναι υπεύθυνος για την επιλογή του λήπτη του μοσχεύματος, καθώς και για την παρακολούθηση και θεραπεία τυχόν επιπλοκών (ειδικά απόρριψης και λοιμώξεων που προκύπτουν από ανοσοκατασταλτική θεραπεία).

Σε περιπτώσεις όπου η μεταμόσχευση δεν ενδείκνυται ή δεν είναι δυνατή, υπάρχουν άλλες τεχνικές, γενικά γνωστές ως νεφρική κάθαρση. Αυτές περιλαμβάνουν την αιμοκάθαρση, την αιμοδιήθηση, την αιμοδιαδιήθηση και την περιτοναϊκή κάθαρση.

 Παραπομπές