Γολιάρδοι

Οι Γ(κ)ολιάρδοι ήταν μια ομάδα γενικά νεαρών κληρικών στην Ευρώπη, που έγραψαν σατιρική λατινική ποίηση τον 12ο και 13ο αιώνα του Μεσαίωνα. Ήταν κυρίως κληρικοί που υπηρέτησαν ή είχαν σπουδάσει στα πανεπιστήμια της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Ισπανίας, της Ιταλίας και της Αγγλίας, οι οποίοι μέσω του τραγουδιού, της ποίησης και της παράστασης διαμαρτύρονταν για τις αυξανόμενες αντιφάσεις εντός της εκκλησίας. Δυσαρεστημένοι και μη καλεσμένοι στη θρησκευτική ζωή, συχνά παρουσίαζαν τέτοιες διαμαρτυρίες μέσα σε ένα δομημένο περιβάλλον, που σχετίζεται με το καρναβάλι, όπως η γιορτή των Τρελών ή η εκκλησιαστική λειτουργική. P. Brown ed., A Companion to Chaucer (2008), σελ. 94

 Ετυμολογία 
Η προέλευση της λέξης είναι αβέβαιη. Μπορεί να προέρχεται από το λατινικό gula, λαιμαργίαSean Ward, "Circa 1175–1195: The Archpoet and Goliard Poetry", in A New History of German Literature, edited by D. E. Wellbery, Judith Ryan, Hans Ulrich Gumbrecht, Anton Kaes, Joseph Leo Koerner, and Dorothea E. von Mücke, pp. 66–71 (Cambridge, Massachusetts, and London: Belknap Press of the Harvard University Press, 2004), citation on p. 66. .. Μπορεί επίσης να προέρχεται από έναν μυθικό «Επίσκοπο Γολία», μια μεσαιωνική λατινική μορφή του ονόματος Γολιάθ, του γίγαντα που πολέμησε τον βασιλιά Δαβίδ στη Βίβλο, υποδηλώνοντας έτσι την τερατώδη φύση του γολιάρδου ή «των ανθρώπων πέρα από τα όρια της κοινωνίας». Μια άλλη πηγή μπορεί να είναι ο gailliard, ένας "εύθυμος χαρακτήρας". 

Πολλοί μελετητές πιστεύουν ότι ο όρος goliard προέρχεται από μια επιστολή μεταξύ του Βερνάρδου του Κλαιρβώ και του Πάπα Ιννοκέντιου Β', στην οποία ο Βερνάρδος αναφερόταν στον Πέτρο Αβελάρδο ως Γολιάθ δημιουργώντας έτσι μια σύνδεση μεταξύ του Γολιάθ και των μαθητών οπαδών του Αβελάρδου. Τον 14ο αιώνα, η λέξη γολιάρδος έγινε συνώνυμη με τον μενεστρέλο και δεν αναφερόταν πλέον σε μια συγκεκριμένη ομάδα κληρικών. 

 Απαρχές της γολιαρδικής παράδοσης 
Η τάξη των γολιάρδων πιστεύεται ότι προέκυψε από την ανάγκη των νεότερων γιων να αναπτύξουν μέσα υποστήριξης. Η μεσαιωνική κοινωνική σύμβαση της πρωτογένειας σήμαινε ότι ο μεγαλύτερος γιος κληρονομούσε τον τίτλο και την περιουσία. Αυτή η πρακτική της απονομής των δικαιωμάτων κληρονομιάς στον μεγαλύτερο γιο ανάγκαζε τους νεότερους γιους να αναζητήσουν άλλα μέσα για να συντηρηθούν. Συχνά, αυτοί οι νεότεροι γιοι πήγαιναν ή στέλνονταν σε πανεπιστήμια και μοναστήρια της εποχής, όπου αποτελούσαν κύριο επίκεντρο η θεολογία και η προετοιμασία για σταδιοδρομία κληρικών. Πολλοί δεν ένιωθαν καμία ιδιαίτερη συμπάθεια για το θρησκευτικό αξίωμα και συχνά δεν μπορούσαν να εξασφαλίσουν ένα αξίωμα, ακόμη κι αν το επιθυμούσαν, λόγω της υπερβολικής αφθονίας όσων είχαν εκπαιδευτεί στη θεολογία. Κατά συνέπεια, οι υπερμορφωμένοι κληρικοί χωρίς κίνητρα συχνά δεν υιοθετούσαν τη ζωή ενός κεκαρμένου μοναχού, αλλά ενός που είχε κυρίως πρόθεση να επιδιώξει σαρκικές απολαύσεις.

 Γολιαρδική ποίηση 
Οι γολιάρδοι, ως μελετητές, έγραφαν συχνά την ποίησή τους στα λατινικά. Ως ένα είδος ταξιδιωτών διασκεδαστών, συνέθεταν πολλά από τα ποιήματά τους για να τραγουδηθούν. Αυτά τα ποιήματα ή στίχοι επικεντρώνονται σε δύο πρωταρχικά θέματα: απεικονίσεις του λάγνου τρόπου ζωής και σατιρικών κριτικών της κοινωνίας και της εκκλησίας. John Addington Symonds, Wine, Women, and Song: Students' Songs of the Middle Ages (Mineola, NY: Dover Publications, 2002), σελ. 28

Εκφράζοντας τον λάγνο τρόπο ζωής τους, οι γολιάρδοι έγραψαν για τη σωματικότητα της αγάπης, σε αντίθεση με την ιπποτική εστίαση των τροβαδούρων.  Έγραψαν τραγούδια για το ποτό και διασκέδαζαν με ταραχώδη ζωή. Τα σατιρικά ποιήματά τους, που απευθύνονταν στην εκκλησία, ήταν εμπνευσμένα από τον καθημερινό τους κόσμο, συμπεριλαμβανομένης της αυξανόμενης διαφθοράς στα μοναστήρια και της κλιμάκωσης των εντάσεων μεταξύ των θρησκευτικών ηγετών. Ως αποτέλεσμα των επαναστατικών γραπτών τους εναντίον της εκκλησίας, οι γολιάρδοι στερήθηκαν τελικά τα προνόμια του κλήρου. Η τεταμένη σχέση τους με την εκκλησία, μαζί με τον αλήτικο τρόπο ζωής τους, συνέβαλαν επίσης σε πολλά ποιήματα, που περιγράφουν τα παράπονα ενός τέτοιου τρόπου ζωής. Μία από τις μεγαλύτερες και πιο διάσημες συλλογές γολιαρδικής ποίησης είναι η Carmina Burana, που μεταφράζεται ως "Τραγούδια από το Μπόιερν". Περιλαμβάνει περίπου 300 ποιήματα γραμμένα κυρίως στα λατινικά, «λίγα στα παλαιά γαλλικά, τα προβηγκιανά και τα μεσαία γερμανικά». 

 Σατιρικοί ποιητές 
Οι σάτιρες είχαν σκοπό να κοροϊδεύουν και να διακωμωδούν την εκκλησία. Για παράδειγμα, στο Σεν Ρεμί, οι γκολιάρδοι πήγαιναν στη λειτουργία σε πομπή, με τον καθένα να σέρνει μια δεμένη με σχοινί ρέγγα κατά μήκος του εδάφους. Το παιχνίδι ήταν να πατήσεις τη ρέγγα μπροστά και να μην πατήσεις τη δική σου ρέγγα. Σε ορισμένες συνοικίες, οι γολιάρδοι οργάνωναν μια γιορτή του Γαϊδάρου, στην οποία ένας γάιδαρος ντυμένος με μια ανόητη φορεσιά οδηγούνταν στο ιερό, όπου ένας ιεροψάλτης έψαλλε ένα επαινετικό τραγούδι. Όταν σταματούσε, το κοινό απαντούσε: "He Haw, Άρχοντα Γάιδαρε, He haw!". Το Πανεπιστήμιο του Παρισιού παραπονέθηκε:Ιερείς και γραφείς... χορεύουν στη χορωδία ντυμένες γυναίκες... τραγουδούν παράξενα τραγούδια. Τρώνε μαύρη πουτίγκα στο ιερό, ενώ τελείται η Θεία Λειτουργία. Παίζουν ζάρια στο ιερό. Μυρίζουν βρωμερό καπνό από τις σόλες των παλιών παπουτσιών. Τρέχουν και χοροπηδάνε σε όλη την εκκλησία, χωρίς να κοκκινίζουν από ντροπή δική τους. Τέλος, τριγυρνούν στην πόλη και στα θέατρά της με άθλιες άμαξες και καροτσάκια και ξεσηκώνουν στα γέλια συναδέλφους και παρευρισκομένους σε κακόφημες παραστάσεις, με απρεπείς χειρονομίες και με αχρεία και άσεμνα λόγια. Οι γολιάρδοι χρησιμοποιούσαν ιερές πηγές όπως κείμενα από τη Ρωμαιοκαθολική Λειτουργία και λατινικούς ύμνους για κοσμικούς και σατιρικούς σκοπούς στα ποιήματά τους (όπως στη Λειτουργία για Πότες). Η ορολογία της σχολαστικής φιλοσοφίας παρουσιάζεται επίσης συχνά στα ποιήματά τους είτε για σατιρικούς σκοπούς είτε επειδή αυτές οι έννοιες ήταν γνωστά μέρη του λεξιλογίου εργασίας των συγγραφέων. Οι σάτιρές τους στρέφονταν σχεδόν ομοιόμορφα κατά της εκκλησίας, επιτιθέμενοι ακόμη και στον πάπα.

 Σημασία 
Η λέξη «γ(κ)ολιάρδος» ξεπέρασε την αρχική σημασία. Απορροφήθηκε από τη γαλλική και αγγλική λογοτεχνία του 14ου αιώνα, όπου γενικά σημαίνει ζογκλέρ ή περιπλανώμενος μενεστρέλος, και δεν σχετίζεται πλέον με την αρχικό συσχετισμό με κληρικούς. Χρησιμοποιείται έτσι στο Πιρς Πλόουμαν και από τον Τσόφρι Σώσερ.

 Ρεβιζιονιστική άποψη 
Η πεποίθηση ότι οι γολιάρδοι ήταν οι συγγραφείς τεράστιων τμημάτων αυτής της σατιρικής και κοσμικής ποίησης, που ξεκίνησε τον 12ο και τις αρχές του 13ου αιώνα έχει επικριθεί στο πρόσφατο ρεβιζιονιστικό έργο, με το σκεπτικό ότι οι περισσότεροι ανιχνεύσιμοι γολιάρδοι ποιητές ήταν αναπόσπαστο μέρος της εκκλησιαστικής ιεραρχίας και συχνά εργάζονταν ως εκπαιδευτικοί στον κοσμικό κλήρο. Ισχυρίζεται επίσης ότι δεν είχαν κανένα κοινό στοιχείο ούτε ένα ενιαίο αποδεδειγμένο σημείο επαφής με τους ιστορικούς γολιάρδους. Αντίθετα, η ρεβιζιονιστική θέση υποστηρίζει ότι οι καθεδρικές σχολές της βόρειας Γαλλίας ήταν το αποφασιστικό ιστορικό πλαίσιο της γολιαρδικής ποίησης. Έτσι, υποστηρίζει ότι οι «γολιάρδοι ποιητές» αφενός και οι «γολιάρδοι» αφετέρου πρέπει να διακρίνονται αυστηρά.  Αυτή η περιθωριακή άποψη έρχεται σε αντίθεση με τα συμπεράσματα που εξάγονται από καθιερωμένη και ευρέως αποδεκτή ιστορική και φιλολογική έρευνα.

 Παραπομπές 

 Βιβλιογραφία 









 Περαιτέρω ανάγνωση 

 Waddell, Helen, The Wandering Scholars, 1927.
 Symonds, John Addington, Wine, Women, and Song, 1966 [1884].

Κατηγορία:Χριστιανικός κλήρος του 13ου αιώνα
Κατηγορία:Χριστιανικός κλήρος του 12ου αιώνα
Κατηγορία:Λήμματα που περιέχουν παραπομπή σε κείμενο της Εγκυκλοπαίδειας Μπριτάννικα 1911 με παράμετρο Βικιθήκης
Κατηγορία:Λήμματα που περιέχουν κείμενο στα ιταλικά
Κατηγορία:Λήμματα που περιέχουν κείμενο στα λατινικά