Επιγραφές της Ουαντί ελ-Χολ

Οι επιγραφές της Ουαντί ελ-ΧολWadi el-Hol / وادى الهول: κοιλάδα / φαράγγι του τρόμου (στα αραβικά)., χαραγμένες σε βραχώδεις επιφάνειες στην έρημο της δυτκής Αιγύπτου κοντά στη Θήβα, συνιστούν μερικά από τα αρχαιότερα δείγματα πρώιμης αλφαβητικής γραφής που έχουν έρθει στο φως, πιθανότατα χρονολογούμενα μεταξύ 1900 και 1800 π.Χ. Οι δύο επιγραφές –μία οριζόντια και μία κάθετη– ανακαλύφθηκαν τη δεκαετία του 1990 από την αποστολή Theban Desert Road Survey, και οι πρώτες δημοσιεύσεις τους έγιναν το 1999, ενώ η πλήρης ανάλυση παρουσιάστηκε το 2005 σε άρθρο στο περιοδικό The Annual of the American Schools of Oriental Research.

Οι επιγραφές βρέθηκαν χαραγμένες σε βραχώδεις επιφάνειες κατά μήκος του αρχαίου δρόμου Farshut, σε ένα στενό πέρασμα της δυτικής ερήμου της Άνω Αιγύπτου, γνωστό ως Wadi el-Hol («Κοιλάδα του τρόμου»). Η τοποθεσία βρίσκεται στο τόξο του ποταμού Νείλου (Qena Bend), ανάμεσα στις αρχαίες πόλεις Θήβες (Waset, σημερινό Λούξορ) και Χιου (Hiw), στη δυτική όχθη του ποταμού, και αποτελούσε στρατηγικό σημείο διέλευσης μεταξύ της κοιλάδας του Νείλου και των οάσεων της δυτικής ερήμου.

Οι επιγραφές διαφέρουν σαφώς από τις αιγυπτιακές ιερογλυφικές ή ιερατικές επιγραφές που εντοπίζονται ευρύτερα στον χώρο· αντίθετα, οι χαρακτήρες τους παρουσιάζουν ισχυρές ομοιότητες με τις λεγόμενες πρωτοσιναϊτικές επιγραφές από το Σέραμπιτ ελ-Χαντίμ (Serabit el-Khadim) στο Σινά. Πρόκειται για γραφή που βασίζεται σε εικονογραφικά σημεία αιγυπτιακής καταγωγής αλλά αποδίδει σημιτικές γλωσσικές αξίες, και η οποία εκφράζει το πρώιμο στάδιο ανάπτυξης του συμφωνογραφικού (αλφαβητικού) συστήματος, που αργότερα εξελίχθηκε στο φοινικικό και τα παλαιότερα αραμαϊκά αλφάβητα.

Οι χαρακτήρες χαράχτηκαν σε επίπεδες επιφάνειες από ασβεστόλιθο, σε ένα πέρασμα που υπήρξε κόμβος στρατιωτικής και εμπορικής δραστηριότητας στη Μέση και Ύστερη Εποχή του Χαλκού. Οι ερευνητές υποστηρίζουν, με βάση παλαιογραφικές συγκρίσεις και αρχαιολογικά συμφραζόμενα, ότι οι επιγραφές πιθανότατα δημιουργήθηκαν από σημιτόφωνους εργάτες ή στρατιώτες στην υπηρεσία της αιγυπτιακής διοίκησης, οι οποίοι προσαρμόζοντας αιγυπτιακά εικονογράμματα στις γλωσσικές ανάγκες τους παρήγαγαν ένα νέο, πιο ευέλικτο σύστημα γραφής.

Μέχρι σήμερα, οι επιγραφές δεν έχουν διαβαστεί με σιγουριά. Πρόκειται για μη αποκρυπτογραφημένο κείμενο, του οποίου η σημασία έγκειται κυρίως στη μορφή των χαρακτήρων και στην ιστορική τους θέση στην εξέλιξη του αλφαβήτου, όχι στο κατανοημένο περιεχόμενο.

Η σημασία των επιγραφών του Ουαντί ελ-Χολ είναι εξαιρετική, καθώς προσφέρουν απτή απόδειξη ότι η απαρχή του αλφαβήτου δεν περιορίζεται αποκλειστικά στο Σινά, αλλά συνδέεται άμεσα με την Αίγυπτο της Μέσης Εποχής του Χαλκού και τους διαπολιτισμικούς μηχανισμούς μεταξύ Αιγυπτίων και σημιτικών πληθυσμών.

Βιβλιογραφία
 John Coleman Darnell, F. W. Dobbs-Allsopp, Marilyn J. Lundberg, P. Kyle McCarter, Bruce Zuckerman and Colleen Manassa, «Two Early Alphabetic Inscriptions from the Wadi el-Hôl», The Annual of the American Schools of Oriental Research, 59 (2005) 63, 65, 67–71, 73–113, 115–124.
 Orly Goldwasser, «How the alphabet was born from hieroglyphs», Biblical Archaeology Review, 36.2 (March–April 2010) 40–53.
 Émile Puech, «Inscriptions alphabétiques du Ouâdî el-Ḥôl», Revue Biblique, 131.1 (2024) 5–23.

Αναφορές

Κατηγορία:Επιγραφές
Κατηγορία:Αρχαία Αίγυπτος