Ταινία φαντασίας

μικρογραφία|Μοντέλο της σχολής Χόγκουαρτς ση σειρά ταινιών Χάρι Πότερ
μικρογραφία|Αφίσα της ταινίας Οι πειρατές της Καραϊβικής: Η κατάρα του μαύρου μαργαριταριού (2003)
Οι ταινίες φαντασίας είναι ταινίες με φανταστικά θέματα, που συνήθως πραγματεύονται μαγεία, υπερφυσικά γεγονότα, μυθολογία, λαογραφία ή εξωτικί φανταστικοί κόσμοι. Το είδος θεωρείται μια μορφή εικαστικής μυθοπλασίας παράλληλα με τις ταινίες επιστημονικής φαντασίας και τις ταινίες τρόμου, αν και όλα αυτά τα είδη αλληλεπικαλύπτονται. 

 Υποείδη 
Αναφέρονται αρκετές υποκατηγορίες ταινιών φαντασίας, αν και οι οριοθετήσεις μεταξύ αυτών των υποειδών, όπως και στη λογοτεχνία φαντασίας, είναι κάπως ρευστές.

Πολλές ταινίες φαντασίας περιλαμβάνουν μεσαιωνικά σκηνικά, μάγους, μαγικά πλάσματα και άλλα στοιχεία που συνήθως συνδέονται με φανταστικές ιστορίες.

Αρκετές ταινίες φαντασίας συχνά παρουσιάζουν έναν ήρωα ταπεινής καταγωγής και κάνουν σαφή διάκριση μεταξύ καλού και κακού, στοιχεία τα οποία τίθενται αντιμέτωπα σε μια επική πάλη. Πολλοί μελετητές αναφέρουν το μυθιστόρημα Ο άρχοντας των δαχτυλιδιών του Τζ. Ρ. Ρ. Τόλκιν ως το σύγχρονο υπόδειγμα υψηλής φαντασίας στη λογοτεχνία και η πρόσφατη κινηματογραφική μεταφορά των βιβλίων από τον Πίτερ Τζάκσον αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του υποείδους υψηλής φαντασίας στην κινηματογραφική οθόνη.

Οι ταινίες με σπαθιά και μάγους βασίζονται περισσότερο στην πλοκή παρά στην υψηλή φαντασία και επικεντρώνονται σε μεγάλο βαθμό σε σκηνές δράσης, συχνά θέτοντας αντιμέτωπους έναν σωματικά ισχυρό αλλά απλοϊκό πολεμιστή με έναν κακό μάγο ή άλλον υπερφυσικά προικισμένο εχθρό. Αν και οι ταινίες αυτές ενίοτε περιγράφουν μια επική μάχη μεταξύ καλού και κακού παρόμοια με αυτές που συναντώνται σε πολλές ταινίες υψηλής φαντασίας, ενδέχεται να παρουσιάζουν τον ήρωα με πιο άμεσα κίνητρα, όπως την ανάγκη να προστατεύσει μια ευάλωτη κοπέλα ή ένα χωριό ή ακόμα και να καθοδηγείται από την επιθυμία για εκδίκηση.

Η κινηματογραφική μεταφορά του 1982 του μυθιστορήματος Κόναν ο βάρβαρος του Ρόμπερτ Ε. Χάουαρντ, για παράδειγμα, είναι μια προσωπική (μη επική) ιστορία που αφορά την αναζήτηση για εκδίκηση του ήρωα—ενώ παράλληλα σώζει μια όμορφη πριγκίπισσα. Μερικοί κριτικοί αναφέρονται σε τέτοιες ταινίες με τον όρο «ταινία χλαμύδας», αν και άλλοι θα υποστήριζαν ότι η ετικέτα αυτή θα έπρεπε να προορίζεται μόνο για το υποσύνολο των ταινιών φαντασίας που διαδραματίζονται στην αρχαία ιστορία, ενώ άλλοι θα διεύρυναν τον όρο ώστε να περιλαμβάνει ταινίες που δεν έχουν καθόλου φανταστικά στοιχεία. Για κάποιους, ο όρος «ταινία χλαμύδας» έχει υποτιμητική σημασία, χαρακτηρίζοντας μια ταινία με σενάριο χαμηλής ποιότητας, κακές ερμηνείες και χαμηλό κόστος παραγωγής.

Ένα άλλο σημαντικό υποείδος ταινιών φαντασίας που έχει γίνει πιο δημοφιλές τα τελευταία χρόνια είναι η σύγχρονη φαντασία. Τέτοιες ταινίες παρουσιάζουν μαγικά εφέ ή υπερφυσικά φαινόμενα που εκτυλίσσονται στον κόσμο του σήμερα.

Οι ταινίες φαντασίας που διαδραματίζονται στη μετά θάνατον ζωή είναι λιγότερο συνηθισμένες, αν και ταινίες όπως η κωμωδία του Άλμπερτ Μπρουκς Υπερασπίζοντας τη ζωή μας (Defending Your Life, 1991) πιθανότατα θα πληρούσαν τις προϋποθέσεις. Άλλα ασυνήθιστα υποείδη περιλαμβάνουν την ιστορική φαντασία και τη ρομαντική φαντασία, αν και οι Πειρατές της Καραϊβικής: Η κατάρα του μαύρου μαργαριταριού (Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl, 2003) ενσωμάτωσαν με επιτυχία στοιχεία και των δύο υποειδών.

Οι ταινίες με υπερήρωες και οι ταινίες με παραμύθια θα μπορούσαν να θεωρηθούν υποείδη των ταινιών φαντασίας, αν και οι περισσότεροι θα τις κατέτασσαν ως ξεχωριστά είδη ταινιών.

 Ταινίες φαντασίας και κινηματογραφική βιομηχανία 
μικρογραφία|Αφίσα της ταινίας Φαντασία (1940), τμήμα της οποίας χρησιμοποιήθηκε στη συνέχειά της, Φαντασία 2000 (1999)
Ως κινηματογραφικό είδος, η φαντασία παραδοσιακά δεν είναι τόσο δημοφιλής όσο το συγγενικό είδος της επιστημονικής φαντασίας. Αναμφίβολα, το γεγονός ότι μέχρι πρόσφατα οι ταινίες φαντασίας υπέφεραν συχνά από τα προβλήματα των ταινιών χλαμύδας, που χαρακτηρίζονταν από κατώτερο κόστος παραγωγής, υπερβολική ηθοποιία και αναμφισβήτητα κακά ειδικά εφέ, ήταν σημαντικός παράγοντας για τη χαμηλή εκτίμηση που απολάμβαναν οι ταινίες φαντασίας.

Από τις αρχές της δεκαετίας του 2000, ωστόσο, το είδος έχει αποκτήσει αξιοπρέπεια, κυρίως χάρη στις επιτυχημένες διασκευές των βιβλίων Ο άρχοντας των δαχτυλιδιών του Τζ. Ρ. Ρ. Τόλκιν και Χάρι Πότερ της Τζ. Κ. Ρόουλινγκ. Η κινηματογραφκή τριλογία Ο άρχοντας των δαχτυλιδιών είναι αξιοσημείωτη λόγω της φιλόδοξης κλίμακάς της, του σοβαρού τόνου και της θεματικής της πολυπλοκότητας. Αυτές οι ταινίες σημείωσαν εκπληκτική εμπορική και καλλιτεχνική επιτυχία και το τρίτο μέρος της τριλογίας έγινε η πρώτη ταινία φαντασίας που κέρδισε ποτέ Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας. Η σειρά βιβλίων Χάρι Πότερ σημείωσε τεράστια οικονομική επιτυχία, έχει λάβει διθυραμβικές κριτικές για τον σχεδιασμό της, τη θεματική της πολυπλοκότητα και το συναισθηματικό βάθος, τον σκληρό ρεαλισμό της, την αφηγηματική της πολυπλοκότητα και την απόδοση των χαρακτήρων, ενώ διαθέτει πολλούς και πιστούς θαυμαστές.
μικρογραφία|Απόσπασμα της ταινίας Ταξίδι στη Σελήνη (1902)
Μετά την επιτυχία αυτών των εγχειρημάτων, τα στούντιο του Χόλιγουντ έχουν δώσει το πράσινο φως και για άλλες παραγωγές του είδους με υψηλό προϋπολογισμό. Κάποιες από αυτές είναι διασκευές του πρώτου, δεύτερου και τρίτου βιβλίου από τα Χρονικά της Νάρνια του Κλάιβ Στέιπλς Λιούις, το εφηβικό μυθιστόρημα Eragon και διασκευές των βιβλίων The Dark Is Rising της Σούζαν Κούπερ, Inkheart της Κορνέλια Φανκ, The Golden Compass του Φίλιπ Πούλμαν, The Spiderwick Chronicles της Χόλι Μπλακ, της τηλεοπτικής σειράς Άβαταρ: Ο τελευταίος ανεμοδαμαστής του Nickelodeon και του τμήματος Ο μαθητευόμενος μάγος της Φαντασίας (μαζί με το πρωτότυπο ποίημα του Γιόχαν Βόλφγκανγκ φον Γκαίτε).
μικρογραφία|Ο θάνατος του Ζίγκφριντ από την ταινία Οι Νιμπελούνγκεν (1924)
Πολλές ταινίες φαντασίας που ξεκίνησαν τη δεκαετία του 2000, όπως οι ταινίες της σειράς Ο άρχοντας των δαχτυλιδιών, η 1η και 3η διασκευή της Νάρνια και η 1η, 2η, 4η και 7η διασκευή της σειράς Χάρι Πότερ, κυκλοφορούν τις περισσότερες φορές Νοέμβριο και Δεκέμβριο. Αυτό έρχεται σε αντίθεση με την πρακτική που ακολουθείται για τις ταινίες επιστημονικής φαντασίας, οι οποίες κυκλοφορούν συχνά στη διάρκεια του καλοκαιριού στο βόρειο ημισφαίριο (Ιούνιος-Αύγουστος). Και οι 3 ταινίες των Πειρατών της Καραϊβικής, ωστόσο, κυκλοφόρησαν τον Ιούλιο του 2003, τον Ιούλιο του 2006 και τον Μάιο του 2007 αντίστοιχα, ενώ οι τελευταίες κυκλοφορίες της σειράς Χάρι Πότερ κυκλοφόρησαν τον Ιούλιο του 2007 και τον Ιούλιο του 2009.

Ο σεναριογράφος και πανεπιστημιακός Έρικ Ρ. Γουίλιαμς προσδιορίζει τις ταινίες φαντασίας ως ένα από τα έντεκα γενικά είδη στην ταξινόμηση των σεναριογράφων, υποστηρίζοντας ότι όλες οι μεγάλου μήκους αφηγηματικές ταινίες μπορούν να ταξινομηθούν με βάση αυτά τα γενικά είδη. Τα άλλα 10 γενικά είδη είναι δράσης, αστυνομικές, τρόμου, αισθηματικές, επιστημονικής φαντασίας, ρεαλισμός, αθλητικές, θρίλερ, πολεμικές και γουέστερν. Williams, Eric R. (2017). The screenwriters taxonomy : a roadmap to collaborative storytelling. New York, NY: Routledge Studies in Media Theory and Practice. . P. 21

 Ιστορία 
Οι ταινίες φαντασίας έχουν μια ιστορία σχεδόν τόσο παλιά όσο και ο ίδιος ο κινηματογράφος. Ωστόσο, ήταν σχετικά σπάνιες μέχρι τη δεκαετία του 1980, όταν οι τεχνικές υψηλής τεχνολογίας και το αυξημένο ενδιαφέρον του κοινού οδήγησαν στην άνθηση του είδους.

Ακολουθούν ορισμένες αξιοσημείωτες ταινίες φαντασίας.

 1900–1920 
Στην εποχή του βωβού κινηματογράφου, οι πρώτες ταινίες φαντασίας ήταν αυτές που γύρισε ο Γάλλος πρωτοπόρος του κινηματογράφου Ζορζ Μελιές το 1903. Η πιο γνωστή ήταν το Ταξίδι στη Σελήνη (Le Voyage dans la Lune, 1902). Κατά τη χρυσή εποχή του βωβού κινηματογράφου (1918–1926), οι πιο εκλεκτές ταινίες φαντασίας ήταν Ο κλέπτης της Βαγδάτης (The Thief of Bagdad, 1924) με τον Ντάγκλας Φέρμπανκς, Οι Νιμπελούνγκεν (Die Nibelungen: Kriemhilds Rache, 1924) του Φριτς Λανγκ και Der müde Tod (1921) του ίδιου σκηνοθέτη. Άλλες αξιοσημείωτες ταινίες του είδους ήταν η αισθηματική ταινία φαντασμάτων Phantom (1922) του Φρίντριχ Βίλχελμ Μούρναου, το Ταρζάν, ο βασιλιάς των πιθήκων (Tarzan of the Apes, 1918) με πρωταγωνιστή τον Έλμο Λίνκολν και Αι θλίψεις του Σατανά (The Sorrows of Satan, 1926) του Ντ. Γ. Γκρίφιθ.
μικρογραφία|Τρέιλερ της Χιονάτης και των επτά νάνων (1937) με σκηνές από την παραγωγή και συστάσεις των χαρακτήρων

 Δεκαετία του 1930 
μικρογραφία|Κινηματογραφική αφίσα του Κινγκ Κονγκ (1933)
Μετά την έλευση των ομιλουσών ταινιών, το κοινό όλων των ηλικιών εισήχθη στο είδος της φαντασίας βλέποντας ταινίες όπως Η Χιονάτη και οι επτά νάνοι (Snow White and the Seven Dwarfs, 1937) και Ο μάγος του Οζ (Ο Μάγος του Οζ, 1939). Μία ακίμη αξιοσημείωτη ταινία της εποχής, το εμβληματικό έργο του 1933 Κινγκ Κονγκ (King Kong), δανείζεται σε μεγάλο βαθμό στοιχεία από το υποείδος της φανταστικής μυθοπλασίας του χαμένου κόσμου, όπως και η Νέα Ατλαντίς (She, 1935), με θέμα μια αφρικανική αποστολή που ανακαλύπτει μια αθάνατη βασίλισσα γνωστή ως Αγιέσα, "Αυτή που πρέπει να την υπακούν". Η ταινία του Φρανκ Κάπρα Χαμένος ορίζων (Lost Horizon, 1937), μετέφερε το κοινό στο φανταστικό βασίλειο Σάνγκρι-Λα των Ιμαλαΐων, όπου οι κάτοικοι ως διά μαγείας δεν γερνούν ποτέ. Άλλες αξιοσημείωτες ταινίες φαντασίας της δεκαετίας του '30 είναι Ταρζάν, ο άρχων της ζούγκλας (Tarzan the Ape Man, 1932) με πρωταγωνιστή τον Τζόνι Βαϊσμίλερ, που ξεκίνησε μια επιτυχημένη σειρά ομιλουσών ταινιών βασισμένων στα μυθιστορήματα φαντασίας-περιπέτειας του Έντγκαρ Ράις Μπάροουζ, και The Mistress of Atlantis (1932) που σκηνοθέτησε ο Γκέοργκ Βίλχελμ Παμπστ. Το 1932 κυκλοφόρησε η ταινία-τέρας Η μούμια (The Mummy) των Universal Studios, η οποία συνδύαζε τον τρόμο με τη ρομαντική φαντασία. Πιο ανάλαφρες και κωμικές ταινίες της ίδιας δεκαετίας είναι το αισθηματικό δράμα Ο Χάρος διασκεδάζει (Death Takes a Holiday, 1934), με τον Φρέντρικ Μαρτς στον ρόλο του Χάρου, ο οποίος παίρνει ανθρώπινο σώμα για να ζήσει για τρεις ημέρες, και Το αόρατο ζεύγος (Topper, 1937), όπου ένας άντρας στοιχειώνεται από δύο φαντάσματα που προσπαθούν να κάνουν τη ζωή του λίγο πιο συναρπαστική.

 Δεκαετία του 1940 
μικρογραφία|Στιγμιότυπο από το τρέιλερ της ταινίας Ψυχές στην ομίχλη (1947)
Τη δεκαετία του 1940, κυκλοφόρησαν αρκετές έγχρωμες ταινίες φαντασίας σε παραγωγή του Αλεξάντερ Κόρντα, όπως Ο κλέφτης της Βαγδάτης (The Thief of Bagdad, 1940), μια ταινία εφάμιλλη του Μάγου του Οζ, και Ο βασιλιάς της ζούγκλας (Jungle Book, 1942). Το 1946, η κλασική διασκευή του παραμυθιού Η πεντάμορφη και το τέρας (La Belle et la Bête) από Ζαν Κοκτό κέρδισε επαίνους για τα σουρεαλιστικά της στοιχεία και για την υπέρβαση των ορίων του είδους του παραμυθιού. Η ταινία Σεβάχ ο θαλασσινός (Sinbad, the Sailor, 1947), με πρωταγωνιστή τον Ντάγκλας Φέρμπανκς Τζούνιορ, θυμίζει ταινία φαντασίας, αν και στην πραγματικότητα δεν έχει κανένα φανταστικό στοιχείο.

Αρκετές άλλες ταινίες που παρουσιάζουν υπερφυσικά στοιχεία γυρίστηκαν τη δεκαετία του 1940 στη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Κάποιες από αυτές είναι: Η ζωή αρχίζει αύριο (Beyond Tomorrow, 1940), Έρως και χρήμα (All That Money Can Buy, 1941) Ο αόρατος κύριος Τζόρνταν (Here Comes Mr. Jordan, 1941), Ο ουρανός ας περιμένει (Heaven Can Wait, 1943), το μιούζικαλ Καταφύγιο στους αιθέρες (Cabin in the Sky, 1943), η κωμωδία The Horn Blows at Midnight και αισθηματικές ταινίες όπως Ψυχές στην ομίχλη (The Ghost and Mrs. Muir, 1947), Το ξύπνημα της Αφροδίτης (One Touch of Venus, 1948) και Το πορτρέτο της Τζένι (Portrait of Jennie, 1948).

Το 1941, στην Ιταλία ο Αλεσάντρο Μπλαζέτι γυρίζει Το σιδηρούν στέμμα (La corona di ferro), πρόδρομο των ταινιών χλαμύδας, όπου παρουσιάζονται οι αγώνες δύο φανταστικών βασιλείων γύρω από το θρυλικό σιδηρούν στέμμα (ιστορικά το αρχαίο στέμμα της Ιταλίας). Αυτή η ταινία είναι διαφορετική από οτιδήποτε είχε προηγηθεί. Μάλιστα, αν σκεφτεί κανείς ότι ολοκληρώθηκε 15 χρόνια πριν από την έκδοση του Άρχοντα των δαχτυλιδιών, η επινόηση μιας τεράστιας, εθνικής επικής μυθολογίας είναι μια πράξη ιδιοφυΐας. Και ενώ η αφήγηση είναι πρόχειρη - λόγω της ανάγκης να εισαχθούν τα πάντα - και οι πόροι περιορισμένοι, ο Μπλαζέτι έχει όμορφα σκηνοθετημένες και σχεδιασμένες σκηνές μάχες και πλήθους.

Αν και δεν χαρακτηρίζεται ως ταινία φαντασίας, η ταινία Βίρα τις άγκυρες με τον Τζιν Κέλι περιέχει μια φανταστική σκηνή με τίτλο "Ο βασιλιάς που δεν μπορούσε να χορέψει", στην οποία ο Κέλι ερμηνεύει ένα τραγούδι και ένα χορευτικό με το ποντίκι Τζέρι από τη σειρά κινουμένων σχεδίων Τομ και Τζέρι.

Επειδή αυτές οι ταινίες δεν διαθέτουν στοιχεία κοινά στις ταινίες υψηλής φαντασίας ή στις ταινίες μαγείας, ορισμένοι σύγχρονοι κριτικοί δεν τις θεωρούν παραδείγματα του είδους φαντασίας.

 Δεκαετία του 1950 
μικρογραφία|Ο Τζέιμς Στιούαρτ σε διαφημιστική φωτογραφία της ταινίας Χάρβεϊ (1950)
Τη δεκαετία του 1950, κυκλοφόρησαν κάποιες σημαντικές ταινίες φαντασίας, όπως Οι τρεις ευχές (Οι τρεις ευχές, 1959) και Τα 5.000 δάκτυλα (The 5,000 Fingers of Dr. T., 1953), η τελευταία σε σενάριο του δρα Σους. Η τριλογία του Ορφέα του Ζαν Κοκτό, η οποία ξεκίνησε το 1930 και ολοκληρώθηκε το 1959, βασίζεται στην ελληνική μυθολογία και θα μπορούσε να χαρακτηριστεί είτε ως φανταστική είτε ως σουρεαλιστική ταινία, ανάλογα με το πώς χαράσσονται τα όρια μεταξύ αυτών των ειδών. Ο Ρώσος σκηνοθέτης φαντασίας Αλεξάντρ Πτούσκο δημιούργησε τρία μυθολογικά έπη από ρωσικά παραμύθια, τα Sadko (1953), Ο λέων του Κιέβου (Ilya Muromets, 1956) και Sampo (1959). Η ταινία Ουγκέτσου μονογκατάρι (1953) Ιάπωνα σκηνοθέτη Κέντζι Μιζογκούτσι βασίζεται σε κλασικές ιαπωνικές ιστορίες φαντασμάτων με θέματα τον έρωτα και την προδοσία.

Άλλες αξιοσημείωτες ταινίες της δεκαετίας του 1950 που διαθέτουν φανταστικά στοιχεία και χαρακτηρίζονται ενίοτε ως φανταστικές είναι οι ταινίες Χάρβεϊ (Harvey, 1950), βασισμένη στην κελτική μυθολογία, Σκρουτζ (Scrooge, 1951), διασκευή του μυθιστορήματος Χριστουγεννιάτικη ιστορία του Καρόλου Ντίκενς, και το αριστούργημα του Ίνγκμαρ Μπέργκμαν Η έβδομη σφραγίδα (Det sjunde inseglet, 1957). Η ταινία κινουμένων σχεδίων της Disney Η Αλίκη στη χώρα των θαυμάτων (Alice in Wonderland, 1951) είναι επίσης κλασική ταινία φαντασίας.
μικρογραφία|Σουηδική αφίσα της ταινίας Η έβδομη σφραγίδα (1957)
Τη δεκαετία του 1950, γυρίστηκαν επίσης αρκετές ταινίες φαντασίας χαμηλότερου προϋπολογισμού, βασισμένες συνήθως σε ελληνικούς ή αραβικούς θρύλους. Η πιο αξιοσημείωτη από αυτές ίσως είναι Το έβδομο ταξίδι του Σεβάχ (The 7th Voyage of Sinbad, 1958), με ειδικά εφέ του Ρέι Χαριχάουζεν και μουσική του Μπέρναρντ Χέρμαν.

 Δεκαετία του 1960 
μικρογραφία|Η Τζούλι Άντριους στη μουσική ταινία φαντασίας Μαίρη Πόπινς (1964)
Ο Χαριχάουζεν εργάστηκε σε μια σειρά από ταινίες φαντασίας τη δεκαετία του 1960, με πιο σημαντική την ταινία Ο Ιάσονας και οι αργοναύτες (Jason and the Argonauts, 1963). Πολλοί κριτικοί θεωρούν αυτήν την ταινία το αριστούργημα του Χαριχάουζεν λόγω των stop-motion κινούμενων αγαλμάτων, των σκελετών, των αρπυίων και άλλων μυθολογικών πλασμάτων που απεικονίζει. Άλλες ταινίες φαντασίας και επιστημονικής φαντασίας του Χαριχάουζεν αυτής της δεκαετίας είναι η προσαρμογή το 1961 του μυθιστορήματος του Ιουλίου Βερν Η μυστηριώδης νήσος (L’ile mysterieuse, 1874), το Ένα εκατομμύριο χρόνια π.Χ. (One Million Years B.C., 1966) με πρωταγωνίστρια τη Ράκελ Γουέλς και Η απαγορευμένη κοιλάδα (The Valley of Gwangi, 1969).

Αξιοποιώντας την επιτυχία των ταινιών χλαμύδας, γυρίστηκαν αρκετές ιταλικές ταινίες Β' κατηγορίας βασισμένες σε κλασικούς μύθους, όπως αυτές της σειράς Μασίστας. Κατά τα άλλα, τη δεκαετία του 1960 δεν κυκλοφόρησαν σχεδόν καθόλου ταινίες φαντασίας. Η ταινία φαντασίας 7 Faces of Dr. Lao, στην οποία ο Τόνι Ράνταλ υποδύθηκε διάφορους χαρακτήρες από την ελληνική μυθολογία, κυκλοφόρησε το 1964. Αλλά η διασκευή του 1967 του μιούζικαλ Κάμελοτ του Μπρόντγουεϊ αφαίρεσε τα περισσότερα στοιχεία φαντασίας από το κλασικό έργο του Θ. Τ. Γουάιτ The Once and Future King, στο οποίο βασίστηκε. Το 1965 είδαμε επίσης μια νέα διασκευή του μυθιστορήματος She του Χάγκαρντ με ελληνικό τίτλο Η αμαρτωλή της ερήμου και με πρωταγωνίστρια την Ούρσουλα Άντρες. Ακολούθησε μια με τίτλο Η βασίλισσα του χαμένου παραδείσου (The Vengeance of She, 1968), βασισμένη εν μέρει στο μυθιστόρημα Ayesha: The Return of She. Η μουσική ταινία φαντασίας Μαίρη Πόπινς (Mary Poppins) κυκλοφόρησε το 1964 και το 1968 κυκλοφόρησε η ταινία Chitty Chitty Bang Bang, βασισμένη σε μια ιστορία του Ίαν Φλέμινγκ με σενάριο του Ρόαλντ Νταλ.

Στην Ελλάδα, το 1965 κυκλοφορεί η κωμική ταινία φαντασίας Ο ουρανοκατέβατος του Ορέστη Λάσκου με πρωταγωνιστή τον Μίμη Φωτόπουλο στον ρόλο ενός νεκρού που παίρνει άδεια από τον Θεό να κατέβει αόρατος στη γη για να βοθήσει τους δικούς του. 

 Δεκαετία του 1970 
μικρογραφία|Ασπρόμαυρη φωτογραφία από σκηνή της ταινίας Οι ιππότες της ελεεινής τραπέζης (1975) των Μόντι Πάιθον
Στοιχεία φαντασίας από τον θρύλο του βασιλιά Αρθούρου εμφανίστηκαν και πάλι τη δεκαετία του 1970, στη σάτιρα  Οι ιππότες της ελεεινής τραπέζης (Monty Python and the Holy Grail, 1975). Ο Χαριχάουζεν επέστρεψε επίσης στην οθόνη τη δεκαετία του 1970 με δύο επιπλέον ταινίες φαντασίας στο θέμα του Σεβάχ: Το χρυσό ταξίδι του Σεβάχ (The Golden Voyage of Sinbad, 1974) και Ο Σεβάχ επιτίθεται (Sinbad and the Eye of the Tiger, 1977). Η ταινία κινουμένων σχεδίων Wizards (1977) σημείωσε περιορισμένη εμπορική επιτυχία, αλλά έγινε καλτ. Γυρίστηκε επίσης η ταινία The Noah (1975) η οποία δεν κυκλοφόρησε ποτέ στους κινηματογράφους, αλλά έγινε μια από τις αγαπημένες καλτ ταινίες, όταν τελικά κυκλοφόρησε σε DVD το 2006. Κάποιοι θα θεωρούσαν ταινία φαντασίας το Oh God! (1977), με πρωταγωνιστή τον Τζορτζ Μπερνς, ενώ το Ας περιμένει ο παράδεισος (Heaven Can Wait, 1978) ήταν ένα επιτυχημένο ριμέικ φαντασίας της ταινίας Ο αόρατος κύριος Τζόρνταν (Here Comes Mr. Jordan) του 1941.

Κάποιες ταινίες χαμηλού προϋπολογισμού γυρίστηκαν τη δεκαετία του 1970, όπως Η γη που ξέχασε ο χρόνος (The Land That Time Forgot, 1975). Κατά τα άλλα, το είδος της φαντασίας απουσίαζε σε μεγάλο βαθμό από τις εμπορικές ταινίες αυτής της δεκαετίας, αν και οι ταινίες Μάγισσες και σκουπόξυλα (Bedknobs and Broomsticks) και Ο Γουίλι Γουόνκα και το εργοστάσιο σοκολάτας (Willy Wonka & the Chocolate Factory) του 1971 ήταν δύο ταινίες φαντασίας που τράβηξαν την προσοχή του κοινού, με την πρώτη από την ίδια περίπου ομάδα που γύρισε τη Μαίρη Πόπινς και τη δεύτερη και πάλι από τον Ρόαλντ Νταλ, ο οποίος έγραψε τόσο το σενάριο όσο και το αρχικό μυθιστόρημα.

 Δεκαετία του 1980 
μικρογραφία|Κινηματογραφική αφίσα της ταινίας Η σύγκρουση των Τιτάνων (1981)
Οι ταινίες φαντασίας της δεκαετίας του 1980 χαρακτηρίζονταν αρχικά από σκηνοθέτες που ανακάλυπταν μια νέα εκδοχή των καθιερωμένων μυθολογιών. Ο Ρέι Χαριχάουζεν έδωσε ζωή σε τέρατα των ελληνικών θρύλων στη Η σύγκρουση των Τιτάνων (Η σύγκρουση των Τιτάνων, 1981) ενώ η αρθουριανή παράδοση επέστρεψε στην οθόνη με το Εξκάλιμπερ (Excalibur, 1981) του Τζον Μπούρμαν. Ταινίες όπως ο Θρύλος (Legend, 1985) του Ρίντλεϊ Σκοτ και η τριλογία επικών μυθιστορημάτων φαντασίας του Τέρι Γκίλιαμ, Υπέροχοι ληστές και τα κουλουβάχατα της ιστορίας (Time Bandits, 1981), Μπραζίλ (Brazil, 1985) και Οι περιπέτειες του βαρώνου Μυνχάουζεν (The Adventures of Baron Munchausen, 1988), εξερεύνησαν ένα νέο καλλιτεχνικό ύφος με σουρεαλιστική εικονογραφία και πλοκή που προβληματίζει. Η σύγχρονη άνθηση του υποείδους της μαγείας ξεκίνησε περίπου την ίδια εποχή με την ταινία Κόναν ο βάρβαρος (Conan the Barbarian, 1982), ακολουθούμενη από τις ταινίες Κρουλ (Krull, 1983) και Φωτιά και πάγος (Fire and Ice, 1983), καθώς και μια άνθηση των ταινιών φαντασίας που θυμίζουν παραμύθια, όπως Ιστορία δίχως τέλος (The Neverending Story, 1984), Ο λύκος και το γεράκι (Ladyhawke, 1985), Τρελές ιστορίες έρωτα και φαντασίας (The Princess Bride, 1987) και Γουίλοου, η οργή των θρύλων (Willow, 1988).
μικρογραφία|Κινηματογραφική αφίσα της ταινίας Αλαντίν (1992)
Η δεκαετία του 1980 ξεκίνησε επίσης μια τάση ανάμειξης σύγχρονων σκηνικών και εφέ των ταινιών δράσης με εξωτικά στοιχεία φαντασίας. Η ταινία Χαμός στην Τσάιναταουν (Big Trouble in Little China, 1986), σε σκηνοθεσία Τζον Κάρπεντερ με πρωταγωνιστή τον Κερτ Ράσελ, συνδύαζε το χιούμορ, τις πολεμικές τέχνες και την κλασική κινεζική λαογραφία σε ένα σύγχρονο σκηνικό της Τσάιναταουν. Το Χαϊλάντερ: Ο αθάνατος (Highlander), μια ταινία που απεικόνιζε αθάνατους Σκωτσέζους ξιφομάχους, κυκλοφόρησε την ίδια χρονιά.

Ο Τζιμ Χένσον έκανε την παραγωγή δύο εμβληματικών ταινιών φαντασίας τη δεκαετία του '80, τη σοβαρή ταινία Ο σκοτεινός κρύσταλλος (The Dark Crystal, 1982) και την πιο ιδιότυπη Λαβύρινθος (Labyrinth, 1986). Εντωμεταξύ, ο Ρόμπερτ Ζεμέκις σκηνοθέτησε την ταινία Ποιος παγίδεψε τον Ρότζερ Ράμπιτ, στην οποία συμμετείχαν διάσημοι χαρακτήρες από τη χρυσή εποχή των κινουμένων σχεδίων, όπως Μίκυ Μάους, Μίνι Μάους, Ντόναλντ Ντακ, Μπαγκς Μπάνι, Ντάφι Ντακ, Ντρούπι, Κογιότ και Μπιπ Μπιπ, Σιλβέστρος, Τουίτι και Τζίμι Κρίκετ, μεταξύ άλλων.

 Δεκαετία του 1990 
μικρογραφία|Αφίσα της ταινίας Δράκουλας (1992)
Η δεκαετία του '90 είδε την αναγέννηση της Disney, κατά την οποία κυκλοφόρησαν πολλές επιτυχημένες διασκευές γραπτών έργων φαντασίας από την Disney Animation:

 Αλαντίν (Aladdin, 1992)
 Η πεντάμορφη και το τέρας (Beauty and the Beast, 1991)
 Δράκουλας (Bram Stoker's Dracula, 1992)
 Η καρδιά του δράκου (Dragonheart 1996)
 Ο ψαλιδοχέρης (Edward Scissorhands,1990)
 Φαντασία 2000 (Fantasia 2000, 1999)
 Το πράσινο μίλι (The Green Mile, 1999)
 Η μέρα της μαρμότας (Groundhog Day, 1993)
 Ηρακλής: Πέρα από το μύθο (Hercules, 1997)
 Χόκους πόκους: Οι τρεις μάγισσες (Hocus Pocus, 1993)
 Τζουμάντζι (Jumanji, 1995)
 Συνάντησε τον Τζο Μπλακ (Meet Joe Black, 1998)
 Μουλάν (Mulan, 1998)
 Ο πρίγκιπας της Αιγύπτου (The Prince of Egypt, 1998)
 Πριγκίπισσα Μονονόκε (もののけ姫, 1997)
 Toy Story (1995)
 Toy Story 2 (1999)
 Οι μάγισσες (The Witches, 1990)

 Δεκαετία του 2000 
μικρογραφία|Αφίσα της ταινίας 300 (2006) με θέμα τη μάχη των Θερμοπυλών
μικρογραφία|Αφίσα της ταινίας Μπαμπούλας Α.Ε. (2001)
Η δεκαετία του 2000 είδε μια άνθηση στο είδος της φαντασίας. Αυτό ενισχύθηκε από την επιτυχία που γνώρισαν οι ταινίες των σειρών Ο άρχοντας των δαχτυλιδιών και Χάρι Πότερ, οδηγώντας σε ένα κίνημα στις κινηματογραφικές διασκευές λογοτεχνικών έργων φαντασίας, όπως Τα χρονικά της Νάρνια, Ιστορίες από τη Γαιοθάλασσα, Έραγκον, Ο μελανόκαρδος και Το αστέρι του Βορρά. Η τριλογία πρίκουελ του Star Wars και Οι πειρατές της Καραϊβικής σημείωσαν επίσης εμπορική επιτυχία. Ταινίες:

 300 (2006)
 Η χαμένη Ατλαντίδα (Atlantis: The Lost Empire, 2001)
 Απίθανες ιστορίες (Big Fish, 2003)
 Η γέφυρα για την Τεραμπίθια (Bridge to Terabithia, 2007)
 Coraline: Το σπίτι στην ομίχλη (Coraline, 2009)
 Η νεκρή νύφη (Corpse Bride, 2005)
 Τίγρης και δράκος (Crouching Tiger, Hidden Dragon, 2000)
 Η απίστευτη ιστορία του Μπένζαμιν Μπάτον (The Curious Case of Benjamin Button, 2008)
 Το ξωτικό των Χριστουγέννων (Elf, 2003)
 Ο αυτοκράτορας έχει κέφια (The Emperor's New Groove, 2000)
 Χάρι Πότερ (Harry Potter, 2001–11)
 Ο κατεργάρης των Χριστουγέννων (How the Grinch Stole Christmas, 2000)
 Το κινούμενο κάστρο (Howl's Moving Castle, 2004)
 Ο ψευταράς (The Invention of Lying, 2009)
 Κινγκ Κονγκ (King Kong, 2005)
 Looney Tunes: Επιστροφή στη δράση (Looney Tunes: Back in Action, 2003)
 Ο άρχοντας των δαχτυλιδιών (The Lord of the Rings, 2001–03)
 Παραδεισένια οστά (The Lovely Bones, 2008)
 Μπαμπούλας Α.Ε. (Monsters Inc., 2001-13)
 Οι φύλακες της νύχτας (Night Watch, 2004)
 Ο λαβύρινθος του Πάνα (Pan's Labyrinth, 2006)
 Οι πειρατές της Καραϊβικής (Pirates of the Caribbean, 2003-17)
 Σρεκ (Shrek, 2001-10)
 Spider-Man (Spider-Man, 2002-07)
 Ταξίδι στη χώρα των θαυμάτων (千と千尋の神隠し, 2002)
 Star Wars: Επεισόδια I-III (Star Wars Episodes I-III, 1999-2005)
 Ιστορίες από τη Γαιοθάλασσα (Tales from Earthsea, 2006)
 Ο πλανήτης των θησαυρών (Treasure Planet, 2002)
 Λυκόφως (Twilight, 2008–12)
μικρογραφία|Αφίσα της ταινίας Doctor Strange (2016) με τον Μπένεντικτ Κάμπερμπατς

 Δεκαετία του 2010 
μικρογραφία|Αφίσα της ταινίας Η Ζωή του Πι (2012)
μικρογραφία|Αφίσα της ταινίας κινουμένων σχεδίων Γάτος σπιρουνάτος (2011)
Στις αρχές της δεκαετίας του 2010, το βιβλίο συνέχισε να διασκευάζεται στην οθόνη, μια μόδα από τη δεκαετία του 2000. Επίσης, διαδεδομένες κατά τη δεκαετία αυτή ήταν οι διασκευές παλαιότερων ταινιών φαντασίας, ειδικά από την Walt Disney Pictures. Ταινίες:

 Αλαντίν (Aladdin, 2019)
 Η Αλίκη στη χώρα των θαυμάτων (Alice in Wonderland, 2010)
 Aquaman (2018)
 Η πεντάμορφη και το τέρας (Beauty and the Beast, 2017)
 Black Panther (2018)
 Η γενναία (Brave, 2012)
 Σταχτοπούτα (Cinderella, 2015)
 Dark Shadows (2012)
 Doctor Strange (2016)
 Φανταστικά ζώα: Τα εγκλήματα του Γκρίντελβαλντ (Fantastic Beasts: The Crimes of Grindelwald, 2018)
 Fantastic Beasts and Where to Find Them (Fantastic Beasts and Where to Find Them, 2016)
 Ψυχρά κι ανάποδα (Frozen, 2013)
 Ψυχρά κι ανάποδα ΙΙ (Frozen II, 2019)
 Hop (2011)
 Πώς να εκπαιδεύσετε το δράκο σας (How to Train Your Dragon, 2010–19)
 Τα μυστικά του δάσους (Into the Woods, 2014)
 Τζακ ο κυνηγός γιγάντων (Jack the Giant Slayer, 2013)
 John Carter: Ανάμεσα σε δύο κόσμους (John Carter, 2012)
 Η Ζωή του Πι (Life of Pi, 2012)
 Maleficent (2014)
 Maleficent: Η δύναμη του σκότους (Maleficent: Mistress of Evil, 2019)
 Μεσάνυχτα στο Παρίσι (Midnight in Paris, 2011)
 Καθρέφτη, καθρεφτάκι μου (Mirror Mirror, 2012)
 Paddington (2014)
 Ο Πέρσι Τζάκσον και η θάλασσα των τεράτων (Percy Jackson & the Olympians: Sea of Monsters, 2013)
 Γάτος σπιρουνάτος (Puss in Boots, 2011)
 Ο Σκοτ Πίλγκριμ εναντίον των 7 πρώην (Scott Pilgrim vs. the World, 2010)
 Το τραγούδι της θάλασσας (Song of the Sea, 2014)
 Sucker Punch (2011)
 Το Χόμπιτ (The Hobbit, 2012–14)
 Ο τελευταίος μαχητής του ανέμου (The Last Airbender, 2010)
 Λόραξ (The Lorax, 2012)
 Οι ευχούληδες (Trolls, 2016)
 Η μορφή του νερού (The Shape of Water, 2017)
 Υποψήφιος μάγος (The Sorcerer's Apprentice, 2010)
 Thor: Ragnarok (2017)
 Thor 2: Σκοτεινός κόσμος (Thor: The Dark World, 2013)
 Thor (2011)
 Toy Story 3 (2010)
 Toy Story 4 (2019)
 Wonder Woman (2017)
μικρογραφία|Αφίσα της ταινίας Φανταστικά Ζώα: Τα μυστικά του Ντάμπλντορ (2022)

 Δεκαετία του 2020 
Η δεκαετία του 2020 έχει δείξει αυξανόμενο ενδιαφέρον από τα στούντιο για την προσαρμογή παιχνιδιών σε ταινίες, όπως Monster Hunter (2020), Sonic: Η ταινία (2020), Super Mario Bros. Η ταινία (2023) και Dungeons & Dragons: Εντιμότητα μεταξύ κλεφτών (2023). Ταινίες:

 Ντούλιτλ (Dolittle, 2020)
 Ενκάντο: Ένας κόσμος μαγικός (Encanto, 2021)
 Φανταστικά Ζώα: Τα μυστικά του Ντάμπλντορ (Fantastic Beasts: The Secrets of Dumbledore, 2022)
 Φύγαμε (Onward, 2020)
 Sonic: Η ταινία (Sonic the Hedgehog, 2020)
 Sonic: Η ταινία 2 (Sonic the Hedgehog 2, 2022)
 Spider-Man: No Way Home (2021)
 Super Mario Bros: Η ταινία (The Super Mario Bros. Movie, 2023)
 Οι ευχούληδες 2: Παγκόσμια περιοδεία (Trolls World Tour, 2020)
 Wonder Woman 1984 (2020)
 Wolfwalkers (2020)

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Κινηματογραφικά είδη
Κατηγορία:Ταινίες φαντασίας