Γενικές εκλογές στη Μοζαμβίκη 2024

Στις 9 Οκτωβρίου 2024 διεξήχθησαν γενικές εκλογές στη Μοζαμβίκη για την εκλογή του προέδρου, των 250 μελών της Συνέλευσης της Δημοκρατίας και των μελών των δέκα επαρχιακών συνελεύσεων.

Το κυβερνών κόμμα FRELIMO, το οποίο χαρακτηρίζεται όλο και περισσότερο από αυξανόμενες ανησυχίες για αυταρχισμό και ατιμωρησία εν μέσω των αντιπαραθέσεων γύρω από τις τοπικές εκλογές του 2023 και τις γενικές εκλογές του 2019, ανακηρύχθηκε νικητής των εκλογών, με τον αρχηγό του, Ντανιέλ Τσάπο, να ανακηρύσσεται εκλεγμένος πρόεδρος. Αυτό αμφισβητήθηκε από τον Βενάντσιο Μοντλάνε, με το κόμμα του PODEMOS να ισχυρίζεται ότι ο Μοντλάνε είχε λάβει το 53% των ψήφων χρησιμοποιώντας στοιχεία από τους παρατηρητές της ψηφοφορίας. Το αποτέλεσμα αμφισβητήθηκε επίσης από την Επισκοπική Διάσκεψη της Μοζαμβίκης και την Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ ξέσπασαν πολύνεκρες διαδηλώσεις για τα αποτελέσματα των εκλογών, με τουλάχιστον 250 νεκρούς, κυρίως διαδηλωτές που σκοτώθηκαν από την αστυνομία και τις δυνάμεις του στρατού. 

Υπόβαθρο
Το FRELIMO, που κυβερνά τη χώρα από το 1975, όταν δημιούργησε το μονοκομματικό μαρξιστικό-λενινιστικό κράτος, επέτρεψε πολυκομματικές εκλογές ως μέρος της ειρηνευτικής διαδικασίας που έθεσε τέρμα στον εμφύλιο πόλεμο της Μοζαμβίκης στις γενικές εκλογές του 1994, ωστόσο η αντιπολίτευση κατήγγειλε τις εκλογές αυτές ως νοθευμένες υπέρ της FRELIMO. Μετά τις τοπικές εκλογές του 2023 ξέσπασαν διαμαρτυρίες λόγω φερόμενης νοθείας εκ μέρους του FRELIMO με την αστυνομία να σκοτώνει τουλάχιστον τρεις διαδηλωτές. Οι δημόσιες τοποθετήσεις για τις εκλογές ήταν συγκρατημένες, καθώς πολλοί θεωρούν τη νίκη του FRELIMO ως δεδομένη. 

Εκλογικό σύστημα
Ο πρόεδρος εκλέγεται με το σύστημα δύο γύρων.Δημοκρατία της Μοζαμβίκης:Εκλογές για την ανάδειξη Προέδρου (Πρόεδρος)IFES Τα 250 μέλη της Συνέλευσης της Δημοκρατίας εκλέγονται με αναλογική εκπροσώπηση σε έντεκα πολυμελείς εκλογικές περιφέρειες με βάση τις επαρχίες της χώρας και με απλή αναλογική από δύο μονομελείς εκλογικές περιφέρειες που εκπροσωπούν τους πολίτες της Μοζαμβίκης στην Αφρική και την Ευρώπη. Οι έδρες στις πολυμελείς εκλογικές περιφέρειες κατανέμονται με τη μέθοδο d'Hondt, με εκλογικό κατώφλι 5%.Εκλογικό σύστημα IPU Τα επίσημα αποτελέσματα ανακοινώνονται από την Εθνική Εκλογική Επιτροπή (CNE) μετά από 15 ημέρες και πρέπει στη συνέχεια να επικυρωθούν από το Συνταγματικό Συμβούλιο.

Έχουν εκφραστεί ανησυχίες σχετικά με τις αποκλίσεις στον συνολικό αριθμό των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων, ο οποίος ανέρχεται σε περισσότερους από 17 εκατομμύρια. Η μη κυβερνητική οργάνωση Centro de Integridade Pública, επικαλούμενη στοιχεία που δημοσίευσε το CNE, δήλωσε ότι σε ορισμένες επαρχίες υπάρχουν 878.868 περισσότεροι εγγεγραμμένοι ψηφοφόροι από όσους είναι ενήλικες σε ηλικία ψήφου, με αποτέλεσμα να χαρακτηρίσει το 5% του εκλογικού σώματος ως «ψηφοφόρους-φαντάσματα». Το Διεθνές Ινστιτούτο για τη Δημοκρατία και την Εκλογική Βοήθεια σημειώνει επίσης την ύπαρξη «ψηφοφόρων-φαντασμάτων» σε επτά από τις δέκα επαρχίες της χώρας, ενώ έως και το ένα τρίτο του εγγεγραμμένου εκλογικού πληθυσμού στην επαρχία της Γάζας πιστεύεται ότι είναι ανύπαρκτος.

Διεξαγωγή
Η Αναπτυξιακή Κοινότητα Νοτίου Αφρικής έστειλε 52 εκλογικούς παρατηρητές για την παρακολούθηση των εκλογών. Παρατηρητές είχαν επίσης αναπτυχθεί από την Αφρικανική Ένωση και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ωστόσο, περισσότερα από 200 εκλογικά τμήματα αρνήθηκαν την πρόσβαση δημοσιογράφων και παρατηρητών στη διαδικασία καταμέτρησης των ψήφων με την ομάδα παρακολούθησης των εκλογών Sala da Paz να δηλώνει: «Υπήρξαν σημαντικές περιπτώσεις .... εκλογικών παρατυπιών που μπορεί να εγείρουν ερωτήματα σχετικά με την αξιοπιστία της διαδικασίας.« 

Η ψηφοφορία άνοιξε στις 07:00 και έκλεισε στις 18:00. Οι αντίπαλοι του Τσάπο ισχυρίστηκαν περιπτώσεις νοθείας, όπως η αποσφράγιση κάλπης πριν από τη λήξη της ψηφοφορίας και η άρνηση διαπίστευσης ορισμένων εκπροσώπων τους για την παρακολούθηση της ψηφοφορίας.

 Αποτελέσματα 
Ο υποψήφιος της αντιπολίτευσης Βενάντσιο Μοντλάνε ανακηρύχθηκε πρόωρα νικητής.

Μέχρι τις 16 Οκτωβρίου οι πρώτες αναφορές έδειχναν τον Τσάπο να προηγείται. Στις 24 Οκτωβρίου η CNE ανακοίνωσε ότι ο Τσάπο κέρδισε τις εκλογές με 71% των ψήφων, ενώ η συμμετοχή ήταν 43%. Είπε επίσης ότι το FRELIMO κέρδισε σε όλες τις επαρχιακές εκλογές και κέρδισε 195 από τις 250 έδρες στο κοινοβούλιο, με το PODEMOS να κερδίζει 31 έδρες και το RENAMO 20. Το PODEMOS αμφισβήτησε τα αποτελέσματα, δημοσιεύοντας τη δική τους παράλληλη καταμέτρηση από τους εκλογικούς παρατηρητές τους, η οποία έδειχνε ότι ο Μοντλάνε κέρδισε με 53% των ψήφων και το κόμμα κέρδισε 138 έδρες. 

Στις 23 Δεκεμβρίου δημοσιοποίησε και ενέκρινε τα αποτελέσματα των εκλογών, τα οποία ήταν διαφορετικά από εκείνα που είχε ανακοινώσει αρχικά η CNE.

 Πρόεδρος 
ΥποψήφιοςΚόμμαΨήφοι%Ντανιέλ ΤσάποFRELIMO4.416.30665,17%Βενάντσιο ΜοντλάνεPODEMOS1.639.33324,19%Οσούφο ΜομάντεRENAMO448.7386,62%Λουτέρο ΣιμάνγκοMDM272.7364,02%Σύνολο6.777.113100Άκυρα και λευκά ψηφοδέλτια460.9146,37%17.169.23942,16%Πηγή: Mozambique Club

 Συνέλευση της Δημοκρατίας 
ΚόμμαΨήφοι%Έδρες+/–FRELIMO19511PODEMOS31RENAMO2040MDM42Άκυρα και λευκά–––Σύνολο 7.245.651100250 17.169.239/ 42,20%–Πηγή: Mozambique Club

 Παραπομπές

2024
Μοζαμβικη