Γιάκομπ βαν Χόντις

Ο Γιάκομπ βαν Χόντις (, (γεννημένος ως Χανς Ντάβιντσον στις 16 Μαΐου 1887 στο Βερολίνο, πέθανε πιθανώς το 1942 στο στρατόπεδο εξόντωσης Σομπίμπουρ) ήταν Γερμανός εξπρεσιονιστής ποιητής, εβραϊκής καταγωγής. Είναι ιδιαίτερα γνωστός για το ποίημα Το τέλος του κόσμου.  

 Βιογραφικά στοιχεία 
Γεννημένος στο Βερολίνο το 1887, ήταν γιος του Εβραίου γιατρού δημόσιας υγείας Χέρμαν Ντάβιντσον και της συζύγου του Ντόρις, το γένος Κέμπνερ. Ο δίδυμος αδελφός του πέθανε κατά τη διάρκεια του τοκετού. Ήταν ο μεγαλύτερος γιος και μεγάλωσε με τα αδέλφια του Μαρί, Άννα, Λούντβιχ και Ερνστ. Η ποιήτρια Φρειδερίκε Κέμπνερ ήταν θεία του. Φοίτησε στο φημισμένο Γυμνάσιο Φρειδερίκου Γουλιέλμου. Ωστόσο, λόγω της ιδιοσυγκρασίας του (αν και ήταν εξαιρετικά έξυπνος), εγκατέλειψε το σχολείο το 1905 για να προλάβει την αποβολή του, και έλαβε απολυτήριο ως εξωτερικός φοιτητής την επόμενη χρονιά. Ενώ ήταν ακόμη μαθητής λυκείου, έγραψε τα πρώτα του ποιήματα. Άρχισε να σπουδάζει αρχιτεκτονική στην Τεχνική Ανώτατη Σχολή στο Σαρλότενμπουργκ (τώρα Τεχνικό Πανεπιστήμιο Βερολίνου). Το 1907, εισήχθη στο Πανεπιστήμιο της Ιένας για να σπουδάσει κλασική φιλολογία. Αργότερα επέστρεψε στο Βερολίνο και συνέχισε τις σπουδές του στο Πανεπιστήμιο Χούμπολτ του Βερολίνου. Εκεί γνώρισε τον φοιτητή νομικής Κουρτ Χίλερ, ο οποίος τον ενθάρρυνε να αναπτύξει τα λογοτεχνικά του ταλέντα.

Ο Ντάβιντσον είχε ήδη συνθέσει ποιήματα από τα σχολικά του χρόνια. Το 1909, αυτός και ο φίλος του Κουρτ Χίλερ δημιούργησαν την καλλιτεχνική ομάδα Εξπρεσιονιστών Η Νέα Λέσχη (Der Neue Club). Τον Μάρτιο του επόμενου έτους, παρουσίασαν τις ιδέες τους σε λογοτεχνικές βραδιές που ονόμασαν Νεοπαθητικό Καμπαρέ. Μαζί τους συμμετείχαν οι Γκέοργκ Χάιμ, Ερνστ Μπλας και Έριχ Ούνγκερ, και σύντομα ακολούθησαν και άλλοι, όπως ο Άλφρεντ Λιχτενστάιν και η Έλζε Λάσκερ-Σύλερ (είπε για τις παραστάσεις του βαν Χόντις «Οι στίχοι του είναι τόσο ένθερμοι που θέλεις να τους κλέψεις»). Η τελευταία, ένατη, βραδιά του Καμπαρέ πραγματοποιήθηκε την άνοιξη του 1912 και ήταν φόρος τιμής στον τραγικά εκλιπόντα Γκέοργκ Χάιμ. Το Καμπαρέ ήταν πολύ δημοφιλές, προσελκύοντας εκατοντάδες θεατές. Κατά τη διάρκεια μιας από αυτές τις βραδιές, απαγγέλθηκε Το τέλος του κόσμου, το οποίο συγκλόνισε το κοινό. Πολλοί καλλιτέχνες αργότερα θυμήθηκαν την επίδραση που είχαν πάνω τους οι οκτώ στίχοι εκείνη την ημέρα.

 Ψυχική κατάρρευση 
Μετά τον θάνατο του πατέρα του το 1909, χρησιμοποίησε το ψευδώνυμο βαν Χόντις, έναν αναγραμματισμό του ονόματός του. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου της ζωής του, τα πράγματα άρχισαν να χειροτερεύουν. Αποβλήθηκε από το πανεπιστήμιο λόγω αδράνειας και έχασε τους στενούς του φίλους, τον Γκέοργκ Χάιμ και τον Ερνστ Μπάλκε, οι οποίοι πνίγηκαν τον Ιανουάριο του 1912 κάνοντας πατινάζ στον ποταμό Χάβελ. Έφυγε από το Βερολίνο για το Μόναχο, στράφηκε στον καθολικισμό και, αφού υπέστη νευρικό κλονισμό, εισήχθη οικειοθελώς σε ψυχιατρική κλινική. Αν και θεραπεύτηκε και επέστρεψε στο Βερολίνο, σύντομα νοσηλεύτηκε ξανά μετά από επιδείνωση. Η ψυχική του υγεία συνέχισε να επιδεινώνεται και έζησε με ιδιωτική φροντίδα από το 1914 έως το 1922. Το 1915, ο μικρότερος αδελφός του σκοτώθηκε σε μάχη στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο. Από το 1922, έζησε στο Τύμπινγκεν, όπου η μητέρα του τον είχε θέσει υπό την κηδεμονία θείου του. Μετά το 1927, όταν η μητέρα του έχασε τα χρήματά της, εισήχθη σε κλινική στο Γκέπινγκεν.

Το 1933, αμέσως μετά την κατάληψη της εξουσίας από τους Ναζί, η οικογένειά του διέφυγε στο Τελ Αβίβ (όπου η συντετριμμένη μητέρα του πέθανε λίγους μήνες αργότερα). Ωστόσο, αποδείχθηκε αδύνατο γι' αυτόν να εξασφαλίσει πιστοποιητικό εισόδου στην Παλαιστίνη υπό Βρετανική Εντολή λόγω της ψυχικής του ασθένειας. Έτσι, αναγκάστηκε να παραμείνει στη ναζιστική Γερμανία, όπου ο εξπρεσιονισμός είχε αρχίσει να θεωρείται ως μια απολύτως απαράδεκτη και «εκφυλισμένη μορφή τέχνης».

Μερικοί εξπρεσιονιστές καλλιτέχνες κατάφεραν να εγκαταλείψουν τη χώρα, ενώ άλλοι είτε αυτοκτόνησαν είτε δολοφονήθηκαν σε ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης. Δεδομένου ότι ο Βαν Χόντις ήταν Εβραίος, εξπρεσιονιστής και ψυχικά άρρωστος (κάτι που τότε σήμαινε στη Γερμανία «θανάτωση από οίκτο» με το Πρόγραμμα Ευθανασίας T-4), η δολοφονία του στη ναζιστική Γερμανία ήταν σχεδόν βέβαιη. Στις 30 Απριλίου 1942, αυτός και όλοι οι άλλοι ασθενείς και το προσωπικό (περίπου 500 άτομα) του σανατόριου κοντά στο Κόμπλεντς μεταφέρθηκαν στο στρατόπεδο εξόντωσης Σομπίμπουρ. Κανένας από αυτούς δεν επέζησε. Η ακριβής ημερομηνία θανάτου του παραμένει άγνωστη. 

 Λογοτεχνικό έργο 
Ο βαν Χόντις δημοσίευσε πολυάριθμα ποιήματα, που χαρακτηρίζονταν από κρυπτογραφημένα και ντανταϊστικά στοιχεία, στα εξπρεσιονιστικά λογοτεχνικά περιοδικά Η Θύελλα (Der Sturm, 1910-32) και Η Δράση (Die Aktion, 1911-32). Μόνο μία συλλογή, Το τέλος του κόσμου, εκδόθηκε κατά τη διάρκεια της ζωής του, το 1918. Ο Αντρέ Μπρετόν συμπεριέλαβε ποιήματά του στην Ανθολογία Μαύρου Χιούμορ το 1940. Μια σημαντική ανακάλυψη του έργου του ξεκίνησε μετά από μια νέα έκδοση από τον Πάουλ Πέρτνερ το 1958.

Το ποίημα Το τέλος του κόσμου στο τέλος του 1919, δημοσιεύτηκε πρώτο στην ανθολογία εξπρεσιονιστικής ποίησης Λυκόφως της Ανθρωπότητας του Κουρτ Πίντους, ένα εκρηκτικό πρωτοποριακό έργο που μέχρι σήμερα εξακολουθεί να αποτελεί την αντιπροσωπευτική συλλογή του εξπρεσιονισμού της γερμανικής λογοτεχνίας.

 Παραπομπές 

Κατηγορία : Γερμανοί ποιητές
Κατηγορία : Εξπρεσιονιστές συγγραφείς
Κατηγορία:Εβραίοι λογοτέχνες
Κατηγορία:Εβραίοι ποιητές
Κατηγορία:Θύματα του Ολοκαυτώματος