Βεσπασιάνο Α΄ Γκοντζάγκα

Ο Βεσπασιάνο Α΄, ιταλ.: Vespasiano I Gonzaga (6 Δεκεμβρίου 1531 – 26 Φεβρουαρίου 1591) από τον Οίκο των Γκοντζάγκα ήταν Ιταλός ευγενής, διπλωμάτης, συγγραφέας, στρατιωτικός μηχανικός, κοντοτιέρο και δούκας της Σαμπιονέτα. Τον θυμούνται ως προστάτη των τεχνών και ιδρυτή της Σαμπιονέτα, μίας πόλης στη Λομβαρδία σχεδιασμένης σύμφωνα με τις αρχές της Αναγέννησης ως «ιδανικής πόλης».

 Νεανική ζωή 
αριστερά|μικρογραφία|220x220εσ| Το δουκικό παλάτι της Σαμπιονέτα.
Γεννήθηκε στο Φόντι, ένα φέουδο των Κολόννα στο νότιο Λάτιο, ως γιος του κοντοτιέρο Λουδοβίκου «Ροντομόντε» Γκονζάγκα, κυρίου του Παλατσόλο, μέλους ενός πλάγιου κλάδου του Οίκου των Γκονζάγκα των δουκών της Μάντοβα, και της Ισαβέλλας Κολόννα. Σύντομα έμεινε ορφανός και σπούδασε κοντά στη θεία του Τζούλια Γκοντζάγκα, η οποία είχε μετακομίσει στη Νάπολη, για να ξεφύγει από τις προσπάθειες άλλων μελών της οικογένειας Κολόννα να δολοφονήσουν τον Βεσπασιάνο, προκειμένου να αποκτήσουν τα φέουδα, που είχε κληρονομήσει από τη μητέρα του.

Από τον 2ο γάμο τής μητέρας του το 1534 με τον Φίλιππο ντε Λανουά, 2ο πρίγκιπα της Σουλμόνα, ήταν ο μεγαλύτερος ετεροθαλής αδελφός των: α.Mαρίας (έγινε μοναχή στο μοναστήρι της Σάντα Μαρία Ντόνα Ρετζίνα στη Νάπολη), β.Καρόλου  3ου πρίγκιπα της Σουλμόνα (νυμφεύτηκε την Κωνστάντσα Ντόρια ντελ Καρέτο),  γ.Βεατρίκης (παντρεύτηκε πρώτα τον Αλφόνσο ντε Γκουεβάρα, 5ο κόμη της Ποτέντσα,  και μετά τον Aλμπέρτο Aκουαβίβα ντ'Αραγκόνα, 12ο δούκα του Άτρι),  δ.Οράτιου 4ου πρίγκιπα της Σουλμόνα (νυμφεύτηκε την Aντωνία δε Άβαλος)   και ε.Βικτώριας (παντρεύτηκε τον Ιούλιο Αντώνιο Ακουαβίβα ντ'Αραγκόνα, 1ο πρίγκιπα της Καζέρτα). 

 Σταδιοδρομία 
μικρογραφία|381x381εσ| Έφιππος ανδριάντας του Βεσπασιάνο Α΄ Γκοντζάγκα-Κολόνα στο δουκικό παλάτι της Σαμπιονέτα.
Σε ηλικία ένδεκα ετών στάλθηκε στην ισπανική βασιλική Αυλή, για να ολοκληρώσει την εκπαίδευσή του υπό τον βασιλιά Φίλιππο Β΄ των Αψβούργων της Ισπανίας, με τον οποίο ήταν μακρινός συγγενής μέσω κοινής καταγωγής από βασιλείς της Αραγωνίας. Ο τελευταίος βρήκε στον Βεσπασιάνο έναν από τους πιο πιστούς συμβούλους του, και τον έκανε ευγενή της Ισπανίας και στη συνέχεια αντιβασιλιά της Ναβάρρας και της Βαλένθια. 

Το 1556 ξεκίνησε το μεγάλο του έργο, την κατασκευή μίας νέας, ιδανικής πόλης μεταξύ Μάντοβας και Πάρμας, την οποία ονόμασε «Sabbioneta» («Αμμώδη»), καθώς επρόκειτο να υψωθεί στις αμμώδεις όχθες του ποταμού Πάδου. Το έργο ολοκληρώθηκε το 1591. Η Σαμπιονέτα είχε ανακηρυχθεί αυτόνομο δουκάτο το 1577, χάρη στην προσωπική υποστήριξη του φίλου του Βεσπασιάνο, Ροδόλφου Β΄ των Αψβούργων της Γερμανίας, τον οποίο είχε γνωρίσει στην Ισπανική Αυλή.

 Οικογένεια 
δεξιά|μικρογραφία| Άννα δε Αραγόν, η 2η σύζυγός του.
Ο Βεσπασιάνο Α΄ ήταν τρεις φορές νυμφευμένος. Ο πρώτος του γάμος ήταν με την Ντιάνα Φολχ δε Καρδόνα (1531–1559), κόρη του Αντόνιο Φολχ δε Καρδόνα και της Bεατρίκης δε Λούνα.

Μετά το τέλος της, νυμφεύτηκε για 2η φορά, με την Άννα δε Αραγόν υ Φολχ δε Καρδόνα (απεβ. 1567), κόρη του Αλφόνσου δε Αργόν υ Πορτούγαλ. Πριν από το τέλος της το 1567, οι δύο τους έγιναν οι γονείς των:
 Ιουλία (γενν. ).
 Ισαβέλλα (1565–1637), η κληρονόμος του· παντρεύτηκε τον Λουίτζι Καράφα, 4ο πρίγκιπα του Στιλιάνο.
 Λουίτζι (1566–1580), ο οποίος απεβίωσε σε ηλικία 14 ετών. Ο Άλντους Χάξλεϋ ισχυρίζεται ότι ο Βεσπασιάνο κλώτσησε τον Λουίτζι μέχρι θανάτου, επειδή ο Λουίτζι δεν τού πήρε το καπέλο του στον δρόμο. 

Ο τρίτος και τελευταίος γάμος του ήταν με τη Μαργαρίτα Γκονζάγκα (1562–1618), κόρη του Καίσαρα Α΄ Γκονζάγκα, κυρίου της Γκουαστάλλα.

Απεβίωσε στη Σαμπιονέτα το 1591, και την περιουσία του κληρονόμησε η επιζήσασα κόρη του, Ισαβέλλα.

Πρόγονοι

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι


Κατηγορία:Ιππότες του Τάγματος του Χρυσόμαλλου Δέρατος
Κατηγορία:Οίκος των Γκοντζάγκα
Κατηγορία:Πρόσωπα των Παπικών Κρατών