Διάρροια των ταξιδιωτών

Το σύνδρομο του ταξιδιώτη ή διάρροια των ταξιδιωτών, ή νόσος των ταξιδιωτών (αγγλ. Travelers' diarrhea) είναι  λοίμωξη του στομάχου και των εντέρων, η οποία συμβαίνει σε άτομα που ταξιδεύουν και χαρακτηρίζεται από διάρροια, τυπικά με αποβολή άμορφων κοπράνων (μία ή περισσότερες φορές) κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού. 

Ορισμένα άτομα πάσχουν μόνιμα από αυτό το σύνδρομο. Αυτό μπορεί να συνοδεύεται -εκτός από διάρροιες- από κοιλιακές κράμπες, ναυτία, πυρετό, εμετό, πονοκέφαλο ή/και φούσκωμα. Περιστασιακά μπορεί να εμφανιστεί και ως δυσεντερία. Οι περισσότεροι ταξιδιώτες αναρρώνουν εντός τριών έως τεσσάρων ημερών με ελάχιστη ή καθόλου θεραπεία. Περίπου το 12% των ατόμων ενδέχεται να παρουσιάσουν συμπτώματα για διάστημα τουλάχιστον μιας εβδομάδας.

Συνήθως βακτήρια ευθύνονται για περισσότερες από τις μισές περιπτώσεις της διάρροιας αυτής, συνήθως μέσω τροφιμογενών και υδατογενών νοσημάτων. Το εντεροπαθογόνο βακτήριο Escherichia coli αποτελεί συνήθως τον συχνότερο αιτιολογικό παράγοντα, με εξαίρεση τη Νοτιοανατολική Ασία όπου εκεί επικρατεί το βακτήριο Campylobacter. Περίπου το 10 έως 20% των περιστατικών οφείλονται σε νοροϊό. Πρωτόζωα όπως η Giardia, ενδέχεται να προκαλέσουν και μακροχρόνια νόσο. Ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος κατά τις πρώτες δύο εβδομάδες του ταξιδιού και μεταξύ των νεαρών ενηλίκων. Τα άτομα που προσβάλλονται συχνά προέρχονται από ανεπτυγμένες χώρες του πλανήτη.

Οι συστάσεις για την πρόληψη περιλαμβάνουν την κατανάλωση μόνο κατάλληλα καθαρισμένων και μαγειρεμένων τροφίμων, την κατανάλωση εμφιαλωμένου νερού και το πολύ συχνό πλύσιμο των χεριών. Το από του στόματος εμβόλιο της χολέρας, αν και είναι αποτελεσματικό κατά της χολέρας, έχει αμφίβολη χρησιμότητα για την πρόληψη της διάρροιας των ταξιδιωτών. 

Η προληπτική χρήση αντιβιοτικών γενικά δεν ενδείκνυται. Η βασική θεραπεία περιλαμβάνει την ενυδάτωση και την αναπλήρωση των χαμένων ηλεκτρολυτών (ενυδατική αγωγή εκ του στόματος). Η χορήγηση αντιβιοτικών συνιστάται μόνον σε περιπτώσεις έντονων ή παρατεταμένων συμπτωμάτων και μπορεί να συνδυαστεί με λοπεραμίδη για τη μείωση της διάρροιας. Νοσηλεία απαιτείται σε λιγότερο από το 3% των περιπτώσεων. 

Οι εκτιμήσεις για το ποσοστό των ατόμων που επηρεάζονται κυμαίνονται από 20% μέχρι 50% μεταξύ των ταξιδιωτών προς αναπτυσσόμενες χώρες. Η διάρροια αυτή είναι ιδιαίτερα συχνή μεταξύ όσων ταξιδεύουν στην Ασία (με εξαίρεση την Ιαπωνία και τη Νότια Κορέα), την Μέση Ανατολή, την Αφρική, τη Λατινική Αμερική, καθώς και την Κεντρική και Νότια Αμερική. Ο κίνδυνος θεωρείται μέτριος στη Νότια Ευρώπη και στη Ρωσία. Η διάρροια των ταξιδιωτών έχει συσχετιστεί και με την εμφάνιση του ευερέθιστου εντέρου όπως και του συνδρόμου Guillain–Barré. Στην καθομιλουμένη είναι γνωστή με διάφορες ονομασίες, όπως «η εκδίκηση του Μοντεζούμα», «Turkey trots» και «Delhi belly».

 Συμπτώματα 
Η έναρξη του συνδρόμου συμβαίνει συνήθως εντός της πρώτης εβδομάδας του ταξιδιού, αλλά μπορεί να εμφανιστεί οποιαδήποτε στιγμή κατά τη διάρκεια του ταξιδιού, ή ακόμα και μετά την επιστροφή στο σπίτι, ανάλογα με την περίοδο επώασης του λοιμογόνου παράγοντα. 

Η βακτηριακή μορφή εμφανίζεται συνήθως αιφνίδια, ενώ το είδος Cryptosporidium μπορεί να έχει περίοδο επώασης επτά ημερών και το είδος Giardia 14 ημερών ή περισσότερο, πριν την εμφάνιση των συμπτωμάτων. Τυπικά, ο ταξιδιώτης παρουσιάζει τέσσερις έως πέντε υδαρείς ή άμορφες κενώσεις ημερησίως. Άλλα συχνά συνοδά συμπτώματα περιλαμβάνουν κοιλιακές κράμπες, φούσκωμα, πυρετό και κακουχία. Η όρεξη μπορεί να μειωθεί σημαντικά. Αν και δυσάρεστη, στις περισσότερες περιπτώσεις η διάρροια αυτή είναι ήπια και υποχωρεί μέσα σε λίγες ημέρες χωρίς ιατρική παρέμβαση.

Η παρουσία αίματος ή βλέννας στα κόπρανα, έντονος κοιλιακός πόνος ή υψηλός πυρετός υποδηλώνουν σοβαρότερη αιτία, όπως η χολέρα, η οποία χαρακτηρίζεται από ταχεία έναρξη αδυναμίας και άφθονη υδαρή διάρροια με σωματίδια βλέννας. Σε τέτοιες περιπτώσεις απαιτείται άμεση ιατρική φροντίδα· η αφυδάτωση είναι σοβαρή επιπλοκή της χολέρας και μπορεί να προκαλέσει σημαντικές συνέπειες —συμπεριλαμβανομένου, σε σπάνιες περιπτώσεις, ακόμη και θανάτου— μέσα σε μόλις 24 ώρες από την έναρξη των συμπτωμάτων, εάν δεν αντιμετωπιστεί εγκαίρως.

 Αίτια 
Τα αίτια της διάρροιας αυτής είναι τα κάτωθι:
E. coli, εντεροτοξιγενές20–75%E. coli, εντεροεπιθετικό0–20%E. coli, εντεροδιεισδυτικό0–6%Shigella spp.2–30%Salmonella spp.0–33%Campylobacter jejuni3–17%Vibrio parahaemolyticus0–31%Aeromonas hydrophila0–30%Giardia lamblia0–20%Entamoeba histolytica0–5%Cryptosporidium spp.0–20%Cyclospora cayetanensis ?Rotavirus0–36%Norovirus0–10%
Οι λοιμώδεις παράγοντες αποτελούν τα κύρια αίτια της διάρροιας των ταξιδιωτών. Από τα εντεροβακτηριοειδή, ο πιο κοινός αιτιώδης παράγων που απομονώθηκε στις χώρες που ερευνήθηκαν ήταν το εντεροπαθογόνο Escherichia coli. Αυτό το εντεροεπιθετικό βακτήριο Ε. coli αναγνωρίζεται όλο και περισσότερο. Επίσης, τα βακτήρια Shigella spp. and Salmonella spp είναι άλλα κοινά βακτηριακά παθογόνα. Λιγότερο συχνά είναι τα είδη, Campylobacter, Yersinia, Aeromonas και Plesiomonas spp. 

Οι μηχανισμοί δράσης τους ποικίλουν: μερικά βακτήρια απελευθερώνουν τοξίνες που συνδέονται με τα τοιχώματα του εντέρου και προκαλούν διάρροια· άλλα βλάπτουν το παχύ έντερο με την άμεση παρουσία τους εκεί. 

 Προληπτικά μέτρα 
Τυπικά μέτρα τα οποία πρέπει να λαμβάνονται για προληπτικούς λόγους είναι τα εξής:

 Διατηρήστε καλή υγιεινή και χρησιμοποιήστε μόνο πόσιμο νερό για να πιείτε και για το πλύσιμο των δοντιών.
 Τα ασφαλή ποτά περιλαμβάνουν εμφιαλωμένο νερό, εμφιαλωμένα ανθρακούχα, και νερό που έχει βραστεί. Ιδιαίτερη προσοχή με τσάι, καφέ και άλλα ζεστά ποτά που θερμαίνονται μόνο, και δεν βράζονται.
 Στα εστιατόρια, το εμφιαλωμένο νερό πρέπει να ανοίγεται παρουσία σας.
 Αποφύγετε τα παγάκια, τα οποία μπορεί να προέρχονται από μη πόσιμο νερό. 
 Αποφύγετε τις πράσινες σαλάτες, επειδή η σαλάτα και άλλα άφθονα συστατικά της είναι πιθανό να έχουν πλυθεί με μη πόσιμο νερό. 
 Αποφύγετε να τρώτε ωμά φρούτα και λαχανικά.

 Θεραπεία 
Οι περισσότερες περιπτώσεις διάρροιας συνεπεία του συνδρόμου του ταξιδιώτη, είναι ήπιες και υποχωρούν μέσα σε λίγες ημέρες χωρίς θεραπεία. Ωστόσο, σοβαρά ή άλλα περιστατικά ενδέχεται να προκαλέσουν σημαντική απώλεια υγρών και επικίνδυνη διαταραχή της ισορροπίας των ηλεκτρολυτών. Η αφυδάτωση που προκαλείται από τη διάρροια μπορεί επίσης να επηρεάσει την αποτελεσματικότητα φαρμακευτικών και αντισυλληπτικών σκευασμάτων. 

Για τον λόγο αυτό, η επαρκής πρόσληψη υγρών αποτελεί τακτική υψηλής προτεραιότητας. Εμπορικά σκευάσματα ενυδάτωσης είναι ευρέως διαθέσιμα· εναλλακτικά, συνιστώνται καθαρό νερό ή άλλα διαυγή υγρά, σε συνδυασμό με αλμυρά κράκερ ή άλατα ενυδάτωσης (διαθέσιμα στα φαρμακεία) για την αναπλήρωση των ηλεκτρολυτών. 

Το ανθρακούχο νερό ή αναψυκτικά που έχουν αφεθεί ανοιχτά ώστε να απομακρυνθεί το ανθρακικό, μπορούν να χρησιμοποιηθούν όταν δεν υπάρχει άλλη επιλογή. Σε περιπτώσεις σοβαρής διάρροιας, συνιστάται η παρακολούθηση από ιατρό.  

 Αντιβιοτικά 
Εάν η διάρροια εξελίσσεται ως σοβαρή (με 3-4 κενώσεις σε μια περίοδο οκτώ ωρών), και αν ιδίως σχετίζεται με ναυτία, εμετό, πυρετό ή αίμα στα κόπρανα, θα πρέπει να αναζητηθεί ιατρική θεραπεία. Τέτοιοι ασθενείς μπορεί να ωφεληθούν άμεσα από την αντιμικροβιακή θεραπεία. 

Ανασκόπηση βιβλιογραφίας του 2000 διαπίστωσε ότι η θεραπεία με αντιβιοτικά συντομεύει τη διάρκεια και την σοβαρότητα της διάρροιας του ταξιδιώτη. Οι περισσότερες αναφερόμενες παρενέργειες ήταν ελαφρές ή/και επιλύθηκαν με την αναστολή του αντιβιοτικού.

Το συνιστώμενο αντιβιοτικό ποικίλει ανάλογα με τον προορισμό του ταξιδιού. Η δοξυκυκλίνη δεν συνιστάται πλέον λόγω των υψηλών επιπέδων αντίστασης σε αυτά τα παθογόνα βακτήρια. 

Τα αντιβιοτικά χορηγούνται συνήθως για τρεις έως πέντε ημέρες και έχουν χρησιμοποιηθεί μόνο ελαφρές δόσεις από αζιθρομυκίνη ή λεβοφλοξασίνη. Η ριφαξιμίνη και η ριφαμυκίνη εγκρίθηκαν στις ΗΠΑ για τη θεραπεία του εν λόγω συνδρόμου που προκαλείται από το εντεροπαθογόνο Escherichia coli. Εάν η διάρροια παραμείνει παρά τη θεραπεία, οι ταξιδιώτες πρέπει να κάνουν εξετάσεις για βακτηριακά στελέχη που είναι ανθεκτικά στο συνταγογραφημένο αντιβιοτικό, αλλά και για πιθανές ιικές ή παρασιτικές λοιμώξεις, βακτηριακή ή αμοβική δυσεντερία, Giardia, ή/και χολέρα.

 Επιδημιολογία 
Εκτιμάται ότι 10 εκατομμύρια άνθρωποι - 20 έως 50% των ταξιδιωτών ανά την υφήλιο - αναπτύσσουν το σύνδρομο αυτό κάθε έτος. Είναι πιο συχνό στον αναπτυσσόμενο κόσμο, όπου τα ποσοστά υπερβαίνουν το 60%, και επίσης έχει αναφερθεί με κάποια πιθανή μορφή του, σε σχεδόν κάθε προορισμό ταξιδιού ανά τον κόσμο.

 Παραπομπές 

 Διαβάστε επίσης 
 Hans Jochen Diesfeld u. a.: Praktische Tropen- und Reisemedizin. Thieme, Stuttgart / New York 2003, ISBN 3-13-108342-5.
 Werner Lang u. a.: Tropenmedizin in Klinik und Praxis. Thieme, Stuttgart / New York 2000, ISBN 3-13-785803-8.
 D.J. Diemert: Prevention and self-treatment of traveler’s diarrhea. In: Clin Microbiol Rev., 2006 Jul, 19(3), S. 583–594, PMID 16847088. (Review)
 J. Yates: Traveler’s diarrhea. In: Am Fam Physician, 2005 Jun 1, 71(11), S. 2095–2100, PMID 15952437. (Review)

Κατηγορία:Λοιμώδεις ασθένειες
Κατηγορία:Υδατογενείς ασθένειες