Λεύκιος Βετούριος Φίλων (ύπατος το 206 π.Χ.)

Ο Λεύκιος Βετούριος Φίλων, λατιν.: Lucius Veturius Philo (πριν από το 236 π.Χ. – μετά το 202 π.Χ.) ήταν αγορανόμος καθέδρας (curule aedile) το 210 π.Χ., πραίτορας της Εντεύθεν των Άλπεων Γαλατίας το 209 π.Χ., αντιπραίτωρ της ίδιας επαρχίας το 208 π.Χ., υπατικός λεγάτος το 207 π.Χ., ύπατος το 206 π.Χ., και διοικητής ιππικού (magister militum) το 205 π.Χ. Ήταν γνωστός, επειδή ήταν ο πρώτος που ανακοίνωσε στη Ρωμαϊκή Σύγκλητο τα νέα της μεγάλης νίκης που κέρδισε επί του Αννίβα Βάρκα στη μάχη της Ζάμας, η οποία τερμάτισε τον Β΄ Καρχηδονιακό Πόλεμο.

Υπηρέτησε στον στρατό του Γάιου Κλαύδιου Νέρωνα ως υπατικός λεγάτος πολεμώντας στη μάχη του Μεταύρου, και ήταν στενός σύντροφος του συνυπάτου του το 206 π.Χ. Κόιντου Καικίλιου Μέτελλου.

Διαφέρει από έναν άλλο Λεύκιο Βετούριου Φίλωνα, τον πατέρα του, ο οποίος υπηρέτησε ως ύπατος το 220 π.Χ. και δικτάτορας το 217 π.Χ.

 Καταγωγή 
Ο Βετούριος Φίλων ανήκε στους Βετουρίους Φίλωνες, κλάδο του αρχαίου πατρικίου γένους των Βετουρίων, μίας ισχυρής οικογένειας πατρικίων της Ρωμαϊκής Δημοκρατίας. Ήταν γιος του προαναφερθέντος Λ. Βετούριου Φίλωνα, που απεβίωσε κατά την τιμητεία του το 210 π.Χ. Δεδομένου ότι η γέννησή του είχε συμβεί κάποια στιγμή πριν από το 236 π.Χ., πιθανότατα δεν ήταν ο πατέρας του Τιβέριου Βετούριου Φίλωνα, ιερέα του Άρεως (flamen Μartialis) από το 204 π.Χ.

 Πρώιμη σταδιοδορμία 
Το 210 π.Χ. ο Βετούριος Φίλων εξελέγη αγορανόμος καθέδρας (curule aedile), οπότε, σύμφωνα με το ρωμαϊκό δίκαιο, θα έπρεπε να ήταν τουλάχιστον είκοσι επτά ετών, γεγονός που δείχνει ότι γεννήθηκε τουλάχιστον το 237 π.Χ.

Το 209 π.Χ. με τον Κόιντο Φάβιο Μάξιμο να αναλαμβάνει ύπατος για πέμπτη φορά και τον Κόιντο Φούλβιο Φλάκκο να αναλαμβάνει για τέταρτη φορά, γρήγορα ακολούθησαν οι εκλογές των πραιτόρων, με τον Βετούριο Φίλωνα να εκλέγεται δίπλα στον Tίτο Κουίνκτιο Κρισπίνο, τον Γάιο Οστίλιο Τούβουλο. Του ανατέθηκε η δικαιοδοσία επί των ξένων (jurisdictio peregrina) στη Ρώμη, καθώς και η διοίκηση της επαρχίας της Εντεύθεν των Άλπεων Γαλατίας (κοιλάδας του Πάδου). Μετά την ολοκλήρωση της πραιτωρίας του στη Γαλατία, κατά τη διάρκεια της οποίας είχε τη διοίκηση δύο λεγεώνων, ο Φίλων συνέχισε με την αντιπραιτωρία της Εντεύθεν των Άλπεων Γαλατίας, διατηρώντας την εξουσίία στις δύο λεγεώνες και υπηρετώντας με αυτή την ιδιότητα το έτος 208 π.Χ.

 Αναδεικνύεται κατά τη διάρκεια του Β' Καρχηδονιακού Πολέμου 
Μετά την ολοκλήρωση του χρόνου του στη Γαλατία, ο Βετούριος Φίλων υπηρέτησε ως υπατικός εκπρόσωπος στο πλευρό του ανερχόμενου Κόιντου Καικίλιου Μέτελλου στην εκστρατεία κατά του 207 π.Χ. εναντίον του Ασδρούβαλ Βάρκα, η οποία κορυφώθηκε με τη συντριπτική ρωμαϊκή νίκη στη μάχη του Mεταύρου, στην οποία ο Φίλων πιθανότατα θα είχε. Ο Φίλων, μαζί με τον Μέτελλο και τον Πόπλιο Λικίνιο Βάρο, στάλθηκαν πίσω στη Ρώμη για να αναγγείλουν τη νίκη και τον θάνατο του Καρχηδονίου διοικητή. Καθώς μπήκαν στην Αγορά (Forum), οι τρεις απεσταλμένοι αναγκάστηκαν να περάσουν μέσα από χαρούμενες μάζες και έφθασε στη Σύγκλητο, όπου ο Βετούριος διάβασε τα νέα. Η Σύγκλητος αναφώνησε επιδοκιμάζοντάς τα, και κήρυξε τριήμερη ευχαριστία.

Το ιππικό υπό τις διαταγές του Γάιου Κλαύδιου Νέρωνα επαίνεσε πολύ τον Καίλιο Μέτελλο και τον Βετούριο Φίλωνα για τις ενέργειές τους κατά τη διάρκεια της εκστρατείας, και προέτρεψαν το κοινό να ψηφίσουν τους δύο ως υπάτους για τον επόμενο χρόνο. Αυτή τη γνώμη υποστήριξαν οι δύο ύπατοι του 207 π.Χ., ο Γάιος Νέρωνας και ο Μάρκος Λίβιος Σαλινάτωρ, οκαθώς οι ύπατοι διαπίστωσαν το «θάρρος και την πίστη», με τα οποία τους είχαν υπηρετήσει οι λεγάτοι τους. Ο Σαλινάτωρ, που είχε αναλάβει δικτάτωρ με σκοπό τη διεξαγωγή της Συνέλευσης (Comitia) το 207, έκανε λοιπόν τον Kαικίλιο Μέτελλο διοικητή τού ιππικού (magister equitum) του, καθώς και ύπατο για το επόμενο έτος 206 π.Χ., μαζί με τον Φίλωνα, δηλώνοντας ότι οι δύο θα γίνονταν έτσι στην προαναφερθείσα Συνέλευση του λαού.

Και οι δύο νέοι ύπατοι διορίστηκαν στην επαρχία Bρούτιον, «για να συνεχίσουν τον πόλεμο με τον Αννίβα». Δεν αναφέρεται κάτι το αξιοσημείωτο να έλαβε χώρα στην περιοχή, κατά τη διάρκεια της υπατείας του Φίλωνα, αν και ο Λίβιος διηγείται κάποια γεγονότα. Πριν φύγουν από τη Ρώμη, οι δύο νέοι ύπατοι έλαβαν εντολή από τη Σύγκλητο να επιστρέψουν στα εδάφη τους τους πληβείους, που είχαν εκτοπιστεί κατά τα προηγούμενα χρόνια του πολέμου, στην κατεστραμμένη και ερημωμένη επαρχία. Η Σύγκλητος διέταξε επίσης αυτό λόγω καταγγελιών, που είχε λάβει από κατοίκους της επαρχίας σχετικά με τους γειτονικούς Γαλάτες, οι οποίοι, εκμεταλλευόμενοι τη σύγχυση της εποχής του πολέμου, ερήμωσαν πολλές περιοχές της. Οι δύο ύπατοι προληπτικά, προτού κατευθυνθούν στο Βρούτιον, δημοσίευσαν ένα διάταγμα (edict), που απαιτούσε από τους πολίτες της Κρεμόνας και της Πλακεντίας να επιστρέψουν στα σπίτια τους, δίνοντας προθεσμία σε αυτούς να το κάνουν.

Όταν έφθασε στο Βρούτιον, ο Φίλων έλαβε τον στρατό από έναν αντιπραίτορα που ονομαζόταν Κόιντος Κλαύδιος, τον οποίο στη συνέχεια αύξησε με νεοσύλλεκτους στρατιώτες, τους οποίους ενέγραψε με δική του πρωτοβουλία. Οι ύπατοι διαπίστωσαν ότι πολλοί είχαν επιστρέψει στα σπίτια τους, μόλις έφθασαν στην επαρχία στις αρχές εκείνης της άνοιξης, και -πιθανώς για να διώξουν τους περιπλανώμενους Γαλάτες και τις ακόμη παρούσες δυνάμεις που ήταν σύμμαχοι της Καρχηδόνας και είχαν ακόμη τον έλεγχο σε μέρη του Bρουτίου, προδοτών της Ρώμης- ρήμαξαν την περιοχή Κονσεντία, παίρνοντας πολλά λάφυρα μαζί τους. Παρά το γεγονός ότι έπεσαν σε ενέδρα στο δρόμο τους προς τη Λουκανία μετά τη λεηλασία από Βρούτιους και Νουμίδες ακοντιστές, υπήρχε περισσότερη σύγχυση παρά πραγματικός κίνδυνος, και τα λάφυρα, καθώς και οι περισσότεροι άνδρες, σώθηκαν. Στη συνέχεια, η Λουκανία επέστρεψε στη συμμαχία με τη Ρώμη, χωρίς αντίσταση.

 Μετέπειτα σταδιοδορμία και η Zάμα 
Το επόμενο έτος, 205 π.Χ., με τη νικηφόρα επιστροφή του Π. Κ. Σκιπίωνα Αφρικανού στη Ρώμη από την Ισπανία, ο Βετούριος Φίλων, με την ιδιότητα του απερχόμενου υπάτου, έχοντας επιστρέψει από το Βρούτιον, προχώρησε στη διεξαγωγή των υπατικών εκλογών, όπου «όλες οι εκατονταρχίες ψήφισαν -εν μέσω μεγάλου ενθουσιασμού- για τον Σκιπίωνα», ο Πόπλιος Λικίνιος Κράσσος Δίβες, ο μέγιστος αρχιερέας, εκλέχτηκε ως συνάδελφός του.

Αργότερα, το 205 π.Χ., αφού έμεινε για λίγο καιρό έξω από τη Ρώμη για να καθαρίσει περαιτέρω το Βρούττιον, ο Μέτελλος είδε τον υπατικό του στρατό να διαλύεται, καθώς διορίστηκε δικτάτορας από τον Πόπλιο Λικίνιο Κράσσο Δίβες, τον ύπατο που υπηρετούσε στο Bρούτιον εκείνη τη χρονιά, με δηλωμένο σκοπό τη διεξαγωγή των υπατικών εκλογών του 204 π.Χ. Ο Μέτελλος έκανε τον Βετούριο Φίλωνα, με τον οποίο φαινομενικά θα ήταν κολλητοί μετά από χρόνια υπηρεσίας μαζί, τον διοικητή του ιππικού του (magister equitum), πριν επιβλέψει επιτυχώς την εκλογή του Μάρκου Κορνήλιου Κηθεγού και του Πόπλιου Σεμπρώνιου Τουδιτανού στις δύο θέσεις υπάτων του 204 π.Χ. Ο Μέτελλος παραιτήθηκε απρόθυμα από το αξίωμα του δικτάτορα με το πέρας των εκλογών, ολοκληρώνοντας έτσι την περίοδο υπηρεσίας του Φίλωνα ως διοικητή ιππικού.

μικρογραφία| Η μάχη της Ζάμας, στην οποία συμμετείχε ο Βετούριος Φίλων.

Το 202 π.Χ., ο Βετούριος Φίλων συνόδευσε τον Σκιπίωνα που αναφέρθηκε προηγουμένως στην εκστρατεία του στην Αφρική. Καθώς οι διαπραγματεύσεις ανακωχής καθυστερούσαν από τους Καρχηδόνιους, ελπίζοντας στην επιστροφή του Αννίβα, ο Φίλων στάλθηκε πίσω στη Ρώμη, μαζί με τους Καρχηδόνιους απεσταλμένους, μαζί με τον Μ. Μάρκιο Ράλλα και τον Λ. Σκιπίωνα, τον αδελφό του αρχιστράτηγου, για να αναφέρει την είδηση της τρίμηνης ανακωχής, που είχε συμφωνηθεί. Αυτή η είδηση γρήγορα αντικαταστάθηκε από αναφορές ότι οι Καρχηδόνιοι, έχοντας επιστρέψει ο Αννίβας, είχαν σπάσει την ανακωχή και είχαν ξαναρχίσει τις εχθροπραξίες, οπότε ο Βετούριος Φίλων επέστρεψε γρήγορα στο πλευρό του Σκιπίωνα στην Αφρική.

Πιθανότατα, μάρτυρας της βαρυσήμαντης τελικής ήττας των Καρχηδονίων στη Μάχη της Ζάμας, ο Φίλων εστάλη με τα νέα της ένδοξης νίκης στη Ρώμη, έφθασε στη Σύγκλητο, που είχε συγκεντρωθεί στο Ναό της Μπελόνα, σε μία κίνηση που θύμιζε εκείνη που είχε κάνει μετά τη νίκη στο Μέταυρο, περίπου πέντε χρόνια νωρίτερα. Σύμφωνα με τον Λίβιο, "Ο Λ. Βετούριος Φίλων ανέφερε ότι η Καρχηδόνα είχε κάνει την τελευταία της προσπάθεια, είχε γίνει μία μάχη με τον Αννίβα, και επιτέλους δόθηκε τέλος σε αυτόν τον καταστροφικό πόλεμο. Αυτή η ανακοίνωση έγινε δεκτή από τους συγκλητικούς με μεγάλη χαρά, και ο Βετούριος ανέφερε μία περαιτέρω επιτυχία, αν και σχετικά ασήμαντη, δηλαδή η ήττα του Βερμίνα της Νουμιδίας στη Συνέλευση. Οι άνθρωποι μοιράστηκαν τα καλά νέα εν μέσω καθολικών συγχαρητηρίων, όλοι οι ναοί της πόλης άνοιξαν, και διατάχθηκαν δημόσιες ευχαριστίες για τρεις ημέρες».

 Αναφορές 

Κατηγορία:Ρωμαίοι πολιτικοί
Κατηγορία:Ρωμαίοι ύπατοι του 3ου αιώνα π.Χ.