Τζγκαντία

Η Τζγκαντία ή Τζγκαντίγια (Ġgantija, "τόπος γιγάντων") είναι μεγαλιθικό συγκρότημα ναών από τη νεολιθική εποχή (  – 2500 π.Χ.), στο μεσογειακό νησί Γκόζο στη Μάλτα. Οι ναοί της Τζγκαντία είναι οι αρχαιότεροι από τους Μεγαλιθικούς ναούς της Μάλτας και είναι παλαιότεροι από τις πυραμίδες της Αιγύπτου. Οι δύο ναοί στη Τζγκαντία κτίστηκαν κατά τη Νεολιθική περίοδο, γεγονός που καθιστά αυτούς τους ναούς ηλικίας άνω των 5.500 ετών και τις δεύτερες αρχαιότερες υπάρχουσες ανθρωπογενείς θρησκευτικές κατασκευές στον κόσμο μετά το Γκεμπεκλί Τεπέ στη σημερινή Τουρκία. Μαζί με άλλες παρόμοιες κατασκευές, έχουν χαρακτηριστεί ως Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, οι Μεγαλιθικοί Ναοί της Μάλτας.

Οι ναοί είναι στοιχεία μιας τελετουργικής τοποθεσίας που χρησιμοποιείται σε ιεροτελεστία γονιμότητας. Οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι τα πολυάριθμα ειδώλια και αγάλματα που βρέθηκαν στην τοποθεσία συνδέονται με αυτή τη λατρεία. Σύμφωνα με την τοπική λαογραφία των Γκοζιτάνων, μια γίγαντας που ονομαζόταν Σανσούνα που έτρωγε τίποτα άλλο εκτός από φάβα και μέλι γέννησε ένα παιδί από έναν κοινό άνθρωπο. Με το παιδί να κρέμεται από τον ώμο της, έχτισε αυτούς τους ναούς και τους χρησιμοποιούσε ως χώρους λατρείας.

 Περιγραφή και σχεδιασμός 
αριστερά|μικρογραφία| Η Τζγκαντία όπως φαίνεται από τα δυτικά
Οι ναοί στη Τζγκαντία στέκονται στην άκρη του οροπεδίου Ξάγκχρα, με προσανατολισμό προς τα νοτιοανατολικά. Αυτό το μεγαλιθικό μνημείο περιλαμβάνει δύο ναούς και έναν ημιτελή τρίτο, του οποίου μόνο η πρόσοψη κατασκευάστηκε εν μέρει πριν εγκαταλειφθεί. Όπως ο νότιος ναός στη Μνάτζντρα, βλέπει την ανατολή του ηλίου στην ισημερία, χτισμένος δίπλα και περίκλειστος εντός τοίχου περίφραξης. Ο νότιος είναι μεγαλύτερος και παλαιότερος και χρονολογείται γύρω στο 3600 π.Χ. Επίσης διατηρείται καλύτερα. Η κάτοψη του ναού περιλαμβάνει πέντε μεγάλες αψίδες, με τα ίχνη του ασβεστοκονιάματος που κάποτε κάλυπτε τον ακανόνιστο τοίχο να διατηρείται ακόμα ανάμεσα στους ογκόλιθους.

Οι ναοί είναι χτισμένοι στο τυπικό σχήμα τριφυλλιού, με ογκόλιθους που βλέπουν στο εσωτερικό να οριοθετούν το σχήμα. Στη συνέχεια, ο χώρος μεταξύ των τοίχων γεμίστηκε με μπάζα. Μια σειρά από ημικυκλικές αψίδες συνδέονται με ένα κεντρικό πέρασμα. Οι αρχαιολόγοι πιστεύουν ότι οι αψίδες ήταν αρχικά καλυμμένες με στέγη.

Η κατασκευή είναι ένα αξιοσημείωτο κατόρθωμα, δεδομένου ότι τα μνημεία κατασκευάστηκαν όταν ο τροχός δεν είχε ακόμη εμφανιστεί και δεν υπήρχαν διαθέσιμα μεταλλικά εργαλεία στη Μάλτα. Έχουν ανακαλυφθεί μικροί, σφαιρικοί λίθοι. Χρησιμοποιήθηκαν ως ρουλεμάν για τα οχήματα που μετέφεραν τους τεράστιους πέτρινους λίθους που χρησιμοποιούνταν για τους ναούς.

Ο ναός, όπως και άλλες μεγαλιθικές τοποθεσίες στη Μάλτα, βλέπει νοτιοανατολικά. Ο νότιος ναός φτάνει σε ύψος τα 6 μέτρα. Στην είσοδο κάθεται ένας ογκόλιθος με μια εσοχή, που οδήγησε στην υπόθεση ότι αυτός ήταν ένας τελετουργικός σταθμός πλύσης για εξαγνισμό πριν από την είσοδο των πιστών στο συγκρότημα. Οι πέντε αψίδες περιέχουν διάφορους βωμούς. Οι ερευνητές βρήκαν οστά ζώων στην τοποθεσία που υποδηλώνουν ότι ο χώρος χρησιμοποιήθηκε για θυσίες ζώων.

 Ανασκαφές και αναγνώριση 
μικρογραφία| Ακουαρέλα των ερειπίων του ναού από τον Αμπράαμ-Λουί-Ροντόλφ Ντυκρός, 1778
μικρογραφία| Χαλκογραφία του ναού από τον Ωγκυστέν Λεμαίτρ, 1848
Οι κάτοικοι και οι περιηγητές γνώριζαν την ύπαρξη του ναού από παλιά. Στα τέλη του 18ου αιώνα, προτού πραγματοποιηθούν οποιεσδήποτε ανασκαφές, ο Ζαν-Πιερ Χουέλ σχεδίασε ένα σκίτσο βασισμένο σε αυτή τη γνώση, το οποίο έχει βρεθεί ότι είναι εξαιρετικά ακριβές. Το 1827, ο συνταγματάρχης Τζον Ότο Μπάγιερ, ο Αντικυβερνήτης του Γκόζο, διέταξε τον καθαρισμό της τοποθεσίας από τα συντρίμμια. Το χώμα και τα συντρίμμια χάθηκαν χωρίς να έχουν εξεταστεί σωστά. Ο Γερμανός καλλιτέχνης Τσαρλς Φρέντερικ ντε Μπρόκτορφ είχε ζωγραφίσει μια εικόνα της τοποθεσίας μέσα σε ένα ή δύο χρόνια πριν από την απομάκρυνση των συντριμμιών, έτσι έκανε μια καταγραφή του χώρου πριν από τον καθαρισμό.

Μετά τις ανασκαφές που διεξήχθησαν το 1827, τα ερείπια εγκαταλείφθηκαν. Τα λείψανα συμπεριλήφθηκαν στον Κατάλογο Αρχαιοτήτων του 1925. Η γη ήταν ιδιωτική μέχρι το 1933, όταν η κυβέρνηση την απαλλοτρίωσε για δημόσιο όφελος. Το Τμήμα Μουσείων πραγματοποίησε εκτεταμένες αρχαιολογικές εργασίες το 1933, 1936, 1949, 1956-1957 και 1958-1959. Στόχος του ήταν να καθαρίσει, να διατηρήσει και να ερευνήσει τα ερείπια και το περιβάλλον τους. [ απαιτείται παραπομπή ]

Οι ναοί στη Τζγκαντίγια καταχωρήθηκαν ως Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO το 1980. Το 1992, η Επιτροπή αποφάσισε να επεκτείνει τον κατάλογο για να συμπεριλάβει άλλους πέντε μεγαλιθικούς ναούς που βρίσκονται στα νησιά της Μάλτας και του Γκόζο. Η καταχώρηση Τζγκαντίγια μετονομάστηκε σε «Μεγαλιθικοί Ναοί της Μάλτας».

Ο ναός και οι γύρω περιοχές ανακαινίστηκαν ή αποκαταστάθηκαν τη δεκαετία του 2000. Ελαφροί διάδρομοι πεζών εγκαταστάθηκαν στο ναό το 2011, για την προστασία του δαπέδου. Ένα πάρκο πολιτιστικής κληρονομιάς αναπτύχθηκε και άνοιξε το 2013.

 Σύγχρονες ερμηνείες 
Η ανθρωπολόγος Κάθριν Ρούντρι διερεύνησε πώς οι «νεολιθικοί ναοί της Μάλτας», συμπεριλαμβανομένης της Τζγκαντίγια, «έχουν ερμηνευτεί, αμφισβητηθεί και οικειοποιηθεί από διάφορες τοπικές και ξένες ομάδες συμφερόντων: όσους εργάζονται στον τουριστικό κλάδο, διανοούμενους και Μαλτέζους εθνικιστές, κυνηγούς, αρχαιολόγους, καλλιτέχνες και συμμετέχοντες στο παγκόσμιο κίνημα της Θεάς».

Σύμφωνα με πληροφορίες, ορισμένες περιηγήσεις της Θεάς αναφέρονται στους δύο ναούς στην Τζγκαντίγια ως «ο ναός της μητέρας και της κόρης».

 Δείτε επίσης 

 Μεγαλιθικοί ναοί της Μάλτας
 Χατζάρ Κιμ
 Υπόγειο του Χαλ Σαφλιένι

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Εθνικός κατάλογος της πολιτιστικής περιουσίας των νησιών της Μάλτας
 Heritage Malta's Ġgantija 

Κατηγορία:Νεολιθικοί αρχαιολογικοί τόποι
Κατηγορία:Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς στη Μάλτα
Κατηγορία:Γκόζο
Κατηγορία:Μεγαλιθικά μνημεία
Κατηγορία:Κτίρια και κατασκευές στη Μάλτα