Πόπλιος Μούκιος Σκαιβόλα (ύπατος το 133 π.Χ.)

Ο Πόπλιος Μούκιος Σκαιβόλα, λατινικά: Publius Mucius Scaevola (π. 176 π.Χ. - π. 115 π.Χ.) ήταν εξέχων Ρωμαίος πολιτικός και νομικός, που ήταν ύπατος το 133 π.Χ. Στην προηγούμενη πολιτική του σταδιοδρομία υπηρέτησε ως τριβούνος των πληβείων το 141 π.Χ. και ως πραίτωρ το 136 π.Χ. Κατείχε επίσης τη θέση του μεγίστου αρχιερέως (pontifex maximus) για 16 χρόνια μετά την υπατεία του. Απεβίωσε γύρω στο 115 π.Χ.

Ο Σκαιβόλα ήταν ύπατος την εποχή της θητείας και της δολοφονίας του Τιβέριου Γράκχου, και συμμετείχε σε μεγάλο βαθμό στη συμφιλίωση της Συγκλήτου μετά το τέλος του Γράκχου. Σύμφωνα με τον Κικέρωνα, ο Σκαιβόλας υποστήριξε τις αγροτικές μεταρρυθμίσεις του Γράκχου (Lex Sempronia Agraria), αλλά η έκταση της εμπλοκής του έχει συζητηθεί από ορισμένους ιστορικούς.

 Καταγωγή 
Ο Πόπλιος ανήκε στο γένος των Μουκίων, μία ευγενή πληβειακή γενεά της Ρώμης, της οποίας οι Σκαιβόλαι ήταν ο κύριος κλάδος. Αρκετοί Σκαιβόλαι εμφανίζονται στα ρωμαϊκά αξιώματα πριν από την εμφάνιση του Πόπλιου Μούκιου, συμπεριλαμβανομένου ενός Πόπλιου Μούκιου Σκαιβόλα που υπηρέτησε ως τριβούνος των πληβείων το 486 π.Χ. Ο κλάδος των Σκαιβόλων ήταν ένα εδραιωμένο δημοκρατικό γένος συγκλητικής τάξης, τουλάχιστον από το 486 π.Χ. Στον μύθο, οι Σκαιβόλαι αντλούν το όνομά τους από έναν Γάιο Μούκιο Σκαιβόλα του 508 π.Χ., ο οποίος υποτίθεται ότι προσπάθησε να δολοφονήσει τον Ετρούσκο βασιλιά του Κλούσιον, τον Λαρς Πορσένα. Από λάθος του στην ερμηνεία του ετρουσκικού ενδύματος, ο Μούκιος Σκαιβόλας σκότωσε τον γραμματέα του βασιλέα και συλλήφθηκε. Κατόπιν ο βασιλιάς Πορσένας διέταξε να βάλουν το χέρι του νέου επάνω στο μαγκάλι για να ομολογήσει. Η γενναιότητα του νέου Σκαιβόλα που υπέμεινε αγόγγυστα το μαρτύριο, οδήγησε στην αποχώρηση του βασιλιά, από φόβο για την προσωπική του ασφάλεια.

Ο Πόπλιος Μούκιος Σκαιβόλα είχε ομώνυμο πατέρα, ο οποίος ήταν ύπατος το 175 π.Χ. με τον Mάρκο Αιμίλιο Λέπιδο. Ο Σκαιβόλα υπηρέτησε ως μέγιστος αρχιερέας (pontifex maximus) μετά το τέλος τού μικρότερου αδελφού του Πόπλιου Λικίνιου Δίβη Μουκιανού. Ο Μουκιανός εξελέγη ύπατος μαζί με τον αρχιερέα Λεύκιο Βαλέριο Φλάκκο το 131 π.Χ., αφού προηγουμένως υπηρέτησε ως μέγιστος αρχιερέας το 132 π.Χ.

Ο Σκαιβόλα ήταν επίσης πατέρας του Κόιντου Μούκιου Σκαιβόλα που ήταν ύπατος το 95 π.Χ. Ήταν υπεύθυνος για τη Lex Licinia Mucia, νομοθεσία που έστειλε τους Ιταλούς κατοίκους της Ρώμης για να διεκδικούν ψευδώς την υπηκοότητα πίσω στις δικές τους πόλεις.

 Πρώιμη πολιτική σταδιοδρομία 

 Tριβούνος των πληβείων 141 π.Χ. 
Ο Πόπλιος Μούκιος Σκαιβόλα υπηρέτησε ως τριβούνος των πληβείων το 141 π.Χ. Ύπατοι του έτους αυτού ήταν ο Γναίος Σερουίλιος Καιπίων και ο Κόιντος Πομπήιος. Δεν είναι πολλά γνωστά για τις ενέργειες του Σκαιβόλα κατά τη διάρκεια της χρονιάς του ως τριβούνου. Το πιο σημαντικό στην ιστορική καταγραφή είναι η διεξαγωγή δημοψηφίσματος, που δίκασε τον Οστίλιο Τούβουλο για δωροδοκία κατά τη διάρκεια του έτους του ως πραίτορα το 142 π.Χ.

 Πραίτορας 136 π.Χ 
Ο Σκαιβόλα εξελέγη πραίτωρ το 136 π.Χ. Ο Λεύκιος Φούριος Φίλος και ο Σέξτος Ατίλιος Σερρανός ήταν ύπατοι κατά τη διάρκεια αυτού του έτους. Κατά τη διάρκεια της χρονιάς του ως πραίτορας, ο Σκιαβόλα υποστήριξε έντονα τα δικαιώματα ιθαγένειας του Mανκίνου, που είχε δείξει δειλία το προηγούμενο έτος, κατά τη διάρκεια μίας εκστρατείας στον Νουμαντικό Πόλεμο, και στη συνέχεια είχε παραδοθεί στους Nουμαντίνους ως τιμωρία, αλλά είχε απορριφθεί.

 Η υπατεία του 133 π.Χ. 

 Η Ρώμη κατά τη διάρκεια της υπατείας του Σκαιβόλα 
μικρογραφία
Ο Πόπλιος εξελέγη ύπατος σε ένα κομβικό σημείο της ρωμαϊκής ιστορίας. Οι Καρχηδονιακοί Πόλεμοι είχαν τελειώσει μόνο 13 χρόνια νωρίτερα, και η Ρώμη έλεγχε τώρα πολλά νέα εδάφη γύρω από τη Μεσόγειο μέσω στρατιωτικών αποστολών, όπως η κατάκτηση της Nουμαντίας από τον Σκιπίωνα Αιμιλιανό στη σύγχρονη Ισπανία, καθώς και η προσάρτηση της Μικράς Ασίας. Μετά το τέλος του Άτταλου Γ' της Περγάμου το 133 π.Χ., παραχωρήθηκε στη Ρώμη η γη που ανήκε στον Άτταλλο, με τη διαθήκη του. Ωστόσο ένας διεκδικητής από τη δυναστεία των Ατταλιδών, που ονομαζόταν Ευμένης Γ', προσπάθησε να διατηρήσει τα εδάφη. Το 130 π.Χ. νίκησε τον αδελφό τού Σκαιβόλα και τότε ύπατο Πόπλιο Λικίνιο Κράσσο Δίβη Μουκιανό, σκοτώνοντάς τον. Αργότερα, ο γιος του Σκαιβόλα, Κόιντος Μούκιος Σκαιβόλα, συμμετείχε σε περισσότερες μάχες στην περιοχή, αν και όχι ξεκάθαρης φύσης, λαμβάνοντας υπατική εντολή το 121 π.Χ. Ο γρήγορος επεκτατισμός σε όλη αυτή την περίοδο προκάλεσε εσωτερική αναταραχή, που είχε πυροδοτήσει τον Πρώτο Σερουίλιο Πόλεμο των δούλων στη Σικελία δύο χρόνια νωρίτερα, το 135 π.Χ. Ο συνύπατος του Πόπλιου Μούκιου Σκαιβόλα , Λεύκιος Καλπέρνιος Πίσων, οδήγησε στρατούς το 133 π.Χ. ενάντια στην εξέγερση των δούλων στο νησί της Σικελίας. Αυτή η εξέγερση ηγήθηκε από έναν άνδρα ονόματι Eύνους, έναν ημι-προφητικό στρατιωτικό ηγέτη που κατάφερε να κερδίσει πολλές μικρές εμπλοκές, εναντίον μεγαλύτερων ρωμαϊκών δυνάμεων. Ο Πίσων κατάφερε να καταστείλει αυτή τη μακροχρόνια εξέγερση, αν και ο Σκαιβόλα είχε μικρή συμμετοχή σε αυτήν την εκστρατεία, και επομένως μοιράστηκε ελάχιστη δημοτικότητα και κύρος που είχε αυτή. Κάποια στιγμή κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, τόσο ο Πίσων όσο και ο Σκαιβόλα έλειπαν από την πόλη της Ρώμης, που σημαίνει ότι στη Σύγκλητο προήδρευε ο πραίτωρ της πόλης (praetor urbanus).

 Ο Τιβέριος Γράκχος 

 Η Αγροτική Νομοθεσία του Σεμπρώνιου (Lex Sempronia Agraria) 
μικρογραφία| Ξυλογραφικό πορτρέτο από το Promptuarium Iconum Insigniorum (1553) του Guillaume Rouillé.
Πριν ο Τιβέριος Γράκχος συντάξει το εξαιρετικά σημαντικό έργο Lex Agraria, συμβουλεύτηκε τους εξέχοντες πολίτες της εποχής, συμπεριλαμβανομένου του Πόπλιου Μούκιου Σκαιβόλα, ο οποίος ήταν ύπατος εκείνη την εποχή. Ο Πλούταρχος περιγράφει τον Σκαιβόλα ως νομικό, πρωτίστως σε αρετή και φήμη. Μετά τη διαβούλευσή του με τον Σκαιβόλα, μεταξύ άλλων, ο Γράκχος συνέταξε έναν νόμο, που ήταν πιο επιεικής απ' ό,τι αναμενόταν, προς όσους κατείχαν δημόσια κτήματα.

 Κριτική επιτροπή (Γράκχος εναντίον Σκιπίωνα) 
Όταν η σύγκρουση μεταξύ του Τιβέριου Γράκχου και των αντιπάλων του έφτασε στο τέλος, ο Πόπλιος Μούκιος Σκαιβόλα αρνήθηκε δημόσια να υποστηρίξει την προσπάθεια του Σκιπίωνα Νασίκα να καθαιρέσει τον Γράκχο. Αλλά μετά το τέλος του Τιβέριου προσπάθησε να αποκαταστήσει τη σταθερότητα στη Σύγκλητο, εγκρίνοντας αναδρομικά τα βίαια γεγονότα που προηγουμένως είχε αρνηθεί να υποστηρίξει. Οι ιστορικοί του 20ού αι. έχουν συζητήσει, εάν αυτό το περίεργο πρόσωπο δείχνει έναν άνθρωπο με ακεραιότητα που στέκεται επάνω από τις διαμάχες των φατριών, για να εξασφαλίσει σταθερότητα σε επισφαλείς συνθήκες, ή την τάση να αλλάξει τη φατριακή του πίστη με το πού πνέει ο άνεμος. Για παράδειγμα, το 1965 ο Έριχ Σ. Γκρούεν απεικόνισε τον Πόπλιο Μούκιο Σκαιβόλα ως έναν άνθρωπο, που αλλάζει συνεχώς παραταξιακή πίστη, περιγράφοντάς τον ως έναν επιτυχημένο, αλλά χωρίς αρχές, πολιτικό. Αντίθετα, ο Βάισμαν, ο Μπέρνσταϊν και ο Μπάντιαν υποστήριξαν όλοι στις αρχές της δεκαετίας του 1970 μία πιο ευνοϊκή αξιολόγηση του Σκαιβόλα ως ανθρώπου με ανεξαρτησία και ακεραιότητα.

 Μετέπειτα ζωή 

 Μέγιστος αρχιερέας, 130-115 π.Χ. 
Ο Πόπλιος Μούκιος Σκαιβόλα έγινε μέγιστος αρχιερέας το 130 π.Χ., αφού ο αδελφός του, Πόπλιος Λικίνιος Κράσσος Μουκιανός σκοτώθηκε σε μάχη, ενώ πολεμούσε στο βασίλειο της Περγάμου. Η πιο αξιοσημείωτη συμβολή του κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, ήταν η δημοσίευση του τελικού Annales Maximi. Τα Annales Maximi ήταν χρονικά, που διατηρούνταν από τον μέγιστο αρχιερέα, που χρονολογούνται από το 400 π.Χ. Ο μέγιστος αρχιερέας, ο υψηλότερος ιερέας στη Ρωμαϊκή Δημοκρατία, ήταν υπεύθυνος για την καταγραφή σημαντικών γεγονότων, και των ονομάτων των αξιωματούχων κάθε έτους. Τα χρονικά σταμάτησαν να γράφονται τη δεκαετία του 130 π.Χ., και ο Πόπλιος Μούκιος Σκαιβόλα, σύμφωνα με πληροφορίες, δημοσίευσε το πλήρες αρχείο με την επίσημη ιδιότητά του.

 Το τέλος 
Σύμφωνα με τον ιστορικό Ντέιβιντ Στόουκτον, το ακριβές έτος του τέλους του Π. Μούκιου Σκαιβόλα είναι άγνωστο. Μεταγενέστεροι νομικοί συγγραφείς αναφέρουν, ότι ήταν ακόμα ζωντανός το 121 π.Χ., αλλά πρέπει να απεβίωσε λίγο πριν από το 114 π.Χ., όταν ένας διαφορετικός μέγιστος αρχιερέας προήδρευσε στη δίκη των Εστιάδων Παρθένων.

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Ρωμαίοι πολιτικοί
Κατηγορία:Ρωμαίοι ύπατοι του 2ου αιώνα π.Χ.