Καζάς Γιαννιτσών

Ο Καζάς Γιαννιτσών () αποτέλεσε, κατά την περίοδο της Οθωμανικής κυριαρχίας, διοικητική υποδιαίρεση (καζά) που κάλυπτε τις σημερινές περιοχές Πέλλας και Παιονίας, στον χώρο της Κεντρικής Μακεδονίας. Πρωτεύουσά του ήταν η πόλη των Γιαννιτσών (Yeniçe-i Vardar), ενώ ως ναχιγές λειτουργούσε το χωριό της Γουμένισσας (Gömence). Ο καζάς Γιαννιτσών συγκαταλεγόταν στους δεκατρείς καζάδες στους οποίους διαιρείτο το Σαντζάκι της Θεσσαλονίκης. Η συγκρότησή του ανάγεται στα τέλη του 14ου αιώνα και συνδέεται άμεσα με τη δράση του Οθωμανού στρατιωτικού και κατακτητή Γαζή Αχμέτ Εβρενός. Μετά την κατάκτηση της περιοχής, ο Εβρενός Μπέης εγκαταστάθηκε στα Γιαννιτσά, τα οποία ανέδειξε σε έδρα του και σε διοικητικό κέντρο ενός εκτεταμένου και ιδιαίτερα σημαντικού καζά. Ο καζάς περιελάμβανε πλήθος οικισμών, οι οποίοι είχαν οργανωθεί ως βακούφια της οικογένειας των Εβρενόσογλου, γεγονός που συνέβαλε στην οικονομική και διοικητική συνοχή της περιοχής. Σε γεωγραφικό επίπεδο, ο καζάς Γιαννιτσών εκτεινόταν σε περιοχή που περιλάμβανε τη λίμνη των Γιαννιτσών, καθώς και τον ορεινό όγκο του Πάικου, στοιχεία που καθόριζαν τόσο τη μορφολογική του φυσιογνωμία όσο και τις οικονομικές δραστηριότητες της εν λόγω διοικητικής ενότητας.

 Πληθυσμός 
Ο καζάς Γιαννιτσών αποτελούνταν από 68 και παραπάνω χωριά, και περιλάμβανε, εκτός της σημερινής επαρχίας των Γιαννιτσών και Γουμένισσας, και τμήματα των επαρχιών Αλμωπίας και Καμπανίας. Στον καζά κατοικούσαν, σύμφωνα με περιηγητές και απογραφείς που πέρασαν τον 19ο και 20ο αιώνα, Έλληνες, Τούρκοι, Βούλγαροι, καθώς και άτομα άλλων εθνικοτήτων. Σύμφωνα με τον Βλαδίμηρο Κολοκοτρώνη, στον καζά Γιαννιτσών κατοικούσαν 18.583 Έλληνες και 1.763 Βούλγαροι.

 Τοποθεσίες του καζά 
+α/αΟθωμανική ονομασίαΕλληνική ονομασίαΣημερινή τοποθεσία1.Yenice-i VardarΓενιτσάΓιαννιτσά2.PilorikΠυλωρήγιΠενταπλάτανο3.RadomirΡαδομίρΑσβεσταριό4.ČangarΤσιγάροβο..... 5.RamnaΡάμναΟμαλό6.PetjesΠέτγαςΠεντάλοφος 7.KrivaΚρίβαΓρίβα8.ČernarekaΤσερναρέκαΚάρπη9.GümendžeΓκουμέντζαΓουμένισσα10.GerakardžiΓερακάρτσιΓερακώνας11.OrmanovoΟρμάνοβο.....12.LitovojΛιτοβόιΛεπτοκαρυά13.SülüklüΔάμιανηΔαμιανό14.AlarΑλάριΑρχοντικό15.ČaušliΤσαουσλήΜεσιανό16.RamelΡάμελιΡαχώνα17.GurbešΓκούρμπεςΑγροσυκιά18.KušinovoΚοσίνοβοΠολύπετρο19.LibahovaΛιμπάχοβοΦιλυριά20.TušilovoΤοσίλοβοΣτάθης21.TumbaΤούμπαΤούμπα22.IšiklarΙσικλάρΕυρωπός23.ČekreΤσέκριΠαραλίμνη24.PostolΆγιοι ΑπόστολοιΠέλλα25.LivadicaΛιβαδίτσαΛιβαδίτσα26.BozečΜπόζετςΆθυρα27.TavrermešliΤαγαρμίς.....28.KonikovaΚονίκοβοΔυτικό29.PederliΠέτροβοΆγιος Πέτρος30.Babaköj VardarΜπαμπάκιοϊΜεσιά31.OrisarciΟρυζάρτσηΡύζια32.ValgatΒαλκάτΚαμποχώρι33.ArmudžiΚρούσαρηΑμπελείες34.GornišorΚορνισόριΚρώμνη35.BarovicaΜπαροβίτσαΚαστανερή36.KisalarΚισσαλάρΑχλαδοχώρι37.DejirmenlikΌμπαρΑραβησσός38.PaleokastronΠαλαιόκαστρο.....39.IsperlikΙσπερλίκΠλαγιάρι40.BabjaniΜπάμπιανηΛάκκα41.PopovoseloΠόποβοσελο.....42.KaradereΚαραδερέ.....43.MavrianΜαύριανη.....44.JaköjΚαλλίνιτσαΚαλή45.NedirΝεδίρΆνυδρο46.MandalΜανδάλοβοΜάνδαλο47.HasarbejΑσσάρβεηΔροσερό48.SendilΣίνδελΣανδάλι49.KarahamzaΚαράμψαΚαλλίπολη50.KadiköjΤριφύλτσοβοΤριφύλλι51.Lozan ČiftlΛοζάνοβοΠαλαίφυτο52.BarovčeΓιούψοβοΓυψοχώρι53.V’drištaΒούδρισταΠαλαιός Μυλότοπος54.Jaukča Čiftl..........55.Kojunoglu..........56.EskidžeΕσκιτζέΠοντοχώρι57.BalidžaΜπαλίτζαΜελίσσι58.BurgasΠούργας.....59.KarjovcaΠαλιά Καρυώτισσα.....60.VrastaΒράστια.....61.PlugarΠλούγαρ.....62.VirešΒρέζιΆγιος Λουκάς63.PriznaΠρίζνα.....64.PlasnaΠλάσναΚρύα Βρύση65.GoloΓκόλοΑκρολίμνη66.JeniköjΓενήκιοϊΑρχάγγελος67.ČešikizΤσίτσιγαςΣταυροδρόμι68.VlahΒλαχΕσώβαλτα69.Dišari VulahΈξω Βλαχ.....70.Ičeri KrušarΚάτω Κρούσαρη.....71.KrušarΆνω Κρούσαρη.....72.LiparaΛιπαρίνοβοΛιπαρό73.KulibalarΚολιμπαλάρΚαλύβια74.Kolodej ČiftlΚολουδέι.....75.GropaΓρόπινοΔάφνη76.DortarmudΆγιος ΓεώργιοςΆγιος Γεώργιος77.SügüdlüΚαδίνοβοΓαλατάδες78.Činarli Čiftl..........79.Džedid Atik..........80.KašidziΚασικτσή.....81.Jeniköj..........
*Πηγή: Δημήτρης Λιθοξόου: Τα χωριά των περιοχών Βέροιας, Έδεσσας, Γευγελής και Γιαννιτσών

 Παραπομπές 
Κατηγορία:Καζάδες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας
Κατηγορία:Ιστορία των Γιαννιτσών
Κατηγορία:Οθωμανική διοικητική διαίρεση της Ελλάδας