Επεισόδιο στη λίμνη της Γενεύης

Επεισόδιο στη λίμνη της Γενεύης () είναι νουβέλα του Αυστριακού συγγραφέα Στέφαν Τσβάιχ που δημοσιεύθηκε το 1919. Η ιστορία διαδραματίζεται κατά τη διάρκεια του  Α' Παγκοσμίου πολέμου και έχει θέμα τη λαχτάρα ενός Ρώσου λιποτάκτη να επιστρέψει στην πατρίδα του.

 Συγγραφή 
Η ημερομηνία συγγραφής της ιστορίας δεν προσδιορίζεται στα ημερολόγια του συγγραφέα, πιθανώς είναι το 1917, σύμφωνα με τα απομνημονεύματα της συζύγου του. Ο Τσβάιχ βρέθηκε πολλές φορές στη Βιλνέβ και ανέφερε ότι εκείνη την εποχή φυγάδες από την εμπόλεμη Γαλλία έφταναν στην ουδέτερη Ελβετία μέσω της λίμνης της Γενεύης - μερικές φορές κολυμπώντας. 

Η νουβέλα δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά τον Ιούλιο του 1919 στη βιεννέζικη εφημερίδα Σύγχρονος κόσμος.

 Υπόθεση 
Μια καλοκαιρινή νύχτα του 1918, τους τελευταίους μήνες του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, κοντά στη μικρή ελβετική πόλη Βιλνέβ στις όχθες της λίμνης της Γενεύης, ένας ψαράς ανασύρει από το νερό έναν άνδρα εντελώς εξουθενωμένο. Αρχικά δεν μπορούν να καταλάβουν ποιος ήταν - ο άγνωστος ήταν σιωπηλός, αλλά όταν ο διευθυντής ενός κοντινού ξενοδοχείου πρόφερε μια ρωσική λέξη, ο άγνωστος ανατρίχιασε - έγινε σαφές ότι ήταν Ρώσος στρατιώτης, λιποτάκτης από το Ρωσικό Εκστρατευτικό Σώμα στη Γαλλία. Είχε πολεμήσει εναντίον των Γερμανών πρώτα στη Ρωσία και μετά στο μέτωπο της Γαλλίας. 

Μπροστά στον αστυνομικό από το Μοντρέ που έχει σπεύσει στη σκηνή, ο εντελώς αμόρφωτος και φοβισμένος άνδρας μπόρεσε να δώσει μόνο αόριστες πληροφορίες για τον εαυτό του. Ονομάζονταν Μπόρις και ήταν δουλοπάροικος του πρίγκιπα Μετσέρσκι (έτσι ακριβώς το είπε, αν και η δουλοπαροικία στη Ρωσία είχε καταργηθεί πριν από μια ολόκληρη γενιά). Μπόρεσε μόνο να πει ότι ζούσε με τη γυναίκα του και τα τρία παιδιά του πενήντα μίλια από μια μεγάλη λίμνη. Σε μια μάχη, τραυματίστηκε από σφαίρα στο πόδι και κατά την ανάρρωσή του, κατάφερε να δραπετεύσει. Έχει μόνο ένα πράγμα στο μυαλό του: να επιστρέψει στην πατρίδα του και στην οικογένειά του. Ο δικαστικός επιμελητής της Βιλνέβ και ο αστυνομικός συζητούν αν ο Ρώσος πρέπει να αντιμετωπισθεί ως λιποτάκτης ή ως αλλοδαπός χωρίς έγγραφα. Μερικοί κάτοικοι της Βιλνέβ παρεμβαίνουν: δεν τον θέλουν στην πόλη τους. Το τυχαίο γεγονός απειλούσε να προκαλέσει διαμάχη όταν ένας ηλικιωμένος Δανός παρενέβη και δήλωσε ότι θα πλήρωνε τη διατροφή του ξένου για οκτώ ημέρες και ότι στο μεταξύ οι αρχές θα έπρεπε να συνεννοηθούν με την πρεσβεία, μια λύση που ικανοποίησε όλους. 

Ο διευθυντής του ξενοδοχείου, συμπονώντας τον Ρώσο, που δεν είχε ιδέα πού βρισκόταν, γιατί ήταν εκεί, για ποιον και ενάντια σε ποιον πολεμούσε, προσφέρεται να τον φιλοξενήσει. Καθώς μιλάει ρωσικά, κερδίζει την εμπιστοσύνη του. Ο Μπόρις, ωστόσο, δεν μπορεί να προσαρμοστεί στη νέα κατάσταση και το ίδιο απόγευμα του ζητά να τον βοηθήσει να φύγει για το σπίτι του. Ο ξενοδόχος του εξηγεί ότι αν έφευγε από το έδαφος της ουδέτερης Ελβετίας θα συλλαμβανόταν στα σύνορα και ακόμη κι αν διέφευγε, αφού ο Τσάρος είχε καθαιρεθεί από το θρόνο, δύσκολα θα μπορούσε να πάει σπίτι του καθώς η διαδρομή οδηγούσε μέσα σε εμπόλεμο έδαφος. Έπρεπε να περιμένει μέχρι το τέλος του πολέμου. Τον παροτρύνει να μείνει και του υπόσχεται δουλειά.

Ο Μπόρις καταλαβαίνει με απόγνωση ότι δεν υπάρχει προοπτική να επιστρέψει στη γυναίκα και τα παιδιά του. Ευχαριστεί τον ξενοδόχο για τις πληροφορίες και πηγαίνει στη λίμνη. Τοποθετεί προσεκτικά το παντελόνι, το καπέλο και το σακάκι που του είχαν δώσει στην ακτή και πνίγεται στη λίμνη.

Το επόμενο πρωί, βρήκαν το γυμνό σώμα του πνιγμένου. Συντάχθηκε μια έκθεση για το περιστατικό και αφού το όνομά του δεν ήταν γνωστό, τοποθετήθηκε ένας φτηνός ξύλινος σταυρός στον τάφο του - «ένας από εκείνους τους μικρούς σταυρούς πάνω από ανώνυμες μοίρες που τώρα καλύπτουν την Ευρώπη από άκρη σε άκρη».

 Μεταφράσεις στα ελληνικά   

 Επεισόδιο στη λίμνη της Γενεύης, μτφ. Βασίλης Παλιγγίνης, εκδ. Οδός Πανός, στη συλλογή Παλιές γερμανικές ιστορίες  

 Επεισόδιο στη λίμνη της Γενεύης, μτφ. Μαρία Αγγελίδου, εκδ. Άγρα, στη συλλογή Αμόκ και άλλες νουβέλες 
 Παραπομπές 

Κατηγορία:Έργα του Στέφαν Τσβάιχ