Το Σκιάχτρο (ταινία, 1973)

Το σκιάχτρο (αγγλ.:Scarecrow) είναι μια αμερικανική κωμωδία-δράμα του 1973 σε σκηνοθεσία Τζέρι Σάτζμπεργκ με πρωταγωνιστές τους Τζιν Χάκμαν και Αλ Πατσίνο. Η ιστορία αφηγείται τη σχέση δύο ανδρών οι οποίοι ταξιδεύουν από την Καλιφόρνια μέχρι το Πίτσμπουργκ ώστε να ξεκινήσουν μια επιχείρηση.

Στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου των Καννών του 1973, η ταινία ισοβάθμησε για το Χρυσό Φοίνικα, την ύψιστη τιμητική διάκριση, με την ταινία του Άλαν Μπρίτζες, Η Λαίδη και ο Σοφέρ της.

 Πλοκή 
Δύο περιπλανώμενοι - ο Μαξ Μίλαν, ένας ευέξαπτος πρώην κατάδικος, και ο Φράνσις Λάιονελ «Λάιον» Ντελμπούτσι, ένας παιδαριώδης πρώην ναύτης - συναντιούνται στον δρόμο στην Καλιφόρνια και συμφωνούν να γίνουν συνεταίροι σε ένα πλυντήριο αυτοκινήτων όταν φτάσουν στο Πίτσμπουργκ. Ο Λάιον ταξιδεύει στο Ντιτρόιτ για να δει ένα παιδί που δεν έχει γνωρίσει ποτέ και να επανορθώσει στη μητέρα του παιδιού, την Άνι, στην οποία έχει στείλει όλα τα χρήματα που είχε κερδίσει ενώ δούλευε. Ο Μαξ συμφωνεί να κάνει μια παράκαμψη καθώς θα κατευθύνεται προς το Πίτσμπουργκ, όπου βρίσκεται η τράπεζα που ο Μαξ έχει στείλει το κεφάλαιο εκκίνησής του.

Ενώ επισκέπτονται την αδερφή του Μαξ στο Ντένβερ, οι χαζομάρες του ζευγαριού τους οδηγούν σε μια αγροτική φυλακή για ένα μήνα. Ο Μαξ κατηγορεί τον Λάιον για την φυλάκισή τους και τον αποφεύγει. Ο Λάιον γίνεται φίλος με έναν κρατούμενο ονόματι Ράιλι, που τελικά αποπειράται να του επιτεθεί σεξουαλικά και να τον καταστρέψει σωματικά. Όταν συναντά την αντίσταση του Λάιον, ο Ράιλι τον χτυπά, του σπάει τα δόντια και τον τυφλώνει από το ένα μάτι, κάτι που τον τραυματίζει σε συναισθηματικό επίπεδο. Ο Μαξ αναζωπυρώνει τη φιλία του με τον Λάιον και γίνεται ο προστάτης του, παίρνοντας τελικά εκδίκηση παλεύοντας με τον Ράιλι.

Αφού αποφυλακίζονται, ο Μαξ και ο Λάιον συνεχίζουν να έχουν μια βαθιά επίδραση ο ένας στον άλλον, αν και αμφότεροι έχουν υποστεί προσωπικές μεταμορφώσεις και οι ρόλοι τους έχουν μεταβληθεί. Ο Λάιον εξακολουθεί να είναι σοβαρά τραυματισμένος, δεν είναι πια ξέγνοιαστος ούτε μπορεί να χαμογελάσει, ενώ ο Μαξ μετριάζει την επιθετικότητά του, κάνοντας ένα ψεύτικο στριπτίζ για να εκτονώσει έναν καβγά σε ένα μπαρ και να κάνει τον Λάιον να γελάσει ξανά.

Όταν ο Μαξ και ο Λάιον φτάνουν στο Ντιτρόιτ, ο Λάιον μέσω ενός τηλεφωνικού θαλάμου τηλεφωνεί στην Άνι, που πλέον έχει ξαναπαντρευτεί με έναν άλλο άντρα και μεγαλώνει τον πεντάχρονο γιο του Λάιον. Η Άνι είναι ακόμα έξαλλη με τον Λάιον που την εγκατέλειψε και λέει ψέματα ότι απέβαλε τον γιο τους. Ο Λάιον είναι συντετριμμένος, αλλά προσποιείται τον χαρούμενο στον Μαξ λέγοντας πως έχει έναν γιο. Λίγο αργότερα, ο Λάιον βιώνει μια ψυχολογική κατάρρευση ενώ παίζει με παιδιά σε ένα πάρκο της πόλης και γίνεται κατατονικός. Ο Μαξ υπόσχεται στον Λάιον, ο οποίος τώρα νοσηλεύεται σε ψυχιατρική κλινική, ότι θα κάνει τα πάντα για να τον βοηθήσει και επιβιβάζεται σε ένα τρένο για το Πίτσμπουργκ με εισιτήριο μετ' επιστροφής.

 Διανομή ρόλων 

 Παραγωγή 
μικρογραφία| Ο Τζιν Χάκμαν συνόδευσε τον Αλ Πατσίνο οι οποίοι μεταμφιέστηκαν σε ζητιάνους για να αναπτύξουν τις ερμηνείες.
Η Warner Bros. ενέκρινε το έργο, καθώς αναζητούσε μια ταινία μικρού προϋπολογισμού, αφού τα στελέχη άρχισαν να χάνουν την εμπιστοσύνη τους στην επιτυχία μεγαλύτερων εγχειρημάτων.  Η προτίμηση του σκηνοθέτη Τζέρι Σάτζμπεργκ για τους ρόλους του Μαξ και του Λάιον ήταν οι Τζιν Χάκμαν και Αλ Πατσίνο. Ο Σάτζμπεργκ είχε συνεργαστεί ξανά με τον Πατσίνο στο Πανικός στο Νιντλ Παρκ το 1971. 

Για να καταλάβουν τους χαρακτήρες τους, ο Πατσίνο και ο Χάκμαν φόρεσαν κοστούμια και υποδύθηκαν ζητιάνους στο Σαν Φρανσίσκο.  Ωστόσο, ο Πατσίνο, υποστηρικτής της μεθόδου Στανισλάφσκι, διαπίστωσε ότι οι τεχνικές του έρχονταν σε αντίθεση με αυτές του Χάκμαν, ο οποίος ήταν σιωπηλός πριν τα γυρίσματα, ενώ ο Πατσίνο πηγαινοέρχονταν. Αν και ο Χάκμαν απόλαυσε την παραγωγή, ο Πατσίνο αργότερα σχολίασε: «Δεν ήταν και η πιο εύκολη η συνεργασία με τον Χάκμαν, τον οποίο αγαπώ ως ηθοποιό». 

 Υποδοχή 
Το Metacritic, το οποίο έχει σταθμισμένος μέσος όρος, έχει δώσει στην ταινία σκορ 72 από τα 100, βασισμένο σε 9 κριτικές, δείχνοντας «γενικά ευνοϊκές» κριτικές.

Στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου των Καννών του 1973, η ταινία κέρδισε το προσωρινό αντίστοιχο του Χρυσού Φοίνικα,  το Grand Prix du Festival International du Film, το οποίο μοιράστηκε με το Η Λαίδη και ο Σοφέρ της σε σκηνοθεσία του Άλαν Μπρίτζες.   Κέρδισε επίσης το βραβείο Καλύτερης Μη Ευρωπαϊκής Ταινίας στα Βραβεία Bodil της Δανίας το 1974.  Στις ΗΠΑ, Το Σκιάχτρο ήταν μια εισπρακτική αποτυχία. 

Ο Ρότζερ Ίμπερτ των Chicago Sun-Times έδωσε στην ταινία 3 στα 4 αστέρια, συγκρίνοντας την ιστορία με τα Άνθρωποι και Ποντίκια και Ο Καουμπόι του Μεσονυχτίου και αξιολόγησε θετικά τις ερμηνείες των Πατσίνο και Χάκμαν, καθώς και το σενάριο και το σκηνικό. 

Για τους New York Times, ο Βίνσεντ Κάνμπι χαρακτήρισε τον Μαξ και τον Λάιον ως «κλασικούς περιπλανώμενους» και «θαυμάσια υλοποιημένους χαρακτήρες». 

Σε μια κριτική για Το Σκιάχτρο στην επανέκδοσή του το 2013, ο Πίτερ Μπράντσο της The Guardian περιέγραψε την ταινία ως «ένα ελεύθερο αριστούργημα», περιγράφοντας τον Χάκμαν και τον Πατσίνο ως άτομα που έδιναν «τις ερμηνείες της ζωής τους». 

Ο Πίτερ Μπίσκιντ του περιοδικού Seven Days χαρακτήρισε την ταινία «δευτερεύουσας» σημασίας στο βιβλίο του Easy Riders, Raging Bulls. 

Μέχρι το 2012, Το Σκιάχτρο ήταν ανάμεσα στις ταινίες με τις καλύτερες κριτικές στην καριέρα του Σάτζμπεργκ.  Ο Σάτζμπεργκ προσέλαβε τον Σεθ Κοέν για να γράψει μια συνέχεια της πρώτης ταινίας και το σενάριο ολοκληρώθηκε το 2013.  Η συνέχεια θα διαδραματίζονταν χρόνια μετά τα γεγονότα της πρώτης ταινίας, με τον Μαξ και τον Λάιον, ο τελευταίος ο οποίος δουλεύει με υπολογιστές, να επανενώνονται και τον Λάιον να μαθαίνει ότι ο γιος του είναι ζωντανός. Αυτό το εγχείρημα περιπλέχθηκε από την έλλειψη υποστήριξης από το στούντιο και την αποχώρηση του Χάκμαν από την υποκριτική. 

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

Κατηγορία:Ταινίες παραγωγής Warner Bros.
Κατηγορία:Νικητές Χρυσού Φοίνικα
Κατηγορία:Ταινίες γυρισμένες στη Νεβάδα
Κατηγορία:Ταινίες γυρισμένες στο Μίσιγκαν
Κατηγορία:Ταινίες γυρισμένες στο Κολοράντο
Κατηγορία:Ταινίες γυρισμένες στην Καλιφόρνια
Κατηγορία:Ταινίες τοποθετημένες στο Ντιτρόιτ
Κατηγορία:Ταινίες τοποθετημένες στην Καλιφόρνια
Κατηγορία:Ταινίες του 1973
Κατηγορία:Αγγλόφωνες ταινίες