Ευθαλία Ισιλάι

Η Ευθαλία Ισιλάι (τουρκ. Eftalya Işılay, 189115 Μαρτίου 1939), γεννημένη ως Αναστασία Γεωργιάδου, γνωστή ως Ευθαλία η γοργόνα (τουρκ. Deniz Kızı Eftalya), ήταν Ελληνίδα Πολίτισσα τραγουδίστρια, η οποία έζησε στα τελευταία χρόνια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και στα πρώτα χρόνια της Τουρκικής Δημοκρατίας (τέλη 19ου-αρχές 20ού αιώνα).

 Πρώτα χρόνια 
Η Αναστασία Γεωργιάδου, Οθωμανή Πολίτισσα ελληνικής καταγωγής (Ρωμιά), γεννήθηκε το 1891 στον Βαθυρρύακα προάστιο της Κωνσταντινούπολης, το σημερινό Büyükdere. Ο πατέρας της ήταν λοχαγός της Οθωμανικής Χωροφυλακής και ήταν αυτός που τής ενέπνευσε την αγάπη για την μουσική και το τραγούδι.

Σε πολύ νεαρή ηλικία συνόδευε τραγουδώντας τον πατέρα της που έπαιζε όργανα σε συγκεντρώσεις και συνεστιάσεις. Αργότερα, τραγουδούσε σε μουσική του πατέρα της σε μια βάρκα με κουπιά στο Βόσπορο, στα ανοικτά του Büyükdere, ανάμεσα σε 20-30 βάρκες σε μεχταμπιγιέ, καλοκαιρινές νύχτες με πανσέληνο. Μερικές φορές τραγουδούσε μόνη της στη θάλασσα τη νύχτα. Οι άνθρωποι στην παραλία, ακούγοντας το τραγούδι της, την ονόμασαν «Ευθαλία η γοργόνα» (Deniz Kızı Eftalya) από την ηλικία των πέντε ή έξι ετών.

 Επαγγελματική σταδιοδρομία 
Τραγούδησε επί σκηνής, κυρίως κάντο (τουρκική οπερέτα), σε μουσικά καφενεία (καφωδεία) στην περιοχή του Γαλατά. Η μουσική της καριέρα άλλαξε μετά τον γάμο της με τον Σαντί Ισιλάι (Sadi Işılay), έναν αξιόλογο βιολιστή, μαζί με τον οποίο έδωσε παραστάσεις. Μεταξύ των ετών 1923 και 1926 ηχογράφησε τα τραγούδια της για την Παθέ Ρέκορντς (Pathé Records) στο Παρίσι, όπου ζούσε με τον σύζυγό της. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου έδωσε συναυλίες στην Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή.

Ήταν η πρώτη μη μουσουλμάνα τραγουδίστρια, η οποία ηχογράφησε 56 τραγούδια από περίπου εκατό έργα που συγκεντρώθηκαν από την Ανατολία για την Κολούμπια Ρέκορντς (Columbia Records), εκ μέρους του Dâr-ül Elhan («Σπίτι των Μελωδιών»), το σημερινό Κρατικό Ωδείο του Πανεπιστημίου της Κωνσταντινούπολης. Για να αποφύγει τις εθνοτικές εντάσεις, χρησιμοποίησε τουρκικά ψευδώνυμα αντί για το πραγματικό της όνομα στους πρώτους 30 περίπου δίσκους που ηχογράφησε. Ο αριθμός των δίσκων της μετά το 1927 πλησίασε τους 50. Αφού τα τραγούδια της έγιναν γνωστά από παραστάσεις που έδωσε ενώπιον του Προέδρου Κεμάλ Ατατούρκ, από το 1930 και μετά δεν απέφυγε να χρησιμοποιεί το όνομά της. Χρησιμοποίησε το όνομα «Ευθαλία η Γοργόνα» (Deniz Kızı Eftalya) στους περισσότερους δίσκους της εκτός από έντεκα. Το 1934 ηχογράφησε για την εταιρεία His Master's Voice με το όνομα «Ευθαλία Σαντί» (Eftalya Sadi), χρησιμοποιώντας το μικρό όνομα του συζύγου της ως οικογενειακό της, λίγο πριν τεθεί σε ισχύ ο νόμος περί επιθέτων στην Τουρκία.

Συνεργάστηκε με τον οργανοπαίχτη του ούτι Γιώργο Μπατζανό (1900-1977) και τον αδελφό του, βιρτουόζο του κεμεντζέ και του ούτι, Αλέκο (1888-1950). Ήταν τόσο δημοφιλής με το παρατσούκλι «Ευθαλία η Γοργόνα» που ο Αλέκος Μπατζανός της αφιέρωσε μια σύνθεση με τίτλο Gel Ey Denizin Nazlı Kızı Nûş-i Şarâb Et («Έλα, ντροπαλή γοργόνα, πιες κρασί») πάνω σε παραδοσιακό τουρκικό ρυθμό
. Το τραγούδι έγινε τόσο διάσημο που παραλλαγές του εκτελέστηκαν από διάφορους καλλιτέχνες για αρκετές δεκαετίες αργότερα.

 Απόσυρση και θάνατος 
Η καλλιτεχνική ζωή της Ευθαλίας, που διήρκεσε σχεδόν 25 χρόνια, τελείωσε την νύχτα του Ιωβηλαίου που διοργανώθηκε στις 4 Αυγούστου 1936 από το «Şirket-i Hayriye» (σημερινό Istanbul City Ferry Line, γραμμές πορθμείων της Πόλης) κατά τη διάρκεια μιας νύχτας με πανσέληνο. Τέσσερα επιβατηγά πλοία διακοσμήθηκαν και μια σκηνή στήθηκε πάνω σε μια σχεδία. Τα πλοία έπλεαν από το Μπεμπέκ στο Βόσπορο, βόρεια μέχρι το Μπουγιούκντερε (Büyükdere), σταματώντας σε προβλήτες και στις δύο πλευρές του στενού. Οι άνθρωποι που συγκεντρώθηκαν στην ξηρά συμμετείχαν στην εκδήλωση με χάρτινα φανάρια. Το πρόγραμμα περιελάμβανε επίσης ζεϊμπέκικο, αγαπημένο ρυθμό της Ευθαλίας.

Κατά τη διάρκεια αυτού του εορτασμού κρυολόγησε βαριά, και μετά από τριετή περιπέτεια της υγείας της πέθανε στην Κωνσταντινούπολη στις 15 Μαρτίου 1939. Κηδεύτηκε στο ναό της Αγίας Τριάδος Σταυροδρομίου και θάφτηκε στο Ελληνορθόδοξο νεκροταφείο στο Σισλί.

 Παραπομπές 

 Δισκογραφία 
  22 κομμάτια οθωμανικής κλασσικής και τουρκικής παραδοσιακής μουσικής.

 Βιβλιογραφία 




Κατηγορία:Τούρκοι ελληνικής καταγωγής
Κατηγορία:Κωνσταντινουπολίτες Έλληνες