Ορλάνδος (όπερα του Χέντελ)

Ορλάνδος (ιταλικά: Orlando, HWV 31) είναι μια όπερα σέρια τριών πράξεων του Γκέοργκ Φρίντριχ Χέντελ, σε λιμπρέτο αγνώστου ταυτότητας συγγραφέα, το οποίο διασκευάστηκε από το έργο Ο Ορλάνδος (L 'Orlando) του Κάρολου Σιγισμόνδου Καπέτσε, βασισμένο στο έπος Μαινόμενος Ορλάνδος του Λουντοβίκο Αριόστο. Περισσότερο καλλιτεχνική παρά εμπορική επιτυχία στις πρώτες του παραστάσεις, ο Ορλάνδος θεωρείται σήμερα ως ένα από τα αριστουργήματα του συνθέτη.

 Ιστορία σύνθεσης 
Ο Ορλάνδος, μια ιταλική όπερα με πρωταγωνιστή για τον Χέντελ τον διάσημο και αξιόλογο Σενεζίνο, είχε αρχικά προγραμματιστεί να παρουσιαστεί στις 23 Ιανουαρίου 1733, αλλά  σύμφωνα με ανακοίνωση που είχε δημοσιευτεί στον τύπο του Λονδίνου, η πρεμιέρα είχε αναβληθεί για τις 27, λόγω του ότι «οι κύριοι ερμηνευτές ήταν αδιάθετοι».Victor Schoelcher: The Life of Handel. Λονδίνο 1857, σελ. 122.

Πληροφορίες για την εποχή των πρώτων παραστάσεων του έργου δίνονται από τον ημερολογιογράφο που συνέταξε αυτό που είναι σήμερα γνωστό ως Αρχείο Όπερας του Κόλμαν:Ορλάνδος Μαινόμενος, μια νέα όπερα, του Χέντελ. Τα ρούχα και οι σκηνές, όλα καινούργια. Εξαιρετικά καλαίσθητη και μεγαλοπρεπή – παρουσιάστηκε αρκετές φορές μέχρι το Σάββατο.Ο Σκωτσέζος πολιτικός και δικηγόρος Σερ Τζον Κλερκ, επίσης μουσικός γνώστης και συνθέτης ο ίδιος, είδε τον Ορλάνδο στην αρχική του παραγωγή, των έντεκα παραστάσεων,  και έγραψε:Ποτέ στη ζωή μου δεν άκουσα καλύτερο μουσικό έργο ούτε καλύτερη εκτέλεση – ο διάσημος καστράτο, Σενεζίνο, ήταν ο κύριος ερμηνευτής και οι υπόλοιποι ήταν όλοι Ιταλοί, που τραγουδούσαν με μεγάλη χάρη και θεατρικότητα. Ωστόσο, το κοινό ήταν πολύ λιγοστό, κι έτσι πιστεύω πως δεν κατάφεραν ούτε να πληρώσουν τα όργανα της ορχήστρας.

Έμεινα έκπληκτος από τον αριθμό των οργανοπαικτών: υπήρχαν 2 τσέμπαλα, 2 μεγάλα μπάσα βιολιά (περίπου 7 πόδια το καθένα, με χορδές αναλογικά χοντρές, που δεν μπορούσαν να είναι λιγότερες από 1/4 της ίντσας σε διάμετρο), 4 βιολοντσέλα, 4 φαγκότα, 2 όμποε, 1 θεόρβη και πάνω από 24 βιολιά. Όλοι αυτοί έκαναν τρομερό θόρυβο και συχνά κάλυπταν τις φωνές.

Ένας κύριος ονόματι Μοντανιάνα τραγούδησε τα μπάσα με φωνή σαν κανόνι. Δεν θυμάμαι να έχω ξανακούσει κάτι παρόμοιο. Ανάμεσα στους βιολιστές ήταν και δύο αδέλφια με το όνομα Καστρούτσι, που έπαιζαν με μεγάλη δεξιοτεχνία.Ο Κλερκ σημειώνει το «αδύναμο» κοινό, αν και η βασιλική οικογένεια παρακολούθησε σχεδόν κάθε παράσταση. Σε μία από αυτές, αφού τελείωσε, η βασίλισσα υπέστη ένα ελαφρύ ατύχημα, όπως αναφέρθηκε στον τύπο:Το περασμένο Σάββατο το βράδυ, καθώς η Αυτού Μεγαλειότητα επέστρεφε από την Όπερα, στο Χέι-Μάρκετ, ο μπροστινός καρεκλάς είχε την ατυχία να γλιστρήσει κατεβαίνοντας το σκαλοπάτι δίπλα από το καφενείο του Οζίντα, κοντά στο παλάτι του Αγίου Ιακώβου, με αποτέλεσμα η καρέκλα να πέσει και να σπάσουν τα τζάμια· ευτυχώς, όμως, η Μεγαλειότητά της δεν έπαθε τίποτα.Ο Λονδρέζικος τύπος δημοσίευσε μια ανακοίνωση στις 2 Ιουνίου 1733:
μικρογραφία|Ο Σενεζίνο, ο οποίος πρώτος ερμήνευσε τον ρόλο του Ορλάνδου
Έχουμε αξιόπιστες πληροφορίες ότι κάποια μέρα την περασμένη εβδομάδα, ο κύριος Χέντελ, Γενικός Διευθυντής της Όπερας, έστειλε μήνυμα στον Σινιόρ Σενεζίνο, τον διάσημο Ιταλό τραγουδιστή, για να τον ενημερώσει ότι δεν χρειάζεται πλέον τις υπηρεσίες του· και ότι ο Σενεζίνο απάντησε την επόμενη μέρα με επιστολή, στην οποία παραιτούνταν πλήρως από όλους τους ρόλους του στην Όπερα, τους οποίους είχε ερμηνεύσει επί σειρά ετών με μεγάλη επιτυχία.Δεν θα ήταν έκπληξη αν o Ορλάνδος συνέβαλε στη ρήξη με τον Σενεζίνο. Τα πολλά ασυνήθιστα και καινοτόμα στοιχεία του έργου ίσως να έκαναν έναν τραγουδιστή που απολάμβανε επί 25 χρόνια τη δόξα της λυρικής σκηνής και ήταν βαθιά εμποτισμένος στις συμβάσεις της όπερας σέρια, να νιώσει σύγχυση ή ακόμα και ανασφάλεια. Συνολικά, του δόθηκαν μόνο τρεις πλήρεις άριες ντα κάπο, καμία στην τελευταία πράξη· το μοναδικό του ντουέτο με την κορυφαία σοπράνο ήταν σύντομο και δομικά κάπως ασυνήθιστο· και δεν του επετράπη να συμμετάσχει στο βασικό σύνολο της πρώτης πράξης, δηλαδή το τρίο στο τέλος της. Παρόλο που στην περίφημη σκηνή τρέλας στο φινάλε της δεύτερης πράξης είχε σχεδόν δέκα λεπτά μόνος επί σκηνής, η μουσική δεν του έδινε πολλές ευκαιρίες για φωνητικούς καλλωπισμούς. Επιπλέον, ίσως –τόσο σε αυτήν όσο και σε άλλα σημεία της όπερας– να μην ήταν βέβαιος αν έπρεπε να ερμηνεύσει έναν σοβαρό ηρωικό ρόλο ή έναν διακριτικά κωμικό· και αν ίσχυε το δεύτερο, δεν αποκλείεται να ένιωσε ότι τόσο ο ίδιος ως τραγουδιστής όσο και η τέχνη της όπερας σατιρίζονταν.Anthony Hicks: Handel. Orlando. L’Oiseau-Lyre 430 845-2, Λονδίνο 1991, σελ. 30 ff.

Ο Ορλάνδος δείχνει μεγάλη ευελιξία και ποικιλία στις μουσικές του φόρμες, απομακρυνόμενο από τη σύμβαση της όπερας σέρια που ήθελε αλλεπάλληλες άριες ντα κάπο. Περιλαμβάνει αρκετά σύντομα τραγούδια χωρίς επαναληπτικό μέρος, καθώς και μια από τις πιο εντυπωσιακές σκηνές στην μπαρόκ όπερα: τη σκηνή της τρέλας του ομώνυμου ήρωα στο τέλος της δεύτερης πράξης, ένα μείγμα από αριόζο και άρια, με κοφτούς ρυθμούς και ένα ροντό που γίνεται όλο και πιο μανιασμένο καθώς ο νους του ήρωα καταρρέει.

Για τον μουσικολόγο του 20ου αιώνα, Ουίντον Ντιν, ο Ορλάνδος είναι ένα «αριστούργημα… μουσικά η πιο πλούσια από όλες τις όπερές του» (Handel and the Opera Seria, σελ. 91), συγκρίσιμο σε πολλά σημεία με τον Μαγικό Αυλό του Μότσαρτ.

 Ιστορία απόδοσης 
Η όπερα παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο King's Theatre του Λονδίνου στις 27 Ιανουαρίου 1733. Ακολούθησαν 10 ακόμα παραστάσεις και δεν επαναλήφθηκε. Η πρώτη παραγωγή μετά τον θάνατο του Χέντελ δόθηκε στην Χάλλε, γενέτειρά του, το 1922. Μια παράσταση που ανέβασε το Ινστιτούτο Καλών Τεχνών Barber στο Μπέρμιγχαμ της Αγγλίας το 1966, υπό τη διεύθυνση του Άντονι Λιούις και με τη Τζάνετ Μπέικερ στον ομώνυμο ρόλο, έφερε την όπερα πίσω στο Λονδίνο για πρώτη φορά μετά από δύο και πλέον αιώνες, με παραστάσεις αργότερα την ίδια χρονιά στο θέατρο Sadler's Wells.

Όπως συνέβη με όλες τις όπερα σέρια της εποχής του Μπαρόκ, ο Ορλάνδος έμεινε για πολλά χρόνια εκτός ρεπερτορίου, όμως με την αναβίωση από τη δεκαετία του 1960 και έπειτα του ενδιαφέροντος για τη μπαρόκ μουσική και την ιστορικά τεκμηριωμένη εκτέλεση, η όπερα –όπως και οι περισσότερες του Χέντελ– έχει πλέον παρουσιαστεί πολλές φορές, τόσο σε φεστιβάλ όσο και σε λυρικές σκηνές. 

 Ρόλοι 
ΡόλοςΤύπος φωνήςΚαστ της πρεμιέρας, 27 Ιανουαρίου 1733Ορλάνδος, ένας Ιππότηςάλτο καστράτοΣενεζίνοΑγγελική, βασίλισσα της ΚαθάηςσοπράνοΆννα Μαρία ΣτράνταΜεδόρος, Αφρικανός πρίγκιπαςκοντράλτοΦραντσέσκα ΜπερτόλλιΝτορίντα, μια βοσκοπούλασοπράνοΤσελέστε ΤζισμόντιΖωροάστρης, ένας μάγοςμπάσοςΑντόνιο ΜοντανιάναΙσαβέλλα, μια πριγκίπισσαβουβός ρόλος - 
*Ο ρόλος του Ορλάνδου, που γράφτηκε αρχικά για τον Σενεζίνο, σήμερα γενικά ερμηνεύεται από έναν κοντρατενόρο ή μια μέτζο-σοπράνο. Ο ρόλος του Μεδόρου γράφτηκε αρχικά για μια γυναίκα κοντράλτο (ή μέτζο-σοπράνο), και αυτή η φωνή διατηρείται συνήθως στις σύγχρονες παραστάσεις. Οι χαρακτήρες της Ντορίντα και της Αγγελικής ερμηνεύονται από σοπράνο, ενώ ο Ζωροάστρης από μπάσο.

 Πλοκή 
μικρογραφία|424x424εσ|Αυθεντικό εξώφυλλο του λιμπρέτου. Λονδίνο 1732

 Πράξη Α' 
Υπαίθριος τόπος τη νύχτα, με θέα σε ένα βουνό όπου φαίνεται ο Άτλας να στηρίζει τους ουρανούς στους ώμους του.

Ο Ζωροάστρης παρατηρεί τους αστερισμούς, που είναι ακατανόητοι για τους κοινούς θνητούς, αλλά του αποκαλύπτουν ότι ο Ορλάνδος θα επιστρέψει κάποτε σε ένδοξα κατορθώματα. Ο ίδιος ο Ορλάνδος εμφανίζεται, διχασμένος ανάμεσα στην αγάπη και τη δόξα. Ο Ζωροάστρης τον επιπλήττει για την αφοσίωσή του στον έρωτα και, με ένα κούνημα του ραβδιού του, μεταμορφώνει τη θέα του βουνού στο Παλάτι της Αγάπης, όπου ήρωες της αρχαιότητας φαίνονται να κοιμούνται στα πόδια του Έρωτα. Τον προτρέπει να εγκαταλείψει την Αγάπη και να ακολουθήσει τον Άρη, τον θεό του πολέμου. Ο Ορλάνδος νιώθει αρχικά ντροπή από το όραμα, αλλά έπειτα σκέφτεται πως η δόξα μπορεί να κατακτηθεί και μέσω του έρωτα: ο Ηρακλής παρέμεινε ήρωας παρά τον δεσμό του με την Ομφάλη, όπως και ο Πηλείδης «όταν με στολή κόρης απειλούσε τα βασίλεια της Ασίας!» (μια έμμεση αναφορά στον Αχιλλέα, γιο του Πηλέα, που μεταμφιέστηκε σε κορίτσι και στάλθηκε στη Σκύρο για να αποφύγει τον Τρωικό Πόλεμο).

Ένα μικρό δάσος με καλύβες βοσκών.

Η βοσκοπούλα Ντορίντα συλλογίζεται την ομορφιά της φύσης, που κάποτε την ευχαριστούσε, αλλά τώρα της προκαλεί λύπη — ίσως, δεν είναι σίγουρη, επειδή είναι ερωτευμένη. Ο Ορλάνδος περνά τρέχοντας με μια πριγκίπισσα που μόλις έχει σώσει (η οποία αργότερα κατονομάζεται ως Ισαβέλλα)· ίσως και αυτός —σκέφτεται η Ντορίντα— να έχει επηρεαστεί από τον έρωτα. Η ίδια δεν ξέρει τι αισθάνεται. Η Αγγελική εμφανίζεται τώρα, παραδεχόμενη στον εαυτό της ότι, παρά τις προσεγγίσεις του Ορλάνδου, έχει ερωτευτεί τον Μεδόρο, του οποίου τις πληγές θεράπευσε ενώ ήταν υπό τη φροντίδα της Ντορίντα. Ο Μεδόρος ακούει την εξομολόγηση αυτή και μπαίνει, εκφράζοντας τον έρωτά του προς την Αγγελικής. Νιώθει ανάξιός της, αλλά εκείνη του λέει πως όποιος κερδίσει την καρδιά της αξίζει όσο ένας βασιλιάς. Η Ντορίντα επιστρέφει καθώς η Αγγελική φεύγει και γίνεται σαφές πως είναι τον Μεδόρο που αγαπά. Εκείνος προσπαθεί να μην την πληγώσει, προσποιούμενος ότι η Αγγελική είναι συγγενής του· λέει πως ποτέ δεν θα την περιφρονήσει. Η Ντορίντα ξέρει ότι δεν λέει την αλήθεια, αλλά τα λόγια του, όσο ψεύτικα κι αν είναι, την μαγεύουν.

Ο Ζωροάστρης λέει στην Αγγελική ότι γνωρίζει τον έρωτά της για τον Μεδόρο και, προειδοποιώντας την για την πιθανή εκδίκηση του Ορλάνδου, υπόσχεται να παραμείνει σε επιφυλακή. Ο Ορλάνδος εμφανίζεται. Η Αγγελική δεν μπορεί να του αποκαλύψει την αλήθεια και αντ’ αυτού προσποιείται ζήλια και τον ειρωνεύεται για την πριγκίπισσα Ισαβέλλα που μόλις έσωσε. Ο Ζωροάστρης εμποδίζει τον άκαιρο ερχομό του Μεδόρου κάνοντάς τον αόρατο πίσω από ένα σιντριβάνι, καθώς ολόκληρη η σκηνή μεταμορφώνεται σε έναν υπέροχο κήπο. Η Αγγελική λέει στον Ορλάνδο ότι πρέπει να της αποδείξει την πίστη του, αποφεύγοντας για πάντα την πριγκίπισσα· δεν μπορεί να έχει την αγάπη της όσο υπάρχει καχυποψία. Ο Ορλάνδος δηλώνει πως θα υπακούσει και ότι θα πολεμούσε τα πιο φρικτά τέρατα για να αποδείξει τη δύναμη του έρωτά του.

Ο Μεδόρος βρίσκει την Αγγελική και απαιτεί να μάθει με ποιον μιλούσε. Εκείνη του λέει πως ήταν ο Ορλάνδος και τον πείθει (χωρίς πολλή δυσκολία) να μην αναμετρηθεί με έναν τέτοιο αντίπαλο. Κανονίζουν να ξανασυναντηθούν. Ο αποχαιρετιστήριος εναγκαλισμός τους γίνεται αντιληπτός από τη Ντορίντα, η οποία τελικά αναγκάζει την Αγγελική να της αποκαλύψει πως ο Μεδόρος είναι πλέον ο αρραβωνιαστικός της. Την ευχαριστεί για την προηγούμενη καλοσύνη της και της προσφέρει ένα κόσμημα. Η Ντορίντα λέει πως θα προτιμούσε ένα δώρο από τον αγαπημένο της Μεδόρο. Ο Μεδόρος της ζητά συγχώρεση, αλλά εκείνη απαντά πως πληγώθηκε με τρόπο που εκείνος δεν θα μπορέσει ποτέ να καταλάβει. Η Αγγελική και ο Μεδόρος προσπαθούν να την παρηγορήσουν, αλλά παραμένει απαρηγόρητη.

 Πράξη Β΄ 
Ένα δάσος.
μικρογραφία|280x280εσ|Αγγελική και Μεδόρος - Πίνακας του Σιμόνε Πετερτζάνο (1540-1599) 
Η Ντορίντα βρίσκει το μελαγχολικό τραγούδι του αηδονιού κατάλληλο για τη θλίψη της. Εμφανίζεται ο Ορλάνδος και τη ρωτά γιατί υπαινίχθηκε ότι είναι ερωτευμένος με την πριγκίπισσα Ισαβέλλα. Η Ντορίντα, μπερδεμένη, λέει πως παρεξηγήθηκε: μιλούσε για την Αγγελική και τον νέο της έρωτα για τον Μεδόρο. Δείχνει στον Ορλάνδο το κόσμημα που της έδωσε, λέγοντας πως είναι από τον Μεδόρο. Ο Ορλάνδος το αναγνωρίζει αμέσως ως το βραχιόλι από τη Tζιλάντε που κάποτε είχε δώσει στην Αγγελική. «Με πρόδωσε», λέει: «σίγουρα παραδόθηκε σε κάποιον από τους μεγάλους μου αντιπάλους». Όχι, λέει η Ντορίντα, μόνο σ’ έναν νεαρό ονόματι Μεδόρο, του οποίου το πρόσωπο βλέπει σε κάθε λουλούδι· οι ήχοι του ρυακιού και του δάσους της λένε ότι ακόμα την περιμένει. Ο Ορλάνδος ξεσπά σε θυμό: απειλεί να αυτοκτονήσει για να μπορέσει να κυνηγήσει την Αγγελική μέχρι και στην Κόλαση.

Απ’ τη μία πλευρά ένα δάσος από δάφνες, από την άλλη η είσοδος ενός σπηλαίου.

Ο Ζωροάστρης επιπλήττει την Αγγελική και τον Μεδόρο επειδή προκάλεσαν την οργή του Ορλάνδου: η μόνη τους επιλογή είναι η φυγή. Τους προειδοποιεί ότι οι θνητοί περιπλανιούνται στο σκοτάδι όταν καθοδηγούνται από τον τυφλό θεό του έρωτα. Οι εραστές είναι λυπημένοι που πρέπει να φύγουν. Ο Μεδόρος αποφασίζει να χαράξει τα ονόματά τους πάνω στις δάφνες, για να δηλώσει την αγάπη τους στον κόσμο. Η Αγγελική αποφασίζει να επιστρέψει στην Καθάη με τον Μεδόρο. Αν και είναι ευγνώμων στον Ορλάνδο που της έσωσε κάποτε τη ζωή, πιστεύει πως θα καταλάβει ότι η αγάπη δεν μπορεί να εξαναγκαστεί από την ευγνωμοσύνη ή τη λογική.

Ο Ορλάνδος μπαίνει στο δάσος και βλέπει τα ονόματα της Αγγελικής και του Μεδόρου χαραγμένα στα δέντρα. Ορμά μέσα στο δάσος κυνηγώντας την Αγγελική. Εκείνη εμφανίζεται από την αντίθετη πλευρά του δάσους και αποχαιρετά λυπημένα τα δέντρα και τα ρυάκια. Ο Ορλάνδος, σε έξαλλη κατάσταση, βγαίνει από το σπήλαιο και την κυνηγά μέσα στο δάσος. Ο Μεδόρος εμφανίζεται και τους ακολουθεί. Η Αγγελική επανεμφανίζεται με τον Ορλάνδο να την καταδιώκει κατά πόδας. Η μαγεία του Ζωροάστρη επεμβαίνει: ένα μεγάλο σύννεφο καλύπτει την Αγγελική και την παρασύρει μαζί με τέσσερα πνεύματα. Ο Ορλάνδος χάνει τελείως τη λογική του. Πιστεύει πως σκιές από τον κάτω κόσμο πήραν την Αγγελική από κοντά του. Θα τις ακολουθήσει, θα γίνει κι ο ίδιος σκιά. Διασχίζει την Στύγα με τη βάρκα του Χάροντα και βλέπει τους καπνισμένους πύργους του βασιλείου του Πλούτωνα. Ο Κέρβερος του γαβγίζει και οι Ερινύες τον επιτίθενται. Η μεγαλύτερη Ερινύα παίρνει τη μορφή του Μεδόρου, ο οποίος τρέχει στην αγκαλιά της Περσεφόνης. Εκείνη κλαίει και η οργή του Ορλάνδου καταλαγιάζει, καθώς βλέπει ότι ακόμα και στην Κόλαση ο έρωτας μπορεί να προκαλέσει δάκρυα. Τους παρακαλεί να σταματήσουν το κλάμα, καθώς η συμπόνια του έχει ήδη ξυπνήσει· αλλά τελικά η οργή του επιστρέφει – κανένα δάκρυ δεν θα λυγίσει την πέτρινη καρδιά του. Τρέχει πίσω στο σπήλαιο, το οποίο ανοίγει για να φανερώσει τον Ζωροάστρη πάνω στο άρμα του. Ο μάγος αρπάζει τον Ορλάντο στην αγκαλιά του και πετά μακριά μαζί του.

 Πράξη Γ΄ 
Ένα άλσος με φοινικόδεντρα.
μικρογραφία|408x408εσ|Παρτιτούρα της άριας του Ορλάνδου «Già l’ebro mio ciglio», την οποία τραγουδά όταν πίνει το μαγικό υγρό, στην Γ΄ Πράξη
Ο Μεδόρος εξηγεί στη Ντορίντα ότι η Αγγελική τον έστειλε σε αυτήν για καταφύγιο. Η Ντορίντα ενοχλείται που δεν ήρθε από δική του πρωτοβουλία να τη δει. Εκείνος της εξηγεί ότι η καρδιά του πλέον δεν του ανήκει για να τη χαρίσει. Η Ντορίντα χαίρεται που τουλάχιστον δεν την ξεγελά πια. Ο Ορλάνδος εμφανίζεται και δηλώνει τον έρωτά του για τη Ντορίντα. Εκείνη αρχικά κολακεύεται από την ευγενική του προσοχή, αλλά καθώς ο Ορλάνδος γίνεται όλο και πιο παθιασμένος και αρχίζει να την αποκαλεί θεά Αφροδίτη, γίνεται προφανές πως παραληρεί ακόμα. Ξαφνικά, στο μυαλό του, η Ντορίντα ταυτίζεται με τον Αργαλή, τον αδελφό της Αγγελικής, που δολοφονήθηκε από τον Φεραού, έναν ακόμα από τους αντιπάλους του Ορλάνδου. Ετοιμάζεται για μάχη χωρίς όπλα, πετώντας κράνος και σπαθί, και φεύγει.

Η Ντορίντα λέει στην Αγγελική για την παραφροσύνη του Ορλάνδου. Η Αγγελική εκφράζει τη λύπη της και ελπίζει ότι θα μπορέσει να την ξεπεράσει. Η Ντορίντα εκφράζει την τελική της σκέψη για τον έρωτα: είναι ένας άνεμος που ανακατεύει το μυαλό, φέρνοντας τόσο πόνο όσο και χαρά.

Ο Ζωροάστρης εμφανίζεται με τα πνεύματά του και διατάζει να αλλάξει η σκηνή σε «ένα τρομακτικό σπήλαιο». Υπόσχεται να επαναφέρει τον Ορλάνδο στην παλιά του δόξα. Όπως μια καταιγίδα υποχωρεί και αφήνει πίσω της καθαρό ουρανό, έτσι και τα λάθη όσων σφάλουν υποχωρούν όταν αναγνωρίζονται.

Η Ντορίντα, με δάκρυα, λέει στην Αγγελική ότι ο Ορλάνδος κατέστρεψε το σπίτι της και έθαψε τον Μεδόρο στα ερείπια. Ο ίδιος ο Ορλάνδος εμφανίζεται, αποκαλώντας την Αγγελική «μάγισσα Φαλερίνα» και απειλεί να τη σκοτώσει· εκείνη όμως τον αψηφά, συντετριμμένη από την είδηση του θανάτου του Μεδόρο. Ο Ορλάνδος τη ρίχνει μέσα στο σπήλαιο, αλλά τη στιγμή εκείνη αυτό μεταμορφώνεται σε έναν πανέμορφο ναό του Άρη. Ο Ορλάνδος διακηρύσσει ότι απάλλαξε τον κόσμο από όλα του τα φριχτά τέρατα. Τον κυριεύει νύστα, και πιστεύοντας ότι έχει πιει από τα νερά του ποταμού Λήθη, ξαπλώνει να κοιμηθεί.

Ο Ζωροάστρης εμφανίζεται, δηλώνοντας πως ήρθε η στιγμή να αποκαταστήσει τα λογικά του Ορλάνδου. Στέλνει για τον αετό του Δία, που, καθοδηγούμενος από τα πνεύματα, κατεβαίνει με ένα χρυσό δοχείο στο ράμφος του. Αυτό περιέχει ένα υγρό, το οποίο ο Ζωροάστρης ραντίζει στο πρόσωπο του Ορλάνδου. Εκείνος ξυπνά, με τα λογικά του αποκατεστημένα.

Η Ντορίντα του λέει ότι σκότωσε τον Μεδόρο μέσα στον παροξυσμό του. Πλημμυρισμένος από μετάνοια, ο Ορλάνδος αποφασίζει να αυτοκτονήσει, αλλά η Αγγελική τον σταματά, ζητώντας του να συνεχίσει να ζει. Ο Μεδόρος, στην πραγματικότητα, έχει σωθεί από τον Ζωροάστρης, ο οποίος τώρα παρακαλεί τον Ορλάνδο να δεχτεί τον αρραβώνα της Αγγελικής και του Μεδόρου.

Ένα άγαλμα του Άρη υψώνεται, με φλόγες να καίνε σε έναν βωμό, καθώς ο Ορλάνδος διακηρύσσει τη νίκη του πάνω στον ίδιο του τον εαυτό και ενώνει την Αγγελική με τον Μεδόρο. Τους εύχεται ευτυχία· αυτοί υπόσχονται να μείνουν πιστοί ο ένας στον άλλον, και η Ντορίντα, προσκαλώντας τους όλους πίσω στο καλύβι της, λέει ότι θα ξεχάσει τις λύπες της. Όλοι μαζί υμνούν τον έρωτα και τη δόξα.

 Παραπομπές 

 Σημειώσεις 

Κατηγορία:Όπερες του Γκέοργκ Φρίντριχ Χαίντελ
Κατηγορία:Όπερες στην ιταλική γλώσσα

 Βιβλιογραφία 



 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Λιμπρέτο (στα ιταλικά) στο Orchestra Virtuale del Flaminio
 Παρτιτούρες στο International Music Score Library Project
 Λιμπρέτο με μετάφραση στα αγγλικά (Harriet Manson), γερμανικά (Martina Seeber), και γαλλικά (Michel Orcel) (PDF)