Αυτοπραγμάτωση

Αυτοπραγμάτωση είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένα άτομο αναπτύσσει πλήρως τις δυνατότητές του και πραγματοποιεί τον αυθεντικό του εαυτό. Η έννοια έχει κεντρική θέση στην Ανθρωπιστική ψυχολογία, ιδιαίτερα στο έργο του Αβραάμ Μάσλοου (Abraham Maslow), ο οποίος την τοποθέτησε στην κορυφή της πυραμίδας των αναγκών του.

 Ορισμός 
Η αυτοπραγμάτωση αναφέρεται στην επιδίωξη της πληρότητας, της δημιουργικότητας, της αυθεντικότητας και της προσωπικής ανάπτυξης. Ο όρος χρησιμοποιείται για να περιγράψει την τάση του ανθρώπου να αναζητά την υλοποίηση του έμφυτου δυναμικού του.

 Ιστορική προέλευση και φιλοσοφικές ρίζες 

Η έννοια της αυτοπραγμάτωσης παρουσιάζει φιλοσοφική συγγένεια με την αριστοτελική ιδέα της εντελέχειας  (ἐντελέχεια), η οποία περιγράφει την πλήρη πραγματοποίηση του έμφυτου σκοπού ενός όντος. Ο Αριστοτέλης υποστήριξε ότι κάθε ον φέρει εντός του τον δικό του τελικό σκοπό (τέλος) και τείνει φυσικά προς την εκπλήρωσή του· για παράδειγμα, ο σπόρος έχει ως εντελέχεια να εξελιχθεί σε δέντρο. Κατά αναλογία, η αυτοπραγμάτωση περιγράφει την πορεία του ανθρώπου προς την ολοκλήρωση του δυναμικού του, δηλαδή να γίνει αυτό που μπορεί να γίνει πλήρως.

Σε αυτό το πλαίσιο, η αυτοπραγμάτωση μπορεί να θεωρηθεί ως η σύγχρονη ψυχολογική έκφραση της εντελέχειας, μεταφέροντας την ιδέα της εγγενούς τελικής εκπλήρωσης από τον φυσικό κόσμο στον ψυχολογικό και υπαρξιακό κόσμο του ανθρώπου. Στη σύγχρονη εποχή, ο όρος υιοθετήθηκε από την ψυχολογία, με σημαντική επιρροή από τον Καρλ Ρότζερς και τον Αβραάμ Μάσλοου.

 Αυτοπραγμάτωση στον Μάσλοου 
Σύμφωνα με τον Μάσλοου, η αυτοπραγμάτωση περιλαμβάνει χαρακτηριστικά όπως:
 αποδοχή του εαυτού και των άλλων,
 αυθορμητισμός και αυθεντικότητα,
 εσωτερική συγκέντρωση και ανεξαρτησία,
 δημιουργικότητα,
 εμπειρίες «κορυφής» (peak experiences).

Ο Μάσλοου τοποθέτησε την αυτοπραγμάτωση στην κορυφή της πυραμίδας των αναγκών του ως την ύψιστη ανθρώπινη ανάγκη: την πλήρη ανάπτυξη των δυνατοτήτων, της δημιουργικότητας και της εσωτερικής πληρότητας του ατόμου.

 Κριτική και σύγχρονες προσεγγίσεις 
Παρά την επίδρασή της, η θεωρία του Μάσλοου έχει επικριθεί ως δυτικοκεντρική και υποκειμενική. Σήμερα, η αυτοπραγμάτωση μελετάται σε συνάρτηση με την ευημερία, την ψυχική ανθεκτικότητα και τη Θετική ψυχολογία.

 Δείτε επίσης 
 Αβραάμ Μάσλοου
 Ιεράρχηση αναγκών του Μάσλοου
 Ανθρωπιστική ψυχολογία
 Αυθεντικότητα (φιλοσοφία)
 Εντελέχεια
 Self-actualization
 Self-realization
 Self-fulfillment

 Πηγές 

 Maslow, A. H. (1943). A theory of human motivation. Psychological Review, 50(4), 370–396.
 Rogers, C. (1961). On Becoming a Person. Houghton Mifflin.
 Neher, A. (1991). Maslow's theory of motivation: A critique. Journal of Humanistic Psychology, 31(3), 89–112.

Κατηγορία:Ψυχολογία
Κατηγορία:Φιλοσοφικές έννοιες