Λουτρά του Γαζή Εβρενός (Γιαννιτσά)

Τα Λουτρά του Γαζή Εβρενός (γνωστά και ως Λουτρά του Καϊάφα) αποτελούν το παλαιότερο σωζόμενο μνημείο των Γιαννιτσών επί Τουρκοκρατίας. Βρίσκονται στο δυτικό τομέα της Οδού Στράντζης, σε απόσταση λίγων μέτρων από το Μαυσωλείο του Γαζή Εβρενός. 
μικρογραφία|Τα λουτρά σήμερα
Χτίστηκαν, κατά τη παράδοση, από τον ίδιο τον κατακτητή της πόλης Γαζή Αχμέτ Εβρενός Μπέη, προορισμένα για δημόσια χρήση. Σύμφωνα με την μορφολογία των αρχιτεκτονικών τους στοιχείων η κατασκευή τους ανάγεται στα 1385-1395 μ.Χ. Ο Εβλιγιά Τσελεμπή μας πληροφορεί ότι ήταν ένας πολύ ευχάριστος τόπος συγκέντρωσης, πολυτελέστατος, στολισμένος με όμορφα χαλιά. Πιο συγκεκριμένα αναφέρει πως είναι το: «πιο αξιέπαινο από όλα για την ατμόσφαιρά του, το κτίριό του, τους υπηρέτες του και τα χαλιά του». Σύμφωνα με προφορικές μαρτυρίες τα λουτρά λειτουργούσαν έως τις αρχές του 20ου αιώνα. Τα λουτρά ονομάστηκαν και «του Καϊάφα», λόγω του ιδιοκτήτη τους μετά τον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο. Τα λουτρά του Γαζή Εβρενός ανακηρύχθηκαν πολιτιστικό μνημείο το 1990.
Πρόκειται για ένα τετράγωνο κτίριο διαστάσεων 15Χ18 μ, διπλό χαμάμ που οργανώνεται σε δύο ανεξάρτητα τμήματα, ανδρικό και γυναικείο, με εισόδους από διαφορετική πλευρά με αποτέλεσμα να σχηματίζονται δύο κάθετοι μεταξύ τους άξονες διάταξης, και όχι παράλληλοι όπως συνηθίζεται. Τα δύο τμήματα έχουν παρόμοιο μέγεθος με το αποδυτήριο του ανδρικού τμήματος να αναπτύσσεται ως ανεξάρτητος όγκος μεγάλων διαστάσεων, ενώ απαιτείται ανασκαφική διερεύνηση για να καθοριστεί το αποδυτήριο του γυναικείου τμήματος.

Σήμερα σώζεται μόνο η βόρεια πτέρυγα του λουτρού, με τη σκεπή χαλασμένη χωρίς κεραμίδια και τους τρούλους διαβρωμένους από το χρόνο. Στη σημερινή κατάσταση σώζεται ο κύριος όγκος των χλιαρών και ζεστών χώρων, των δύο τμημάτων σε πλήρη ανάπτυξη, σε αντίθεση με τον όγκο του αποδυτηρίου του ανδρικού τμήματος και τον όγκο της δεξαμενής-εστίας που σώζονται τμηματικά σε χαμηλό ύψος με τη μορφή ερειπίων. Ο διαφορετικός βαθμός διατήρησης των επιμέρους τμημάτων αποτελεί και τη σημαντικότερη παθολογία του μνημείου. Το μνημείο δεν είναι αναστηλωμένο, ούτε επισκέψιμο.

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Οθωμανικά λουτρά στην Ελλάδα
Κατηγορία:Κτίρια και κατασκευές στα Γιαννιτσά