Απεικονίσεις του Ιουλίου Καίσαρα στον πολιτισμό

Ο Γάιος Ιούλιος Καίσαρας (100 π.Χ. – 44 π.Χ.), ένας από τους ανθρώπους με τη μεγαλύτερη επιρροή στην παγκόσμια ιστορία, έχει συχνά εμφανιστεί στην τέχνη και σε διάφορες πτυχές της λαϊκής κουλούρας από την αρχαιότητα μέχρι τη σύγχρονη εποχή.

 Αρχαιότητα 
μικρογραφία| Οι αρχαίες ρωμαϊκές προτομές του Ιουλίου Καίσαρα και της Κλεοπάτρας στο Άλτες Μουζέουμ του Βερολίνου

 Ο Ιούλιος Καίσαρ αναφέρεται σε μερικά από τα ποιήματα του Γάιου Βαλέριου Κάτουλλου (περίπου 84 – 54 π.Χ.).
 Απομνημονεύματα περί του γαλατικού πολέμου (Λατινικά: Commentarii de Bello Gallico, περίπου 58 – 49 π.Χ.) και Απομνημονεύματα περί του εμφυλίου πολέμου (Commentarii de Bello Civili, περίπου 40 π.Χ.), δύο αυτοβιογραφικά έργα που έγραψε ο Καίσαρας για να δικαιολογήσει τις πράξεις του και να ενισχύσει το λαϊκό του έρεισμα.

 Αγορά του Καίσαρα (Λατινικά: Forum Caesaris vel Forum Julium, 46 π.Χ.), αγορά που κτίστηκε από τον Ιούλιο Καίσαρα στα βόρεια της Ρωμαϊκής Αγοράς.
 Ιουλία βασιλική (Λατινικά: Basilica Julia, 46 π.Χ.), δημόσιο κτήριο που κάποτε ορθωνόταν στη Ρωμαϊκή Αγορά.
 Κώδικας του Καίσαρα (Λατινικά: Notae Caesarianae), κώδικας κρυπτογράφησης στον οποίο κάθε γράμμα του αρχικού κειμένου αντικαθίσταται από άλλο με σταθερή απόσταση από το αρχικό στο αλφάβητο. Πήρε το όνομα του Ιουλίου Καίσαρα, ο οποίος τον χρησιμοποιούσε σε μηνύματα στρατιωτικής σημασίας.
 Ιουλιανό Ημερολόγιο ή Παλαιό Ημερολόγιο, σύστημα μέτρησης του χρόνου που εισήχθη από τον Ιούλιο Καίσαρα το 46 π.Χ. και αποτελούσε μεταρρύθμιση του ρωμαϊκού ημερολογίου. Άρχισε να ισχύει στην Ευρώπη το 45 π.Χ., ενώ η Ελλάδα ήταν η τελευταία ευρωπαϊκή χώρα που το εγκατέλειψε, το 1923.
 Καίσαρας, τίτλος Ρωμαίων αυτοκρατόρων που καθιερώθηκε το 44 π.Χ. μετά τη δολοφονία του Ιουλίου Καίσαρα.Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology, vol. I, p. 537.
 Ιούλιος, ο έβδομος μήνας του έτους, που ονομάστηκε έτσι το 44 π.Χ. από τον Οκταβιανό Αύγουστο προς τιμήν του Ιουλίου Καίσαρα.
 Κομήτης του Καίσαρα, κομήτης της αρχαιότητας, του οποίου η επταήμερη εμφάνιση (44 π.Χ.) ερμηνεύθηκε από τους Ρωμαίους ως σημάδι ότι ο δολοφονημένος Ιούλιος Καίσαρ είχε αποθεωθεί.Grant, Michael: The Roman Forum, φωτογραφίες Werner Forman, εκδ. Weidenfeld & Nicolson, Λονδίνο 1970, σελ. 94.

 Αινειάδα (Λατινικά: Aeneis, περίπου 29 – 19 π.Χ.), επικό ποίημα του Βιργιλίου με θέμα την ίδρυση της Ρώμης, στο οποίο αναφέρεται και ο Καίσαρας.
 Το αρχικό Πάνθεον που χτίστηκε στη Ρώμη από τον Μάρκο Αγρίππα (περίπου 29 – 19 π.Χ.) περιείχε ένα άγαλμα του Καίσαρα δίπλα στα αγάλματα του Οκταβιανού Αυγούστου και του ίδιου του Αγρίππα. Το άγαλμα πιθανώς καταστράφηκε όταν το Πάνθεον κάηκε το 80 μ.Χ.1898
 Φαρσάλια (Λατινικά: Pharsalia, 61 μ.Χ.), επικό ποίημα του Λουκανού βασισμένο στον Εμφύλιο Πόλεμο του Καίσαρα.
 Ο Βίος του Καίσαρα είναι μία από τις βιογραφίες στο έργο Βίοι Παράλληλοι που έγραψε ο Έλληνας ηθογράφος Πλούταρχος γ. 112 μ.Χ. Στο έργο αυτό, ο Καίσαρας εξετάζεται ως ζευγος με τον Αλέξανδρο τον Μέγα.

 Μεσαίωνας και Αναγέννηση 
μικρογραφία| Ο Καίσαρας και ο Ιησούς του Ναυή, δύο από τους Εννέα Αριστείς (16ος αι.)
μικρογραφία| Τα άπαντα του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ
μικρογραφία| Ο Μολιέρος στον ρόλο του Ιουλίου Καίσαρα, πίνακας του Νικολά Μινιάρ, 1656
μικρογραφία| Σιντριβάνι στο Όλομουτς της Τσεχίας

 Historia Regum Britanniae (περίπου 1136) ψευδοϊστορικό έργο του Τζέφρεϊ του Μονμάουθ που περιέχει μια θρυλική αφήγηση των εξορμήσεων του Καίσαρα στη Βρετανία.
 Faits des Romains (13ος αι.), γαλλικό ειδύλλιο στο οποίο ο Καίσαρας γίνεται επίσκοπος.
 Στο γαλλικό επικό άσμα Υόν του Μπορντό του 13ου αι., ο βασιλιάς των ξωτικών Όμπερον είναι γιος του Καίσαρα και της Μοργκάνα λε Φέι.
 Ο Καίσαρας συμπεριλήφθηκε ως ένας από τους Εννέα Αριστείς από τον Ζακ ντε Λονγκιγιόν στο Voeux du Paon (1312). Αυτές ήταν εννέα ιστορικές, θρησκευτικές, μυθολογικές ή ημιθρυλικές φιγούρες που, κατά τον Μεσαίωνα, θεωροούνταν ότι προσωποποιούσαν τα ιδανικά του ιπποτισμού.
 Ο Καίσαρας εμφανίζεται στο Canto IV του επικού ποιήματος του Ντάντε Αλιγκέρι Θεία Κωμωδία (περίπου 1308–1321). Βρίσκεται στο τμήμα του Limbo που προορίζεται για ενάρετους μη χριστιανούς.
 "Ιστορία του καλόγερου" (περίπου 1385), μία από τις Ιστορίες του Καντέρμπερυ του Τζόφρι Σόσερ στην οποία αναφέρονται ο Εμφύλιος Πόλεμος και η δολοφονία του Καίσαρα.
 Κορνηλία (Γαλλικά: Cornélie,1573), θεατρικό έργο του Ρομπέρ Γκαρνιέ στο οποίο εμφανίζεται ο χαρακτήρας του Καίσαρα.
 Κορνηλία (Αγγλικά: Cornelia,1594) θεατρικό έργο του Τόμας Κιντ στο οποίο επίσης εμφανίζεται ο Καίσαρας.
 Ιούλιος Καίσαρας (Αγγλικά: Julius Caesar, 1599) τραγωδία του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ που επικεντρώνεται στη δολοφονία του Καίσαρα.
 Καίσαρ και Πομπήιος (Αγγλικά: Caesar and Pompey, περίπου 1604), κλασική τραγωδία του Τζορτζ Τσάπμαν.
 Κατιλίνας - η συνωμοσία του (Αγγλικά: Catiline His Conspiracy, 1611), ρωμαϊκή τραγωδία του Μπεν Τζόνσον.

 Νεότερη εποχή 

 Γλυπτική 
 Το Σιντριβάνι του Καίσαρα (1725) στο Όλομουτς της Τσεχίας βασίζεται στο άγαλμα του Τζαν Λορέντσο Μπερνίνι που απεικονίζει τον Μεγάλο Κωνσταντίνο στη Βασιλική Κλίμακα του Βατικανού.

 Ζωγραφική 
Μια σειρά από πίνακες περιγράφουν τη δολοφονία του Καίσαρα στο Θέατρο του Πομπηίου κατά τους ειδούς του Μαρτίου:
 Ο θάνατος του Καίσαρα (Γαλλικά: La mort de Cèsar, 1798), του Βιντσέντσο Καμουτσίνι.
 Ο θάνατος του Καίσαρα (La Mort de César, 1867), του Ζαν-Λεόν Ζερόμ. 
 Η δολοφονία του Καίσαρα, (Γερμανικά: Julius Cäsar von den Geschworenen umgeben, 1865), του Καρλ φον Πιλότι.

 Όπερα 
 Ο Ιούλιος Καίσαρ στην Αίγυπτο (Ιταλικά: Giulio Cesare in Egitto,1724), όπερα σέρια του Γκέοργκ Φρίντριχ Χέντελ σσε τρεις πράξεις.

 Θέατρο 
μικρογραφία| Ο Τζόζεφ Χόλαντ ως Ιούλιος Καίσαρας στην παράσταση Καίσαρας (1937) στο Mercury Theatre του Μπρόντγουεϊ

 Ο θάνατος του Πομπήιου (Γαλλικά: La Mort de Pompée, 1642) του Πιερ Κορνέιγ. Τον Ιούλιο Καίσαρα έχει ενσαρκώσει ο Μολιέρος.
 Καίσαρ και Κλεοπάτρα (Αγγλικά: Caesar and Cleopatra, 1898) του Τζορτζ Μπέρναρντ Σο που αφηγείται μια φανταστική εκδοχή της σχέσης του Καίσαρα με την Κλεοπάτρα.
 Καίσαρας (1937), μοντέρνα διασκευή της τραγωδίας του Σαίξπηρ από τον Όρσον Γουέλς που προκάλεσε συγκρίσεις με τα καθεστώτα της φασιστικής Ιταλίας και της ναζιστικής Γερμανίας της εποχής εκείνης.

 Λογοτεχνία 

 Τα ταξίδια του Γκιούλιβερ (Αγγλικά: Gulliver's Travels, 1726), σατιρικό έργο του Τζόναθαν Σουίφτ, στο οποίο ο Γκιούλιβερ υπαινίσσεται ότι όλη η δόξα του Καίσαρα δεν φτάνει τη δόξα που απέκτησε ο Βρούτος δολοφονώντας τον.
 Κλεοπάτρα (Αγγλικά: Cleopatra, 1889), ιστορικό μυθιστόρημα του Χένρι Ράιντερ Χάγκαρντ που αναφέρεται στη σχέση του Καίσαρα με την Κλεοπάτρα.Eastlake, Laura,  Ancient Rome and Victorian Masculinity. Oxford, United Kingdom : Oxford University Press, 2019. (pgs. 162-163)
 The Story of the Amulet (1905), παιδικό μυθιστόρημα της Ίντιθ Νέσμπιτ, στο οποίο περιέχεται ένα επεισόδιο με τον Ιούλιο Καίσαρα την παραμονή της εισβολής του στη Βρετανία.
 The Magic City (1910), ένα ακόμη παιδικό μυθιστόρημα της Ίντιθ Νέσμπιτ, με τον Ιούλιο Καίσαρα να πετάγεται από τις σελίδες του έργου του Απομνημονεύματα περί του γαλατικού πολέμου.
 Οι ειδοί του Μαρτίου (Αγγλικά: Ides of March, 1948), επιστολικό μυθιστόρημα του Θόρντον Ουάιλντερ με θέμα τη δολοφονία του Ιουλίου Καίσαρα.Fuller, Edmund. “Thornton Wilder: The Notation of the Heart.” pp. 39–43. In Critical Essays on Thornton Wilder. Edited by Martin Blank. New York: G.K. Hall, 1996. (p. 42)
 Η τριλογία του Κικέρωνα του Ρόμπερτ Χάρις, που αποτελείται από τα βιβλία Imperium (2006, και σε ελληνική μετάφραση της Φανής Πανταζή από τις εκδόσεις Ψυχογιός), Lustrum (2009), and Dictator (2015), έχει συχνές αναφορές στο πρόσωπο του Ιουλίου Καίσαρα.

 Κινηματογράφος 
μικρογραφία| Ο Ρεξ Χάρισον ως Ιούλιος Καίσαρας στην ταινία Κλεοπάτρα (1963)
Ο χαρακτήρας του Ιουλίου Καίσαρα εμφανίζεται σε πολλές κινηματογραφικές παραγωγές, ανάμεσα στις οποίες είναι και οι παρακάτω:

 Κλεοπάτρα (Αγγλικά: Cleopatra, 1934) αμερικανική ταινία του Σέσιλ Ντε Μιλ με τον Γουόρεν Γουίλιαμ στον ρόλο του Καίσαρα.
 Καίσαρ και Κλεοπάτρα (Αγγλικά: Caesar and Cleopatra, 1945), αμερικανική ταινία του Γκαμπριέλ Πασκάλ με τον Κλοντ Ρέινς να ενσαρκώνει τον Καίσαρα.
 Ιούλιος Καίσαρ (Αγγλικά: Julius Caesar, 1950), αμερικανική μεταφορά της σαιξπηρικής τραγωδίας από τον Ντέιβιντ Μπράντλεϊ με τον Χάρολντ Τάσκερ στον ρόλο του Καίσαρα.
 Ιούλιος Καίσαρ (Αγγλικά: Julius Caesar, 1953), μία ακόμη μεταφορά της τραγωδίας του Σαίξπηρ από τον Τζόζεφ Λ. Μάνκιεβιτς και τον Λούις Κάλχερν στον ρόλο του τίτλου.
 Σπάρτακος (Αγγλικά: Spartacus, 1960), ταινία χλαμύδας του Στάνλεϊ Κιούμπρικ με θέμα τον επαναστάτη σκλάβο Σπάρτακο και τον Τζον Γκάβιν να ερμηνεύει τον ρόλο του Καίσαρα.
 Ο Ιούλιος Καίσαρ εναντίον των πειρατών (Ιταλικά: Giulio Cesare contro i pirati, 1962), ιταλική ταινία στη μεγάλη παράδοση της χλαμύδας σε σκηνοθεσία του Σέρτζιο Γκριέκο με τον Γκουστάβο Ρότζο να πρωταγωνιστεί.
 Κλεοπάτρα (Αγγλικά: Cleopatra,1963), η πανάκριβη θρυλική παραγωγή που σκηνοθέτησε ο Τζόζεφ Λ. Μάνκιεβιτς, όπου τον Καίσαρα ενσαρκώνει η Ρεξ Χάρισον.
 Ηρωικά κορόιδα στη χώρα των Φαραώ (Αγγλικά: Carry on Cleo, 1964), βρετανική παρωδία της Κλεοπάτρας (1963) του Τζέραλντ Τόμας ο πρωταγωνιστής της οποίας μπαίνει κατά λάθος στη φρουρά του Καίσαρα, τον ρόλο του οποίου παίζει ο Κένεθ Γουίλιαμς. 
 Ιούλιος Καίσαρ ( Αγγλικά: Julius Caesar, 1970), βρετανική διασκευή της σαιξπηρικής τραγωδίας από τον Στιούαρτ Μπερτζ με τον Τζον Γκίλγκουντ στον ρόλο του τίτλου.
 Αστερίξ και Οβελίξ εναντίον Καίσαρα (Γαλλικά: Astérix & Obélix contre César, 1999), ταινία του Κλοντ Ζιντί στην οποία οι Γαλάτες ήρωες Αστερίξ και Οβελίξ βρίσκονται αντιμέτωποι με τον Ιούλιο Καίσαρα, ερμηνευμένο από τον Γκότφριντ Τζον.
 Αστερίξ και Οβελίξ: Επιχείρηση Κλεοπάτρα (Γαλλικά: Astérix et Obélix: Mission Cléopâtre, 2002), η συνέχεια της προηγούμενης ταινίας, σκηνοθετημένη από τον Αλέν Σαμπά με τον ίδιο ως Καίσαρα.
 Ο Αστερίξ στους Ολυμπιακούς Αγώνες (Γαλλικά: Astérix aux jeux olympiques, 2008), μία ακόμη συνέχεια των παραπάνω ταινιών σε σκηνοθεσία Φρεντερίκ Φορεστιέ και Τομά Λανγκμάν και Καίσαρα τον Γάλλο σταρ Αλέν Ντελόν.
 Αστερίξ και Οβελίξ στη Βρετανία (Γαλλικά: Astérix & Obélix : Au service de sa Majesté, 2012), στην ίδια σειρά, η ταινία αυτή σκηνοθετείται από τον Λοράν Τιράρ, ενώ τον Καίσαρα ενσαρκώνει ο Φαμπρίς Λουκινί.
 Αστερίξ: Η κατοικία των θεών (Γαλλικά: Astérix: Le domaine des dieux, 2014), ταινία animation με τη φωνή του Καίσαρα από τον Φιλίπ Μοριέ-Ζενού και από τον Κωνσταντίνο Κακκανά στην ελληνική μεταγλώττιση.

 Τηλεόραση 

 Monty Python's Flying Circus (2969-1974), σσειρά της βρετανικής κωμικής ομάδας Monty Python όπου ο Ιούλιος Καίσαρας ενσαρκώνεται από τον Γκρέιχαμ Τσάπμαν στα σκετς "The Mouse Problem" και "Julius Caesar on an Aldis lamp" και από τον Έρικ Άιντλ στο σκετς "Historical Impersonations".
 Ηρακλής (Αγγλικά: Hercules: The Legendary Journeys, 1995-1999) και Ζήνα: Η πριγκίπισσα του πολέμου (Xena: Warrior Princess, 1995-2001), δύο αμερικανικές σειρές δράσης και φαντασίας, στις οποίες ενίοτε εμφανίζεται ο Καίσαρας ως κακός ερμηνευόμενος από τον Καρλ Ούρμπαν.
 Κλεοπάτρα (Αγγλικά: Cleopatra, 1999), αισθηματικό δράμα στο οποίο πρωταγωνιστούσε ο Τίμοθι Ντάλτον ως Καίσαρας.
 Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία (Αγγλικά: Roman Empire, 2016-2019) σειρά δραματοποιημένου ντοκιμαντέρ του Netflix, που αφιερώνει τον 2ο κύκλο της στη ζωή του Καίσαρα, τον οποίο υποδύεται ο Ντιτς Ντέιβι.
 Legends of Tomorrow (2016-2022), αμερικανική σειρά φαντασίας. Στο επεισόδιο "Aruba-Con" του τρίτου κύκλου, εμφανίζεται ο Καίσαρας (Σάιμον Μέρελς) να εκτοπίζεται στον χρόνο φτάνοντας στην Αρούμπα του 2018.
μικρογραφία|Αμανίτης ο καισαρικός

 Κόμικς 

 "Οι κατακτήσεις του Καίσαρα" (1956), ένα από τα τεύχη της σειράς κόμικς Κλασσικά Εικονογραφημένα που βασίζεται στο έργο του Ιουλίου Καίσαρα Απομνημονεύματα περί του Γαλατικού πολέμου, στο οποίο ο Καίσαρας εμφανίζεται δαφνοστεφανωμένος μετά τη νίκη του εναντίον των Γαλατών.
 Αστερίξ, το γαλλόφωνο κόμικς που έγραφε ο Ρενέ Γκοσινί και σχεδίαζζε ο Αλμπέρ Ουντερζό, εμφανίζει σε αρκετά τεύχη του τον Ιούλιο Καίσαρα (με τη ρωμαϊκού τύπου μύτη του) ως βασικό αντίπαλο των Γαλατών.

 Παιχνίδια 

 Assassin's Creed: Brotherhood (2010), βιντεοπαιχνίδι δράσης που κυκλοφόρησε η Ubisoft στο οποό ο Καίσαρας εμφανίζεται ως Ναΐτης.
 Total War: Rome 2 (2013), βιντεοπαιχνίδι στρατηγικής μέσα Sega και, αργότερα, Microsoft Windows, αναφέρεται στην προέλαση του Καίσαρα στη Γαλατία.
μικρογραφία|Το αντιτορπιλικό HMS Caesar

 Γεωγραφία 

 Ιουλιανές Άλπεις (Σλοβενικά: Julijske Alpe, Ιταλικά: Alpi Giulie), οροσειρά που εκτείνεται από τη βόρειοανατολική Ιταλία μέχρι τη Σλοβενία και ονομάστηκε έτσι από τον Ιούλιο Καίσαρα, ο οποίος ίδρυσε μια στους πρόποδές της.

 Έμβια όντα 

 Αμανίτης ο καισαρικός (Amanita caesarea) ή καισαρικό ή αυγουλομουλάτκο ή κοκκινούσκα ή αυγό, εδώδιμο μανιτάρι με χαρακτηριστικό πορτοκαλί καπέλο. Ονομάστηκε έτσι επειδή αποτελούσε αγαπημένο έδεσμα των Ρωμαίων αυτοκρατόρων.

 Πλοία 

 HMS Caesar (R07) (1943), αντιτορπιλικό του Βασιλικού Ναυτικού του Ηνωμένου Βασιλείου, που αρχικά ονομαζόταν HMS Ranger.

μικρογραφία|Τοκετός με καισαρική τομή

 Αστρονομία 

 18458 Caesar, μικρός πλανήτης τον οποίο ανακάλυψε το 1995 ο Γερμανός Φράιμουτ Μπέρνγκεν.  
 Ιούλιος Καίσαρ, κρατήρας της Σελήνης εύρους 85 χλμ.

 Πολιτική επιστήμη 

 Καισαρισμός, όρος που εισήχθη το 1846 από τον Γερμανό ιστορικό Γιόχαν Φρίντριχ Μπέμερ για να περιγράψει την πολιτική υποταγή του κράτους στην εξουσία της Καθολικής Εκκλησίας.  Χρησιμοποιείται για κάθε πολιτικό καθεστώς που θυμίζει τον μοναρχικό τύπο διακυβέρνησης που επιθυμούσε να επιβάλει ο Ιούλιος Καίσαρ στη Ρώμη.
 Καισαροπαπισμός, συνδυασμός της πολιτειακής κοσμικής διακυβέρνησης με τη θρησκευτική εξουσία της χριστιανικής εκκλησίας. Αν και ο όρος είχε εισαχθεί νωρίτερα, καθιερώθηκε από τον κοινωνιολόγο Μαξ Βέμπερ (1864–1920).

μικρογραφία|Σαλάτα του Καίσαρα

 Ιατρική 

 Καισαρική τομή ή καισαρική: χειρουργική επέμβαση στην οποία μία ή περισσότερες τομές στην κοιλιά της μητέρας και στην μήτρα βοηθούν να πραγματοποιηθεί ο τοκετός. Αν και υπάρχουν πολλές θεωρίες για τη χρονολογία της πρώτης επιτυχημένης καισαρικής, η μέθοδος καθιερώθηκε στην ιατρική στις αρχές του 20ού αι. 

 Γαστρονομία 

 Σαλάτα του Καίσαρα, σαλάτα που επινοήθηκε το 1924 στο Μεξικό και περιέχει μαρούλι, κοτόπουλο, μπέικον, παρμεζάνα, κρουτόν και σος.

 Δείτε επίσης 

 Et tu, Brute;

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 


Κατηγορία:Έργα τέχνης
Κατηγορία:Ποπ κουλτούρα
Κατηγορία:Ιούλιος Καίσαρ