Μεταξοβιομηχανία «Φρύνη» – Υιοί Α. Ετμεκτζόγλου

Η Μεταξοβιομηχανία «Φρύνη», γνωστή και ως «Υιοί Α. Ετμεκτζόγλου», υπήρξε μία από τις σημαντικότερες μεταξουργικές επιχειρήσεις της Ελλάδας στον 20ό αιώνα και η μεγαλύτερη στον προσφυγικό συνοικισμό της Νέας Ιωνίας Βόλου. Λειτούργησε από το 1924 έως το 1991, ενώ σήμερα το ανακαινισμένο του κτιριακό συγκρότημα στεγάζει Μουσείο Μεταξιού και Πολιτιστικό Κέντρο του Δήμου Νέας Ιωνίας Βόλου.

 Ίδρυση και ανάπτυξη 
Η επιχείρηση ιδρύθηκε το 1924 από τους αδελφούς Γεώργιο και Αθανάσιο Ετμεκτζόγλου, Μικρασιάτες πρόσφυγες από το Ορτάκιοϊ της Βιθυνίας.Οι ιδρυτές διέθεταν εμπειρία στη σηροτροφία και μεταξουργία, καθώς ο πατέρας τους διατηρούσε σχετική μονάδα στη Μικρά Ασία. Με την εγκατάστασή τους στον Βόλο, ξεκίνησαν την παραγωγή σε μικρό συγκρότημα, αξιοποιώντας αρχικά 10 λεκάνες και απασχολώντας 17 εργαζόμενους.

Η μονάδα επεκτάθηκε γρήγορα και μέχρι το 1930 λειτουργούσαν 68 λεκάνες αναπήνισης και το προσωπικό ξεπερνούσε τα 150 άτομα.

 Κτιριακή υποδομή και εξοπλισμός 
Το εργοστάσιο αποτελούνταν από τρία κύρια κτίρια με διαφορετικές φάσεις κατασκευής (1924–1928). Το μεγαλύτερο συγκρότημα περιλάμβανε χώρους για το βράσιμο κουκουλιών, αναπηνιστήριο, ξηραντήριο, αποθήκες, καθώς και βοηθητικές εγκαταστάσεις. Ο εξοπλισμός περιλάμβανε μηχανές ιταλικής προέλευσης (κυρίως Mazzi & Pozzi), δεξαμενές, καυστήρες και υποδομές για μεταφορά και επαναχρησιμοποίηση νερού. Η γραμμή παραγωγής ήταν οργανωμένη ώστε να εξυπηρετεί τη συνεχή ροή εργασίας.

 Ανθρώπινο δυναμικό 
Το εργοστάσιο απασχολούσε κυρίως κορίτσια, συχνά ηλικίας 12–20 ετών, τα οποία εγκατέλειπαν το σχολείο για να εργαστούν και νεαρές γυναίκες προσφυγικής καταγωγής. Η λεπτή εργασία απαιτούσε επιδέξια και μικρά χέρια, κάτι που τα νεαρά κορίτσια διέθεταν. Οι εργοδότες, ιδίως ο Γεώργιος Ετμεκτζόγλου, επέδειξαν υπευθυνότητα απέναντι στις εργαζόμενες και τις οικογένειές τους. Κατά την περίοδο της Κατοχής, συνόδευε τις εργάτριες στα σπίτια τους για λόγους προστασίας.

 Ιστορική εξέλιξη και παύση λειτουργίας 
Κατά τη διάρκεια της Κατοχής (1941–1944), το εργοστάσιο λειτούργησε υπό αυστηρές συνθήκες επιτήρησης από τις ιταλικές αρχές, χωρίς όμως να επιταχθεί. Η παραγωγή βασίστηκε σε αποθέματα κουκουλιών και παράνομη διακίνηση πρώτης ύλης από άλλες περιοχές, επιτρέποντας στην επιχείρηση να συνεχίσει τη δραστηριότητά της και να συμβάλει στην επιβίωση του προσωπικού και της οικογένειας μέσω ανταλλαγών προϊόντων παράγοντας κυρίως δίκτυα για τους ψαράδες της λίμνης Κάρλας και άλλων Λιμνών.

Μετά την Απελευθέρωση, η επιχείρηση επαναλειτούργησε, αλλά με μειωμένη παραγωγή, καθώς η εγχώρια μεταξουργία άρχισε να υποχωρεί λόγω του ανταγωνισμού από τις εισαγωγές.

Το 1955, ο καταστροφικός σεισμός του Βόλου προκάλεσε σοβαρές ζημιές στο μεγάλο κτίριο, το οποίο και έκλεισε. Ωστόσο, η επιχείρηση συνέχισε τη λειτουργία της σε μικρότερη κλίμακα, χρησιμοποιώντας το μικρό παραδοσιακό αναπηνιστήριο. Μέχρι το 1960, το εργοστάσιο λειτουργούσε αποκλειστικά με αυτόν τον εξοπλισμό.

Το 1961 έγινε σημαντική επένδυση με την αγορά ημιαυτόματου συγκροτήματος αναπήνισης από την Ιταλία, ενώ το 1964 η επιχείρηση μετατράπηκε σε ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία «Μεταξοβιομηχανία Φρύνη Α.Ε.».

Μετά τον θάνατο του Γεωργίου Ετμεκτζόγλου (1962) και του Αθανασίου (1972), την επιχείρηση ανέλαβαν οι κληρονόμοι του πρώτου, Αλέξανδρος και Αναστάσιος Ετμεκτζόγλου. Το 1971 εγκαταστάθηκε η πρώτη αυτόματη μονάδα αναπήνισης στην Ελλάδα, ενώ το 1975 ιδρύθηκε και υφαντήριο στο ισόγειο του εργοστασίου.

Το αναπηνιστήριο έκλεισε οριστικά το 1983, και το υφαντήριο συνέχισε να λειτουργεί με επταμελές προσωπικό και εισαγόμενες πρώτες ύλες έως το 1991, οπότε και διακόπηκε οριστικά κάθε δραστηριότητα.

 Πολιτιστική αξιοποίηση 
Σήμερα, το διασωθέν και ανακαινισμένο συγκρότημα ανήκει στον Δήμο Νέας Ιωνίας Βόλου και λειτουργεί ως Πολυδύναμο Πολιτιστικό Κέντρο. Χώροι του φιλοξενούν εκθέσεις, εκπαιδευτικά προγράμματα και αρχειακό υλικό σχετικό με τη μεταξουργία και την ιστορία των προσφύγων καθώς και Μουσείο Μεταξιού. Το εργοστάσιο αναγνωρίζεται ως σημαντικό τεκμήριο της ελληνικής βιομηχανικής κληρονομιάς.

 Πηγές                     

 Δημόγλου, Αίγλη. «Μεταξουργείο Ετμεκτζόγλου στον Βόλο», στο Ιστορικός Βιομηχανικός Εξοπλισμός στην Ελλάδα, Αθήνα: ΕΜΠ – Τομέας Πολεοδομίας & Χωροταξίας, εκδ. Οδυσσέας, 1998, σ. 229–235.
 Κούτσικα Σταυρούλα, πτυχιακή εργασία: Η εγκατάσταση των Μικρασιατών προσφύγων στον Βόλο, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, Τμήμα ΙΑΚΑ.
 Αδαμάκης Κ., Τα βιομηχανικά κτίρια του Βόλου, εκδ. Π.Ι.Ο.Π., 2009, σσ. 106–109.
 Δημόγλου, Αίγλη, Η βιομηχανία στο νομό Μαγνησίας. Από τον 19ο στον 21ο αιώνα, εκδ. Κέρκυρα, 2005, σσ. 39–41.
 Ετμεκτζόγλου, Αλέξανδρος. «Οι μνήμες μου από το Ορτάκιοϊ και τον Βόλο», Βιθυνιακά Νέα, τ. 38, 2004, σσ. 6–9.
 Ντοκιμαντέρ ΕΡΤ: «Σε μία νέα πατρίδα – Βόλος – Μαγνησία», σκην. Παντελής Κάσδαγλης, ERTFLIX.
 Ντοκιμαντέρ ΕΡΤ: «Προσφυγική Ελλάδα», Αρχείο ΕΡΤ

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Πρώην επιχειρήσεις της Ελλάδας
Κατηγορία:Μετάξι