Σπληνομεγαλία

Η σπληνομεγαλία, ή διόγκωση του σπλήνα, είναι μια πάθηση όπου ο σπλήνας, ένα όργανο στην άνω αριστερή κοιλιακή χώρα, είναι μεγαλύτερος από το φυσιολογικό. Ο σπλήνας παίζει κρίσιμο ρόλο στο φιλτράρισμα του αίματος και στη διατήρηση υγιών αιμοσφαιρίων και ανοσολογικής λειτουργίας. Η σπληνομεγαλία μπορεί να προκληθεί από διάφορες υποκείμενες παθήσεις που επηρεάζουν το αίμα, το λεμφικό σύστημα ή από λοιμώξεις.

Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν τον πόνο ή τη δυσφορία (συχνά αισθητός στην άνω αριστερή κοιλία, ο οποίος μπορεί να αντανακλά στον αριστερό ώμο ή στην πλάτη), αίσθημα πληρότητας μετά από λίγο φαγητό (ο διευρυμένος σπλήνας μπορεί να πιέζει το στομάχι, προκαλώντας πρόωρο αίσθημα κορεσμού), κόπωση (οφείλεται σε μειωμένο αριθμό υγιών αιμοσφαιρίων), και συχνές λοιμώξεις (λόγω αφαίρεσης λευκών αιμοσφαιρίων από τον σπλήνα και την επακόλουθη υπολειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος).

Η σπληνομεγαλία μπορεί να προκληθεί από ένα ευρύ φάσμα παθήσεων, όπως οι διαταραχές του αίματος (π.χ. αιμολυτική αναιμία), οι διαταραχές του λεμφικού συστήματος (π.χ. σε λέμφωμα και λευχαιμία), οι λοιμώξεις (ιογενείς, βακτηριακές ή παρασιτικές), η ηπατική νόσος (κίρρωση ή άλλες ηπατικές παθήσεις), και άλλες παθήσεις, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων μορφών καρκίνου, μεταβολικών διαταραχών και προβλημάτων του ανοσοποιητικού συστήματος.

Η σπληνομεγαλία συνήθως ανιχνεύεται κατά τη διάρκεια μιας κλινικής εξέτασης, εξετάσεων αίματος ή απεικονιστικών εξετάσεων (κυρίως υπερηχογράφημα, αλλά και αξονική τομογραφία), και μερικές φορές βιοψίας μυελού των οστών. Η θεραπεία επικεντρώνεται στην αντιμετώπιση της υποκείμενης αιτίας. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να χρειαστεί χειρουργική επέμβαση για την αφαίρεση του σπλήνα (σπληνεκτομή). Για παράδειγμα, η σπληνομεγαλία λόγω σπληνικής απομόνωσης, λόγω δρεπανοκυτταρικής αναιμίας συνήθως αντιμετωπίζεται με μεταγγίσεις αίματος, ενώ οι καρκίνοι που εμπλέκουν τον σπλήνα μπορούν να αντιμετωπιστούν μέσω χημειοθεραπείας και ακτινοθεραπείας.

 Ορισμός 
μικρογραφία|Μέτρηση της μεγαλύτερης διάστασης του σπλήνα σε υπερηχογράφημα κοιλίας.
Η σπληνομεγαλία μπορεί να ταξινομηθεί με βάση διάφορους παράγοντες, όπως το μέγεθος του σπλήνα, την υποκείμενη αιτία και τον μηχανισμό διεύρυνσης. Το μέγεθος συχνά κατηγοριοποιείται ως μέτριο ή σοβαρό, με τη μεγαλύτερη διάσταση να κυμαίνεται μεταξύ 11-20 cm για μέτρια και μεγαλύτερη από 20 cm για σοβαρή σπληνομεγαλία. Παθοφυσιολογικά, η σπληνομεγαλία μπορεί να ταξινομηθεί ως συμφορητική, διηθητική, ανοσολογική ή νεοπλασματική.

 Ταξινόμηση κατά μέγεθος 

 Κανονικό: Το μέγεθος του σπλήνα είναι συνήθως μικρότερο από 11 cm στη μεγαλύτερη διάστασή του.
 Μέτρια σπληνομεγαλία: Η μεγαλύτερη διάσταση του σπλήνα είναι μεταξύ 11 και 20 cm.
 Μεγάλη σπληνομεγαλία: Η μεγαλύτερη διάσταση του σπλήνα είναι μεγαλύτερη από 20 cm.

 Ταξινόμηση με βάση την παθοφυσιολογία 

 Συμφορητική: Προκαλείται από συσσώρευση αίματος, συχνά λόγω πυλαίας υπέρτασης ή απόφραξης της σπληνικής φλέβας.
 Διηθητική: Εμφανίζεται όταν ξένα κύτταρα εισβάλλουν στον σπλήνα, όπως σε μεταστάσεις, μυελοειδή νεοπλάσματα ή ασθένειες αποθήκευσης λιπιδίων.
 Ανοσολογική: Προκύπτει από αυξημένη ανοσολογική δραστηριότητα και επακόλουθη υπερπλασία, που παρατηρείται σε καταστάσεις όπως η ενδοκαρδίτιδα, η σαρκοείδωση ή η ρευματοειδής αρθρίτιδα.
 Νεοπλασματική: Περιλαμβάνει την ανάπτυξη ενός όγκου (καλοήθους ή κακοήθους) μέσα στον ίδιο τον σπλήνα.

 Ταξινόμηση με βάση το σύστημα βαθμολόγησης του Hackett 
μικρογραφία|Η σπληνομεγαλία σε διαφορετικούς βαθμούς επέκτασης (σύστημα βαθμολόγησης του Hackett).
Αυτό το σύστημα κατηγοριοποιεί τη σπληνομεγαλία με βάση το πόσο μακριά είναι ψηλαφητός ο σπλήνας κάτω από το αριστερό πλευρικό όριο:

 Βαθμός 0: Μη ψηλαφητός σπλήνας.
 Βαθμός 1: Ψηλαφητός σπλήνας εντός του αριστερού πλευρικού όριου κατά την εισπνοή.
 Βαθμός 2: Ψηλαφητός σπλήνας κάτω από το αριστερό πλευρικό όριο.
 Βαθμός 3: Ψηλαφητός σπλήνας στη μέση μεταξύ του αριστερού πλευρικού όριου και του ομφαλού.
 Βαθμός 4: Ψηλαφητός σπλήνας κάτω από τον ομφαλό.
 Βαθμός 5: Ο σπλήνας εκτείνεται χαμηλότερα από τον βαθμό 4.

 Άλλες παράμετροι 
Η σπληνομεγαλία μπορεί επίσης να ταξινομηθεί με βάση την υποκείμενη νόσο, όπως αιματολογικές διαταραχές (π.χ. λευχαιμία, λέμφωμα), λοιμώξεις (π.χ. μονοπυρήνωση) ή αυτοάνοσα νοσήματα (π.χ. λύκος). 

 Αίτια 
μικρογραφία|Αξονική τομογραφία σε ασθενή με χρόνια λεμφοκυτταρική λευχαιμία, που δείχνει σπληνομεγαλία. Τα κίτρινα βέλη δείχνουν το σημείο της διόγκωσης του σπλήνα.
Η σπληνομεγαλία είναι συνήθως μια δευτερογενής πάθηση, που σημαίνει ότι προκύπτει από ένα άλλο υποκείμενο πρόβλημα. Πολλοί παράγοντες μπορούν να την προκαλέσουν, όπως λοιμώξεις, ηπατική νόσος, αιματολογικές διαταραχές, καρκίνοι και άλλες παθήσεις.

Σε εύκρατα κλίματα, οι πιο συνηθισμένες αιτίες είναι:

 Συστημικές ρευματικές διαταραχές
 Κίρρωση του ήπατος με πυλαία υπέρταση
 Αιμολυτικές αναιμίες
 Λοιμώξεις (π.χ. ηπατίτιδα, μονοπυρήνωση)
 Διηθητικές ασθένειες (π.χ. ηπατική νόσος που σχετίζεται με μεταβολική δυσλειτουργία (MASLD), σαρκοείδωση, αμυλοείδωση, αιμοχρωμάτωση, νόσος Gaucher)
 Λεμφοϋπερπλαστικές διαταραχές (π.χ. λεμφώματα, ειδικά αυτά που σχετίζονται με ηπατίτιδα Β και C)
 Μυελοϋπερπλαστικά νεοπλάσματα
 Χρόνια μυελογενής λευχαιμία

Στις τροπικές περιοχές, οι πιο συχνές αιτίες είναι:

 Μολυσματικές ασθένειες (π.χ. ελονοσία, σπλαχνική λεϊσμανίαση, σχιστοσωμίαση)

Εάν η σπληνομεγαλία είναι μεγάλη (ο σπλήνας ψηλαφείται 8 cm κάτω από το πλευρικό όριο), η αιτία είναι συνήθως:

 Χρόνια λεμφοκυτταρική λευχαιμία
 Χρόνια μυελογενής λευχαιμία
 Νόσος Gaucher
 Λευχαιμία εκ τριχωτών κυττάρων
 Λέμφωμα μη Hodgkin
 Αληθής πολυκυτταραιμία
 Πρωτοπαθής μυελοΐνωση

Η σπληνομεγαλία μπορεί να οδηγήσει σε κυτταροπενίες, μια διαταραχή που ονομάζεται υπερσπληνισμός. 

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Λεμφικό σύστημα