Πάουλ Κόρνφελντ

Ο Πάουλ Κόρνφελντ (τσεχικά:Paul Kornfeld) (11 Δεκεμβρίου 1889 στην Πράγα – 25 Απριλίου 1942 στο γκέτο του Λίτσμανσταντ) ήταν Γερμανόφωνος Τσέχος συγγραφέας εβραϊκής καταγωγής, του οποίου τα εξπρεσιονιστικά θεατρικά έργα και οι ακαδημαϊκές πραγματείες για τη θεωρία του θεάτρου του χάρισαν μια εξέχουσα θέση στον πνευματικό λόγο της πρωτοπορίας και του μοντερνισμού. 

 Βιογραφικά στοιχεία 
Ο Πάουλ Κόρνφελντ γεννήθηκε και ενηλικιώθηκε στην Πράγα, η οποία, ως πρωτεύουσα της Βοημίας, ήταν τότε μέρος της Αυστροουγγαρίας και σημαντικό κέντρο πολιτισμού. Καταγόταν από πλούσια εβραϊκή οικογένεια που κατοικούσε κοντά στην πλατεία Βέντσεσλας. Οι πρόγονοί του ήταν ραβίνοι και μελετητές του Ταλμουύδ. Ο πατέρας του Μόριζ Κόρνφελντ, ήταν ιδιοκτήτης κλωστοϋφαντουργείου και εργοστασίου βαφής στην Πράγα και είχε έντονο ενδιαφέρον για φιλοσοφικά, θρησκευτικά και λογοτεχνικά έργα. 

Από το 1908 σπούδασε στο πανεπιστήμιο του Καρόλου. Το 1913, σε ηλικία 23 ετών, διατύπωσε μια διατριβή με τίτλο Ο πνευματικός και ο ψυχολογικός άνθρωπος, στην οποία σκιαγράφησε το όραμά του για μια νέα θεατρική μορφή που βασίζεται στο υποσυνείδητο και τις ονειρικές εμπειρίες και τόνιζε την ανάγκη το θέατρο να εξερευνήσει τα βάθη της ανθρώπινης εμπειρίας αντί να εμμένει στον ρεαλισμό και τον νατουραλισμό, και έγραψε το προσχέδιο του πιο γνωστού έργου του, Η Αποπλάνηση. Ήταν τακτικός θαμώνας στο λογοτεχνικό καφέ Άρκο και ο κύκλος των νεαρών φίλων και συμπατριωτών του περιλάμβανε μερικούς από τους πιο γνωστούς συγγραφείς της γερμανικής λογοτεχνίας της Πράγας στις αρχές του 20ού αιώνα, όπως τους Όσκαρ Μπάουμ, Μαξ Μπροντ, Ρούντολφ Φουξ, Βίλι Χάας, Φραντς Γιάνοβιτς, Φραντς Κάφκα, Έγκον Έρβιν Κις, Ότο Πικ, Χέρμαν Ούνγκαρ, Γιοχάνες Ουρζίντιλ και Φραντς Βέρφελ, συλλογικά γνωστοί ως Κύκλος της Πράγας.

Μετά τον θάνατο του μεγαλύτερου αδελφού του τον Ιούνιο του 1905, η οικογένεια ανέμενε ότι ο Πάουλ θα διαδεχόταν τον πατέρα του στις επιχειρήσεις μετά την ολοκλήρωση των σπουδών του. Λόγω των λογοτεχνικών του φιλοδοξιών, αλλά και για να ξεφύγει από την ατμόσφαιρα της Πράγας, το 1914 μετακόμισε στη Φρανκφούρτη, όπου ασχολήθηκε με την ποιητική πρωτοπορία. Το πρώτο του θεατρικό έργο, Η Αποπλάνηση, ένα εξπρεσιονιστικό έργο χωρίς ιδιαίτερη ανάπτυξη των χαρακτήρων και της πλοκής στο οποίο προσπάθησε να συμπυκνώσει την καθολικότητα της ανθρώπινης φιλοδοξίας, δημοσιεύτηκε εν μέσω του χάους του Α' Παγκοσμίου Πολέμου το 1916 και έκανε πρεμιέρα το 1917 στη Φρανκφούρτη. Το επόμενο εξπρεσιονιστικό δράμα, Παράδεισος και Κόλαση, παρουσίασε ακόμη πιο αφηρημένες ιδέες, αλλά ήταν πιο λυρικό και εκστατικό. Έγινε δεκτό από τον Χέρμαν Μπαρ για το Μπούργκτεατερ το 1918/19, αλλά στη συνέχεια δεν επετράπη να παρουσιαστεί. Ο έρωτάς του με την ηθοποιό Φρίττα Μπροντ οδήγησε σε γάμο το 1919, αλλά πήραν διαζύγιο το 1926. 

Την επόμενη περίοδο, ο Κόρνφελντ αποστασιοποιήθηκε από τον εξπρεσιονισμό και έγραψε σατιρικές κωμωδίες που έδειχναν ιδιαίτερα ανεπτυγμένη αίσθηση του χιούμορ. Τα έργα Το αιώνιο όνειρο (1922), που αναφέρονταν σε μονογαμικές και πολυγαμικές σχέσεις, Παλμ ή Ο Προσβεβλημένος (1924), στο οποίο παρουσίασε έναν χαρακτήρα με κωμικά ακραία ευαισθησία, και Κίλιαν ή το κίτρινο τριαντάφυλλο (1926), όλα είχαν μεγάλη επιτυχία, όπως και η συνεργασία του με τον Μαξ Ράινχαρντ σε μια θεατρική παραγωγή στο Βερολίνο όπου εγκαταστάθηκε το 1925. Γραμμένο το 1929 και σκηνοθετημένο το 1930, το τελευταίο του θεατρικό έργο στο Βερολίνο, Ο Εβραίος Συς, αναφέρεται στο πρόβλημα της εβραϊκής αφομοίωσης και του αντισημιτισμού. Πρόκειται για μια εξαιρετικά λεπτή και αντικειμενική απεικόνιση του Εβραίου χρηματοδότη του 18ου αιώνα Γιόζεφ Συς Οπενχάιμερ, του οποίου η ιστορία είχε ήδη απεικονιστεί έναν αιώνα νωρίτερα σε νουβέλα του Βίλχελμ Χάουφ το 1827 και αργότερα στο ιστορικό μυθιστόρημα του Λίον Φόιχτβανγκερ Ο Εβραίος Συς (1955). Το έργο, το οποίο παρουσιάστηκε περισσότερες από 30 φορές στο Βερολίνο, έγινε μεγάλη σκηνική επιτυχία της εποχής λόγω της επικαιρότητας του θέματος.

 Η εποχή του Χίτλερ και ο θάνατος 
Τον Δεκέμβριο του 1932, μετά από 17 χρόνια, ο Κόρνφελντ επέστρεψε στην Πράγα για τα 80ά γενέθλια του πατέρα του. Η κατάληψη της εξουσίας από τους Ναζί τον Ιανουάριο του 1933 έθεσε τέλος στην καριέρα του στο Βερολίνο και παρέμεινε στην Πράγα, η οποία δεν ήταν πλέον κέντρο γερμανόφωνου πολιτισμού, αλλά, από τον Οκτώβριο του 1918, πρωτεύουσα της νέας δημοκρατίας της Τσεχοσλοβακίας. Η λογοτεχνική του παραγωγή μειώθηκε σημαντικά και άρχισε να εργάζεται στο μοναδικό του μυθιστόρημα, Η Μπλανς ή το στούντιο στον κήπο, το οποίο εκδόθηκε το 1957, δεκαπέντε χρόνια μετά τον θάνατό του. 

Αν και γνώριζε ότι δεν ήταν ασφαλής στην Πράγα και θα μπορούσε να είχε καταφύγει στην Αγγλία μαζί με συγγενείς του, δεν ήθελε να φύγει από την Πράγα. Πριν από τη σύλληψή του από τα SS κατάφερε να κρύψει το χειρόγραφο του μυθιστορήματός του σε μια Τσέχα φίλη του, η οποία το παρέδωσε στους συγγενείς του στο Λονδίνο μετά τον πόλεμο. Ο Κόρνφελντ συνελήφθη στις 31 Οκτωβρίου 1941 και απελάθηκε στο γκέτο του Λίτσμανσταντ (στο Λοτζ), όπου πέθανε από κακουχίες και τύφο μετά από έξι μήνες, τον Απρίλιο του 1942, σε ηλικία 52 ετών.

Στη Συναγωγή Πίνκας στο Γιόζεφοβ της Πράγας, μια αναμνηστική πλάκα φέρει το όνομά του.

Κατά τη διάρκεια των δεκαετιών που πέρασαν, η λογοτεχνική του παραγωγή παρέμεινε παραμελημένη. Μια κριτική έκδοση, με τίτλο Επανάσταση με μουσική για φλάουτο και άλλη κριτική πεζογραφία, εκδόθηκε το 1977 και έφερε το έργο του στο προσκήνιο. Η συμβολή του στο θέατρο και τη δραματική θεωρία παραμένει σημαντική στα πλαίσια της γερμανικής λογοτεχνίας των αρχών του 20ού αιώνα.

 Λογοτεχνικά έργα 

 1916: Die Verführung - Η αποπλάνηση. Τραγωδία σε πέντε πράξεις.
 1917: Legende - Θρύλοι 
 1919: Himmel und Hölle - Παράδεισος και Κόλαση. Τραγωδία σε πέντε πράξεις και επίλογο.
 1922: Der ewige Traum - Το αιώνιο όνειρο. Κωμωδία
 1924: Palme oder Der Gekränkte - Παλμ ή Ο Προσβεβλημένος. Κωμωδία σε πέντε πράξεις
 1926: Kilian oder die gelbe Rose - Κίλιαν ή το κίτρινο τριαντάφυλλο. Κωμωδία σε 3 πράξεις 
 1930: Jud Süss - Ο Εβραίος Σους. Τραγωδία σε τρεις πράξεις και επίλογο.
 1957: Blanche oder das Atelier im Garten - Η Μπλανς ή το στούντιο στον κήπο. Μυθιστόρημα
 1977: Revolution mit Flötenmusik und andere kritische Prosa 1916–1932 - Επανάσταση με μουσική για φλάουτο και άλλη κριτική πεζογραφία 1916–1932.

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Τσέχοι μυθιστοριογράφοι
Κατηγορία:Αυστριακοί θεατρικοί συγγραφείς
Κατηγορία:Εβραίοι λογοτέχνες
Κατηγορία:Απόφοιτοι του Πανεπιστημίου του Καρόλου
Κατηγορία:Γερμανόφωνοι λογοτέχνες της Πράγας
Κατηγορία:Έγκλειστοι στο Γκέτο του Λοτζ
Κατηγορία : Θύματα του Ολοκαυτώματος