Τάφος των Αρπυιών

Ο λεγόμενος Τάφος των Αρπυιών είναι ο μαρμάρινος θάλαμος ενός τάφου που σώζεται στα ερείπια της Ξάνθου, της πρωτεύουσας της αρχαίας Λυκίας, στη σημερινή νοτιοδυτική Τουρκία. Είναι έργο της Περσικής Αχαιμενιδικής Αυτοκρατορίας και πιστεύεται ότι κατασκευάσθηκε περί το 480-470 π.Χ.. Ο θάλαμος βρισκόταν στην κορυφή μιας υψηλής στήλης και ήταν διακοσμημένος με μαρμάρινες πλάκες που έφεραν ανάγλυφες διακοσμήσεις. Ο τάφος κατασκευάσθηκε για να ταφεί εκεί κάποιος Πέρσης πρίγκιπας ή διοικητής της Ξάνθου, πιθανώς ο Κυβερνίσκος.

Ο μαρμάρινος θάλαμος δημιουργήθηκε σε αρχαϊκό ελληνικό ρυθμό, και, όπως και πολλές άλλες αρχαιότητες στην Ξάνθο, είναι έντονα επηρεασμένος από την ελληνική τέχνη, αλλά υπάρχουν και ενδείξεις μη ελληνικής επιρροής στα γλυπτά του. Τα ανάγλυφα θυμίζουν ανάγλυφα στην Περσέπολη. Το μνημείο έλαβε τη σημερινή ονομασία του επειδή φέρει σκαλισμένες 4 μορφές που μοιάζουν με τις Άρπυιες της ελληνικής μυθολογίας. Το ποια μυθικά όντα παριστάνουν στην πραγματικότητα δεν είναι γνωστό, αλλά υπάρχει πλέον σχεδόν πλήρης ομοφωνία των μελετητών ότι οι φτερωτές μορφές δεν είναι Άρπυιες. Οι Λύκιοι ενσωμάτωσαν μεγάλο μέρος της ελληνικής μυθολογίας στον δικό τους πολιτισμό και οι σκηνές μπορεί να αναπαριστούν ελληνικές μυθικές μορφές, αλλά είναι επίσης πιθανό ότι πρόκειται για άγνωστες θεότητες της Λυκίας. Μια άλλη ερμηνεία είναι ότι παριστάνουν σκηνές κρίσεως στη μεταθανάτια ζωή ή σκηνές εξευμενισμού στους Λύκιους ηγεμόνες.

Τα ανάγλυφα αφαιρέθηκαν από τον τάφο τον 19ο αιώνα από τον αρχαιολόγο Τσαρλς Φέλοουζ, ο οποίος τα μετέφερε στην Αγγλία. Ο Φέλοουζ επισκέφθηκε τη Λυκία το έτος 1838 και ανέφερε την ανακάλυψη των υπολειμμάτων ενός πολιτισμού που μέχρι τότε ήταν άγνωστος στους Ευρωπαίους. Αφού έλαβε άδεια από τις τουρκικές αρχές για να αφαιρέσει λίθινα αντικείμενα από την περιοχή, ο Φέλοουζ συγκέντρωσε μεγάλο όγκο υλικού από την Ξάνθο κατόπιν παραγγελίας από το Βρετανικό Μουσείο του Λονδίνου, όπου εκτίθενται μέχρι σήμερα τα ανάγλυφα του Τάφου των Αρπυιών. Σύμφωνα με τη Μ. Μιχαηλίδη, μολονότι έχουν «ελληνική εμφάνιση», ο Τάφος των Αρπυιών, το λεγόμενο Μνημείο των Νηρηίδων (που ήταν επίσης τάφος) και ο Τάφος του Παγιάβα κατασκευάσθηκαν σύμφωνα με βασικά κριτήρια του Ζωροαστρισμού «με το να είναι κτισμένοι από χονδρούς λίθους, ιδιαιτέρως υπερυψωμένοι από το έδαφος πάνω σε πλίνθους και διαθέτοντες από έναν μόνο νεκρικό θάλαμο χωρίς παράθυρα».

Ο Τάφος των Αρπυιών βρίσκεται πάνω στην Ακρόπολη της Ξάνθου, στα βόρεια του ρωμαϊκού θεάτρου, ενώ αρχικώς θα βρισκόταν στο άκρο της αγοράς. Η αρχική στήλη παραμένει στη θέση της, καθώς ο Φέλοουζ απέσπασε μόνο τις ανάγλυφες πλάκες, οι οποίες έχουν αντικατασταθεί με τσιμεντένια αντίγραφα.

Ο Τάφος είναι ο μοναδικός της ύστερης αρχαϊκής εποχής στην Ξάνθο που επεβίωσε της εκτετεμένης αναδομήσεως και αναπτύξεως της ακροπόλεως κατά τη ρωμαϊκή περίοδο. Αρκετοί άλλοι τάφοι των αρχαίων Λυκίων σώζονται στην Ξάνθο, αλλά ανήκουν σε άλλες ιστορικές περιόδους.

Παραπομπές

Πηγές
 Keen, Antony G.: Dynastic Lycia: a Political History of the Lycians and Their Relations with Foreign Powers, C. 545–362 B.C., εκδ. Brill, Βοστώνη 1998, ISBN 90-04-10956-0

 Murray, Alexander S.: A History of Greek Sculpture, Kessinger Publ., Whitefish, Mont. 2004, ISBN 1-4179-1227-8



 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Ο Τάφος των Αρπυιών στον ιστότοπο Lycian Monuments

Κατηγορία:Λυκία
Κατηγορία:Αρχαιολογία της Αχαιμενιδικής Αυτοκρατορίας
Κατηγορία:Εκθέματα στο Βρετανικό Μουσείο