Μπολέσουαφ Λέσμιαν

Ο Μπολέσουαφ Λέσμιαν (, γεννημένος ως Μπολέσουαφ Λέσμαν, 22 Ιανουαρίου 1877 – 5 Νοεμβρίου 1937, στα ελληνικά απαντάται και ως Μπολέσλαβ Λέσμιαν) ήταν Πολωνός, εβραϊκής καταγωγής, συμβολαιογράφος, ποιητής, πεζογράφος και μέλος του μοντερνιστικού κινήματος Νέα Πολωνία και της Πολωνικής Ακαδημίας Λογοτεχνίας, ένας από τους πρώτους ποιητές που εισήγαγαν το Συμβολισμό και τον Εξπρεσιονισμό στην πολωνική ποίηση. 

Ο Λέσμιαν θεωρείται ένας από τους σπουδαιότερους ποιητές της πολωνικής λογοτεχνίας. Ωστόσο, είναι ελάχιστα γνωστός εκτός Πολωνίας, κυρίως λόγω του πλούσιου ιδιόμορφου ύφους του, το οποίο ο Τσέσλαφ Μίλος χαρακτήρισε «σχεδόν αμετάφραστο». Ήταν ανιψιός του συγγραφέα Αντόνι Λάνγκε.

 Βιογραφικά στοιχεία 
Ο Μπολέσλαβ Λέσμιαν γεννήθηκε το 1877 στη Βαρσοβία, στο Βασίλειο της Πολωνίας, που εκείνη την εποχή διοικητικά υπάγονταν στη Ρωσική Αυτοκρατορία, σε πολωνοεβραϊκή οικογένεια. Πέρασε τα παιδικά και νεανικά του χρόνια στο Κίεβο, όπου αποφοίτησε από τη νομική σχολή του Πανεπιστημίου του Κιέβου. Το 1901 επέστρεψε στη Βαρσοβία. Από εκεί, επισκέφθηκε διάφορες ευρωπαϊκές πόλεις, όπως το Μόναχο και το Παρίσι, όπου παντρεύτηκε τη Ζόφια Τσιλίνσκα, κόρη Πολωνού ιατρού που σπούδαζε ζωγραφική στο Παρίσι, με την οποία απέκτησε δύο κόρες. Επηρεασμένος έντονα από τους Γάλλους μοντερνιστές, το 1901 επέστρεψε στη Βαρσοβία, όπου, με έναν από τους στενότερους φίλους του, τον Ζένον Πσεσμίτσκι, συμμετείχαν στην έκδοση της εφημερίδας τέχνης και λογοτεχνίας Χίμαιρα, μια σημαντική έκδοση για τον μοντερνισμό στην Πολωνία. Το 1911 έγινε συνιδρυτής του πειραματικού Θεάτρου Τέχνης.   

Μετά τον Α΄ Παγκόσμιο πόλεμο μετακόμισε στο Χρουμπιέσουφ, όπου εργάστηκε ως συμβολαιογράφος. Το 1922 μετατέθηκε στο τμήμα υποθηκών του ειρηνοδικείου στο Ζάμοστς και το 1923 προήχθη σε προϊστάμενο συμβολαιογράφο. Το 1929, ένας έλεγχος αποκάλυψε ότι ένας γραμματέας του συμβολαιογραφικού γραφείου, ο οποίος εξαφανίστηκε, υπεξαίρεσε ποσά που εισπράττονταν ως τέλη χαρτοσήμου. Χάρη στη βοήθεια φίλων του, ο ποιητής κατάφερε να αποφύγει τις επίσημες κατηγορίες και πιθανές ποινικές ευθύνες, αλλά αναγκάστηκε να πουλήσει τα κοσμήματα της γυναίκας του και την περιουσία που είχε αποκτήσει προηγουμένως στη Βαρσοβία και να βυθιστεί σε χρέη για την αποπληρωμή του χρέους που ανερχόταν στο σημαντικό ποσό των 30.000 ζλότι, γεγονός που τον επηρέασε ολόκληρη την τελευταία περίοδο της ζωής του.

Το φθινόπωρο του 1932 υπέστη σοβαρή καρδιακή προσβολή. Ο ποιητής Καζίμιες Βιεζίνσκι, χάρη στις διασυνδέσεις του στην κυβέρνηση, κατάφερε να διαγράψει το μεγαλύτερο μέρος της υπεξαίρεσης που βάρυνε ακόμη τον Λέσμιαν.

Το 1933, έγινε δεκτός ως μόνιμο μέλος της Πολωνικής Ακαδημίας Λογοτεχνίας με ισόβιο οικονομικό επίδομα. Το 1935 επέστρεψε στη Βαρσοβία με τη σύζυγό του και τις δύο κόρες του. Πέθανε δύο χρόνια αργότερα, το 1937. Είναι θαμμένος στο Κοιμητήριο Ποβόνσκι, στη «Λεωφόρο των Εξέχοντων», ανάμεσα σε άλλους αξιόλογους Πολωνούς συγγραφείς, πολιτικούς και στρατιωτικούς.

Κατά τον Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο, η σύζυγός του με τη μεγαλύτερη κόρη τους, Λούσια, φυλακίστηκαν στο γερμανικό στρατόπεδο συγκέντρωσης Μαουτχάουζεν. Μετά το τέλος του πολέμου έφυγε για τη Μεγάλη Βρετανία και στη συνέχεια για την Αργεντινή, όπου συνέχισε τη λογοτεχνική κληρονομιά του συζύγου της. 

 Συγγραφικό έργο 
Για τους Πολωνούς αναγνώστες, το ύφος του Λέσμιαν είναι μοναδικό και εύκολα αναγνωρίσιμο, κατανοητό παρά το ιδιόμορφου ύφος του. Στα ποιήματά του, σε ένα φανταστικό, μυθικό και παραμυθένιο περιβάλλον - συχνά κατοικημένο με πλάσματα παρμένα από την πολωνική λαογραφία και τις παραδόσεις - ο Λέσμιαν αναπτύσσει τη φιλοσοφία της ζωής του, που περιστρέφεται γύρω από τη βαθιά και προσωπική σχέση του με τον Θεό και τον θάνατο. Οι ήρωές του συνήθως παλεύουν ανάμεσα στον Πολιτισμό και τη Φύση, ανίκανοι να αποδεχτούν την ενδιάμεση ύπαρξή τους. Για τον Λέσμιαν, οι μόνοι που μπορούν να ζήσουν ταυτόχρονα με τον Πολιτισμό και τη Φύση είναι οι ποιητές, τα τελευταία δείγματα της «πρωτόγονης ανθρωπότητας». Συχνά παραπέμπει στον Ζαν-Ζακ Ρουσώ - ο άνθρωπος απέναντι στη φύση - και στον Κίρκεγκωρ - ο άνθρωπος αντιμέτωπος με τον εαυτό του.

Βασιζόμενος σε μεγάλο βαθμό στις «ιλιγγιώδεις δυνατότητες σχηματισμού λέξεων της πολωνικής γλώσσας»,  το ύφος του είναι ιδιαίτερα αξιοσημείωτο για τους πολυάριθμους νεολογισμούς, πολλοί από τους οποίους εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται στην καθημερινή πολωνική γλώσσα (σε αντίθεση, για παράδειγμα, με παρόμοια πειράματα του Τσίπριαν Νόρβιντ). Αναφερόμενοι ως «λεσμιανισμοί» από τους μεταγενέστερους μελετητές, αυτοί οι νεολογισμοί καθιστούν την ποίηση του Λέσμιαν, σύμφωνα με τον Τσέσλαφ Μίλος, «σχεδόν αμετάφραστη». Επίσης ο Πολωνός σαιξπηρικός μεταφραστής Στάνισλαφ Μπαράντσακ χαρακτήρισε το έργο του Λέσμιαν ως χαρακτηριστική «απόλυτη και συντριπτική απόδειξη αμετάφραστης ποίησης».

Έγραψε επίσης δοκίμια για τη λογοτεχνία και παραμύθια σε πεζό, διασκευές γνωστών πολωνικών παραμυθιών και σλαβικών μύθων.

Θεωρείται ένας από τους μεγαλύτερους Πολωνούς ποιητές και ένας από τους πιο ενδιαφέροντες λογοτέχνες της μεσοπολεμικής περιόδου, δημιουργός μιας μοναδικά στυλιζαρισμένης πολωνικής λαϊκής μπαλάντας και βαθιά προσωπικών - και, παρ' όλα αυτά, δημοφιλών - μεταφυσικών στίχων. Επιπλέον, αναφέρεται συχνά ως ο πιο αξιοσημείωτος ποιητής ερωτικών στίχων στην ιστορία της πολωνικής λογοτεχνίας.

 Έργα (επιλογή) 

 Ποίηση 
 1912: Sad rozstajny (Το περιβόλι στο σταυροδρόμι)
 1920: Łąka (Το λιβάδι)
 1936: Napój cienisty (Σκιώδες Ποτό)
 1938: Dziejba leśna (Το πλάσμα του δάσους)

 Πεζογραφία 
 1913: Klechdy sezamowe (Τα παραμύθια του σουσαμιού)
 1913: Przygody Sindbada Żeglarza (Οι περιπέτειες του Σεβάχ του Θαλασσινού)
 1956: Klechdy polskie (Πολωνικά παραμύθια)

 Έργα σε ελληνικές μεταφράσεις 
 Ποιήματα του Λέσμιαν περιλαμβάνονται στην ανθολογία πολωνικής ποίησης Πολωνοί ποιητές, σε μετάφραση Σωτήρη Γυφτάκη, εκδόσεις Λεξίτυπον 

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Πολωνοί λογοτέχνες
Κατηγορία:Εβραίοι λογοτέχνες
Κατηγορία:Πολωνοί ποιητές
Κατηγορία:Εβραίοι ποιητές
Κατηγορία:Πολωνοί εβραϊκής καταγωγής
Κατηγορία:Πολωνοί ποιητές του 20ού αιώνα
Κατηγορία:Ενταφιασμοί στο Κοιμητήριο Ποβόνσκι