Παλάτσο Σκιφανόια

Το Παλάτσο Σκιφανόια, ιταλ.: Palazzo Schifanoia είναι ένα αναγεννησιακό παλάτι στη Φερράρα, της Εμίλια-Ρομάνια (στηνΙταλία), που κτίστηκε για την οικογένεια των Έστε. Το όνομα «Schifanoia» πιστεύεται ότι προέρχεται από τη φράση «schifare la noia», που σημαίνει κυριολεκτικά «ξεφεύγω από την πλήξη», η οποία περιγράφει με ακρίβεια την αρχική πρόθεση του παλατιού και των άλλων βιλών σε κοντινή απόσταση, όπου χαλάρωνε η Αυλή των Έστε. Τα κυριότερα σημεία της διακόσμησής του είναι οι αλληγορικές τοιχογραφίες με λεπτομέρειες σε τέμπερα, από τους Φραντσέσκο ντελ Κόσα και Κοσμέ Τούρα, οι οποίες εκτελέστηκαν περίπου το 1469–70, ένα μοναδικά σωζόμενο έργο της εποχής τους.

μικρογραφία|Αλληγορία του Μαρτίου . Φραντσέσκο ντελ Κόσα, Έρκολε ντε' Ρομπέρτι  και Γκεράρντο ντι Αντρέα Φιορίνι. Μία τοιχογραφία από την Αίθουσα των Μηνών. Γύρω στο 1469.

Αυτό το παλάτι αποτελεί μέρος ενός καταλόγου παλατιών αναψυχής για την οικογένεια Έστε, που περιλαμβάνει τα ακόλουθα: (έφεραν το όνομα delizia, δηλ. απόλαυση)

 Ντελίτσια ντι Μπελριγκουάρντο στη Βογκιέρα
 Ντελίτσια ντελ Βερτζινέζε στο Πορτοματζόρε
 Καστέλο ντι Μεζόλα στη Μέζολα
 Βίλα ντελα Μένσα και Σαμπιοντσέλο Σαν Βιτόρε
 Ντελίτσια ντι Μπενβινάντε στην Aρτζέντα

Το Παλάτι του Μπελφιόρε, το οποίο κάποτε στέγαζε το Studiolo του Παλάτσο Μπελφιόρε, δεν υπάρχει πια.

 Ιστορία 
αριστερά|μικρογραφία|200x200εσ| Το Παλάτσο Σκιφανόια το 1838.
Το παλάτι είχε την προέλευσή του σε ένα μονώροφο κτίριο χωρίς πτέρυγες, που κτίστηκε για τον Αλμπέρτο Ε΄ των Έστε (1385). Ήταν ένα μικρό καταφύγιο που προοριζόταν αποκλειστικά για δείπνα και διασκεδάσεις (delizie), ως ένα είδος χώρου δεξιώσεων, με αστική πρόσοψη και κήπο. Ως αντίστοιχο μίας ρωμαϊκής βίλας στα προάστια, το Παλάτσο Σκιφανόια προηγήθηκε κατά πολύ της πρώτης τέτοιας βίλας αναψυχής, που κτίστηκε στη Ρώμη της Αναγέννησης, στο Μπελβεντέρε που κτίστηκε για τον Νικόλαο Ε΄.

Το 1452, ο Μπόρσο των Έστε έλαβε τον τίτλο του δούκα για τα αυτοκρατορικά φέουδα της Μόντενα και του Ρέτζιο Εμίλια, τα οποία κατείχε από τον αυτοκράτορα Φρειδερίκο Γ΄ της Γερμανίας. Η αφορμή για τον κύκλο των τοιχογραφιών ήταν το αναμενόμενο χρίσμα του Μπόρσο ως δούκα της Φερράρας το 1471 από τον πάπα Παύλο Β'. Το υποκείμενο νόημα των εορτασμών που ενσαρκώνονται στον κύκλο των τοιχογραφιών, είναι η σωστή τάξη της ανθρωπότητας και της φύσης υπό την καλή διακυβέρνηση του δούκα, του εγγυητή της ειρήνης και της ευημερίας στις κτήσεις των Έστε. Υπό τις παραγγελίες του Μπόρσο, ο αρχιτέκτονας Πιέτρο Μπενβενούτο ντελι Ορντίνι κλήθηκε να κατασκευάσει ένα δουκικό διαμέρισμα σε έναν ανώτερο όροφο, παρέχοντας στο κτίριο ένα σαλόνι κατάλληλο για παρουσιάσεις πρεσβευτών και αντιπροσωπειών, ένα αντίστοιχο της διοικητικής δομής της Φερράρας, που στεγαζόταν στο πρώην Παλάτσο ντελα Ρατζιόνε, το οποίο καταστράφηκε κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Το παλάτι χρησιμοποιούνταν συχνά από τη Μαρφίζα των Έστε, μία μεγάλη προστάτιδα των τεχνών.

Εκεί, στην Αίθουσα των Μηνών (Salone dei Mesi), ο καθαρά παγανιστικός κύκλος των μηνών του Κοσμέ Τούρα παρουσιάζει τον κύκλο τού έτους ως μία αλληγορική παράσταση με τους αντίστοιχους Ολύμπιους θεούς να προεδρεύουν στα φανταστικά τους άρματα, τα οποία σύρονται από τα ζώα που αντιστοιχούν σε κάθε θεότητα, με κατάλληλες προσωποποιήσεις των αστερισμών του ζωδιακού κύκλου. Οι τοιχογραφίες δημιουργήθηκαν περίπου το 1469-70 από τεχνίτες του νοικοκυριού των Έστε: οι μεγαλύτερες μορφές βασίστηκαν σε σχέδια του Κοσμέ Τούρα, ενώ οι βινιέτες με τους εργασίες της χρονιάς και τις δραστηριότητες της Αυλής της Φερράρας υπό την καλοπροαίρετη επίβλεψη του Μπόρσο, πλαισιωμένες από αστρολογικές φιγούρες, έγιναν σε σχέδια των Φραντσέσκο ντελ Κόσα και Έρκολε ντε' Ρομπέρτι. Το μορφωμένο και περίτεχνο σχήμα των αλληγορικών παρουσιάσεων πρέπει να προέρχεται από τον άμεσο κύκλο του Μπόρσο, ίσως από τον αστρολόγο της αυλής Πελεγκρίνο Πρισιάνι, με ορισμένες λεπτομέρειες να προέρχονται από το Γενεαλογία των θεών (Genealogia deorum) του Βοκκάκιου.

Στην κοντινή Αίθουσα των Αρετών (Sala delle Virtù), ο γλύπτης Ντομένικο ντι Παρίς ζωγράφισε τα ανάγλυφα από γυψομάρμαρο σε μία ζωφόρο από putti και σύμβολα των καρδιναλίων και των θεολογικών αρετών, κάτω από μία ζωγραφισμένη οροφή με χωρίσματα.
δεξιά|μικρογραφία|262x262εσ| Λεπτομέρεια της Αλληγορίας του Απριλίου των Φραντσέσκο ντελ Κόσσα, Έρκολε ντε' Ρομπέρτι  και Γκεράρντο ντι Αντρέα Φιορίνι. Μία τοιχογραφία από την Αίθουσα των Μηνών. Γύρω στο 1469
Η πρόσοψη ήταν αρχικά διακοσμημένη με γείσο από ψεύτικες επάλξεις, η επιφάνειά της ήταν ομαλά σοβατισμένη και διακοσμημένη με γεωμετρικά σχέδια από πολύχρωμες απομιμήσεις μαρμάρων, τα οποία έχουν χαθεί, προσδίδοντας τώρα ένα κάπως σκυθρωπό δημόσιο πρόσωπο στο Παλάτσο Σκιφανόια, κάτι που δεν ήταν αυτό που σχεδίαζε ο Μπόρσο των Έστε. Η πλούσια λευκή μαρμάρινη πόρτα εισόδου σώζεται, αν και τα χρωματιστά της χρώματα έχουν φθαρεί, και οι ιστορικοί τέχνης διαφωνούν αν πρέπει να αποδοθεί στον ζωγράφο-σχεδιαστή Φραντσέσκο ντελ Κόσσα ή στον Μπιάτζιο Ροσέττι. Επάνω από την τοξωτή πόρτα, που πλαισιώνεται από παραστάδες, εκτίθενται τα οικόσημα των Έστε και ο μονόκερως, σύμβολο της δουκικής καλοσύνης και πηγή προστασίας. Το 1493 προστέθηκε το πήλινο γείσο σε σχέδια του Μπιάτζιο Ροσέτι, ο οποίος επίσης είχε αναλάβει από τον Έρκολε Α΄ των Έστε στην επέκταση του παλατιού.

Από την Αίθουσα των Μηνών ο επισκέπτης περνούσε κάποτε κατευθείαν στους κήπους, στους οποίους έφτανε μία μνημειώδης σκάλα από τη θερινή στοά (loggia), κατασκευές που κατεδαφίστηκαν τον 18ο αι. Αφού οι Έστε έφυγαν από τη Φερράρα το 1598, το παλάτσο κληρονομήθηκε μέσω διαδοχικών κληρονόμων, τελικά από την οικογένεια Τασσόνι, με τις τοιχογραφίες του να ασβεστώνονται. Τελικά, κατά τη διάρκεια της διοίκησης του δουκάτου ως τμήματος των Παπικών Κρατών, με φρουρά των Αψβούργων, έγινε αποθήκη και εργοστάσιο καπνού. Όταν το Παλάτσο Σκιφανόια περιήλθε στην κατοχή του δήμου της Φερράρα μετά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, μόνο επτά από τους μήνες στην Αίθουσα παρέμειναν ευανάγνωστοι.

Το Παλάτσο Σκιφανόια αποτελεί μέρος της κληρονομιάς της Φερράρα, που διατηρείται κάτω από την ομπρέλα του Μουζέι Τσίβιτσι ντ'Άρτε Αντίκα ντι Φερράρα. Οι αίθουσες του 14ου και 15ου αι. περιέχουν συλλογές αρχαιοτήτων, μία νομισματική συλλογή, και χυτά μετάλλια από τον Πιζανέλο και άλλους καλλιτέχνες του κουατροτσέντο (15ου αι.) προς τιμήν των μελών του Οίκου των Έστε.

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

 Information about the Schifanoia Museum at the website of the Civic Museums of Ancient Art, Ferrara   
 Gallery:  details of the frescoes after Cossa's designs
 Web Gallery of Art: Frescos in the Palazzo Schifanoia
 Details of the Schifanoia Palace at the website; Ferrara, Po Delta. World heritage site
 Details of the frescoes and the Palazzo Schifanoia

Κατηγορία:Αναγεννησιακή τέχνη