Ο Σπόρος της Ιερής Συκιάς

Ο Σπόρος της Ιερής Συκιάς (περσικά: دانه‌ی انجیر معابد) είναι μια ταινία πολιτικό δράμα, η οποία δημιουργήθηκε το 2024 από τον Μοχάμαντ Ρασούλοφ (Mohammad Rasoulof). Η ταινία ακολουθεί τις Ρεζβάν (Najmeh) και Σάνα (Sana), κόρες της Ναζιμέ (Najmeh) και του Ιμάμ (Iman), την περίοδο των διαδηλώσεων για το θάνατο της Μάχσα Αμίνι, οι οποίες έλαβαν χώρα το 2022-2023 στο Ιράν, η οποία περίοδος συνέπεσε με την προαγωγή του Ιμάμ σε ερευνητή- δικαστή.

Στην ταινία πρωταγωνιστούν οι Σοχέιλα Γκολεστάνι (Soheila Golestani), Μισάγκ Ζαρέχ (Missagh Zareh), Μάχσα Ροστάμι (Mahsa Rostami ), Σεταρέχ Μαλέκι (Setareh Maleki), Νιούσά Ακσί (Niousha Akhshi ) και η Αμινέ Μαζρουιέ Αράνι (Amineh Mazrouie Arani ). Η ταινία έκανε την πρεμιέρα της στις 24 Μαΐου 2024 κατά την διάρκεια του 77ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου των Καννών ως μέρος του διαγωνισμού και έλαβε το Ειδικό Βραβείο της Επιτροπής.

 Πλοκή 
Στο Ιράν, ο Ιμάν μετά από 20 χρόνια επαγγελματικής προσπάθειας που ξεκίνησε από την δουλειά του ως φύλακας φυλακών, προάχθη σε ερευνητή-δικαστή στο Ισλαμικό Δικαστήριο, μια θέση η οποία σημαίνει ότι αυτός και η οικογένειά του έχουν πρόσβαση σε παραπάνω αγαθά, με παράδειγμα ένα διαμέρισμα με περισσότερο χώρο. Αυτή η προαγωγή όμως σημαίνει ότι αυτός και η οικογένειά του είναι υπό μεγαλύτερη πίεση να ακολουθούν τους κανόνες του συστήματος, και υπό μεγαλύτερο κίνδυνο. Για την προστασία τους από αυτόν τον κίνδυνο, ο Ιμάμ λαμβάνει ένα πιστόλι από την υπηρεσία του. Σύντομα μετά την προαγωγή, ο Ιμάμ καλείται από τον επιβλέποντά του να υπογράψει μια θανατική καταδίκη χωρίς να εξετάσει την υπόθεση.

Ταυτόχρονα με την προαγωγή, διαδηλώσεις λαμβάνουν χώρα σαν αντίδραση για τον θάνατο μιας κοπέλας μετά την σύλληψή της από την αστυνομία. Το κράτος υποστηρίζει ότι η κοπέλα πέθανε από καρδιακή ανακοπή, ενώ οι διαδηλωτές ότι ο θάνατος οφείλεται στην κακοποίηση που υποβλήθηκε από την αστυνομία. Τα κορίτσια παρακολουθούν στα κοινωνικά δίκτυα εικόνες από τις διαδηλώσεις και την αστυνομική βια, ενώ η μητέρα από την τηλεόραση ακούει μια διαφορετική εκδοχή των γεγονότων, λιγότερο φιλική ως προς τους διαδηλωτές. Μία φίλη της Ρεζβάν, η οποία βρισκόταν κοντά σε μια διαδήλωση, πυροβολήθηκε από την αστυνομία στο πρόσωπο. Η Ρεζβάν, η Σάνα και η Ναζιμέ της χορηγούν πρώτες βοήθειες, αλλά δεν την φιλοξενούν. Παράλληλα, ο Ιμάμ πιέζεται λόγω του αυξημένου όγκου έργασιας αποτέλεσμα των πολλαπλών συλλήψεων διαδηλωτών, καλούμενος και πάλι να υπογράφει τις καταδίκες χωρίς να εξετάζει τις υποθέσεις.

Αυτή η πίεση συντελεί στο να χάσει το όπλο του, κάτι που πιστεύει ότι έγινε στο σπίτι του. Η απώλεια θα έχει επιπτώσεις στην επαγγελματική του ανέλιξη, και μπορεί να τον οδηγήσει σε φυλάκιση. Για αυτό προσπαθεί να βρει το όπλο, και όταν δεν το βρίσκει αρχίζει να πιέζει τις κόρες του και την γυναίκα του να αποκαλύψουν ποια το έκλεψε, κάτι που όλες αρνούνται συνεχώς. Καθώς αυτή η προσέγγιση δεν αποδίδει, και μετά από σύσταση ενός επιβλέποντά του, πηγαίνει την οικογένειά του σε έναν συνάδελφο και οικογενειακό φίλο, ο οποίος είναι ανακριτής, ώστε να χρησιμοποιήσει τις επαγγελματικές του δεξιότητες για να αποκαλύψει την αλήθεια. Οι ανακρίσεις απέδωσαν την ευθύνη σε μία από τις κόρες, η οποία όμως συνέχισε να αρνείται ότι έχει το όπλο.

Την επόμενη μέρα τα στοιχεία του Ιμάμ δημοσιοποιούνται από τους διαδηλωτές, κάτι που του δημιουργεί φόβο. Για αυτό αποφασίζει να πάρει την οικογένεια και να την πάει στο πατρικό τους χωριό. Κατά την διαδρομή ο Ιμάμ αναγνωρίζεται από ένα ζευγάρι, το οποίο έπειτα κυνηγάει και απειλεί. Κατά την καταδίωξη, η Σάνα αποκαλύπτει στην αδερφή της ότι εκείνη έχει το πιστόλι. Όταν φτάνουν στο πατρικό τους σπίτι, ο Ιμάμ ανακρίνει την οικογένειά του, και τις πιέζει να αποκαλύψουν ποια έχει το όπλο. Πρώτα η Ναζιμέ, έπειτα η Ρεζβάν υποστηρίζουν ότι έχουν το όπλο. Κατά την διάρκεια μιας ομολογίας, η Σάννε αποδρά από το σπίτι, και ο Ιμάμ αντιδρά κλειδώνοντας την γυναίκα του και την μία κόρη σε δωμάτια.

Το βράδυ η Σάννε δημιουργεί έναν αντιπερισπασμό ώστε να φύγει ο Ιμάμ από το σπίτι, απελευθερώνει την μητέρα και την αδερφή της και αποδράνε σε ερείπια μιας παλιάς πόλης. Ο Ιμάμ τις καταδιώκει, κάτι που οδηγεί στο να έρθει αντιμέτωπος με την Σάννε η οποία τον σημαδεύει με το πιστόλι για να αμυνθεί. Όταν ο Ιμάμ προσπαθεί απότομα να πλησιάσει την Σάννε, εκείνη τρομάζει και πυροβολεί μπροστά στον πατέρα της, που οδηγεί στην κατάρευση του εδάφους όπου στεκόταν ο Ιμάμ, την πτώση και τον θάνατό του.

Η ταινία κλείνει απεικονίζοντας σκηνές από τις διαδηλώσεις για τον θάνατο της Μάχσα Αμίνι.

 Ιστορικό 
Ο σκηνοθέτης Μοχάμαντ Ρασούλοφ πριν την δημιουργία αυτής της ταινίας είχε καταδικαστεί πέντε φορές από τα δικαστήρια του Ιράν, με ποινές είτε φυλάκιση είτε απαγόρευση εξόδου από την χώρα.

Η ταινία γυρίστηκε στο Ιράν σε ένα διάστημα τριών μηνών, από τέλη Δεκεμβρίου 2023 μέχρι Μάρτιο 2024, με διακοπτόμενες ημέρες εργασιών. Για να μην τραβήξουν προσοχή τα γυρίσματα, αυτά έλαβαν χώρα από μικρή ομάδα με περιορισμένο εξοπλισμό. Το μοντάζ έλαβε χώρα στην Γερμανία, καθώς Ρασούλοφ καταδικάστηκε σε οχτώ χρόνια φυλάκιση. Η ποινή επιβεβαιώθηκε από το δικαστήριο προσφυγών την περίοδο που ο Ρασούλοφ ολοκλήρωσε τα γυρίσματα της ταινίας, οπότε και διέφυγε από το Ιράν. Η διαφυγή αυτή διήρκεσε 28 ημέρες, και βοηθήθηκε από άτομα τα οποία ο Ρασούλοφ γνώρισε στην φυλακή, και τα οποία τον φιλοξένησαν σε ένα χωριό στα σύνορα του Ιράν, τον βοήθησαν να διαφύγει την χώρα, και από εκεί πήγε σε ένα Γερμανικό προξενείο. Εκεί τον αναγνώρισαν, του εξέδωσαν ταξιδιωτικά έγγραφα τα οποία του επέτρεψαν να ταξιδεύσει στην Γερμανία.

 Αποδοχή 
Η ταινία έχει δεχτεί πολύ καλές κριτικές και αρκετά βραβεία. Έλαβε τέσσερα από πέντε αστέρια από τον κριτικό Πίτερ Μπράνσο της Guardian, τρία από τα πέντε αστέρια από την Πόλυ Λυκούργου του Flix, από τον Χρήστο Μήτση του Αθηνοράματος . Στην ιστοσελίδα Rotten Tomatoes η ταινία έχει πάνω από 90% θετικές κριτικές από κριτικούς (Tomatometer) και κοινό (Popcornmeter) , και στο Metacritic, με βάση 30 κριτικές το βαθμολογεί με 84/100.

Η ταινία βραβεύτηκε στα Βραβεία Ασιατικών Ταινιών για το καλύτερο σενάριο , καλύτερη διεθνής ταινία από την Συμμαχία Γυναικών Δημοσιογράφων Κινηματογράφου . Στο 77ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου των Καννών έλαβε πέντε βραβεία, ένα εκ των οποίων το Ειδικό Βραβείο Επιτροπής.  

 Παραπομπές