Το ημερολόγιο μιας καμαριέρας (ταινία, 1964)

Το ημερολόγιο μιας καμαριέρας (Πρωτότυπος τίτλος: Le journal d'une femme de chambre) είναι Γαλλική δραματική ταινία του 1964 σε σκηνοθεσία του ισπανικής καταγωγής σκηνοθέτη Λουίς Μπουνιουέλ, με πρωταγωνίστρια τη Ζαν Μορό ως μια Παριζιάνα καμαριέρα που χρησιμοποιεί το σώμα και τα τεχνάσματά της για να διαχειριστεί τη διαστροφή, τη διαφθορά και τη βία που συναντά στο επαρχιακό κτήμα όπου πηγαίνει να εργαστεί.

Αν και άκρως σατιρική και αντανακλά τα τυπικά αντιαστικά του αισθήματα, είναι μια από τις πιο ρεαλιστικές ταινίες του Μπουνιουέλ και γενικά αποφεύγει τις αλλόκοτες σουρεαλιστικές εικόνες και τις απίθανες ανατροπές που συναντάμε σε πολλά από τα άλλα έργα του. Η ταινία ήταν η πρώτη συνεργασία σεναρίου μεταξύ του Μπουνιουέλ και του Ζαν-Κλοντ Καριέρ, οι οποίοι διαμόρφωσαν εκτενώς το ομώνυμο μυθιστόρημα του 1900 του Οκτάβ Μιρμπώ. Οι Μπουνιουέλ και Καριέρ θα συνεργάζονταν στη συνέχεια στις ταινίες Η ωραία της ημέρας (1967), Ο γαλαξίας (1969), Η κρυφή γοητεία της μπουρζουαζίας (1972), Το φάντασμα της ελευθερίας (1974) και Το σκοτεινό αντικείμενο του πόθου (1977).

 Πλοκή 
Στη Γαλλία, στα τέλη της δεκαετίας του 1920, η Σελεστίν, μια κομψή και ελκυστική νεαρή καμαριέρα από το Παρίσι, φτάνει σε ένα επαρχιακό κτήμα και εντάσσεται στο προσωπικό του σπιτιού, το οποίο περιλαμβάνει μια μαγείρισσα, μια δειλή υπηρέτρια ονόματι Μαριάν, και τον Ζοζέφ, τον γαμπρό, ο οποίος περνάει τα βράδια του γράφοντας εθνικιστικά, αντισημιτικά φυλλάδια με έναν φίλο. Η Σελεστίν προσλήφθηκε κυρίως για να εργαστεί για τον ηλικιωμένο κύριο Ραμπούρ, ο οποίος επιμένει να την αποκαλεί Μαρί, το όνομα που χρησιμοποιεί για όλες τις καμαριέρες του, και του αρέσει να αγγίζει το πόδι της ενώ του διαβάζει και να την παρακολουθεί καθώς περπατάει φορώντας συγκεκριμένα παπούτσια. Φαίνεται αρκετά χαρούμενη που θα τον εξυπηρετήσει, ωστόσο, και εκείνος υπερασπίζεται τη Σελεστίν από την κόρη του, τη Μαντάμ Μοντέιγ, όταν εκείνη σπάει ένα λυχνάρι.

Η κυρία Μοντέιγ διευθύνει το νοικοκυριό και είναι πολύ σχολαστική με το πώς γίνονται τα πράγματα. Αυτή και ο σύζυγός της δεν έχουν σωματική επαφή λόγω της δυσπαρευνίας της, ένα πρόβλημα με το οποίο ο τοπικός ιερέας δεν έχει βοηθήσει, και ο κύριος Μοντέιγ τα καταφέρνει ξοδεύοντας την ενέργειά του κυνηγώντας μικρά θηράματα στα γύρω δάση και κυνηγώντας οποιαδήποτε γυναίκα βρίσκεται κοντά, συμπεριλαμβανομένης της πρώην καμαριέρας, αν και η Σελεστίν καταφέρνει παιχνιδιάρικα να τον κρατήσει σε απόσταση. Ο κύριος Μοντέιγ έχει επίσης διαμάχη με έναν γείτονα, τον απόστρατο λοχαγό Μόγκερ, ο οποίος πετάει τα σκουπίδια του στην ιδιοκτησία του Ραμπούρ για να εκδικηθεί τον Μοντέιγ επειδή υποκριτικά διέδιδε φήμες για τη σχέση του με την οικονόμο του, τη Ρόουζ.

Μια μέρα, ο Ραμπούρ βρίσκεται νεκρός στο κρεβάτι του, κρατώντας σφιχτά το ζευγάρι μπότες που του είχε φορέσει πιο πρόσφατα η Σελεστίν. Περίπου την ίδια εποχή, ο Τζόζεφ συναντά την Κλερ, μια νεαρή χωριατοπούλα που συχνά τριγυρνάει στην κουζίνα του κτήματος, μόνη της στο δάσος, τη βιάζει και τη σκοτώνει. Το πτώμα βρίσκεται έξι ημέρες αργότερα, λίγο πριν η Σελεστίν επιβιβαστεί στο τρένο της επιστροφής στο Παρίσι, έχοντας παραιτηθεί από τη δουλειά της. Αμέσως υποψιάζεται ότι ο Τζόζεφ είναι ο δολοφόνος και, καθώς είχε έρθει κοντά με την Κλερ, αποφασίζει να πάρει πίσω τη δουλειά της και να προσπαθήσει να συλλέξει στοιχεία που να τον εμπλέκουν.

Ο Ζοζέφ, ένας σχολαστικός άνθρωπος, το αντιλαμβάνεται όταν η Σελεστίν ψάχνει το δωμάτιό του. Την αντιμετωπίζει και, παρόλο που οι αλληλεπιδράσεις τους ήταν πάντα αντιπαραθετικές και εκείνη τον κατηγορεί ανοιχτά ότι σκότωσε την Κλερ, προχωρά και δηλώνει την αγάπη του για την Σελεστίν, καθώς έχει αρχίσει να νιώθει ότι είναι ίδιος μέσα του. Η Σελεστίν προσπαθεί να αποπλανήσει τον Ζοζέφ, αλλά εκείνος λέει ότι πρέπει να περιμένουν, αφού θέλει κάτι περισσότερο από ένα απλό φλερτ.

Αφού φεύγει από το γραφείο ενός δικαστή χωρίς να τον δει, η Σελεστίν συναντά τυχαία τον Μωζέ. Της λέει ότι απέλυσε τη Ρόουζ, λέγοντάς της ότι είχε σταματήσει να κάνει τις δουλειές του σπιτιού και είχε γίνει αυταρχική μετά από 12 χρόνια στην εργασία του, ενώ ζήλευε κάθε φορά που μιλούσε στη Σελεστίν. Στη συνέχεια, ο Μόγκερ κάνει πρόταση γάμου και η Σελεστίν του λέει ότι θα το σκεφτεί καλά.

Για να δελεάσει τον Ζοζέφ, η Σελεστίν τον περιμένει στο κρεβάτι του, αλλά εκείνος αντιστέκεται και πάλι. Λέει ότι σχεδιάζει να την παντρευτεί και να αγοράσει ένα καφέ στο Χερβούργο για να το δουλέψουν μαζί, υποδεικνύοντας ότι υποψιάζεται ότι μια επερχόμενη επανάσταση θα είναι καλή για τις επιχειρήσεις. Ορκίζεται πάνω σε έναν σταυρό ότι θα τον παντρευτεί για να κοιμηθεί μαζί της, και, καθώς εκείνος σκαρφαλώνει στο κρεβάτι, του λέει να παραδεχτεί ότι σκότωσε την Κλερ, αλλά εκείνος της λέει απλώς να σωπάσει. Ο Ζοζέφ και η Σελεστίν ανακοινώνουν τον αρραβώνα τους και ο κύριος Μοντέιγ στρέφει την προσοχή του στη Μαριάν.

Η Σελεστίν αφαιρεί τη μεταλλική πλάκα στα δάχτυλα ενός από τα παπούτσια του Ζοζέφ. Ενώ ο Ζοζέφ και ο φίλος του κάνουν σχέδια να παραστούν σε μια δεξιά πολιτική συγκέντρωση, δύο αστυνομικοί φτάνουν και συλλαμβάνουν το ζευγάρι, έχοντας βρει την πλάκα των δακτύλων στον τόπο της δολοφονίας της Κλερ. Καθώς τον οδηγούν μακριά, ο Ζοζέφ λέει στην Σελεστίν ότι δεν φορούσε αυτά τα παπούτσια την ημέρα που σκοτώθηκε η Κλερ.

Νομίζοντας ότι έχει εκδικηθεί την Κλερ, η Σελεστίν αποφασίζει να παντρευτεί τον Μόζερ. Την περιμένει και αλλάζει τη θέλησή του να της αφήσει τα πάντα, αλλά εκείνη του φέρεται ψύχραιμα. Όταν ρωτάει για τον Ζοζέφ, η Μάουγκερ λέει ότι θα αφεθεί ελεύθερος χωρίς δίκη, δεδομένης της έλλειψης αποδεικτικών στοιχείων εναντίον του.

Στο Χερβούργο, ο Ζοζέφ επευφημεί μια παρέλαση εθνικιστών ανδρών καθώς περνούν μπροστά από το καφέ του, το οποίο η ελκυστική νεότερη σύζυγός του έχει βοηθήσει να γεμίσει με στρατιώτες.

 Διανομή ρόλων 
 Ζαν Μορό - Σελεστίν
 Ζορζ Ζερέ - Ζόσεφ
 Μισέλ Πικολί - κύριος Μοντέιγ
 Ζαν Κλοντ Καριέρ - Le curé
 Φρανσουάζ Λουγκάν - μαντάμ Μοντέιγ
 Ντανιέλ Ιβερνέλ - Μωζέ

 Παραγωγή 
Η ταινία αρχικά προοριζόταν ως όχημα για τη Μεξικανή ηθοποιό Σίλβια Πινάλ, η οποία είχε πρωταγωνιστήσει στις προηγούμενες ταινίες του Μπουνιουέλ, Βιριδιάνα (1961) και Εξολοθρευτής άγγελος (1962). Η Πινάλ έμαθε γαλλικά και ήταν πρόθυμη να εργαστεί δωρεάν, αλλά οι Γάλλοι παραγωγοί της ταινίας επέλεξαν την Ζαν Μορό.

Τα γυρίσματα της ταινίας ξεκίνησαν στις 21 Οκτωβρίου 1963. Η τελευταία σκηνή, στην οποία οι δεξιοί που διαδηλώνουν φωνάζουν «Ζήτω ο Κιάπε», αναφέρεται στον αρχηγό της αστυνομίας του Παρισιού που σταμάτησε την προβολή της ταινίας του Μπουνιουέλ του 1930 Χρυσή εποχή, μετά την καταστροφή του κινηματογράφου στον οποίο προβαλλόταν από φασίστες.

 Κυκλοφορία 
Το 1964, η ταινία προβλήθηκε στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας και στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Νέας Υόρκης . Κυκλοφόρησε για πρώτη φορά σε οικιακή βιντεοκασέτα στις ΗΠΑ στις 22 Μαρτίου 1989 και επανακυκλοφόρησε στους κινηματογράφους στις ΗΠΑ το 2000, ξεκινώντας με την προβολή μιας νέας ταινίας 35 χιλιοστών στο Film Forum στη Νέα Υόρκη στις 22 Σεπτεμβρίου.

Το 2001, κυκλοφόρησε σε DVD από την Criterion Collection.

Η Kino Lorber κυκλοφόρησε την ταινία σε Blu-ray στις 25 Μαρτίου 2025.

 Υποδοχή 
 Κριτικές 
Στον ιστότοπο κριτικών Rotten Tomatoes, η ταινία έχει βαθμολογία 88% και μέση βαθμολογία 7,9/10 με βάση 24 κριτικές.

Ο Γιουτζίν Άρτσερ των New York Times έγραψε: Δυστυχώς, οι δεκαετίες που μεσολάβησαν φαίνεται να έχουν αποδυναμώσει τις δυνάμεις του κ. Μπουνιουέλ. Η νέα του διασκευή του «Ημερολογίου μιας καμαριέρας» του Οκτάβ Μιρμπώ υποφέρει σε σύγκριση με την παράξενη αλλά αξιομνημόνευτη εκδοχή που έκανε ο Ζαν Ρενουάρ με την Πολέτ Γκοντάρ το 1946.

 Δείτε επίσης 
 Το ημερολόγιο μιας καμαριέρας, μια αγγλόφωνη ταινία του 1946 σε σκηνοθεσία Ζαν Ρενουάρ
 Το ημερολόγιο μιας καμαριέρας, μια γαλλόφωνη ταινία του 2015 σε σκηνοθεσία Μπενουά Ζακκό

 Περαιτέρω ανάγνωση 

 Tibbetts, John C., και James M. Welsh, επιμ. Η Εγκυκλοπαίδεια των Μυθιστορημάτων στον Κινηματογράφο (2η έκδοση 2005) σελ. 96–98.

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 


Κατηγορία:Ιταλικές δραματικές ταινίες
Κατηγορία:Ιταλικές ασπρόμαυρες ταινίες
Κατηγορία:Γαλλικές δραματικές ταινίες
Κατηγορία:Γαλλικές ασπρόμαυρες ταινίες
Κατηγορία:Ταινίες γυρισμένες στη Γαλλία
Κατηγορία:Ταινίες σε σκηνοθεσία Λουίς Μπουνιουέλ
Κατηγορία:Ταινίες βασισμένες σε γαλλικά μυθιστορήματα
Κατηγορία:Ταινίες του 1964
Κατηγορία:Γαλλόφωνες ταινίες