Σαν Τζόρτζιο ιν Βελάμπρο

δεξιά|μικρογραφία| Εσωτερικό του Αγίου Γεωργίου.

Ο Άγιος Γεώργιος στο Βελάμπρο, ιταλ.: San Giorgio in Velabro είναι μία καθολική εκκλησία αφιερωμένη στον Άγιο Γεώργιο στην οδό Βία ντελ Βελάμπρο στο ιστορικό κέντρο της Ρώμης, στο Βελάμπρουμ στην περιφέρεια Ρίπα. Η εκκλησία—αποτέλεσμα της επέκτασης του 9ου αι. ενός προηγούμενου διακονικού κτιρίου και της επακόλουθης ανακαίνισης—βρίσκεται κοντά στην Αψίδα του Ιανού, στη μικρή πλατεία της Cloaca Maxima. Η τοποθεσία του Αγίου Γεωργίου δεν απέχει πολύ από το σημείο, όπου ο θρύλος ίδρυσης της Ρώμης τοποθετεί την ανακάλυψη των διδύμων Ρωμύλου και Ρέμου από τη λύκαινα.  Η πρόσοψη της εκκλησίας καταλαμβάνει και ενσωματώνει την Aψίδα των Αργυραμοιβών (Αrcus Argentariorum), η οποία ολοκληρώθηκε το 204 μ.Χ.

Ο Άγιος Γεώργιος εμπίπτει στην επικράτεια της ενορίας της Σάντα Μαρία ιν Πόρτικo ιν Καμπιτέλι και είναι πρεσβυτέριο, που έχει εμπιστευτεί τους Κανόνες του Τάγματος του Τιμίου Σταυρού, καθώς και τιτουλάρια εκκλησία, της οποίας οι καρδινάλιοι-διάκονοι όλα αυτά τα χρόνια περιλαμβάνουν τον πάπα Βονιφάτιο Θ΄ και τον πάπα Μαρτίνο Ε΄, καθώς και τον Πέτρο του Λουξεμβούργου (ψευδο-καρδινάλιο του αντιπάπα Κλήμη Ζ΄) και τον Άγιο Ιωάννη Ερρίκο Νιούμαν.

Ο Άγιος Γεώργιος στο Βελάμπρο είναι η εκκλησία-σταθμός για την πρώτη Πέμπτη της Σαρακοστής, η οποία καθιερώθηκε ως τέτοια από τον Πάπα Γρηγόριο Β' .

 Ιστορία 
Μία επιγραφή, που χρονολογείται το 461 ή το 482 και βρέθηκε στις κατακόμβες του Αγίου Καλλίστου, πιθανώς αναφέρεται σε μία εκκλησία στην ίδια ζώνη, "LOCVS AVGVSTI LECTORIS DE BELABRV", αν και δεν υπάρχει κάτι, που να συνδέει τον αναγνώστη (lectoris) με τον Άγιο Γεώργιο. 

Το πρώτο θρησκευτικό κτίριο που μαρτυρείται στη θέση της σημερινής εκκλησίας είναι μία διακονία, που χρηματοδοτήθηκε από τον πάπα Γρηγόριο Α΄.  Τον Σεπτέμβριο ή τον Οκτώβριο του 598, ο πάπας Γρηγόριος Α΄ έγραψε στον ηγούμενο Μαρινιανό, ότι επειδή το μοναστήρι του βρισκόταν δίπλα στην εκκλησία του Αγίου Γεωργίου «Ad sedem», και επειδή η εκκλησία είχε παρακμάσει, παραχώρησε την εκκλησία στο μοναστήρι, υπό την προϋπόθεση ότι οι μοναχοί θα επισκεύαζαν και θα συντηρούσαν τις εγκαταστάσεις και θα τηρούσαν με επισημότητα τις λειτουργικές ακολουθίες.  Αυτό έχει εκληφθεί ως αναφορά στον Άγιο Γεώργιο στο Βελάμπρο, αν και, όπως επισημαίνει ο Μπατιφόλ, πουθενά αλλού η φράση «Ad sedem» δεν συνδέεται με το Βελάμπρουμ ή τον Άγιο Γεώργιο.  Επιπλέον η ανακαίνιση της εκκλησίας θα γινόταν για τους σκοπούς των λειτουργικών εορτασμών, και θα ανήκει στο μοναστήρι επ’ αόριστον, και όχι σε καρδινάλιο διάκονο για διακονικές δραστηριότητες.

Η εκκλησία βρισκόταν μέσα στην ελληνική συνοικία της Ρώμης, όπου ζούσαν ελληνόφωνοι έμποροι, πολιτικοί και στρατιωτικοί αξιωματούχοι και μοναχοί της Ρωμαϊκής (Βυζαντινής) Αυτοκρατορίας: η κοντινή Σάντα Μαρία ιν Κοσμεντίν, για παράδειγμα, ήταν γνωστή τότε ως Schola Graeca.

Η σημερινή εκκλησία κτίστηκε κατά τον 7ο αι., πιθανώς από τον πάπα Λέοντα Β΄ (682–683), ο οποίος την αφιέρωσε στον Άγιο Σεβαστιανό, ο οποίος μαρτύρησε σε αυτήν την περιοχή, και το πτώμα του ρίχτηκε στην Κλοάκα Μάξιμα. The "Liber Pontificalis", in:  Batiffol, p. 419, points out that the oldest manuscript which gives this notice belongs to the 10th century: "malheureusement ce passage est une interpolation, dont le plus ancien témoin est un manuscrit du Xe siècle."

Ο πάπας Ζαχαρίας (741–752), ο οποίος ήταν ελληνικής καταγωγής, μετέφερε το λείψανο του Αγίου Γεωργίου εδώ από την Καππαδοκία, έτσι ώστε ο άγιος αυτός να έχει μία εκκλησία αφιερωμένη στη Δύση πολύ πριν από την εξάπλωση της λατρείας του με την επιστροφή των Σταυροφόρων από την Ανατολή. Τα λείψανα του Αγίου Γεωργίου φυλάσσονται κάτω από την κύρια Αγία Τράπεζα.

Το 1347 ο Ρωμαίος πατριώτης Νικόλα Ντι Ριέντσο ανάρτησε στις πόρτες αυτής της εκκλησίας ένα μανιφέστο, που ανήγγειλε την απελευθέρωση της Ρώμης. Ornella Mariani, "Cola di Rienzo", Associazione Culturale Italia Medievale; retrieved 5 February 2022. 

Το 1610–1611 ο καρδινάλιος-διάκονος Τζάκομο Σέρα ανέθεσε εκτεταμένες εργασίες αποκατάστασης, και κάλεσε Αυγουστινιανούς από την πατρίδα του, τη Γένοβα, να αναλάβουν τη διαχείριση της εκκλησίας. 

Τα μεσάνυχτα της 27ης Ιουλίου 1993 εξερράγη ένα αυτοκίνητο-βόμβα που ήταν παρκαρισμένο κοντά στην πρόσοψη. Ενώ η έκρηξη δεν προκάλεσε θανάτους, άφησε τη στοά του 12ου αι. να έχει σχεδόν ολοσχερώς καταρρεύσει και δημιούργησε ένα μεγάλο άνοιγμα στον τοίχο της κύριας εκκλησίας. Σοβαρές ζημιές προκλήθηκαν επίσης στην κατοικία δίπλα στο Γενικό Γραφείο των Σταυροφόρων (Κανονικοί Κανόνες του Τάγματος του Τιμίου Σταυρού).

 Αναπαλαιώσεις 
Το σχέδιο της εκκλησίας είναι ακανόνιστο, μάλιστα ελαφρώς τραπεζοειδές, ως αποτέλεσμα των συχνών προσθηκών στο κτίριο. Όπως φαίνεται από την παραπάνω εικόνα, οι εσωτερικοί κίονες δεν είναι πανομοιότυποι, καθώς έχουν ληφθεί και επαναχρησιμοποιηθεί ως spolia από διάφορους ρωμαϊκούς ναούς. 

Μετά από μ;iα ανακαίνιση από τον πάπα Γρηγόριο Δ΄ (9ος αι.), η εκκλησία έλαβε την προσθήκη της στοάς —δωρεά του Στέφανο Στέλλα— και τoυ κωδωνοστασίου κατά το πρώτο μισό του 13ου αι. Η αψίδα ήταν διακοσμημένη με τοιχογραφίες του Πιέτρο Καβαλίνι τον 13ο αι. (Ο Χριστός πλαισιωμένος από την Παναγία και οι Άγιοι Πέτρος, Γεώργιος και Σεβαστιανός).

Μεταξύ 1923 και 1926, ο eπιθεωρητής mνημείων της Ρώμης, Αντόνιο Μούνιοθ, ολοκλήρωσε ένα πιο ριζοσπαστικό πρόγραμμα αποκατάστασης, με στόχο την αποκατάσταση του «μεσαιωνικού χαρακτήρα» του κτιρίου, και την απελευθέρωσή του από μεταγενέστερες προσθήκες. Αυτό επιτεύχθηκε επαναφέροντας το δάπεδο στο αρχικό του επίπεδο (και έτσι αποκαλύπτοντας τις βάσεις των κιόνων), ανοίγοντας ξανά τα αρχαία παράθυρα, που έδιναν φως στον κεντρικό κυρίως ναό, αποκαθιστώντας την αψίδα, και γενικά αφαιρώντας πολυάριθμες προσθήκες από τις άλλες, πιο πρόσφατες αναστηλώσεις. Κατά τη διάρκεια αυτής της διαδικασίας βρέθηκαν θραύσματα (που τώρα εκτίθενται στους εσωτερικούς τοίχους), τα οποία υποδηλώνουν ότι στο χώρο υπήρχε μια schola cantorum, η οποία θα μπορούσε να αποδοθεί στην περίοδο του pάπα Γρηγορίου Δ΄.

αριστερά|μικρογραφία| Η Αψίδα των Αργυραμοιβών (Arcus Argentariorum) ή η Αψίδα του Σεπτίμιου Σεβήρου, στην Αγορά των Βοοειδών (Forum Boarium) δίπλα στον Σαν Τζόρτζιο.

Το κτίριο όπως το βλέπουμε σήμερα είναι σε μεγάλο βαθμό προϊόν ανακαίνισης της δεκαετίας του 1920. Ωστόσο, η έκρηξη του 1993 απαιτούσε περαιτέρω εργασίες αποκατάστασης πέντε ετών. Αυτή η έκρηξη άφησε την στοά του 12ου αιώνα σχεδόν ολοσχερώς να καταρρεύσει και προκάλεσε ένα μεγάλο άνοιγμα στον τοίχο της κύριας εκκλησίας. Το Υπουργείο Πολιτιστικής Κληρονομιάς κατέγραψε τα θραύσματα που είχαν υποστεί ζημιές ή καταστραφεί, τοποθετώντας τα σε 1.050 κιβώτια. Οι ειδικοί ερεύνησαν ημερομηνίες και τοποθεσίες πριν αποκαταστήσουν το κτίριο μαζί τους, αν και ορισμένες λεπτομέρειες, ιδιαίτερα στη στοά, αφέθηκαν σκόπιμα χωρίς να αποκατασταθούν ως μνημείο για τον βομβαρδισμό.

 Στοά 

 Παραπομπές 

 Βιβλιογραφία 
Batiffol, Pierre (1887), "Inscriptions byzantines de St-Georges au Vélabre,"  Mélanges d'archéologie et d'histoire VII (Paris: E. Thorin 1887), pp. 419-431. 

Cozza-Luzi, Giuseppe (1899), "Velabrensia. Studio storico critico sulla chiesa di S. Giorgio in Velabro. Sue memorie ed epigrafe," Bessarione Anno IV, Vol. VI (Roma: E. Loescher 1899), pp. 58-95.



 Federico di San Pietro, Memorie istoriche del sacro tempio, o sia Diaconia di San Giorgio in Velabro (Roma: Paolo Giunchi 1791).

 Giannettini, A. and C. Venanzi, S. Giorgio al Velabro (Roma: Marietti, 1967). 
 Gurco, Maria Grazia (2003). "The Church of St. George in Velabrum in Rome: techniques of construction, materials and historical transformations," Proceedings of the First International Congress on Construction History (ed. Santiago Huerta) (Madrid 2003)  Vol. 3, pp. 2009-2013.

 Antonio Muñoz (1935). Il restauro della basilica di S. Giorgio al Velabro in Roma (Roma: Società editrice d'arte illustrata, 1926).

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 «Η Ρώμη του ζητιάνου» - Μια αυτοκατευθυνόμενη εικονική περιήγηση στον Άγιο Γεώργιο στο Βελάμπρο και σε άλλες ρωμαϊκές εκκλησίες
 Σκίτσο του Αγίου Γεωργίου (περίπου 1900)
 Πανοράματα και εικόνες υψηλής ανάλυσης 360° του Αγίου Γεωργίου στο Βελάμπρο | Art Atlas
 Η ιστορία της εκκλησίας του Αγίου Γεωργίου στο Βελάμπρο 

Κατηγορία:Εκκλησίες στη Ρώμη