Σέργιος Οκτάβιος Λαίνας Ποντιανός

Ο Μάρκος Σέργιος ή Σέργιος Οκτάβιος Λαίνας Ποντιανός, λατιν.: Marcus Sergius ή Servius Octavius Laenas Pontianus ήταν Ρωμαίος πολιτικός των αρχών του 2ου αι. Διετέλεσε ύπατος το 131 μ.Χ., δίπλα στον Μάρκο Αντώνιο Ρουφίνο, κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Αδριανού.

 Το όνομα 
Ο Ποντιανός δεν αναφέρεται σε αρχαίους συγγραφείς και, παρόλο που το όνομά του εμφανίζεται σε αρκετές επιγραφές, η ακριβής ονοματολογία του είναι αβέβαιη. Το όνομά του (praenomen) αναφέρεται ως Μάρκος σε μία επιγραφή από τη Σαμοθράκη,  αλλά σε όλες τις άλλες επιγραφές είναι Σέρβιος ή Σέργιος. Το Σέρβιος θα μπορούσε να είναι είτε όνομα (praenomen) είτε επίθετο (nomen gentilicium): και τα δύο ήταν ευρέως διαδεδομένα, αλλά όχι ιδιαίτερα κοινά. Το εθνικό όνομα Σέργιος ήταν περισσότερο γνωστό, και συχνά αντικαθιστούσε το Σέρβιος στις επιγραφές. Αυτό μπορεί να εξηγήσει, γιατί αρκετές επιγραφές αναφέρουν το όνομα του Ποντιανού χρησιμοποιώντας την τυπική συντομογραφία του Σέρβιου,  ενώ σε άλλες προφανώς γράφτηκε Σέργιος.   Ωστόσο, η συντομογραφία μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για το εθνικό όνομα Σέρβιος καθώς και για το όνομα (praenomen). Και περιπλέκοντας περαιτέρω τα πράγματα, κατά τους αυτοκρατορικούς χρόνους δεν ήταν ασυνήθιστο για τα μέλη της ρωμαϊκής αριστοκρατίας να κατέχουν μέρος ή το σύνολο δύο ή περισσότερων πλήρων ονοματολογιών.  Έτσι, είναι απολύτως πιθανό ο Ποντιανός να ονομαζόταν Μάρκος Σέργιος Οκτάβιος, Mάρκος Σέρβιος Οκτάβιος, Σέργιος Οκτάβιος ή Σέρβιος Οκτάβιος, όπου το Μάρκος, το Σέρβιος ή και τα δύο θα μπορούσαν να είναι ονόματα (praenomina).

Μία μικρή ποσότητα επιγραφικών στοιχείων συνηγορεί υπέρ του Σεργίου σε σχέση με το γένος των Οκταβίων, το οποίο χρησιμοποιούσε τακτικά το όνομα (praenomen) το Μάρκος, αλλά όχι το Σέρβιος. Μία επιγραφή του 2ου αι. από τη Βιένα στη Ναρβωνική Γαλατία αναφέρει έναν Μάρκο Σέργιο Οκτάβιο, ο οποίος αφιέρωσε έναν τάφο στη μητέρα του, Βενονία Ιαρίλλα. Ωστόσο, δεδομένης της τοποθεσίας και του ονόματος τής μητέρας του, είναι αμφίβολο αν πρόκειται για τον ίδιο άνδρα.  Μία αχρονολόγητη επιγραφή από τη Ρώμη αναφέρει ένα αγόρι, τον Σέργιο Οκτάβιο Καρίκο, που τάφηκε από τον πατέρα του, τού οποίου το όνομα δεν αναφέρεται.  Αλλά ίσως η καλύτερη ένδειξη για το αν ο Ποντιανός κληρονόμησε το όνομα Σέρβιος ή Σέργιος, προέρχεται από τον τάφο της μητέρας τού Νέρβα, προφανώς θείας του Ποντιανού: σύμφωνα με την επιγραφή, το όνομά της ήταν «Σεργία Πλαυτίλλα» και ήταν κόρη ενός Λαίνα, προπάππου (proavus) του Ποντιανού. 

 Καταγωγή 
Ο Ποντιανός πιθανότατα γεννήθηκε στα τέλη του 1ου αι. από έναν κατά τα άλλα άγνωστο Οκτάβιο Λαίνα· το επώνυμο Ποντιανός υποδηλώνει ότι η μητέρα του μπορεί να ονομαζόταν Ποντία. Επειδή τόσο λίγα είναι γνωστά για τη ζωή του, η ιστορική του σημασία βασίζεται λιγότερο στη θητεία του ως ύπατος, η οποία φαίνεται να ήταν χωρίς περιστατικά, και περισσότερο στη σχέση του με τον Νέρβα. 

Εκτός από τις επιγραφές που αναφέρουν την ιδιότητά του ως υπάτου, ο Ποντιανός έκτισε ένα μνημείο στο Τούσκουλον στη μνήμη της γιαγιάς του, Ρουβελίας Βάσας, κόρης του Γάιου Ρουβέλιου Βλάνδου και πιθανώς της συζύγου του Ιουλίας Λιβίας, εγγονής του Τιβέριου.  Syme, "The Marriage of Rubellius Blandus", pp. 67, 68. Στην πατρική γραμμή, ο Ποντιανός ήταν συγγενής του Αυτοκράτορα Νέρβα. Η μητέρα του Αυτοκράτορα, Σεργία Πλαυτίλλα, ήταν αδελφή του Γάιου Οκτάβιου Λαίνα, υπάτου το 33 μ.Χ., και συζύγου της Ρουβελίας Βάσας, καθιστώντας τον Ποντιανό πρώτο εξάδελφο του Αυτοκράτορα, μόλις απομακρύνθηκε από το αξίωμά του.  

 Σταδιοδρομία 
Ο Ποντιανός ήταν ύπατος τους πρώτους τέσσερις μήνες του 131 μ.Χ., παράλληλα με τον Μάρκο Αντώνιο Ρουφίνο, περίπου στα μέσα της βασιλείας του Αδριανού. Ο Αυτοκράτορας έλειπε από τη Ρώμη, επισκεπτόμενος την Αίγυπτο κατά τη διάρκεια της θητείας τους ως υπάτου, η οποία φαίνεται να ήταν ομαλή. Αν και το αξίωμα του υπάτου παρέμεινε η ανώτατη εκτελεστική εξουσία, υπό την εξουσία των Αυτοκρατόρων, μεγάλο μέρος της σημασίας του -και ο λόγος για τον οποίο πολλά διαφορετικά ζεύγη υπάτων μοιράζονταν το αξίωμα κάθε χρόνο- ήταν η προετοιμασία ικανών διοικητών, για να αναλάβουν επαρχιακές κυβερνητικές θέσεις, και άλλες σημαντικές θέσεις σε όλη την Αυτοκρατορία. Ενώ όμως ο Ποντιανός πιθανότατα κατείχε ποικίλες διδακτικές θέσεις και άλλους διορισμούς, πριν και μετά την ιδιότητά του ως υπάτου, καμία από τις επιγραφές που τον αναφέρουν, δεν δίνει λεπτομέρειες για τη σταδιοδορμία του, εκτός από το ότι φαίνεται να ήταν μέλος του συλλόγου των αρχιερέων. 

 Δείτε επίσης 
 γένος Οκταβίων

Πηγές
 Theodor Mommsen et alii, Corpus Inscriptionum Latinarum (The Body of Latin Inscriptions, abbreviated CIL), Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften (1853–present).
 Notizie degli Scavi di Antichità (News of Excavations from Antiquity, abbreviated NSA), Accademia dei Lincei (1876–present).
 René Cagnat et alii, L'Année épigraphique (The Year in Epigraphy, abbreviated AE), Presses Universitaires de France (1888–present).
 Ronald Syme, "The Marriage of Rubellius Blandus", in American Journal of Philology, vol. 103, No. 1, pp. 62–85 (Spring 1982).
 Zeitschrift für Papyrologie und Epigraphik (Journal of Papyrology and Epigraphy, abbreviated ZPE), (1987).
 Benet Salway, "What’s in a Name?  A Survey of Roman Onomastic Practice from c. 700 B.C. to A.D. 700", in Journal of Roman Studies, vol. 84, pp. 124–145 (1994).
 John D. Grainger, Nerva and the Roman Succession Crisis of AD 96–99, Routledge (2003).

 Υποσημειώσεις 


Κατηγορία:Ύπατοι της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας
Κατηγορία:Ρωμαίοι του 2ου αιώνα