Λαπίτα

Οι Λαπίτα ήταν αρχαιολογικός πολιτισμός στον Ειρηνικό Ωκεανό μεταξύ του 1600 π.Χ. και του 500 π.Χ.. Αποίκησαν τη νησιωτική Μελανησία, τη δυτική Πολυνησία και τμήματα της Μικρονησίας και θεωρούνται οι πρόγονοι των ιθαγενών αυτών των περιοχών.

 Ιστορία 
αριστερά|μικρογραφία|200x200εσ|Τάφος Λαπίτα στα Φίτζι, περίπου 800 π.Χ.
Οι Λαπίτα πιστεύεται πως κατάγονταν από την Ταϊβάν και άλλες περιοχές της ανατολικής Ασίας και περίπου το 2000 π.Χ. εγκαταστάθηκαν στο Αρχιπέλαγος του Μπίσμαρκ στη σημερινή Παπούα Νέα Γουινέα. Κατά το 1600 π.Χ. ξεκίνησαν να δημιουργούν χαρακτηριστική τέχνη, ιδιαίτερα κεραμική, καθώς και να εξαπλώνονται στα γύρω νησιά. Αρχικά δημιουργώντας αποικίες στα Νησιά Σολομώντα, είχαν εξαπλωθεί στα Φίτζι, την Τόνγκα και την υπόλοιπη δυτική Πολυνησία μέχρι το 1000 π.Χ.. Μέσα στα επόμενα 500 χρόνια αποίκησαν μέχρι και τμήματα της Μικρονησίας. Οικισμοί των Λαπίτα έχουν βρεθεί από τη Νέα Γουινέα και τα γύρω νησιά μέχρι και τη Σαμόα, καθώς επίσης και στη Νέα Καληδονία, το Βανουάτου και στα Ουαλίς και Φουτουνά.

Οι κοινωνίες των Λαπίτα θεωρείται πως ήταν οργανωμένες σε φυλές, με την κάθε φυλή να έχει τον δικό της αρχηγό. Ταξίδευαν με κανό από νησί σε νησί και βασίζονταν κυρίως στο ψάρεμα για την επιβίωση τους, ενώ πιθανώς να ανέπτυξαν και περιορισμένη γεωργία και κτηνοτροφία. Η διατροφή τους περιλάμβανε κολοκάσια, αρτόκαρπους και καρύδες και είχαν καθιερώσει εμπόριο με άλλους λαούς της περιοχής.

 Τέχνη 
μικρογραφία|Κεραμικό σκεύος Λαπίτα, Εθνικό Μουσείο του Βανουάτου
Η τέχνη των Λαπίτα είναι χαρακτηριστική του πολιτισμού τους. Κατασκεύαζαν τέχνεργα σκαλίζοντας ξύλο, κοχύλια και κόκαλα, ενώ ιδιαίτερης σημασίας ήταν η κεραμική. Συχνά περιλαμβάνονται γεωμετρικά σχέδια που συμβολίζουν κύματα, κανό, ζώα ή ανθρωπόμορφα θέματα. Τα κεραμικά κατασκευάζονταν από πηλό και πιθανώς να χρησιμοποιούνταν για μαγείρεμα, σερβίρισμα ή αποθήκευση τροφίμων. Άλλα τέχνεργα αποτελούν εργαλεία από κοχύλια ή στολίδια όπως μενταγιόν και δακτυλίδια, με τη χρήση οψιανού να είναι συχνή. Έχουν ανακαλυφθεί επίσης εργαλεία για τη δημιουργία τατουάζ.

 Γλώσσα 
Είναι άγνωστη η γλώσσα που μιλούσαν οι Λαπίτα. Κατά πάσα πιθανότητα ήταν κάποια πρωτογλώσσα που άνηκε στην Αυστρονησιακή οικογένεια. Αύτη η γλώσσα θα μπορούσε να είναι πρόγονος πολλών γλωσσών της Ωκεανίας, όπως τα σαμοανικά και τα φιτζιανά, οι οποίες είναι συγγενικές μεταξύ τους.

 Ανακάλυψη και ονομασία 
μικρογραφία|200x200εσ|Ανασκάφες στη Σαμόα το 1957
Το 1909 ο Όττο Μάγερ, ένας καθολικός ιεραπόστολος, ανακάλυψε και συνέλεξε μερικά κομμάτια κεραμικών στην Παπούα Νέα Γουινέα. 41 χρόνια αργότερα, το 1950, ένας Γάλλος γεωλόγος συνέκρινε αυτά τα ευρήματα με κάποια που είχαν πρόσφατα ανακαλυφθεί στη Νέα Καληδονία και παρατήρησε πως έχουν σημαντικές ομοιότητες, υποδεικνύοντας ότι προέρχονται από τον ίδιο πολιτισμό.

Όπως και άλλοι αρχαιολογικοί πολιτισμοί, οι Λαπίτα πήραν το όνομα τους από ένα σημαντικό τους αρχαιολογικό χώρο, στη συγκεκριμένη περίπτωση όμως το όνομα δόθηκε εσφαλμένα. Το 1952, ο Αμερικανός ανθρωπολόγος Έντουαρντ Γκίφορντ έκανε ανασκαφές στο Γκραντ Τερ της Νέας Καληδονίας και ρώτησε έναν ιθαγενή για το πως λέγεται η τοποθεσία, αυτός κατάλαβε λάθος την ερώτηση και του απάντησε "λαπίτα" που στη γλώσσα Χαβέκε της περιοχής σημαίνει "το μέρος που κάποιος σκάβει". Το λάθος αυτό όμως παρατηρήθηκε πολύ αργότερα και το όνομα είχε ήδη καθιερωθεί.

 Εικόνες τέχνεργων 

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 


Κατηγορία:Αρχαίοι πολιτισμοί
Κατηγορία:Ιστορία της Ωκεανίας
Κατηγορία:Ιστορία των Νήσων Σολομώντα
Κατηγορία:Εξερευνητές του Ειρηνικού
Κατηγορία:Εξερευνητές της Παπούα Νέας Γουινέας