Το δικαίωμα στην τεμπελιά

Το δικαίωμα στην τεμπελιά (Γαλλικά: Le droit à la paresse) είναι ένα βιβλίο του Πωλ Λαφάργκ, που εκδόθηκε το 1883. Σε αυτό, ο Λαφάργκ, Γάλλος σοσιαλιστής, αντιτίθεται στον αγώνα του εργατικού κινήματος για την επέκταση της μισθωτής εργασίας, αντί για την κατάργησή της ή τουλάχιστον τον περιορισμό της. Σύμφωνα με τον Λαφάργκ, η μισθωτή εργασία ισοδυναμεί με δουλεία, και το να αγωνίζεται κανείς ως εργατικό κίνημα για την επέκταση της δουλείας είναι παράλογο. Στο βιβλίο, ο Λαφάργκ προτείνει το δικαίωμα στην τεμπελιά, σε αντίθεση με το δικαίωμα στην εργασία, το οποίο θεωρεί αστικό.

Το βιβλίο μεταφρασμένο στα Ελληνικά κυκλοφορεί από εννιά εκδοτικούς οίκους: Ροές, Μεταίχμιο, Νησίδες, Ars Brevis, Κοροντζής, Ελεύθερος τύπος, Αργοναύτης, Δαμιανός και Ποντίκι.Αποτελέσματα αναζήτησης σε τίτλο: Το δικαίωμα στην τεμπελιά. politeianet.gr. Ανακτήθηκε στις 06/05/2025.

 Εισαγωγή 
Μετά από ένα αρχικό παράθεμα του Γκότχολντ Εφραίμ Λέσσινγκ «Ας τεμπελιάζουμε σε όλα, / εκτός από τον έρωτα και το ποτό, / εκτός από την τεμπελιά.» το πρώτο κεφάλαιο του βιβλίου με τίτλο Ένα ολέθριο δόγμα ξεκινά ως εξής: «Μια παράξενη τρέλα έχει κυριεύσει τις εργατικές τάξεις των εθνών όπου κυριαρχεί ο καπιταλιστικός πολιτισμός. Μια τρέλα που γεννά στο πέρασμά της ατομικές και κοινωνικές δυστυχίες, οι οποίες ταλαιπωρούν εδώ και δύο αιώνες την άμοιρη την ανθρωπότητα. Αυτή η τρέλα είναι η αγάπη για την εργασία, το φονικό πάθος για την εργασία, που φτάνει ώς την εξάντληση των φυσικών δυνάμεων του ατόμου και των απογόνων του. Αντί να αντιδράσουν σε αυτόν τον παραλογισμό, οι παπάδες, οι οικονομολόγοι και οι ηθικολόγοι καθαγίασαν την εργασία».Paul Lafargue. Το δικαίωμα στην τεμπελιά. Μετάφραση Γιάννης Καυκιάς. Μεταίχμιο. Αθήνα. 2024. Ανακτήθηκε στις 06/05/2025.

 Περιεχόμενο 
Σύμφωνα με τον Λαφάργκ, είναι απόλυτη τρέλα το γεγονός ότι οι άνθρωποι αγωνίζονται για το δικαίωμα σε μια οκτάωρη εργάσιμη ημέρα. Με άλλα λόγια, οκτώ ώρες δουλείας, εκμετάλλευσης και ταλαιπωρίας, ενώ για την αναψυχή, τη χαρά και την αυτοπραγμάτωση πρέπει να αγωνιστούμε, και για όσο το δυνατόν λιγότερες ώρες δουλείας. Ο αυτοματισμός, ο οποίος είχε ήδη προχωρήσει πολύ την εποχή του Λαφάργκ, θα μπορούσε εύκολα να μειώσει τις ώρες εργασίας σε τρεις ή τέσσερις ώρες την ημέρα. Αυτό θα άφηνε ένα μεγάλο μέρος της ημέρας για τα πράγματα που πραγματικά θέλουμε να κάνουμε, όπως το να περνάμε χρόνο με φίλους, να χαλαρώνουμε, να απολαμβάνουμε τη ζωή και να είμαστε τεμπέληδες. Ο Λαφάργκ υποστηρίζει ότι η μηχανή είναι ο σωτήρας της ανθρωπότητας μόνο εάν ο χρόνος εργασίας που απελευθερώνει γίνει ελεύθερος χρόνος. Ο χρόνος που απελευθερώνεται συνήθως μετατρέπεται σε περισσότερες ώρες εργασίας, τις οποίες συγκρίνει με περισσότερες ώρες μόχθου και αγγαρείας. Η εργασία πάρα πολλών ωρών την ημέρα είναι συχνά εξευτελιστική, ενώ η εργασία πολύ λίγων ωρών μπορεί να είναι πολύ αναζωογονητική και εμπλουτιστική, οδηγώντας σε γενική πρόοδο, υγεία, χαρά και ικανοποίηση. Είναι επίσης πολεμικός κατά των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και, αντίθετα, προτιμά το δικαίωμα στην τεμπελιά.

 Κριτική αποδοχή 

Το δικαίωμα στην τεμπελιά δεν έχασε ποτέ την επικαιρότητά του. Έγινε αντικείμενο άπειρων συζητήσεων, ιδιαίτερα στο εσωτερικό της αριστεράς, πολιτικών ζυμώσεων, αγώνων, συγκρούσεων για ένα θέμα που σε ελεύθερη απόδοση ονομάζεται το δικαίωμα του ελεύθερου χρόνου. Ο Λαφάργκ ουσιαστικά οραματιζόταν την εποχή που «θα εργαζόμαστε το πολύ τρεις ώρες την ημέρα» και θα απολαμβάνουμε τις υπόλοιπες, οπότε θα ζούσαμε πραγματικά. Το βιβλίο προκάλεσε μεγάλη αμηχανία στην εποχή του, και πολλές συγκρούσεις ανάμεσα στους μαρξιστές. Ο Βλαντίμιρ Λένιν θαύμαζε τον Λαφάργκ, αλλά ο ίδιος ο Καρλ Μαρξ, που εκνευρίστηκε με το μικρό βιβλίο, δεν κατάφερε να αποτρέψει τον γάμο της κόρης του Λόρας με τον Λαφάργκ.Γιάννης Παντελάκης. Το δικαίωμα στην τεμπελιά: Η χαρά της εκτός δουλειάς ζωής. lifo.gr. 25.3.2023. Ανακτήθηκε στις 06/05/2025.

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Δοκίμια
Κατηγορία:Πολιτικά βιβλία
Κατηγορία:Βιβλία πολιτικής φιλοσοφίας