Άντζεϊ Κουσνιέβιτς

Ο Άντζεϊ Κουσνιέβιτς (, 30 Νοεμβρίου 1904 - 15 Μαΐου 1993, σε ελληνική απόδοση και Αντρζέι Κούσνιεβιτς), ήταν Πολωνός συγγραφέας, ποιητής και διπλωμάτης.
 Βιογραφία 
Γεννήθηκε το 1904 στο χωριό Κοβένιτσε της περιοχής Λβιβ, που τότε ανήκε στη Γαλικία της Αυστροουγγαρίας και σήμερα στην Ουκρανία. Σπούδασε στην Ακαδημία Καλών Τεχνών στην Κρακοβία (1929-1931) και στη συνέχεια νομικά και πολιτικές επιστήμες στο Γιαγκιελόνιο Πανεπιστήμιο (από το 1931-1935). Απέκτησε το μεταπτυχιακό του δίπλωμα το 1935. Κατά τα έτη 1925 έως 1928 ταξίδεψε σε όλη την Ευρώπη ως εκπρόσωπος μιας αυτοκινητοβιομηχανίας. Από το 1936 εργάστηκε στη διπλωματική υπηρεσία στην Τσεχοσλοβακία και από το 1939 στην Τουλούζη της Γαλλίας, όπου τον βρήκε το ξέσπασμα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Κατά τη διάρκεια του πολέμου, τα έτη 1940-1943 εργάστηκε στο Γραφείο Προστασίας Πολωνών και εντάχθηκε στη Γαλλική Αντίσταση. Συνελήφθη από την Γκεστάπο, καταδικάστηκε σε θάνατο και επέζησε από εγκλεισμό στα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης στο Φρεν, στο Νόιε Μπρεμ κοντά στο Σααρμπρύκεν και στο Μαουτχάουζεν (από τον Απρίλιο του 1944). Το 1943 έγινε μέλος του Γαλλικού Κομμουνιστικού Κόμματος. Απελευθερώθηκε τον Μάιο του 1945 και επέστρεψε στην Τουλούζη, όπου αποστρατεύτηκε με βαθμό ανθυπολοχαγού του Γαλλικού Στρατού. Παρασημοφορημένος με το Μετάλλιο Αντίστασης από τη γαλλική κυβέρνηση, διετέλεσε Γενικός Πρόξενος της Πολωνίας στο Στρασβούργο και στη συνέχεια στη Λιλ από το 1945 έως το 1949. 

Τον Ιανουάριο του 1946, εντάχθηκε στο Πολωνικό Εργατικό Κόμμα και το 1948 έγινε μέλος του Ενιαίου Εργατικού Κόμματος Πολωνίας. Το 1950, η πολλά υποσχόμενη καριέρα του διακόπηκε, όταν η Υπηρεσία Ασφαλείας άρχισε να υποψιάζεται ότι είχε στρατολογηθεί από τις γαλλικές μυστικές υπηρεσίες, ενώ ήταν ήδη διπλωμάτης της Πολωνικής Λαϊκής Δημοκρατίας. Ανακλήθηκε αμέσως στη χώρα, απομακρύνθηκε από το διπλωματικό σώμα και διαγράφηκε από το κόμμα με την κατηγορία της κατασκοπίας. Το 1953, η Επιτροπή Ελέγχου του Κόμματος έκανε δεκτά τα επανειλημμένα αιτήματά του και τον αποκατέστησε ως μέλος του κόμματος. Από το 1955 εργάστηκε για περίπου 15 χρόνια ως συντάκτης για πολωνικές ραδιοφωνικές εκπομπές στο εξωτερικό. Ήταν μέλος του Συνδέσμου Πολωνών Συγγραφέων και της Ένωσης Πολωνών Συγγραφέων. Το 1991 έλαβε το βραβείο της πολωνικής λογοτεχνίας PEN. 

Πέθανε σε ηλικία 89 ετών στη Βαρσοβία το 1993 και ενταφιάστηκε στο Στρατιωτικό Κοιμητήριο Ποβόνσκι της πόλης.

 Ιδιωτική ζωή 
Ήταν παντρεμένος δύο φορές: η πρώτη σύζυγος ήταν η χορεύτρια και συγγραφέας Μαρία Ουκνιέφσκα (1907–1962) και η δεύτερη η δημοσιογράφος και σατιρική συγγραφέας Άννα Λετσίκα (1918–2002).

 Συνεργασία με την Υπηρεσία Ασφαλείας της Λαϊκής Δημοκρατίας της Πολωνίας 
Από το 1953 συνεργάστηκε με την Υπηρεσία Ασφαλείας για να ερευνά κύκλους μεταναστών συγγραφέων. Το 1960 καταχωρήθηκε ως μυστικός πράκτορας της Υπηρεσίας Ασφαλείας με το κωδικό όνομα Άντζεϊ (Ινστιτούτο Εθνικής Μνήμης: BU 00328/349). Ήταν ο συντάκτης, μεταξύ άλλων, εκθέσεων που γράφτηκαν για την Υπηρεσία Ασφαλείας για τον Γέζι Αντζεγιέφσκι και την Ιρένα Γιουργκιελεβιτσόβα και άλλους συγγραφείς της αντιπολίτευσης. Σύμφωνα με την αξιολόγηση του Εποπτικού Συμβουλίου, οι αναφορές του ήταν συγκεκριμένες, αντικειμενικές και είχαν επιχειρησιακή αξία. Μετά τα γεγονότα του Μαρτίου του 1968 και τον αυξανόμενο αντισημιτισμό, κατήγγειλε συναδέλφους του συγγραφείς και δημοσιογράφους εβραϊκής καταγωγής, οι οποίοι σχεδίαζαν να μεταναστεύσουν από τη Λαϊκή Δημοκρατία της Πολωνίας.

Αποσύρθηκε από τη συνεργασία του με την Υπηρεσία Ασφαλείας τον Δεκέμβριο του 1981 μετά την επιβολή στρατιωτικού νόμου. Η μεταστροφή του έκανε τους συγγραφείς της Ένωσης Πολωνών Συγγραφέων, η οποία ιδρύθηκε μετά το 1989, να είναι πιο ευνοϊκοί απέναντί του. Ο πρόεδρος της πλέον ελεύθερης Πολωνίας, Λεχ Βαλέσα, του πρόσθεσε άλλη μια βράβευση και του απένειμε μετά θάνατον τον Σταυρό του Διοικητή του Τάγματος της Αναγέννησης της Πολωνίας.

 Λογοτεχνικό έργο 
Ήταν 52 ετών όταν άρχισε να γράφει και ξεκίνησε τη λογοτεχνική του καριέρα δημοσιεύοντας ποιήματα το 1956. Έγινε γνωστός με δύο μυθιστορήματα, το μυθιστόρημα Ο βασιλιάς των δύο Σικελιών (1970), ένα είδος ρέκβιεμ για την κατάρρευση του παλιού κόσμου σε ποιητική ιμπρεσιονιστική γραφή που μεταφράστηκε σε πολλές γλώσσες και το 1978 έλαβε το γαλλικό Βραβείο ξένης λογοτεχνίας, και το Μάθημα σε μια νεκρή γλώσσα (1977) που διασκευάστηκε σε ταινία.

Το μεγαλύτερο μέρος του έργου του συνδέεται με τη Γαλικία. Η πλοκή ορισμένων μυθιστορημάτων του διαδραματίζεται σε μικρές πόλεις της ανατολικής Γαλικίας πριν από το 1918. Ο Κούσνιεβιτς κατάφερε να περιγράψει την ατμόσφαιρα της Γαλικίας εκείνης της εποχής με νοσταλγικό και υποβλητικό τρόπο. Απεικονίζει το τέλος της Αυστροουγγρικής αυτοκρατορίας, μια κομβική στιγμή στην ευρωπαϊκή ιστορία, αναμειγνύοντας αυτοβιογραφικά στοιχεία. Εστιάζει στην πολυπλοκότητα των θεσμών, στην αλληλοδιείσδυση των πολιτισμών και στη διασταύρωση των πεπρωμένων των κατοίκων όλων των περιοχών της παλιάς αυτοκρατορίας. Αρκετά έργα είναι αφιερωμένα στον αντιστασιακό αγώνα κατά του φασισμού στην κατεχόμενη Γαλλία.

 Διακρίσεις 
Στις 21 Ιουλίου 1977 του απονεμήθηκε το Τάγμα του Λαβάρου της Εργασίας Β' τάξης. Την Εθνική Ημέρα της Αναγέννησης της Πολωνίας το 1974, έλαβε το Κρατικό Βραβείο Α' βαθμού. Το 1987 του απονεμήθηκε το Παράσημο Τιμής «Για Προσφορά στον Εθνικό Πολιτισμό». Μετά θάνατον, τιμήθηκε με τον Σταυρό του Διοικητή του Τάγματος της Αναγέννησης της Πολωνίας.

 Έργα 

 Ποιητικές συλλογές 

 1956 – Słowa o nienawiści - Λόγια για το μίσος 
 1959 – Diabłu ogarek - Το κούτσουρο του διαβόλου
 1962 – Czas prywatny -  Προσωπικός χρόνος
 1975 – Piraterie (wybór wierszy) - Πειρατές (επιλεγμένα ποιήματα)

 Πεζογραφία 

 1961 – Korupcja – Διαφθορά, μια περιγραφή της αντιστασιακής δραστηριότητας στην κατεχόμενη από τους Ναζί Γαλλία
 1963 – Eroica - Ηρωϊκά
 1964 – W drodze do Koryntu - Στον δρόμο για την Κόρινθο
 1970 – Król Obojga Sycylii - Ο βασιλιάς των δύο Σικελιών, ελλ. μετάφραση: Ρενέ Ψυρούκη, εκδόσεις Νεφέλη, 1985 
 1971 – Strefy - Ζώνες
 1973 – Stan nieważkości - Κράτος χωρίς βαρύτητα
 1975 – Trzecie królestwo - Το Τρίτο βασίλειο (περιγραφή της πραγματικότητας της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας)
 1977 – Lekcja martwego języka - Μάθημα σε μια νεκρή γλώσσα
 1980 – Witraż - Βιτρό (για την περίοδο του Μεσοπολέμου στην Ευρώπη)
 1985 – Mieszaniny obyczajowe - Συνήθη μείγματα
 1987 – Nawrócenie - Μετατροπή
 1992 – Puzzle pamięci - Παζλ μνήμης

 Δοκίμια 

 1980 – Moja historia literatury - Η λογοτεχνική μου ιστορία

 Κινηματογράφος 

 1979 - Μάθημα σε μια νεκρή γλώσσα, ταινία βασισμένη στο ομώνυμο μυθιστόρημα σε σκηνοθεσία Γιάνους Μαγιέφσκι  
 2009 - Βιογραφικό ντοκιμαντέρ σε σκηνοθεσία Άντζεϊ Γκαγιέφσκι  

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Πολωνοί ποιητές
Κατηγορία:Πολωνοί συγγραφείς
Κατηγορία:Πολωνοί λογοτέχνες
Κατηγορία:Πολωνοί διπλωμάτες
Κατηγορία:Απόφοιτοι του Γιαγκελόνιου Πανεπιστημίου
Κατηγορία:Γάλλοι αντιστασιακοί
Κατηγορία:Μέλη του Ενιαίου Εργατικού Κόμματος Πολωνίας
Κατηγορία:Ιππότες του Τάγματος της Αναγέννησης της Πολωνίας
Κατηγορία:Διοικητές του Τάγματος της Αναγέννησης της Πολωνίας
Κατηγορία:Αποδέκτες του Τάγματος του Λαβάρου της Εργασίας
Κατηγορία:Ενταφιασμοί στο Στρατιωτικό Κοιμητήριο Ποβόνσκι