Κύματα (μυθιστόρημα)

Κύματα (Wellen) είναι μυθιστόρημα του Έντουαρντ φον Κάιζερλινγκ που εκδόθηκε το 1911. Διαδραματίζεται κατά τη διάρκεια ενός καλοκαιριού σε ένα μικρό ψαροχώρι κάπου στη Βαλτική Θάλασσα, πιθανότατα στην αμμολωρίδα της Κουρονίας, και απεικονίζει μια ομάδα Γερμανών αριστοκρατών που περνούν τις διακοπές τους σ' αυτό το απομακρυσμένο μέρος της Γερμανικής Αυτοκρατορίας. Με μελαγχολική ειρωνεία εστιάζει στην παρακμή μιας κοινωνίας που εξακολουθεί να είναι πλούσια αλλά ήδη, λίγο πριν από τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, διαφαίνεται η μη αναστρέψιμη πορεία της. 

Οι κρυφοί πρωταγωνιστές του μυθιστορήματος είναι τα κύματα της θάλασσας. Συμβολίζουν την άπειρη, συνεχώς μεταβαλλόμενη ζωή και τη σταθερότητα της φύσης, ανεπηρέαστη από τις εσωτερικές διαθέσεις των χαρακτήρων. Ο συγγραφέας δημιουργεί μια αντίθεση ανάμεσα στη συνεχή κίνησή τους και στις άκαμπτες κοινωνικές συμβάσεις στις οποίες οι χαρακτήρες του παραμένουν συναισθηματικά παγιδευμένοι. Το μυθιστόρημα θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα έργα του λογοτεχνικού ιμπρεσιονισμού. 

 Υπόθεση 
Η Ντοραλίς, κόμισσα του Κένε-Γιάσκι, έχει εγκαταλείψει τον πολύ μεγαλύτερο και κοινωνικά αξιοσέβαστο σύζυγό της και έφυγε με τον Χανς Γκριλ, έναν νεαρό καλλιτέχνη στον οποίο ο κόμης είχε αναθέσει να τη ζωγραφίσει. Ένα χρόνο αργότερα, ο Χανς και η Ντοραλίς έχουν έρθει στις ακτές της Βαλτικής για να περάσουν μοναχικές καλοκαιρινές διακοπές σε μια καλύβα ψαρά. Λέγεται ότι παντρεύτηκαν στο Λονδίνο, επομένως η σχέση τους θεωρείται εξωτερικά «σωστή», αν και ο γάμος τους θεωρείται γενικά ανάρμοστος, ειδικά από την κοινωνία που άφησε πίσω της η γυναίκα. Ενώ η ίδια είναι μάλλον αβέβαιη για το μέλλον, ο Χανς Γκριλ είναι αισιόδοξος και κάνει σχέδια. Ονειρεύεται να γίνει επιτυχημένος ζωγράφος στο Μόναχο - έτσι ώστε να μπορέσει να σταματήσει να ζει από τα χρήματα της γυναίκας του - και να ζήσει μαζί της σε ένα σπίτι στα προάστια.  

Κάποιοι άλλοι τουρίστες στο μικρό ψαροχώρι συναναστρέφονται μαζί τους, τουλάχιστον συμβατικά. Είναι η πολυμελής οικογένεια Μπούτλαρ: ο βαρόνος φον Μπούτλαρ, η σύζυγός του Μπέλα, τα τρία παιδιά τους: η Λόλο, η Νίνι και ο 15χρονος Βέντιγκ, και ο πεθερός του, ο στρατηγός φον Πάλικοφ. Σύντομα φθάνει και ο βαρόνος Χίλμαρ φον ντεμ Χαμ, ο γοητευτικός αρραβωνιαστικός της Λόλο, αξιωματικός στον γερμανικό στρατό. Παρών είναι επίσης ο κυνικός μυστικοσύμβουλος Κνοσπέλιους, ένας υψηλόβαθμος δημόσιος υπάλληλος. Με σωματική αναπηρία και χωρίς να έχει παντρευτεί ποτέ, ο Κνοσπέλιους ζει μια έμμεση ζωή μέσα από τους ανθρώπους που τον περιβάλλουν, και μόλις φτάνει, συστήνεται τόσο στους Μπούτλαρ όσο και στους Γκριλ.

Η παρουσία του σκανδαλώδους ζευγαριού δεν περνά απαρατήρητη από τα παιδιά των Μπούτλαρ. Ένα από τα παιχνίδια τους είναι να βγαίνουν κρυφά από το σπίτι τη νύχτα μαζί με μια από τις νεαρές υπηρέτριες, για να δουν τη Ντοραλίς μέσα από το ανοιχτό παράθυρο της. Μια μέρα, ενώ κολυμπάει στη θάλασσα, η Λόλο συναντά την Ντοραλίς στην αμμουδιά και εντυπωσιάζεται βαθιά από τους χαρούμενους τρόπους της, το πνεύμα και την ομορφιά της, τόσο που αποφασίζει να της στείλει ένα τεράστιο μπουκέτο κόκκινα τριαντάφυλλα και ενστικτωδώς την επιλέγει ως πρότυπο.

Και άλλοι εντυπωσιάζονται από την ομορφιά της Ντοραλίς: ο βαρώνος φον Μπούτλερ, γνωστός γυναικοκατακτητής που τον προσέχει ζηλότυπα η σύζυγός του, και ο Χίλμαρ φον ντεμ Χαμ, ο οποίος αρχίζει ανοιχτά να τη φλερτάρει παρά την παρουσία του συζύγου της και της αρραβωνιαστικιάς του. Η Ντοραλίς νιώθει κολακευμένη από την προσοχή μελών της κοινωνικής τάξης που την έχει απομονώσει. Ταυτόχρονα, συνειδητοποιεί το χρέος της, και πιθανώς την αγάπη της, για τον Χανς, και απορρίπτει τις προτάσεις του Χίλμαρ. Η Λόλο, αντιλαμβάνεται τον έρωτα του αρραβωνιαστικού της και καθώς λόγω της υπερπροστατευτικής ανατροφής της είναι απροετοίμαστη για τις σκληρές δοκιμασίες της ζωής, επιχειρεί να αυτοκτονήσει. Ένα βράδυ φεύγει κρυφά από το σπίτι και πέφτει στη θάλασσα. Διασώζεται από ντόπιους ψαράδες, οι οποίοι την επιστρέφουν στην οικογένειά της.

Η οικογένεια Μπούτλαρ φεύγει αμέσως. Ο Χανς αρχίζει να συνοδεύει ψαράδες στο νυχτερινό τους ψάρεμα και ένα βράδυ με καταιγίδα χάνεται στα κύματα. Η Ντοραλίς μένει στο μικρό ψαροχώρι με τον Κνοσπέλιους, ο οποίος προσφέρεται να τη συνοδεύσει σε ένα ταξίδι προς τα νότια.

 Κινηματογραφική διασκευή 
Το 2005, η Βίβιαν Νάεφε διασκεύασε το μυθιστόρημα του Κάιζερλινγκ για την τηλεόραση με κάποιες αλλαγές στην πλοκή: διαδραματίζεται τις παραμονές του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, προκειμένου να τονιστεί η επικείμενη καταστροφή της αριστοκρατικής κοινωνίας και των απαρχαιωμένων κοινωνικών ηθών και συμβάσεών της. 

 Μεταφράσεις στα ελληνικά 

 Κύματα, μετάφραση: Αναστασία Χατζηγιαννίδη, εκδόσεις LOGGIA, 2020 
 Κύματα, μετάφραση: Αλέξανδρος Κυπριώτης, εκδόσεις Εξάντας, 2020 

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Γερμανικά μυθιστορήματα
Κατηγορία:Μυθιστορήματα που έγιναν ταινίες