Ο σιδηροδρομικός φύλακας Τιλ

Ο σιδηροδρομικός φύλακας Τιλ () είναι νουβέλα του Γκέρχαρτ Χάουπτμαν  που δημοσιεύτηκε το 1888. Το έργο έχει τον υπότιτλο «Μυθιστορηματική μελέτη από το πευκοδάσος του Βραδεμβούργου» με σκοπό να δώσει την εντύπωση ότι περιγράφει ένα αληθινό γεγονός, παρόμοιο με επιστημονική μελέτη, απαλλαγμένο από οποιαδήποτε κρίση. Είναι ένα από τα εμβληματικά έργα του γερμανικού νατουραλισμού. 

Το έργο διαδραματίζεται στην Πρωσία του 19ου αιώνα και αναφέρεται σε ένα ατύχημα στη σιδηροδρομική γραμμή στη μικρή πόλη Έρκνερ στην περιοχή Όντερ-Σπρέε στα ανατολικά του Βρανδεμβούργου. Βασίζεται επίσης στα βιώματα του συγγραφέα κατά τη διάρκεια της ζωής του στα περίχωρα του Βερολίνου.

Ο σιδηροδρομικός φύλακας Τιλ μετά τον θάνατο της πρώτης του γυναίκας συνάπτει δεύτερο γάμο. Η δεύτερη σύζυγος κακομεταχειρίζεται τον γιο του από τον πρώτο γάμο. Όταν το παιδί σκοτώνεται σε ένα τραγικό δυστύχημα, ο Τιλ τρελαίνεται και δολοφονεί τη γυναίκα του και το παιδί τους.

Με τη νουβέλα, ο Γκέρχαρτ Χάουπτμαν (Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1912) σε ηλικία 25 ετών γνώρισε την πρώτη του λογοτεχνική επιτυχία. Ακολούθησαν διάσημα θεατρικά έργα, μεταξύ των οποίων τα Πριν από την ανατολή (1889) και Οι υφαντές (1892), που τον κατέταξαν ως κορυφαίο εκπρόσωπο του νατουραλισμού στη Γερμανία.

Η νουβέλα διασκευάστηκε σε τηλεοπτική ταινία δύο φορές. 

 Υπόθεση 
Ο σιδηροδρομικός φύλακας Τιλ είναι ένας ευσυνείδητος άνθρωπος που εκπληρώνει αξιόπιστα τα καθήκοντά του εδώ και 10 χρόνια σε έναν μικρό σιδηροδρομικό σταθμό στο δάσος του Βρανδεμβούργου, είναι ευσεβής και εκκλησιάζεται κάθε Κυριακή. Ένα χρόνο μετά τον θάνατο της αγαπημένης συζύγου του Μίνας κατά τη γέννηση του γιου τους Τομπίας, παντρεύεται την εύρωστη υπηρέτρια Λένε ώστε να έχει κάποιον να φροντίζει το παιδί του όσο λείπει στη δουλειά. Μαζί αποκτούν ένα δεύτερο παιδί. Η Λένε κακομεταχειρίζεται και παραμελεί τον Τομπίας. Ο Τιλ υποτάσσεται όλο και περισσότερο στη δεσποτική και εριστική Λένε, η οποία γίνεται ο αρχηγός της οικογένειας. Ανακαλύπτει ότι η Λένε χτυπάει τον Τομπίας, έχει ενοχές, αλλά αισθάνεται ανίκανος να προστατεύσει τον γιο του. Παρόλα αυτά, προσπαθεί να είναι στοργικός πατέρας και περνά πολύ χρόνο με τον γιο του.

Ο Τιλ έχει επανειλημμένα οράματα της νεκρής πρώτης γυναίκας του και βασανίζεται επειδή, παρόλο που της υποσχέθηκε να προστατεύει τον Τομπίας, δεν μπορεί να αντιδράσει. Στο μοναχικό του φυλάκιο στο δάσος στη σιδηροδρομική γραμμή Βερολίνου - Φραγκφούρτης, χάνεται όλο και περισσότερο σε νυχτερινά οράματα με τη Μίνα, αποκτά εμμονή μαζί της και τη λατρεύει σαν αγία. Σε ένα από αυτά τα οράματα, η Μίνα απομακρύνεται από αυτόν στο ανάχωμα του σιδηροδρόμου, μεταφέροντας κάτι τυλιγμένο σε ματωμένο ύφασμα. 

Η κατάσταση εντείνεται όταν χάνουν το νοικιασμένο χωράφι, το οποίο προηγουμένως παρείχε μέρος των εισοδημάτων της οικογένειας. Για να κατευνάσει τη Λένε, της λέει ότι του έχουν δώσει ένα κομμάτι γης κοντά στο φυλάκιο. Η Λένε αποφασίζει να σκάψει το χωράφι κατά την επόμενη βάρδια του Τιλ και να φυτέψει πατάτες. Ο Τιλ αισθάνεται άβολα για την εισβολή της στο χώρο της δουλειάς του αλλά καθώς ο Τομπίας ενθουσιάζεται που θα πάει στον χώρο εργασίας του, δεν φέρνει αντίρρηση. Η οικογένεια ξεκινά μαζί. Η Λένε αρχίζει αμέσως να σκάβει το χωράφι και να φυτεύει τις πατάτες ενώ ο Τιλ δείχνει στον Τομπίας τη σιδηροδρομική γραμμή. Ο Τιλ ξεκινά τη βάρδια του και η Λένε μένει στο χωράφι, κρατά τον Τομπίας μαζί της για να φροντίσει τον μικρό του αδερφό. Όταν της τονίζει να μην τον αφήνει να πλησιάσει κοντά στις ράγες, εκείνη σηκώνει τους ώμους της.

Ένα τρένο πρόκειται να περάσει σύντομα από το φυλάκιο και ο Tιλ κάνει όλες τις απαραίτητες ρυθμίσεις. Όταν τελικά φτάνει, ο Tιλ ακούει ξαφνικά το σφύριγμα έκτακτης ανάγκης και βλέπει κάτι να πιάνεται κάτω από τις ρόδες. Το τρένο φρενάρει και ακούει κραυγές. Όταν ο Τιλ φτάνει στον τόπο του ατυχήματος, βλέπει τον Τομπίας βαριά τραυματισμένο ενώ η Λένε κλαίει. Ο Τομπίας μεταφέρεται με φορείο και το τρένο συνεχίζει. Ο Τιλ επιστρέφει στο φυλάκιο, όπου έχει πάλι οράματα, σκοντάφτει στις ράγες και μιλά με τη Μίνα, της υπόσχεται να εκδικηθεί τη Λένε. Φθάνει η είδηση ότι το παιδί πέθανε. Πέφτει αναίσθητος και δύο εργάτες τον μεταφέρουν στο σπίτι του.

Όταν λίγο αργότερα μια ομάδα ανδρών μεταφέρουν το νεκρό παιδί στο σπίτι, ανακαλύπτουν τα πτώματα της Λένε και του παιδιού της, και οι δύο βάναυσα δολοφονημένοι. Ο Τιλ έχει εξαφανιστεί. Τον βρίσκουν την επόμενη μέρα καθισμένο στις γραμμές, στο σημείο όπου σκοτώθηκε ο γιος του, με ένα καπέλο στα χέρια του. Οδηγήθηκε στο Βερολίνο και μεταφέρθηκε σε ψυχιατρικό ίδρυμα. Έχει πάντα μαζί του το καπέλο του νεκρού γιου του, που βρήκε στον τόπο του ατυχήματος, και το φυλάει σαν κόρη οφθαλμού.

 Μεταφράσεις στα ελληνικά 
 Ο κλειδούχος Τιλ, μετάφραση: Μαρλένα Πολιτοπούλου, εκδόσεις Gutenberg, 1992
 Ο σιδηροδρομικός φύλακας Τηλ, μετάφραση: Γιάννης Καλιφατίδης, εκδόσεις ARS NOCTURNA, 2023

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Γερμανικές νουβέλες