Σκορδίσκοι

Οι Σκορδίσκοι (λατινικά: Scordiscii, Scordistae) ήταν μια πολιτιστική ομάδα της Εποχής του Σιδήρου, η οποία προέκυψε μετά τον κελτικό εποικισμό της Νοτιοανατολικής Ευρώπης και επικεντρώθηκε στην επικράτεια της σημερινής Σερβίας, στη συμβολή των ποταμών Σάβα, Δράβου, Μοράβα και Δούναβη. 

Ήταν ιστορικά αξιοσημείωτοι από τις αρχές του τρίτου αιώνα π.Χ. μέχρι την αλλαγή της κοινής εποχής και εδραιώθηκαν σε φυλετικό κράτος. Στο ζενίθ τους, η βασική τους επικράτεια εκτεινόταν σε περιοχές, που περιλαμβάνουν τμήματα της σημερινής Σερβίας, Κροατίας, Βουλγαρίας και Ρουμανίας, ενώ η επιρροή τους εξαπλώθηκε ακόμη περισσότερο. Μετά τη ρωμαϊκή κατάκτηση τον 1ο αιώνα π.Χ., τα εδάφη τους εντάχθηκαν στις ρωμαϊκές επαρχίες της Παννονίας, της Μοισίας και της Δακίας.

 Ονομασία 
Η ρίζα του φυλετικού ονόματος Scordisci έχει συγκριθεί με τη ρίζα του αλβανικού hardh-je,  κλπ., που σημαίνει «σαύρα», από το ινδοευρωπαϊκό  «σαύρα», «τρίτων» ή παρόμοιο ζώο, και συγκεκριμένα οι αλβανικές παραλλαγές  και  θεωρούνται ότι προέρχονται από το ινδοευρωπαϊκό . Ως εκ τούτου, το όνομα της φυλής Scordisci ίσως ήταν ονομασία για τους «σαυρανθρώπους». Η ρίζα του ονόματος Scordisci έχει επίσης συγκριθεί με το τοπωνύμιο Σκάρδος, το οποίο εμπεριέχει ιλλυρική φωνητική. 

 Προέλευση 
Οι Σκορδίσκοι ήταν μια κελτική ομάδα, που σχηματίστηκε μετά τη γαλατική εισβολή στα Βαλκάνια "Autariatae at the expense of the Triballi until, as Strabo remarks, they in their turn were overcome by the Celtic Scordisci ..." ή μάλλον ένα «κελτικό πολιτικό δημιούργημα» "the Scordisci ... are to be regarded merely one of the Celts' political creations and not as a Celtic tribe...", έχοντας αναμειχθεί με τους ντόπιους Θράκες και Ιλλυριούς. Το φυλετικό τους όνομα μπορεί να συνδέεται με το όρος Σκάρδος. Σύμφωνα με μαρτυρίες, οι σκορδισκικοί οικισμοί στα ανατολικά του ποταμού Μοράβα θρακιοποιήθηκαν. Σε μέρη της Μοισίας (βορειοανατολική Κεντρική Σερβία) οι Σκορδίσκοι και οι Θράκες ζούσαν ο ένας δίπλα στον άλλον, κάτι που είναι εμφανές στα αρχαιολογικά ευρήματα λάκκων και θησαυρών, που εκτείνονται από τον 3ο αιώνα π.Χ. έως τον 1ο αιώνα π.Χ.. 

Οι Σκορδίσκοι βρέθηκαν κατά τη διάρκεια διαφορετικών χρονοδιαγραμμάτων στην Ιλλυρία, τη Θράκη και τη Δακία, χωριζόμενοι μερικές φορές σε περισσότερες από μία ομάδες, όπως οι Μεγάλοι Σκορδίσκοι και οι Μικροί Σκορδίσκοι. 

Εκτεταμένα ευρήματα τύπου Λα Τεν, τοπικής παραγωγής, σημειώνονται στην Παννονία, καθώς και στη βόρεια Μοισία, που μαρτυρούν τη συγκέντρωση κελτικών οικισμών και πολιτιστικών επαφών. Ωστόσο, τέτοια ευρήματα νότια του ποταμού Σάβα είναι σπάνια.  "Recent excavations have produced La Tène finds in the northern part of Moesia Superior, in the territory of the Scordisci, in the southern part of this province, where the Scordisci were only temporarily in control, the influence of La Tène culture is not attested."

 Πεδίο 
δεξιά|μικρογραφία| Σκορδίσκος πολεμιστής, Εθνικό Μουσείο στο Ποζάρεβατς, Σερβία
Οι Σκορδίσκοι είχαν κέντρο την επικράτεια της σημερινής Σερβίας, στη συμβολή των ποταμών ΣάβαA History of Rome by Marcel Le Glay, Jean-Louis Voisin, Yann Le Bohec, and David Cherry, , 2009, σελ 101,  Δράβου Harry Thurston Peck, Harpers Dictionary of Classical Antiquities (1898), "Scordisci: κατατάσσονται μερικές φορές στους Ιλλυριούς, αλλά ήταν τα απομεινάρια μιας αρχαίας και ισχυρής κελτικής φυλής. Κατοικούσαν μεταξύ των ποταμών Σάβος και Δράβος." και Δούναβη. Οι Σκορδίσκοι ενοποιήθηκαν σε φυλετικό κράτος. Στο ζενίθ τους, η βασική τους επικράτεια εκτεινόταν σε περιοχές που περιλαμβάνουν τμήματα της σημερινής Σερβίας, Κροατίας, Βουλγαρίας και Ρουμανίας, ενώ η επιρροή τους εξαπλώθηκε ακόμη περισσότερο.  

 Πολιτισμός 
Οι Ρωμαίοι ανέφεραν ότι είχαν το έθιμο να πίνουν αίμα και ότι θυσίαζαν αιχμαλώτους σε θεότητες παρόμοιες με τις ρωμαϊκές θεότητες Μπελλόνα και Μαρς. 

 Ιστορία 

 4ος και 3ος αιώνας π.Χ. 
Η κελτική επέκταση έφτασε στα Καρπάθια στις αρχές του 4ου αιώνα π.Χ.. Σύμφωνα με τον Λίβιο, ίσως βασισμένος στον κελτικό μύθο, οι Κέλτες που μετανάστευσαν στην Ιταλία και την Ιλλυρία αριθμούσαν 300.000. Οι Κέλτες εγκαταστάθηκαν στην Παννονία, υποτάσσοντας τους Παννονίτες και στα τέλη του 4ου αιώνα ανανέωσαν τις επιδρομές στα Βαλκάνια.  Στις αρχές του 3ου αιώνα π.Χ., η Παννονία είχε κελτοποιηθεί. Οι Κέλτες, υποχωρώντας από τους Δελφούς (280–278 π.Χ.), εγκαταστάθηκαν στις πηγές του Σάβα και αυτοαποκαλούνταν Σκορδίσκοι. Οι Σκορδίσκοι έλαβαν τον έλεγχο στα βόρεια των Δαρδανών. Δεν υπάρχει καμία αναφορά για τους Σκορδίσκους μέχρι τη βασιλεία του Φιλίππου Ε' της Μακεδονίας (221–179 π.Χ.), όταν αναδεικνύονται ως σύμμαχοι της Μακεδονίας κατά των Δαρδανών και της Ρώμης. Οι Σκορδίσκοι, έχοντας κατακτήσει τη σημαντική κοιλάδα του Σάβα, τη μοναδική διαδρομή προς την Ιταλία, στο δεύτερο μισό του 3ου αιώνα π.Χ., «σταδιακά έγιναν η πιο σημαντική δύναμη στα βόρεια Βαλκάνια». 

Έλεγχαν τις διάφορες παννονικές ομάδες στην περιοχή, αποσπώντας φόρο τιμής και απολαμβάνοντας το καθεστώς της πιο ισχυρής ομάδας στα κεντρικά Βαλκάνια (βλ. Τριβαλλοί, Αυταριάτες, Δάρδανοι και Μοισοί) και έχτισαν φρούρια στο Σιγγίδουνον Celts and the Classical World by David Rankin, , 1996, p. 188: "...of the survivors of Brenus expedition the Scordisci founded Singidunum..." (σημερινή πόλη του Βελιγραδίου ) και στο Ζενδέρνουνο (σημερινό Ζέμουν). Υπέταξαν μια σειρά από ομάδες στη Μοισία, συμπεριλαμβανομένων των Δαρδανών, πολλών δυτικοθρακικών φυλών και των Παιόνων.

 2ος αιώνας π.Χ. 
Οι Σκορδίσκοι πιθανότατα υπέταξαν τους Δάρδανους στα μέσα του 2ου αιώνα π.Χ., μετά τον οποίο για μεγάλο χρονικό διάστημα δεν υπήρχε καμία αναφορά για τους Δαρδάνους.  Από το 141 π.Χ., οι Σκορδίσκοι εμπλέκονταν συνεχώς σε μάχες κατά της Ρωμαϊκής Μακεδονίας. Ηττήθηκαν το 135 π.Χ. "As to where the battle between the Scordisci and Cosconius' troops took place, nothing definite can be said. The Scordisci had perhaps entered Thrace [...]" από τον Κοσκόνιο στη Θράκη.  Το 118 π.Χ., σύμφωνα με μνημείο  που ανακαλύφθηκε κοντά στη Θεσσαλονίκη, ο Σέξτος Πομπήιος σκοτώθηκε πολεμώντας εναντίον τους κοντά στους Στόβους. Το 114 π.Χ., αιφνιδίασαν και κατέστρεψαν τον στρατό του Γάιου Πόρκιου Κάτωνα  στα δυτικά βουνά της Σερβίας, αλλά δύο χρόνια αργότερα ηττήθηκαν από τον Μάρκο Λίβιο Δρούσο (112 π.Χ.) και λίγα χρόνια αργότερα πάλι από τον Μινούκιο Ρούφο (107 π.Χ.). Ωστόσο, δεν εγκατέλειψαν τη διεκδίκησή τους για την Παννονία, καθώς αναφέρεται η εμπλοκή τους στη δεύτερη πολιορκία του Σισάκ το 119. π.Χ..

 1ος αιώνας π.Χ. 
δεξιά|μικρογραφία| Πληθυσμιακές ομάδες στα Βαλκάνια, ~50 π.Χ.
Εξακολουθούσαν κατά καιρούς να προβληματίζουν τους Ρωμαίους κυβερνήτες της Μακεδονίας, στην επικράτεια των οποίων εισέβαλαν σε συνδυασμό με τους Μαίδους και τους Δαρδάνους. Προχώρησαν ακόμη και μέχρι τους Δελφούς και λεηλάτησαν το ναό, αλλά ο Λεύκιος Κορνήλιος Σκιπίων Ασιατικός τους ξεπέρασε τελικά το 88 π.Χ. και τους ώθησε πέρα από τον Δούναβη. Μετά από αυτό, η δύναμη των Σκορδίσκων μειώθηκε γρήγορα. Αυτή η παρακμή ήταν περισσότερο αποτέλεσμα της πολιτικής κατάστασης παρά των επιπτώσεων των ρωμαϊκών εκστρατειών, καθώς ειδικά οι Παννονίτες έγιναν πιο ισχυροί και πολιτικά ανεξάρτητοι. Μεταξύ 56-50 π.Χ., οι Σκορδίσκοι ηττήθηκαν από τους Δάκες του Βυρεβίστα και υπήχθησαν σε αυτόν. Dacia: Land of Transylvania, Cornerstone of Ancient Eastern Europe by Ion Grumeza, , 2009, p. 51: "... Many Scordisci and Breuci settled in Dacia nevertheless and were eventually absorbed into the local population."

Συντρίφθηκαν στα 15 π.Χ. από τον ΤιβέριοPaterculus: The Tiberian Narrative (Cambridge Classical Texts and Commentaries) by Velleius Paterculus and A. J. Woodman, , 2004, p. 106, "...that in 12 B.C. Tiberius used the Scordisci tribe as allies, though in 16 they had been enemies of Rome (54.20.3). V. has already told us (39-3) that it was he who reconciled these natives to Rome presumably around 15 after his Alpine campaigns..." και έγιναν Ρωμαίοι υποτελείς παίζοντας το ρόλο των μισθοφόρωνTiberius (Blackwell Ancient Lives) by Robin Seager, , 2005, p. 21, "Tiberius subdued Pannonia, making good use of a friendly tribe, the Scordisci.". Άλλες πηγές λένε ότι οι Ρωμαίοι συμμάχησαν με τους Σκορδίσκους στις κοιλάδες του Σίρμιου και του Δούναβη. Μετά την εκστρατεία των Άλπεων υπό τον Τιβέριο το 15 π.Χ., η συμμαχία θα ήταν καθοριστική για τη νίκη επί των Παννονίων (15 π.Χ.) και αργότερα των Βρεύκων (12 π.Χ.).

 Δακική κατάκτηση 
Η κατάκτηση των Σκορδίσκων από τους Δάκες γύρω στο 50 π.Χ. πιθανότατα περιλάμβανε έναν συνδυασμό στρατιωτικών εκστρατειών, διαπραγματεύσεων και πιθανώς τη δημιουργία μιας σχέσης υποτελείας. Αν και οι συγκεκριμένες λεπτομέρειες είναι σπάνιες, πιστεύεται ότι ο Βυρεβίστας, ο βασιλιάς των Δακών, άσκησε την επιρροή του στους Σκορδίσκους είτε μέσω στρατιωτικών νικών είτε μέσω διπλωματικών συμφωνιών, επεκτείνοντας τον έλεγχο των Δακών στην επικράτειά τους. Η ακριβής φύση αυτής της κατάκτησης μπορεί να ποικίλλει με βάση την ιστορική ερμηνεία και τα διαθέσιμα στοιχεία.

 1ος αιώνας μ.Χ. 
Τα Γεωγραφικά του Στράβωνα (20 π.Χ. – 23 μ.Χ.) αναφέρουν ότι μια υποομάδα των Σκορδίσκων, οι Μείζονες Σκορδίσκοι, ζούσαν ανάμεσα στους ποταμούς Σάβα και Μοράβα, ενώ η άλλη υποομάδα, οι Ελάσσονες Σκορδίσκοι, ζούσαν στα ανατολικά του Μοράβα, συνορεύοντας με τους Μοισούς και τους Τριβαλλούς.

Άρχισαν να λαμβάνουν τη ρωμαϊκή υπηκοότητα επί Τραϊανού (98–117 μ.Χ.) "... reign of Trajan (AD 98-117), does the Roman citizenship begin to appear among the Illyrian communities of southeast Pannonia, the Andizetes, Scordisci and Breuci." και έτσι έπαψαν να υφίστανται ως ανεξάρτητη εθνοπολιτική ενότητα.  "Autariatae had vanished long before the Roman conquest, and the Triballi, Scordisci and Moesi all declined to insignificant remnants, the Dardani endured."

 Παραπομπές 

 Γενικές και αναφερόμενες παραπομπές 












 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 


Κατηγορία:Ιστορία του Βανάτου
Κατηγορία:Γαλάτες
Κατηγορία:Αρχαία φύλα στα Βαλκάνια