Βουλευτικές εκλογές 2023 στην Ανδόρρα

Βουλευτικές εκλογές διεξήχθησαν στην Ανδόρρα στις 2 Απριλίου 2023. Ο κυβερνών φιλελεύθερο-συντηρητικός συνασπισμός συναποτελούμενος από τα κόμματα Δημοκράτες για την Ανδόρρα (DA) και Δεσμευμένοι Πολίτες (CC), υπό τον πρωθυπουργό Ζαβιέρ Εσπότ Ζαμόρα, κέρδισε την απόλυτη πλειοψηφία των εδρών, σημειώνοντας την τέταρτη συνεχόμενη εκλογική νίκη για το DA. Ένα νέο κόμμα, το Συμφωνία, αναδείχθηκε δεύτερο, αναλαμβάνοντας την ηγεσία της αντιπολίτευσης που κατείχε προηγουμένως το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα, το οποίο υποχώρησε στην τρίτη θέση χάνοντας τέσσερις έδρες.

Ιστορικό
Τρία κόμματα σχημάτισαν τελικά έναν κυβερνητικό συνασπισμό μετά τις βουλευτικές εκλογές του 2019, αποτελούμενο από τους Δημοκράτες, το Φιλελεύθερο Κόμμα και τους Ενεργούς Πολίτες, με τον Ζαβιέρ Εσπότ Ζαμόρα ως πρωθυπουργό.

Στις 14 Ιουνίου 2022 η υπουργός Κοινωνικών Υποθέσεων Χουντίτ Παγιαρές αποχώρησε από το Φιλελεύθερο Κόμμα. Ωστόσο, το κόμμα διαβεβαίωσε ότι αυτή η εσωτερική κρίση δεν θα έθετε σε κίνδυνο τη σταθερότητα του συνασπισμού. Ο πρωθυπουργός Εσπότ ανακοίνωσε, την επόμενη μέρα, ότι δεν είχε πρόθεση να επισπεύσει τις βουλευτικές εκλογές. Ο πρωθυπουργός διέλυσε κανονικά το Consell General με διάταγμα στις 6 Φεβρουαρίου 2023. Η προεκλογική εκστρατεία ξεκίνησε στις 19 Μαρτίου στις 3:00 μ.μ. Η 1η Απριλίου ήταν η ημέρα της εκλογικής σιωπής και η 2α Απριλίου ήταν η ημέρα των εκλογών.

Εκλογικό σύστημα
Εκλέγονται είκοσι οκτώ γενικοί σύμβουλοι (Καταλανικά: consellers generals), με βάση κλειστές κομματικές λίστες:Άρθρο 42.2, Νόμος 28/2007.Electoral system IPU

Δεκατέσσερις γενικοί σύμβουλοι που εκπροσωπούν τις επτά ενορίες (δύο σύμβουλοι ανά ενορία) εκλέγονται από τη λίστα με τις περισσότερες ψήφους σε κάθε ενορία.Άρθρο 57, Νόμος 28/2007.
Δεκατέσσερις γενικοί σύμβουλοι εκλέγονται από εθνικές λίστες χρησιμοποιώντας τη μέθοδο μεγαλύτερου υπολοίπου της αναλογικής εκπροσώπησης.Άρθρο 58, Νόμος 28/2007. Το εκλογικό όριο είναι η φυσική ποσόστωση, δηλαδή το ένα δέκατο τέταρτο (1/14) των έγκυρων ψήφων (~7.14%).
Οι ενοριακές λίστες και η εθνική λίστα είναι ανεξάρτητες μεταξύ τους: το ίδιο άτομο δεν μπορεί να εμφανίζεται τόσο στην εθνική όσο και σε μια ενοριακή λίστα, και οι ψηφοφόροι ρίχνουν δύο ξεχωριστά ψηφοδέλτια. Δεν υπάρχει απαίτηση να ψηφίσει κανείς το ίδιο κόμμα και για τις δύο λίστες.'Αρθρα 19, 51 & 52, Law 28/2007.

Το Σύνταγμα της Ανδόρας του 1993 περιορίζει τον αριθμό των πλήρων θητειών που μπορεί να υπηρετήσει ένας πρωθυπουργός σε δύο.

Εκστρατεία  
Ο πρωθυπουργός Ζαβιέρ Εσπότ διέλυσε το Γενικό Συμβούλιο με διάταγμα στις 6 Φεβρουαρίου 2023, σηματοδοτώντας την έναρξη της προεκλογικής εκστρατείας στις 19 Μαρτίου στις 15:00, την 1η Απριλίου ως ημέρα εκλογικής σιωπής και τη 2α Απριλίου ως ημέρα εκλογών.

Μεταξύ 17 και 18 Φεβρουαρίου, αντιπροσωπεία του ΟΑΣΕ από το Γραφείο Δημοκρατικών Θεσμών και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων επισκέφθηκε τη χώρα για να αξιολογήσει τη διαδικασία των εκλογών, εκδίδοντας έκθεση στην οποία εξέφρασε εμπιστοσύνη στη διαδικασία και τη διοργάνωση των εκλογών στην Ανδόρρα, κρίνοντας ότι δεν ήταν απαραίτητη η παρακολούθηση των εκλογών της 2ας Απριλίου.

Δύο ημέρες πριν από την έναρξη της προεκλογικής εκστρατείας, οι Δημοκράτες για την Ανδόρρα παρουσίασαν το εκλογικό τους πρόγραμμα, μια ενέργεια που επικρίθηκε από το PS+SDP ως αντικανονική.

Η εκστρατεία ξεκίνησε στις 19 Μαρτίου με την παραδοσιακή ανάρτηση εκλογικών αφισών. Οι Φιλελεύθεροι της Ανδόρρας ήταν το μόνο κόμμα που δεν ξεκίνησε από την Ανδόρρα λα Βέγια, αλλά από την Σαντ Τζουλιά ντε Λόρια.

Η έκρηξη στην αγορά ακινήτων, η συμφωνία σύνδεσης με την Ευρωπαϊκή Ένωση και η απώλεια της αγοραστικής δύναμης λόγω του πληθωρισμού ήταν τα βασικά ζητήματα της εκστρατείας.

Στις 29 Μαρτίου ανώνυμα φυλλάδια διανεμήθηκαν, τόσο σε έντυπη όσο και σε ψηφιακή μορφή, κατηγορώντας τον Εσπότ και την οικογένειά του ότι επωφελήθηκαν από την παρέμβαση της κυβέρνησης της Ανδόρρας στην Banca Privada d'Andorra το 2015, μια τράπεζα που είχε κατηγορηθεί από το Υπουργείο Οικονομικών των Ηνωμένων Πολιτειών για ξέπλυμα χρήματος. Τα φυλλάδια κατηγορούσαν επίσης τους Δημοκράτες για την Ανδόρρα ότι θέλουν να καταστρέψουν την φυσική κληρονομιά μέσω κερδοσκοπίας στην αγορά ακινήτων, κατήγγειλαν τον Γενικό Εισαγγελέα Αλφόνσο Αλμπέρκα και τη θέση του στο θέμα της άμβλωσης, μεταξύ άλλων. Ο Εσπότ, την επόμενη ημέρα, κυκλοφόρησε βίντεο στο οποίο διέψευσε τις κατηγορίες, ανακοίνωσε ότι από τις 3 Απριλίου θα κινηθεί νομικά για συκοφαντία και υπερασπίστηκε την "τιμιότητα" της χώρας.

Τα ντιμπέιτ μεταξύ των εθνικών υποψηφίων έλαβαν χώρα στις 20 Μαρτίου, οργανωμένα από την Επιχειρηματική Συνομοσπονδία της Ανδόρρας (CEA)· στις 21 Μαρτίου, οργανωμένο από τον ισπανικό ραδιοσταθμό Cadena SER και μεταξύ του Ζαβιέρ Εσπότ και του ηγέτη της αντιπολίτευσης Πέρε Λόπεζ· και στις 30 Μαρτίου, οργανωμένο από τη Ραδιοτηλεόραση της Ανδόρρας.

 Αποτελέσματα 
Το βράδυ της 2ας Απριλίου η κυβέρνηση της Ανδόρας ανακοίνωσε τα αποτελέσματα: ο κυβερνών συνασπισμός των Δημοκρατών για την Ανδόρρα (DA) και των Δεσμευμένων Πολιτών (CC) κέρδισε τις εκλογές με 16 έδρες, κερδίζοντας 3 επιπλέον έδρες και αποκτώντας την απόλυτη πλειοψηφία στο Γενικό Συμβούλιο. Ακολούθησε το νέο κόμμα Συμφωνία, το οποίο κέρδισε 5 έδρες. Την τρίτη θέση κατέλαβε ο προοδευτικός συνασπισμός που σχηματίστηκε από το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (PS) και το Σοσιαλδημοκρατία και Πρόοδος (SDP), ο οποίος έχασε 4 έδρες, μένοντας με 3. Στις τελευταίες θέσεις βρέθηκαν τα νέα κόμματα Ανδόρρα Μπροστά, που κέρδισε 3 έδρες, και η Δράση για την Ανδόρρα (Acció), που κέρδισε μία. Σε συνέντευξη Τύπου, ο Ζαβιέρ Εσπότ, συνοδευόμενος από τον υπουργό Οικονομικών και υπηρεσιακό κυβερνητικό εκπρόσωπο Σέσαρ Μαρκίνα, ανακοίνωσε αυτά τα αποτελέσματα.

Το κόμμα Φιλελεύθεροι της Ανδόρας έμεινε χωρίς κοινοβουλευτική εκπροσώπηση, χάνοντας τις 4 έδρες που είχε.

Η συμμετοχή ανήλθε στο 66,95%, μειωμένη κατά 1,3% σε σχέση με τις εκλογές του 2019, παρ’ όλα αυτά υψηλότερη από προηγούμενα χρόνια. Η πρόωρη ψήφος ανήλθε στο 30%, το υψηλότερο ποσοστό που έχει καταγραφεί ποτέ.

ΚόμμαΕθνική εκλογική περιφέρειαΕνοριακήεκλογική περιφέρειαΣύνολοεδρών+/–Ψήφοι%ΈδρεςΨήφοιΈδρες Δημοκράτες για την Ανδόρρα6.26232,6657.309 (συμπεριλαμβανομένων των συνασπισμών Ciutadans Compromesos, Φιλελεύθεροι, Acció, ACO και Units pel Progrés)1116+5 Συμφωνία 4.10921,4333.516259 Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα–Προοδευτικοί  SDP4.03621,0535.23803-4 Ανδόρρα Μπροστά3.0671631.37003Νέο Φιλελεύθεροι της Ανδόρρας8934,6603.007 (σε συνεργασία με τους Δημοκράτες)00-4 Δράση για την Ανδόρρα8054,2001.979 (συμπεριλαμβανομένου του συνασπισμού Demòcrates a les Escaldes i Engordany)11Νέο Λευκές ψήφοι 537 ––1.527––– Άκυρες ψήφοι 341 ––557–––Σύνολο20.050 1001420.04314280Εγγεγραμμένοι/συμμετοχή29.95866,93–29.95866,90––Πηγή: Eleccions d'Andorra

Αντιδράσεις
Μετά τη νίκη του στις εκλογές, ο πρωθυπουργός Ζαβιέρ Εσπότ διαβεβαίωσε τους πολίτες ότι "δεν θα σας απογοητεύσουμε και κατά τη διάρκεια αυτών των 4 ετών θα εργαστώ ακούραστα για να είμαι άξιος αυτής της εμπιστοσύνης και να οδηγήσω την Ανδόρα σε ένα καλό μέρος". Συνεχάρη επίσης τις δύο νέες πολιτικές δυνάμεις που πέτυχαν καλά αποτελέσματα, την Συμφωνία και την Ανδόρρα Μπροστά, στις οποίες πρότεινε να συνεργαστούν για να "εργαστούμε προς όφελος των πολιτών".

Ο ηγέτης της Συμφωνίας, Σερνί Εσκαλέ, ανακοίνωσε ότι θα ασκήσουν μια "εποικοδομητική, αλλά θαρραλέα και κοντά στους πολίτες αντιπολίτευση", και εξέφρασε την ικανοποίησή του για το αποτέλεσμα που έλαβαν, ένα καλύτερο αποτέλεσμα από αυτό που προέβλεπαν οι δημοσκοπήσεις.

Ο ηγέτης του συνασπισμού PS–SDP, Πέρε Λόπεθ, αναγνώρισε τα φτωχά αποτελέσματα και ανακοίνωσε ότι είναι απαραίτητο να ξεκινήσει μια διαδικασία εσωτερικού αναστοχασμού εντός του σχηματισμού και ότι, εκείνη τη στιγμή, δεν σκόπευε να λάβει απόφαση σχετικά με την ηγεσία του στο PS. Στις 5 Απριλίου ο Λόπεθ ανακοίνωσε ότι θα παραιτηθεί από την έδρα και την προεδρία του κόμματος στο συνέδριο του κόμματος στις 20 Μαΐου.

Η Καρίν Μοντανέρ, υποψήφια του κόμματος Ανδόρρα Μπροστά, εξέφρασε την ικανοποίησή της για το αποτέλεσμα που έφερε το κόμμα στην τέταρτη θέση, και δήλωσε ότι το κόμμα θα αφιερωθεί πλέον στο "να επιτελεί το έργο της αντιπολίτευσης, το οποίο είναι θεμελιώδες για την καταπολέμηση της διαφθοράς και του ευνοιοκρατισμού που επικράτησε στις προηγούμενες θητείες". Η Μοντανέρ δήλωσε επίσης ότι οι αριθμοί δεν "ταιριάζουν", υπαινισσόμενη την υποψία της για εκλογική νοθεία, κάτι που επικρίθηκε από τον Ζαβιέρ Εσπότ.

Η Χούντιτ Παγιαρές, εθνική υποψήφια του κόμματος Δράση για την Ανδόρρα, παραδέχτηκε ότι ήταν "λίγο λυπημένη" για το αποτέλεσμα που επιτεύχθηκε και, παρά την επιθυμία της να δώσει μια θετική ανάγνωση, εξέφρασε την ανάγκη για εσωτερικό αναστοχασμό.

Ο Ζαβιέρ Εσπότ ορκίστηκε για μια ακόμη θητεία ως πρωθυπουργός στις 17 Μαΐου 2023.

 Παραπομπές 

2023
Ανδορρα