Σμίγκους-ντίνγκους

Το Σμίγκους-ντίνγκους, ή Υγρή Δευτέρα, πραγματοποιείται τη Δευτέρα του Πάσχα σε όλη την Κεντρική Ευρώπη, και σε μικρά μέρη της Ανατολικής και Νότια Ευρώπης. Αυτή η πασχαλινή παράδοση συνδέεται κυρίως με την Πολωνία και παρατηρείται επίσης στις κοινότητες της πολωνικής διασποράς. Τα έθιμα γύρω από το Σμίγκους-ντίνγκους εορτάζουν την γονιμότητα και την άφιξη της Άνοιξης. Η παράδοση υπάρχει επίσης στην Ουγγαρία, που ονομάζεται  και στη Σλοβακία, που ονομάζεται oblievačka.

Την ημέρα του Σμίγκους-ντίνγκους, οι πολωνικές οικογένειες παραδοσιακά επισκέπτονται ή καλούν συγγενείς, προσφέροντάς τους πασχαλινά αυγά. Η Λειτουργία παρακολουθείται σε μεγάλο βαθμό από τους Χριστιανούς στο Σμίγκους-ντίνγκους. Παραδοσιακά, τα αγόρια ρίχνουν νερό στα κορίτσια την Δευτέρα του Πάσχα. Επιπλέον, ορισμένοι μελετητές εντοπίζουν το έθιμο στην Ιερουσαλήμ, όπου το νερό χρησιμοποιήθηκε για να διασκορπιστούν τα πλήθη που συγκεντρώνονταν για να συζητήσουν την Ανάσταση του Χριστού.

Σε ορισμένες περιοχές, τα αγόρια χτυπούν τα κορίτσια με κλαδιά από είδος ιτιάς που λαμβάνονται από τις εκκλησιαστικές λειτουργίες της Κυριακή των Βαΐων την προηγούμενη εβδομάδα. Αυτό συνοδεύεται από μια σειρά από άλλες τελετές, όπως η δήλωση στροφών της Βίβλου και η πομπή από πόρτα σε πόρτα, όπου σε ορισμένες περιοχές περιλαμβάνουν αγόρια ντυμένα ως αρκούδες ή άλλα πλάσματα. Η εορτή περιγράφεται γραπτώς ήδη από τον 15ο αιώνα. 

 Προέλευση και ετυμολογία 
μικρογραφία|Ο Μιέσκο Α΄, ο πρώτος Χριστιανός κυβερνήτης της Πολωνίας, κρατούσε ένα σταυρό σε αναφορά στο Βάπτισμα της Πολωνίας.
δεξιά|μικρογραφία|249x249εσ|Παραδοσιακό κύπελλο που χρησιμοποιείται για το μπουγέλωμα.
Η προέλευση της λέξης dyngus είναι ασαφής, καθώς μπορεί να προέρχεται από το γερμανικό  («οφειλόμενα αυγά», τα αυγά του Πάσχα που πρέπει να δοθούν στα παιδιά) ή Dingnis, Dingnus (Λύτρα που καταβάλλονταν κατά τη διάρκεια του πολέμου για προστασία από λεηλασίες). Η εορτή εντοπίζεται χρονικά από τον 14ο αιώνα της χριστιανικής εποχής, αν και υπάρχουν ισχυρισμοί ότι μπορεί να έχει προηγούμενη προχριστιανική καταγωγή, που περιλαμβάνει τον εορτασμό της ισημερίας του Μαρτίου.

Ορισμένοι ακαδημαϊκοί έχουν προτείνει ότι η χρήση του νερού είναι μια αναφορά στο βάπτισμα του Μιέσκο Α΄, Δούκα των Δυτικών Πολάνων (περ. 935-992) το 966, ενώνοντας όλη την Πολωνία κάτω από το λάβαρο του Χριστιανισμού. Η The New Cambridge Medieval History, ωστόσο, προτείνει ότι προέρχεται πολύ πιο δυτικά της Πολωνίας και υιοθετήθηκε υπό γερμανική επιρροή. Αρχικά, το śmigus και το dyngus ήταν δύο ξεχωριστές εκδηλώσεις, με το śmigus να περιλαμβάνει συμβολικό μαστίγωμα με κλαδιά ιτιάς και την πράξη της ρίψης νερού (oblewanki) και το dyngus να περιλαμβάνει την δωροδοκία των ανθρώπων με pisanki για να ξεφύγουν από το śmigus. Αργότερα και οι δύο παραδόσεις συγχωνεύθηκαν.

Έχουν γίνει προσπάθειες να περιοριστούν ορισμένα έθιμα που σχετίζονται με το Σμίγκους-ντίνγκους. Το 1410, ο Επίσκοπος του Πόζναν εξέδωσε ένα διάταγμα με τίτλο Dingus Prohibetur, το οποίο ενημέρωνε τους κατοίκους να μην «παρενοχλούν ή να μαστιγώνουν τους άλλους σε αυτό που καθολικά ονομάζεται Dingus».

 Πολωνία 
αριστερά|μικρογραφία|Κλαδιά από είδος ιτιάς από τις εκκλησιαστικές λειτουργίες της Κυριακή των Βαΐων χρησιμοποιούνται για εορτασμούς.
μικρογραφία|250x250εσ|Dyngus στο Βιλαμοβίτσε, στη νότια Πολωνία, όπου οι άνδρες περιπλανιούνται στην πόλη με πολύχρωμες χειροποίητες στολές αναζητώντας μια γυναίκα να μπουγελώσουν.
Η παράδοση εορτάζεται παραδοσιακά από αγόρια που ρίχνουν νερό σε κορίτσια που τους αρέσουν. Μερικές φορές τις μαστιγώνουν με κλαδιά ιτιάς. Κάποια αγόρια μπαίνουν κρυφά στα σπίτια των κοριτσιών τα ξημερώματα της Δευτέρας του Πάσχα και ρίχνουν δοχεία με νερό πάνω τους ενώ βρίσκονται ακόμα στο κρεβάτι.

Μετά τους έχουν ρίξει όλο το νερό, τα κορίτσια που τσιρίζουν συχνά κουβαλιόνται σε ένα κοντινό ποτάμι ή λίμνη για άλλο ένα κατάβρεγμα. Μερικές φορές ένα κορίτσι μεταφέρεται μαζί με το κρεβάτι της και ρίχνονται μαζί στο νερό. Ειδικά, ελκυστικά κορίτσια μπορούν να αναμένουν ότι θα μπουγελώνονται επανειλημμένα κατά τη διάρκεια της ημέρας. Η χρήση νερού λέγεται ότι προκαλεί τις ανοιξιάτικες βροχής που απαιτούνται για να εξασφαλιστεί μια επιτυχημένη συγκομιδή αργότερα το έτος. Σε ορισμένες περιοχές, τα κορίτσια μπορούν να «σώσουν» τον εαυτό τους από το μπουγέλωμα δίνοντας στα αγόρια ως «αντάλλαγμα» ζωγραφισμένα αυγά (πισάνκι), που θεωρούνται ως μαγικά φυλαχτά που θα φέρουν καλές συγκομιδές, επιτυχημένες σχέσεις και υγιής γεννήσεις. Στο παρελθόν, τα κορίτσια υποτίθεται ότι περίμεναν μέχρι την επόμενη μέρα για να πάρουν εκδίκηση μπουγελώνοντας τα αγόρια, αλλά στην πράξη και τα δύο φύλα ρίχνουν νερό ο ένας στον άλλο την ίδια μέρα. Η σημερινή συνήθεια συνήθως μετατρέπεται σε κανονικό νεροπόλεμο.

Τα κλαδιά ιτιάς φαίνεται να έχουν υιοθετηθεί ως εναλλακτική λύση για τα φύλλα φοίνικα που χρησιμοποιούνται αλλού στους εορτασμούς του Πάσχα, τα οποία δεν ήταν διαθέσιμα στην Πολωνία. Ευλογούνται από τους ιερείς την Κυριακή των Βαΐων, μετά από το οποίο οι ενορίτες μαστιγώνουν ο ένας τον άλλον με τα κλαδιά ιτιάς, λέγοντας  («Δεν είμαι εγώ που χτυπάω, η ιτιά χτυπάει, σε μια εβδομάδα, μια ιερή ημέρα, σε έξι νύχτες, Πάσχα»). Τα κλαδιά ιτιάς θεωρούνταν έκτοτε ως ιερά φυλαχτά που μπορούσαν να αποτρέψουν τις αστραπές, να προστατεύσουν τα ζώα και να ενθαρρύνουν την παραγωγή μελιού. Πίστευαν ότι φέρνουν υγεία και καλοτυχία στους ανθρώπους, καθώς και ήταν παραδοσιακό ένα άτομο να καταπίνει τρία μπουμπούκια ιτιάς την Κυριακή των Βαΐων για να προωθήσουν την καλή υγεία. Όπως και με το μπουγέλωμα, τα αγόρια θα μαστίγωναν τα κορίτσια με κλαδιά ιτιάς τη Δευτέρα του Πάσχα και τα κορίτσια θα έκαναν το ίδιο στα αγόρια την επόμενη Τρίτη.

Ο εορτασμός συνοδεύονταν παραδοσιακά από δηλώσεις σε στίχους, στις οποίες ένας νεαρός άνδρας ανέβαινε στην οροφή ενός κτιρίου στο χωριό, χτυπούσε ένα τηγάνι και ανακοίνωνε ποια κορίτσια θα καταβρέχονταν μαζί με πόσα βαρέλια άμμου, πόσο νερό και πόσο σαπούνι θα χρησιμοποιούνταν σε κάθε κορίτσι. Τα κορίτσια θα απαντούσαν επίσης σε στίχους, ανακοινώνοντας ότι υπήρχε κάποιος που θα την έσωζε. Για παράδειγμα,

μικρογραφία|Σμίγκους-ντίνγκους στο Σάνοκ, 2010.
Σε ορισμένες περιφερειακές παραλλαγές της po dyngusie, τα αγόρια έκαναν πορεία μέσα από το χωριό με έναν από τους άνδρες να είναι ντυμένος σαν αρκούδα με ένα κουδούνι στο κεφάλι του - είτε φορούσαν πραγματικό αρκουδοτόμαρο ή υποκατάστατο κατασκευασμένο από κλιματσίδες μπιζελιού. Η ομάδα πήγαινε από πόρτα σε πόρτα συλλέγοντας «δώρα για την αρκούδα» πριν «πνίξουν» την αρκούδα σε κοντινή λίμνη ή λιμνούλα. Αυτό ήταν πιθανότατα μια παραλλαγή μιας παραδοσιακής τελετής για να πνιγεί μια αχυρένια φιγούρα της Μοράνα, το πνεύμα του χειμώνα. Οι «αρκούδες» συχνά προσκαλούνταν να μπουν, καθώς πιστεύεται ότι θα διασφάλιζαν ότι θα υπάρξει καλή συγκομιδή, αντανακλώντας μια πολύ αρχαία πεποίθηση στην δύναμη της αρκούδας να αποτρέπει το κακό, να ενθαρρύνει την ανάπτυξη των καλλιεργειών και να θεραπεύει ασθένειες. Στις ιστορικές περιοχές της Μασοβίας και της Μικράς Πολωνίας, τα αγόρια που φορούσαν αρκουδοτόμαρα κυνηγούσαν επίσης τα κορίτσια. Ένα παρόμοιο έθιμο παρατηρείται στην παράδοση του Σίφκι (Siwki, «Γκρίζοι») του Πάσχα.

Οι οικογένειες επισκέπτονται επίσης η μία την άλλη την ίδια μέρα για να παραδώσουν δώρα με πασχαλινά αυγά ή ρολά, λαμβάνοντας ως αντάλλαγμα δώρα με τρόφιμα από το τραπέζι του Πάσχα.

 Ουκρανία 
Η περίσταση εορτάζεται ως Δευτέρα της Διαβροχής () στην Ουκρανία, όπου, η εβδομάδα μετά το Πάσχα είναι γνωστή ως «Λαμπρή Εβδομάδα», με τους εορτασμούς του νερού να καταλαμβάνουν στη συνέχεια τη Δευτέρα (άντρες καταβρέχουν  γυναίκες), την Τρίτη (γυναίκες καταβρέχουν άνδρες) και την Τετάρτη (όλοι καταβρέχουν όλους). Η Δευτέρα είναι μια μέρα για επίσκεψη στους γείτονες, να τους ευχηθούν υγεία και τύχη, και να ανταλλάξουν τα πασχαλινά αυγά. Στην Ουκρανία, η πολιτιστική σημασία αυτής της εορτής τονίζεται περισσότερο με κοσμικά φεστιβάλ σε πολιτιστικές οργανώσεις όπως το Εθνικό Μουσείο Λαϊκής Αρχιτεκτονικής και Ζωής της Ουκρανίας. του Κιέβου.

Σε πόλεις όπως το Λβιβ (πριν από τα γεγονότα του Φεβρουαρίου 2022), το συμβούλιο της πόλης αναγνώρισε την εορτή με τη δημιουργία ειδικών ζωνών με συνεχή πρόσβαση στο νερό στην διάσημη Πλατεία της Αγοράς της πόλης, όπου η εκδήλωση εξελίχθηκε σε μια κοσμική εορτή της άνοιξης, τονίζοντας το παιχνιδιάρικο ύφος αντί να επικεντρώνεται στην ιστορική θρησκευτική σημασία της εκδήλωσης. Οι δημοτικοί σύμβουλοι την περιγράφουν ως «πρώτα απ΄ όλα μια χαρούμενη εορτή», αναζωογονώντας τους συμμετέχοντες της, και ως ένα «αδιαίρετο» στοιχείο των εορτασμών μετά το Πάσχα.

 Σημειώσεις 

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Εορτές βασισμένες στο Πάσχα
Κατηγορία:Πασχαλινές παραδόσεις στην Πολωνία
Κατηγορία:Ουγγρικές παραδόσεις
Κατηγορία:Ουκρανικές παραδόσεις
Κατηγορία:Σλοβακικές παραδόσεις
Κατηγορία:Τσεχικές παραδόσεις