Καπιταλισμός των ημετέρων

Ο καπιταλισμός των ημετέρων, που αποκαλείται μερικές φορές απλώς ευνοιοκρατία, είναι ένας υποτιμητικός όρος που χρησιμοποιείται στον πολιτικό λόγο για να περιγράψει μια κατάσταση κατά την οποία οι επιχειρήσεις αποκομίζουν κέρδη χάρη στη στενή τους σχέση με την κρατική εξουσία — είτε μέσω ενός αντι-ανταγωνιστικού ρυθμιστικού πλαισίου, άμεσης κρατικής εύνοιας ή διαφθοράς. Παραδείγματα καπιταλισμού των ημετέρων περιλαμβάνουν την απόκτηση αδειών, κρατικών επιχορηγήσεων, φοροαπαλλαγών ή άλλη αθέμιτη επιρροή των επιχειρήσεων στη διαχείριση των δημόσιων πόρων από το κράτος — όπως, για παράδειγμα, παραχωρήσεις για εξόρυξη πρώτων υλών ή συμβάσεις για δημόσια έργα. Με άλλα λόγια, ο όρος χρησιμοποιείται για να περιγράψει μια κατάσταση όπου οι επιχειρήσεις ευδοκιμούν όχι μέσω της ελεύθερης επιχειρηματικότητας, αλλά λόγω της σύμπραξης μεταξύ επιχειρηματικής και πολιτικής ελίτ.

 Ιστορική χρήση 
Η πρώτη εκτεταμένη χρήση του όρου "καπιταλισμός των ημετέρων" έγινε στη δεκαετία του 1980, για να χαρακτηρίσει την Οικονομία των Φιλιππίνων υπό τη δικτατορία του Φερδινάνδος Μάρκος. Οι πρώτες χρήσεις αυτού του όρου για να περιγράψει τις οικονομικές πρακτικές του καθεστώτος Μαρκος, περιλαμβάνουν εκείνη του Ρικάρντο Μανάπατ, ο οποίος το εισήγαγε στο φυλλάδιο του 1979 "Κάποιοι είναι πιο έξυπνοι από τους άλλους", το οποίο δημοσιεύθηκε αργότερα το 1991; ο πρώην συντάκτης του περιοδικού Time, George M. Taber, ο οποίος χρησιμοποίησε τον όρο σε ένα άρθρο του περιοδικου Time το 1980, και ο ακτιβιστής (και αργότερα υπουργός Οικονομικών) Jaime Ongpin, ο οποίος χρησιμοποιούσε εκτενώς τον όρο στη γραφή του και μερικές φορές θεωρείται ότι τον δημιούργησε.

Ο όρος καπιταλισμός των ημετέρων είχε σημαντικό αντίκτυπο στο κοινό ως εξήγηση της ασιατικής χρηματοπιστωτικής κρίσης.

Χρησιμοποιείται επίσης για να περιγράψει κυβερνητικές αποφάσεις που ευνοούν τους φίλους των κυβερνητικών αξιωματούχων. 

Ο όρος χρησιμοποιείται σε μεγάλο βαθμό εναλλάξ με τον σχετικό όρο εταιρική πρόνοια, αν και η τελευταία είναι κατά ορισμό ειδική για τις εταιρείες.

 Στην πράξη 
Ο καπιταλισμός των ημετέρων υπάρχει κατά μήκος ενός συνεχούς. Στην ελαφρύτερη μορφή του, αποτελείται από σύμπραξη μεταξύ των παίκτων της αγοράς η οποία ανεκτίζεται επίσημα ή ενθαρρύνεται από την κυβέρνηση. Ενώ ίσως ελαφρά ανταγωνίζονται μεταξύ τους, θα παρουσιάσουν ένα ενιαίο μέτωπο (μερικές φορές ονομάζεται εμπορική ένωση ή βιομηχανική εμπορική ομάδα) στην κυβέρνηση για να ζητήσουν επιδοτήσεις, βοήθεια ή κανονισμούς.  Για παράδειγμα, οι νέοι που εισέρχονται σε μια αγορά πρέπει να ξεπεράσουν σημαντικά εμπόδια εισόδου στην αναζήτηση δανείων, στην απόκτηση χώρου σε ράφi ή στην επίσημη έγκριση. Μερικά από αυτά τα συστήματα είναι πολύ επίσημα, όπως οι αθλητικές πρωταθλήσεις, αλλά συχνά η διαδικασία είναι πιο λεπτή, όπως η επέκταση των εκπαιδευτικών και πιστοποιητικών εξετάσεων για να γίνει πιο ακριβή για τους νέους εισάχθέντες στην αγορά και με αυτόν τον τρόπο να περιοριστεί ο δυνητικός ανταγωνισμός. Σε τεχνολογικούς τομείς, μπορεί να υπάρξει ένα σύστημα κατά το οποίο οι νέοι συμμετέχοντες μπορούν να κατηγορηθούν για παραβίαση διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας που οι καθιερωμένοι ανταγωνιστές δεν ισχυρίζονται ποτέ μεταξύ τους. Παρά αυτό, ορισμένοι ανταγωνιστές μπορεί να πετύχουν όταν τα νομικά εμπόδια είναι ελαφριά. Ο όρος καπιταλισμός των ημετέρων χρησιμοποιείται γενικά όταν αυτές οι πρακτικές είτε κυριαρχούν στην οικονομία στο σύνολό της, είτε κυριαρχούν πανω στις πιο πολύτιμες βιομηχανίες σε μια οικονομία.  Σ' αυτά τα συστήματα είναι κοινο φαινόμενο οι αμφιλεγόμενοι νόμοι και κανονισμοί. Οι νόμοι αυτοί,εαν εφαρμόζονταν αυστηρά, θα εμποδίζουν σε μεγάλο βαθμό σχεδόν κάθε επιχειρηματική δραστηριότητα, αλλά στην πράξη εφαρμόζονται μόνο ακατάλληλα. Η απειλή της ξαφνικής εφαρμογήε τέτοιων νόμων σε μια επιχείρηση παρέχει ένα κίνητρο να παραμείνει στην ευνοια των πολιτικών αξιωματούχων. Οι προβληματικοί για το σύστημα ανταγωνιστές που έχουν υπερβεί τα όρια τους μπορεί να δουν αυτους τους νόμους ξαφνικά να εφαρμόζονται εναντίον τους, οδηγώντας σε πρόστιμα ή ακόμη και φυλακή. Ακόμη και σε δημοκρατίες υψηλού εισοδήματος με καλά καθιερωμένα νομικά συστήματα και την ελευθερία του Τύπου, ένα μεγαλύτερο κράτος συνδέεται γενικά με αυξημένη πολιτική διαφθορά. 

Ο όρος "καπιταλισμός των ημετέρων" εφαρμόστηκε αρχικά σε κράτη που συμμετείχαν στην οικονομική κρίση του 1997 στην Ασία, όπως η Ινδονησία, η Νότια Κορέα και η Ταϊλάνδη. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο όρος χρησιμοποιήθηκε για να επισημάνει πώς τα μέλη της οικογένειας των κυβερνώντων ηγετών έγιναν εξαιρετικά πλούσια χωρίς καμία μη πολιτική αιτιολογία. Τα έθνη της Νοτιοανατολικής Ασίας, όπως το Χονγκ Κονγκ και η Μαλαισία, εξακολουθούν να εχουν άσχημη θεση στις κατατάξεις που μετρούν αυτό. Χρησιμοποιήθηκε επίσης σε αυτό το πλαίσιο ως μέρος μιας ευρύτερης φιλελεύθερη κριτικής του οικονομικού διεύθυνσης.  Ο όρος έχει επίσης εφαρμοστεί στο σύστημα των Ολιγαρχων στη Ρωσία.   Άλλες μερη στα οποία εφαρμόζεται ο όρος περιλαμβάνουν την Ινδία,  ειδικότερα το σύστημα μετά την απελευθέρωση της δεκαετίας του 1990, κατά το οποίο η γη και άλλοι πόροι δίδονταν σε απορριπτικές τιμές στο όνομα των δημόσιων και ιδιωτικών εταιρικών σχέσεων, η πιο πρόσφατη απάτη της Πύλη άνθρακα και η φθηνή κατανομή γης και πόρων στην ΕΟΖ Αδάνι υπό τις κυβερνήσεις του Κογκρέσου και του BJP.  Παρόμοιες αναφορές στο καπιταλισμό των ημετέρων έχουν γίνει σε άλλες χώρες όπως η Αργεντινή και η Ελλάδα. Ο Wu Jinglian, ένας από τους κορυφαίους οικονομολόγους της Κίνας και μακροχρόνος υποστηρικτής της μετάβασης της στην ελεύθερη αγορά, λέει ότι αντιμετωπίζει δύο άκρως αντίθετα μελλοντικά, δηλαδή μια οικονομία αγοράς υπό το κράτος δικαίου ή τον καπιταλισμό των ημετέρων. Δύο χρόνια αργότερα, ο εξέχων πολιτικός επιστήμονας Pei Minxin κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η τελευταία  εκδοχή είχε γίνει βαθιά ενσωματωμένη στην Κίνα.  Η εκστρατεία κατα της διαφθοράς υπό τον Σι Τζινπίνγκ (2012-) έχει δει περισσότερους από 100.000 υψηλόβαθμους και χαμηλόβαθμους Κινέζους αξιωματούχους κατηγορημένους και φυλακισμένους.  

 Δείκτης καπιταλισμού των ημετέρων 
Η Economist συγκρίνει τις χώρες με βάση έναν Δείκτη καπιταλισμού των ημετέρων που υπολογίζεται με βάση το πόση οικονομική δραστηριότητα συμβαίνει σε βιομηχανίες που είναι επιρρεπείς στον συστημικό καπιταλισμό. Η κατάταξη του δείκτη καπιταλισμού των ημετέρων του 2014 καταχώρισε το Χονγκ Κονγκ, τη Ρωσία και τη Μαλαισία στις τρεις πρώτες θέσεις.

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Θεωρία της δημόσιας επιλογής
Κατηγορία:Πολιτική ορολογία
Κατηγορία:Πολιτική διαφθορά
Κατηγορία:Καπιταλισμός
Κατηγορία:Χρηματισμός