Ασίκ

μικρογραφία| Ασούγκ Τζιβάνι (κέντρο, παίζει κεμενί) με οργανοπαίκτες
δεξιά|μικρογραφία|200x200εσ| Σοβιετικό γραμματόσημο του 1962 αφιερωμένο στην 250η επέτειο Σαγιάτ-Νοβά.
Ένας ασίκ (αζέρικα: aşıq, τουρκικά: âşık) ή ασούγκ (αρμενικά: աշուղ, γεωργιανά: აშუღი)    είναι παραδοσιακά ένας τραγουδιστής-ποιητής και βάρδος, ο οποίος συνοδεύει το τραγούδι του - είτε πρόκειται για ένα νταστάν (παραδοσιακή επική ιστορία) είτε για μια πιο σύντομη πρωτότυπη σύνθεση - με ένα λαούτο με μακρύ λαιμό (συνήθως μπαγλαμά ή σάζι)  στον πολιτισμό του Αζερμπαϊτζάν, συμπεριλαμβανομένων των τουρκικών και των νότιων αζερικών και των μη τουρκικών πολιτισμών του Νοτίου Καυκάσου (κυρίως αρμενικών και γεωργιανών )   . 

Στο Αζερμπαϊτζάν, ο σύγχρονος ασίκ είναι ένας επαγγελματίας μουσικός, που συνήθως είναι μαθητής κάποιου άλλου δάσκαλου, μαθαίνει πολύ καλά ένα μουσικό όργανο και δημιουργεί ένα ποικίλο, αλλά ξεχωριστό ρεπερτόριο τουρκικών λαϊκών τραγουδιών. Colin P. Mitchell (Editor), New Perspectives on Safavid Iran: Empire and Society, 2011, Routledge, σελ. 90–92
δεξιά|μικρογραφία|200x200εσ| Μια παράσταση ασίκ στο Ταμπρίζ

 Ετυμολογία 
Η λέξη ashiq (αραβικά: عاشق, ασίκης, που σημαίνει "ερωτευμένος") είναι η ονομαστική μορφή ενός ουσιαστικού, που προέρχεται από τη λέξη ishq (αραβικά: عاشق, «αγάπη»), η οποία με τη σειρά της μπορεί να σχετίζεται με το αβεστικό και περσικό iš- («επιθυμώ, αναζητώ»). Άλλες εναλλακτικές περιλαμβάνουν τους όρους saz şair (που σημαίνει "ποιητής με σάζι") και το halk şair ("λαϊκός ποιητής"). Στα αρμενικά, ο όρος γουσάν, που αναφερόταν σε δημιουργικούς και ερμηνευτές καλλιτέχνες σε δημόσια θέατρα της Παρθίας και της αρχαίας καθώς και της μεσαιωνικής Αρμενίας, χρησιμοποιείται συχνά ως συνώνυμος.   

 Ιστορία 
δεξιά|μικρογραφία|200x200εσ| Μια παράσταση ασίκ κατά τη διάρκεια του Νορούζ στο Μπακού
δεξιά|μικρογραφία|256x256εσ| Ισμαήλ Α΄ (1487–1524)
Η παράδοση των ασίκ στους τουρκικούς πολιτισμούς της Ανατολίας, του Αζερμπαϊτζάν και του Ιράν έχει την προέλευσή της στις σαμανιστικές πεποιθήσεις των αρχαίων τουρκικών φύλων.  Οι αρχαίοι ασίκ ονομάζονταν με διάφορα ονόματα όπως μπακσί/bakhshi/Baxşı, ντεντέ (dədə) και ο(υ)ζάν. Μεταξύ των διαφόρων ρόλων τους, έπαιξαν σημαντικό ρόλο στη διαιώνιση της προφορικής παράδοσης, στην προώθηση του κοινοτικού συστήματος αξιών και της παραδοσιακής κουλτούρας του λαού τους. Αυτοί οι περιπλανώμενοι βάρδοι ή τροβαδούροι αποτελούν μέρος της τρέχουσας αγροτικής και λαϊκής κουλτούρας του Αζερμπαϊτζάν και του Ιρανικού Αζερμπαϊτζάν, της Τουρκίας, της Τουρκμενικής Σαχρά (Ιράν) και του Τουρκμενιστάν. Έτσι, οι ασίκ, με την παραδοσιακή έννοια, ορίζονται ως ταξιδιώτες βάρδοι, που τραγουδούσαν και έπαιζαν σάζι, ένα όργανο οκτώ ή δέκα χορδών με τη μορφή λαούτου με μακρύ λαιμό.

Κρίνοντας με βάση το τουρκικό έπος Ντεντέ Κορκούτ, οι ρίζες των ασίκ μπορούν να εντοπιστούν τουλάχιστον στον 7ο αιώνα, κατά την ηρωική εποχή των Ογούζων Τούρκων. Αυτή η νομαδική φυλή ταξίδεψε προς τα δυτικά μέσω της Κεντρικής Ασίας από τον 9ο αιώνα και μετά και εγκαταστάθηκε στη σημερινή Τουρκία, τη Δημοκρατία του Αζερμπαϊτζάν και τις βορειοδυτικές περιοχές του Ιράν. Όπως ήταν φυσικό, η μουσική τους εξελίχθηκε στην πορεία της μεγάλης μετανάστευσης και των επακόλουθων διαμάχων με τους αρχικούς κατοίκους των αποκτηθέντων εδαφών. Ένα σημαντικό συστατικό αυτής της πολιτιστικής εξέλιξης ήταν ότι οι Τούρκοι ασπάστηκαν το Ισλάμ μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα και με τη δική τους ελεύθερη βούληση. Μουσουλμάνοι Τούρκοι δερβίσηδες, επιθυμώντας να διαδώσουν τη θρησκεία μεταξύ των αδερφών τους, που δεν είχαν ακόμη ασπαστεί το Ισλάμ, μετακινήθηκαν μεταξύ των νομάδων Τούρκων. Επέλεξαν τη λαϊκή γλώσσα και τη συναφή μουσική της μορφή ως κατάλληλο μέσο για την αποτελεσματική μετάδοση του μηνύματός τους. Έτσι, η λογοτεχνία των ασίκ αναπτύχθηκε παράλληλα με τη μυστικιστική λογοτεχνία και εκλεπτύνθηκε ξεκινώντας από την εποχή του Τούρκου Σούφι Χότζα Αχμέτ Γιασάουι στις αρχές του 12ου αιώνα. 

Το πιο σημαντικό γεγονός στην ιστορία της μουσικής των ασίκ ήταν η άνοδος στον θρόνο του Σάχη Ισμαήλ (1487–1524), του ιδρυτή της δυναστείας των Σαφαβιδών. Ήταν εξέχων ηγεμόνας-ποιητής και, εκτός από το ντιβάν του, συνέταξε ένα μασναβί με τίτλο Δεχ-ναμέ, που αποτελείται από μερικά εγκώμια προς τον Αλί, τέταρτο χαλίφη του πρώιμου Ισλάμ. Χρησιμοποίησε το ψευδώνυμο Χατάι και, κατά την παράδοση των ασίκ, θεωρείται ερασιτέχνης ασίκEkmeleddin İhsanoğlu (Editor), Culture and Learning in Islam, 2003, σελ. 282. Ο Ισμαήλ επαίνεσε την ερμηνία του σαζ ως αρετή σε ένα από τα διάσημα τετράστιχά του. Bu gün ələ almaz oldum mən sazım --- (Σήμερα, αγκάλιασα το σάζι μου)
Ərşə dirək-dirək çıxar mənim avazım --- (Το τραγούδι μου αντηχεί στους ουρανούς)
Dörd iş vardır hər qarındaşa lazım: --- (Τέσσερα πράγματα απαιτούνται στη ζωή:)
Bir elm, bir kəlam, bir nəfəs, bir saz. --- (Συνείδηση, λόγος, ανάσα και σάζι.)Σύμφωνα με μελέτες, ο όρος ασίκ χρησιμοποιήθηκε αντί του οζάν στο Αζερμπαϊτζάν και σε περιοχές της Ανατολίας μετά τον 15ο αιώνα . Μετά τον θάνατο της δυναστείας των Σαφαβιδών στο Ιράν, ο τουρκικός πολιτισμός δεν μπορούσε να διατηρήσει την πρώιμη ανάπτυξή του μεταξύ της ελίτ. Αντίθετα, υπήρξε μια έκρηξη στην ανάπτυξη στιχομυθιστικών ιστοριών, που προορίζονταν κυρίως για παράσταση των ασίκ σε γάμους. Μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, οι κυβερνήσεις των νέων δημοκρατιών στην περιοχή του Καυκάσου και της Κεντρικής Ασίας αναζήτησαν την ταυτότητά τους στους παραδοσιακούς πολιτισμούς των κοινωνιών τους. Αυτό ανύψωσε το καθεστώς των ασούγκ ως φύλακες του εθνικού πολιτισμού. Η πρωτοφανής δημοτικότητα και οι συχνές συναυλίες και παραστάσεις σε αστικά περιβάλλοντα οδήγησαν σε γρήγορες καινοτόμες εξελίξεις, που στοχεύουν στην ενίσχυση των αστικών ελκυστικών πτυχών των παραστάσεων των ασίκ.

 Μουσική ασούγκ στην Αρμενία 
δεξιά|μικρογραφία|200x200εσ| Αρμενική σχολή Ασούγκ στο Ερεβάν
Μια συνοπτική περιγραφή της μουσικής ασίκ (που στα αρμενικά λέγεται ασούγκ ) και της ανάπτυξής της στην Αρμενία δίνεται στην εγκυκλοπαίδεια της παγκόσμιας μουσικής Γκάρλαντ . Στην Αρμενία, οι Ασούγκ είναι γνωστοί από τον 16ο αιώνα και μετά, ενεργώντας ως διάδοχοι της μεσαιωνικής τέχνης των γουσάν. Μακράν ο πιο αξιοσημείωτος από τους ασούγκ ήταν ο Σαγιάτ Νοβά (1712–95), ο οποίος έφτασε την τέχνη του τροβαδούρου μουσικού σε κορυφαία τελειοποίηση. 

 Μουσική Ασίκ στο Ιρανικό Αζερμπαϊτζάν 
αριστερά|μικρογραφία|264x264εσ| Ένα πορτρέτο του ασίκ Ρασούλ Γκορμπανί το 1955.
Κατά τη διάρκεια της εποχής των Παχλαβί, οι ασίκ έπαιζαν συχνά σε καφετέριες σε όλες τις μεγάλες πόλεις του ανατολικού και δυτικού Αζερμπαϊτζάν στο Ιράν. Η Ταμπρίζ ήταν το ανατολικό κέντρο για τους ασίκ και η Ούρμια το δυτικό κέντρο. Στο Ταμπρίζ οι ασίκ έπαιζαν συχνότερα με δύο άλλους μουσικούς, έναν παίκτη μπαλάμπαν και έναν παίκτη τυμπάνου. Στην Ούρμια, ο ασίκ ήταν πάντα σόλο ερμηνευτής. Μετά την Ισλαμική επανάσταση, η μουσική απαγορεύτηκε.

Δέκα χρόνια αργότερα, ο ασίκ Ρασούλ Γκορμπανί, ο οποίος είχε αναγκαστεί να βγάλει τα προς το ζην ως περιπλανώμενος πωλητής, φιλοδοξούσε να επιστρέψει στις ένδοξες μέρες της φήμης. Άρχισε να συνθέτει τραγούδια με θρησκευτικά και επαναστατικά θέματα. Η κυβέρνηση, συνειδητοποιώντας τις προπαγανδιστικές δυνατότητες αυτών των τραγουδιών, επέτρεψε τη μετάδοσή τους στο εθνικό ραδιόφωνο και έστειλε τον Ρασούλ να εμφανιστεί σε ορισμένες ευρωπαϊκές πόλεις. Αυτό διευκόλυνε την εμφάνιση της μουσικής ασίκ ως συμβόλου της πολιτιστικής ταυτότητας των Αζέρων. 

Τον Σεπτέμβριο του 2009, η τέχνη ασίκ του Αζερμπαϊτζάν συμπεριλήφθηκε στον κατάλογο της UNESCO της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς.

 Τα θεμέλια της τέχνης ασίκ 
δεξιά|μικρογραφία|200x200εσ| 
Η τέχνη ασίκ συνδυάζει την ποίηση, τη μουσική και την απόδοση. Οι ίδιοι οι ασίκ περιγράφουν την τέχνη ως το δίδυμο σαζ και σεζ (σάζι και λέξη). Αυτό το δίδυμο εμφανίζεται ευδιάκριτα σε μια δημοφιλή σύνθεση του Σαμάντ Βουργούν: Binələri çadır çadır --- (Οι κορφές σηκώνονται γύρω σαν σκηνές)
Çox gəzmişəm özüm dağlar --- (Περιπλανήθηκα συχνά στα βουνά αυτά)
İlhamını səndən alıb --- (Το σαζ μου κι οι λέξεις μου εμπνέονται)
Mənim sazım, sözüm dağlar. --- (από 'σας, βουνά.)

 Μουσικά όργανα 
δεξιά|μικρογραφία|200x200εσ| Σάζι
Η άριστη γνώση στο σάζι είναι η απαραίτητη προϋπόθεση για έναν ασίκ. Αυτό το όργανο, μια παραλλαγή του οποίου είναι γνωστή ως Bağlama, είναι έγχορδο μουσικό όργανο και ανήκει στην οικογένεια των λαούτων με μακρύ λαιμό. Συχνά οι παραστάσεις των ασίκ συνοδεύονται από ένα σύνολο μπαλάμπαν και ερμηνευτών καβάλ. Κατά τη διάρκεια του Διαγωνισμού Τραγουδιού της Eurovision 2012 και τα τρία όργανα παίχτηκαν συμβολικά ως πολιτιστικό σύμβολο της διοργανώτριας χώρας, του Αζερμπαϊτζάν .

 Είδη ποίησης 
Τα πιο διαδεδομένα ποιητικά είδη είναι το γεραϊλί, το κοσμά και το ταϊνίς.  

 Ηθικός κώδικας συμπεριφοράς και στάσης των ασίκ 
Το καθοριστικό χαρακτηριστικό του επαγγέλματος των ασίκ είναι ο ηθικός κώδικας συμπεριφοράς και στάσης, ο οποίος συνοψίστηκε από τον Ασίκ Αλασγκάρ στους παρακάτω στίχους.  Aşıq olub diyar-diyar gəzənin ----(To be a bard and wander far from home)
Əzəl başdan pürkəmalı gərəkdi --- (You knowledge and thinking head must have.)
Oturub durmaqda ədəbin bilə --- (How you are to behave, you too must know,)
Mə'rifət elmində dolu gərəkti --- (Politeness, erudition you must have.)
Xalqa həqiqətdən mətləb qandıra --- (He should be able to teach people the truth,)
Şeytanı öldürə, nəfsin yandıra --- (To kill evil within himself, refrain from ill emotions,)
El içinde pak otura pak dura --- (He should socialize virtuously)
Dalısınca xoş sedalı gərəkdi --- (Then people will think highly of him)
Danışdığı sözün qiymətin bilə --- (He should know the weight of his words,)
Kəlməsindən ləl'i-gövhər tokülə --- (He should be brilliant in speech,)
Məcazi danışa, məcazi gülə --- (He should speak figuratively,)
Tamam sözü müəmmalı gərəkdi --- (And be a politician in discourse.)
Arif ola, eyham ilə söz qana --- (Be quick to understand a hint, howe'er,)
Naməhrəmdən şərm eyleyə, utana --- (Of strangers you should, as a rule, beware,)
Saat kimi meyli Haqq'a dolana --- (And like a clock advance to what is fair.)
Doğru qəlbi, doğru yolu gərəkdi --- (True heart and word of honour you must have.)
Ələsgər haqq sözün isbatın verə --- (Ələsgər will prove his assertions,)
Əməlin mələklər yaza dəftərə --- (Angels will record his deeds,)
Her yanı istese baxanda göre --- (Your glance should be both resolute and pure,)
Teriqetde bu sevdalı gerekdi --- (You must devote himself to righteous path.)

 Ιστορίες ασίκ (νταστάν) 
δεξιά|μικρογραφία|275x275εσ| Γραμματόσημο με το επικό ποίημα "Κιόρογλου", από τη σειρά Επικά ποιήματα των εθνών της ΕΣΣΔ, 1989
Ο Ιλχάν Μπασγκέζ ήταν ο πρώτος που εισήγαγε την λέξη χικαγιέ στην ακαδημαϊκή μελέτη για την περιγραφή των ιστοριών ων ασίκ. Κατ' αυτόν, το χικιαγιέ δεν μπορεί να συμπεριληφθεί σωστά σε κανένα από τα συστήματα ταξινόμησης των λαϊκών αφηγήσεων, που χρησιμοποιούνται σήμερα από τους δυτικούς μελετητές. Αν και η πεζή αφήγηση είναι κυρίαρχη σε ένα χικαγιέ, περιλαμβάνει επίσης αρκετά λαϊκά τραγούδια. Αυτά τα τραγούδια, τα οποία αντιπροσωπεύουν το μεγαλύτερο μέρος του τουρκικού ρεπερτορίου λαϊκής μουσικής, μπορεί να ξεπερνούν τα εκατό σε ένα μόνο χικαγιέ, καθένα από τα οποία έχει τρεις, πέντε ή περισσότερες στροφές.

Καθώς η τέχνη των ασίκ βασίζεται στην προφορική παράδοση, ο αριθμός των ιστοριών ασίκ μπορεί να είναι τόσες όσοι και οι ίδιοι. Κατά τη διάρκεια των αιώνων αυτής της παράδοσης, πολλές ενδιαφέρουσες ιστορίες και έπη έχουν ευδοκιμήσει και μερικά έχουν επιβιώσει μέχρι την εποχή μας. Τα κύρια θέματα των περισσότερων ιστοριών είναι η κοσμική αγάπη ή έπη  πολέμων και μαχών ή και τα δύο.

Στη συνέχεια παρουσιάζουμε μια σύντομη λίστα με τα πιο διάσημα χικαγιέ: 

 Ο Σαχ Ισμαήλ, ο ιδρυτής της αυτοκρατορίας των Σαφαβιδών, είναι ο πρωταγωνιστής ενός μεγάλου χικαγιέ. Παρά τη φαινομενική βάση στην ιστορία, το χικαγιέ του Σαχ Ισμαήλ επιδεικνύει μια αξιοσημείωτη μεταμορφωτική ικανότητα. Φοβούμενος ως αδίστακτος δεσπότης κατά τη διάρκεια της ζωής του, ο Σαχ Ισμαήλ γίνεται ποιητικός μαέστρος στο χικαγιέ, με το σπαθί του να αντικαθίσταται από το σάζι του, το οποίο είναι το όπλο επιλογής για τη νέα περσόνα του λαϊκού ήρωά του.
 Ο Πολεμιστής του Βορρά. Ένα ρομαντικό έπος δράσης στην Κωνσταντινούπολη τον 16ο αιώνα, όπου αντιμετωπίζει πολιτικά και στρατιωτικά προβλήματα και σώζει πολλούς ανθρώπους. Στο τέλος, παντρεύεται την αδελφή ψυχή του, Νουρ, αλλά πεθαίνει την ίδια μέρα σε μια προσπάθεια να τη σώσει από τον κακό Χαρδούν.
 Το έπος του Κιόρογλου είναι ένα από τα πιο διαδεδομένα τουρκικά χικαγιέ. Το μοιράζονται όχι μόνο όλοι σχεδόν οι τουρκικοί λαοί, αλλά και ορισμένες μη τουρκικές γειτονικές κοινότητες, όπως οι Αρμένιοι, οι Γεωργιανοί, οι Κούρδοι, οι Τατζίκοι και οι Αφγανοί. Αν και η διαδρομή μετάδοσης του χικαγιέ δεν είναι ακόμη πλήρως κατανοητή, οι περισσότεροι ερευνητές συμφωνούν ότι προήλθε από την περιοχή του νότιου Καυκάσου, πιθανότατα στο Αζερμπαϊτζάν. Στην αζέρικη εκδοχή, το έπος συνδυάζει τον περιστασιακό ρομαντισμό με τον ιπποτισμό που μοιάζει με τον Ρομπέν των Δασών. Ο Κιόρογλου, ο ίδιος ένας ασίκ, σημειώνει τις τριτοπρόσωπες αφηγήσεις των περιπέτειών του σε στίχους. Αυτή η δημοφιλής ιστορία έχει εξαπλωθεί από την Ανατολία στις χώρες της Κεντρικής Ασίας αλλάζοντας κάπως τον χαρακτήρα και το περιεχόμενό της. Ο συνθέτης από το Αζερμπαϊτζάν Ουζεγίρ Χατζιμπέγιοφ δημιούργησε μια όπερα με αυτό το όνομα χρησιμοποιώντας τις ιστορίες των ασίκ και συνδύασε αριστοτεχνικά λίγη μουσική ασίκ με αυτό το σημαντικό κλασικό έργο.
 Το Ασίκ Κερίμπ, το αζέρικο έπος, που έγινε διάσημο από τον Μιχαήλ Λέρμοντοφ, είναι άλλη μια σημαντική ιστορία ενός περιπλανώμενου ασίκ, ο ο οποίος ξεκίνησε τα ταξίδια του με κοσμική αγάπη και αποκτά σοφία ταξιδεύοντας και μαθαίνοντας και στη συνέχεια κατακτώντας την αγιότητα. Η ιστορία του ήταν το κύριο χαρακτηριστικό μιας ομώνυμης ταινίας του σκηνοθέτη και παραγωγού Σεργκέι Παρατζάνωφ. 
 Το Ασίκ Βαλέχ είναι η ιστορία μιας συζήτησης μεταξύ των Ασίκ Βαλέχ (1729–1822) και Ασίκ Ζερνιγιάρ. Σαράντα ασίκ έχουν ήδη χάσει τη συζήτηση από την Ασίκ Ζερνιγιάρ και έχουν φυλακιστεί. Ο Βαλέχ, ωστόσο, κερδίζει τη συζήτηση, ελευθερώνει τους φυλακισμένους ασίκ και παντρεύεται την Ζερνιγιάρ.

 Λεκτική μονομαχία (ντεγισμέ) 
Προκειμένου να παραμείνουν στο επάγγελμα και να υπερασπιστούν τη φήμη τους, οι ασίκ συνήθιζαν να προκαλούν αλλήλους επιδιδόμενοι σε λεκτικές μονομαχίες, οι οποίες γίνονταν σε δημόσιους χώρους. Στην απλούστερη μορφή τους, ο ένας ασίκ απήγγειλε έναν γρίφο τραγουδώντας και ο άλλος έπρεπε να απαντήσει με αυτοσχεδιασμό στους στίχους, που έμοιαζαν με γρίφους στη μορφή. Ακολουθεί ένα παράδειγμα: 
Πρώτος ασίκ Δεύτερος ασίκ Πες μου τι πέφτει στη γη από τον ουρανό; Η βροχή πέφτει στη γη από τον ουρανό. Ποιος ηρεμεί νωρίτερα; Ένα παιδί ηρεμεί νωρίτερα. Τι περνάει από χέρι σε χέρι; Τα χρήματα περνούν από χέρι σε χέρι.
Δεύτερος ασίκ Πρώτος ασίκ Τι μένει στεγνό στο νερό; Το φως δεν υγραίνεται στο νερό. Μαντέψτε τι δεν λερώνεται στο έδαφος; Μόνο οι πέτρες στην προβλήτα παραμένουν καθαρές. Πες μου το όνομα του πουλιού που ζει μόνο του στη φωλιά. Το όνομα του πουλιού που ζει στη φωλιά του μονάχο είναι «καρδιά».

 Διάσημοι ασίκ 

 21ος αιώνας 

 Τσανγκίζ Μεντιπούρ, γεννημένος στο Σεΐχ Χοσεϊνλού. Έχει συμβάλει σημαντικά στην αναβίωση και ανάπτυξη της μουσικής ασίκ. Το βιβλίο του για το θέμα  επιχειρεί να προσαρμόσει τη μουσική ασίκ στο καλλιτεχνικό γούστο του σύγχρονου κοινού.
 Σαμίρα Αλίγιεβα, γεννημένη στο Μπακού (1981). Είναι δημοφιλής επαγγελματίας ασίκ, που διδάσκει στο Κρατικό Πανεπιστήμιο Πολιτισμού και Τέχνης του Αζερμπαϊτζάν. Είναι αφοσιωμένη στην επιβίωση της παράδοσης των ασίκ. 
 Ζουλφίγια Ιμπάντοβα, γεννημένη το 1976. Παθιασμένη ερμηνεύτρια με έντονο ατομικό στυλ. Έχει γράψει πολλή πρωτότυπη μουσική και στίχους και της αρέσει να συνδυάζει το σάζι με άλλα όργανα. 
 Φαζαΐλ Μισκινλί, γεννημένος το 1972, κορυφαίος δεξιοτέχνης στο σάζι. Διδάσκει στο Κρατικό Πανεπιστήμιο Πολιτισμού και Τέχνης του Αζερμπαϊτζάν . 

 20ός αιώνας 

 Aλί Εκμπέρ Τσιτσέκ, Ασίκ Ιμπρετί, Ασίκ Χανλάρ, Ασίκ Μουμπαράκ Γιααφάρ, Μουχλίς Ακαρσού, Ασίγκ Ανταλέτ, Ασίκ Νταϊμί, Νταβούτ Σουλαρί, Ασίγκ Χοσεΐν Μποζαλγανλί, Ασίγκ Χοσεΐν Σαρατζλί, Ασίγκ Μικαΐλ Αζαφλί, Ασίγκ Εμράχ, Ασίκ Σεΐτ Μεφτούνι
 Ο Νεσέτ Ερτάς γεννήθηκε το 1938 στο Κίρσεχιρ και άρχισε να παίζει μπαγλαμά από τα πέντε του. Πέθανε στις 25 Σεπτεμβρίου 2012 στη Σμύρνη.  Το εναρκτήριο τετράστιχο της σύνθεσής του, Γιαλάν Ντουνιά, είναι το εξής: 
Hep sen mi ağladın hep sen mi yandın, --- (Έκλαιγες συνέχεια, καιγόσουν συνέχεια;)
Ben de gülemedim yalan dünyada --- (Κι εγώ δεν μπορούσα να χαμογελώ σε έναν ψεύτικο κόσμο)
Sen beni gönlümce mutlu mu sandın --- (Νόμιζες ότι χαιρόμουν με την καρδιά μου)
Ömrümü boş yere çalan dünyada. --- (Στον κόσμο που έκλεψε τη ζωή μου μάταια")

 Ο Ασίγκ Χοσεΐν Τζαβάν είναι ο θρυλικός ασίκ που εξορίστηκε στη Σοβιετική Ένωση λόγω των επαναστατικών τραγουδιών του κατά τη σύντομη βασιλεία της Λαϊκής Κυβέρνησης του Αζερμπαϊτζάν μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.  Η μουσική του, σε αντίθεση με τη σύγχρονη ποίηση στο Ιράν, δίνει έμφαση στον ρεαλισμό και αναδεικνύει τις ομορφιές της πραγματικής ζωής. Ένα από τα τραγούδια του με τίτλο "Kimin olacaqsan yari, bəxtəvər?", συγκαταλέγεται στα πιο διάσημα τραγούδια ασούγκ.
 Ο Καμαντάρ Αφάντοφ γεννήθηκε το 1932 στη Γεωργία. Στις αρχές της δεκαετίας του '80, ερμήνευσε συντομευμένη εκδοχή διάσημων χικαγιέ, που προορίζονταν για το σύγχρονο κοινό. Αυτές οι παραστάσεις ήταν αποτελεσματικές στην αναβίωση της μουσικής ασίκ. 
 Ρασούλ Γκορμπανί, αναγνωρισμένος ως ο «πατέρας» μεταξύ των δεξιοτεχνών της μουσικής ασούγκ, γεννήθηκε το 1933 στο Αμπασαμπάντ. Ο Ρασούλ ξεκίνησε τη μουσική του καριέρα το 1952 και μέχρι το 1965 ήταν ένας καταξιωμένος ασίκ. Είχε εμφανιστεί σε διεθνή μουσικά φεστιβάλ στη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ολλανδία, την Αγγλία, την Ιαπωνία, την Κίνα, την Τσεχία, τη Σλοβακία, την Αυστρία, την Αυστραλία, το Αζερμπαϊτζάν, τη Σερβία, την Τουρκία και την Ουγγαρία . Είχε βραβευτεί με τα υψηλότερα βραβεία τέχνης του Ιράν και τιμήθηκε από την κυβέρνηση κατά τη διάρκεια του εορτασμού για τα 80ά γενέθλιά του. 
 Ο Ασίκ Μαζουνί Σερίφ (17 Νοεμβρίου 1940 – 17 Μαΐου 2002), ήταν λαϊκός μουσικός, ασίκ, συνθέτης, ποιητής και συγγραφέας από την Τουρκία . Είχε μια αναμφισβήτητη συμβολή στη διάδοση της μουσικής ασίκ στους πνευματικούς κύκλους. Το εναρκτήριο τετράστιχο της σύνθεσής του İşte gidiyorum çeşm-i siyahım είναι το εξής: 
İşte gidiyorum çeşm-i siyahım --- (Αυτό ήταν, πάω, μαυρομάτα μου)
Önümüze dağlar sıralansa da --- (Παρά τα βουνά που υψώνονταν ανάμεσά μας)
Sermayem derdimdir servetim ahım --- (Κεφάλαιο η θλίψη μου, πλούτος οι έγνοιες μου)
Karardıkça bahtım karalansa da --- (Σκοτείνιασε η μαύρη τύχη μου")

 Ασίκ Βεϊσέλ (25 Οκτωβρίου 1894 – 21 Μαρτίου 1973). Το εναρκτήριο τετράστιχο της σύνθεσής του, Kara Toprak ("Μαύρο χώμα"), είναι το εξής: 
Dost dost diye nicesine sarıldım --- (Περίμενα από πολλούς ανθρώπους να είναι φίλοι αληθινοί)
Benim sâdık yârim kara topraktır --- (Η πιστή μου αγάπη είναι μαύρο χώμα)
Beyhude dolandım boşa yoruldum --- (Περιπλανιόμουν δίχως τέλος, κουράστηκα για το τίποτα)
Benim sâdık yârim kara topraktır --- (Η πιστή μου αγάπη είναι μαύρο χώμα")

 19ος αιώνας 

 Ασίκ Σουμανί, Ασίγκ Αλί, Μόλα Τζούμα, Ασίγκ Μουσά
 Η Ασίκ Μπάστι (1836–1936), είναι μια από τις πιο εξαιρετικές γυναίκες εκπροσώπους της τέχνης του ασίγκ στο Αζερμπαϊτζάν του 19ου αιώνα. Γεννήθηκε στο χωριό Λοχ της περιοχής Καλμπαζάρ. Είχε βαθιά γνώση της λαϊκής λογοτεχνίας του Αζερμπαϊτζάν και ήταν σε θέση να απαγγέλλει δικά της ποιήματα σε αυτές τις λαϊκές τελετές. Έμαθε επίσης να παίζει σάζι. Ήταν γνωστό ότι ήταν ενεργό μέλος του «Γκουρμπάν Μπουλαγί», μιας διάσημης λογοτεχνικής συγκέντρωσης της εποχής της. Ερωτεύτηκε βαθιά έναν βοσκό κάπου μεταξύ 17-18 ετών. Η πρώτη της αγάπη, όμως, σκοτώθηκε από έναν ευγενή παρουσία της. Ούσα άπραγη μάρτυρας αυτής της σκηνής, έπεσε σε ψυχική αναταραχή από αυτό το τραγικό περιστατικό. Στα ποιήματά της, αναφέρεται στον αγαπημένο της ως Χαντσομπάν. Κατά τη διάρκεια της ζωής της, δημιουργήθηκε μια επική ιστορία με τίτλο «Μπάστι και Χαντσομπάν» για να αντιμετωπίσει τον δύσμοιρο έρωτά της. Εκδικείται τον ευγενή που είχε σκοτώσει τον αγαπημένο της βρίζοντάς τον στα ποιήματά της. Η Μπάστι έχασε την όρασή της από το ατελείωτο κλάμα της και γέρασε πολύ πριν την ώρα της. Την έλεγαν «τυφλή Μπάστι» και δημιουργήθηκε μια παροιμία για αυτήν: «Ακόμη και η πέτρα έκλαιγε, όταν έκλαιγε η Μπάστι». Ωστόσο, έζησε πολύ και πέθανε το 1936, σε ηλικία εκατό ετών. 

δεξιά|μικρογραφία|200x200εσ| Ένα ταχυδρομικό γραμματόσημο του Αζερμπαϊτζάν με τον Ασίγκ Αλασγκάρ

 Ο Ασίγκ Αλασγκάρ, ίσως ο πιο διάσημος ασίκ του Αζερμπαϊτζάν όλων των εποχών, γεννήθηκε το 1821 στην επαρχία Γκεγαρκουνίκ της σημερινής Αρμενίας σε μια φτωχή οικογένεια. Σε ηλικία 14 ετών εργάστηκε ως υπηρέτης για πέντε χρόνια, κατά τη διάρκεια των οποίων ερωτεύτηκε την κόρη του εργοδότη του, Σεχνεμπανού. Το κορίτσι παντρεύτηκε τον ξάδερφό της και ο Αλασγκάρ διώχθηκε. Αυτή η αποτυχημένη αγάπη παρότρυνε τον νεαρό να αγοράσει ένα σάζι και να αναζητήσει μαθητεία με τον Ασίκ Αλί για πέντε χρόνια. Αναδείχθηκε ως ένας ολοκληρωμένος ασίκ και ποιητής και το 1850, άθελά του, νίκησε τον κύριό του σε μια λεκτική μονομαχία. Το υπόλοιπο της παραγωγικής ζωής του το πέρασε στην εκπαίδευση ασίκ και στη σύνθεση τραγουδιών μέχρι τον θάνατό του το 1926.  Παρακάτω είναι οι εναρκτήριοι στίχοι μιας από τις καλύτερες συνθέσεις του, με τίτλο Ελάφι (Τζεϊράν). Το τραγούδι ερμήνευσε πρόσφατα η αγαπημένη παραδοσιακή τραγουδίστρια του Αζερμπαϊτζάν Φαργκάνα Κασίμοβα.
Durum dolanım başına, --- (Άσε με να σε τυλίξω με την αγάπη μου,)
Qaşı, gözü qara, Ceyran! --- (τα μαύρα μάτια και τα μαύρα φρύδια σου, Τζεϊράν.)
Həsrətindən xəstə düşdüm, --- (Έπεσα στις φλόγες της προσμονής,)
Eylə dərdə çara, Ceyran! --- (βόηθα με να γλιτώσω αυτόν τον πόνο, Τζεϊράν".)
.......
δεξιά|μικρογραφία|200x200εσ| Αρμενικό ταχυδρομικό γραμματόσημο με τον ασούγκ Τζιβάνι

 Τζιβάνι (αρμενικά: Ջիվանի, 1846–1909), γεννημένος ως Σερόμπ Στεπανί Λεβονιάν (Σερոբ Ստեփանի Լևոնյան), ήταν Αρμένιος ασούγκ (ή γουσάν) και ποιητής. Οι συνθέσεις του ασχολούνται κυρίως με κοινωνικά θέματα. Ένα παράδειγμα: 
Οι πένθιμες και δυστυχισμένες μέρες, όπως ο χειμώνας, έρχονται και φεύγουν.
Δεν πρέπει να χάνουμε το θάρρος μας, θα τελειώσουν, έρχονται και φεύγουν.
Οι πικρές θλίψεις και οι στενοχώριες μας δεν μένουν για πολύ καιρό μαζί μας,
Όπως οι πελάτες στη σειρά, έρχονται και μετά φεύγουν. ...

 18ος αιώνας 

 Σαγιάτ-Νοβά
 Χάστα Κασίμ, (1684–1760) ένας από τους πιο δημοφιλείς λαϊκούς ποιητές στο Αζερμπαϊτζάν. 
 Νταντάλογλου
 Ζαρνιγκάρ Ντερμπεντλί

 17ος αιώνας 

 Ο Ναγκάς Χοβνατάν ήταν Αρμένιος ποιητής, ασούγκ, ζωγράφος και ιδρυτής της καλλιτεχνικής οικογένειας Χοβνατανιάν. Γεννήθηκε το 1661 στην πόλη Σορότ του Ναχιτσεβάν. Θεωρείται ο ιδρυτής της νέας αρμενικής σχολής, ακολουθώντας τη μεσαιωνική αρμενική λυρική ποίηση. 
 Ασίκ Αμπντουλά, Κουλ Νεσίμι, Σαρί Ασίκ
 Ο Καρατσαογλάν είναι ένας Οθωμανός λαϊκός ποιητής και ασίκ του 17ου αιώνα, ο οποίος γεννήθηκε γύρω στο 1606 και πέθανε γύρω στο 1680. 

δεξιά|μικρογραφία|200x200εσ| Άγαλμα του Ασίκ Ουμέρ στην Ευπατορία

 Ασίκ Ουμέρ (1621-1707) μεσαιωνικός Τατάρος Κριμαίος ποιητής από το Κεζλέφ. Έγραψε κυρίως λυρικά ποιήματα και επηρέασε πολύ τους μεταγενέστερους ασίκ.
 Ο Ασίκ Αμπάς Τουφαργανλί γεννήθηκε στα τέλη του 16ου αιώνα στο Αζαρσάρ. Σύμφωνα με ένα δημοφιλές χικαγιέ με τίτλο Αμπάς και Γκουλκάζ, ήταν ερωτικός αντίπαλος του βασιλιά Αμπάς. Τα γεγονότα για τη ζωή του Ασίκ Αμπάς αναμειγνύονται με τους μύθους του εν λόγω χικαγιέ. Οι συνθέσεις του έχουν διασωθεί και εξακολουθούν να είναι τραγούδια των σύγχρονων ασίκ.  

 16ος αιώνας 

 Ο Σαχ Ισμαήλ Χατάι (1485–1524) ήταν ο ιδρυτής της δυναστείας των Σαφαβιδών (1502–1736). Γράφοντας με το ψευδώνυμο του, Χατάι, δημιούργησε έναν μεγάλο τόμο λυρικής ποίησης στην αζερική γλώσσα. Η ποίηση του Χατάι είναι γεμάτη χάρη και εκλέπτυνση και η γλώσσα του προσεγγίζει στενά το λαϊκό ιδίωμα.

 Ασίκ Κερίμπ
 Ναχαπέτ Κουτσάκ (αρμενικά: Նահապետ Քուչակ) (πέθανε το 1592), Αρμένιος μεσαιωνικός ποιητής, ένας από τους πρώτους Ασούγκ. Ο Κουτσάκ γεννήθηκε πιθανώς σε ένα χωριό κοντά στην πόλη Βαν. Αργότερα παντρεύτηκε μια γυναίκα που ονομαζόταν Τανγκιατούν. Ο ποιητής έζησε όλη του τη ζωή κοντά στην περιοχή της λίμνης Βαν μέχρι το θάνατό του το 1592. Ο Κουτσάκ τάφηκε στο νεκροταφείο της εκκλησίας του Αγίου Θεοδώρου και ο τάφος του έγινε τόπος προσκυνήματος. 
 Ο Πιρ Σουλτάν Αμπντάλ (περίπου 1480–1550) ήταν Τούρκος αλεβίτης ποιητής και ασίκ. Εκείνη την εποχή, ο Πιρ Σουλτάν Αμπντάλ με τους χωρικούς ξεσηκώθηκαν εναντίον της αδικίας και απαγχονίστηκε από τον κυβερνήτη της Σίβα Χιζίρ πασά, που ήταν κάποτε συμπολεμιστής του. 

 Ο Ασίκ Κουρμπανί γεννήθηκε το 1477 στο Ντιριλί. Ήταν σύγχρονος του Σάχη Ισμαήλ και μπορεί να υπηρετούσε ως μουσικός της αυλής. Οι συνθέσεις του παραδόθηκαν ως διαμάντια της προφορικής τέχνης από γενιά σε γενιά και αποτελούν απαραίτητο ρεπερτόριο κάθε ασίκ. 

 15ος αιώνας 

 Ο Καϊγουσούζ Αμπντάλ γεννήθηκε στα τέλη του 14ου αιώνα σε μια ευγενή και αριστοκρατική οικογένεια της επαρχίας Τεκέ της Ανατολίας και πέθανε το 1445. Ταξίδεψε σε όλη τη Μέση Ανατολή και τελικά έφτασε στο Κάιρο, όπου ίδρυσε ένα μοναστήρι Μπεκτασήδων. Η ποίησή του είναι από τις πιο περίεργες εκφράσεις του σουφισμού. Δεν διστάζει να περιγράψει με μεγάλη λεπτομέρεια τα όνειρά του για καλό φαγητό ούτε αποφεύγει να τραγουδήσει για τις ερωτικές του περιπέτειες με έναν γοητευτικό νεαρό. 

 Ο Ιμανταντίν Νασιμί, γεννημένος το 1369. Γδάρθηκε ζωντανός στο Χαλέπι το 1417. Ήταν ποιητής Αζέρος ή Ιρακινός Τουρκμένος Χουρούφι. 

 13ος αιώνας 
δεξιά|μικρογραφία|200x200εσ| Ένα τουρκικό τραπεζογραμμάτιο (2009) με την εικόνα του Γιουνούς Εμρέ

 Ο Γιουνούς Εμρέ (1240–1321) ήταν ένας από τους πρώτους Τούρκους ποιητές που έγραψε ποιήματα στη μητρική του γλώσσα και όχι στα περσικά ή στα αραβικά, που ήταν το μέσο γραφής της εποχής. Ο Εμρέ δεν ήταν κυριολεκτικά ασίκ, αλλά η αναμφισβήτητη επιρροή του στην εξέλιξη της λογοτεχνίας των ασίκ γίνεται αισθητή μέχρι σήμερα. Το εναρκτήριο τετράστιχο της σύνθεσής του, Bülbül Kasidesi Sözleri είναι το εξής: 
İsmi sübhan virdin mi var? --- (Το όνομα του πατέρα σου είναι η προσευχή σου;)
Bahçelerde yurdun mu var? --- (Οι κήποι αυτοί εστία σου;)
Bencileyin derdin mi var? --- (Τα δεινά σου τα ίδια με τα δικά μου;)
Garip garip ötme bülbül --- (μην τραγουδάς θλιμμένα, αηδόνι)

 Δείτε επίσης 

 Ασίκ του Αζερμπαϊτζάν
 Μπάκσι
 Γουσάν
 Χανάντα
 Έπος του Κιόρογλου
 Έπος του Μανάς
 Το Χρώμα των Ροδιών

 Σημειώσεις και παραπομπές 

 Περαιτέρω ανάγνωση 



 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Γυναίκες Ερμηνεύτριες Θρύλου και Λαϊκής Ποίησης
 Οι μενεστρέλοι ποιητές του Αζερμπαϊτζάν
 "ĀŠEQ" ( Εγκυκλοπαίδεια Iranica )
 "Asik" στην Τουρκική Προφορική Αφήγηση 
Κατηγορία:Ποιητές
Κατηγορία:Μουσική στη Γεωργία
Κατηγορία:Μουσική στην Τουρκία
Κατηγορία:Μουσική στο Αζερμπαϊτζάν
Κατηγορία:Μουσική στην Αρμενία