Αύλος Δίδιος Γάλλος Φαβρίκιος Βεϊέντων

Ο Αύλος Δίδιος Γάλλος Φαβρίκιος Βεϊέντων, λατιν.: Aulus Didius Gallus Fabricius Veiento ήταν Ρωμαίος συγκλητικός, που έπαιξε σημαντικό ρόλο στις αυλές αρκετών Αυτοκρατόρων κατά τον 1ο αι. μ.Χ. Για τις υπηρεσίες του, ο Βεϊέντων ανταμείφθηκε με το αξίωμα του αντικαταστάτη υπάτου τρεις φορές, σε μία περίοδο που οι τρεις υπατείες ήταν πολύ σπάνιες για μη μέλη της αυτοκρατορικής οικογένειας.

Οι σύγχρονες αρχές έχουν ερμηνεύσει τη φύση του ρόλου του Βεϊέντωνα με διαφορετικούς τρόπους. Παλαιότεροι συγγραφείς, ακολουθώντας τις υποδείξεις του Κάσσιου Δίωνα και του Πλίνιου του Νεότερου, έτειναν να αποδίδουν στον Βεϊέντωνα έναν κακόβουλο ρόλο. Για παράδειγμα, ο Ρόναλντ Σάυμ συνόψισε τη σταδιοδορμία του σε αυτήν την πρόταση: «Ο Βεϊέντων ξεκίνησε ως έμπορος μικροεπενδύσεων, και κατέληξε ως έμπορος τιμής».  Ο Γουίλιαμ Κ. ΜακΝτέρμοτ έχει έκτοτε παράσχει μία πιο ισορροπημένη αξιολόγηση αυτού το υπροσώπου.  Αυτό οδήγησε πιο πρόσφατους συγγραφείς να τον αξιολογήσουν ως «έναν από τους πιο ενδιαφέροντες συγκλητικούς φίλους (amici) του Δομιτιανού, συχνά -αλλά εσφαλμένα- ταξινομημένο ως κατήγορο (πληροφοριοδότη) κατά τη διάρκεια της λεγόμενης βασιλείας του τρόμου». 

 Βιογραφία 
Το όνομά του υποδηλώνει ότι ο Φαβρίκιος Βεϊέντων σχετιζόταν με τον Aύλο Δίδιο Γάλλο, ύπατο του 39 μ.Χ., και κυβερνήτη της Ρωμαϊκής Βρετανίας. Ορισμένοι ειδικοί, όπως ο Έντμουντ Γκρόαγκ και ο Μάριο Τορέλι, πίστευαν ότι ο Βεϊέντων ήταν γιος ή εγγονός του κυβερνήτη της Βρετανίας. Η Όλλι Σαλόμιες έχει δείξει, ότι είναι πιο πιθανό ο Βεϊέντο να υιοθετήθηκε από τον Αύλο Δίδιο Γάλλο κάποια στιγμή, πριν ο Βεϊέντο γίνει πραίτωρ. 

Ο Τζόουνς εικάζει ότι όταν ήταν με τον Δίδιο Γάλλο γνώρισε για πρώτη φορά τους μελλοντικούς αυτοκράτορες, «καθώς ο πατέρας και ο αδελφός του Δομιτιανού διοικούσαν δύο από τις λεγεώνες του Κλαύδιου στις βρετανικές εισβολές». 

 Σταδιοδρομία υπό τον Νέρωνα 
Μία ενέργεια που έκανε ο Βεϊέντων ενώ ήταν πραίτορας, είναι η πρώτη βέβαιη εμφάνισή του στην ιστορία. Σύμφωνα με τον Δίωνα Κάσσιο, η εύνοια του Αυτοκράτορα Νέρωνα προς τους αρματηλάτες και τους ιπποφύλακες τον είχε οδηγήσει σε παράλογες απαιτήσεις. Σε απάντηση, ο Βεϊέντων τα αντικατέστησε με άρματα που τα έσερναν εκπαιδευμένα σκυλιά.  Αυτό οδήγησε τον Μπράιαν Γου. Τζόουνς να τον περιγράψει ως «έναν από τους πρώτους γνωστούς απεργοσπάστες». 

Ωστόσο, το έτος που ο Βεϊέντων ήταν πραίτωρ δεν είναι σταθερό. Ο Σ. ΤΖ. Λάετ πρότεινε το 41. Ο MακΝτέρμοτ πίστευε ότι ήταν πραίτωρ το 54.  Ο Τζόουνς το 1971 επεσήμανε ότι «δεν υπάρχει κάτι, που να εμποδίζει τη χρονολόγησή του γύρω στο 60, σε κάποια στιγμή προς τα τελευταία πέντε έτη του Νερωνα (quinquennium Neronis, 63-68),Brian W. Jones, "Fabricius Veiento Again", American Journal of Philology, 92 (1971), p. 477 αν και σε μία μεταγενέστερη δημοσίευση παραδέχτηκε ότι το 54 ήταν «πιθανό».  Αν ο Βεϊέντων έφθασε στο αξίωμα του πραίτορα στην νόμιμη ηλικία των 30 ετών,  και δεχτούμε την ημερομηνία του MακΝτέρμοτ, 54 ετών, ως ημερομηνία κατά την οποία το κατείχε, τότε μπορούμε να συμπεράνουμε ότι ο Βεϊέντων γεννήθηκε γύρω στο έτος 24 μ.Χ.

Η επόμενη εμφάνισή του στην ιστορία είναι το 62, όταν δικάστηκε και εξορίστηκε. Ο Τάκιτος αφηγείται την ιστορία:Μια παρόμοια κατηγορία προκάλεσε την πτώση του Φαβρίκιου Βεϊέντωνα. Είχε συνθέσει πολλές συκοφαντικές κατηγορίες κατά συγκλητικών και αρχιερέων σε ένα έργο, στο οποίο έδωσε τον τίτλο «Κωδίκελοι». Ο Γ. Τ. Τούλιος Γεμίνος, ο εισαγγελέας, δήλωσε περαιτέρω ότι συστηματικά εκμεταλλευόταν τις εύνοιες του Αυτοκράτορα και το δικαίωμα προαγωγής. Αυτός ήταν ο λόγος, για τον οποίο ο Νέρων ανέλαβε ο ίδιος τη δίκη, και αφού καταδίκασε τον Βεϊέντωνα, τον εξόρισε από την Ιταλία, και διέταξε την καύση των βιβλίων του, τα οποία, αν και ήταν επικίνδυνο να τα αποκτήσει κανείς, αναζητούνταν με αγωνία και διαβάζονταν πολύ. Σύντομα η πλήρης ελευθερία στην κατοχή τους προκάλεσε τη λήθη τους. Ο MακΝτέρμοτ σημειώνει: «Με την πρώτη ματιά, αυτό φαίνεται να αποτελεί δυσφήμιση του Βεϊέντωνα, αλλά μία πιο προσεκτική ματιά στο απόσπασμα και στο πλαίσιό του αποκαλύπτει τον Βεϊέντωνα με πολύ διαφορετικό τρόπο».  Ο MακΝτέρμοτ επισημαίνει το πλαίσιο αυτού του αποσπάσματος —τα προηγούμενα κεφάλαια αφηγούνται την επανεμφάνιση των κατηγοριών βάσει της Lex Julia maiestatis (προδοσίας)— υποδηλώνει ότι το κίνητρο αυτής της δίωξης, δεν ήταν οι «Κωδίκελοι» του Βεϊέντωνα, αλλά μία δικαιολογία για την κατάσχεση της περιουσίας του. Ο ΜακΝτέρμοτ σημειώνει επίσης ότι αυτό που λέει εδώ ο Τάκιτος, δεν είναι ότι ο Βεϊέντο εξαργύρωνε «την εύνοια του Αυτοκράτορα και... το δικαίωμα προαγωγής», αλλά ότι ο Τούλλιος Γεμίνος κατηγόρησε τον Βεϊέντωνα γι' αυτό. «Τέτοιες πλασματικές προσθήκες στην κεντρικό σώμα του maiestas laesa ήταν συνηθισμένες», μας θυμίζει ο ΜακΝτέρμοτ.  Ο Βεϊέντων ήταν περισσότερο θύμα αυλικών δολοπλοκιών, παρά πράκτοράς τους.

 Σταδιοδορμία υπό τον Βεσπασιανό 
Προφανώς ο Βεϊέντων επέστρεψε από την εξορία μετά την αυτοκτονία του Νέρωνα το 68. Βρήκε την εύνοια του Βεσπασιανού με άγνωστα μέσα, αλλά αυτό είχε ως αποτέλεσμα την πρώτη του θητεία ως υπάτου.  Η ημερομηνία της θητείας του ως υπάτου μπορεί να είναι ήδη από την εποχή της βασιλείας του Βεσπασιανού, όταν έγινε για πρώτη φορά φίλος του Καίσαρα (amicus Caesaris) και μέλος του συμβουλίου του Πρίγκιπα (consilium Principis).  Ήταν σαφώς ευνοημένος από τον γιο του Βεσπασιανού, Τίτο, καθώς η δεύτερη θητεία του ως υπάτου ήταν το 80.

Εδώ η σταδιοδορμία του Βεϊέντωνα φαίνεται να είναι ασυνήθιστη, καθώς δεν υπάρχουν σίγουρα στοιχεία για κάποια σειρά αξιωμάτων (cursus honorum). Ο MακΝτέρμοτ τον αναγνωρίζει ως το θέμα μίας αποσπασματικής επιγραφής, που βρέθηκε στην Αρλ,  και η αποκατάστασή της από τον ίδιο, την οποία παραδέχεται ότι είναι αυθαίρετη σε ορισμένα σημεία, δείχνει ότι ήταν κυβερνήτης τριών επαρχιών (μία εκ των οποίων ήταν της Ασίας ή της Αφρικής), καθώς και λεγάτος μίας (άγνωστης) λεγεώνας, κάτι που θα παρείχε στον Βεϊέντωνα μία συμβατική σταδιοδορμία.  Αν και ο Γκάλιβανν αποδέχεται την ταυτοποίηση,  άλλοι ειδικοί δεν έχουν ακόμη αποδεχτεί τις επαρχίες, που προτείνει ο ΜακΝτέρμοτ για τον Βεϊέντωνα. Σε απάντηση στην εργασία του ΜακΝτέρμοτ, ο Μπράιαν Τζόουνς υποστήριξε ότι «δεν υπάρχουν στοιχεία, που να υποδηλώνουν ότι ο Κόιντος Βίβιος Κρίσπος, δεν θα μπορούσε να κατέχει τα αξιώματα που αναφέρει η επιγραφή».  Επιπλέον, ο Βέρνερ Εκκ προσφέρει μία διαφορετική αποκατάσταση της πρώτης γραμμής, και υποστηρίζει ότι η επιγραφή αναφέρεται στον Μάρκο Πομπήιο Σιλβανό Σταβέριο Φλαβιανό. 
αριστερά|μικρογραφία| Αντίγραφο της αναθηματικής επιγραφής του Βεϊέντωνα και της συζύγου του Αττικής. (CIL XIII, 7253).
Η σταδιοδρομία του Βεϊέντωνα στο ρωμαϊκό ιερατείο είναι πολύ καλύτερα τεκμηριωμένη. Μία αναθηματική επιγραφή της εποχής του Τραϊανού που καταγράφει την ικανοποίηση του όρκου του Βεϊέντωνα στη θεά Νεμετόνα στο Μογουντιάκον (Μάιντς) πιστοποιεί τα ιερατεία που κατείχε.  Αυτά τα αξιώματα αναφέρονται ως εξής: δεκαπέντε άνδρες των ιερών χρησμών (quindecimviri sacris faciundis), ένα από τα τέσσερα πιο διάσημα αρχαία ρωμαϊκά ιερατεία, ιερείς του Αυγούστου (sodales Augustales), ιερείς του Φλαβίου Βεσπασιανού (Sodales Flaviales), και ιερείς του Τίτου (sodales Titialis). Ο ΜακΝτέρμοτ χρονολογεί την ένταξή του στους δεκαπέντε άνδρες «πιθανώς υπό τον Νέρωνα, πριν από την εξορία του το 62. Μπορεί ακόμη και να έγινε μέλος, ενώ εκείνος που τον υιοθέτησε να ζούσε ακόμη». Πότε έγινε ιερέας του Αυγούστου και ιερέας του Τίτου δεν είναι γνωστό. Η είσοδος στους ιερείς του Φλαβίου προφανώς θα πρέπει να χρονολογηθεί λίγο μετά το τέλος του Βεσπασιανού. Αυτό όχι μόνο μπορεί να εξηγήσει την κυριαρχία του κατά τη βασιλεία του Δομιτιανού, καθώς ο αυτοκράτορας είναι γνωστό ότι ενδιαφερόταν για τις λεπτομέρειες της θρησκείας, αλλά ο McDermott εξηγεί ότι μπορεί να εξηγήσει το νόημα των «Κωδίκλων» του Veiento ως επίθεση στην «επιπολαιότητα και την αδιαφορία για τις τελετουργίες» των ομοίων του. 

 Σταδιοδορμία υπό τον Δομιτιανό 
Περισσότερες λεπτομέρειες έχουν διασωθεί σχετικά με τον ρόλο του Βεϊέντωνα κατά τη βασιλεία του Δομιτιανού. Τόσο ένα απόσπασμα του Στάτιου De bello Germanico, όσο και η Satire IV του Ιουβενάλη δείχνουν ότι ο Βεϊέντων, με τον Λεύκιο Ιούνιο Βίβιο Κρίσπο, τον ηλικιωμένο Aκίλιο Γλαβρίωνα, τον τυφλό Λεύκιο Βαλέριο Κάτουλο Μεσαλίνο και ο Βεϊέντων ήταν τέσσερις από τους σημαντικότερους συμβούλους του Δομιτιανού.  Ο Τζόουνς συμφωνεί εν μέρει με αυτήν την εκτίμηση, αλλά υποστηρίζει ότι αυτοί οι φίλοι (amici) «καλούνταν στην αυλή, μόνο όταν ο Δομιτιανός χρειαζόταν τη συμβουλή τους». Αυτοί που είχαν πραγματική εξουσία ήταν οι ίδιοι οι διορισμένοι από τον Δομιτιανό: ο έπαρχος της πόλης Πλώτιος Πήγασος, οι έπαρχοι του πραιτωρίου όπως ο Λεύκιος Λαβέριος Μάξιμος, ο του κοιτώνος (a cubiculo) και ο των οικονομικών (a rationibus). 

Υπάρχουν επίσης ενδείξεις ότι ο Βεϊέντον συνόδευσε τον Δομιτιανό στην εκστρατεία του κατά των Χαττών.  Ο Τζόουνς εξηγεί το πλαίσιο της χάλκινης πλάκας, που βρέθηκε στο Μογουντιάκον λόγω της παρουσίας του ως ακολούθου (comes) του Δομιτιανού, και εικάζει ότι ο Βεϊέντων μπορεί να στάλθηκε στους διοικητές εκεί, για να εξηγήσει τη στρατηγική του Δομιτιανού, η οποία «πρέπει να φάνηκε σχεδόν δειλία στους περισσότερους από αυτούς», ωστόσο ήταν εξίσου αποτελεσματική με τη στρατηγική του Κ. Φάβιου Μάξιμου Βερουκόσου εναντίον του Αννίβα. 

Τέλος, ήταν υπό τον Δομιτιανό όταν ο Βεϊέντο διορίστηκε ύπατος για τρίτη φορά, κάτι που οι ειδικοί πιστεύουν ότι συνέβη το 83. 

 Σταδιοδρομία υπό τον Νέρβα 
Ο Βεϊέντων προφανώς επέζησε της δολοφονίας του Δομιτιανού χωρίς απώλεια θέσης ή περιουσίας, καθώς στη συνέχεια εμφανίζεται στην ιστορία σε ένα συμπόσιο, που παρέθεσε ο Αυτοκράτορας Νέρβας κατά το πρώτο έτος τής βασιλείας του (97 μ.Χ.). Ο Πλίνιος ο Νεότερος αφηγείται πώς ο Βεϊέντων είχε προσκληθεί στο ίδιο δείπνο με τον Ιούνιο Μαυρίκο, ο οποίος είχε εξοριστεί λόγω των προσπαθειών ενός κατηγόρου (delator) ή πληροφοριοδότη.  Ο τυφλός Λεύκιος Βαλέριος Κάτουλος Μεσαλίνος, ο οποίος ήταν διαβόητος κατήγορος κατά τη διάρκεια της ζωής του, αναφέρθηκε, και ο Αυτοκράτορας αναρωτήθηκε: «αν συνέχιζε να ζει, τι νομίζετε ότι θα είχε απογίνει;» Ο Ιούνιος Μαυρίκος απάντησε: «θα δειπνούσε μαζί μας». Ο Πλίνιος σε άλλο σημείο της επιστολής του καθιστά σαφές, ότι το σχόλιο απευθυνόταν στον Βεϊέντων.

Το άλλο περιστατικό που καταγράφει ο Πλίνιος είναι όταν ο Βεϊέντων  ενώθηκε με τέσσερις άλλους πρώην υπάτους και συγκλητικούς, για να αντιταχθούν στην πρόταση του Πλίνιου να ασκηθεί δίωξη σε έναν άλλον κατήγορο, τον Πόπλιο Κέρτο, ο οποίος είχε ανατρέψει τον Ελβίδιο Πρίσκο το 93. Παρά το γεγονός ότι ο Πλίνιος ήταν σχεδόν μόνος στην διεκδίκηση του θέματος, μέσω της ευγλωττίας του έπεισε τη Σύγκλητο να εγκρίνει την δίωξη, παρά την τελική ένσταση κατά των νομικών ενεργειών από τον Βεϊέντωνα. Ενώ ο Αυτοκράτορας Νέρβας δεν ενήργησε στην πρόταση δίωξης, ο Κέρτος δεν έλαβε υπόψη την υποψηφιότητα για ύπατο και, σε κάθε περίπτωση, αρρώστησε και απεβίωσε λίγο μετά τη σύνοδο της Συγκλήτου.

Αυτές οι δύο ανέκδοτες ιστορίες έχουν οδηγήσει πολλούς συγγραφείς —όπως τον Σάυμ παραπάνω— να συμπεράνουν, ότι ο ίδιος ο Βεϊέντων ήταν κατήγορος, που κατηγόρησε πολλούς εξέχοντες άνδρες για εγκλήματα, με σκοπό να αρπάξει τον πλούτο τους. Όπως επισημαίνει ο MακΝτέρμοτ, όλα αυτά τα αποσπάσματα αποδεικνύουν ότι ο Πλίνιος ο Νεότερος αντιπαθούσε πολύ τον Βεϊέντο. Ο ΜακΝτέρμοτ σημειώνει ότι ο Τάκιτος, ο οποίος ήταν μέλος των δεκαπέντε ανδρών των ιερών βιβλίων (quindecimviri sacris faciundis) όπως ο Βεϊέντων, και είτε γνώριζε καλά τον άνδρα, είτε γνώριζε γι' αυτόν, δεν θεωρούσε τον Βεϊέντωνα κατήγορο. Όταν προσφέρει μία λίστα με τους κατηγόρους που δραστηριοποιούνται υπό τον Δομιτιανό, ο Τάκιτος ονομάζει τον Mέτιο Κάρο, τον τυφλό Κάτουλο Μεσαλίνο και τον Bαίβιο Μάσα, αλλά όχι τον Βεϊέντωνα. 

Η τελευταία καταγεγραμμένη πράξη του Βεϊέντωνα είναι ενώπιον της Συγκλήτου το 97, όπου ζητούσε επιείκεια για τον Πόπλιο Κέρτο. Πόσο περισσότερο έζησε είναι άγνωστο: υποθέτοντας ότι ο παραπάνω υπολογισμός μας για την ημερομηνία γέννησής του το 24 μ.Χ. είναι σωστός, τότε ο Βεϊέντων ήταν περίπου 73 ετών κατά την τελευταία του εμφάνιση. Ο MακΝτέρμοντ αναφέρει μία νύξη στον Πανηγυρικό του Πλίνιου προς τον Αυτοκράτορα Τραϊανό (που παραδόθηκε το 100) σε έναν άνδρα, που καθόταν στη Σύγκλητο και είχε διατελέσει ύπατος τρεις φορές, και αναρωτιέται αν επρόκειτο για τον Βεϊέντωνα : με βάση τους υπολογισμούς μας, αυτό είναι εύλογο, καθώς θα ήταν 76 ετών εκείνη την εποχή.

 Οικογένεια 
Από την χάλκινη πλάκα που βρέθηκε στο Μογουντιάκον, γνωρίζουμε το όνομα τής συζύγου τού Βεϊέντωνα, της Αττικής. Τίποτε σίγουρο δεν είναι γνωστό γι' αυτήν. Ο Ιουβενάλης  κάνει μία αινιγματική νύξη στην Εππία, τη σύζυγο ενός συγκλητικού, η οποία εγκαταλείπει τον σύζυγο και την οικογένειά της, και ακολουθεί έναν μονομάχο στην Αίγυπτο. Ο συγκλητικός μπορεί να είναι ο Βεϊέντων. «Είναι η Εππία σύζυγος του Βεϊέντωνα, της οποίας το όνομα ήταν Αττική (και τα δύο ονόματα είναι δάκτυλοι), ή μήπως ο Βεϊέντων είναι απλώς ένα είδος γέρου (senex);» ρωτάει ο ΜακΝτέρμοτ. Δεν μπορεί να προσδιορίσει αν ο συγκλητικός είναι στην πραγματικότητα ο τρεις φορές ύπατος, και αν ναι, αν το "Εππία" είναι ένα ψευδώνυμο για την Aττική, ή ίσως το όνομα μίας δεύτερης συζύγου. 

 Αναφορές 

Κατηγορία:Ρωμαίοι πολιτικοί
Κατηγορία:Ύπατοι της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας