Άζυμος άρτος

Ο άζυμος άρτος είναι άρτος που παρασκευάζεται χωρίς τη χρήση διογκωτικών μέσων όπως η μαγιά. 

Στην απλούστερη εκδοχή, για την παρασκευή του άζυμου άρτου χρησιμοποιούνται μόνο το αλεύρι και το υγρό στοιχείο, όπως το νερό, το λάδι ή το γάλα. Αυτή η μέθοδος παρασκευής είναι ευρέως διαδεδομένη σε όλες τις ηπείρους και υπάρχει μια ποικιλία τύπων ψωμιού και πιάτων. Ο άζυμος άρτος είναι σημαντικός στον Δυτικό Χριστιανισμό και στον Ιουδαϊσμό και έχει αναγνωριστεί αρκετές φορές ως άυλη πολιτιστική κληρονομιά της ανθρωπότητας.

Ο άζυμος άρτος δεν πρέπει να συγχέεται με την πίτα, η οποία παρασκευάζεται με μαγιά.

 Περιγραφή 
μικρογραφία|Όστια, άζυμος άρτος που χρησιμοποιείται για την τέλεση της Θείας Ευχαριστίας στην Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία.
Ο άζυμος άρτος είναι γενικά ένα επίπεδο ψωμί (αγγ. flatbread). Ωστόσο, δεν είναι όλα τα επίπεδα ψωμιά άζυμα. Ο άζυμος άρτος, όπως η τορτίγια και η ρότι (ή τσαπάτι), είναι βασικά τρόφιμα στην Κεντρική Αμερική και στη Νότια Ασία, αλλά είναι επίσης κοινά στην Αφρική και έχουν βρει τον δρόμο τους στην ευρωπαϊκή κουζίνα. Στις Ηνωμένες Πολιτείες είναι δημοφιλή ως σνακ.

Ο άζυμος άρτος παίζει σημαντικό ρόλο στην εβραϊκή θρησκεία και στην λατινικού τυπικού Θεία Λειτουργία.

 Θρησκευτική σημασία 
Στον Ιουδαϊσμό και στον Καθολικισμό, ο άζυμος άρτος έχει συμβολική σημασία. Οι Εβραίοι καταναλώνουν άζυμη ματσά κατά τη διάρκεια του Εβραϊκού Πάσχα, όπως ορίζεται στην Έξοδο 12:18. Σύμφωνα με την Τορά στην Παλαιά Διαθήκη, οι Ισραηλίτες έπρεπε να φύγουν από την Αίγυπτο τόσο βιαστικά κατά την Έξοδό τους που δεν είχαν τον χρόνο να αφήσουν το ψωμί τους να φουσκώσει (Εξ. 12:33-34).

Στην Καινή Διαθήκη, ο Απόστολος Παύλος υιοθετεί αυτό το εορταστικό έθιμο και το ερμηνεύει ηθικά.

Το κανονικό δίκαιο της Λατινικής Εκκλησίας της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας ορίζει τη χρήση άζυμου άρτου (όστια) για τους ευχαριστιακούς οικοδεσπότες. Ορισμένες Προτεσταντικές Εκκλησίες ακολουθούν αυτήν την πρακτική, ενώ άλλες χρησιμοποιούν είτε άζυμο άρτο ή συνηθισμένο άρτο (με προζύμι), ανάλογα με τις παραδόσεις του αντίστοιχου δόγματος και τα τοπικά έθιμα.

Αντιθέτως, οι Ορθόδοξες Εκκλησίες απαγορεύουν ρητά τη χρήση άζυμου άρτου στη Θεία Ευχαριστία. Συνδέουν τον άζυμο άρτο με την Παλαιά Διαθήκη και επιτρέπουν μόνο ψωμί με προζύμι ως σύμβολο της Καινής Διαθήκης στο αίμα του Χριστού. Αυτή η διάκριση θεωρείται ένα από τα τρία βασικά σημεία διαφωνίας που παραδοσιακά θεωρούνται (μαζί με τα ζητήματα του παπικού πρωτείου και του Filioque στο Σύμβολο της Πίστεως της Νίκαιας) ως οι αιτίες του Μεγάλου Σχίσματος του 1054 μεταξύ της Ανατολικής (Ορθόδοξης) και της Δυτικής (Ρωμαιοκαθολικής) Εκκλησίας.

 Είδη άζυμου άρτου 
μικρογραφία|Αρμπούντ, άζυμος άρτος φτιαγμένος στην Ιορδανία.

 Αφρική 

 Αρμπούντ – Άζυμος άρτος φτιαγμένος από αλεύρι σίτου, ψημένος στη χόβολη, παραδοσιακός μεταξύ Αράβων ΒεδουίνωνArbood Bread. In: Slow Food Foundation for Biodiversity.

μικρογραφία|Μεξικάνικη τορτίγια.

 Αμερική 

 Αρέπα - φτιαγμένη από καλαμπόκι και αλεύρι καλαμποκιού, κατάγεται από την Κολομβία και τη Βενεζουέλα.
 Φρίτος και παρόμοια τσιπς καλαμποκιού - τεχνικά ένα είδος άζυμου άρτου, αν και τα φρίτος δεν θεωρούνται συνήθως τέτοια - είναι ένα δημοφιλές σνακ στις Ηνωμένες Πολιτείες.
 Τορτίγια – Μεσοαμερικανικό/Μεξικάνικο επίπεδο ψωμί
 Τορτίγια ντε ρεσκόλντο – Χιλιανός άζυμος άρτος φτιαγμένος από αλεύρι σίτου, παραδοσιακά ψημένος στη χόβολη.

μικρογραφία|Γιούφκα, ένα τουρκικό επίπεδο ψωμί.

 Ασία 

 Κίτσα – ένα Αιθιοπικό ψωμί, που χρησιμοποιείται κυρίως στο παραδοσιακό πιάτο Fit-Fit ή Chechebsa.
 Λαβάς (συνήθως με προζύμι, αλλά περιστασιακά και άζυμο) – αρμενικό ψωμί, το οποίο περιλαμβάνεται στον Κατάλογο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO.Lavash, the preparation, meaning and appearance of traditional bread as an expression of culture in Armenia. In: UNESCO Intangible Cultural Heritage, 2014.

 Ρότι ή τσαπάτι ή πούλκα – Ινδικό επίπεδο ψωμί.Madhulika Dash: Food Story: How Indias favorite flatbread roti was born. In: The Indian Express, 28. Januar 2015, abgerufen am 22. November 2023.
 Γιούφκα, ευρέως διαδεδομένο επίπεδο ψωμί στην Τουρκία, περιλαμβάνεται στον Κατάλογο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO.

 Αυστραλία 

 Ντάμπερ – παραδοσιακό αυστραλιανό αποικιακό ψωμί, αρχικά άζυμο.

μικρογραφία|Γαλλικές κρέπες.
μικρογραφία|Νορβηγικό λέφσε που ψήνεται σε σιδερένια πλάκα.

 Ευρώπη 
 Λαγάνα – ένας άζυμος άρτος, που παρασκευάζεται από αλεύρι και νερό και φτιάχνεται με παραδοσιακό τρόπο στην Ελλάδα μόνο μια μέρα του χρόνου, την Καθαρά Δευτέρα
 Ψωμί Bannock – Αρχικά άζυμος άρτος, με καταγωγή από τα Βρετανικά Νησιά
 Κρέπα – μια γαλλική άζυμη τηγανίτα που τρώγεται τόσο για πρωινό όσο και για επιδόρπιο
 Λέφσε – ένα νορβηγικό επίπεδο ψωμί με κύριο συστατικό τις πατάτες
 Ματσά – Εβραϊκό ψωμί που χρησιμοποιείται σε θρησκευτικές τελετές
 Όστια – Ο άζυμος άρτος που χρησιμοποιείται στην Θεία Ευχαριστία στην Καθολική Εκκλησία
 Πιαντίνα – από την ιστορική περιοχή της Ρομάνια της Ιταλίας, φτιαγμένη από αλεύρι σίτου, λαρδί ή ελαιόλαδο, νερό και αλάτι
 Pizza dolce di Beridde (ιταλικά: Εβραϊκή Πίτσα) – άζυμος γλυκός άρτος, τυπικός της πόλης της Ρώμης
 Βασική συνταγή πίτσας με αλεύρι, λάδι και νερό, διαφορετική από τη συνηθισμένη ζύμη μαγιάςPizzateig ohne Hefe. In: traum-pizza.de.
 Ριέσκα – Άζυμος άρτος, παραδοσιακά φτιαγμένος από κριθάρι στα βόρεια μέρη της ΦινλανδίαςRezept für Maitorieska (finnisch: Milch Rieska): 

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 


Κατηγορία:Ψωμιά