Γκέοργκ Κάιζερ

Ο Φρίντριχ Καρλ Γκέοργκ Κάιζερ, γνωστός ως Γκέοργκ Κάιζερ () (25 Νοεμβρίου 1878, Μαγδεμβούργο, Γερμανία - 4 Ιουνίου 1945, Ασκόνα, Ελβετία) ήταν Γερμανός θεατρικός συγγραφέας, ποιητής και πεζογράφος, ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της γερμανικής λογοτεχνίας του 20ού αιώνα και εξέχων εκπρόσωπος του εξπρεσιονιστικού δράματος. 

 Βιογραφικά στοιχεία 
Ο Γκέοργκ Κάιζερ γεννήθηκε το 1878 στο Μαγδεμβούργο και ήταν ο πέμπτος από τους έξι γιους του ασφαλιστικού πράκτορα Φρίντριχ Κάιζερ. Κατά τη διάρκεια των σπουδών του στο Ουμανιστικό γυμνάσιο στο μοναστήρι της Παναγίας στο Μαγδεμβούργο, ανακάλυψε το ενδιαφέρον του για συναυλίες, όπερες και θεατρικές παραγωγές.

Το 1895, σε αντίδραση στον λογοτεχνικό σύλλογο «Σαίξπηρ» που υπήρχε στο Μαγδεμβούργο, ίδρυσε τον σύλλογο «Σαπφώ», για τον οποίο άρχισε να γράφει τα πρώτα εφηβικά του θεατρικά έργα. Μεταξύ αυτών: Ο βασιλιάς των διαμαντιών (πρώτη έκδοση: 1895-1896), Κωμική όπερα για τον Χριστουγεννιάτικο χορό (1897), Φάουστ (1897) και άλλα.

Αφού ολοκλήρωσε την εκπαίδευσή του, ξεκίνησε μαθητεία σε ένα βιβλιοπωλείο και σε μια επιχείρηση εξαγωγών και εισαγωγών, αλλά τα εγκατέλειψε. Το 1898, ταξίδεψε στη Νότια Αμερική ως φορτωτής άνθρακα σε φορτηγό πλοίο. Έχοντας μάθει ισπανικά, εργάστηκε στην AEG στο Μπουένος Άιρες. Ταξίδεψε εκτενώς στη Νότια Αμερική, προσβλήθηκε από ελονοσία και αναγκάστηκε να επιστρέψει στο Μαγδεμβούργο το 1901. Κατά τη διάρκεια της  ανάρρωσης έγραψε τα πρώτα του θεατρικά έργα, κυρίως σατιρικές κωμωδίες που τράβηξαν ελάχιστη προσοχή. Αφού πέρασε κάποιο χρονικό διάστημα στο Μαγδεμβούργο, άρχισε να ταξιδεύει σε όλη τη Γερμανία. Το 1902, νοσηλεύτηκε σε ψυχιατρική κλινική στο Βερολίνο για νευρική διαταραχή και στη συνέχεια έζησε με διάφορα μέλη της οικογένειάς του. 

Το 1908, ο Κάιζερ παντρεύτηκε τη Μαργαρίτε Χάμπενιχτ, κόρη πλούσιου εμπόρου με την οποία απέκτησαν δύο γιους και μία κόρη. Οικονομικά πλέον ανεξάρτητος, εγκαταστάθηκε στο Ζέεχαϊμ-Γιούγκενχαϊμ όπου έζησε από το 1908 έως το 1916 με συχνά ταξίδια στη Βαϊμάρη. Ήταν πολύ δραστήριος καλλιτεχνικά κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, αλλά χωρίς δημόσια αναγνώριση. 

Το 1911, δημοσιεύθηκε το έργο Η Εβραία χήρα, με τον υπότιτλο Βιβλική κωμωδία, μια εξαιρετικά ελευθεριάζουσα ερμηνεία της βιβλικής Ιουδίθ, που προκάλεσε δυσαρέσκεια στους εβραϊο-ορθόδοξους κύκλους. 

Κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, δεν κατατάχθηκε στον στρατό λόγω κακής υγείας, αλλά εργάστηκε για τον Ερυθρό Σταυρό.

Το 1915, Η περίπτωση του φοιτητή Φέγκεσακ ήταν το πρώτο έργο του που ανέβηκε στη σκηνή, στις 11 Φεβρουαρίου σε θέατρο της Βιέννης. Την πρώτη σκηνική επιτυχία ακολούθησε το ανέβασμα ενός από τα πιο διάσημα έργα του, Οι αστοί του Καλαί, το οποίο έκανε πρεμιέρα στη Φρανκφούρτη το 1917 στο αποκορύφωμα του Α' Παγκοσμίου Πολέμου και έκανε έντονη έκκληση για ειρήνη. Τα επόμενα χρόνια, τα έργα του παρουσιάστηκαν σε όλη τη Γερμανία.

Το 1919-1920, ο Κάιζερ έζησε στο Μόναχο, αλλά ταξίδευε συχνά στο Βερολίνο. Εκείνη την εποχή, ο θεατρικός συγγραφέας αντιμετώπισε σοβαρές οικονομικές δυσκολίες, μη έχοντας μόνιμη εργασία. Τον Νοέμβριο του 1920, ο Κάιζερ και η σύζυγός του συνελήφθησαν για οικονομική υπεξαίρεση και απάτη (πούλησαν τα έπιπλα ενός σπιτιού που νοίκιαζαν), φυλακίσθηκαν για έξι μήνες και τα τρία παιδιά τους βρέθηκαν σε πτωχοκομείο. Τον Απρίλιο του 1921 απελευθερώθηκαν και τον Μάιο η οικογένεια μετακόμισε στα περίχωρα του Βερολίνου.

Μεταξύ 1921 και 1933, ο Κάιζερ έφτασε στο απόγειο της δημοτικότητάς του. Τα εξπρεσιονιστικά του έργα – η τριλογία Κοράλλι (1916) / Αέριο (1918) / Αέριο II (1919), Κόλαση - Μονοπάτι - Γη (1918) κ.λπ. – ανέβηκαν όχι μόνο σε όλη τη Γερμανία, αλλά μεταφράστηκαν και παίχτηκαν επίσης στη Νέα Υόρκη, το Λονδίνο και τη Ρώμη, μεταξύ άλλων. Γραμμένα σε λακωνική και αποσπασματική πρόζα, αυτά τα έργα τον καθιέρωσαν ως ηγέτη του εξπρεσιονιστικού κινήματος. Διατηρούσε επαφές με τον Ερνστ Τόλερ, τον Κουρτ Βάιλ, τη Λότε Λένια και τον Μπέρτολτ Μπρεχτ. Μεταξύ 1921 και 1933, μαζί με τον Γκέρχαρτ Χάουπτμαν, ο Κάιζερ ήταν ο θεατρικός συγγραφέας που τα έργα τους παιζόταν συχνότερα στη  Δημοκρατία της Βαϊμάρης. 

Ωστόσο, ο εξπρεσιονισμός ήταν μόνο μια φάση στην καριέρα του. Τα μεταγενέστερα έργα του είναι πιο προσιτά και ενσαρκώνουν μια βαθιά εμπειρία αγάπης: Μια μέρα του Οκτώβρη (1928), Ο κηπουρός της Τουλούζης (1938) και Αλέν και Ελίζ (1940). 

Με την κατάληψη της εξουσίας από τους Ναζί, σχεδόν όλοι οι συγγραφείς και οι καλλιτέχνες που εργάζονταν στα πλαίσια του εξπρεσιονισμού βρέθηκαν «εκτός νόμου» και τα έργα τους θεωρήθηκαν «εκφυλισμένη τέχνη». Η πρεμιέρα της Ασημένιας Λίμνης του σε σκηνοθεσία Κουρτ Βάιλ και Γκούσταβ Μπρέχερ στη σκηνή του Παλιού Θεάτρου της Λειψίας στις 13 Φεβρουαρίου 1933 (ταυτόχρονα και στο Μαγδεμβούργο και την Ερφούρτη) προκάλεσε ηχηρό σκάνδαλο. Το αποτέλεσμα ήταν η απαγόρευση της δημοσίευσης και παράστασης οποιουδήποτε έργου του θεατρικού συγγραφέα λόγω της αντιπολεμικής του στάσης. Τα έργα του ήταν ανάμεσα στα βιβλία που κάηκαν τον Μάιο του 1933. 

Το 1938, ο Κάιζερ, εγκατέλειψε την οικογένειά του και μετανάστευσε κρυφά στην Ελβετία, όπου παρέμεινε μέχρι το τέλος της ζωής του. Στην εξορία, έζησε με τη βοήθεια φίλων και μετακινούνταν συχνά. Ταυτόχρονα, συνέχισε τη συγγραφική του παραγωγή μέχρι τον θάνατό του και παρέμεινε ο πιο δημοφιλής ξένος θεατρικός συγγραφέας στη χώρα. Το τελευταία του έργα ήταν δράματα φαντασίας με στίχους σε κλασικά ελληνικά θέματα, όπως η μυθολογική τριλογία: Δύο φορές Αμφιτύρων, Πυγμαλίων και Βελλεροφόντης, που δημοσιεύθηκε μετά θάνατον το 1948.

Ο Κάιζερ έγραψε περίπου 70 θεατρικά έργα, 140 ποιήματα, αρκετά πεζογραφικά έργα, άρθρα για το θέατρο και τον πολιτισμό, αρκετά σενάρια ταινιών και μια μικρή συλλογή θεωρητικών και αυτοβιογραφικών κειμένων - σημαντικό μέρος των οποίων δημοσιεύθηκε μετά θάνατον. Αρκετά έργα του διασκευάστηκαν σε κινηματογραφικές ταινίες.  

Ο Γκέοργκ Κάιζερ πέθανε στις 4 Ιουνίου 1945 στην Ασκόνα της Ελβετίας. 

 Τιμητικές διακρίσεις 
Η πόλη του Μαγδεμβούργου ονόμασε την οδό Γκέοργκ Κάιζερ προς τιμήν του. Η Σαξονία-Άνχαλτ απονέμει το Βραβείο Γκέοργκ Κάιζερ από το 1996. Ο δήμος Ζέεχαϊμ-Γιούγκενχαϊμ ονόμασε την πλατεία του δημαρχείου προς τιμήν του.

 Έργα (επιλογή) 

 Schellenkönig - Ο βασιλιάς των διαμαντιών (1895/96)
 Von Morgens bis Mitternachts - Από το πρωί μέχρι τα μεσάνυχτα (1912)
 Die Bürger von Calais - Οι αστοί του Καλαί (1912/13)
 König Hahnrei - Βασιλιάς Κερασφόρος (1913)
 Der Fall des Schülers Vehgesack - Η περίπτωση του φοιτητή Φέγκεσακ (1914).
 Rektor Kleist - Πρύτανης Κλάιστ (1914).
 Die Koralle - Το Κοράλλι (1917).
 Gas I - Αέριο I (1918).
 Die Dornfelds - Οι Ντόρνφελντ
 Der Protagonist. Ein Theaterstück - Ο πρωταγωνιστής. Ένα θεατρικό έργο (1920). Το ίδιο κείμενο χρησιμοποιήθηκε ως λιμπρέτο για την ομώνυμη όπερα του Κουρτ Βάιλ, Ο πρωταγωνιστής (πρεμιέρα το 1926).
 Gas II - Αέριο II (1920). Το Κοράλλι, το Αέριο I και το Αέριο II σχηματίζουν τριλογία.
 Die jüdische Witwe - Η Εβραία χήρα (1920).
 David und Goliath - Δαβίδ και Γολιάθ (περίπου 1920) κωμωδία σε τρεις πράξεις.
 Kanzlist Krehler - Καγκελάριος Κρέλερ, τραγικωμωδία σε τρεις πράξεις, (1922)
 Colportage (1924)
 Oktobertag - Μια μέρα του Οκτώβρη (1928) ελλ. μτφ εκδ. Νεφέλη 
 Der Zar lässt sich photographieren - Ο Τσάρος φωτογραφίζει τον εαυτό του (1927). Όπερα Μπούφα. Μουσική (1927/28): Κουρτ Βάιλ. Πρεμιέρα 1928
 Der Silbersee  - Ασημένια Λίμνη (1933). θεατρικό έργο με μουσική του Κουρτ Βάιλ. Πρεμιέρα 1933.
 Rosamunde Floris -  Ροζαμούντε Φλόρις (1936/37), όπερα του Γκέρχαρτ φον Βέστερμαν με μουσική του Μπόρις Μπλάχερ το 1960.
 Alain und Elise - Αλέν και Ελίζ (1937/38)
 Der Gärtner von Toulouse - Ο κηπουρός της Τουλούζης (1938)
 Der Soldat Tanaka - Ο στρατιώτης Τανάκα (1940), θεατρικό έργο
 Die Spieldose - Το μουσικό κουτί, 1942.
 Das Floß der Medusa - Η σχεδία της Μέδουσας (1940–1943)
 Zweimal Amphitryon (Δύο φορές Αμφιτρύων), Pygmalion (Πυγμαλίων) και Bellerophon (Βελλεροφόντης (δημοσιεύθηκε το1948) 
 Παραπομπές 

Κατηγορία : Γερμανοί θεατρικοί συγγραφείς
Κατηγορία:Γερμανοί μυθιστοριογράφοι
Κατηγορία : Γερμανοί ποιητές
Κατηγορία : Εξπρεσιονιστές συγγραφείς