Δικαιοσύνη για Όλους (ταινία)

Το Δικαιοσύνη για Όλους (αγγλικά: …And Justice for All) είναι μία αμερικανική ταινία δικαστικού δράματος του 1979 σε σκηνοθεσία Νόρμαν Τζούισον με πρωταγωνιστές τους Αλ Πατσίνο, Τζακ Γουόρντεν και Τζον Φόρσαϊθ. Οι Λι Στράσμπεργκ, Τζέφρι Τάμπορ, Κριστίν Λάχτι, Κρεγκ Τ. Νέλσον, Τόμας Γουέιτς και Σαμ Λεβίν (στον τελευταίο του κινηματογραφικό ρόλο) εμφανίζονται σε δευτερεύοντες ρόλους. Το υποψήφιο για Όσκαρ σενάριο υπογράφουν οι Βάλερι Κέρτιν και Μπάρι Λέβινσον. Η ταινία γυρίστηκε στη Βαλτιμόρη, συμπεριλαμβανομένης της περιοχής του δικαστηρίου. Έλαβε δύο υποψηφιότητες για Όσκαρ: Α' Ανδρικού Ρόλου (Πατσίνο) και Καλύτερου Πρωτότυπου Σεναρίου (Κέρτιν και Λέβινσον).

Η ταινία περιλαμβάνει μια πολύ γνωστή σκηνή κατά την διάρκεια της οποίας ο χαρακτήρας του Πατσίνο φωνάζει: «Εσύ είσαι εκτός τάξης! Εσύ είσαι εκτός τάξης! Ολόκληρη η δίκη είναι εκτός τάξης!»

 Πλοκή 
Ο Άρθουρ Κέρκλαντ, ένας δικηγόρος υπεράσπισης που εργάζεται στη Βαλτιμόρη, βρίσκεται στη φυλακή για ασέβεια προς το δικαστήριο, αφού γρονθοκόπησε τον δικαστή Χένρι Τ. Φλέμινγκ ενώ εκπροσωπούσε την υπόθεση του Τζεφ ΜακΚάλαγκ. Ο ΜακΚάλαγκ σταμάτησε για μια μικρή τροχαία παράβαση, στη συνέχεια τον πέρασαν εσφαλμένα για έναν δολοφόνο που έχει το ίδιο όνομα και έχει ήδη περάσει ενάμιση χρόνο στη φυλακή χωρίς να καταδικαστεί για κάποιο έγκλημα. Ο Φλέμινγκ έχει επανειλημμένα εμποδίσει τις απόπειρες του Κέρκλαντ να επανεξεταστεί η υπόθεση. Αν και υπάρχουν ισχυρά νέα στοιχεία που αποδεικνύουν ότι ο ΜακΚάλαγκ είναι αθώος, ο Φλέμινγκ αρνείται να εξετάσει την έφεσή του λόγω της καθυστερημένης υποβολής της, οπότε αυτός παραμένει στη φυλακή. Ο Κέρκλαντ ξεκινά μια νέα υπόθεση υπερασπιζόμενος τον Ραλφ Άγκι, έναν νεαρό μαύρο παρενδυτή που συνελήφθηκε για ληστεία και φοβάται ότι θα πάει φυλακή.

Ο Κέρκλαντ επισκέπτεται τακτικά τον παππού του, τον Σαμ, σε ένα γηροκομείο. Ο Σαμ έχει σταδιακά αυξανόμενη άνοια. Αποκαλύπτεται ότι τον Κερκλαντ εγκατέλειψαν οι γονείς του σε νεαρή ηλικία και ο Σαμ ήταν αυτός που τον μεγάλωσε και τον έβαλε στη νομική σχολή. Ο Κέρκλαντ ξεκινά επίσης ένα ειδύλλιο με την Γκέιλ Πάκερ, μέλος της επιτροπής νομικής δεοντολογίας.

Ο Κέρκλαντ έχει φιλικές σχέσεις με τον δικαστή Φράνσις Ρέιφορντ, που τον πηγαίνει για μια ανατριχιαστική βόλτα με το προσωπικό του ελικόπτερο. Ο Ρέιφορντ γελάει με την πλάκα του καθώς δοκιμάζει πόσο μακριά μπορεί να πετάξει πριν ξεμείνει από καύσιμα. Ο Κέρκλαντ τρομοκρατείται και τον παρακαλεί να προσγειωθεί. Ο Ρέιφορντ τελικά ρίχνει το ελικόπτερό του σε νερό που αγγίζει το γόνατο. Ο Ρέιφορντ, βετεράνος του Πολέμου της Κορέας, βρίσκεται στα όρια της αυτοκτονίας. Κρατάει πάντα ένα τουφέκι στο γραφείο του στο δικαστήριο και ένα πιστόλι M1911 στη θήκη του ώμου του. Τρώει μάλιστα το μεσημεριανό του σε ένα περβάζι έξω από το παράθυρο του γραφείου του, στον τέταρτο όροφο.

Μια μέρα, ο Κέρκλαντ καλείται απροσδόκητα να υπερασπιστεί τον δικαστή Φλέμινγκ, ο οποίος κατηγορείται για βάναυση επίθεση και βιασμό μιας νεαρής γυναίκας. Αν και οι δύο απεχθάνονται ο ένας τον άλλον, ο Φλέμινγκ πιστεύει ότι το να έχει το άτομο ο οποίος έχει δηλώσει δημόσια το μίσος του προς αυτόν να υποστηρίζει την αθωότητά του θα είναι προς όφελός του. Ο Φλέμινγκ εκβιάζει τον Κέρκλαντ με μια παλιά παραβίαση του απορρήτου δικηγόρου-πελάτη, για την οποία ο Κέρκλαντ πιθανότατα θα διαγραφεί από τον δικηγορικό σύλλογο αν αποκαλυφθεί.

Ο φίλος και συνάδελφος του Κέρκλαντ, Τζέι Πόρτερ, είναι επίσης ασταθής. Αισθάνεται ένοχος επειδή κέρδισε απαλλαγές για κατηγορούμενους που ήταν πραγματικά ένοχοι για την διάπραξη βίαιων εγκλημάτων. Ο Πόρτερ φτάνει μεθυσμένος στο διαμέρισμα του Κερκλαντ, αφότου ένας από τους ένοχους πελάτες του σκοτώνει δύο παιδιά αφού έχει αθωωθεί. Ο Πόρτερ σύντομα ξυρίζει το κεφάλι του, ισχυριζόμενος πως αυτό θα κάνει τα μαλλιά του να μεγαλώσουν πιο πυκνά, αλλά συνεχίζει να τα ξυρίζει. Μετά από έναν βίαιο νευρικό κλονισμό μέσα στο δικαστήριο —όπου καταλήγει να πετάει πιάτα σε όλους στο διάδρομο— ο Πόρτερ μεταφέρεται σε ένα νοσοκομείο.

Πριν φύγει με το ασθενοφόρο, ο Κέρκλαντ ζητά από έναν άλλο συνεργάτη του, τον Γουόρεν Φρέσνελ, να χειριστεί την ακροαματική διαδικασία του Άγκι κατά την απουσία του. Ο Κέρκλαντ δίνει στον Φρέσνελ μια διορθωμένη έκδοση της έκθεσης αναστολής του Άγκι και τονίζει ότι πρέπει να επιδειχθεί στον δικαστή, έτσι ώστε ο Άγκι να τιμωρηθεί με αναστολή και να μην εκτίσει ποινή φυλάκισης. Ο Φρέσνελ φτάνει στο δικαστήριο αργοπορημένα και ξεχνά να δώσει στον δικαστή τη διορθωμένη εκδοχή, με αποτέλεσμα ο Άγκι να καταδικαστεί σε φυλάκιση. Ο Κέρκλαντ είναι έξαλλος και επιτίθεται στο αυτοκίνητο του Φρέσνελ, αποκαλύπτοντας ότι τριάντα λεπτά μετά την καταδίκη του, ο Άγκι αυτοκτόνησε. Εν τω μεταξύ, ο Τζεφ ΜακΚάλαγκ, που έχει υποστεί σεξουαλική και σωματική επίθεση από άλλους κρατούμενους, τελικά σπάει και παίρνει δύο ομήρους. Ο Κέρκλαντ τον παρακαλεί να παραδοθεί, υπόσχοντας να τον βγάλει έξω, αλλά ένας ελεύθερος σκοπευτής από την αστυνομία πυροβολεί και σκοτώνει τον ΜακΚάλαγκ όταν αυτός μετακινείται μπροστά από ένα παράθυρο.

Ένας εμφανώς διαταραγμένος Κέρκλαντ αναλαμβάνει την υπόθεση του δικαστή Φλέμινγκ. Ο εισαγγελέας Φρανκ Μπάουερς ελπίζει να βελτιώσει τη φήμη του καταδικάζοντας έναν δικαστή. Ο πελάτης του Κέρκλαντ, Καρλ Τρέιβερς, ελπίζει να λάβει δωρεάν νομικές υπηρεσίες προσφέροντας φωτογραφίες του δικαστή Φλέμινγκ να εμπλέκεται σε αμφιφυλόφιλο BDSM με μια πόρνη. Η Γκέιλ υπενθυμίζει στον Κέρκλαντ τις επαγγελματικές του υποχρεώσεις να υπερασπιστεί τον δικαστή. Ο Κέρκλαντ δείχνει τις φωτογραφίες στον Φλέμινγκ, που παραδέχεται πως είναι βιαστής.

Στη δίκη, ο Φλέμινγκ αστειεύεται ότι θα ήθελε να ξαναδεί το θύμα του κάποια στιγμή. Στην εναρκτήρια δήλωσή του, ο Κέρκλαντ κάνει σαρκαστικά στοχασμούς για το νομικό σύστημα και τη φιλοδοξία του Μπάουερς. Εκπλήσσει τους πάντες λέγοντας ότι ο Μπάουερς δεν θα καταδικάσει τον Φλέμινγκ επειδή θα το κάνει ο ίδιος και κατηγορεί τον πελάτη του πως είναι ένοχος. Τον Κέρκλαντ σέρνουν έξω από την αίθουσα του δικαστηρίου, ο οποίος ξεσπά την οργή του σε όλη τη διαδρομή. Οι θεατές ζητωκραυγάζουν για τον Κέρκλαντ, ο Φλέμινγκ κάθεται ηττημένος και ο απελπισμένος Ρέιφορντ ορμάει έξω.

Καθώς ο εξαντλημένος Κέρκλαντ, γνωρίζοντας ότι οι πράξεις του θα οδηγήσουν στην διαγραφή του από τον δικηγορικό σύλλογο, κάθεται στα σκαλιά του δικαστηρίου, ο Τζέι Πόρτερ περνάει από δίπλα του καθώς επιστρέφει στη δουλειά, αφήνοντας την περούκα του σε αυτόν.

 Διανομή ρόλων 

 Παραγωγή 
Ο Νόρμαν Τζούισον είπε ότι τον προσέλκυσε το σενάριο καθώς του διευκρίνιζε την πραγματικότητα πως η αίθουσα του δικαστηρίου είναι ένα είδος σκηνής στο οποίο διαδραματίζεται ένα δράμα. Τον ενδιέφεραν οι σατιρικές πιθανότητες του σεναρίου. Επίσης, έκανε παραλληλισμούς με τη σύγχρονη πολιτική. «Υπήρχε μια εποχή που το δικηγορικό επάγγελμα ήταν απαραβίαστο», είπε. «Μετά ήρθε το Γουότεργκεϊτ... Ξεκινούμε να συνειδητοποιούμε ότι το να είσαι μέσα στον νόμο δεν σημαίνει ότι είσαι πάνω από τον νόμο.» 

Ήταν προσεκτικός στο να οριοθετήσει το είδος της ταινίας. «Είναι δύσκολο κατά καιρούς να τραβήξεις το κοινό πίσω. Μερικές φορές αρχίζουν να παιρνούν την ταινία ως ένα μελόδραμα. Στη συνέχεια, καταφέραμε να τους τραβήξουμε πίσω με κάτι σχεδόν παράλογο, για να τους σοκάρουμε, επειδή δεν ήθελα να γίνει μια ταινία που περνάει ένα μήνυμα.»

Ο φίλος του Μπάρι Λέβινσον από το λύκειο, Ντόναλντ Σάοιντζ, ένας ασκούμενος δικηγόρος, του έδωσε συμβουλές σχετικά με το σενάριο. Όταν η παραγωγή ξεκίνησε, ο Σάοιντζ διετέλεσε σύμβουλος του Αλ Πατσίνο και του Τζον Φόρσαϊθ. Κάνει μια εμφάνιση στην ταινία ως ένας συνήγορος υπεράσπισης.

Ο Λι Στράσμπεργκ ανέλαβε έναν μικρό ρόλο ως τρόπο να βοηθήσει τον μαθητή και φίλο του. Ανησυχούσε ότι ο Αλ Πατσίνο τυποποιούνταν και ήθελε να τον δει να ξεχωρίζει. Ο Τζούισον ένιωθε ότι ο ρόλος του Πατσίνο ήταν μια αντιστροφή του συνηθισμένου του, στον οποίο ο Κέρκλαντ ήταν ο λογικός άνθρωπος γύρω από τον οποίο βρίσκονταν τρελοί. Τέιλορ, Κλαρκ. Στον Πατσίνο άρεσε το γεγονός ότι ο Κέρκλαντ «ήταν μέρος των πραγμάτων, όχι μοναχικός. Το είδος των χαρακτήρων το οποίο συνήθως υποδύομαι είναι αντιήρωες».

Η ταινία γυρίστηκε στη Βαλτιμόρη, συμπεριλαμβανομένης της περιοχής του δικαστηρίου, του Μνημείου Ουάσινγκτον στην περιοχή του Μάουντ Βέρνον και του Οχυρού ΜακΧένρι.  Ο Πατσίνο έκανε πρόβα στη σκηνή «Είσαι εκτός τάξης!» 26 φορές στο περβάζι του κτιρίου.  Ο δήμαρχος Γουίλιαμ Ντόναλντ Σέφερ και η επιτροπή κινηματογράφου της πόλης υποστήριξαν πλήρως την παραγωγή, δαπανώντας 1,5 εκατομμύριο δολάρια σε τοπικό επίπεδο. 

 Κυκλοφορία 
Η ταινία έκανε πρεμιέρα στο γκαλά στην παρουσίαση λήξης του Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Τορόντο στις 15 Σεπτεμβρίου 1979.

 Υποδοχή 
Το Δικαιοσύνη για Όλους έχει βαθμολογία 78% στο Rotten Tomatoes, 58/100 στο Metacritic και 23/30 στο Zagat.   Το περιοδικό Empire την αποκαλεί ένα «συμπαγές αλλά ελαφρώς κλισέ δικαστικό δράμα» και του δίνει 3 αστέρια στα 5.

Η ταινία υπήρξε μία εισπρακτική επιτυχία. Παράχθηκε με ένα προϋπολογισμό 4 εκατομμυρίων δολαρίων και απέφερε συνολικά πάνω από 33,3 εκατομμύρια στη Βόρεια Αμερική, καθιστώντας την στη 24η θέση των ταινιών με τις υψηλότερες εισπράξεις του 1979. 

Ο Ρόμπερτ Όσμπορν δήλωσε για το The Hollywood Reporter ότι: «Η ταινία είναι γεμάτη αρετές... έχει όλα τα χαρακτηριστικά μιας εξαιρετικά δημοφιλούς ταινίας». 

Ο Ντιούι Ε. Τσέστερ της New Pittsburgh Courier έκανε παραλληλισμούς με το σκάνδαλο Γουότεργκεϊτ και την πρόσφατη σύλληψη ενός πολιτειακού πολιτικού με την κατηγορία της σοδομίας.

Σύμφωνα με το Newsday, στους περισσότερους κριτικούς δεν άρεσε η ταινία. 

Ο Ρότζερ Ίμπερτ της Chicago Sun-Times θεώρησε ότι η ταινία ήταν τόσο υπερβολικά φορτωμένη κάτι που την κατέστησε μια «ανθολογία» η οποία συναρμολογήθηκε από «μία από εκείνες τις υψηλού επιπέδου ερμηνείες του Αλ Πατσίνο οι οποίες είναι τόσο σίγουρες για τον εαυτό τους που διστάζουμε να φέρουμε αντίρρηση». Κατέληξε στο συμπέρασμα ότι: «Οι σκηνές της τελευταίας πράξης στην αίθουσα του δικαστηρίου κατασκευάζονται ως μηχανή για να κάνουν το κοινό να ζητωκραυγάζει, και η μηχανή λειτουργεί».

Ο Βίνσεντ Κάνμπι των New York Times περιέγραψε τη γενική υστερία των ηθοποιών σαν να τους είχαν δώσει εντολή να παίξουν «την τελευταία πράξη του Three Men on a Horse». Αποκαλεί τον χαρακτήρα του Πατσίνο «έναν υπεραεριζόμενο ηλίθιο» και εικάζει ότι όλοι στην ταινία έχουν «τόσο χαμηλά όρια συναισθηματικής δυσφορίας που δεν θα εμπιστευόμουν κανέναν τους να δει την ταινία «Η Μελωδία της Ευτυχίας» εκτός αν συνοδεύεται από γονέα ή ενήλικα κηδεμόνα».

Το Variety ανέφερε πως ο συνδυασμός κωμωδίας και δράματος στην ταινία ήταν ανεπιτυχής αλλά όχι ανίκαν.

Το The Jewish Advocate συνέκρινε την ταινία δυσμενώς με το Ένα Τρελλό... Τρελλό Νοσοκομείο λόγω της αδυναμίας της να φτάσει το καυστικό σενάριο του Πάντι Τσαγιέφσκι. Ο κριτικός περιέγραψε το τέλος ως «ένα κακό επεισόδιο του Perry Mason». 

Η Boston Globe θρήνησε την αδυναμία της ταινίας να αποτελέσει μια νομική εκδοχή του Catch 22 και επέκρινε τον σκηνοθέτη. «Το 'Δικαιοσύνη για Όλους' ρίχνει το πιθανό δράμα του σε όλη την οθόνη και ο Τζούισον δεν σταματάει ποτέ για να καθαρίσει το χάος.»

Ο Γουίλιαμ Σχόελ επεσήμανε την αντίδραση του Κέρκλαντ στην αυτοκτονία του Άγκι ως μία από τις «πιο δυνατές σκηνές που έχει παίξει ποτέ ο Πατσίνο» και αποδίδει στον ηθοποιό τα εύσημα επειδή «κυριάρχησε επί ενός αδύνατου σεναρίου». Ο Μπράιαν Γ. Φέρμπανκς χαρακτήρισε επίσης το σενάριο της ταινίας «υπερβολικά επιτηδευμένο». 

Η ταινία έλαβε δύο υποψηφιότητες για Όσκαρ. Ο Αλ Πατσίνο ήταν υποψήφιος για το βραβείο Α' Ανδρικού Ρόλου και η Βαλερί Κέρτιν με τον Μπάρι Λέβινσον ήταν υποψήφιοι για το βραβείο Καλύτερου Πρωτότυπου Σεναρίου.  Ο Πατσίνο έλαβε επίσης υποψηφιότητα για Χρυσή Σφαίρα για την ερμηνεία του. 

 Θέματα 
Το Δικαιοσύνη για Όλους έχει συζητηθεί με διάφορους τρόπους στον τομέα της ακαδημαϊκής κριτικής. Ένας κριτικός βλέπει την ταινία ως μια εκδοχή αρχέτυπων που προέρχονται από την Αρθουριανή μυθολογία και ως όχημα για την κοινωνική κριτική του Τζούισον, αναφέροντας πώς ο σκηνοθέτης «ήθελε να πει μια ιστορία που θα έκανε τους ανθρώπους να σκεφτούν αν το σύστημα επέτρεπε ακόμα τη δικαιοσύνη». Ένας άλλος βλέπει την ταινία ως μια εξερεύνηση της πιθανής «ματαιότητας της αρετής» όπως αυτή εκπροσωπείται από τον πρωταγωνιστή της ταινίας, ενώ ένας τρίτος θεωρεί πως η ταινία ασχολείται με τον σκεπτικισμό που υπήρχε την δεκαετία του 1970 απέναντι στους δημόσιους θεσμούς, σημειώνοντας ότι δηλώνει πίστη στον ιδεαλιστή δικηγόρο, ενώ παράλληλα απορρίπτει οποιαδήποτε πίστη ή εμπιστοσύνη στο σύστημα ποινικής δικαιοσύνης. Ένας κριτικός έχει επίσης σημειώσει ότι η εναρκτήρια αντιπαράθεση του μεγαλοπρεπούς δικαστηρίου στην ταινία, με τους βρώμικους εσωτερικούς χώρους και τα παιδιά να παραμορφώνουν την Δέσμευση Πίστης, υποδηλώνει ότι «η υπόσχεση του νόμου... σχεδόν αδύνατο να βιωθεί ή να επιτευχθεί».

 Κληρονομιά 
Η εναρκτήρια εισήγηση του Κέρκλαντ κατά την κορύφωση της ταινίας περιέχει την πιο διάσημη στιγμή της, συμπεριλαμβανομένης της έκρηξης: «Εσύ είσαι εκτός τάξης! Εσύ είσαι εκτός τάξης! Ολόκληρη η δίκη είναι εκτός τάξης! Αυτοί είναι εκτός τάξης!» Αυτή η σκηνή έχει διακωμωδηθεί πολλές φορές σε δημοφιλή μέσα, όπως στους Simpsons και στο The Big Bang Theory.   Ο Τσαρλς Τσάμπλιν θεώρησε αυτή τη σκηνή ως το πιο «συγκινητικό φινάλε από το "Ρόκυ: Τα Χρυσά Γάντια"»  και το Filmsite ονόμασε αυτή τη σκηνή έναν από τους Καλύτερους Κινηματογραφικούς Λόγους και Μονολόγους.  Το MSN Canada σημείωσε ότι ολόκληρη η φράση είναι μία από τις 10 κορυφαίες «ατάκες από ταινίες που έχουν παρατεθεί λάθος». 

Το άλμπουμ των Metallica του 1988 ... And Justice for All πήρε το όνομά του από την ταινία.

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 





Κατηγορία:Ταινίες γυρισμένες στο Μέριλαντ
Κατηγορία:Ταινίες παραγωγής Columbia Pictures
Κατηγορία:Αμερικανικές δικαστικές δραματικές ταινίες
Κατηγορία:Ταινίες του 1979