Τέμκο Πόποφ

Ο Τέμκο Πόποφ (σλαβομακεδονικά: Темко Попов, σερβικά: Темко Поповић) ήταν φιλομακεδόνας ακτιβιστής και Σέρβος εθνικός εργάτης στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Ενστερνίστηκε στα νιάτα του, σύμφωνα με βουλγαρικές πηγές, και ανέπτυξε ένα είδος μακεδονικής φιλοσερβικής ταυτότητας. Σύμφωνα με σερβικές πηγές, αυτό το σχέδιο χρησιμοποιήθηκε από Σέρβους πολιτικούς ως αντίβαρο στη βουλγαρική επιρροή και για να σερβοποιήσουν τους Μακεδόνες Σλάβους...Με άλλα λόγια, ο μακεδονισμός είναι άμεση συνέπεια ή, ακριβέστερα, κατασκεύασμα των ανταγωνιστικών βαλκανικών ιδεολογιών. Ο Μαρίνοφ παρέχει μερικά παραδείγματα για το πώς αυτός ο μακεδονισμός βρήκε έκφραση. Ωστόσο, τα παραδείγματα αυτά δίνουν μόνο ένα συμπέρασμα: δεν είναι απολύτως σαφές τι σημαίνει μακεδονισμός, επειδή όλοι οι Μακεδόνες διανοούμενοι την όρισαν και την εξέφρασαν με διαφορετικό τρόπο, συμπεριλαμβανομένων των Γκρούπσεβιτς και Πόποβιτς. Σύμφωνα με τον Μαρίνοφ, «υπάρχουν ιστορικές προσωπικότητες από την ύστερη οθωμανική Μακεδονία, η ταυτότητα των οποίων "αιωρούνταν" σε μεγάλο βαθμό μεταξύ της σερβικής και της βουλγαρικής εθνικής επιλογής» και μεταξύ αυτών εμφανίστηκε η τρίτη, μακεδονική, επιλογή, η οποία χρησιμοποιήθηκε από τους σερβικούς διπλωματικούς κύκλους ως "πιθανό αντίβαρο στη βουλγαρική επιρροή στη Μακεδονία». Ο Στόγιαν Νοβάκοβιτς υπέθεσε συγκεκριμένα ότι θα ήταν πολύ καλύτερο να χρησιμοποιηθεί η ήδη υπάρχουσα ασαφής αίσθηση αυτής της μακεδονικότητας και να στραφεί, να αξιοποιηθεί και να διαμορφωθεί προς όφελος της Σερβίας, αντί να επιχειρηθεί να επιβληθεί η σερβική εθνότητα απευθείας στους Μακεδόνες. Αυτό συνέβη προφανώς με τους δύο ιδιοκτήτες του Carigradski glasnik, οι οποίοι στράφηκαν από την ελληνική παιδεία που τους είχε δοθεί και την αόριστη αίσθηση της μακεδονικότητας προς τη σερβική εθνότητα... Για περισσότερα: Klara Volarić, Forgotten Istanbul-based Paper in the Service of Ottoman Serbs, 1895-1909” (Unpublished Ph.D. Dissertation, Central European University, Budapest, 2014), σελ. 94.Ο Σέρβος πολιτικός μπορεί να είχε στο μυαλό του το "επιτυχημένο" παράδειγμα των Σλαβομακεδόνων, που μετανάστευσαν στη Σερβία και ανέπτυξαν ένα είδος φιλοσερβικής ταυτότητας. Μια τέτοια περίπτωση ήταν ο Δεσπότης Μπάτζοβιτς, προσωπικός φίλος του Γκεόργκι Πούλεβσκι, ο οποίος το 1879 δημοσίευσε ένα εγχειρίδιο γραμμένο σε μια σερβοποιημένη ποικιλία της μακεδονικής γλώσσας. Παρομοίως, ορισμένοι από τους πρώτους "μακεδονιστές" είχαν σπουδάσει στη Σερβία ή ήταν υπό σερβική πολιτιστική επιρροή. Μερικές φορές προσπάθησαν να διαδώσουν αυτή την επιρροή. Αυτό ήταν πιθανότατα η περίπτωση τεσσάρων ακτιβιστών - των Ναούμ Έβρο(βιτς), Κώστα Γκρούπτσε(βιτς), Τέμκο Πόποβ(ιτς) και Βασίλ(ιτζε) Καράγιοβ(ιτς), οι οποίοι, το 1886, συγκρότησαν στη Σόφια μια εφήμερη "Μυστική Μακεδονική Επιτροπή". Για περισσότερα: Roumen Daskalov & Tchavdar Marinov. Entangled Histories of the Balkans: Volume One: National Ideologies and Language Policies. BRILL, 2013. σελ. 315..

 Βιογραφία 
Ο Πόποφ γεννήθηκε στην Οχρίδα, η οποία τότε ανήκε στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Αποφοίτησε από το γυμνάσιο στην Αθήνα. Στην Αθήνα εργάστηκε σε διάφορους ορθόδοξους θεσμούς. Στη συνέχεια ο Τέμκο εργάστηκε ως δάσκαλος στην Αδριανούπολη και στη συνέχεια στο Βουλγαρικό Λύκειο Αρρένων της Μπίτολα. Στη συνέχεια, μετακόμισε στη Σόφια της Βουλγαρίας, όπου ήταν μεταξύ των ιδρυτών της μυστικής Μακεδονικής Εταιρείας, που ιδρύθηκε το 1886 για να προωθήσει κάποιου είδους φιλοσερβικά συναισθήματα και ιδέες στους Μακεδόνες Σλάβους, ώστε να τους διακρίνει ιδιαίτερα από την εθνική ταυτότητα των ΒουλγάρωνRoumen Daskalov and Tchavdar Marinov. Entangled Histories of the Balkans: Volume One: National Ideologies and Language Policies. BRILL, 2013. σελ. 316. Οι άλλοι αρχηγοί ήταν οι Ναούμ Εβρόφ, Κόστα Γκρούπτσεφ και Βασίλι Καραγιόβεφ. 

Κυνηγημένοι από τις βουλγαρικές Αρχές στα τέλη Αυγούστου 1886, μετακόμισαν στο Βελιγράδι, όπου ηγήθηκαν των διαπραγματεύσεων με τη σερβική κυβέρνηση για το Μακεδονικό ζήτημα και συμμετείχαν στη συγκρότηση του Συνδέσμου Σερβομακεδόνων την ίδια χρονιά. Εκείνη την εποχή, ο «μακεδονισμός» θεωρούνταν από τη σερβική κυβέρνηση ως πιθανό αντίβαρο στη βουλγαρική επιρροή στη Μακεδονία και ως στάδιο της σταδιακής σερβοποίησης των Σλάβων της ΜακεδονίαςContested Ethnic Identity: The Case of Macedonian Immigrants in Toronto, 1900-1996, Chris Kostov, Peter Lang, 2010, , p. 65. Από το Βελιγράδι, στάλθηκε από τις σερβικές Αρχές στη Θεσσαλονίκη, όπου διείσδυσε για να εργαστεί στο βουλγαρικό λύκειο. Ωστόσο, το 1887 εκδιώχθηκε από εκεί λόγω της φιλοσερβικής προπαγάνδας του. Το 1888 σε μια επιστολή του προς τον Δεσπότη Μπάτζοβιτς, ο Τέμκο Πόποφ τόνισε τον πιο σημαντικό στόχο: τον μακεδονισμό των Σλάβων της Μακεδονίας. Στην ίδια επιστολή ανέφερε:

Ως οικονόμος του Εξαρχικού Γυμνασίου της Θεσσαλονίκης, ο Πόποβιτς το 1888Αγγελοπούλου Άννα, «Όψεις της σερβικής εθνικής δράσης», σελ. 81 όρισε τον στόχο του «εκμακεδονισμού της Μακεδονίας» μέσω της σύνταξης και διανομής σχολικών εγχειριδίων με αποκάθαρση της σλαβομακεδονικής από τους «βουλγαρισμούς», καθώς την ίδια περίοδο υπήρχε έντονη δυσφορία από τον εκτοπισμό των σλαβομακεδονικών διαλέκτων από τη λόγια βουλγαρική γλώσσα και οι ντόπιοι Μακεδόνες παραγκωνίζονταν στο βουλγαρικό σχολικό δίκτυο της Μακεδονίας από δασκάλους που έστελνε η βουλγαρική κυβέρνηση.

Αυτές οι δραστηριότητες του Πόποφ είχαν επικριθεί από τη βουλγαρική διανόηση στη Μακεδονία. Με την ευκαιρία αυτή, ο Κουζμάν Σαπκάρεφ έγραψε σε μια επιστολή προς τον Μαρίν Ντρίνοφ το 1888 ότι «ένα τέρας, ο ΤέμκοΣύμφωνα με τον Νοβάκοβιτς, η βουλγαρική ιδέα ήταν βαθιά ριζωμένη στη Μακεδονία και ήταν σχεδόν αδύνατο να την κλονίσει εντελώς αντιπαραβάλλοντάς την απλώς με τη σερβική ιδέα. Γι' αυτό η σερβική ιδέα χρειαζόταν έναν σύμμαχο, που θα μπορούσε να σταθεί σε άμεση αντίθεση με τον βουλγαρισμό και θα περιείχε μέσα του τα στοιχεία, που θα μπορούσαν να προσελκύσουν τον λαό και τα συναισθήματά του και έτσι να τον αποκόψουν από τον βουλγαρισμό. Αυτόν τον σύμμαχο τον έβλεπε στον Μακεδονισμό. Η διπλωματική δραστηριότητα του Νοβάκοβιτς στην Κωνσταντινούπολη και την Αγία Πετρούπολη έπαιξε σημαντικό ρόλο για την υλοποίηση των μακεδονικών του ιδεών. Η διπλωματική σύμβαση με την οθωμανική Τουρκία που υπογράφηκε το 1886, χάρη στις επιδέξιες διαπραγματεύσεις του Νοβάκοβιτς, κατέστησε δυνατό το άνοιγμα σερβικών προξενείων στα Σκόπια και τη Θεσσαλονίκη. Συνέβαλε καθοριστικά στην οργάνωση ενός τεράστιου δικτύου σερβικών προξενείων, κοσμικών και θρησκευτικών σερβικών σχολείων και σερβικών θρησκευτικών ιδρυμάτων σε όλη την Τουρκία στην Ευρώπη, ιδίως στη Μακεδονία, όπου βοήθησε τους μακεδόνες διανοούμενους. Angel G. Angelov, The European Legacy: Toward New Paradigms, 1470-1316, 2ος τόμος, 3ο τεύχος, 1997, σσ. 411–417, νόθος γιος του Στέφαν Βλάντικοφ, του προδότη του Ντίμιταρ Μιλάντινοφ, λέει ψέματα στον Σέρβο πρόξενο στο Τσάριγκραντ (Στόγιαν Νοβάκοβιτς) ότι θα μετέτρεπε τους Μακεδόνες Βούλαγρους σε ΠαλαιοσέρβουςMakedonizmŭt i sŭprotivata na Makedonia sreshtu nego, Kosta Tsŭrnushanov, Universitetsko izdatelstvo "Sv. Kliment Okhridski", 1992, σελ. 38.. Ο Τέμκο επέστρεψε στο Βελιγράδι, όπου ο σύλλογος του Αγίου Σάββα τον βοήθησε υλικά στη νέα του αποστολή στη δουλειά. Αυτός ο συμβιβασμός με τα σερβικά συμφέροντα τον οδήγησε αργότερα στην πλήρη εγκατάλειψη του αυτονομιστικού του προγράμματοςSociolinguistica, Volumes 5–6, Klaus J. Mattheier, Publisher: M. Niemeyer, 1991, , p. 131.

Στη συνέχεια, από το 1888 έως το 1913, ο Τέμκο βρισκόταν στη σερβική διπλωματική υπηρεσία στη Θεσσαλονίκη, την Κωνσταντινούπολη και την Αθήνα. Ως αποτέλεσμα, από τις παραμονές του νέου αιώνα, αυτός και οι συνεργάτες του προώθησαν μόνο φιλοσερβικές ιδέεςHistorical Dictionary of the Republic of Macedonia, Dimitar Bechev, Scarecrow Press, 2009, , p. 162. Μετά την Επανάσταση των Νεότουρκων, ο Τέμκο έγινε Σέρβος γερουσιαστής στο οθωμανικό κοινοβούλιο το 1908–09, όταν ζούσε στην ΚωνσταντινούποληMehmet Hacısalihoğlu, Die Jungtürken und die Mazedonische Frage (1890-1918); Oldenbourg, 2003, , s. 257.. Εκεί, εξέδωσε τη σερβική εφημερίδα «Carigradski glasnik»Klara Volarić, Between the Ottoman and Serbian States: Carigradski Glasnik, an Istanbul-based Paper of Ottoman Serbs, 1895-1909; The Hungarian Historical Review, 3ος τόμος, αρ. 3, (2014), σσ. 560-586..  Αργότερα εργάστηκε στη Σερβική Πρεσβεία στην Αθήνα μέχρι το τέλος των Βαλκανικών Πολέμων το 1913. Στη συνέχεια μετακόμισε στην Οχρίδα, η οποία είχε μόλις παραχωρηθεί στη Σερβία, και έγινε δήμαρχός της μέχρι τη βουλγαρική κατοχή το 1915. Το 1918 μετά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο διετέλεσε δήμαρχος της Οχρίδας για δεύτερη φορά. Το 1921 ο Πόποφ διορίστηκε επιθεωρητής στη Γεωργική υπηρεσία στη Μπίτολα, όπου και συνταξιοδοτήθηκε.

 Παραπομπές 

 Πηγές 




Κατηγορία:Σέρβοι εκπαιδευτικοί
Κατηγορία:Σέρβοι διπλωμάτες