Ραφαέλε Ριάριο

Ο Ραφαέλε Σανσόνι Γκαλεότι Ριάριο, ιταλ.: Raffaele Sansoni Galeoti Riario (3 Μαΐου 1461 – 9 Ιουλίου 1521) ήταν Ιταλός καρδινάλιος της Αναγέννησης, γνωστός κυρίως ως ο κατασκευαστής του Παλάτσο ντελα Καντσελερία και το άτομο που προσκάλεσε τον Μιχαήλ Άγγελο στη Ρώμη. Ήταν προστάτης των τεχνών. Ήταν επίσης ο πρώτος έφηβος, που προήχθη στο Κολλέγιο των Καρδιναλίων στην ιστορία της Αγίας Έδρας. 

 Πρώιμη σταδιοδρομία και η Συνωμοσία των Πάτσι 
Γεννημένος στη φτώχεια στη Σαβόνα, ο Ριάριo ήταν γιος του Aντόνιο Σανσόνι και της Βιολάντε Ριάριο, ανιψιάς του Φραντσέσκο ντελα Ρόβερε, ο οποίος έγινε πάπας Σίξτος Δ΄ το 1471. 

Όντας μικρανιψιός του Πάπα Σίξτου Δ΄, χειροτονήθηκε καρδινάλιος του Σαν Τζιόρτζιο ιν Βελάμπρο στις 10 Δεκεμβρίου 1477  και ονομάστηκε Διοικητής αρκετών επισκοπών: (επισκοπή της Κουένκα, επισκοπή της Πίζα, επισκοπή της Σαλαμάνκα, επισκοπή του Τρεγκιέρ, επισκοπή της Όσμα). Αυτά του έδιναν ένα αξιοπρεπές εισόδημα και καμία υποχρέωση, εκτός από το να διορίσει έναν εφημέριο. Ήταν τότε μόλις 16 ετών, και φοιτητής του κανονικού δικαίου στο Πανεπιστήμιο της Πίζα. Έφυγε από την Πίζα λόγω της πανώλης.  Κατά την επιστροφή του στη Ρώμη την άνοιξη του 1478, ο Ριάριο σταμάτησε στη Φλωρεντία, όπου έγινε μάρτυρας της Συνωμοσίας των Πάτσι εναντίον των Μεδίκων. Παρά την αθωότητά του, ο Ραφαέλε συνελήφθη από τις αρχές της Φλωρεντίας, επειδή ήταν συγγενής των συνωμοτών Τζιρόλαμο Ριάριο αδελφού της μητέρας του και επικεφαλής της πλεκτάνης, και του αρχιεπισκόπου Φραντσέσκο Σαλβιάτι. Η απελευθέρωσή του λίγες εβδομάδες αργότερα κανονίστηκε από τον Λορέντσο των Μεδίκων. Στις 22 Ιουνίου 1478 έγινε δεκτός επίσημα ως καρδινάλιος από τον πάπα στη Σιένα, και τέσσερις ημέρες αργότερα στάλθηκε ως απεσταλμένος στην Περούτζια.

Μόλις το 1480 ο Ραφαέλε χειροτονήθηκε ιερέας, και έλαβε το δικαίωμα να τιμηθεί με τον ναό του Σαν Λορέντσο ιν Νταμάζο. Ονομάστηκε θαλαμηπόλος (camerlengo) το 1483.

 Ο Ριάριο στην Παπική Αυλή 
Το 1484 ο Ριάριο συμμετείχε στον πόλεμο, που ξεκίνησε μεταξύ των Ορσίνι και της οικογένειας Κολόννα, προσπαθώντας μάταια να εξασφαλίσει τη ζωή τού φίλου του Λορέντσο Οντόνε Κολόννα, ο οποίος κατηγορήθηκε για τη δολοφονία ενός Ορσίνι, και εκτελέστηκε από τον Σίξτο Δ΄. Το 1488 ο πάπας Ιννοκέντιος Η΄ έστειλε τον καρδινάλιο Ριάριο ως απεσταλμένο στον θείο του, Τζιρόλαμο Ριάριο, ο οποίος τότε είχε επαναστατήσει εναντίον της Αγίας Έδρας. Εν τω μεταξύ, ο καρδινάλιος είχε ήδη αναθέσει την ανέγερση τού παλατιού του δίπλα στην εκκλησία του Σαν Λορέντσο ιν Νταμάζο (1486).

Λέγεται ότι ο Φραντσεσκέτο Τσύμπο, ο διαβόητος γιος του Ιννοκέντιου Η΄, έχασε σε μία μόνο νύχτα 15.000 δουκάτα σε ένα παιχνίδι με χαρτιά, που έλαβε χώρα στην κατοικία του Ραφαέλε. Όταν ο πάπας ζήτησε από τον καρδινάλιο να επιστρέψει τα χρήματα τού γιου του, ο τελευταίος απάντησε ότι λυπόταν, αλλά τα είχε ήδη χρησιμοποιήσει για να χρηματοδοτήσει την κατασκευή του παλάτσο του.

Ως καμερλένγκο, ο Ριάριο συνήθως επαινείται για τη διασφάλιση της τάξης στη Ρώμη μετά το τέλος τού Ιννοκέντιου Η΄.  Ήταν υποψήφιος για την παπική τιάρα στο Κονκλάβιο του 1492, αλλά αποκλείστηκε από τις πρώτες ψηφοφορίες λόγω του νεαρού τής ηλικίας του. Τελικά ψήφισε τον Ροδρίγκο Βοργία (πάπα Αλέξανδρο ΣΤ΄), λαμβάνοντας την επικερδή επισκοπή της Καρθαγένης ως ανταμοιβή για την υποστήριξή του.

Κατά τη διάρκεια της αρχιερατείας του Αλεξάνδρου ΣΤ΄ (1492–1503), ο Ριάριο διακρίθηκε ως διπλωμάτης και σύμβουλος τού παπικού θρόνου. Το 1493 στάλθηκε ως απεσταλμένος στην Αικατερίνα Σφόρτσα, χήρα του Τζιρόλαμο Ριάριο, για να την εμποδίσει να επιτρέψει στα γαλλικά στρατεύματα να περάσουν από το Φορλί και την Ίμολα. Ο πάπας Ιούλιος Β΄ (1503–1513), συγγενής του Ριάριο αλλά όχι πάντα σύμμαχός του, τον προήγαγε στην επισκοπή της Όστια και του Βελέτρι.

 Συμμετοχή στην πλεκτάνη εναντίον του Λέοντα Ι΄ και το τέλος 
Τον Ιούνιο του 1517 ο καρδινάλιος Πετρούτσι και άλλοι, συνωμότησαν εναντίον του πάπα Λέοντα Ι΄ (Τζοβάννι των Μεδίκων). Ο καρδινάλιος Ριάριο αρνήθηκε να συμμετάσχει στην πλεκτάνη, αλλά τουλάχιστον γνώριζε τις προθέσεις του Πετρούτσι να δολοφονήσει τον πάπα, και δεν έκανε κάτι για να την αποτρέψει. Ο Λέων Ι΄ ειδοποιήθηκε για τη μηχανορραφία, συνέλαβε τους συνωμότες, και διέταξε την εκτέλεσή τους. Ο Ριάριο, του οποίου η εμπλοκή στη συνωμοσία των Πάτσι δεν είχε ξεχαστεί από τον πάπα των Μεδίκων, εξασφάλισε το κεφάλι του μόνο παραδίδοντας στον πάπα το παλάτσο του δίπλα στον Σαν Λορέντσο ιν Νταμάζο. Ο Λέων Ι΄ το μεταβίβασε στον εξάδελφό του Τζούλιο των Μεδίκων (μετέπειτα Κλήμης Ζ΄), αντι-καγκελάριο της Αγίας Έδρας, ο οποίος το μετέτρεψε σε έδρα της Αποστολικής Καγκελαρίας. Έτσι, το παλάτσο Ριάριο είναι στο εξής γνωστό ως παλάτσο ντελα Καντσελερία.

Ο Ριάριο απεβίωσε στη Νάπολη, σε ηλικία 60 ετών. Ο τάφος του βρίσκεται στη βασιλική των Σάντι Απόστολι στη Ρώμη.

 Προστάτης της τέχνης, και υστεροφημία 
Λάτρης των καλών τεχνών και ιδιαίτερα της γλυπτικής, οι καλλιτεχνικές επιλογές του καρδινάλιου Ριάριο προαναγγέλλουν την άφιξη της Ύστερης Αναγέννησης στη Ρώμη. Η γιγαντιαία κατοικία του, επηρεασμένη από τη φλωρεντινή αρχιτεκτονική, είναι το πρώτο κτίριο του νέου μνημειώδους ρυθμού, που επικράτησε στην Ιερή Πόλη επί Ιουλίου Β΄. Ο Ριάριο πιστώνεται επίσης ότι παρατήρησε το ταλέντο του νεαρού Μιχαήλ Αγγέλου: το 1496, ο Κοιμώμενος Έρως εκείνου, τού πωλήθηκε ψευδώς ως αρχαίο έργο. Ο αισθητικός ιεράρχης ανακάλυψε την απάτη, αλλά εντυπωσιάστηκε τόσο πολύ από την ποιότητα τού γλυπτού, που κάλεσε τον καλλιτέχνη στη Ρώμη, όπου ο Μιχαήλ Άγγελος εργάστηκε στις τρεις μεγάλες παραγγελίες της σταδιοδρομίας του.

Ο Ραφαέλε Ριάριο θεωρείται γενικά ένας τυπικός ιερέας της εποχής του: αδιάφορος για τα θρησκευτικά ζητήματα, μάλλον πολιτικός παρά ιερέας, περισσότερο μαικήνας παρά θεολόγος.

 Στη λαϊκή κουλτούρα 
Ο Ραφαέλε Ριάριο εμφανίζεται στις σεζόν 2 και 3 της τηλεοπτικής σειράς Mέδικοι του 2016. Τον υποδύονται ο Φραντσέσκο ντι Ραϊμόντο στη 2η σεζόν και ο Λόρις Ντε Λούνα στην 3η. Τον υποδύεται ο Αμερικανός ηθοποιός Σκοτ Γουίλιαμ Γουίντερς και στις τρεις σεζόν της τηλεοπτικής σειράς Boργίες, η οποία προβλήθηκε από το 2011 έως το 2014. Σε αυτή την προσαρμογή, είναι στενός συνωμότης του μακρινού εξαδέλφου του, Τζουλιάνο ντελα Ροβέρε (πάπα Ιουλίου Β΄), εναντίον του Ροντρίγκο Βοργία και άλλων στην οικογένεια Βοργία, αν και η πολιτική του ικανότητα και χρησιμότητά του, τού επιτρέπουν να ανέλθει σε αντι-καγκελάριο της Εκκλησίας υπό την αρχιερατεία του Αλεξάνδρου ΣΤ΄.

Ο Ραφαέλε Ριάριο είναι ένας σημαντικός χαρακτήρας στο manga Τσέζαρε: ο Δημιουργός της Καταστροφής, το οποίο επικεντρώνεται στον χρόνο που σπούδαζε ο Καίσαρας Βοργίας στο Πανεπιστήμιο της Πίζας, τον χρόνο πριν εκλεγεί ο πατέρας του ως πάπας Αλέξανδρος ΣΤ΄. Στο manga, ο Ριάριο είναι ο αρχιεπίσκοπος της Πίζας και ο Καίσαρας ζει μαζί του στο παλάτσο του. Στη θεατρική μουσική διασκευή του 2023, τον ρόλο του Ριάριο υποδύθηκε ο Χαρούκι Κιγιάμα.

 Αναφορές 

 Περαιτέρω ανάγνωση 


Κατηγορία:Καμεράριοι της Αγίας Ρωμαϊκής Εκκλησίας
Κατηγορία:Επίσκοποι και Αρχιεπίσκοποι Πίζας