Κάστρο του Γουάντσουτ

Το Κάστρο του Γουάντσουτ () είναι συγκρότημα ιστορικών κτιρίων που βρίσκεται στο Γουάντσουτ, στο Βοεβοδάτο Κάτω Καρπαθίων της Πολωνίας. Ιστορικά η κατοικία των οικογενειών Πιλέτσκι, Λουμπομίρσκι και Ποτότσκι, το συγκρότημα περιλαμβάνει μια σειρά από κτίρια και περιβάλλεται από ένα πάρκο. Το κάστρο είναι ένα από τα επίσημα εθνικά Ιστορικά Μνημεία της Πολωνίας (Pomnik historii), όπως ορίστηκε την 1η Σεπτεμβρίου 2005 και παρακολουθείται από το Συμβούλιο Εθνικής Κληρονομιάς της Πολωνίας.

 Ιδιοκτήτες 
Το κάστρο χτίστηκε αρχικά στο δεύτερο μισό του 16ου αιώνα, αλλά αργότερα εκσυγχρονίστηκε σε παλάτι-κατοικία από τους ιδιοκτήτες του. Ήταν κάποτε το σπίτι δύο μεγαλύτερων πολωνικών οικογενειών - πρώτα, μέχρι το 1816, της οικογένειας Λουμπομίρσκι, και αργότερα - μέχρι το 1944 - της οικογένειας Ποτότσκι. 

 Ιστορία 
μικρογραφία|Ιταλικός κήπος.
Η ιστορία του Γουάντσουτ είναι πολύ παλαιότερη από το κάστρο, που ανεγέρθηκε το 1642. Ξεκινά από την εποχή του Βασιλιά Καζίμιρ Γ΄ του Μέγα, ο οποίος ίδρυσε εδώ μια πόλη σύμφωνα με τα Δικαιώματα του Μαγδεβούργου τον 14ο αιώνα. Την εποχή εκείνη, το Γουάντσουτ ανήκε στην οικογένεια Πιλέτσκι, η οποία είχε σχέσεις με τον βασιλικό Οίκο των Γιαγκελλόνων. Ο αρχηγός της οικογένειας, Όττον Πιλέτσκι, ήταν στενός φίλος του βασιλιά και η σύζυγός του, Γιαντβίγκα, έγινε η νονά του μελλοντικού διάδοχου, Βλαδίσλαου Β΄ Γιαγκέλο (1352-1434). Αργότερα, οι σχέσεις ενισχύθηκαν με τον γάμο της κόρης τους, Ελισάβετ, με τον βασιλιά. Ο Βλαδίσλαος Β΄ Γιαγκέλο πιστεύεται ότι επισκέφθηκε το Γουάντσουτ δύο φορές. Μεταξύ του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου και του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, οι ντόπιοι της πόλης έδειχναν ακόμα μία λεμονιά που μεγάλωνε σε ένα λόφο, μία πρώην τοποθεσία του ξύλινου οχυρωμένου αρχοντικού του Πιλέτσκι, όπου ο βασιλιάς πιστεύεται ότι είχε αναπαυθεί με την τρίτη σύζυγό του, Ελζμπιέτα. Μετά την εξαφάνιση της φατριάς Πιλέτσκι, το Γουάντσουτ έγινε ιδιοκτησία της οικογένειας Σταντνίτσκι. Ο πιο διάσημος από αυτούς ήταν ο Στανίσουαφ, ο κυβερνήτης της Σιγκούλντα. Οι Σταντνίτσκι επέκτειναν και εκσυγχρόνισαν το κάστρο το 1610, κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Σιγισμούνδου Γ΄.

Το 1629, το Γουάντσουτ έγινε ιδιοκτησία του Στανίσουαφ Λουμπομίρσκι, κυβερνήτη της Ρουθηνίας και Κόμη του Βίσνιτς, ο οποίος το 1647 έγινε πρίγκιπας της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Ήταν ο Λουμπομίρσκι ο οποίος ανέπτυξε, σύμφωνα με το σχέδιο του Μάτσιεϊ Τραπόλα, το τετράπλευρο κάστρο με γωνιακούς πύργους περιτριγυρισμένους από οχυρώσεις. Άλλα ίχνη της αναδιάρθρωσης του Λουμπομίρσκι περιλαμβάνουν τμήματα της οχύρωσης του κάστρου, πιθανότατα έργο του Κσίστοφ Μιεροσέφσκι (1600-1679).

Κατά τη διάρκεια της σουηδικής εισβολής στην Πολωνία, το 1656, το κάστρο επισκέφθηκε ο Βασιλιάς Ιωάννης Β΄ Καζίμιρ της Πολωνίας (1609-1672). Το 1657, πολιορκήθηκε ανεπιτυχώς από τον σύμμαχο της Σουηδικής Αυτοκρατορίας, τον Γεώργιο Β΄ Ράκοτσι. Στα τέλη του 17ου αιώνα, μετά την πυρκαγιά του 1688, ο Στανίσουαφ Λουμπομίρσκι προσέλαβε τον Τίλμαν φαν Χάμερεν, έναν Ολλανδό αρχιτέκτονα και μηχανικό, ο οποίος αποκατέστησε το κάστρο. Ο Τίλμαν άφησε πίσω του μια δια βίου κληρονομιά κτιρίων που θεωρούνται ως πολύτιμα της πολωνικής μπαρόκ αρχιτεκτονικής.  Στο Γουάντσουτ μεταμόρφωσε το πρώην κάστρο σε παλάτι, προσθέτοντας ταυτόχρονα βολβόσχημους θόλους στους πλευρικούς πύργους, οι οποίοι είναι η πιο χαρακτηριστική πτυχή της αρχιτεκτονικής του κάστρου. Ο Λουμπομίρσκι απασχολούσε επίσης τον Ιταλό αρχιτέκτονα Τζοβάνι Μπατίστα Φαλκόνι, ο οποίος ήταν υπεύθυνος για την εσωτερική διακόσμηση.

Το μπαρόκ παλάτι του Γουάντσουτ υποβλήθηκε στις πρώτες ριζικές αλλαγές του στα τέλη του 18ου και στις αρχές του 19ου αιώνα. Οι ιδιοκτήτες του ήταν ο Δούκας Στανίσουαφ Λουμπομίρσκι (1722-1782) και η σύζυγός του, Ιζαμπέλα Τσαρτορίσκα. Οι αρχικές μετατροπές έγιναν μαζί από τους Λουμπομίρσκι και μετά το θάνατο του συζύγου της το 1783, η Δούκισσα συνέχισε το έργο μόνη της. Επίσης άρχισε να επεκτείνει το συγκρότημα και, ως μεγάλη θαυμάστρια της μπαρόκ αρχιτεκτονικής, συνέχισε να μετατρέπει το κάστρο σε παλάτι. Απασχόλησε εξέχοντες καλλιτέχνες, όπως οι Σίμον Μπογκούμιου Ζουγκ, Γιόχαν Κρίστιαν Κάμζετσερ, Κρίστιαν Πιοτρ Άιγκνερ, Φριντέρικ Μπάουμαν και Βιντσέντσο Μπρένα.

Μετά το θάνατο της Ιζαμπέλα το 1816, το Γουάντσουτ κληρονομήθηκε από τους εγγονούς της και τα μέλη της οικογένειας Ποτότσκι. Για τα επόμενα 100 χρόνια, το κάστρο έγινε το κέντρο της κληρονομικής οικογενειακής περιουσίας τους, που εγκαθιδρύθηκε νομικά το 1830. Οι διαδοχικές γενιές των Ποτότσκι εισήγαγαν διάφορα επίπεδα εκσυγχρονισμού τόσο στο ίδιο το κάστρο όσο και στις άμεσες και πιο απομακρυσμένες γύρω περιοχές. Ο εγγονός και κληρονόμος της Δούκισσας, διενήργησε κάποιες επισκευές στο κάστρο, αλλά το πιο σημαντικό, ανέστησε ένα συγκρότημα εγκαταστάσεων ιππασίας που αποτελείται από στάβλους και τρεις χώρους για άμαξες.

Οι πιο ριζοσπαστικές αλλαγές στην περιουσία και σε όλη την περιοχή, εισήχθησαν κατά τη διάρκεια της εποχής του τρισέγγονου της Δούκισσας - Ρόμαν Ποτότσκι, ο οποίος παντρεύτηκε την Ελζμπίετα, το γένος Ραντζίβιουουου. Έκαναν μια μεγάλη ανακαίνιση και αναδιάρθρωση του μεγάλου κτήματος του Γουάντσουτ, παρέχοντας ταυτόχρονα στην δομή του 17ου αιώνα ηλεκτρικό ρεύμα, σωλήνες νερού, αποχέτευση και κεντρική θέρμανση της ροής του αέρα. Το 1880, το κάστρο έλαβε επίσης τηλεφωνική σύνδεση με το παλάτι των κυνηγών στο Γιούλιν, που βρίσκεται αρκετά χιλιόμετρα μακριά.

Ο Ρόμαν και η Ελζμπίετα Ποτότσκι προσέλαβαν έναν Γάλλο αρχιτέκτονα, τον Αμάν Λουί Μποκέ και έναν γραφίστα, τον Αλμπέρ Πιό, οι οποίοι εργάστηκαν σε νέες στυλιστικές μετατροπές και διάταξη της κατοικίας. Οι παλαιές νεογοτθικές διακοσμήσεις στο μέτωπο του κάστρου αντικαταστάθηκαν από τις νεομπαρόκ διακοσμήσεις. Οι πιο ριζικές αλλαγές εισήχθησαν στο συγκρότημα ιππασίας, που χρονολογείται από το πρώτο μισό του 19ου αιώνα. Μόνο ο ιππικός όμιλος έμεινε αμετάβλητος. Ωστόσο, οι κλασικιστικοί στάβλοι κατεδαφίστηκαν και αντικαταστάθηκαν από νέους, νεομπαρόκ στάβλους που σχεδιάστηκαν από τον Μποκέ. Δέκα χρόνια αργότερα, το 1902, χτίστηκε ο νέος χώρος για άμαξες.

Σήμερα, το Κάστρο του Γουάντσουτ θεωρείται μία από τις σπουδαιότερες αριστοκρατικές κατοικίες στην Πολωνία. Συνεχίζει να γοητεύει με την εντυπωσιακή αρχιτεκτονική, το μεγαλοπρεπές εσωτερικό του και τις πλούσιες συλλογές τέχνης. Περιβάλλεται από ένα ευρύχωρο και σαγηνευτικό πάρκο, είναι ένα μέρος που μετατράπηκε σε μουσείο, το οποίο δείχνει πλήρως την βασιλική μεγαλοπρέπεια των αριστοκρατικών οικογενειών, την γοητεία του κόσμου που στην Πολωνία τερματίστηκε από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και το πολιτικό αποτέλεσμα του.

 Πάρκο και κήποι 
Το κάστρο περιβάλλεται από ένα ευρύχωρο και σαγηνευτικό πάρκο του στυλ πρώιμου αγγλικού τοπίου. Ο κήπος δημιουργήθηκε στο δεύτερο μισό του 18ου αιώνα και στις αρχές του 19ου αιώνα, όταν ανήκε στον Στανίσουαφ Λουμπομίρσκι. Η Δούκισσα Ιζαμπέλα, σύζυγος του Στανίσουαφ Λουμπομίρσκι, επιθεωρούσε και φρόντιζε προσωπικά τους κήπους, τον πορτοκαλεώνα και το πάρκο. Το πάρκο έχει έκταση περίπου 31 εκτάρια και χωρίζεται σε εσωτερικό πάρκο, που περιβάλλεται από μια τάφρο και εξωτερικό πάρκο.

Το μεγαλύτερο αξιοθέατο του πάρκου είναι ο Οίκος της Ορχιδέας, όπου οι επισκέπτες μπορούν να θαυμάσουν μια υπέροχη συλλογή ορχιδέων, που συνήθιζε να ήταν το κορυφαίο σημείο του κτήματος.

 Εικόνες 

 Βιβλιογραφία 
 Έντβαρντ Οπαλίνσκι, Τόμας Βίσλιτς "Rezydencje w średniowieczu i czasach nowożytnych", Neriton, Βαρσοβία 2001
 Άνταμ Σότσκο, Τόμας Ρατάιτσακ, Πιοτρ Κορντούμπα, "100 cudów architektury w Polsce", Δημοσίευμα, Πόζναν 2007
 Adam Miłobędzki, "Architektura polska XVII wieku", Βαρσοβία, 1990
 Bożenna Majewska-Maszkowska, "Mecenat artystyczny Izabelli z Czartoryskich Lubomirskiej (1736-1816)", Ossolineum, Βρότσλαβ, 1976

 Δείτε επίσης 
 Αρχιτεκτονική στην Πολωνία
 Κατάλογος κάστρων στην Πολωνία

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Επίσημος ιστότοπος του κάστρου

Κατηγορία:Κάστρα στην Πολωνία
Κατηγορία:Μπαρόκ παλάτια στην Πολωνία
Κατηγορία:Ιστορικές οικίες-μουσεία στην Πολωνία
Κατηγορία:Κήποι στην Πολωνία