Γκέοργκ Χάιμ

Ο Γκέοργκ Τέοντορ Φραντς Άρτουρ Χάιμ (, 30 Οκτωβρίου 1887 - 16 Ιανουαρίου 1912) ήταν Γερμανός συγγραφέας και ποιητής, ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του πρώιμου εξπρεσιονισμού στη γερμανική λογοτεχνία.

 Βιογραφικά στοιχεία 
Ο Γκέοργκ Χάιμ γεννήθηκε στο Χίρσμπεργκ (σήμερα Γελένια Γκούρα, Πολωνία) της Κάτω Σιλεσίας το 1887 και ήταν γιος του εισαγγελέα και αργότερα Στρατιωτικού εισαγγελέα Ράιχ Χέρμαν Χάιμ. Σε όλη τη σύντομη ζωή του, βρισκόταν σε σύγκρουση με τις κοινωνικές συμβάσεις. Οι γονείς του, μέλη της μεσαίας τάξης, δυσκολεύονταν να κατανοήσουν την επαναστατική συμπεριφορά του. Η στάση του Χάιμ απέναντι στους γονείς του ήταν παράδοξη. Από τη μία πλευρά, έτρεφε βαθιά στοργή γι' αυτούς, αλλά από την άλλη αντιστάθηκε σθεναρά σε κάθε προσπάθεια καταστολής της ατομικότητας και της αυτονομίας του.

Το 1900, η οικογένεια Χάιμ μετακόμισε στο Βερολίνο και εκεί ο Γκέοργκ άρχισε να φοιτά σε μια σειρά από διαφορετικά σχολεία που προέκυψαν από τις μεταθέσεις του πατέρα του. Τελικά, αποφοίτησε από το Γυμνάσιο στο Νόιρουπιν στο Βρανδεμβούργο. Ήταν πολύ δυσαρεστημένος και, ως τρόπο διαφυγής και κάποιας ανακούφισης, άρχισε να γράφει ποίηση. Στη συνέχεια, σπούδασε νομική στο Βίρτσμπουργκ - αν και μισούσε τη νομική, το επάγγελμα του πατέρα του, ο οποίος τον είχε αναγκάσει σε αυτή την ακαδημαϊκή καριέρα - και άρχισε να γράφει και θεατρικά έργα. Ωστόσο, οι εκδότες αγνόησαν το έργο του.

Το 1910, ο Χάιμ γνώρισε τον ποιητή και συγγραφέα Σάιμον Γκούτμαν, ο οποίος τον κάλεσε να ενταχθεί στην πρόσφατα ιδρυθείσα εξπρεσιονιστική Νέα Λέσχη. Άλλα μέλη αυτής της λέσχης ήταν οι Κουρτ Χίλερ, Γιάκομπ βαν Χόντις και Έρβιν Λόβενσον. Συχνά την επισκέπτονταν οι Έλζε Λάσκερ-Σύλερ, Γκότφριντ Μπεν και Καρλ Κράους. Αν και η λέσχη δεν είχε κανέναν συγκεκριμένο δηλωμένο στόχο, όλα τα μέλη της μοιράζονταν ένα αίσθημα εξέγερσης ενάντια στη σύγχρονη κουλτούρα και διέθεταν την επιθυμία για πολιτική και αισθητική αναταραχή. Η λέσχη διοργάνωνε συναντήσεις στο «Νεοπαθητικό Καμπαρέ» στις οποίες τα μέλη παρουσίαζαν έργα τους, και εδώ ο Χάιμ γρήγορα απέκτησε φήμη στους λογοτεχνικούς κύκλους. Τον Ιανουάριο του 1911, δημοσιεύθηκε το πρώτο βιβλίο του Χάιμ και το μοναδικό που κυκλοφόρησε όσο ζούσε: Η αιώνια μέρα.

Αργότερα, ο Χάιμ διορίστηκε σε αρκετές δικαστικές θέσεις, καμία από τις οποίες δεν κατείχε για πολύ λόγω έλλειψης σεβασμού προς την εξουσία. Στις 16 Ιανουαρίου 1912, ο Χάιμ και ο φίλος του, Ερνστ Μπάλκε, πήγαν για πατινάζ στον παγωμένο ποταμό Χάβελ. Δεν επέστρεψαν ποτέ. Λίγες μέρες αργότερα βρέθηκαν τα πτώματά τους. Όλα έδειχναν ότι ο Μπάλκε είχε πέσει στον πάγο και ο Χάιμ προσπάθησε να τον σώσει, αλλά έπεσε κι αυτός μέσα. Ο Χάιμ παρέμεινε ζωντανός για μισή ώρα, καλώντας σε βοήθεια. Τις κραυγές του άκουσαν κάποιοι δασοκόμοι που βρίσκονταν κοντά, αλλά δεν μπόρεσαν να τον φτάσουν.

 Λογοτεχνικό έργο 
Ο θάνατος, οι μεγάλες πόλεις και ο πόλεμος ήταν τα κύρια θέματα των ποιημάτων του. Πολλά από τα ποιήματα και τα πεζά έργα του Χάιμ είναι επίσης αφιερωμένα σε ιστορικά θέματα και την αρχαιότητα. Παρά τη σύντομη ζωή του, ο Χάιμ θεωρείται σήμερα ένας από τους σημαντικότερους γερμανόφωνους ποιητές και πρωτοπόρος του λογοτεχνικού εξπρεσιονισμού. Η μεταθανάτια φήμη του αυξήθηκε αφότου τα ποιήματά του συμπεριλήφθηκαν στην εξπρεσιονιστική ανθολογία Λυκόφως της Ανθρωπότητας (1919), Λυκόφως της Ανθρωπότητας (Die Menschheitsdämmerung, Pinthus Verlag, 1919)η οποία έχει ανατυπωθεί 43 φορές τα τελευταία 90 χρόνια και έχει γίνει σημείο αναφοράς για το κίνημα στη Γερμανία. Κατά τα χρόνια της διακυβέρνησης του Χίτλερ, ο εξπρεσιονισμός χαρακτηρίστηκε ως «εκφυλισμένη τέχνη» και το έργο του Χάιμ, ως ενός από τους λαμπρότερους εκπροσώπους αυτού του κινήματος, παραδόθηκε στη λήθη. Μόνο μετά τον πόλεμο ξεκίνησε η σοβαρή μελέτη του έργου του ποιητή και ποιήματά του περιλαμβάνονται σχεδόν σε κάθε ανθολογία γερμανικής ποίησης. 

 Έργα (επιλογή) 

 Ποιητικές συλλογές   
 1910: Der Gott der Stadt - Ο Θεός της πόλης
 1911: Der ewige Tag - Η αιώνια μέρα 
 1912: Der Kondor: Berlin, Die Vorstadt, Träumerei in Hellblau, Der Blinde, Der Baum, Nach der Schlacht, Louis Capet, Die Professoren, Das Fieberspital, Ophelia - Ο Κόνδορας: Βερολίνο, Το Προάστιο, Ονειροπόληση σε Γαλάζιο, Ο Τυφλός, Το Δέντρο, Μετά τη Μάχη, Λουδοβίκος Καπέτος, Οι Καθηγητές, Το Νοσοκομείο πυρετού, Οφηλία.
 1911: Der Krieg - Ο πόλεμος 
 1911: Die Stadt - Η πόλη 
 1924: Umbra vitae - Μεταθανάτια έκδοση ποιημάτων με 47 ξυλογραφίες
 1956: Marathon Sonette - Σονέτα του Μαραθωνίου. Δημοσιεύτηκε μετά θάνατον το 1914. Επιμέλεια και εικονογράφηση από τον Καρλ Λούντβιχ Σνάιντερ με βάση το χειρόγραφο του ποιητή . 
 2009: Poesiealbum  - Ποιητική συλλογή 

 Πεζογραφία 

 1913: Der Dieb: Der fünfte Oktober, Der Irre, Die Sektion, Jonathan, Das Schiff, Ein Nachmittag, Der Dieb. - Ο κλέφτης. Διηγήματα (εκδόθηκε μετά θάνατον το 1913) και περιλαμβάνει: Η 5η Οκτωβρίου, Ο μανιακός, Η νεκροτομή, Ο Τζόναθαν, Το καράβι, Ένα απόγευμα, Ο κλέφτης.  

 Θεατρικά έργα 

 1907: Der Feldzug nach Sizilien - Η εκστρατεία στη Σικελία 
 1908: Die Hochzeit des Bartolomeo Ruggieri - Ο γάμος του Μπαρτολομέο Ρουτζιέρι
 1910: Atlanta oder Die Angst - Ατλάντα ή Ο φόβος 
 1905/08: Arnold von Brescia - Άρνολντ της Μπρέσια (ημιτελές)
 1907: Prinz Louis Ferdinand - Πρίγκιπας Λουδοβίκος Φερδινάνδος (ημιτελές)
 1908: Iugurtha - Ιουγούρθας (ημιτελές)
 1908: Antonius von Athen  - Αντώνιος Αθηναίων (ημιτελές)
 1908: Spartacus - Σπάρτακος (ημιτελές)
 1908: Lucius Sergius Catilina - Λούκιος Σέργιος Κατιλίνας (ημιτελές)
 1908: Der Sturm auf die Bastille - Η Κατάληψη της Βαστίλης (ημιτελές)
 1908: Die Revolution - Η επανάσταση (ημιτελήές)
 1910: Der Tod des Helden - Ο θάνατος του ήρωα (ημιτελές)
 1910: Der Wahnsinn des Herostrat - Η τρέλα του Ηρόστρατου (ημιτελές)
 1910: Ludwig XVI - Λουδοβίκος ΙΣΤ΄ (ημιτελές)
 1911: Grifone - Γκριφόνε (ημιτελές)
 1911: Cenci  - Τσέντσι (ημιτελές)

 Άλλα γραπτά 

 1909: Versuch einer neuen Religion - Απόπειρα για μια Νέα Θρησκεία 

 Μεταφράσεις στα ελληνικά 

 Ο κλέφτης. Επτά αφηγήματα, μτφ. Γιάννης Καλιφατίδης, εκδ. Νεφέλη 
 O πόλεμος, μετάφραση: Κώστας Μαντζάκος 

 Παραπομπές 

Κατηγορία : Γερμανοί συγγραφείς
Κατηγορία : Γερμανοί ποιητές
Κατηγορία : Γερμανοί θεατρικοί συγγραφείς
Κατηγορία : Εξπρεσιονιστές συγγραφείς