Στιγμαστερόλη

Η στιγμαστερόλη – μια φυτική στερόλη (φυτοστερόλη) – είναι μία από τις πιο άφθονες φυτοστερόλες στα φυτά και έχει βασικό ρόλο στη διατήρηση της δομής και της φυσιολογίας των κυτταρικών μεμβρανών. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αποτελεί πρόσθετο τροφίμων με τον κωδικό E499 και μπορεί να χρησιμοποιείται στη βιομηχανία τροφίμων για την αύξηση της περιεκτικότητας σε φυτοστερόλες, με πιθανή επίδραση στη μείωση των επιπέδων της LDL («κακής») χοληστερόλης.

 Ανακάλυψη 
Η στιγμαστερόλη έγινε γνωστή στα μέσα του 20ού αιώνα ως παράγοντας Wulzen (Wulzen factor) και ανακαλύφθηκε από τη φυσιολόγο του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας, Ρόζαλιντ Γούλζεν (Rosalind Wulzen, γενν. 1886).

 Φυσική εξάπλωση 
Η στιγμαστερόλη είναι μια ακόρεστη φυτοστερόλη που απαντάται στα φυτικά λίπη ή έλαια πολλών ανώτερων φυτών, όπως η σόγια, το φασόλι καλαμπάρ (Calabar bean) και η ελαιοκράμβη (rape seed). Επίσης, απαντάται σε βότανα που χρησιμοποιούνται στην παραδοσιακή φυτοθεραπεία, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται τα κινεζικά βότανα Ophiopogon japonicus (Μάι μεν ντονγκ) και το Mirabilis jalapa.Ferrer A, Altabella T, Arró M, Boronat A (July 2017). "Emerging roles for conjugated sterols in plants". Progress in Lipid Research. 67: 27–37. doi:10.1016/j.plipres.2017.06.002. hdl:2445/118729. PMID 28666916.

Η στιγμαστερόλη αποτελεί συστατικό διαφόρων λαχανικών, οσπρίων, ξηρών καρπών, σπόρων και μη παστεριωμένου γάλακτος. Η παστερίωση απενεργοποιεί τη στιγμαστερόλη. Τα βρώσιμα έλαια περιέχουν υψηλότερες ποσότητες στιγμαστερόλης σε σύγκριση με τα λαχανικά.

 Χρήσεις 
Η στιγμαστερόλη χρησιμοποιείται ως πρόσθετο τροφίμων σε βιομηχανικά παραγόμενα τρόφιμα στο Ηνωμένο Βασίλειο και την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η στιγμαστερόλη εισήχθη ως πρόδρομη ένωση από τον χημικό Percy Lavon Julian για τη βιομηχανική παραγωγή ημισυνθετικής προγεστερόνης σε μεγάλη κλίμακα, Αποτελεί πολύτιμο ανθρώπινο ορμονικό παράγοντα που παίζει σημαντικό ρόλο στους ρυθμιστικούς και αναπλαστικούς μηχανισμούς των ιστών, σχετιζόμενους με τις επιδράσεις των οιστρογόνων, ενώ ταυτόχρονα λειτουργεί ως ενδιάμεση ένωση στη βιοσύνθεση των ανδρογόνων, οιστρογόνων και κορτικοειδών. Επιπλέον, χρησιμοποιείται ως πρόδρομος τηςβιταμίνης D3.

Η εταιρεία Upjohn χρησιμοποίησε την στιγμαστερόλη ως πρώτη ύλη για την εμπορική σύνθεση της κορτιζόνης το 1959.

 Έρευνα 
Ως μία από τις κύριες φυτοστερόλες, η στιγμαστερόλη συγκαταλέγεται στις στερόλες της διατροφής που ενδέχεται να μειώνουν τον κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων. Η κατανάλωση 2 γραμμαρίων φυτοστερολών ημερησίως σχετίζεται με μείωση της LDL χοληστερόλης στο αίμα κατά 8–10%, συμβάλλοντας ενδεχομένως στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων. 

Ως παράγοντας που συμμετέχει σε κυτταρικές διεργασίες των φυτών, η στιγμαστερόλη ενδέχεται να διαδραματίζει ρόλο στην αντίδραση στο στρες, στον μεταβολισμό και στη δράση ενζύμων που εμπλέκονται στη βιοσύνθεση των κυτταρικών μεμβρανών. Έχει επίσης αποδειχθεί ότι η στιγμαστερόλη ασκεί αντιαγγειογενετική και αντικαρκινική δράση, μέσω της καταστολής της έκφρασης του TNF-α και του VEGFR-2. Ως μία από τις κυριότερες φυτοστερόλες, η στιγμαστερόλη περιλαμβάνεται μεταξύ των στεροειδών ενώσεων στη διατροφή που έχουν τη δυνατότητα να μειώσουν τον κίνδυνο καρδιαγγειακών ασθενειών.Ferrer A, Altabella T, Arró M, Boronat A (July 2017). "Emerging roles for conjugated sterols in plants". Progress in Lipid Research. 67: 27–37. doi:10.1016/j.plipres.2017.06.002. hdl:2445/118729. PMID 28666916.Cabral CE, Klein MR (November 2017). "Phytosterols in the Treatment of Hypercholesterolemia and Prevention of Cardiovascular Diseases". Arquivos Brasileiros de Cardiologia. 109 (5): 475–482. doi:10.5935/abc.20170158. PMC 5729784. PMID 29267628. 

 Δυνητικός πρόδρομος για τη σύνθεση μπολδενόνης 
Ως στεροειδές, η στιγμαστερόλη αποτελεί πρόδρομη ένωση του αναβολικού στεροειδούς, της μπολδενόνης. 

Η μπολδενόνη ουδεκυλενάτη χρησιμοποιείται ευρέως στη κτηνιατρική για την πρόκληση ανάπτυξης στα βοοειδή, αλλά είναι επίσης ένα από τα πιο συχνά -απαγορευμένα- αναβολικά στεροειδή στον αθλητισμό. Αυτό οδήγησε στην υποψία ότι ορισμένοι αθλητές, οι οποίοι βρέθηκαν θετικοί στη μπολδενόνη, δεν είχαν καταναλώσει το ίδιο το στεροειδές, αλλά τρόφιμα πλούσια σε στιγμαστερόλη· ωστόσο, αυτή η υπόθεση δεν επιβεβαιώθηκε.

 Διαβάστε επίσης 
 Σιτοστανόλη, μια συγγενής φυτοστερόλη
 Σιτοστερόλη, μια συνήθης φυτοστερόλη

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Φυσικά προϊόντα
Κατηγορία:Στεροειδή