Φανούλα Παπάζογλου

Η Φανούλα Παπάζογλου (σερβοκροατικά: Фанула Папазоглу, 1917 – 26 Ιανουαρίου 2001) ήταν Γιουγκοσλάβα κλασική μελετήτρια, επιγράφος και ακαδημαϊκός. Ήταν ειδική στην αρχαία ιστορία των Βαλκανίων. Ίδρυσε το Κέντρο Αρχαίας Επιγραφικής και Νομισματικής στο Βελιγράδι το 1970.

 Βιογραφία 
Η Παπάζογλου γεννήθηκε στη Μπίτολα, ζώνη των Συμμάχων Δυνάμεων (σημερινή Βόρεια Μακεδονία), από ελληνική οικογένεια βλάχικης καταγωγήςRobin J. Fox, Robin Lane Fox eds., Brill's Companion to Ancient Macedon: Studies in the Archaeology and History of Macedon, 650 BC - 300 AD, Edition illustrated, BRILL, 2011, , p. 39.  Richard Clogg, Minorities in Greece: Aspects of a Plural Society. C. Hurst & Co. Publishers. 2002, , p. 153. Roudometof, Victor, "Nationalism and Identity Politics in the Balkans: Greece and the Macedonian Question". Journal of Modern Greek Studies. Baltimore: The Johns Hopkins University Press, (1996), σελ. 286, σημείωση # 29.. Τελείωσε το γυμνάσιο (1936) στην Μπίτολα, προτού φοιτήσει στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου του Βελιγραδίου, όπου σπουδάζει κλασική φιλολογία, αρχαία ιστορία και αρχαιολογία. Κατά τη διάρκεια της εισβολής στη Γιουγκοσλαβία υποστήριξε τους Γιουγκοσλάβους Παρτιζάνους ως μέλος της φοιτητικής οργάνωσης και πέρασε ένα χρόνο στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Μπάνιτσα από το 1942 έως το 1943.

Αποφοίτησε από τη Φιλοσοφική Σχολή το 1946 και εργάστηκε στο Τμήμα Αρχαίας Ιστορίας της Φιλοσοφικής Σχολής από το 1947. Η διδακτορική της διατριβή το 1955 ήταν Πόλεις της Μακεδονίας κατά τη ρωμαϊκή περίοδο. Έγινε τακτική καθηγήτρια το 1965.

Στις 21 Μαρτίου 1974 εξελέγη στη Σερβική Ακαδημία Επιστημών και Τεχνών (SANU) ως αντεπιστέλλον μέλος και έγινε τακτικό μέλος στις 15 Δεκεμβρίου 1983.

Στο Πανεπιστήμιο του Βελιγραδίου η Παπαζόγλου γνώρισε και παντρεύτηκε τον εξέχοντα Γιουγκοσλάβο βυζαντινολόγο, ρωσικής καταγωγής, Γεώργιο Οστρογόρσκι, με τον οποίο απέκτησε μια κόρη, την Τατιάνα, και έναν γιο, τον Αλέξανδρο. Η Παπάζογλου συνταξιοδοτήθηκε το 1979. Πέθανε στο Βελιγράδι το 2001.

 Ανάλυση και κριτική 
Η Παπάζογλου έγραψε με την ίδια παράδοση με άλλους αρχαιολόγους της εποχής της, την πολιτισμική ιστορική και εξελικτική αρχαιολογία. Η έρευνά της επικεντρώθηκε στο θέμα των «κεντρικών βαλκανικών φυλών» (Αυταριάτες, Σκορδίσκοι, Δάρδανοι, Τριβαλλοί, Μοισοί), τις οποίες όρισε ως συμπαγείς συλλογικές ομάδες, που συνδέονται με συγκεκριμένους αρχαιολογικούς πολιτισμούς διαφορετικούς από άλλους αρχαιολογικούς πολιτισμούς και καθόρισαν σταθερά σύνορα σε όλη την αρχαιότητα. 

Το έργο της είχε επιρροή στην εποχή της, αλλά έχει επικριθεί στη σύγχρονη αρχαιολογία. Τα συμπεράσματα για την ύπαρξη και την οργάνωση των «κεντρικών βαλκανικών φυλών» συχνά προϋποθέτουν ένα θεωρητικό πλαίσιο, που αντιστοιχεί στις σύγχρονες έννοιες για τη διαμόρφωση ταυτότητας. Το πλαίσιο αυτό χρησιμοποιήθηκε ανεξάρτητα από τις γραπτές και υλικές καταγραφές που έγιναν για να αντιστοιχούν σε προκαταρκτικά συμπεράσματα για τις «Κεντροβαλκανικές Φυλές».  Συχνά αυτά τα θεωρητικά μοντέλα χρησίμευαν για την κατηγοριοποίηση των υλικών ευρημάτων. Ο Μιχάιλοβιτς (2014) σημειώνει ότι Τριβαλλοί είναι το όνομα ενός προρωμαϊκού λαού κοντά στον ρωμαϊκό Οίσκο, για τους οποίους η Παπαζόγλου κατασκεύασε μια καθορισμένη περιοχή, η οποία στην πραγματικότητα είναι απροσδιόριστη μέσω των διαθέσιμων δεδομένων. Με τη σειρά τους, οι αρχαιολόγοι εκείνης της εποχής στη Γιουγκοσλαβία άρχισαν να κατηγοριοποιούν όλα τα ευρήματα στην περιοχή, που ορίστηκε ως τριβαλλική από την Παπάζογλου, ως αντικείμενα της φυλής των Τριβαλλών. Με παρόμοιο τρόπο, η Παπάζογλου κατασκεύασε ένα Βασίλειο της Δαρδανίας, που ποτέ δεν ορίζεται ως τέτοιο σε γραπτά αρχεία, και καθόρισε τα σύνορά του. Στην πραγματικότητα, στην προρωμαϊκή εποχή ορίζονται μόνο τα νότια «σύνορα» της Δαρδανίας, αλλά δεν υπάρχουν άλλες πληροφορίες για τα όριά της προς τα βόρεια. Η Παπάζογλου αντιπαραβάλλει την κατασκευή της δαρδανικής κοινωνίας με τους πιο «πολιτισμένους» και «οργανωμένους» Ιλλυριούς. Επικρίνεται η σύγκρισή της ως ένδειξη ότι «επιθυμούσε όχι μόνο να αποσυνδέσει τους Ιλλυριούς από τους Δάρδανους, αλλά και τους Ιλλυριούς από τους Αλβανούς». 

 Έργο 

 Makedonski gradovi u rimsko doba («Μακεδονικές πόλεις κατά τη ρωμαϊκή περίοδο»), 1955, διατριβή
 Prilozi istoriji Singidunuma i srednjeg Podunavlja Gornje Mezije, 1957
 Makedonski gradovi u rimsko doba, 1957
 Srednjobalkanska plemena u predrimsko doba ("Οι φυλές των Κεντρικών Βαλκανίων στην Προρωμαϊκή Εποχή"), 1969, 1978
 Rimski građanski ratovi, 1991
 Istorija helenizma ("Ιστορία του Ελληνισμού"), 1995

 Παραπομπές 

 Πηγές 






Κατηγορία:Σέρβοι ελληνικής καταγωγής
Κατηγορία:Καθηγητές του Πανεπιστημίου του Βελιγραδίου
Κατηγορία:Μέλη της Σερβικής Ακαδημίας Επιστημών και Τεχνών