Τελ Νεμπέσα

Η Τελ Νεμπέσα ή Νεμπέσεχ (επίσης γνωστή ως «Φαραών» ή «Φαρούν») είναι αρχαιολογικός χώρος στην Αρχαία Αίγυπτο και η τοποθεσία της αρχαίας πόλης Ιμέτ. Βρίσκεται περίπου 10 χιλιόμετρα νότια της Τάνιδος στο ανατολικό Δέλτα του Νείλου. Αυτή ήταν η αρχαία πρωτεύουσα του 19ου Νομού της Κάτω Αιγύπτου. Κατά την ασσυριακή περίοδο, τη διαδέχθηκε η Τάνις.

Αρχαιολογία

Ο αρχαιολογικός χώρος της Τελ Νεμπέσα αποτελείται από τρεις περιοχές: τον χώρο των ναών, την πόλη και το νεκροταφείο της.Farun-Nebesheh site survey www.deltasurvey.ees.ac.uk

Ο κυριότερος ναός ήταν αφιερωμένος στην Ουατζέτ (, η οποία ήταν η θεά κόμπρα της Κάτω Αιγύπτου), μπορεί να κατασκευάστηκε κατά την περίοδο των Ραμεσίδων. Ωστόσο, τα στοιχεία των επιγραφών τα οποία ανακαλύφθηκαν στην τοποθεσία «δείχνουν σαφώς ότι η κατοίκηση ξεκίνησε την 18η Δυναστεία».Vincent Razanajao, D'Imet à Tell Farâoun : recherches sur la géographie, les cultes et l'histoire d'une localité de Basse-Égypte orientale. (English synopsis)

Η θεά Ουατζέτ συνδέεται επίσης με την αιγυπτιασκή πόλη Βουτώ ή Βούτος (αραβικά:بوتو, Butu·  και ΒουτώΗρόδοτος, ii. 59, 63, 155) στη σημερινή αρχαιολογική τοποθεσία Τελ αλ-Φαραΐν (Ο Λόφος των Φαραώ) κοντά στην πόλη Ντεσούκ.Wilkinson, R. H. The Complete Temples of Ancient Egypt, Thames & Hudson 2000, p.104

Η θεά Ουατζέτ λατρευόταν στην περιοχή ως η «Κυρία του Ιμέτ». Αργότερα, συνδέθηκε μαζί με τους θεούς Μιν και Ώρο για να σχηματίσουν μια τριάδα θεοτήτων. Αυτή η τριάδα βασίστηκε σε ένα οσιριακό μοντέλο που εντοπίστηκε και σε άλλες περιοχές της αρχαίας Αιγύπτου.

Ο περίβολος περιείχε δύο ναούς: Ο μικρότερος ναός έχει χρονολογηθεί από θεμέλια που αναφέρουν τον σφετεριστή φαραώ Άμαση Β΄ της 26ης Δυναστείας. Φαίνεται ότι ήταν αφιερωμένος στον Μιν. Ο μεγαλύτερος ναός ήταν αφιερωμένος στην Ουατζέτ.

Βρέθηκαν επίσης επαναχρησιμοποιημένα μνημεία από το Μέσο Βασίλειο. Πιθανώς να έχουν μετακινηθεί στην Τελ Νεμπέσα από άλλη τοποθεσία.

Ανασκαφές από τον Πίτρι
Το 1886, ενώ εργαζόταν για το Ταμείο Εξερεύνησης της Αιγύπτου, ο Άγγλος αρχαιολόγος και αιγυπτιολόγος Γουίλιαμ Μάθιου Φλάιντερς Πίτρι (αγγλ.:William Matthew Flinders Petrie, 1853-1942) έκανε τις πρώτες ανασκαφές εκεί. 

Ανάμεσα στα ερείπια του αρχαίου ναού, ο Πίτρι βρήκε μια βασιλική σφίγγα, από μαύρο γρανίτη, η οποία βρίσκεται τώρα στο Μουσείο Καλών Τεχνών της Βοστώνης. Το γλυπτό πιστεύεται πλέον ότι χρονολογείται στην εποχή του φαραώ Αμενεμχέτ Γ΄ (12η Δυναστεία) ή αργότερα.Rita E. Freed, Defending Connoisseurship: A Thrice Re-inscribed Sphinx of Dynasty XII, in Donald P. Hansen, Erica Ehrenberg, eds. Leaving No Stones Unturned: Essays on the Ancient Near East and Egypt in Honor of Donald P. Hansen.  Eisenbrauns, 2002. p. 77.

Ο Πίτρι κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο ναός χτίστηκε κατά τη διάρκεια της 12ης Δυναστείας και στη συνέχεια επαναχρησιμοποιήθηκε κατά τη 19η Δυναστεία υπό τον Ραμσή Β΄.

Κατά τη διάρκεια των ανασκαφών του Πίτρι, σύμφωνα με την Αμέλια Έντουαρντς, «σε έναν από τους παλαιότερους τάφους βρέθηκαν όχι λιγότερα από διακόσια ανεπίγραφα επιτύμβια αγαλματίδια σε πράσινη γυαλισμένη κεραμική και σε έναν άλλο περίπου τριάντα χιλιάδες χάντρες από γυαλί, ασήμι και λάπις λάζουλι. Χάλκινες αιχμές δοράτων, φυλαχτά, σκαραβαίοι κ.λπ. βρέθηκαν επίσης σε σημαντικό αριθμό».Amelia Edwards, Pharaohs Fellahs and Explorers. New York: Harper & Brothers, 1891.

Ο Φλάιντερς Πίτρι βρήκε επίσης τα ερείπια ενός κολοσσιαίου καθιστού αγάλματος του Ραμσή Β΄, ενός γρανιτένιου βωμού του Μέσου Βασιλείου και ερείπια δύο αγαλμάτων-θρόνων του Μέσου Βασιλείου σκαλισμένων από κόκκινο ψαμμίτη.

Πρόσφατες αρχαιολογικές έρευνες
Πιο πρόσφατα, το Αιγυπτιακό Ανώτατο Συμβούλιο Αρχαιοτήτων πραγματοποίησε ανασκαφές στην  αρχαιολογική τοποθεσίαΤελ Νεμπέσα. Εντοπίστηκαν τάφοι από την εποχή του Μέσου Βασιλείου και αργότερα. Μερικοί τάφοι Σαϊτικής περιόδου {η ονομασία προέρχεται από την αρχαία πόλη Σάις) βρέθηκαν κατά τις ανασκαφικές περιόδους 1985/6.

Τον Ιούνιο του 2025, Βρετανοί αρχαιολόγοι έφεραν στο φως τα ερείπια της αρχαίας πόλης Ιμέτ, μια ανακάλυψη που ανακοινώθηκε από το Αιγυπτιακό Υπουργείο Τουρισμού και Αρχαιοτήτων. Η ανασκαφή αποκάλυψε ερείπια οικιστικών κτιρίων, σιταποθηκών, αντικείμενα όπως ένα ουσάμπτι από φαγεντιανή, ένα χάλκινο σείστρο με κεφαλή της θεάς Άθωρ, μια στήλη του θεού Ώρου και καταφύγια ζώων που χρονολογούνται στις αρχές ή τα μέσα του 4ου αιώνα π.Χ. 

Η πόλη Ιμέτ, θεωρείται διαχρονικά και ιστορικά ως ένα από τα πλέον σημαντικά οικιστικά κέντρα στην Κάτω Αιγύπτο κατά τη διάρκεια του Νέου Βασιλείου και της Ύστερης Περιόδου και διακρινόταν για τον φημισμένο ναό, ο οποίος ήταν αφιερωμένος στη θεά Ουατζέτ. Τα στοιχεία υποδηλώνουν ότι αυτός ο ναός επαναχρησιμοποιήθηκε κατά τη διάρκεια των βασιλειών του φαραώ Ραμσή Β' και του φαραώ Άμαση Β΄, προσελκύοντας προσκυνητές και εμπόρους, γεγονός που εξηγεί τα πολυάριθμα σχετικά σπίτια και τις αποθηκευτικές κατασκευές που βρέθηκαν.

 Δείτε επίσης 
 Βουτώ
 Ουατζέτ

 Παραπομπές 

 Πηγές 
 Bakry, H.S.K., “Recent Discoveries in the Delta. A Statue of Ramesses IV (1151- 1145 BC) found at Tell el-Farûn”, RSO 46, 1971,  8-11.
 Bonnet, C., RÄRG,  130.
 Bresciani, E., “Tre documenti dall' Egitto. III. Stele funeraria demotica da Husseneiah”, SCO 17, 1968,  234-236.
 Brink, E. van den, MDAIK 43 (1986), 7ff;
 De Cenival, J.L., “Les textes de la statue E 25.550 du Musée du Louvre”, RdE 17, 1965, 15-20.
 Daressy, G., “Le roi Auput et son domaine”, RT 30, 1908,  202-208.
 ----, “Léontopolis, métropole du XlXe nome de la Basse-égypte”, BIFAO 30, 1931, 624-649.
 Drioton, E., “Les fêtes de Bouto”, BIE 25, 1943, 1-19.
 Foucart, G., “Extraits des rapports adressés pendant une inspection de la Basse-égypte en 1893-1894”, ASAE 2, 1901, 44-83, especially 67-69.
 Gardiner, Ancient Egyptian Onomastica, II, 170*-171*, no. 409.
 Gauthier, Dictionnaire Géographique, I, 73-74.
 Jacquet-Gordon, H., “A Donation Stela of Apries”, RdE 24, 1972,  84-90.
 Kamal, A., “Tell Faraon (Bouto)”, ASAE 3, 1902,  7-14.
 I M Kamal: ASAE 65, 83-9;
 Leclant, Or. 34, 1965, 180, §7; Or. 35, 1966, 134, §13; Or. 40, 1971, 228-229, §8; Or. 41, 1972, 251, §6; Or 42 (1973), 396; Or. 43, 1974, 175, §13; Or. 52, 1983, 411-472, §16; Or. 54, 1985,  347-348, §22;
 Leclant and Clerc, Or. 55, 1986, 246, §21.
 Martin, K., “Imet”, LÄ III,  140-141.
 Montet, P., Géographie, I, 180-182.
 Mustafa, I.A., “A Preliminary Report on the Excavation of the EAO at Tell Faraon - 'Imet', Season 1985- 1986”, in van den Brink (ed.), The Archaeology of the Niie Delta,  141-149.
 ----, “Some Objects Dating from the Archaic Period Period at Tell Faraon-Imet”, GM 102, 1988, 73-84.
 ----. “Tell Faraon-Imet”, Bull. GIECE 11, 1986, 8-12.
 ----, “Tell Faraon-Imet”, Bull. GIECE 13, 1988,  14-18, 19-22.
 Petrie, W.M.F., Tanis II, Nebesheh (Am) and Defenneh (Tahpanhes), London, 1888, 1-37.
 ----, Ten Years' Digging in Egypt. London, 1893, 64-70.
 Vincent Razanajao, « La demeure de Min maître d’Imet. Un monument de Tell Farâoun réinterprété », ENIM 2, 2009, p. 103-108.
 Vincent Razanajao, "Tell el-Fara'un and the Ancient Imet", in: M.I. Bakr and H. Brandl with F. Kalloniatis (eds.), Egyptian Antiquities from the Eastern Nile Delta (Museums in the Nile Delta, vol. 2), Cairo/Berlin 2014, pp. 48-58, 200-239.

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 


Κατηγορία:Πόλεις της Αρχαίας Αιγύπτου
Κατηγορία:Αρχαιολογικοί τόποι στην Αίγυπτο
Κατηγορία:Δέλτα Ποταμού Νείλου