Μπάρμπα-Γιώργος

Ο Μπάρμπα-Γιώργος είναι φανταστικός χαρακτήρας του ελληνικού λαϊκού θεάτρου σκιών, και ένας από τους βασικούς ήρωες των ιστοριών του. Δημιουργήθηκε σε πρώτη μορφή το 1896 από τον καραγκιοζοπαίκτη Δημήτρη Σαρδούνη αλλά η φιγούρα του τελειοποιήθηκε, στην σημερινή του μορφή, από τον Γιάννη Ρούλια. Σήμερα η φιγούρα του Μπάρμπα-Γιώργου είναι ιδιαίτερα δημοφιλής στο ευρύ κοινό και αποτελεί σημαντικό κομμάτι της ελληνικής λαογραφίας και κληρονομιάς.

 Ιστορία και πρώτη εμφάνιση 
Ο χαρακτήρας του Μπάρμπα-Γιώργου βασίζεται σε πραγματικό πρόσωπο: όταν ο διάσημος τότε καραγκιοζοπαίκτης Δημήτρης Σαρδούνης ή Μίμαρος βρισκόταν στην Κατούνα της Αιτωλοακαρνανίας όπου είχε στήσει το θέατρό του, γνώρισε κάποιον Μπάρμπα-Γιώργο από τα Άγραφα, που προκαλούσε γέλιο στους ντόπιους με τους τρόπους, τη προφορά και την αφέλειά του. Έτσι, ο Σαρδούνης έφτιαξε τη φιγούρα του και το επόμενο βράδυ τον παρουσίασε στον μπερντέ με μεγάλη επιτυχία. Όμως δεν έδωσε σημασία και εγκατέλειψε τη φιγούρα, καθώς πίστευε πως είχε ενδιαφέρον μόνο στο τοπικό κοινό, που γνώριζε κατ' ιδίαν τον Μπάρμπα-Γιώργο.

Αργότερα, ο βοηθός του Σαρδούνη, Ρούλιας, λόγω της επιστράτευσης του Πολέμου του 1897, μετακινήθηκε στην Αθήνα όπου αναβίωσε στη σκηνή τη φιγούρα του Μπάρμπα-Γιώργου, εξελίσσοντάς τον σε έναν γελοιογραφικό τύπο με πλατιά χαρακτηριστικά και προσωπικότητα.

 Περιγραφή 
Ο Μπάρμπα-Γιώργος αντιπροσωπεύει τον χειροδύναμο και αγνό αλλά καχύποπτο και άξεστο άνθρωπο της ελληνικής επαρχίας, συγκεκριμένα της Ρούμελης, με τις συντηρητικές αντιλήψεις και τον πρωτόγονο τρόπο ζωής και συμπεριφοράς. Φοράει και φέρει όλα τα βασικά χαρακτηριστικά της ελληνικής παραδοσιακής Ρουμελιώτικης φορεσιάς: φουστανέλα, τσαρούχια με φούντες, πουκάμισο μέσα από γιλέκο, κεντημένη σκούφια, γκλίτσα στο χέρι και ζωνάρι στη μέση. Πριν μπει στη σκηνή, η βροντερή και τραχιά φωνή του, με έντονη την επαρχιώτικη προφορά, ακούγεται μακριά, υπό τη συνοδεία ήχων από πρόβατα και μαντρόσκυλα, για να κάνει μια εντυπωσιακή είσοδο, με την ψηλή του όψη, τραγουδώντας ένα δημοτικό τραγούδι (συνήθως ένα κλέφτικο).Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας, Τμήμα Μουσικής Επιστήμης και Τέχνης, «Η παραδοσιακή μουσική στο θέατρο σκιών»: Ιανουάριος 2008 Θεσσαλονίκη Το όνομα του, όπως λέει και ο ίδιος, είναι Γιώργος Μπλατσάρας. Είναι ο θείος του Καραγκιόζη, που ζει στο χωριό, ασχολούμενος με την εκτροφή και τη βοσκή των κοπαδιών του, και άλλοτε μετακινείται στην πόλη για δουλειές, συναντώντας τον ανιψιό του, ο οποίος τον μπλέκει στις ατυχής και περιπετειώδης καταστάσεις του. Εμφανίζεται πάντα για να δώσει την λύση, να επαναφέρει την ηθική και την συνηθισμένη ροή των πραγμάτων, και να σώσει τον Καραγκιόζη από τις βίαιες και επιθετικές προθέσεις του δερβέναγα Βεληγκέκα (χαρακτήρα που επίσης βασίζεται σε πραγματικό πρόσωπο) και γενικά της εκτελεστικής εξουσίας, ένας ακόμη λόγος που ο χαρακτήρας του δημιουργήθηκε: για να τονώσει το ηθικό των Ελλήνων και να αντιρροπήσει την πληθώρα ανατολίτικων χαρακτήρων, συμπεριφορών και άλλων στοιχείων του θεάτρου σκιών, ως εκπρόσωπος της ελληνικής λεβεντιάς και της αμόρφωτης και αγαθής παλικαροσύνης.

 Αναγνώριση 
Ο Μπάρμπα-Γιώργος έτυχε τόσο μεγάλη αποδοχή από το κοινό, που ο Ρούλιας ονόμασε το θέατρο του «Θέατρον ο Μπαρμπαγιώργος». 

Παρακάτω παρατίθενται αποσπάσματα από ένα χρονογράφημα που έγραψε ο σπουδαίος Έλληνας λογοτέχνης Ζαχαρίας Παπαντωνίου το Μάρτιο του 1905, όταν πληροφορήθηκε τον ξαφνικό θάνατό του Ρούλια, και το οποίο δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα ΣΚΡΙΠ:Πέθανε ο Ρούλιας και έπειτα; Ο Μπάρμπα-Γιώργος μένει..... Αλλά αφού είναι βέβαιο ότι τα άψυχα κλαίουν, το τενεκεδένιο ή χάρτινο εκείνο πλάσμα του ξυνογαλατά πρέπει να είναι πολύ θλιμμένο..... Η ιστορία, τουλάχιστον αυτή η ιστορία της ημέρας που γράφουμε εμείς, δεν μπορεί ν' αφήσει απαρατήρητο ένα τέτοιον θάνατο.Οι δημιουργοί ας πεθαίνουν, οι ήρωες μόνον να να ζουν. Και βέβαια, ο Μπάρμπα-Γιώργος ζει, μολονότι πέθανε ο Ρούλιας. Ο ίδιος δεν απελογήθη πώς και γιατί τον δημιούργησε. Τα αυθόρμητα δε λογοδοτούν. Ένα είναι βέβαιο: πως ο Μπάρμπα-Γιώργος, πάνοπλος με την πλατυστομίαν του, αναπηδήσας από το κεφάλι του πλάνητος αυτού, ήτο ανάγκη της ελληνικής ψυχής.Και κατέβαινε ο φουστανελλάς, μόνο προ του ευρωπαϊκού πολιτισμού τρέμων, πάντα όμως τα άλλα απειλών, τον Βεληγκέκα, την ισχύν της βίας, καταδιώκων. Ο Ρούλιας τέτοιον ειλικρινή πλατύστομον άνθρωπον δεν τον έκαμε Πελοποννήσιον. Τον έκαμε Ρουμελιώτην. Ήτο και εις τούτο σοφός γνώστης των πραγμάτων.

 Παραπομπές 

 Βιβλιογραφία 


Κατηγορία:Χαρακτήρες του ελληνικού θεάτρου σκιών
Κατηγορία:Έλληνες φανταστικοί χαρακτήρες
Κατηγορία:Θέατρο σκιών
Κατηγορία:Λαογραφία στην Ελλάδα