Το μυστικό του Δόκτορος Χόνιγκμπεργκερ

Το μυστικό του Δόκτορος Χόνιγκμπεργκερ (ρουμανικά:Secretul doctorului Honigberger) είναι φανταστική νουβέλα του Ρουμάνου συγγραφέα Μίρτσεα Ελιάντε που γράφτηκε και δημοσιεύτηκε το 1940.  Αναφέρεται στην έρευνα για την περίεργη εξαφάνιση του γιατρού Ζερλέντι, μελετητή ινδικών σπουδών από το Βουκουρέστι, αφού άρχισε να γράφει τη βιογραφία και τις αποκρυφιστικές πρακτικές που έκανε ο Τρανσυλβανός Σάξονας γιατρός Γιόχαν Μάρτιν Χόνιγκμπεργκερ. Το κύριο θέμα είναι η αναζήτηση της πνευματικής φώτισης, ένα μυστήριο προσβάσιμο μόνο σε μύστες, το οποίο επιτυγχάνεται μέσω του ταξιδιού στον χρόνο με τη βοήθεια πρακτικών γιόγκα. 

Ο Χόνιγκμπεργκερ ήταν πραγματικό πρόσωπο, ένας γιατρός και εθνογράφος που ταξίδεψε στην Ασία τον 19ο αιώνα. Η εξαφάνιση του Ζερλέντι και όλα τα υπόλοιπα είναι μυθοπλασία. Η νουβέλα δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στη Ρουμανία το 1940 μαζί με τη νουβέλα του Ελιάντε Νύχτες στη Σεραμπόρ, η οποία επίσης περιστρέφεται γύρω από την Ινδία και περιλαμβάνει παρόμοια υπερφυσικά στοιχεία. 

 Υπόθεση 
μικρογραφία|Ο Σάξονας γιατρός και φαρμακοποιός Γιόχαν Μάρτιν Χόνιγκμπεργκερ (1795-1869). Λιθογραφία του 1850.
Στις αρχές του 20ού αιώνα, ο γιατρός Ζερλέντι από το Βουκουρέστι άρχισε να ενδιαφέρεται για τη ζωή του γιατρού και φαρμακοποιού από το Μπρασόβ Γιόχαν Μάρτιν Χόνιγκμπεργκερ, με στόχο να γράψει μια βιογραφία του. Καθώς καταγράφει τη ζωή του Χόνιγκμπεργκερ, ανακαλύπτει ότι είχε αποκρυφιστικές ενασχολήσεις. Σταδιακά, ο Δρ Ζερλέντι αρχίζει να ενδιαφέρεται ο ίδιος για αποκρυφιστικές πρακτικές, εγκαταλείποντας τη συγγραφή της βιογραφίας. Υιοθετεί έναν ασκητικό τρόπο ζωής, εγκαταλείποντας τον καπνό, το αλκοόλ, τον καφέ και το κρέας και αρχίζει να πειραματίζεται με μια σειρά από πρακτικές γιόγκα (όπως καταληψία, αιώρηση, αορατότητα κ.λπ.). Τελικά, ο Ζερλέντι εξαφανίστηκε χωρίς ίχνη στις 10 Σεπτεμβρίου 1910, χωρίς να πάρει μαζί του ρούχα ή έγγραφα.

Σαστισμένη από αυτό το περίεργο γεγονός, η σύζυγός του κάλεσε μελετητές να μάθουν τι είχε συμβεί. Περίεργα γεγονότα συνέβησαν σε όσους προσπάθησαν να διαλευκάνουν το μυστήριο της εξαφάνισης. Ο αδερφός της κυρίας, ο νομάρχης, που είχε φέρει έναν Γάλλο λόγιο να ερευνήσει τη βιβλιοθήκη, πέθανε δύο χρόνια αργότερα. Ένας Γερμανός αξιωματικός ονόματι Χανς, ο οποίος παρέμεινε στο Βουκουρέστι μετά την κατοχή, πέθανε το 1921 σε κυνηγετικό ατύχημα σε ένα κτήμα της οικογένειας Ζερλέντι, αφού ισχυρίστηκε ότι άρχιζε να καταλαβαίνει τα «μυστικά» του Χόνιγκμπεργκερ.

Η κυρία Ζερλέντι έλειπε στην Ευρώπη για μεγάλο χρονικό διάστημα και το γραφείο και η βιβλιοθήκη του συζύγου της παρέμειναν αμετάβλητα. Από τότε το σπίτι είχαν επισκεφθεί μόνο λίγοι φίλοι, οι οποίοι δεν είχαν τις ειδικές γνώσεις που είχε ο Δρ Ζερλέντι. Προσκεκλημένη από την κυρία Ζερλέντι να ερευνήσει την πλούσια συλλογή βιβλίων, η συγγραφέας Μπουκουρά Ντουμπράβα ήρθε και ενδιαφέρθηκε πολύ, λέγοντας ότι βρήκε εδώ βιβλία που είχε ζητήσει κάποτε από το Βρετανικό Μουσείο. Έκανε κάποιες σημειώσεις και υποσχέθηκε να επιστρέψει μετά την επιστροφή της από την Ινδία, όπου πήγε να παρακολουθήσει ένα θεοσοφικό συνέδριο, αλλά πέθανε στο Πορτ Σάιντ.

Το φθινόπωρο του 1934, η κυρία Ζερλέντι γράφει στον αφηγητή, έναν νεαρό συγγραφέα που μόλις έχει επιστρέψει από την Ινδία, καλώντας τον να αξιοποιήσει το ημιτελές έργο του συζύγου της ολοκληρώνοντας τη βιογραφία του Χόνιγκμπεργκερ, λέγοντάς του ότι ο σύζυγός της πέθανε. Για αρκετές εβδομάδες, ο αφηγητής περνούσε τουλάχιστον τρία απογεύματα την εβδομάδα στη βιβλιοθήκη. Μελετώντας το υλικό που συνέλεξε ο Ζερλέντι, συνειδητοποιεί ότι αποτελεί μόνο το ένα τέταρτο της βιογραφίας. 

Μια μέρα, εμφανίζεται η κόρη της κας Ζερλέντι, η 30χρονη Σμαράντα, η οποία λέει στον νεαρό ερευνητή ότι η μητέρα της ενδιαφέρεται περισσότερο για την εξαφάνιση του συζύγου της παρά για τη βιογραφία του Χόνιγκμπεργκερ και τον ενημερώνει ότι ο πατέρας της δεν πέθανε, αλλά ότι εξαφανίστηκε από το σπίτι χωρίς να πάρει μαζί του ρούχα, έγγραφα ή χρήματα, χωρίς να αφήσει γράμμα στη γυναίκα του ή σε κάποιον φίλο. Τον γιατρό δεν τον έχει δει κανένας από τότε, ούτε έχει ακουστεί κάτι γι' αυτόν.

Έκπληκτος από αυτά που άκουσε, ο αφηγητής εγκαταλείπει την έρευνα για τον Χόνιγκμπεργκερ και αρχίζει να ερευνά τα προσωπικά σημειωματάρια του Δρ. Ζερλέντι. Τα περισσότερα από αυτά περιείχαν μεταφράσεις από τα σανσκριτικά. Την επόμενη μέρα, ανακαλύπτει ένα ημερολόγιο του Δρ Ζερλέντι, που ξεκίνησε στις 10 Ιανουαρίου 1908 και ήταν γραμμένο στα ρουμανικά με σανσκριτικά γράμματα.

Η υπηρέτρια Αρνίκα μπαίνει στη βιβλιοθήκη μετά από λίγο και λέει στον αφηγητή ότι θα γίνει γενική καθαριότητα στο σπίτι τις επόμενες δύο μέρες. Ο αφηγητής κρύβει το σημειωματάριο στο παλτό του και πηγαίνει σπίτι του. Το ίδιο βράδυ, διαβάζει τις σημειώσεις και μαθαίνει ότι ο Δρ Ζερλέντι είχε κατακτήσει μια σειρά πρακτικών γιόγκα, αναζητώντας τρόπους για να φτάσει στη μυθική χώρα της Σαμπάλα. Οι ασκήσεις για να γίνει αόρατος είχαν επιτυχία, αλλά ως αποτέλεσμα της αποδυνάμωσης της θέλησής του, δεν μπορούσε να επιστρέψει στην προηγούμενη κατάσταση.  Η τελευταία καταχώρηση στο ημερολόγιο είναι η εξής: «12 Σεπτεμβρίου. Από προχθές δεν μπορώ πια να επιστρέψω. Πήρα αυτό το τετράδιο και το μολύβι και γράφω στις σκάλες που οδηγούν στη σοφίτα. Μετά θα το κρύψω ανάμεσα στα τετράδια της μελέτης μου. Αλλά τρομάζω στη σκέψη ότι θα μπορούσα ακόμα να χάσω τον δρόμο για τη Σαμπάλα».Στις θιβετιανές και ινδικές βουδιστικές παραδόσεις, η Σαμπάλα θεωρείται ένα μυθικό βασίλειο του οποίου η πραγματικότητα είναι οραματική - πνευματική όσο και φυσική - γεωγραφική.

Ο αφηγητής αποφασίζει να επιστρέψει το τετράδιο και να το διαβάσει ολόκληρο στην κυρία Ζερλέντι. Για αρκετές εβδομάδες δεν τη βρίσκει, η υπηρέτρια Αρνίκα του λέει ότι η κυρία είναι άρρωστη ή λείπει στο κτήμα. Μήνες αργότερα, στα τέλη Φεβρουαρίου του 1935, τον υποδέχονται στο σπίτι η Σμαράντα και η κυρία Ζερλέντι, αλλά δεν τον αναγνωρίζουν. Οι δύο γυναίκες του λένε ότι η βιβλιοθήκη είχε διασκορπιστεί κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής του Βουκουρεστίου στον Α' Παγκόσμιο πόλεμο και η υπηρέτρια Αρνίκα είχε πεθάνει πριν από 15 χρόνια. Περιπλανώμενος στους δρόμους σαστισμένος, ο αφηγητής ισχυρίζεται ότι «αφού περιπλανήθηκα στους δρόμους για πολλή ώρα και συνήλθα, κατάλαβα το νόημα αυτού του εκπληκτικού γεγονότος. Αλλά δεν τόλμησα να το εκμυστηρευθώ σε κανέναν και δεν θα το αποκαλύψω ούτε σε αυτήν την ιστορία». Περνώντας από τον ίδιο δρόμο λίγους μήνες αργότερα, ο αφηγητής παρατηρεί ότι το παλιό αρχοντικό κατεδαφίζεται, θάβοντας το μυστικό του για πάντα.

 Μετάφραση στα ελληνικά 

 Το μυστήριο του Δόκτορος Χόνιγκμπεργκερ, μτφ. Μαρία Χύμου-Μαρινέσκου, εκδ. Γαβριηλίδης, 1989

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Ρουμανική λογοτεχνία
Κατηγορία:Λογοτεχνία του φανταστικού