Λεύκιος Ιούνιος Κόιντος Βίβιος Κρίσπος

Ο Λεύκιος Ιούνιος Κόιντος Βίβιος Κρίσπος (γνωστός και ως Κόιντος Βίβιος Κρίσπος) ήταν Ρωμαίος συγκλητικός και φίλος (amicus) των Αυτοκρατόρων, γνωστός για το πνεύμα του. Διετέλεσε τρεις φορές αντικαταστάτης ύπατος.

 Οικογένεια 
Ο Κρίσπος καταγόταν από οικογένεια της ιππικής τάξης, μέλος του γένους των Βιβίων . Σύμφωνα με τον Τάκιτο, ο Κρίσπος γεννήθηκε στις Βερκέλες.  Σύμφωνα με την Όλλι Σαλόμιες, ο Κρίσπος γεννήθηκε ως Κόιντος Βίβιος και υιοθετήθηκε από έναν Λεύκιο Ιούνιο λίγο πριν από τη δεύτερη υπατεία του.  Ο αδελφός του ήταν ο Λεύκιος Βίβιος Σεκούνδος· αν ο Κρίσπος ήταν ο νεότερος αδελφός, αυτό όχι μόνο θα έδειχνε ότι το όνομα του πατέρα του ήταν Λεύκιος Βίβιος, αλλά θα προσέφερε και μία εξήγηση για την ιδιότητά του ως θετού.

Ο Κόιντος Βίβιος Σεκούνδος, αντικαταστάτης ύπατος το 86, θεωρείται γιος του.  Είναι άγνωστο αν ο Κρίσπος είναι συγγενής του Λεύκιου Βίβιου Σαβίνου, πατέρα της Ρωμαίας αυτοκράτειρας Βιβίας Σαβίνας.

 Βιογραφία 
Η ζωή του Κρίσπου πριν αναλάβει το αξίωμα του υπάτου για πρώτη φορά, κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Νέρωνα, είναι γνωστή μόνο έμμεσα. Ο Τάκιτος, στις Ιστοριές του, υπονοεί ότι ήταν κατήγορος (delator, πληροφοριοδότης) εκείνα τα χρόνια, κάτι που θα εξηγούσε την πηγή για μέρος της φημισμένης περιουσίας του.  Η ημερομηνία τής πρώτης του υπατείας δεν είναι γνωστή. Οι προτεινόμενες ημερομηνίες κυμαίνονται από πριν από το έτος 56 (Μπόσγουορθ), έως και το 63 ή 64 (Γκάλιβαν). Τα έτη 56-60 μπορούν να παραλειφθούν, επειδή όλοι οι αντικαταστάτες ύπατοι που υπήρξαν είναι γνωστοί γι' αυτά τα έτη.  Σε μία πιο πρόσφατη μελέτη χρονολογημένων εγγράφων από το Ερκολάνον, ο Τζιουζέπε Καμοντέκα περιόρισε τις πιθανές ημερομηνίες είτε στο 60 είτε στο 61. 

Η πρώτη καταγεγραμμένη εμφάνιση του Κρίσπου ήταν προς το τέλος του έτους 60. Κατά τη διάρκεια εκείνου του έτους, ο αδελφός του καταδικάστηκε για εκβίαση, με κατηγορία που απήγγειλαν οι Μαυριτανοί και απελάθηκε από την Ιταλία. Ο Κρίσπος, μέσω της επιρροής του στη Ρωμαϊκή Σύγκλητο, κατάφερε να σώσει τον αδελφό του από μία χειρότερη ποινή. 

Το έτος 68 ο Κρίσπος διορίστηκε επιμελητής ύδρευσης (curator aquarum, ο επιβλέπων υδραγωγείων) στη Ρώμη.  Ο Κρίσπος διακρίθηκε αρκετές φορές κατά τη διάρκεια του χάους του έτους των Τεσσάρων Αυτοκρατόρων. Κάποτε, στη Σύγκλητο, δίωξε έναν ιππέα, τον Άννιο Φαύστο, ως κατήγορο (delator): ο Φάουστος είχε καταθέσει εναντίον του αδελφού του, πιθανώς σε σχέση με τα εγκλήματά του εναντίον των Μαυριτανών. Αν και ο Κρίσπος κατάφερε να κερδίσει την αγωγή του εναντίον του Φαύστου, ο Τάκιτος σημειώνει ότι η αγωγή αυτή έγινε παρά την έντονη αντίθεση: «πολλοί θυμόντουσαν ότι ο Κρίσπος είχε ακολουθήσει το ίδιο επάγγελμα για το κέρδος· ούτε η ποινή ήταν αυτό που αντιπαθούσαν, αλλά ο κατήγορος».  Ο Τάκιτος σημειώνει ότι αργότερα εκείνο το έτος διακρίθηκε στη Σύγκλητο στη δίωξη των κατηγόρων (delatores), που δραστηριοποιούνταν κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Νέρωνα. 

Η άλλη εμφάνισή του ήταν ως φίλου (amicus) του Βιτέλλιου, όπου παρείχε ένα αξιομνημόνευτο παράδειγμα της λαιμαργίας αυτού του Αυτοκράτορα. Ο Βιτέλλιος αρέσκονταν να επιδίδεται σε μαραθώνια συμπόσια, και ο Κρίσπος αναγκάστηκε να απουσιάζει από ένα από αυτά, λόγω ασθένειας. Ο Δίων Κάσσιος παραθέτει τα λόγια του Κρίσπου, ο οποίος αργότερα σχολίασε: «αν δεν είχα αρρωστήσει, σίγουρα θα είχα πεθάνει». 

Παρά το γεγονός ότι ήταν στενός συνεργάτης του Βιτέλλιου, ο Κρίσπος ανέκτησε τη θέση του μετά τη νίκη του Βεσπασιανού ,και αναδείχθηκε νικητής. Του επετράπη να συμμετάσχει στην κλήρωση και του ανατέθηκε η θέση του ανθύπατου (κυβερνήτη) της Αφρικής το 71/72,  Ο απεσταλμένος του, Γάιος Φλάβιος, καταγράφεται ότι σημείωσε ρεκόρ ταξιδεύοντας από την επαρχία αυτή ως την Όστια μέσα σε δύο ημέρες.  Λίγα χρόνια αργότερα, ο Κρίσπος ανέλαβε τη θέση του υπάτου για δεύτερη φορά, για το διάστημα (nundinium) του Μαρτίου-Απριλίου του 74, ως συνεργάτης του Τίτου.  Κάποια περίοδο υπό τη βασιλεία του Βεσπασιανού διορίστηκε κυβερνήτης της Ταρρακωνικής Ισπανίας. 

Ο Κρίσπος διατήρησε τη θέση του ως φίλου (amicus) κατά τη διάρκεια της βασιλείας τού νεότερου γιου τού Βεσπασιανού, Δομιτιανού. «Αν και κανείς δεν θα μπορούσε να είναι πιο χρήσιμος σύμβουλος για τον Δομιτιανό, περιόρισε τη συζήτησή του με τον Αυτοκράτορα σε ασφαλή θέματα: πόσο βροχερός ήταν ο καιρός, πόσο ζεστός· ποτέ δεν εξέφρασε τις προσωπικές του απόψεις, ούτε έθεσε τη ζωή του σε κίνδυνο για την αλήθεια.»  Ήταν ο Δομιτιανός που του χορήγησε για τρίτη φορά μία υπατεία, το έτος 82 είτε το έτος 83.  Σε μία περίπτωση εκείνη την περίοδο, όταν ρωτήθηκε αν κάποιος είχε στενές σχέσεις με τον Αυτοκράτορα, ο Κρίσπος απάντησε έξυπνα: «Όχι, ούτε μία μύγα», μία σαρκαστική αναφορά στη φημισμένη συνήθεια του Δομιτιανού να σκοτώνει έντομα και να τα εκθέτει στην άκρη μίας καρφίτσας ή μίας γραφίδας (stylus). 

Αν ένα από τα Επιγράμματα του Μαρτιάλη αναφέρεται πράγματι στον Κρίσπο, μπορεί να είχε αποβιώσει μέχρι το έτος 90. Ο Μαρτιάλης έγραψε ένα ποίημα, που δημοσιεύτηκε εκείνη τη χρονιά για έναν Κρίσπο, που είχε σπαταλήσει ολόκληρη την περιουσία του για τον εαυτό του, και άφησε τη γυναίκα του απένταρη. 

 Παραπομπές 

 Περαιτέρω ανάγνωση 
 Τζούλιαν Μπένετ, Τραϊανός, ο άριστος Πρίγκιψ: μια ζωή και μια εποχή (Λονδίνο, Routledge, 1997) ,

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 


Κατηγορία:Ρωμαίοι πολιτικοί
Κατηγορία:Ύπατοι της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας