Ζαν-Λισιέν Σαβί ντε Τοβέ

Ο Ζαν-Λισιέν Κουασί Λανιό Σαβί ντε Τοβέ (Jean-Lucien Kwassi Lanyo Savi de Tové, γεννημένος στις 7 Μαΐου 1939) είναι Τογκολέζος πολιτικός που υπηρετεί ως ο πέμπτος πρόεδρος του Τόγκο από το 2025. Προηγουμένως διετέλεσε υπουργός Εμπορίου, Βιομηχανίας και Χειροτεχνίας στις κυβερνήσεις των Εντέμ Κοτζό και Γιαγοβί Αγκμπογιμπό από το 2005 έως το 2007. Πρώην ηγέτης της αντιπολίτευσης, φυλακίστηκε αρκετές φορές κατά τη διάρκεια της προεδρίας του Γκανσινγκμπέ Εγιαντεμά, πριν ενταχθεί στην κυβέρνηση.

Τον Μάιο του 2025 ο Σαβί ντε Τοβέ εκλέχθηκε ομόφωνα πρόεδρος από την Εθνοσυνέλευση έπειτα από τη συνταγματική μεταρρύθμιση του 2024, η οποία άλλαξε τον τρόπο εκλογής του προέδρου από άμεση λαϊκή ψήφο σε έμμεση εκλογή από την Εθνοσυνέλευση. Ανέλαβε καθήκοντα διαδεχόμενος τον Φορ Γκνασινγκμπέ, γιο του Εγιαντεμά, και έγινε ο πρώτος αξιωματούχος του πλέον εθιμοτυπικού ρόλου του προέδρου, καθώς οι περισσότερες εξουσίες της προηγούμενης προεδρίας μεταφέρθηκαν σε ένα νέο αξίωμα που ονομάζεται Πρόεδρος του Συμβουλίου των Υπουργών λόγω της μεταρρύθμισης. Το αξίωμα αυτό καταλήφθηκε στη συνέχεια από τον Φορ Γκνασινγκμπέ, ο οποίος διατήρησε το μεγαλύτερο μέρος της εκτελεστικής του εξουσίας. Σε ηλικία σχεδόν 86 ετών κατά την ανάληψη των καθηκόντων του, ο Σαβί ντε Τοβέ είναι ο γηραιότερος άνθρωπος που ανέλαβε την προεδρία του Τόγκο.

 Νεανικά χρόνια και εκπαίδευση 
Ο Σαβί γεννήθηκε στη Λομέ σε οικογένεια των Έουε. Αποφοίτησε από τη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου του Μπορντό.

 Πολιτική σταδιοδρομία 
Μετά το πραξικόπημα στο Τόγκο το 1967, διορίστηκε Γενικός Γραμματέας του Υπουργείου Εξωτερικών στις 6 Φεβρουαρίου 1967. Αργότερα αντικαταστάθηκε το 1974 από τον Κουανβί Τιγκουέ (προσωρινά), και οριστικά το 1975 από τον Κοτζό ντε Μεντέιρος.

Κατηγορήθηκε για συμμετοχή σε συνωμοσία πραξικοπήματος μαζί με άλλες πολιτικές προσωπικότητες, περιλαμβανομένου του Γκίλχριστ Ολίμπιο, και εκδόθηκε ένταλμα σύλληψης στις 12 Ιουλίου 1979, ενώ φυλακίστηκε. Καταδικάστηκε τον Αύγουστο του 1979 μαζί με άλλους τέσσερις και καταδικάστηκε σε δέκα χρόνια φυλάκιση.

Μετά τη νομιμοποίηση του πολυκομματισμού, ίδρυσε το Κόμμα Δημοκρατών για την Ενότητα (PDU). Τον Μάρτιο του 1993 ο συνασπισμός της αντιπολίτευσης τον πρότεινε ως πρωθυπουργό σε συνάντηση στην Κοτονού του Μπενίν, επικρίνοντας τη συνεργασία του πρωθυπουργού Ζοζέφ Κοκού Κοφιγκό με τον πρόεδρο Εγιαντεμά. Η κυβέρνηση απέρριψε επίσημα αυτή την πρόταση.

Ήταν υποψήφιος ως ανεξάρτητος στις βουλευτικές εκλογές του 1994, αλλά δεν εξελέγη.

Το 1999 το PDU συγχωνεύτηκε με άλλα κόμματα, περιλαμβανομένων των UTD και UTS, για να δημιουργήσουν την Παναφρικανική Πατριωτική Σύσπείρωση (CPP), υπό την ηγεσία του Εντέμ Κοτζό. Ο Σαβί ντε Τοβέ διορίστηκε πρώτος αντιπρόεδρος του CPP.

Διορίστηκε υπουργός Εμπορίου, Βιομηχανίας και Χειροτεχνίας στις 20 Ιουνίου 2005. Παρέμεινε στην ίδια θέση και στην κυβέρνηση του Γιαγοβί Αγκμπογιμπό. Υπέγραψε τη σχετική πολιτική συμφωνία που προέκυψε από τον διάλογο μεταξύ των Τογκολέζων του 2006 εκ μέρους του CPP.

Κατά τις βουλευτικές εκλογές του 2007, ηγήθηκε του ψηφοδελτίου του CPP στην επαρχία Ζιό, αλλά το κόμμα δεν κέρδισε καμία έδρα. Απομακρύνθηκε από την κυβέρνηση τον Δεκέμβριο του 2007.

Στις 27 Μαΐου 2009 διορίστηκε πρόεδρος του Μόνιμου Πλαισίου για Διάλογο και Διαβούλευση (CPDC).

Από τις 3 Μαΐου 2025 υπηρετεί ως ο πρώτος Πρόεδρος της Δημοκρατίας υπό το νέο καθεστώς της Πέμπτης Δημοκρατίας.

 Διακρίσεις 

Τάγμα του Μόνο – Διοικητής (2006)

 Παραπομπές 

Σαβι ντε Τοβε
Σαβι