Τρελός Πόλεμος

Ο Τρελός Πόλεμος (γαλλ.: la Guerre folle) ήταν μια ύστερη μεσαιωνική σύγκρουση μεταξύ ενός συνασπισμού φεουδαρχών και της γαλλικής μοναρχίας. Συνέβη μετά το τέλος του Λουδοβίκου ΙΑ΄ και κατά τη διάρκεια της αντιβασιλείας της Άννας του Μποζέ, δηλ. την περίοδο πριν από την ενηλικίωση του μικρότερου αδελφού της Καρόλου Η΄. Ο πόλεμος ξεκίνησε το 1485 και τελείωσε το 1488.

Οι κύριοι άρχοντες που συμμετείχαν ήταν ο Λουδοβίκος Β΄ δούκας της Ορλεάνης (εξάδελφος του Λουδοβίκου ΙΑ΄ και ο μελλοντικός Λουδοβίκος ΙΒ΄ της Γαλλίας), οΦραγκίσκος Β' δούκας της Βρετάνης. ο Ρενέ Β΄ δούκας της Λωρραίνης, ο Aλαίν Α΄ του Αλμπρέ, ο Ιωάννης ντε Σαλόν πρίγκιπας της Οράγγης και ο Κάρολος κόμης του Ανγκουλέμ. Άλλοι κορυφαίοι άρχοντες υποστήριξαν την εξέγερση, συμπεριλαμβανομένων των Φιλίπ ντε Κομίν και Oντέτ ντ'Αιντί, κόμη του Κομίν και κυβερνήτη της Γκυγιέν.

Ως εξέγερση κατά της γαλλικής βασιλικής εξουσίας, υποστηρίχθηκε από τους ξένους εχθρούς του βασιλιά της Γαλλίας:την  Αγγλία, την Ισπανία και την Αυστρία. Το κύριο αποτέλεσμα ήταν η απορρόφηση της Βρετάνης στο γαλλικό βασίλειο.

 Όνομα και έκταση 
Η υποτιμητική έκφραση "Τρελός Πόλεμος" που χαρακτηρίζει αυτόν τον αγώνα των μεγάλων φεουδαρχών ενάντια στην κεντρική βασιλική εξουσία, επινοήθηκε από τον Πωλ Εμίλ στο Histoire des facts, gestes et conquestes des roys de France, που δημοσιεύτηκε το 1581.

Υπάρχει κάποια διαφωνία σχετικά με τον βαθμό, στον οποίο τα γεγονότα μπορούν να οριστούν ως ένας ενιαίος πόλεμος. Ακολούθησε μια μακρά διαδοχή συγκρούσεων μεταξύ των βασιλέων και των μεγάλων αρχόντων του βασιλείου στο δεύτερο μισό του 15ου αι., μετά τον σχηματισμό της Ένωσης της Δημόσιας Ευημερίας. Ως μέρος αυτών των αγώνων εξουσίας, το 1484–1485, ο Λουδοβίκος Β΄ δούκας της Ορλεάνης, υποστηριζόμενος από τον Φραγκίσκο Β΄ δούκα της Βρετάνης και ορισμένους άρχοντες, προσπάθησε να καθαιρέσει την αντιβασίλισσα, Άννα του Μπωζέ. Κυρίως με ένα μείγμα διπλωματίας και επίδειξης δύναμης, η Άννα κατάφερε να σπάσει την εξέγερση χωρίς μεγάλη μάχη. Στις 2 Νοεμβρίου 1485, η Ειρήνη του Μπουρζ ανέστειλε τις εχθροπραξίες.

Σύμφωνα με ορισμένους ιστορικούς, αυτό τελείωσε την πρώτη φάση του Τρελού Πολέμου. Η δεύτερη φάση της σύγκρουσης, από τον Ιούνιο του 1486 έως τον Νοέμβριο του 1488, ονομάζεται μερικές φορές «Πόλεμος της Βρετάνης». Άλλοι σχολιαστές, κυρίως Βρετόνοι εθνικιστές, διακρίνουν αυτή τη δεύτερη φάση από την πρώτη, μετατρέποντάς την σε έναν γαλλο-βρετονικό πόλεμο, ή ακόμα και σε έναν πόλεμο ανεξαρτησίας της Βρετάνης, μερικές φορές συνδέοντάς τον με τον προηγούμενο Βρετονικό Πόλεμο Διαδοχής.

 Η εξέλιξη 
αριστερά|μικρογραφία|300εσ|Χάρτης των βασιλικών εδαφών, των δουκάτων και των κυριοτήτων το 1477, λίγο πριν από τον Τρελό Πόλεμο.
Στην αρχή της βασιλείας του Καρόλου Η΄, ο Λουδοβίκος Β' δούκας της Ορλεάνης προσπάθησε να καταλάβει την αντιβασιλεία, αλλά απορρίφθηκε από τον στρατηγό της Συνέλευσης της Τουρ (15 Ιανουαρίου - 11 Μαρτίου 1484). Τον Απρίλιο, ο Λουδοβίκος Β΄ έφυγε για τη Βρετάνη, για να ενωθεί με τον δούκα Φραγκίσκο Β'. Έστειλε επίσης αίτημα στον πάπα να ακυρώσει τον γάμο του, ώστε να είναι ελεύθερος να νυμφευτεί την Άννα της Βρετάνης, τη κληρονόμο του Φραγκίσκου Β΄. Στις 23 Νοεμβρίου υπέγραψε μια συνθήκη, που προέβλεπε το γάμο του με την Άννα. Επιστρέφοντας στη βασιλική Αυλή, ο Λουδοβίκος προσπάθησε να πάρει τον βασιλιά υπό την κηδεμονία του, αλλά η Άννα του Μπωζέ τον εμπόδισε με τη βία: σταμάτησε ορισμένους άρχοντες της βασιλικής φρουράς, και έθεσε τον δούκα της Ορλεάνης σε κατ' οίκον περιορισμό στο Gien.

Έχοντας διαφύγει από το Zιάν στις 17 Ιανουαρίου 1485, ο Λουδοβίκος Β΄ της Ορλεάνης προσπάθησε να αναλάβει στο Παρίσι, αλλά απέτυχε. Κατάφερε να δραπετεύσει στις 3 Φεβρουαρίου στο Αλανσόν, και έκανε δημόσια συγγνώμη (amende honorable) στις 12 Μαρτίου. Τα βασιλικά στρατεύματα που τοποθετήθηκαν γύρω από το Εβρέ τον εμπόδισαν να ενταχθεί στη Βρετάνη, έτσι κλείστηκε στην Ορλεάνη. Ταυτόχρονα, η ξεσηκωμένη αριστοκρατία των Βρετόνων επανήλθε στην τάξη από τα βασιλικά στρατεύματα.

Στις 30 Αυγούστου ο Λουδοβίκος της Ορλεάνης εξέδωσε μια προκήρυξη κατά της αντιβασιλείας. Ο βασιλικός στρατός βάδισε στην Ορλεάνη, αλλά ο Λουδοβίκος δραπέτευσε στο Μπωζανσύ, απ' όπου απομακρύνθηκε από τον νεαρό Λουδοβίκο Β' ντε Λα Τρεμουάλ τον Σεπτέμβριο. Στις 9 Αυγούστου ο Φραγκίσκος Β΄ της Βρετάνης συμφώνησε σε μια ετήσια εκεχειρία. Γνωστή ως «Ειρήνη της Μπουρζ», η εκεχειρία υπογράφηκε στις 2 Νοεμβρίου 1485.

 Ανανεωμένες εχθροπραξίες 
αριστερά|μικρογραφία| Πορτρέτο του Λουδοβίκου Β' δούκα της Ορλεάνης.

Με το τέλος της εκεχειρίας, η εξέγερση ξεκίνησε ξανά. Ήδη τον Ιούνιο του 1486, ο Μαξιμιλιανός Α' αρχιδούκας της Αυστρίας είχε εισβάλει στη βόρεια Γαλλία, αλλά στη συνέχεια υποχώρησε. τον Νοέμβριο, ο επαναστάτης Φρανσουά ντε Ντυνουά κατέλαβε το κάστρο του Παρτεναί. Στις 11 Ιανουαρίου 1487 ο Λουδοβίκος της Ορλεάνης διέφυγε από το κάστρο του Μπλουά, και, καταδιωκόμενος από βασιλικούς τοξότες, κατέφυγε ξανά στη Βρετάνη. Ο βασιλικός στρατός έφυγε από την Τουρ στις αρχές Φεβρουαρίου, και άρχισε την επίθεσή του στα νοτιοδυτικά. Στο Μπορντώ στις 7 Μαρτίου, ο Oντέτ ντΆιντί, ο υπέρ των επαναστατών κυβερνήτης της Γκυγιέν, καθαιρέθηκε και αντικαταστάθηκε από τον Πιέρ ντε Μποζώ. Καθώς ο βασιλικός στρατός κατέστειλε τους επαναστάτες στη Γκυγιέν, ο Κάρολος κόμης του Ανγκουλέμ παραδόθηκε στις 19 Μαρτίου 1487.  Ο βασιλικός στρατός ξεκίνησε από το Μπορντώ στις 15, για να καταλάβει το Παρτεναί στις 30, ο Ντυνουά κατάφερε να ενωθεί με τον Λουδοβίκο της Ορλεάνης στη Νάντη. Στη συνέχεια ο βασιλικός στρατός προχώρησε προς τη Βρετάνη. Με τη Συνθήκη του Σατωμπριάν, το μεγαλύτερο μέρος των αριστοκρατών της Βρετάνης ήρθε σε συμβιβασμό με τον βασιλιά. Οι βασιλικές δυνάμεις συμφώνησαν ότι ο δούκας δεν θα απειλούνταν από τον στρατό, ο οποίος θα έφευγε από τη Βρετάνη μόλις αιχμαλωτιστούν οι δύο επαναστάτες (ο δούκας της Ορλεάνης και ο Ντυνουά).

Εν τω μεταξύ, στο βορρά, ο στρατάρχης ντε Εσκέρντ απώθησε επιτυχώς τον Μαξιμιλιανό Α' της Αυστρίας, ο οποίος λίγο αργότερα εξελέγη βασιλιάς των Ρωμαίων, πριν γίνει αυτοκράτορας της Γερμανίας . Στον νότο, ο κύριος ντε Καντάλ κέρδισε τον Aλαίν ντ'Αλμπρέ, έναν κορυφαίο επαναστάτη, στη μάχη του Noντρόν. Ο ντ' Αλμπρέ είχε σκοπό να ενωθεί με τους αντάρτες στο βορρά, αλλά αναγκάστηκε να εγκαταλείψει ομήρους. Στη Βρετάνη, οι σύμμαχοι του βασιλικού κόμματος που διηύθυνε ο υποκόμης του Ροάν κατείχαν το βόρειο τμήμα του δουκάτου και κατέλαβαν το Πλοερμέλ.

Τον Απρίλιο του 1487, η προσπάθεια του δούκα Φραγκίσκου Β' να κινητοποιήσει τις βρετονικές στρατιωτικές δυνάμεις (ευγενείς και αστικές πολιτοφυλακές) απέτυχε, λόγω της ευρείας δυσαρέσκειας για τη διαφθορά της κυβέρνησής του. Την ίδια στιγμή, ο βασιλικός στρατός προχώρησε στη Βρετάνη. Τακτοποιήθηκε ευνοϊκά στα Σατωμπριάν, Βιτρέ, Aνσενί και Κλισόν. Πολιόρκησε τη Νάντη, αλλά οι Κορνουαλοί σύμμαχοι της Βρετάνης, βοηθούμενοι από ξένους μισθοφόρους, διέρρηξαν την πολιορκία. Την ίδια στιγμή, οι Νορμανδοί κουρσάροι απέκλεισαν τις ακτές της Βρετάνης, για να σταματήσουν περαιτέρω φιλοβρετονικές δυνάμεις, που έφτασαν από τη Βρετανία και αλλού.

Στις 20 Ιανουαρίου 1488 οι δούκες της Ορλεάνης και της Βρετάνης κηρύχθηκαν και οι δύο επαναστάτες στο Κοινοβούλιο του Παρισιού . Αυτοί και οι συνεργάτες τους δεν θεωρούνταν πλέον ως υποτελείς, αλλά μάλλον ως υπήκοοι, και ως εκ τούτου ένοχοι για εσχάτη προδοσία (lèse-majesté). Την άνοιξη, ο δούκας της Ορλεάνης ανανέωσε τον αγώνα για τον σύμμαχό του, καταλαμβάνοντας τους Βαν, Ωραί και Πλοερμέλ και αναγκάζοντας τον υποκόμη του Ροάν να συνθηκολογήσει.

Στις 24 Απριλίου 1488 κηρύχθηκε κατασχετική απόφαση για όλα τα αγαθά του Λουδοβίκου της Ορλεάνης. Εν τω μεταξύ, ο Aλαίν του Αλμπρέ είχε λάβει επιδότηση από την Αυλή της Ισπανίας, και στη συνέχεια προσχώρησε στον δούκα της Βρετάνης με 5.000 άνδρες. Ο Μαξιμιλιανός Α' της Αυστρίας του έστειλε 1.500 άνδρες, και ο Άγγλος ηγέτης λόρδος Σκέιλς αποβιβάστηκε επιτυχώς με πρόσθετες ενισχύσεις. Παρά αυτή τη συγκέντρωση δυνάμεων, η βρετονική συμμαχία εξακολουθούσε να υπερτερεί αριθμητικά. Αποδυναμώθηκε περαιτέρω, επειδή ο Μαξιμιλιανός Α' περισπάστηκε από μια εξέγερση στη Φλάνδρα, η οποία υποστηριζόταν από τον στρατάρχη ντε Εσκέρντ. Οι διάφοροι άρχοντες που υποστήριζαν τον δούκα της Βρετάνης, ήταν επίσης σε διαμάχη μεταξύ τους για το χέρι της Άννας της Βρετάνης: ο Λουδοβίκος της Ορλεάνης, ο Aλαίν ν'Αλμπρέ και ο Mαξιμιλιανός Α΄ ήταν όλοι υποψήφιοι.

Ο Γάλλος βασιλικός στρατηγός Λουδοβίκος Β΄ ντε Λα Τρεμουάλ συγκέντρωσε τις δυνάμεις του στα σύνορα του δουκάτου, προετοιμασμένος για επίθεση. Στις 12 Ιουλίου, οι βασιλικές δυνάμεις κατέλαβαν το Φουζέρ και στη συνέχεια το Ντινάν . Στις 28 Ιουλίου 1488, ο κύριος βρετονικός και ο γαλλικός στρατός συναντήθηκαν στη μάχη του Σαιντ-Ωμπέν-ντυ-Κορμιέ. Οι βρετονικές δυνάμεις, με επικεφαλής τον στρατάρχη ντε Ριέ, ηττήθηκαν αποφασιστικά από τους Γάλλους. Η ήττα έβαλε τέλος στον πόλεμο. Ο δούκας της Ορλεάνης αιχμαλωτίστηκε, και ο δούκας Φραγκίσκος Β' αναγκάστηκε να δεχτεί μια τιμωρητική συνθήκη.

 Η συνθήκη και τα επακόλουθα 
Στις 20 Αυγούστου 1488, η συνθήκη του Σαμπλέ, γνωστή και ως «Συνθήκη του λε Βερζέ» ή «Συνθήκη του Περιβολιού», υπογράφηκε μεταξύ του Φραγκίσκου Β΄ δούκα της Βρετάνης και του βασιλιά Κάρολο Η΄ της Γαλλίας. Ο Φραγκίσκος αναγνώρισε τον εαυτό του ως υποτελή του βασιλιά, υποσχέθηκε να απομακρύνει ξένα στρατεύματα από το δουκάτο και να μην καλεί πλέον τέτοια στρατεύματα, και να δεσμευθεί ότι τα εδάφη που κατακτήθηκαν από τη Γαλλία θα παραμείνουν υπό τον έλεγχό τους.   Με τη σειρά του, ο Κάρολος Η΄ απομάκρυνε τις δυνάμεις του από τη Βρετάνη, εκτός από τις φρουρές της πόλης των περιοχών που είχε δεσμευτεί από τον Φραγκίσκο. Η πιο ενδιαφέρουσα ρήτρα του συμφώνου ήταν ότι απαιτούσε τη συμφωνία του Γάλλου βασιλιά σε οποιονδήποτε γάμο των θυγατέρων του Φραγκίσκου Β'. Χορηγήθηκε αμνηστία στους ντ'Αιντί, τΝτυνουά και στην πλειοψηφία των μαχητών. Ο Λουδοβίκος της Ορλεάνης φυλακίστηκε σε ένα φρούριο, αλλά όταν ο Κάρολος Η΄ έφτασε στην ενηλικίωσή του τρία χρόνια αργότερα και ανέλαβε την αντιβασιλεία, έδωσε χάρη στον Λουδοβίκο.

Ο Φραγκίσκος Β' ήθελε η κόρη του Άννα να παντρευτεί τον Μαξιμιλιανό Α' αρχιδούκα της Αυστρίας ως μέσο (με την ελπίδα) να διασφαλίσει την κυριαρχία της Βρετάνης. Ο Φραγκίσκος Β' πέθανε στις 9 Σεπτεμβρίου 1488 και η Άννα ενθρονίστηκε δούκισσα της Βρετάνης τον Ιανουάριο του επόμενου έτους. Οι πιστοί υποστηρικτές του Φραγκίσκου διευκόλυναν την ένωση με τον Μαξιμιλιανό Α΄ για την Άννα σε έναν γάμο με πληρεξούσιο, που έγινε στις 19 Δεκεμβρίου 1490. Δυστυχώς αυτό παραβίασε τη Συνθήκη του Σαμπλέ, καθώς ο βασιλιάς της Γαλλίας δεν συναίνεσε σε αυτόν τον γάμο, και έθεσε επίσης την κυριαρχία της Βρετάνης στα χέρια ενός εχθρού της Γαλλίας. Ως αποτέλεσμα, η Γαλλία ξανάρχισε την ένοπλη σύγκρουσή της με τη Βρετάνη. Η άνοιξη του 1491 έφερε νέες επιτυχίες από τον Γάλλο στρατηγό ντε Λα Τρεμουάλ, και ο Κάρολος Η΄ της Γαλλίας ήρθε να πολιορκήσει τη Ρεν. Ο Μαξιμιλιανός Α΄ δεν κατάφερε να βοηθήσει τη νύφη του και η Ρεν έπεσε. Η Άννα αρραβωνιάστηκε τον Κάρολο Η΄ και ταξίδεψε στο Λανζεαί για να παντρευτεί. Αν και η Αυστρία έκανε διπλωματικές διαμαρτυρίες, η Άννα παντρεύτηκε τον Κάρολο Η΄ στις 6 Δεκεμβρίου 1491. Ο γάμος επικυρώθηκε στη συνέχεια από τον πάπα Ιννοκέντιο Η' στις 15 Φεβρουαρίου 1492.

 Αναφορές 

Κατηγορία:Πόλεμοι της Γαλλίας