Έντγκαρ Σάβισααρ

Ο Έντγκαρ Σάβισααρ (εσθον. Edgar Savisaar, 31 Μαΐου 1950 – 29 Δεκεμβρίου 2022) ήταν Εσθονός πολιτικός, που διετέλεσε ως ο πρώτος μεταπολεμικά Πρωθυπουργός της Εσθονίας, από τις 3 Απριλίου 1990 μέχρι τις 29 Ιανουαρίου 1992. Διετέλεσε επίσης Υπουργός Εσωτερικών της χώρας επί εξάμηνο το 1995, υπουργός Οικονομικών και Επικοινωνιών επί μια διετία (2005-2007) και Δήμαρχος της πρωτεύουσας Τάλιν επί ενδεκαετία (2001-2004 και 2007-2015).

Ο Σάβισααρ γεννήθηκε στη φυλακή του Χάρκου, καθώς οι γονείς του, ο Έλμαρ και η Μάριε, είχαν φυλακισθεί ως αγρότες που αντιστάθηκαν στη δήμευση των ζώων και των γεωργικών εργαλείων τους στα πλαίσια της σοβιετικής κολεκτιβοποίησης το 1949. Ο Έντγκαρ σπούδασε στο Πανεπιστήμιο του Τάρτου, από όπου πήρε πτυχίο ιστορίας το 1973.

 Σταδιοδρομία 
Από το 1980 έως το 1988, ο Σάβισααρ εργάσθηκε σε σοβιετικά εσθονικά κυβερνητικά ιδρύματα που ασχολούνταν με τον σχεδιασμό της οικονομίας. Κατά την περίοδο 1988-1989 ήταν ακαδημαϊκός διευθυντής της συμβουλευτικής εταιρείας Mainor.

Τον Απρίλιο συνίδρυσε το Λαϊκό Μέτωπο της Εσθονίας (Rahvarinne), το οποίο έγινε η πρώτη μαζική πολιτική οργάνωση στη Σοβιετική Ένωση εκτός του Κομμουνιστικού Κόμματος μετά το 1920. Αρχικά δημιουργήθηκε για να υποστηρίξει την περεστρόικα, αλλά τελικώς ανέπτυξε ιδέες για την εθνική ανεξαρτησία της Εσθονίας. Αυτή η διαδικασία, μεταξύ πολλών άλλων, οδήγησε στη διάλυση της ΕΣΣΔ.

Το 1989 έγινε αντιπρόεδρος του Υπουργικού Συμβουλίου της  Εσθονικής Σοβιετικής Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας και επικεφαλής της επιτροπής κρατικού σχεδιασμού. Το 1990 έγινε Υπουργός Οικονομίας και Επικοινωνιών. Στις 3 Απριλίου 1990 διορίστηκε πρόεδρος του Συμβουλίου Υπουργών και έτσι όταν η Εσθονία κήρυξε την ανεξαρτησία της στις 20 Αυγούστου 1991, έγινε ο πρώτος πρωθυπουργός της Δημοκρατίας της Εσθονίας. Η κυβέρνησή του παρέμεινε στην εξουσία μέχρι τις 29 Ιανουαρίου 1992, όταν παραιτήθηκε μετά από συμπληρωματικά προβλήματα και συνεχή παρακμή της οικονομίας. Το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου διακυβέρνησής του χαρακτηρίστηκε από υπερπληθωρισμό και συνεχώς αυξανόμενο έλλειμμα αγαθών. Εισήχθησαν «κάρτες αγοράς» και «σφραγίδες σιτηρεσίου» (κουπόνια για τρόφιμα). Κατά τη διάρκεια του χειμώνα του 1991-1992 έγιναν προετοιμασίες για εκκένωση των κοιτώνων του Τάλιν λόγω ελλείψεως καυσίμων. Στις 31 Δεκεμβρίου 1991 οι άνθρωποι στέκονταν για ώρες στις ουρές για ψωμί, χωρίς να παίρνουν όλοι. Τον Ιανουάριο του 1992, το βούτυρο εξαφανίστηκε από τα καταστήματα. Ο Σάβισααρ κατάφερε να υποστηριχθεί από το Λαϊκό Μέτωπο, τα αριστερά κόμματα και το Διακίνημα, αλλά παραιτήθηκε όταν αποδείχθηκε αδύνατο να εισαχθεί κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Αντικαταστάθηκε από μια τεχνοκρατική κυβέρνηση υπό τον Τίιτ Βιάχι.

Από το 1992 έως το 1995, ο Σάβισααρ ήταν αντιπρόεδρος του εσθονικού Κοινοβουλίου (Riigikogu). Από τις 17 Απριλίου έως τις 6 Νοεμβρίου 1995 διετέλεσε Υπουργός Εσωτερικών. Όταν κατηγορήθηκε για την καταγραφή ιδιωτικών συνομιλιών άλλων πολιτικών, ολόκληρη η κυβέρνηση άρχισε να παραπαίει. Αν και η συμμετοχή του στις ηχογραφήσεις δεν αποδείχθηκε ποτέ, ανεκοίνωσε την πρόθεσή του να εγκαταλείψει την πολιτική. Ωστόσο, το 1996 μετέσχε στις δημοτικές εκλογές και έγινε πρόεδρος του δημοτικού συμβουλίου του Ταλίν. Η επιστροφή του στη θέση του ηγέτη του Κεντρώου Κόμματος προεκάλεσε διάσπαση, καθώς ορισμένα ηγετικά μέλη απογοητευμένα από τον τρόπο ηγεσίας του Σάβισααρ απεχώρησαν για να ιδρύσουν το κόμμα Arengupartei. Από το 2001 διετέλεσε δήμαρχος του Ταλίν. Στις 11 Απριλίου 2005, έγινε Υπουργός Οικονομίας και Επικοινωνιών στον νέο συνασπισμό του πρωθυπουργού Άντρους Άνσιπ και παρέμεινε στη θέση αυτή μέχρι τον Μάρτιο του 2007.

Ο Σάβισααρ και ο ηγέτης της Λαϊκής Ενώσεως της Εσθονίας Villu Reiljan υπεστήριξαν από κοινού την εκ νέου υποψηφιότητα του Άρνολντ Ρίτελ για την προεδρία της χώρας τον Αύγουστο-Σεπτέμβριο του 2006. Ωστόσο εξελέγη ο Τόμας Χέντρικ Ίλβες, μια επιλογή που επικρίθηκε από τον Savisaar και αποδόθηκε από αυτόν σε υποτιθέμενα εχθρικά ΜΜΕ και κομματικούς νομοθέτες. Ο Σάβισααρ αρνήθηκε να συγχαρεί τον νικητή.

Το 2016 η συζήτηση για την εκλογή νέου ηγέτη κλιμακώθηκε στο Κεντρώο Κόμμα και συγκλήθηκε έκτακτο συνέδριο του κόμματος για τον Νοέμβριο. Ο βουλευτής Γιούρι Ράτας ήταν ο πρώτος που ανακοίνωσε την υποψηφιότητά του,  μετά από την οποία ακολούθησαν άλλοι 4, συμπεριλαμβανομένης της Γιάνα Τουμ. Παρόλο που ο Σάβισααρ ανακοίνωσε αρχικά την υποψηφιότητά του, αργότερα ανακοίνωσε ότι δεν θα συμμετάσχει στις εκλογές ηγεσίας και αντί αυτού ενέκρινε την Τουμ.

Ο Σάβισααρ δημοσίευσε τέσσερα βιβλία. Είχε τιμηθεί με το εσθονικό παράσημο του Τάγματος του Εθνικού Θυρεού 2ης τάξεως 2001 το 2001 και της 1ης τάξεως το 2006, αλλά και από τη Λετονία με το παράσημο του Τάγματος των Τριών Αστέρων Β΄ τάξεως το 2005.

 Προσωπική ζωή και θάνατος 
Ο Έντγκαρ Σάβισααρ είχε νυμφευθεί τρεις φορές, αποκτώντας συνολικώς τέσσερα τέκνα. Από τον γάμο του με την Κάιρε Σάβισααρ απέκτησε έναν γιο, τον πολιτικό του Κεντρώου Κόμματος Έρκι Σάβισααρ. Από τον γάμο του με τη Λίις Ρέμελ απέκτησε μία κόρη, τη Μαρία, και έναν γιο, τον Έντγκαρ. Από τον τελευταίο γάμο του (1996) με τη Βίλγια Τόομαστ, επίσης πολιτικό, απέκτησε μία κόρη, τη Ροζίνα. Το ζεύγος ανεκοίνωσε το διαζύγιό τους τον Δεκέμβριο του 2009.

Τον Μάρτιο του 2015 ο Σάβισααρ νοσηλεύθηκε εξαιτίας μολύνσεως με στρεπτόκοκκο στο δεξί του πόδι, το οποίο τελικώς ακρωτηριάσθηκε από το ύψος του γονάτου. Είχε μολυνθεί κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού του στην Ταϊλάνδη. Η υγεία του δεν αποκαταστάθηκε ποτέ πλήρως από το γεγονός αυτό και ο Σάβισααρ απεβίωσε σε ηλικία 72 ετών στο Τάλιν.

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Πρωθυπουργοί της Εσθονίας
Κατηγορία:Δήμαρχοι