Έμπλα

Η Έμπλα (σουμεριακά: 𒌈𒆷 eb₂-la, αραβικά: إبلا, σύγχρονα: تل مرديخ, Tell Mardikh) ήταν ένα από τα παλαιότερα βασίλεια της Συρίας. Τα απομεινάρια του αποτελούν ένα τελλ που βρίσκεται περίπου 55 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά του Χαλεπίου κοντά στο χωριό Mardikh. Η Έμπλα ήταν σημαντικό κέντρο σε όλη την 3η χιλιετία π.Χ. και στο πρώτο μισό της 2ης χιλιετίας π.Χ. Η ανακάλυψή της απέδειξε ότι ο Λεβάντες ήταν ένα κέντρο αρχαίου πολιτισμού ισάξιου με την Αίγυπτο και τη Μεσοποταμία και απέκλεισε την άποψη ότι τα δύο τελευταία ήταν τα μόνα σημαντικά κέντρα στην Εγγύς Ανατολή κατά την πρώιμη Εποχή του Χαλκού. Το πρώτο βασίλειο των Εμπλαϊτών έχει περιγραφεί ως η πρώτη καταγεγραμμένη παγκόσμια δύναμη.

Η Έμπλα ξεκίνησε ως ένας μικρός οικισμός στην πρώιμη Εποχή του Χαλκού (περίπου 3500 π.Χ.), και εξελίχθηκε σε εμπορική αυτοκρατορία και αργότερα σε επεκτατική δύναμη που επέβαλε την ηγεμονία της σε μεγάλο μέρος της βόρειας και της ανατολικής Συρίας. Καταστράφηκε κατά τον 23ο αιώνα π.Χ. Στη συνέχεια ξαναχτίστηκε και υπήρξε αναφορά της στα αρχεία της Τρίτης Δυναστείας της Ουρ. Η δεύτερη Έμπλα ήταν συνέχεια της πρώτης, την οποία κυβερνούσε μια νέα βασιλική δυναστεία. Καταστράφηκε στα τέλη της 3ης χιλιετίας π.Χ., γεγονός που άνοιξε το δρόμο για να εγκατασταθούν οι φυλές των Αμοριτών στην πόλη, σχηματίζοντας την τρίτη Έμπλα. Το τρίτο βασίλειο άκμασε επίσης ως εμπορικό κέντρο. 'Εγινε υποτελές και σύμμαχος του Γιαμχάντ (σημερινό Χαλέπι) μέχρι την τελική καταστροφή του από τον βασιλιά των Χετταίων Μουρσίλι Α' περ.το 1600 π.Χ.

Η Έμπλα διατήρησε την ευημερία της μέσω ενός τεράστιου εμπορικού δικτύου. Από τα ανάκτορα της πόλης ανασύρθηκαν αντικείμενα που προήλθαν από το Σουμέρ, την Κύπρο, την Αίγυπτο, ακόμα και το Αφγανιστάν. Το βασίλειο είχε τη δική του γλώσσα, την εμπλαϊτική, και η πολιτική οργάνωση της Έμπλα είχε χαρακτηριστικά διαφορετικά από το μοντέλο των Σουμερίων. Οι γυναίκες απολάμβαναν ειδική θέση και η βασίλισσα είχε μεγάλη επιρροή στις κρατικές και θρησκευτικές υποθέσεις. Το πάνθεο του βασιλείου ήταν κυρίως βορειοσημιτικό και περιλάμβανε θεότητες αποκλειστικά της Έμπλα. Η πόλη αποκαλύφθηκε μετά από εκσκαφή το 1964 και έγινε διάσημη για τις στήλες της Έμπλα, ένα αρχείο με περίπου 20.000 σφηνοειδείς πινακίδες που βρέθηκαν εκεί, που χρονολογούνται από το 2500 π.Χ.–2350 π.Χ. Γραμμένο τόσο στα σουμεριακά όσο και στα εμπλαϊτικά και με τη σφηνοειδή γραφή, το αρχείο επέτρεψε την καλύτερη κατανόηση της σουμεριακής γλώσσας και παρείχε σημαντικές πληροφορίες σχετικά με την πολιτική οργάνωση και τα κοινωνικά έθιμα του Λεβάντε στα μέσα της 3ης χιλιετίας π.Χ. 

 Ετυμολογία 
αριστερά|μικρογραφία|Το πρώτο βασίλειο στη μεγαλύτερη έκτασή του, συμπεριλαμβανομένων των υποτελών.|250x250εσ
Η λέξη «Έμπλα» σημαίνει «λευκός βράχος» και μπορεί να προέρχεται από την ασβεστολιθική προεξοχή πάνω στην οποία χτίστηκε η πόλη.Dolce, Rita (2010). "Ebla and its origins – a proposal". In Matthiae, Paolo; Pinnock, Frances; Nigro, Lorenzo; Marchetti, Nicolò; Romano, Licia (eds.). Proceedings of the 6th International Congress of the Archaeology of the Ancient Near East: Near Eastern archaeology in the past, present and future: heritage and identity, ethnoarchaeological and interdisciplinary approach, results and perspectives; visual expression and craft production in the definition of social relations and status. Vol. 1. Otto Harrassowitz Verlag. ISBN 978-3-447-06175-9.Mantellini, Simone; Micale, Maria Gabriella; Peyronel, Luca (2013). "Exploiting Diversity. The Archaeological Landscape of the Eblaite Chora". In Matthiae, Paolo; Marchetti, Nicolò (eds.). Ebla and its Landscape: Early State Formation in the Ancient Near East. Left Coast Press. ISBN 978-1-61132-228-6.

 Σημειώσεις 

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Συρία