Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων

Η Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων (Ρ.Α.Σ.) είναι μια ανεξάρτητη διοικητική αρχή στην Ελλάδα με αντικείμενο την εποπτεία και ρύθμιση της σιδηροδρομικής αγοράς.

Η ΡΑΣ, η οποία ιδρύθηκε το 2010 είναι επιφορτισμένη με την επίβλεψη της τήρησης του νομικού πλαισίου για την ασφάλεια και τις άδειες λειτουργίας των παρόχων επιβατικού και εμπορικού έργου, την κατανομή δυναμικότητας, τους κανόνες ανταγωνισμού και την τιμολογιακή πολιτική των υποδομών, ενώ παρεμβαίνει σε περιπτώσεις παραβίασης δικαιωμάτων ή αστοχιών της αγοράς.

 Ιστορικό 

 2010–2013: Ίδρυση και σύσταση 
Η Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων (ΡΑΣ) ιδρύθηκε με τον Ν. 3891/2010, στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης του ελληνικού σιδηροδρομικού τομέα και της εναρμόνισης της χώρας με τις απαιτήσεις των ευρωπαϊκών Οδηγιών για την απελευθέρωση της σιδηροδρομικής αγοράς. Η ουσιαστική έναρξη λειτουργίας της Αρχής τοποθετείται το 2013, όταν και στελεχώθηκε με εξειδικευμένο προσωπικό και άρχισε η εφαρμογή του ρυθμιστικού της ρόλου.

 2014–2017: Ανάπτυξη αρμοδιοτήτων 
Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, η ΡΑΣ ανέλαβε τον πλήρη έλεγχο στην εποπτεία των αδειών λειτουργίας, καθώς και στην έκδοση πιστοποιητικών ασφάλειας για σιδηροδρομικές επιχειρήσεις, σύμφωνα με τις διατάξεις της ΕΕ. Παράλληλα, η ίδια ενίσχυσε τον ρόλο της στην εποπτεία των διαδικασιών χορήγησης πρόσβασης στο σιδηροδρομικό δίκτυο, καθώς και στη διαχείριση παραπόνων και καταγγελιών από φορείς και επιχειρήσεις του κλάδου.

 2018–σήμερα: Θεσμική εδραίωση και αναγνώριση 
Η ΡΑΣ έχει πλέον καθιερωθεί ως βασικός πυλώνας ρύθμισης της σιδηροδρομικής αγοράς στην Ελλάδα. Στο πλαίσιο αυτό, μετά την ψήφιση του «Τέταρτου Σιδηροδρομικού Πακέτου» της ΕΕ, απέκτησε αυξημένες αρμοδιότητες στον τομέα της ασφάλειας, συμπεριλαμβανομένης της εποπτείας των εξελίξεων στον τομέα της διαλειτουργικότητας και της κυκλοφοριακής ασφάλειας.

Η Αρχή διατηρεί ενεργή παρουσία στον ευρωπαϊκό σιδηροδρομικό διάλογο μέσω της συμμετοχής της σε οργανισμούς όπως το European Network of Rail Regulatory Bodies (ENRRB) και λειτουργεί ως σύνδεσμος μεταξύ εθνικής πολιτικής και ευρωπαϊκών κανονιστικών εξελίξεων.

 Αρμοδιότητες 
Η ΡΑΣ είναι επιφορτισμένη με μια σειρά κρίσιμων αρμοδιοτήτων που καλύπτουν τη λειτουργία της αγοράς, την ασφάλεια, τις τεχνικές προδιαγραφές και τη διαφάνεια στον σιδηροδρομικό τομέα.

Στο πλαίσιο αυτό, η ίδια εποπτεύει την εύρυθμη και ανοιχτή λειτουργία της σιδηροδρομικής αγοράς, με στόχο την εξασφάλιση δίκαιης, ισότιμης και χωρίς διακρίσεις πρόσβασης όλων των σιδηροδρομικών επιχειρήσεων στην εθνική σιδηροδρομική υποδομή. Παρακολουθεί τη συμπεριφορά των φορέων της αγοράς και προλαμβάνει την εμφάνιση αντι-ανταγωνιστικών πρακτικών, διασφαλίζοντας συνθήκες υγιούς ανταγωνισμού. Με τον τρόπο αυτό, εξετάζει παράπονα ή καταγγελίες για καταχρηστική ή άνιση μεταχείριση, εκδίδοντας σχετικές αποφάσεις ή γνωμοδοτήσεις.

Σε δεύτερο στάδιο, η ΡΑΣ είναι αρμόδια για την έκδοση, τροποποίηση, αναστολή ή ανάκληση αδειών λειτουργίας σιδηροδρομικών επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στην ελληνική επικράτεια. Πιο συγκεκριμένα, η ίδια είναι υπεύθυνη για την αξιολόγηση της οικονομικής, τεχνικής και διοικητικής επάρκειας των αιτούντων φορέων, ενώ ταυτόχρονα έχει την δικαιοδοσία να χορηγεί ενιαία πιστοποιητικά ασφάλειας (σε συνεργασία με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Σιδηροδρόμων), τα οποία είναι απαραίτητα για τη νόμιμη κυκλοφορία τροχαίου υλικού στο εθνικό δίκτυο. Παράλληλα, η ΡΑΣ ασκεί εποπτικό ρόλο στον τομέα της ασφάλειας, εξασφαλίζοντας την τήρηση των απαιτούμενων κανονισμών και προτύπων ασφαλούς λειτουργίας, ενώ παρακολουθεί και εγκρίνει τα συστήματα διαχείρισης ασφάλειας των επιχειρήσεων και του Διαχειριστή Υποδομής, και μπορεί να διεξάγει ελέγχους και επιθεωρήσεις. Ταυτόχρονα, έχει την δικαιοδοσία στο να συμβάλλει στη διερεύνηση ατυχημάτων ή σοβαρών συμβάντων, σε συνεργασία με άλλες αρμόδιες αρχές, όπως η Επιτροπή Διερεύνησης Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων.

Από την άλλη πλευρά, η ΡΑΣ παρεμβαίνει σε περιπτώσεις συγκρούσεων ή διαφορών μεταξύ φορέων της σιδηροδρομικής αγοράς, αναλαμβάνοντας ρόλο διαμεσολαβητή ή διαιτητή, ενώ έχει τη δυνατότητα να εκδικάζει υποθέσεις που σχετίζονται με την πρόσβαση στο δίκτυο, τη χρήση υποδομών, τις προϋποθέσεις χορήγησης δικαιωμάτων κυκλοφορίας και άλλα θέματα αγοράς. Στο πλαίσιο αυτό, είναι επιφορτισμένη με την εποπτεία της κατανομής της χωρητικότητας της υποδομής (χρονοπαραθύρων – train paths) από τον Διαχειριστή Υποδομής (ΟΣΕ), διασφαλίζοντας ότι η διαδικασία είναι αμερόληπτη, διαφανής και βασισμένη σε αντικειμενικά κριτήρια.

Καταληκτικά,η ΡΑΣ ελέγχει την τιμολογιακή πολιτική που εφαρμόζει ο Διαχειριστής Υποδομής για την πρόσβαση στο δίκτυο και εξετάζει αν τα τέλη πρόσβασης υπολογίζονται με διαφάνεια και σε συμφωνία με την εθνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία, προτείνοντας αλλαγές όπου αυτό κρίνεται αναγκαίο. Τέλος, η ίδια παρακολουθεί την εφαρμογή των Τεχνικών Προδιαγραφών Διαλειτουργικότητας (TSI) και τη συμμόρφωση των έργων ή του τροχαίου υλικού με τις απαιτήσεις του ενωσιακού δικαίου, ενώ συνεργάζεται με την ΕΡΓΟΣΕ και τον ΟΣΕ για θέματα τεχνικής συμμόρφωσης και διαλειτουργικότητας του εξοπλισμού, συστημάτων σηματοδότησης και τηλεδιοίκησης, όπως το ERTMS/ETCS.

Συμπληρωματικά, η ΡΑΣ έχει το δικαίωμα στο να συμμετέχει ενεργά σε διεθνή και ευρωπαϊκά δίκτυα ρυθμιστικών αρχών, κυρίως στο European Network of Rail Regulatory Bodies (ENRRB), όπου μέσω αυτής της συμμετοχής ενισχύεται ο συντονισμός και η ανταλλαγή καλών πρακτικών με άλλες ευρωπαϊκές ρυθμιστικές αρχές, ενώ διασφαλίζεται η ομοιόμορφη εφαρμογή των ευρωπαϊκών κανονισμών σε πανευρωπαϊκό επίπεδο.

 Παραπομπές