Τα σκατά του καλλιτέχνη

Τα σκατά του καλλιτέχνη (Ιταλικά: Merda d'artista) είναι ένα έργο τέχνης του 1961 του Ιταλού καλλιτέχνη Πιέρο Μαντσόνι. Το έργο αποτελείται από 90 κονσέρβες, η καθεμία από τις οποίες φέρεται να είναι γεμάτη με 30 γραμμάρια περιττωμάτων του ίδιου του Μαντσόνι, και είναι διαστάσεων 4,8 επί 6,5 εκατοστά (1,9 × 2,6 ίντσες), με ετικέτα στα Ιταλικά, Αγγλικά, Γαλλικά και Γερμανικά:

 Έμπνευση και ερμηνείες 
Ο πατέρας του Μαντσόνι, ο οποίος ήταν κάτοχος ενός κονσερβοποιείου, λέγεται ότι είχε πει κάποτε στον γιο του, καλλιτέχνη: «Τα έργα σου είναι σκατά.»

Την εποχή που δημιουργήθηκε το έργο, ο Μαντσόνι παρήγαγε έργα που εξερευνούσαν τη σχέση μεταξύ της παραγωγής τέχνης και της ανθρώπινης παραγωγής. Η αναπνοή του καλλιτέχνη (Ιταλικά: Fiato d'artista), μια σειρά από μπαλόνια γεμάτα με τη δική του πνοή, αποτελεί ένα παράδειγμα. Τον Δεκέμβριο του 1961, ο Μαντσόνι έγραψε σε ένα γράμμα στον φίλο του Ben Vautier:

Ένας άλλος φίλος, ο Enrico Baj, είπε ότι τα κουτάκια θεωρούνταν «μια πράξη προκλητικής κοροϊδίας του κόσμου της τέχνης, των καλλιτεχνών και της κριτικής της τέχνης». Τα σκατά του καλλιτέχνη έχουν ερμηνευτεί σε σχέση με την ιδέα του Καρλ Μαρξ για τον εμπορευματικό φετιχισμό και τα readymade του Μαρσέλ Ντυσάν. Τον Σεπτέμβριο του 2021, ο καλλιτέχνης του YBA Gavin Turk έφτιαξε ένα έργο που ονομάζεται Τα ούρα του καλλιτέχνη όπου κονσερβοποίησε τα δικά του ούρα και τα πούλησε για το βάρος τους σε ασήμι.

 Αξία 
Μία κονσέρβα πουλήθηκε για 124.000 € στον οίκο δημοπρασιών Sotheby's στις 23 Μαΐου 2007. Τον Οκτώβριο του 2008, η κονσέρβα 83 προσφέρθηκε προς πώληση στον Sotheby's με εκτίμηση 50.000 - 70.000 £. Πουλήθηκε για 97.250 £. Στις 16 Οκτωβρίου 2015, η κονσέρβα 54 πωλήθηκε στον οίκο δημοπρασιών Christie's για 182.500 £. Τον Αύγουστο του 2016, σε μια δημοπρασία έργων τέχνης στο Μιλάνο, ένα από τα τενεκεδάκια πουλήθηκε για ένα νέο ρεκόρ 275.000 ευρώ, συμπεριλαμβανομένων των τελών δημοπρασίας. Οι κονσέρβες επρόκειτο αρχικά να αποτιμηθούν σύμφωνα με το ισοδύναμο βάρος τους σε χρυσό –37 $ το καθένα το 1961– με την τιμή να κυμαινόταν ανάλογα με την αγορά.

 Περιεχόμενο των κονσερβών 
Ένας από τους φίλους του Μαντσόνι, ο Agostino Bonalumi, ισχυρίστηκε ότι τα τενεκεδάκια δεν είναι γεμάτα περιττώματα αλλά γεμάτα γύψο. Τα δοχεία είναι από χάλυβα, και επομένως δεν μπορούν να υποβληθούν σε ακτινογραφία ή σάρωση για να προσδιοριστεί το περιεχόμενο, και το άνοιγμα ενός κουτιού θα έκανε να χάσει την αξία του. Ως αποτέλεσμα, το πραγματικό περιεχόμενο του Τα σκατά του καλλιτέχνη είναι άγνωστο. Ο Bernard Bazile εξέθεσε ένα μερικώς ανοιγμένο κουτί του Τα σκατά του καλλιτέχνη το 1989, ονομάζοντάς το Ανοικτή κονσέρβα του Πιέρο Μαντσόνι (Γαλλικά: Boite ouverte de Piero Manzoni). Τα περιεχόμενα του κουτιού ήταν δύσκολο να αναγνωριστούν εξ όψεως, καθώς περιγράφηκαν ποικιλοτρόπως ως «χάρτινο περιτύλιγμα αγνώστου περιεχομένου», «ένα μη αναγνωρίσιμο τυλιγμένο αντικείμενο», και «ένα κουτί μέσα σε ένα κουτί». Ο Bazile δεν προσπάθησε να εξάγει ή να ανοίξει το εσωτερικό αντικείμενο.

Το έργο έλαβε κάλυψη από τα μέσα ενημέρωσης λόγω αγωγής στα μέσα της δεκαετίας του 1990, όταν ένα μουσείο τέχνης στο Ράντερς της Δανίας, κατηγορήθηκε από τον συλλέκτη έργων τέχνης John Hunov ότι προκάλεσε διαρροή ενός κουτιού που είχε εκτεθεί στο μουσείο το 1994. Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς, το μουσείο είχε αποθηκεύσει το κουτί σε ανεύθυνα υψηλές θερμοκρασίες. Η μήνυση έληξε με το μουσείο να καταβάλει διακανονισμό 250.000 κορωνών Δανίας στον συλλέκτη, περίπου 35.000 δολάρια ΗΠΑ.

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Αμφιλεγόμενη Τέχνη: Piero Manzoni: Εξερευνώντας τα “Σκατά του καλλιτέχνη”. citycodemag.com. 12/06/2023. Ανακτήθηκε στις 20/03/2025.
 Η τέχνη μπορεί να βγει και από το WC; Η Μαρίνα Φωκίδη λέει «ναι»!. protothema.gr. 22.06.2013. Ανακτήθηκε στις 20/03/2025.

Κατηγορία:Ιταλικά έργα τέχνης
Κατηγορία:Μοντέρνα τέχνη
Κατηγορία:Σύγχρονη τέχνη