Κοροπούνα

Το Κοροπούνα (ισπαν. Coropuna) είναι υψηλό αδρανές ηφαίστειο στις Άνδεις του νότιου Περού. Από γεωλογικής-μορφολογικής απόψεως ταξινομείται στα στρωματοηφαίστεια και τα σύνθετα ηφαίστεια, ενώ με κορυφή σε υψόμετρο 6.377 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας είναι το υψηλότερο από τα 35 περίπου ηφαίστεια του Περού (και το τρίτο υψηλότερο από όλα γενικώς τα βουνά της χώρας). Τα ανώτερα μέρη του αποτελούνται από αρκετές κωνικές κορυφές που καλύπτονται από αιώνια παγωμένα χιόνια, για τούτο και επονομάζεται επίσης Νεβάδο Κοροπούνα στα ισπανικά, δηλαδή «χιονισμένο Κοροπούνα». Το όλο ορεινό συγκρότημα εκτείνεται σε έκταση 240 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Το παχύ στρώμα πάγου που το στεφανώνει είναι το πλέον εκτεταμένο σε ολόκληρη την τροπική ζώνη της Γης και υπάρχουν αρκετοί παγετώνες που απλώνονται προς τα χαμηλότερα μέρη του ορεινού όγκου. Κάτω από το υψόμετρο των 5.000 μέτρων υπάρχουν διάφορες ζώνες βλαστήσεως, με δένδρα, τυρφώνες, λειμώνες, καθώς και βοσκοτόπια και καλλιεργούμενα εδάφη.

Το σύμπλεγμα του Κοροπούνα αποτελείται από επιμέρους στρωματοηφαίστεια. Η σύσταση αυτών είναι κυρίως ιγνιμπρίτης (από ηφαιστειακή στάχτη) και ροές λάβας, πάνω από ένα παλαιότερο υπόστρωμα με παρόμοια σύσταση που δημιουργήθηκε κατά το Μεσο Μειόκαινο, δηλαδή πριν από 16 έως 11,6 εκατομμύρια έτη. Το όλο συγκρότημα υπήρξε ενεργό επί τουλάχιστον 5 εκατομμύρια έτη, με το μεγαλύτερο μέρος του σημερινού ανώτερου επιπέδου να έχει δημιουργηθεί κατά την τεταρτογενή περίοδο. Το Κοροπούνα έδωσε δύο ή τρεις εκρήξεις κατά την Ολόκαινο εποχή, με την τελευταία είτε το διάστημα 800-1000 μ.Χ., είτε το διάστημα 1100-1500 μ.Χ.. Η πιο πρόσφατη αυτή έκρηξη δημιούργησε ροές λάβας. Η σημερινή ηφαιστειακή ενέργεια εκλύεται μόνο με τη μορφή θερμών πηγών.

Το Κοροπούνα βρίσκεται 150 χιλιόμετρα βορειοδυτικά της μεγάλης πόλεως Αρεκίπα. Οι πλαγιές του ηφαιστείου κατοικούνταν από ανθρώπους επί χιλιετίες. Το βουνό θεωρείτο ιερό από τους Ίνκας και αρκετές αρχαιολογικές θέσεις έχουν ανακαλυφθεί εκεί, όπως οι Μαουκαλλάκτα και Acchaymarca. Ανθρωποθυσίες παιδιών τελούνταν στις πλαγιές και το Κοροπούνα συναντάται σε πολλούς τοπικούς θρύλους, με τη λατρεία του να διατηρείται σε απομονωμένα μέρη μέχρι και σήμερα.

Το παγοκάλυμμα του Κοροπούνα, που κατά το Τελευταίο Παγετωνικό Μέγιστο (LGM) είχε έκταση μεγαλύτερη των 500 τετραγωνικών χιλιομέτρων, υποχωρεί τουλάχιστον από το έτος 1850. Σύμφωνα με εκτιμήσεις του 2018, οι αιώνιοι πάγοι θα επιβιώσουν μέχρι περίπου το έτος 2120. Η υποχώρηση των παγετώνων του Κοροπούνα απειλεί την υδροδότηση δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων που εξαρτώνται από τη λεκάνη απορροής του βουνού, ενώ η αλληλεπίδραση μεταξύ μελλοντικής ενεργότητας του ηφαιστείου και των παγετώνων παράγει ροές λάσπης δυνητικά επικίνδυνες για τους γειτονικούς πληθυσμούς. Για τον λόγο αυτόν, το περουβιανό γεωλογικό ινστιτούτο INGEMMET παρακολουθεί το Κοροπούνα και έχει εκδώσει έναν χάρτη επικινδυνότητας για το ηφαίστειο.

Η ονομασία του ηφαιστείου είναι επίσης σύνθετη: στις γλώσσες Κέτσουα η λέξη puna σημαίνει «οροπέδιο», ενώ η λέξη coro είναι κοινό συνθετικό σε τοπωνύμια, όπως η πόλη Κόρο Κόρο, αλλά η αρχική σημασία της είναι αβέβαιη.Holmer, Nils M.: «Indian Place Names in South America and the Antilles. II», Names 8 (4), American Name Society # 206, Δεκέμβριος 1960 Η ονομασία μπορεί έτσι να σημαίνει «χρυσό οροπέδιο» (ή βουνό), «ψυχρό οροπέδιο», «χιονισμένο οροπέδιο» ή και «βουνό κομμένο στην κορυφή».

Παραπομπές

Κοροοπουνα