Ταϊβάν (νησί)

Η Ταϊβάν, επίσημα Δημοκρατία της Κίνας, είναι μια χώρα η οποία βρίσκεται στην Ανατολική Ασία. Το νησί της Ταϊβάν, παλαιότερα γνωστό στους Δυτικούς ως Φορμόζα, έχει έκταση 5.80 τετραγωνικά χλμ (τα οποία αντιστοιχούν σε 13.826 τετραγωνικά μίλια) και αποτελεί το 99% της έκτασης που βρίσκεται υπό τον έλεγχο της Κίνας. Βρίσκεται περίπου 180 χλμ (112 μίλια) μακριά από το Στενό της Ταϊβάν και από τη νοτιοανατολική ακτή της ηπειρωτικής Κίνας. Η Θάλασσα της Ανατολικής Κίνας βρέχει τις βόρειες ακτές του νησιού, η Θάλασσα των Φιλιππίνων τις ανατολικές του ακτές, τα στενά της Λουζόν βρέχει τις νότιες ακτές τους και η Θάλασσα της Νότιας Κίνας τις νοτιοδυτικές του ακτές. Η Κίνα έχει επίσης υπό τον έλεγχό της ορισμένα μικρότερα νησιά, ανάμεσα στα οποία βρίσκονται τα νησιά του αρχιπεγλάγους Πανγκού στο στενό της Ταϊβάν, του Κινμέν και Μάτσου στη Φουσιέν, κοντά στην ηπειρωτική ακτή, καθώς και του Πράτας και της νήσου Ταϊπίνγκ που είναι στη Θάλασσα της Νότιας Κίνας.

Από γεωλογικής πλευράς, το κύριο νησί αποτελείται από ένα κεκλιμένο ρήγμα, το οποίο χαρακτηρίζεται από την αντίθεση μεταξύ των ανατολικών δύο τρίτων του, τα οποία αποτελούνται κυρίως από πέντε απόκρημνες οροσειρές που εκτείνονται παράλληλα με την ανατολική ακτή και τις επίπεδες έως ήπιας κλίσης πεδιάδες του δυτικού τρίτου, στο οποίο και κατοικεί η πλειονότητα του πληθυσμού. Αρκετές κορυφές ξεπερνούν τα 3.500 μ. σε ύψος - η υψηλότερη από αυτές, η Γιου Σαν, υψώνεται στα 3.952 μ (τα οποία αντιστοιχούν σε 12.966 πόδια), κάνει την Ταϊβάν να είναι το τέταρτο υψηλότερο νησί σε όλον τον κόσμο. Το τεκτονικό όριο από το οποίο σχηματίστηκαν αυτές τις σειρές παραμένει ενεργό και, ως εκ τούτου, το νησί υφίσταται πολλούς σεισμούς, μερικοί από τους οποίους είναι εξαιρετικά καταστροφικοί. Υπάρχουν επίσης πολλά  ενεργά υποθαλάσσια ηφαίστεια στα στενά της Ταϊβάν.

Το κλίμα κυμαίνεται από τροπικό στο νότο έως υγρό υποτροπικό στον βορρά, ενώ χαρακτηρίζεται και από τους μουσώνες της Ανατολικής Ασίας. Κατά μέσο όρο, κάθε χρόνο χτυπούν το κύριο νησί τέσσερις τυφώνες. Τα ανατολικά βουνά, τα οποία είναι έντονα δασώδη, παρέχουν έναν βιότοπο όπου βρίσκει καταφύγιο ένα ποικίλο φάσμα άγριας ζωής, ενώ η χρήση γης από τον άνθρωπο στα δυτικά και βόρεια πεδινά είναι εντατική.

 Φυσικά όρια 
μικρογραφία|Φωτογραφία της Ταϊβάν από δορυφόρο της NASA, 21 Ιουλίου 2022Η συνολική έκταση του νησιού της Ταϊβάν είναι 36.197 τετραγωνικά χλμ (τα οποία αντιστοιχούν σε 13.976 τετραγωνικά μίλια),  κάνοντάς την ελαφρώς μεγαλύτερη από το Βέλγιο. Έχει ακτογραμμή 1.566,3 χλμ (δηλαδή 973,3 μίλια).  Η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας διεκδικεί μια αποκλειστική οικονομική ζώνη 82.231 τετραγωνικών χλμ (32.136 τετραγωνικών μιλίων) με 200 ναυτικά μίλια (370,4 χλμ ή 230,2 μίλια) και χωρικά ύδατα τα οποία εκτείνονται στα 12 ναυτικά μίλια (22,2 χλμ ή 13,8 μίλια).  Το σχήμα του νησιού μοιάζει με φύλλο φυτού και το γεγονός αυτό έχει αποτελέσει την έμπνευση για την κατασκευή ενός ορόσημου στην πόλη Ταϊντσούνγκ, του λεγόμενου «πύργου» της Ταϊβάν. 

Το νησί της Ταϊβάν, το μεγαλύτερο από τα νησιά του αρχιπελάγους, ήταν γνωστό στη Δύση μέχρι μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο ως Φορμόζα, από την πορτογαλική του ονομασία , που σημαίνει «όμορφο νησί». . Είναι 394 χλμ (245 μίλια) σε μάκρος και 144 χλμ (89 μίλια) σε πλάτος,  ενώ έχει εμβαδόν 35.808 τετραγωνικά χλμ (ή 13.826 τετραγωνικά μίλια).  Το βορειότερο σημείο του νησιού είναι το ακρωτήριο Φουγκούι στην περιοχή Σιμέν της Νέας Ταϊπέι. Το κεντρικό σημείο του νησιού βρίσκεται στην πόλη Πούλι, στην κομητεία Νάντου. Το νοτιότερο σημείο του νησιού είναι το ακρωτήριο Ελουάνμπι στην πόλη Χενγκτσούν, της κομητείας Πινγκτούνγκ.

Το κύριο νησί χωρίζεται από τις νοτιοανατολικές ακτές της ηπειρωτικής Κίνας με το Στενό της Ταϊβάν, το οποίο κυμαίνεται από τα 220 χλμ (140 μίλια) στο ευρύτερο σημείο του μέχρι τα 130 χλμ (82 μίλια) στο στενότερο σημείο του. Ως μέρος της υφαλοκρηπίδας του νησιού, το Στενό δεν είναι περισσότερο από 100 μέτρα (330 πόδια) βαθύ και έχει χρησιμεύσει ως χερσαία γέφυρα κατά τις περιόδους των παγετώνων.  Το νησί Νιουσάν στο χωριό Νανλάι της περιοχής Αοκιάν, στην κομητεία Πινγκτάν στη Φουζούτ της επαρχίας Φουτσιάν είναι το πλησιέστερο νησί το οποίο βρίσκεται υπό τη διαχείριση της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας στο κύριο νησί. 

Στις νότιες ακτές του, το κύριο νησί χωρίζεται από το νησί Λουσόν, το μεγαλύτερο και πολυπληθέστερο νησί των Φιλιππίνων, μέσω του Πορθμού της Λουζόν ο οποίος έχει πλάτος 250 χλμ (τα οποία αντιστοιχούν σε 155 μίλια). Η Θάλασσα της Νότιας Κίνας βρίσκεται στα νοτιοδυτικά του νησιού, ενώ η Θάλασσα της Ανατολικής Κίνας εκτείνεται στα βόρεια και η Θάλασσα των Φιλιππίνων στα ανατολικά του νησιού. 

Ανάμεσα στα μικρότερα νησιά του αρχιπελάγους βρίσκονται τα νησιά Πενγκού στο Στενό της Ταϊβάν, το οποίο βρίσκεται στα 50 χλμ (ή 31 μίλια) στα δυτικά του κυρίως νησιού, και έχει έκταση 127 τετραγωνικά χλμ (49 τετραγωνικά μίλια), το μικροσκοπικό νησάκι Σιαολιούτσιου το οποίο βρίσκεται στα ανοιχτά της νοτιοδυτικής ακτής, καθώς και τα νησιά Ορχιδέα και Πράσινη Νήσος στα νοτιοανατολικά. Τα νησιά αυτά χωρίζονται από τα βορειότερα νησιά των Φιλιππίνων με το κανάλι Μπάσι. Τα νησιά Κίνμεν και Μάτσου, τα οποία βρίσκονται κοντά στις ακτές της επαρχίας Φουτσιάν πέρα από το Στενό της Ταϊβάν, έχουν συνολική έκταση 180 τετραγωνικά χλμ (ή 69 τετραγωνικά μίλια).  Οι νησίδες Πράτας και Ταϊπίνγκ στη Θάλασσα της Νότιας Κίνας διοικούνται επίσης από τη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας, χωρίς όμως να αποτελούν μέρος του αρχιπελάγους της Ταϊβάν.  

 Γεωλογία 
μικρογραφία| Η Ταϊβάν βρίσκεται στο δυτικό άκρο της τεκντονικής πλάκας των Φιλιππίνων.
Το νησί της Ταϊβάν σχηματίστηκε πριν από περίπου 4 με 5 εκατομμύρια χρόνια σε ένα περίπλοκο συγκλίνον όριο μεταξύ της Θάλασσας των Φιλιππίνων και της ευρασιατικής πλάκας. Σε ένα όριο που εκτείνεται σε όλο το μήκος του νησιού και συνεχίζει προς τα νότια στο ηφαιστειακό τόξο της Λουζόν (και στο οποίο περιλαμβάνονται τα Πράσινη Νήσος και Ορχιδέα), η ευρασιατική πλάκα ολισθαίνει κάτω από την πλάκα της Θάλασσας των Φιλιππίνων.

Το μεγαλύτερο μέρος του νησιού περιλαμβάνει ένα τεράστιο ρήγμα με κλίση προς τα δυτικά,  ενώ το δυτικό τμήμα του νησιού, καθώς και μεγάλο μέρος της κεντρικής του περιοχής, αποτελείται από ιζηματογενή κοιτάσματα τα οποία εφάπτονται στο κατερχόμενο άκρο της ευρασιατικής πλάκας. Στα βορειοανατολικά του νησιού, και συνεχίζοντας προς τα ανατολικά στο ηφαιστειακό τόξο Ριούκιου, η πλάκα της Θάλασσας των Φιλιππίνων ολισθαίνει κάτω από την ευρασιατική πλάκα.   

Το τεκτονικό όριο παραμένει ενεργό και η Ταϊβάν αντιμετωπίζει 15.000 έως 18.000 σεισμούς κάθε χρόνο, εκ των οποίων 800 έως 1.000 γίνονται αντιληπτοί από τον άνθρωπο. Ο πιο πρόσφατος καταστροφικός σεισμός ήταν ο σεισμός Τσι Τσι ο οποίος είχε μέγεθος 7,3 Ρίχτερ και σημειώθηκε στο κέντρο της Ταϊβάν στις 21 Σεπτεμβρίου 1999, οδηγώντας στον θάνατο περισσότερους από 2.400 ανθρώπους.  Στις 4 Μαρτίου 2010, ένας ακόμη σεισμός μεγέθους 6,4 Ρίχτερ έπληξε τη νοτιοδυτική Ταϊβάν στην ορεινή περιοχή της κομητείας Καοσιούνγκ,  ενώ ένας άλλος μεγάλος σεισμός σημειώθηκε στις 6 Φεβρουαρίου 2016, ο οποίος έφτασε σε μέγεθος τα 6,4 Ρίχτερ. Τις περισσότερες ζημιές τις υπέστη η Ταϊνάν, στην οποία σημειώθηκαν 117 θάνατοι, οι περισσότεροι από τους οποίους προκλήθηκαν από την κατάρρευση μιας πολυκατοικίας 17 ορόφων.  Πιο πρόσφατα, ένας ισχυρός σεισμός με μέγεθος 7,4 βαθμούς της κλίμακας Ρίχτερ σημειώθηκε τον Απρίλιο του 2024,  ενώ ένας ακόμη σεισμός μεγέθους 6,4 Ρίχτερ σημειώθηκε τον Ιανουάριο του 2025, στην ορεινή περιοχή στη νότια πλευρά της Ταϊβάν, κοντά στην πόλη Τσιαγί. 

 Έδαφος 
δεξιά|μικρογραφία| Ανάγλυφος χάρτης της Ταϊβάν
Το έδαφος στην Ταϊβάν χωρίζεται σε δύο μέρη: τις επίπεδες έως ελαφρώς κεκλιμένες πεδιάδες στα δυτικά, στις οποίες ζει το 90% του πληθυσμού του νησιού, και τα κατά κύριο λόγο απόκρημνα βουνά τα οποία καλύπτονται από δάση στα ανατολικά δύο τρίτα του νησιού.

Στο ανατολικό τμήμα του νησιού κυριαρχούν πέντε οροσειρές, καθεμία από τις οποίες εκτείνεται από τα βόρεια - βορειοανατολικά προς τα νότια - νοτιοδυτικά, ευρισκόμενη σε περίπου παράλληλη σχέση με την ανατολική ακτή του νησιού. Ως ομάδα, επεκτείνονται 330 χλμ (τα οποία αντιστοιχούν σε 40 μίλια) από βορρά προς νότο και κατά μέσο όρο περίπου  από την ανατολή προς τη δύση και περιλαμβάνουν περισσότερες από διακόσιες κορυφές με υψόμετρο πάνω από 3.000 μέτρα (ή 9.888 πόδια). 

Η Κεντρική Οροσειρά εκτείνεται από το Σουάο στα βορειοανατολικά έως το Ελουάνμπι στο νότιο άκρο του νησιού, σχηματίζοντας μια κορυφογραμμή από ψηλά βουνά και χρησιμεύοντας ως η κύρια λεκάνη απορροής του νησιού. Τα βουνά αποτελούνται κυρίως από σκληρούς βραχώδεις σχηματισμούς, οι οποίοι είναι ανθεκτικοί στις καιρικές συνθήκες και τη διάβρωση, αν και οι έντονες βροχοπτώσεις έχουν σημαδέψει βαθιά τις πλευρές τους με φαράγγια και απότομες κοιλάδες. Το σχετικό ανάγλυφο του εδάφους είναι συνήθως εκτεταμένο και τα δασοσκέπαστα βουνά με την ακραία τραχύτητά τους είναι σχεδόν αδιαπέραστα. Η ανατολική πλευρά της κεντρικής οροσειράς είναι η πιο απότομη βουνοπλαγιά στην Ταϊβάν, με ρήγματα που κυμαίνονται σε ύψος από 120 έως 1.200 μέτρα (ή από 390 έως 3.900 πόδια). Το Εθνικό Πάρκο Ταρόκο, το οποίο βρίσκεται στην απότομη ανατολική πλευρά της οροσειράς, έχει καλά παραδείγματα ορεινού εδάφους, φαραγγιών και διάβρωσης που προκαλείται από ένα ποτάμι που ρέει ορμητικά.

Η οροσειρά της Ανατολικής Ακτής εκτείνεται κάτω από την ανατολική ακτή του νησιού από τις εκβολές του ποταμού Χουαλιέν στα βόρεια μέχρι την κομητεία Ταϊτούνγκ στα νότια και αποτελείται κυρίως από ψαμμίτη και σχιστόλιθο. Χωρίζεται από την κεντρική οροσειρά με τη στενή κοιλάδα Χουατούνγκ, η οποία φτάνει σε υψόμετρο τα 120 μέτρα (ή τα 390 πόδια). Αν και το Σινκανγκσάν (κινέζικα: 新港山), η υψηλότερη κορυφή, φτάνει σε υψόμετρο 1.682 μέτρων (ή 5.518 μιλίων), το μεγαλύτερο μέρος της περιοχής αποτελείται από μεγάλους λόφους. Μικρά ρέματα έχουν αναπτυχθεί στις πλευρές, αλλά μόνο ένας μεγάλος ποταμός διασχίζει την οροσειρά. Τα Μπαντλαντς βρίσκονται στους δυτικούς πρόποδες της οροσειράς, όπου η στάθμη των υπόγειων υδάτων είναι η χαμηλότερη και οι βραχώδεις σχηματισμοί είναι οι λιγότερο ανθεκτικοί στις καιρικές συνθήκες. Οι υπερυψωμένοι κοραλλιογενείς ύφαλοι οι οποίοι βρίσκονται κατά μήκος της ανατολικής ακτής και οι συχνές εμφανίσεις σεισμών στην κοιλάδα του ρήγματος υποδεικνύουν ότι το ρήγμα εξακολουθεί να ανεβαίνει.

Οι οροσειρές οι οποίες βρίσκονται στα δυτικά της κεντρικής οροσειράς ανήκουν σε δύο ομάδες που χωρίζονται μεταξύ τους από τη λεκάνη της λίμνης Σαν Μουν στο κέντρο του νησιού. Οι ποταμοί Νταντού και Ζουοσούι ρέουν από τις δυτικές πλαγιές της κεντρικής οροσειράς μέσω της λεκάνης προς τη δυτική ακτή του νησιού.

Η οροσειρά Σουεσάν βρίσκεται στα βορειοδυτικά της κεντρικής οροσειράς, ξεκινώντας από το Σαντιαογιάο, το οποίο αποτελεί το βορειοανατολικό άκρο του νησιού, και υψώνεται καθώς εκτείνεται νοτιοδυτικά προς την κομητεία Νάντου. Η Σουεσάν, η κύρια κορυφή, βρίσκεται σε ύψος 3.886 μέτρων (τα οποία αντιστοιχούν σε 12.749 πόδια).
δεξιά|μικρογραφία| Ο ποταμός Σανγουάνγκ στη βορειοδυτική Ταϊβάν
Η οροσειρά Γιουσάν εκτείνεται κατά μήκος της νοτιοδυτικής πλευράς της κεντρικής οροσειράς και περιλαμβάνει την ψηλότερη κορυφή του νησιού, το Γιου Σαν (που σημαίνει 'Όρος Νεφρίτης') το οποίο υψώνεται σε ύψος 3.952 μέτρων (ή 12.966 ποδιών).   Αυτό κάνει την Ταϊβάν να είναι το τέταρτο ψηλότερο νησί στον κόσμο και επίσης το υψηλότερο σημείο στην περιοχή του δυτικού Ειρηνικού μετά τη χερσόνησο Καμτσάτκα, τα υψίπεδα της Νέας Γουινέας και το όρος Κιναμπάλου της Μαλαισίας. 

Η οροσειρά Αλισάν βρίσκεται δυτικά της οροσειράς Γιουσάν και απέναντι από την κοιλάδα του ποταμού Καοπίνγκ ο οποίος ρέει στα νότια. Η περιοχή χαρακτηρίζεται από μεγάλα υψόμετρα μεταξύ 1.000 και 2.000 μέτρων (ή 3.300 και 6.600 ποδιών). Η κύρια κορυφή της οροσειράς, το βουνό Ντάτα (κινέζικα: 大塔山), υψώνεται μέχρι τα 2.663 μέτρα (ή τα 8.737 πόδια).

Κάτω από τους δυτικούς πρόποδες των οροσειρών, όπως οι λόφοι Σιντσού και οι λόφοι Μιαολί, βρίσκονται υπερυψωμένες αναβαθμίδες οι οποίες σχηματίζονται από υλικό που έχει διαβρωθεί από τις οροσειρές. Οι περιοχές αυτές περιλαμβάνουν το οροπέδιο Λινκού, το οροπέδιο Ταογιουάν και το οροπέδιο Νταντού. Το 23% περίπου της χερσαίας έκτασης της Ταϊβάν αποτελείται από εύφορες προσχωσιγενείς πεδιάδες και λεκάνες που ποτίζονται από ποτάμια τα οποία ρέουν από τα ανατολικά βουνά. Πάνω από το ήμισυ αυτής της γης βρίσκεται στην πεδιάδα Τσιανάν στη νοτιοδυτική Ταϊβάν, με μικρότερες περιοχές οι οποίες βρίσκονται στην πεδιάδα Πινγκτούνγκ, το λεκανοπέδιο Ταϊτσούνγκ και το λεκανοπέδιο Ταϊπέι. Η μόνη μεγάλη πεδιάδα η οποία βρίσκεται στην ανατολική ακτή είναι η πεδιάδα Γιλάν στα βορειοανατολικά. 

 Κλίμα 
μικρογραφία| Κλιματική ταξινόμηση της Ταϊβάν με το σύστημα Köppen
Το νησί της Ταϊβάν βρίσκεται απέναντι από τον Τροπικό του Καρκίνου και το κλίμα του επηρεάζεται από τους μουσώνες της Ανατολικής Ασίας. Η βόρεια Ταϊβάν έχει ένα υγρό υποτροπικό κλίμα, με σημαντικές εποχιακές διακυμάνσεις των θερμοκρασιών, ενώ τμήματα της κεντρικής όπως και του μεγαλύτερου μέρους της νότιας Ταϊβάν έχουν κλίμα τροπικών μουσώνων στο οποίο οι εποχιακές διακυμάνσεις της θερμοκρασίας είναι λιγότερο αισθητές, με τις θερμοκρασίες που συνήθως ποικίλλουν από ζεστό έως πολύ ζεστό. Κατά τη διάρκεια του χειμώνα (από τον Νοέμβριο έως τον Μάρτιο), στα βορειοανατολικά σημειώνονται σταθερές βροχοπτώσεις, ενώ τα κεντρικά και νότια τμήματα του νησιού είναι κυρίως ηλιόλουστα. Ο καλοκαιρινός μουσώνας (από τον Μάιο έως τον Οκτώβριο) αντιπροσωπεύει το 90% της ετήσιας βροχόπτωσης στο νότο, αλλά μόνο το 60% στα βόρεια.  Η μέση βροχόπτωση είναι περίπου 2.600 mm ανά έτος. Οι τυφώνες είναι πιο πιθανό να χτυπήσουν μεταξύ του Ιουλίου και του Οκτωβρίου, με κατά μέσο όρο περίπου τέσσερα άμεσα χτυπήματα ετησίως. Η έντονη βροχόπτωση από τους τυφώνες οδηγεί συχνά σε καταστροφικές κατολισθήσεις λάσπης. 

 Καταγεγραμμένα ρεκόρ μέγιστης θερμοκρασίας 
Περιοχή Μέγ. θερμοκρασία Ημερομηνία Παλαιότερη καταγραφή Πόλη της Ταϊπέι 8 Αυγούστου 2013 1896 15 Σεπτεμβρίου 2014 1932Κομητεία της Ταϊτούνγκ 9 Μαΐου 2004 Πόλη της Ταογιουάν| 15 Σεπτεμβρίου 2014 

 Κλιματική αλλαγή 
Η κλιματική αλλαγή στην Ταϊβάν έχει προκαλέσει άνοδο των θερμοκρασιών κατά 1,4 βαθμούς Κελσίου τα τελευταία 100 χρόνια. Η στάθμη της θάλασσας γύρω από το νησί της Ταϊβάν αναμένεται να ανεβεί με τους ρυθμούς της ανόδου της στάθμης της θάλασσας σε παγκόσμιο επίπεδο. Το κράτος έχει υποσχεθεί να μειώσει τις εκπομπές αερίων κατά 20% το 2030 και κατά 50% το 2050, σε σχέση με τα επίπεδα εκπομπών του 2005.

 Χλωρίδα και πανίδα 
Πριν από την εκτεταμένη οικιστική ανάπτυξη, η βλάστηση στην Ταϊβάν κυμαινόταν από τα τροπικά δάση στα πεδινά μέχρι τα εύκρατα δάση, τα βόρεια δάση και τα αλπικά φυτά με αυξανόμενο υψόμετρο.  Οι περισσότερες πεδιάδες και χαμηλοί λόφοι στα δυτικά και βόρεια του νησιού είναι προορισμένοι για γεωργική χρήση από την άφιξη των Κινέζων μεταναστών κατά τον 17ο και 18ο αι. Ωστόσο, τα ορεινά δάση είναι πολύ διαφορετικά, με αρκετά ενδημικά είδη όπως το κυπαρίσσι της Φορμόζας (Chamaecyparis formosensis) και το έλατο της Ταϊβάν (Abies kawakamii), ενώ η δάφνη καμφοράς (Cinnamomum camphora) ήταν κάποτε επίσης διαδεδομένη σε χαμηλότερα υψόμετρα.
αριστερά|μικρογραφία| Αντιλόπη Φορμόζας
Η Ταϊβάν είναι ένα από τα κέντρα ενδημισμού πτηνών.

Πριν από την εκβιομηχάνιση της χώρας, οι ορεινές περιοχές φιλοξενούσαν πολλά ενδημικά είδη και υποείδη ζώων, όπως ο φασιανός Σουίνχο (Lophura swinhoii), η μπλε κίσσα της Ταϊβάν (Urocissa caerulea), το ελάφι σίκα της Φορμόζας (Cervus nippon taiwanensis ή Cervus nippon taiwanensis ή το Cervus nippon) και ο σολομός Φορμόζας Oncorhynchus masou formosanus). Μερικά από τα είδη αυτά είναι πλέον εξαφανισμένα και πολλά άλλα έχουν χαρακτηριστεί ως είδη που κινδυνεύουν με αφανισμό.

Η Ταϊβάν έχει 65 είδη πυγολαμπίδων, την τρίτη μεγαλύτερη πυκνότητα πληθυσμού μετά την Τζαμάικα και την Κόστα Ρίκα. Οι πυγολαμπίδες προστατεύονται και ο αριθμός τους αυξάνεται, αλλά απειλούνται μακροπρόθεσμα από την κλιματική αλλαγή. 

Η Ταϊβάν είχε σχετικά λίγα σαρκοφάγα ζώα, 11 είδη συνολικά, εκ των οποίων η λεοπάρδαλη της Φορμόζας είναι πιθανό να εξαφανιστεί και οι πληθυσμοί της ενυδρίδα έχουν περιοριστεί στο νησί Κινμέν. σχΤο μεγαλύτερο σαρκοφάγο είναι η μαύρη αρκούδα της Φορμόζας (Selanarctos thibetanus formosanus), η οποία είναι ένα σπάνιο και απειλούμενο είδος. 

Τα εννέα εθνικά πάρκα της Ταϊβάν παρουσιάζουν το ποικιλόμορφο έδαφος, τη χλωρίδα και την πανίδα του αρχιπελάγους. Το Εθνικό Πάρκο Κέντινγκ στο νότιο άκρο της Ταϊβάν περιέχει ανυψωμένους κοραλλιογενείς υφάλους, υγρό τροπικό δάσος και θαλάσσια οικοσυστήματα. Το Εθνικό Πάρκο Γιουσάν έχει αλπικό έδαφος, ορεινή οικολογία, δασικούς τύπους που ποικίλλουν ανάλογα με το υψόμετρο και υπολείμματα αρχαίων δρόμων. Το Εθνικό Πάρκο Γιανγκμινγκσάν έχει ηφαιστειακή γεωλογία, θερμές πηγές, καταρράκτες και δάσος. Το Εθνικό Πάρκο Ταρόκο έχει ένα μαρμάρινο φαράγγι, γκρεμό και βουνά. Το εθνικό πάρκο Σάι Πα έχει αλπικά οικοσυστήματα, γεωλογικό έδαφος και ρέματα κοιλάδων. Το Εθνικό Πάρκο Κινμέν έχει λίμνες, υγρότοπους, παράκτια τοπογραφία, χλωρίδα και πανίδα. Το Εθνικό Πάρκο της Ατόλης Ντονγκσά έχει τις ατόλες των υφάλων Πρατάς, μοναδική θαλάσσια οικολογία και βιοποικιλότητα και αποτελεί βασικό βιότοπο για τους θαλάσσιους πόρους της Θάλασσας της Νότιας Κίνας και του Στενού της Ταϊβάν. National Parks of Taiwan , Construction and Planning Agency, Ministry of the Interior, ROC (Taiwan).

 Φυσικοί πόροι 
μικρογραφία| Έλατο της Ταϊβάν (Abies kawakamii)
Οι φυσικοί πόροι στα νησιά περιλαμβάνουν μικρά κοιτάσματα χρυσού, χαλκού,  άνθρακα, φυσικού αερίου, ασβεστόλιθου, μαρμάρου και αμιάντου . [ 1 ] Το νησί είναι κατά 55% δάσος και δάσος (κυρίως στα βουνά) και 24% καλλιεργήσιμη γη (κυρίως σε πεδιάδες), με το 15% να προορίζεται για άλλους σκοπούς. Το 5% είναι μόνιμος βοσκότοπος και το 1% είναι μόνιμες καλλιέργειες.

Λόγω της εντατικής εκμετάλλευσης σε όλη τη σύγχρονη ιστορία της Ταϊβάν και λίγο πριν από αυτή, οι ορυκτοί πόροι του νησιού (π.χ. άνθρακας, χρυσός, μάρμαρο), καθώς και τα αποθέματα άγριων ζώων (π.χ. ελάφια), έχουν σχεδόν εξαντληθεί. Επιπλέον, μεγάλο μέρος των δασικών πόρων της Ταϊβάν, ειδικά τα έλατα, συγκομίστηκαν κατά τη διάρκεια της ιαπωνικής κυριαρχίας για την κατασκευή σιντοϊστικών ιερών και έκτοτε τα δάση έχουν ανακάμψει ελαφρώς. Μέχρι σήμερα, τα δάση δεν συμβάλλουν στη σημαντική παραγωγή ξυλείας, κυρίως λόγω ανησυχιών για το κόστος παραγωγής αλλά και για τους περιβαλλοντικούς κανονισμούς.

 Γεωργία 
Οι λίγοι φυσικοί πόροι με σημαντική οικονομική αξία που απομένουν στην Ταϊβάν είναι συνδεδεμένοι με τη γεωργία. Το ζαχαροκάλαμο και το ρύζι καλλιεργούνται στη δυτική Ταϊβάν από τον 17ο αι. Η εξόρυξη της καμφοράς και η διύλιση της ζάχαρης έπαιζαν σημαντικό ρόλο στις εξαγωγές της Ταϊβάν από τα τέλη του 19ου αι. έως το πρώτο μισό του 20ού αι.  Ωστόσο, η σημασία αυτών των βιομηχανιών μειώθηκε κυρίως λόγω της μείωσης της διεθνούς ζήτησης και όχι της εξάντλησης των σχετικών φυσικών πόρων. 

Η εγχώρια γεωργία (με το ρύζι είναι το κυρίαρχο είδος καλλιέργειας) και η αλιεία διατηρούν κάποια από τη σημασία τους. Ωστόσο, έχουν κινδυνεύσει σε μεγάλο βαθμό από τις ξένες εισαγωγές μετά την ένταξη του κράτους της Ταϊβάν στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου η οποία έλαβε χώρα το 2002. Ως εκ τούτου, μετά την παρακμή της παραγωγής της αυτοσυντήρησης, η γεωργία της Ταϊβάν βασίζεται πλέον σε μεγάλο βαθμό στην εμπορία και την εξαγωγή ειδικών καλλιεργειών, όπως είναι οι μπανάνες, τα γκουάβα, τα λίτσι, τα φρούτα και το τσάι του βουνού. 

 Ενεργειακοί πόροι 
μικρογραφία| Ανεμογεννήτριες στην Ταϊτσούνγκ
Η Ταϊβάν έχει σημαντικά κοιτάσματα άνθρακα και κάποια μικρής σημασίας κοιτάσματα πετρελαίου και φυσικού αερίου. Το 2010, το πετρέλαιο αντιστοιχούσε στο 49,0% της συνολικής κατανάλωσης ενέργειας. Ακολουθούσε ο άνθρακας με ποσοστό 32,1%, ο οποίος ακολουθούνταν από την πυρηνική ενέργεια με ποσοστό 8,3%, το φυσικό αέριο (εγχώριο και υγροποιημένο) με ποσοστό 10,2% και η ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές με ποσοστό 0,5%. Η Ταϊβάν έχει έξι πυρηνικούς αντιδραστήρες σε χρήση και δύο υπό κατασκευή. Σχεδόν όλο το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο για τις ανάγκες των μεταφορών της και της ενέργειας πρέπει να εισάγονται, γεγονός το οποίο καθιστά την Ταϊβάν ιδιαίτερα ευαίσθητη στις διακυμάνσεις των τιμών της ενέργειας. Η Ταϊβάν είναι πλούσια σε αιολικούς πόρους, με αιολικά πάρκα τόσο στην ξηρά όσο και στη θάλασσα, αν και η περιορισμένη έκταση του νησιού ευνοεί την αξιοποίηση των υπεράκτιων αιολικών πόρων.  Με την προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, το κράτος της Ταϊβάν ελπίζει να βοηθήσει επίσης την εκκολαπτόμενη βιομηχανία παραγωγής ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και να την εξελίξει σε εξαγωγική αγορά.

 Ανθρωπογεωγραφία 
μικρογραφία| Χάρτης ο οποίος δείχνει την πυκνότητα του πληθυσμού της Ταϊβάν
Το νησί της Ταϊβάν έχει πληθυσμό άνω των 23 εκατομμυρίων κατοίκων, η συντριπτική πλειονότητα των οποίων ζει στα πεδινά, κοντά στη δυτική ακτή του νησιού.  Το νησί είναι εξαιρετικά αστικοποιημένο, με σχεδόν 9 εκατομμύρια άτομα να ζουν στη μητροπολιτική περιοχή Ταϊπέι – Κιλούνγκ– Ταογιουάν στο βόρειο άκρο του νησιού και πάνω από 2 εκατομμύρια άτομα να ζουν τις αστικές περιοχές της Καοσιούνγκ και της Ταϊτσούνγκ. 

Οι αυτόχθονες πληθυσμοί της Ταϊβάν αποτελούν περίπου το 2% του πληθυσμού του νησιού και πλέον ζουν κυρίως στο ορεινό ανατολικό τμήμα του νησιού.  , see: Appendix- The Aboriginal Dialects of Formosa, page 275 – 284 Οι περισσότεροι μελετητές πιστεύουν ότι οι πρόγονοι των πληθυσμών αυτών έφτασαν στην Ταϊβάν διά θαλάσσης μεταξύ του 4000 και τους 3000 π.Χ., πιθανότατα από τη νοτιοανατολική Κίνα. 

Οι Κινέζοι Χαν αποτελούν πάνω από το 95% του πληθυσμού.  Οι μετανάστες από το νότιο Φουτσιάν άρχισαν να καλλιεργούν την περιοχή γύρω από τις σύγχρονες πόλεις της Ταϊνάν και της Καοσιούνγκ από τον 17ο αι., ενώ αργότερα εξαπλώθηκαν στις δυτικές και βόρειες πεδιάδες απορροφώντας και τους αυτόχθονες πληθυσμούς αυτών των περιοχών. Οι πληθυσμοί Χάκα από την ανατολική επαρχία της Γκουανγκντόνγκ έφτασαν αργότερα και εγκαταστάθηκαν στους πρόποδες της ενδοχώρας, αλλά οι απόκρημνες ορεινές περιοχές του ανατολικού τμήματος του νησιού παρέμειναν αποκλειστικό κτήμα των αυτόχθονων πληθυσμών μέχρι τις αρχές του 20ού αι.  Άλλο 1,2 εκατομμύρια άνθρωποι από όλη την επικράτεια της Κίνας εισήλθαν στην Ταϊβάν με το τέλος του κινεζικού εμφυλίου πολέμου το 1949. 

 Περιβαλλοντικά ζητήματα 
αριστερά|μικρογραφία| Τα μηχανοκίνητα σκούτερ είναι ένα πολύ κοινό μέσο μεταφοράς στην Ταϊβάν και συμβάλλουν στην ατμοσφαιρική ρύπανση των πόλεων.
Ορισμένες περιοχές στην Ταϊβάν στις οποίες υπάρχει υψηλή πληθυσμιακή πυκνότητα και πολλά εργοστάσια επηρεάζονται από έντονη ρύπανση. Οι πιο αξιοσημείωτες από τις περιοχές αυτές είναι τα νότια προάστια της Ταϊπέι και η δυτική έκταση από το Ταϊνάν έως τη Λιν Γιουάν, στα νότια της Καοσιούνγκ. Στα τέλη του 20ού αι., η Ταϊπέι υπέφερε από εκτεταμένη ατμοσφαιρική ρύπανση λόγω των οχημάτων και των εργοστασιών, αλλά από τότε που το κράτος έκανε υποχρεωτική τη χρήση της αμόλυβδης βενζίνης και ίδρυσε την Υπηρεσία Προστασίας Περιβάλλοντος το 1987 για τη ρύθμιση της ποιότητας του αέρα, η ποιότητα του αέρα της Ταϊβάν έχει βελτιωθεί δραματικά.  Τα μηχανοκίνητα σκούτερ, ειδικά οι παλαιότερες ή φθηνότερες δίχρονες εκδόσεις τους, τα οποία είναι πανταχού παρόντα στην Ταϊβάν, συμβάλλουν δυσανάλογα στην ατμοσφαιρική ρύπανση των πόλεως.   Το εργοστάσιο παραγωγής ενέργειας στην Ταϊτσούνγκ συμβάλλει επίσης σημαντικά στην ατμοσφαιρική ρύπανση, παράγοντας περισσότερο   από όσο η χώρα της Ελβετίας στο σύνολό της. 

Άλλα περιβαλλοντικά ζητήματα περιλαμβάνουν τη ρύπανση των υδάτων από βιομηχανικές εκπομπές και από ακατέργαστα λύματα, τη μόλυνση των αποθεμάτων πόσιμου νερού, το εμπόριο απειλούμενων ειδών και την απόρριψη ραδιενεργών αποβλήτων χαμηλής στάθμης. Αν και η ρύθμιση των εκπομπών θειικών αερολυμάτων από την καύση πετρελαίου τηρείται αυστηρά, η όξινη βροχή παραμένει μια απειλή για την υγεία των κατοίκων και των δασών. Οι ατμοσφαιρικοί επιστήμονες στην Ταϊβάν εκτιμούν ότι περισσότεροι από τους μισούς ρύπους οι οποίοι προκαλούν την όξινη βροχή της Ταϊβάν μεταφέρονται από την Κίνα με τη βοήθεια των μουσώνων. 

Η Ταϊβάν έχει ιστορικά σοβαρό πρόβλημα με την παράνομη απόρριψη οικιακών και βιομηχανικών απορριμμάτων, η οποία έγινε τόσο σοβαρή που η Ταϊβάν ήταν γνωστή ως το «νησί των σκουπιδιών». Αυτό το υψηλό επίπεδο ρύπανσης οδήγησε στη λήψη τοπικών και κρατικών μέτρων, καθώς το 2022 τα ποσοστά της ανακύκλωσης προϊόντων ήταν ένα από τα υψηλότερα στον κόσμο φτάνοντας στο 55%. Ο τοπικός ακτιβισμός ήταν το κλειδί για την αλλαγή αυτή μαζί με καινοτομίες όπως τα απορριμματοφόρα που παίζουν μουσική. 

Η παράνομη εξόρυξη από κινεζικά πλοία βυθοκόρησης άμμου έχει προκαλέσει σημαντική ζημιά στο θαλάσσιο περιβάλλον των απομακρυσμένων περιοχών της Ταϊβάν. Οι όχθες της Ταϊβάν είναι ένας ιδιαίτερα σκληρός στόχος.  Η τράτα βυθού είναι μια αμφιλεγόμενη πρακτική λόγω της περιβαλλοντικής ζημίας την οποία προκαλεί. Οι μηχανότρατες βυθού με χωρητικότητα κάτω των 50 τόνων δεν επιτρέπεται να δρουν εντός 5 χλμ από την ακτή και εκείνες με χωρητικότητα άνω των 50 τόνων απαγορεύεται να δρουν εντός 12 χλμ από την  ακτή.  Το 2023 η μέγιστη ποινή για τη ρύπανση των θαλασσών αυξήθηκε από 48.820 σε 3,25 εκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ. 

 Άλλα ΄'εαραπομπές 

 Αναφορές στο κείμενο 

 Άλλα έργα 



 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Στοιχεία Ταϊβάν, Wiki Γεωχωρικού Ιδρύματος Ανοικτού Κώδικα
 Εθνικά Πάρκα της Ταϊβάν, Οργανισμός Κατασκευών και Σχεδιασμού, Υπουργείο Εσωτερικών, Ταϊβάν (ROC)
 Πάσο Ταϊβάν, Γραφείο Τουρισμού, Υπουργείο Μεταφορών και Επικοινωνιών, Ταϊβάν (ROC)

Κατηγορία:Νησιά του Ειρηνικού Ωκεανού
Κατηγορία:Γεωγραφία της Ταϊβάν
Κατηγορία:Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις