Λεύκιος Μουνάτιος Πλάνκος

Ο Λεύκιος Μουνάτιος Πλάνκος, λατιν.: Lucius Munatius Plancus ( ) ήταν Ρωμαίος συγκλητικός, ύπατος το 42 π.Χ. και τιμητής το 22 π.Χ. με τον Παύλο Αιμίλιο Λέπιδο. Είναι ένα από τα κλασικά ιστορικά παραδείγματα ανδρών, που κατάφεραν να επιβιώσουν σε πολύ επικίνδυνες συνθήκες, μεταβάλλοντας συνεχώς τις πίστεις τους. Ξεκινώντας τη σταδιοδρομία του υπό τον Ιούλιο Καίσαρα, συμμάχησε με τον δολοφόνο του Δέκιμο Ιούνιο Βρούτο το 44 π.Χ., στη συνέχεια με τη Δεύτερη Τριανδρία το 43 π.Χ. ενώθηκε με τον Μάρκο Αντώνιο το 40 π.Χ. και τον εγκατέλειψε για τον Οκταβιανό το 32 π.Χ. Ίδρυσε επίσης τις πόλεις Aυγούστα Ραυρίκα (τώρα Άουγκουστ) και Λούγδουνον (τώρα Λυών). Το μαυσωλείο του είναι ακόμα ορατό στη Γαέτα.

 Πρώιμη σταδιοδρομία 
Ο Πλάνκος γεννήθηκε στο Tίβουρ, ο γιος του ομώνυμου πατέρα του που είναι γνωστός μόνο ως φίλος του Κικέρωνα, και πιθανότατα υπηρέτησε ως λεγάτος στην Εύβοια το 87.  Είχε τρία αδέλφια και μία αδελφή: δύο από τα αδέλφια ακολούθησαν τη δημόσια ζωή, ο ένας έγινε πραίτωρ και ο άλλος έγινε τριβούνος των πληβείων. Πρέπει να μπήκε στη δημόσια ζωή με την εκλογή του ως ταμία λίγο πριν τα 54 π.Χ.

Πιο συγκεκριμένες πληροφορίες για τη σταδιοδρομία του Πλάνκου εμφανίζονται μόνο, όταν έγινε ένας από τους λεγάτους του Ιουλίου Καίσαρα κατά τη διάρκεια των Γαλατικών Πολέμων: υπηρέτησε υπό τον Καίσαρα στη Γαλατία από το 54 π.Χ. μέχρι την έναρξη του Εμφυλίου Πολέμου του Καίσαρα τον Ιανουάριο του 49 π.Χ.  Στην αρχή του εμφυλίου πολέμου, ενώθηκε με τον Καίσαρα εναντίον του Πομπήιου. Υπηρέτησε υπό τον Καίσαρα με τον Γάιο Φάβιο (τον πραίτορα το 58 π.Χ.) κατά την εκστρατεία του Καίσαρα στην Ιλέρδα.  Ταξίδευσε με τον Καίσαρα στην Αφρική το 47 π.Χ  και αυτό το έτος πιθανότατα ήταν ένας από τους πραίτορες.  Όταν ο Καίσαρας έφυγε για την Ισπανία το 45 π.Χ., ο Πλάνκος διορίστηκε ένας από τους επάρχους της πόλης στη θέση των ταμιών (quaestores) και των αγορανόμων (aedile), που δεν είχαν εκλεγεί εκείνη τη χρονιά.  Μετά την επιστροφή του Καίσαρα από την Ισπανία, διόρισε τον Πλάνκο κυβερνήτη της Πέραν των Άλπεων Γαλατίας (Nαρβωνικής) αντί του πραίτορα (pro-consule) στις αρχές του 44 π.Χ. 

 Μετάβαση στην Αυτοκρατορία 
δεξιά|μικρογραφία|366x366εσ| Ένα άγαλμα του 1580 που απεικονίζει τον Πλάνκο στο δημαρχείο της Βασιλείας, Ελβετία.
Μετά τη δολοφονία του Ιουλίου Καίσαρα στις 15 Μαρτίου 44 π.Χ., ο Πλάνκος ήταν ακόμη στη Ρώμη. Αμέσως μετά την πράξη, ο ίδιος –όπως και πολλοί άλλοι Καισαριανοί– υποστήριξε αμνηστία για τους τυραννοκτόνους, και αναχώρησε για την επαρχία του. Πρέπει επίσης να υποστήριζε τη διατήρηση της πράξης (acta) του Καίσαρα, η οποία θα ήταν σε υπηρεσία και για τη δική του σταδιοδρομία, καθώς ο Καίσαρας πριν από το τέλος του είχε ορίσει τον Πλάνκο ως έναν από τους υπάτους για το 42 π.Χ.  Εκεί στρατολόγησε περισσότερους άνδρες, ενώ παρακολουθούσε στενά τις πολιτικές εξελίξεις στην πόλη. Εκστράτευσε επίσης στη Ραιτία, κερδίζοντας μερικές νίκες, για τις οποίες ανακηρύχθηκε αυτοκράτορας (imperator), μέχρι τον Σεπτέμβριο. 

 Σχηματισμός της Τριανδρίας 
Μία πολιτική κρίση εκτυλίχθηκε κατά το έτος 44 π.Χ. Ο Πλάνκος και ο Δέκιμος Ιούνιος Βρούτος ήταν οι κυβερνήτες της Πέραν των Άλπεων και της Εντεύθεν των Άλπεων Γαλατίας, αντίστοιχα.  Ο Mάρκος Αντώνιος, τότε ένας από τους υπάτους, χρησιμοποίησε στρατιώτες για να εκφοβίσει τη Συνέλευση, και να ψηφίσει έναν νόμο τον Ιούνιο, που μεταβίβασε αυτές τις επαρχίες στον εαυτό του. Ο Μ. Αντώνιος έφυγε στις 28 Νοεμβρίου 44 π.Χ., επιδιώκοντας να αφαιρέσει αυτές τις επαρχίες από τους κυβερνήτες τους.  Αμέσως μετά ο Κικέρων έγραψε στους κυβερνήτες που ήταν ήδη εκεί, ζητώντας να αντισταθούν με στρατό στην ανάληψη των επαρχιών από τον Αντώνιο. Έγραψε και στον Πλάνκο και στον Ιούνιο Βρούτο.  Στις 20 Δεκεμβρίου 44 π.Χ. η Σύγκλητος αποφάσισε, ότι οι υπάρχοντες κυβερνήτες έπρεπε να αντισταθούν στον Αντώνιο, με τη βία εάν χρειαζόταν.  Η ταφική του επιγραφή πιστοποιεί, ότι εκείνη την εποχή ίδρυσε τις πόλεις Aυγούστα Ρωρική (44 π.Χ.) και Λούγδουνον (Λυών) (43 π.Χ.) , και τον Ιούνιο του 43 π.Χ. ορισμένες επιστολές πιστοποιούν το πέρασμά του από το χωριό Κουλάρο (σημερινή Γκρενόμπλ) στις Άλπεις του Δελφινάτου.

Ο Πλάνκος άργησε να ανταποκριθεί στο κάλεσμα της Συγκλήτου για τα όπλα. Απαντώντας μήνες αργότερα, τον Μάρτιο του 43 π.Χ., προειδοποίησε δημόσια για τη βιασύνη στον πόλεμο. Ιδιωτικά έγραψε στον Κικέρωνα, ότι ετοίμαζε τις λεγεώνες και τα βοηθητικά στρατεύματά του. Ενώ και οι δύο πλευρές προετοίμαζαν δυνάμεις, είναι ξεκάθαρο ότι ο Πλάνκος δεχόταν προσφορές τόσο από τον Κικέρωνα και τη Σύγκλητο, όσο και από τον Μ. Αντώνιο. Περίπου την ίδια στιγμή έφτασε ένα άλλο μήνυμα από τον Πλάνκο, που δήλωνε δημόσια για τη Σύγκλητο: αυτό ισχυρίστηκε ο Αντώνιος σε μία επιστολή προς τη Ρώμη, ότι είχε την υποστήριξη του Πλάνκου. Ο Πλάνκος υπερασπίστηκε την εφεκτικότητά του, με το επιχείρημα ότι το να δηλώσει πολύ βιαστικά πριν από τις προετοιμασίες, θα σήμαινε γρήγορες συνέπειες, όπως αυτές που έπληξαν τον Ιούνιο Βρούτο (που τότε πολιορκείτο στη Mουτίνα). 

Η Σύγκλητος έστειλε τρεις διοικητές, τους δύο υπάτους και τον κληρονόμο του Καίσαρα Οκταβιανό μετά από τον Αντώνιο. Νίκησαν τον Αντώνιο στις 21 Απριλίου 43 π.Χ. στη μάχη της Μουτίνας, αλλά και οι δύο ύπατοι σκοτώθηκαν. Μετά τη μάχη, ο Πλάνκος προσπάθησε να πείσει τον Mάρκο Αιμίλιο Λέπιδο να συμμετάσχει στη Σύγκλητο. Όταν ο Λέπιδος ενώθηκε με τον Αντώνιο στις 29 Μαΐου, ο Πλάνκος υποχώρησε πέρα από τον ποταμό Ισάρα, και προσπάθησε να ενώσει τις δυνάμεις του με τον Δ. Ι. Βρούτο, τον συνύπατό του για το 42 π.Χ. και τυραννοκτόνο υψηλού κύρους.  Ο Λέπιδος έστειλε ένα μήνυμα στη Σύγκλητο, κατηγορώντας τους στρατιώτες του για την αναγκαστική αυτομόλησή του. Την ίδια στιγμή, ο Οκταβιανός αρνήθηκε να συνεργαστεί με τον Δ. Ιούνιο Βρούτο, φαινομενικά λόγω της άρνησης των στρατιωτών του να βοηθήσουν έναν δολοφόνο του Καίσαρα. Στην τελευταία επιστολή από τον Πλάνκο προς τον Κικέρωνα, αυτός καταδικάζει τη στρατηγική του Κικέρωνα να ανυψώσει τον Οκταβιανό, ο οποίος τότε ήταν πολύ γνωστό, ότι αναζητούσε μία από τις κενές υπατείες, και λόγω αδράνειας, επέτρεπε στον Αντώνιο να ανακτήσει τη δύναμη. 

Τρεις εβδομάδες μετά από αυτή την τελευταία επιστολή, οι στρατιώτες του Οκταβιανού βάδισαν στη Ρώμη, και σχεδίασαν την εκλογή του ως αντικαταστάτη υπάτου με τον Κόιντο Πέδιο. Το απόσπασμα του Πέδιου της lex Pedia που καταδίκασε τους τυραννοκτόνους σε εξορία ερήμην (in absentia), άλλαξε τους υπολογισμούς του Πλάνκου. Μετά από λίγους μήνες συνεργασίας με τον Δ. Ιούνιο Βρούτο, διέκοψε. Ενώ ο Αντώνιος ήταν θυμωμένος με τον Πλάνκο, επειδή τάχθηκε με το μέρος της Συγκλήτου, μπόρεσε να συνεννοηθεί με τις πέντε λεγεώνες του και το Γαλατικό ιππικό, για να διατηρήσει την υπατεία του και έναν θρίαμβο. 

 Κάτω από την Τριανδρία 
Αφού ο Οκταβιανός ενώθηκε με τον Αντώνιο και τον Λέπιδο για να σχηματίσουν τη Δεύτερη Τριανδρία το 43 π.Χ. μέσα από το ωήφισμα της lex Titia , αυτοί και οι κύριοι σύμμαχοί τους έδωσαν όλοι ένα στενό μέλος της οικογένειας ή φίλο στις προγραφές. Ο Πλάνκος λέγεται ότι έβαλε τον αδελφό του –Λεύκιο Πλότιο Πλάνκο– στις λίστες θανάτου.   Για τις νίκες που κέρδισε επί των Γαλατών στη Ραιτία, πανηγύρισε θρίαμβο στις 29 Δεκεμβρίου 43 π.Χ.   Στη συνέχεια, κατείχε την υπατεία του 42 π.Χ. με τον Λέπιδο. Κατά τη διάρκεια της υπατικής του θητείας, έφερε νομοθεσία για την ανατροπή ορισμένων από τα ονόματα στις λίστες απαγόρευσης της Δεύτερης Τριανδρίας, και μοίρασε γη σε βετεράνους κοντά στο Μπενεβέντον. 

Τον επόμενο χρόνο, συνέχισε να επιβλέπει τον αποικισμό κοντά στο Μπενεβέντον, και κατά τη διάρκεια του Πολέμου της Περουσίας, βοήθησε τον Λεύκιο Αντώνιο να νικήσει μία από τις λεγεώνες του Οκταβιανού.  Μετά την ήττα της πλοκής, κατέφυγε με τη γυναίκα του Αντώνιου, τη Φουλβία, στην Ελλάδα. Μετά την ειρήνη του Βρινδησίου το 40 π.Χ. που θεράπευσε τη ρήξη μεταξύ του Οκταβιανού και του Αντώνιου, διορίστηκε αντί του υπάτου (pro consul) της Ασίας.  Πιθανότατα έμεινε στην Ασία μέχρι τα 38 π.Χ. 

 Υπηρέτηση υπό τον Αντώνιο και μετά αποστασία από αυτόν 
Κατά την εκστρατεία του Μάρκου Αντώνιου το 36 π.Χ., στην Αρμενία και την Παρθία, για να εκδικηθεί το τέλος του Μ. Λ. Κράσσου που έγινε 17 χρόνια νωρίτερα, ήταν ανθύπατος (κυβερνήτης) ή ίσως λεγάτος της Συρίας., noting however that Liv. Per. 131 indicates that Plancus was legate. Κατηγορήθηκε ότι διέταξε την εκτέλεση του Σέξτου Πομπήιου στο όνομα του Μ. Αντώνιου, αφού ο Σέξτος συνελήφθη να προσπαθεί να διαφύγει στην Παρθία μέσω της Ασίας. 

Ο Πλάνκος εγκατέλειψε τη μερίδα του Aντωνίου το 32 π.Χ. Οι λόγοι είναι ασαφείς. Ο Ρόναλντ Σάυμ υπέθεσε, ότι το έκανε απλώς επειδή υπολόγισε, ότι ο Οκταβιανός ήταν στην ισχυρότερη θέση. Ωστόσο η νίκη του Οκταβιανού πιθανότατα δεν ήταν ακόμη ξεκάθαρη στο 32 π.Χ.  Ο Πλάνκος και ο ανιψιός του Μάρκος Τίτιος συνέβαλαν καθοριστικά στην εμφάνιση του περιεχομένου της διαθήκης του Αντώνιου για τον Οκταβιανό, η οποία έπληξε σοβαρά τη φήμη του Αντώνιου.   Συμπληρωματικές πηγές, όπως η Ωδή 1.7 του Οράτιου, επαινούν τον Πλάνκο για το γεγονός, ότι συνειδητοποίησε το ψεύδος των υποσχέσεων του Αντώνιου, και ότι επέστρεψε ενάρετα στο πλευρό της Ρώμης και της Ιταλίας. 

 Υπό τον Αύγουστο 
Τον Ιανουαάριο του 27 π.Χ. ο Πλάνκος, ως ένας από τους ανώτερους πρώην υπάτους, υπέβαλε πρόταση στον Οκταβιανό να υιοθετήσει τον τίτλο Αύγουστος.

Το τελευταίο του πολιτικό αξίωμα έγινε στις 22 π.Χ., αφού ο Αύγουστος διόρισε αυτόν και τον Αιμίλιο Λέπιδο Παύλο ως τιμητές.  Η λογοκρισία τους φημίζεται όχι για αξιόλογες πράξεις, αλλά γιατί ήταν η τελευταία φορά που διορίστηκαν τέτοιοι αξιωματούχοι. Σύμφωνα με τη ρωμαϊκή ιστορία του Βελήιου Πατέρκουλου,  ήταν ντροπή και για τους δύο συγκλητικούς:

Στον Βίο του Νέρωνα του Σουητόνιου  διαβάζουμε, ότι ο παππούς του Αυτοκράτορα Νέρωνα, Λεύκιος Δομήτιος Αηνόβαρβος, του οποίου η σύζυγος ήταν η Aντωνία η Πρεσβύτερη, κόρη του Μάρκου Αντώνιου, «ήταν αγέρωχος, εξωφρενικός και σκληρός, και όταν ήταν απλώς ένας αγορανόμος, ανάγκασε τον τιμητή Λεύκιο να κάνει πέρα στον δρόμο για να περάσει». Η ιστορία φαίνεται να υπαινίσσεται την κακή φήμη, που είχε ο Πλάνκος μετά την τιμητεία του.
δεξιά|μικρογραφία|200x200εσ| Μαυσωλείο του Πλάνκου στη Γαέτα.

 Οικογένεια 
Ο Πλάνκος απεβίωσε στη Γαέτα, και είναι μία από τις πολύ λίγες σημαντικές ρωμαϊκές ιστορικές προσωπικότητες, των οποίων ο τάφος έχει σωθεί, και είναι αναγνωρίσιμος, αν και το σώμα του έχει εξαφανιστεί εδώ και πολύ καιρό. Το Μαυσωλείο του Πλάνκου, ένα τεράστιος κυλινδρικό κτήριο που έχει αποκατασταθεί σήμερα (και είχε αφιερωθεί στην Παναγία στα τέλη του 19ου αι.), βρίσκεται στη Γαέτα, σε έναν λόφο με θέα στη θάλασσα: στεγάζει ένα μικρό μόνιμο έκθεμα προς τιμήν του.

Τα παιδιά του Πλάνκου περιλάμβαναν έναν γιο και μία κόρη. Γιος του ήταν ο Λεύκιος Μουνάτιος Πλάνκος (π. 45 π.Χ. - μετά το 14), ύπατος το 13 μ.Χ.και λεγάτος το 14, ο οποίος νυμφεύτηκε την Αιμιλία Παύλα, κόρη του Παύλου Αιμίλιου Λέπιδου και της συζύγου του Κορνηλίας. Το 14 μ.Χ. ο γιος πήγε στη Γερμανία για να βοηθήσει στην καταστολή της ανταρσίας των λεγεώνων του Ρήνου, με μικρή επιτυχία.  Η κόρη του Πλάνκου Mουνατία Πλανκίνα (π. 35 π.Χ. - μετά το 20) παντρεύτηκε τον διαβόητο Γναίο Καλπούρνιο Πίσωνα και απέκτησαν δύο γιους, τον Γναίο και τον Mάρκο Πίσωνα. Η Πλανκίνα και ο σύζυγός της κατηγορήθηκαν για δηλητηρίαση του Γερμανικού.  Στη Συρία, προσέβαλε την κοινή ευαισθησία παρακολουθώντας ασκήσεις ιππικού, και προσέλαβε έναν διαβόητο δηλητηριαστή.  Μετά το τέλος του Γερμανικού, ο Πίσων και η Πλανκίνα προσπάθησαν πρώτα να ανακτήσουν τον έλεγχο της επαρχίας, στη συνέχεια επέστρεψαν αργά στη Ρώμη, όπου δικάστηκαν για υποκίνηση εμφυλίου πολέμου, και για δηλητηρίαση του Γερμανικού. Τελικά η Λιβία παρενέβη για να σώσει την Πλανκίνα, και της δόθηκε χάρη. Πολλά χρόνια αργότερα το 34 μ.Χ. διώχθηκε και πάλι, και οδηγήθηκε στην αυτοκτονία.  Οι δύο γιοι της επέζησαν. Ο Γναίος Πίσων έπρεπε να αλλάξει το όνομά του σε Λεύκιος Πίσων, αλλά αργότερα έγινε κυβερνήτης της Αφρικής το 39 μ.Χ. υπό τον Καλιγούλα.  Οι κατηγορίες εναντίον του Μάρκου Πίσωνα απορρίφθηκαν από τον Τιβέριο.

 Υστεροφημία 
Ο Πλάνκος έχει αρνητική φήμη τόσο στα αρχαία κείμενα, όσο και στη σύγχρονη επιστήμη.   Ο Κικέρων, γράφοντας μία επιστολή στα τέλη του 44 π.Χ. του είπε ότι ήταν «πολύ στην υπηρεσία των καιρών». Το συγκεκριμένο νόημα των λόγων του Κικέρωνα συζητείται. Ο Μίτσελ υποστηρίζει, ότι οι καιροί σε αυτή την πρόταση αναφέρονται μόνο στην κυριαρχία (dominatio) του Καίσαρα επάνω στο κράτος, παρά σε μία γενικευμένη έλλειψη αρχών. 

Η ιστορία του Βελήιου Πατέρκουλου ήταν πολύ εχθρική προς τον Πλάνκο. Κατηγόρησε τον Πλάνκο για το τέλος τύυ αδελφού του, και ζωγραφίζει την αποστασία του από τον Aντώνιο στα 32 π.Χ. από την άποψη ότι είναι ένας παθολογικός προδότης χωρίς πολιτικές αρχές. Ζωγράφισε επίσης τον Πλάνκο ως ελαφάκι που κολάκευε την Κλεοπάτρα Ζ΄, ως άπληστο και ως προάγοντα στην κακή κρίση του Αντώνιου.  Για τον θρίαμβό του επί των Γαλατών το 43 π.Χ. οι στρατιώτες του επινόησαν ένα λογοπαίγνιο, αναφέροντας ότι δεν εόρταζε για τους Γαλάτες, αλλά για τον αδελφό του. Η αφήγηση του Βελήιου μπορεί να προέρχεται από τις ομιλίες του Γάιου Ασίνιου Πολλίωνα. Η κριτική του Πλάνκου συνήθως συνδυάζεται με τον έπαινο με τον Πολλίωνα. 

Ο Ρόναλντ Σάυμ, στη Ρωμαϊκή Επανάσταση, τον άγγιξε αξέχαστα: «Ένας καλός υπολογισμός των συμφερόντων του και μία επιμελής φροντίδα για την ασφάλειά του, τον οδήγησαν μέσα από επίκαιρες προδοσίες σε ένα γαλήνιο γήρας». Ενώ η πιο πρόσφατη έρευνα έχει ίσως ελαφρώς αμβλυνθεί, η σταδιοδρομία του Πλάνκου εξακολουθεί να θεωρείται σε μεγάλο βαθμό από την άποψη της ευέλικτης προσαρμογής του στις επικρατούσες συνθήκες, για προσωπικό συμφέρον. 

Γενεαλογία

 Αναφορές 

 Αναφορές

 Πηγές 









 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 L. Munatius (30) L. f. L. n. Cam.? Plancus in the Digital Prosopography of the Roman Republic.

Κατηγορία:Ρωμαίοι πολιτικοί
Κατηγορία:Ρωμαίοι ύπατοι του 1ου αιώνα π.Χ.