Φρίντριχ Άντλερ (συγγραφέας)

Ο Φρίντριχ Άντλερ (τσεχικά:Friedrich Adler) (γεννημένος στις 13 Φεβρουαρίου 1857 στο Άμσελμπεργκ της Αυστριακής Αυτοκρατορίας - πέθανε στις 2 Φεβρουαρίου 1938 στην Πράγα) ήταν Τσέχος - Αυστριακός δικηγόρος, μεταφραστής και συγγραφέας εβραϊκής καταγωγής, που έγραφε στη γερμανική γλώσσα. Ο Άντλερ ήταν ένας από τους κορυφαίους γερμανόφωνους συγγραφείς της Πράγας στις αρχές του αιώνα.

 Βιογραφικά στοιχεία 
Ο Φρίντριχ Άντλερ γεννήθηκε το 1857 στην Κόσοβα Χόρα της κεντρικής Βοημίας. Ήταν γιος του Εβραίου πανδοχέα και σαπωνοποιού Γιόζεφ Άντλερ και της συζύγου του Μαρί Φιρτ. Μετά τον θάνατο των γονιών του (πιθανώς το 1866), βρέθηκε σε μεγάλες οικονομικές δυσκολίες, εργάστηκε και μπόρεσε να φοιτήσει στο σχολείο της πόλης του μόνο σποραδικά. Παρά τις αντίξοες συνθήκες, κατάφερε να γίνει δεκτός σε γυμνάσιο στην Πράγα και στο Πανεπιστήμιο του Καρόλου. 

Εκεί, σπούδασε ρομανικές γλώσσες, αγγλικά, τσεχικά και Νέα ελληνικά. Αργότερα άλλαξε αντικείμενο σπουδών και σπούδασε νομική και πολιτικές επιστήμες. Κατά τη διάρκεια των σπουδών του, βραβεύτηκε σε διαγωνισμό για τη μετάφραση ενός ποιήματος του Χένρι Λονγκφέλοου. Ήταν μακροχρόνιο μέλος και από το 1879 πρόεδρος της Αίθουσας ανάγνωσης και ομιλιών των Γερμανών φοιτητών στην Πράγα, της μεγαλύτερης φοιτητικής οργάνωσης στην Πράγα. Ολοκλήρωσε τις σπουδές του το 1883 με διδακτορικό στη νομική.

 Δικηγόρος, μελετητής και συγγραφέας 
Μετά τις σπουδές του, ολοκλήρωσε την πρακτική του άσκηση ως δικηγόρος το 1890. Την ίδια χρονιά έλαβε άδεια ασκήσεως επαγγέλματος δικηγόρου και άνοιξε δικηγορικό γραφείο του 1891 στην Πράγα. Τον Μάρτιο του 1895 παντρεύτηκε τη Ρεγγίνε Βέσελι από το Τρέμπιτς της Μοραβίας με την οποία απέκτησαν δύο κόρες: τη Μαρί-Ελίζ και τη Γερτρούδη.

Το 1896, ο Άντλερ έγινε γραμματέας του Εμπορικού Συμβουλίου της Πράγας (θέση που κατείχε μέχρι την έναρξη του Α' Παγκοσμίου Πολέμου). Ήταν επίσης λέκτορας Ρομανικής φιλολογίας στο Γερμανικό Πανεπιστήμιο της Πράγας και συντάκτης λογοτεχνικών και καλλιτεχνικών άρθρων για την εφημερίδα Βοημία. Από το 1900 δίδαξε ισπανικά στη Γερμανική Εμπορική Ακαδημία στην Πράγα.

Μετά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, ο Άντλερ ως διερμηνέας ηγήθηκε του μεταφραστικού τμήματος της Τσεχικής Εθνοσυνέλευσης. Εξελέγη μέλος της Εταιρείας για την Προώθηση των Γερμανικών Επιστημών, Τεχνών και Λογοτεχνίας στη Βοημία και, μαζί με τον Ούγκο Σάλους, ήταν εξέχουσα προσωπικότητα της λογοτεχνικής σκηνής της Πράγας στις αρχές του αιώνα. Ήταν μέλος της πατριωτικής-φιλελεύθερης γερμανικής καλλιτεχνικής εταιρείας Κονκόρντια,της οποίας τα μέλη συγκεντρώνονταν στο Γερμανικό καζίνο. Εκτός από τον ίδιο και τον Σάλους, η εταιρεία περιλάμβανε συγγραφείς με τους οποίους αλληλογραφούσε, μεταξύ άλλων, με τον Ρίχαρντ Ντέμελ και τον Γκούσταβ Φάλκε. 

Ο Φρίντριχ Άντλερ πέθανε σε ηλικία 81 ετών το 1938 στην Πράγα. Η οικογένειά του ήταν θύμα του ναζιστικού καθεστώτος: η σύζυγός του δολοφονήθηκε το 1943 στο στρατόπεδο συγκέντρωσης γκέτο του Τερέζιενσταντ, η πορεία των θυγατέρων του εντοπίστηκε μόνο μέχρι το 1943 στο Ζάμοστς της Πολωνίας. Είναι ενταφιασμένος στο Νέο Εβραϊκό Νεκροταφείο στο Σμίχοβ της Πράγας.

 Λογοτεχνικό έργο 
Ταυτόχρονα με τις πολυάριθμες επαγγελματικές δραστηριότητές του, αφιερώθηκε στο λυρικό και δραματικό έργο του και στις μεταφράσεις Τσέχων συγγραφέων στα γερμανικά, προσπαθώντας να γεφυρώσει το χάσμα μεταξύ των δύο λαών σε μια πολιτικά εξαιρετικά εκρηκτική εποχή και σε ένα συνεχώς μεταβαλλόμενο πολιτικό και πολιτιστικό περιβάλλον. Οι ποιητικές του συλλογές Ποιήματα (1893) και Νέα Ποιήματα (1899) επηρεάστηκαν από τον πρώιμο νατουραλισμό. Θεματικά, τα ποιήματα συχνά αναφέρονταν σε κοινωνικά προβλήματα και καθημερινά μοτίβα, αργότερα με σατιρικά χαρακτηριστικά. Σε ορισμένα από τα έργα του οι σοσιαλιστικές και αντικληρικαλιστικές του πεποιθήσεις είναι εμφανείς. Το 1900, το θεατρικό Δύο σίδερα στη φωτιά, χαλαρή διασκευή έργου του Καλντερόν, έκανε πρεμιέρα στο Μπούργκτεατερ της Βιέννης, η επιτυχία συνεχίστηκε στη σκηνή του Γερμανικού Θεάτρου στην Πράγα και αργότερα παίχτηκε σε όλες σχεδόν τις γερμανικές σκηνές. Έγραψε επίσης πολυάριθμα δοκίμια, αρκετά σε συνεργασία με τον Ντέτλεβ φον Λίλιενκρον. 

Στις μεταφράσεις του περιλαμβάνονται έργα Τσέχων και Ισπανών συγγραφέων, όπως των Καλντερόν δε λα Μπάρκα, Τίρσο δε Μολίνα και Γιάροσλαβ Βρχλίτσκι. Μετέφρασε επίσης στα γερμανικά λιμπρέτα και μουσικά κείμενα Τσέχων συνθετών, μεταξύ άλλων του Μπέντριχ Σμέτανα Η πουλημένη μνηστή, του Βίλεμ Μπλόντεκ και του Λέος Γιάνατσεκ. Ποιήματά του μελοποιήθηκαν από τον Άρνολντ Σένμπεργκ.

 Έργα (επιλογή) 

 1893: Ποιήματα - Gedichte
 1899: Νέα ποιήματα - Neue Gedichte
 1899: Άθλημα - Sport, θεατρικό έργο
 1900: Δύο σίδερα στη φωτιά - Zwei Eisen im Feuer, θεατρικό έργο
 1904: Ελευθερία – Ο Προφήτης Ηλίας – Αποκριά. Freiheit – Der Prophet Elias – Karneval, τρία μονόπρακτα
 1907: Από το χρυσό κολάρο. Vom goldenen Kragen, σονέτα. 
 1910: Ο διαφανής αφέντης. Der gläserne Magister, θεατρικό έργο σε τέσσερις πράξεις
 1916: Πολεμικά ποιήματα 1914-1916. Kriegsgedichte 1914–1916, ποιήματα.

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Τσέχοι λογοτέχνες
Κατηγορία:Τσέχοι θεατρικοί συγγραφείς
Κατηγορία:Τσέχοι ποιητές
Κατηγορία:Αυστριακοί θεατρικοί συγγραφείς
Κατηγορία:Εβραίοι λογοτέχνες
Κατηγορία:Μεταφραστές
Κατηγορία:Απόφοιτοι του Πανεπιστημίου του Καρόλου
Κατηγορία:Γερμανόφωνοι λογοτέχνες της Πράγας