Καρλ Στέρνχαϊμ

Ο  Καρλ Στέρνχαϊμ () (1 Απριλίου 1878 - 3 Νοεμβρίου 1942) ήταν Γερμανός θεατρικός συγγραφέας και πεζογράφος, εβραϊκής καταγωγής, ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του γερμανικού λογοτεχνικού εξπρεσιονισμού. 

Για τις σατιρικές κωμωδίες του που καυτηρίαζαν έντονα τη σεμνοτυφία και τον καθωσπρεπισμό της αναδυόμενης γερμανικής μεσαίας τάξης κατά την περίοδο του Γουλιέλμου Β' και τις κοινωνικές συμβάσεις που επικρατούσαν στη Γερμανία τις παραμονές του Α' Παγκοσμίου Πολέμου επονομάστηκε Γερμανός Μολιέρος.

Τα έργα του γνώρισαν μια αναγέννηση τη δεκαετία του 1970 και ανεβαίνουν στη σκηνή μέχρι την εποχή μας.

 Βιογραφικά στοιχεία 
Ο Καρλ Στέρνχαϊμ γεννήθηκε στη Λειψία και ήταν γιος Εβραίου τραπεζίτη και εκδότη εφημερίδων. Μεγάλωσε στο Αννόβερο και το Βερολίνο. Από το 1897 έως το 1902 σπούδασε φιλοσοφία, ψυχολογία και νομική στο Μόναχο, το Γκέτινγκεν και τη Λειψία, αλλά δεν ολοκλήρωσε τις σπουδές του. Μετά το πανεπιστήμιο, έζησε μια ανήσυχη ζωή συνάπτοντας σχέσεις με πολλές γυναίκες και υποφέροντας από νευρικές ασθένειες. Ο Στέρνχαϊμ ξεκίνησε την συγγραφική του καριέρα το 1900 στη Βαϊμάρη, όπου παντρεύτηκε την Ευγενία Χάουτ. Ο γάμος τους διαλύθηκε το 1906. Ο γιος τους Κάρλ Χανς Στέρνχαϊμ (1901–1944) εκτελέστηκε με γκιλοτίνα στις φυλακές του Βρανδεμβούργου-Γκέρντεν τον Δεκέμβριο του 1944 για ένα επιπόλαιο σχόλιο για τον Αδόλφο Χίτλερ.  

Στη συνέχεια παντρεύτηκε την Τέα Λέβενσταϊν, το γένος Μπάουερ, με την οποία απέκτησε δύο παιδιά. Η κόρη τους Δωροθέα ήταν σκηνογράφος και ενδυματολόγος. Το 1933 μετανάστευσε στη Γαλλία, κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου συμμετείχε στη γαλλική αντίσταση και φυλακίστηκε από τους Ναζί στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Ράβενσμπρικ. 

Η Τέα ήταν κόρη πλούσιου βιομηχάνου και βοήθησε τον σύζυγό της να χτίσει την έπαυλη Μπελμαιζόν στο Μόναχο. Στο σπίτι, που ήταν διακοσμημένο με έργα τέχνης από την προσωπική του συλλογή, ο Στέρνχαϊμ εργάστηκε μαζί με δημιουργικούς ανθρώπους όπως η Μέχτιλντε Λιχνόφσκι, ο Μαξ Ράινχαρντ και ο Φρανκ Βέντεκιντ. Το 1908, συνεργάστηκε με τον Φραντς Μπλάι για την ίδρυση του εξπρεσιονιστικού λογοτεχνικού περιοδικού Hyperion, το οποίο δημοσίευσε τα πρώτα οκτώ έργα του Φραντς Κάφκα. Συνέδραμε επίσης περιστασιακά στο εξπρεσιονιστικό περιοδικό Die Aktion. 

Το 1912, ο Στέρνχαϊμ μετακόμισε στο Βέλγιο και το 1918, για να αποφύγει τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, κατέφυγε στο Σαιν Μόριτς και το Ούτβιλ στην Ελβετία. Το 1927, ο Καρλ και η Τέα χώρισαν. Η τρίτη σύζυγος του Στέρνχαϊμ ήταν η κόρη του Φρανκ Βέντεκιντ, Πάμελα Βέντεκιντ. Ο γάμος τους διήρκεσε από το 1930 έως το 1934. Από το 1935 έζησε με την Ενριέτ Καρμπονάρα εξόριστος στο Βέλγιο, όπου το 1936 δημοσίευσε τα απομνημονεύματά του με τον τίτλο Προπολεμική Ευρώπη στην παραβολή της ζωής μου.    

Μετά από χρόνια νευρικής και ψυχολογικής ταλαιπωρίας, ο Καρλ Στέρνχαϊμ πέθανε στις 3 Νοεμβρίου 1942 στις κατεχόμενες Βρυξέλλες από επιπτώσεις πνευμονίας. Είναι θαμμένος στο νεκροταφείο Ιξέλ/Ελσέν στα προάστια των Βρυξελλών.

 Λογοτεχνική δραστηριότητα 
μικρογραφία|Η έπαυλη Μπελμαιζόν
Το πρώτο του θεατρικό έργο, Το βρακί, δημοσιεύτηκε και παρουσιάστηκε το 1911 με τον τίτλο Der Riese (Ο γίγαντας), επειδή η αστυνομία του Βερολίνου είχε απαγορεύσει τον αρχικό τίτλο λόγω χονδροειδούς ανηθικότητας. Κατά τη διάρκεια των δύο δεκαετιών μεταξύ 1910 και 1930, ο Καρλ Στέρνχαϊμ ήταν ένας από τους πιο εξέχοντες θεατρικούς συγγραφείς στη Γερμανία. Τα έργα του ανέβηκαν στα περισσότερα από τα πιο έγκριτα γερμανικά θέατρα, με παραστάσεις στη Ρώμη, το Παρίσι και το Λονδίνο. Το 1933, οι Ναζί απαγόρευσαν όλες τις εκδόσεις και τις παραστάσεις των έργων του. Αυτό δεν οφειλόταν μόνο στην εβραϊκή του καταγωγή, αλλά και επειδή χλεύαζαν ανελέητα την ηθική παρακμή της γερμανικής αστικής τάξης. 

Ο κύκλος των φίλων του Στέρνχαϊμ περιλάμβανε τους Γκότφριντ Μπεν, Καρλ Αϊνστάιν, Φραντς Πφέμφερτ, Βάλτερ Ράτεναου, Ερνστ Στάντλερ, Ούγκο φον Τσούντι, Φριτς φον Ούνρου και Ότο Φρίσλαντερ. Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό των έργων του είναι η γλώσσα σε τηλεγραφικό ύφος, ο Στέρνχαϊμ ήταν κοντά στο ύφος των Εξπρεσιονιστών που εξέδιδαν το περιοδικό Die Aktion. 

 Βραβείο 
Το 1915, ο Στέρνχαϊμ έδωσε τα χρήματα από το βραβείο Φοντάνα που του απονεμήθηκε στον τότε ακόμη άγνωστο Φραντς Κάφκα.   

 Επιλεγμένα Έργα 

 1911 - 1922: Aus dem bürgerlichen Heldenleben - Από την ηρωική ζωή των αστών, ενιαία θεματική ενότητα θεατρικών έργων:  
 Die Hose -Το βρακί, το 1927 διασκευάστηκε σε ταινία βωβού κινηματογράφου σε σκηνοθεσία Χανς Μπέρεντ
 Der Snob - Ο σνομπ
 1913
 Das Fossil - Το απολίθωμα
 Die Kassette - Η κασετίνα
 Bürger Schippel - Ο πολίτης Σίπελ
 1914: Der Kandidat - Ο υποψήφιος
 1916: Tabula rasa - Τάμπουλα Ράζα
 1918: Chronik von des zwanzigsten Jahrhunderts Beginn - Χρονικό της αρχής του εικοστού αιώνα, συλλογή διηγημάτων
 1919/1920: Europa - Ευρώπη, μυθιστόρημα, 2 τόμ. 
 1926: Die Schule von Uznach - Η σχολή του Ούζναχ, κωμωδία
 1936: Vorkriegseuropa im Gleichnis meines Lebens - Προπολεμική Ευρώπη στην παραβολή της ζωής μου, απομνημονεύματα 

 Μεταφράσεις στα ελληνικά 

 Το βρακί, μτφ. Κωνσταντίνος Κυριακού, εκδ. Ηριδανός, 2020  
 Παραπομπές 

Κατηγορία : Γερμανοί θεατρικοί συγγραφείς
Κατηγορία : Γερμανοί συγγραφείς
Κατηγορία : Εξπρεσιονιστές συγγραφείς
Κατηγορία:Εβραίοι θεατρικοί συγγραφείς
Κατηγορία:Εβραίοι λογοτέχνες
Κατηγορία:Γερμανοεβραίοι