Οικογένεια Κυριαζή

Η Οικογένεια Κυριαζή (αλβανικά: Familja Qiriazi) ήταν μια επιφανής αλβανική οικογένεια από το Μοναστήρι (σημερινή Βόρεια Μακεδονία). Ήταν εκπαιδευτικοί, μεταφραστές, εκδότες και δημόσια πρόσωπα της περιόδου της Αλβανικής Εθνικής Αφύπνισης. Τους θυμούνται για τις δραστηριότητές τους για την υποστήριξη της εδραίωσης της αλβανικής εθνικής συνείδησης. Είναι επίσης γνωστοί, ιδιαίτερα ο Γεράσιμος και ο Γιώργης, για τον ρόλο τους ως πρώιμοι ιδρυτές του Αλβανικού Ευαγγελικού Κινήματος. 

 Μέλη 
Ο Γεράσιμος Κυριαζής (αλβ. Gjerasim Qiriazi, 1858–1894) φοίτησε σε ελληνικό σχολείο στη γενέτειρά του, Μοναστήρι και, με τη βοήθεια της δασκάλας αγγλικών του, της Αμερικανίδας ιεραποστόλου Τζένι, σπούδασε σε ένα αμερικανικό Κολέγιο της Βίβλου στο Σάμοκοβ της Βουλγαρίας. Μετά από τέσσερα χρόνια εκπαίδευσης εκεί, του προσφέρθηκε δουλειά από τη Βρετανική και Ξένη Βιβλική Εταιρεία, για την οποία άρχισε να εργάζεται στην Κορυτσά το 1883. Άρχισε επίσης να γράφει μία αλβανική γραμματική και είναι γνωστό ότι έκανε κήρυγμα στα αλβανικά. Στις 12 Νοεμβρίου 1884, ενώ ταξίδευε στα βουνά νοτιοδυτικά της λίμνης Οχρίδας, δέχθηκε επίθεση από ληστές και κρατήθηκε για λύτρα για μισό χρόνο. Η αφήγηση της εξάμηνης δοκιμασίας του μεταφράστηκε στα αγγλικά με τον τίτλο Captured by Brigands (Λονδίνο, 1902). 

Το άνοιγμα του πρώτου επίσημα αναγνωρισμένου αλβανικού σχολείου στην Κορυτσά το 1887 ενέπνευσε τον ίδιο και τις αδερφές του, Σεβαστή Κυριαζή-Ντάκο (1871–1949) και Παρασκευή Κυριαζή (1880–1970), να ανοίξουν ένα σχολείο θηλέων. Με τη βοήθεια του Ναΐμ Φρασέρι έλαβαν τις κατάλληλες εξουσιοδοτήσεις στην Κωνσταντινούπολη και στις 15 Οκτωβρίου 1891 άνοιξαν το πρώτο αλβανικό σχολείο θηλέων στην Κορυτσά. Το επόμενο καλοκαίρι, μετέφεραν τις εγκαταστάσεις σε ένα μεγαλύτερο κτίριο για να κάνουν χώρο για περισσότερες μαθήτριες. Η ελληνορθόδοξη ιεραρχία ήταν από την αρχή φανατικά αντίθετη με το σχολείο και έφτασε στο σημείο να αρνηθεί να θάψει τον γιο ενός από τους χορηγούς του. Στις 4 Ιανουαρίου 1894, ο Γεράσιμος Κυριαζής πέθανε σε ηλικία 36 ετών από πλευρίτιδα, από την οποία είχε προσβληθεί κατά την περίοδο της αιχμαλωσίας του. Ήταν συγγραφέας ποίησης, τραγουδιών, σκετς, διαλόγων και σχολικών εγχειριδίων. Μια επιλογή από τα γραπτά του δημοσιεύτηκε από τον μικρότερο αδερφό του, Γιώργη, στη συλλογή Hristomathi më katër pjesë (Χρηστομάθεια σε τέσσερα μέρη, Σόφια, 1902).  

Ο Γιώργης Κυριαζής (αλβ. Gjergj Qiriazi, 1868–1912), γνωστός στα αγγλικά ως George Kyrias, φοίτησε σε ελληνικό σχολείο στη γενέτειρά του, Μοναστήρι, και στο αμερικανικό κολέγιο της Βίβλου στο Σάμοκοβ. Το 1908 ήταν αντιπρόσωπος στο Συνέδριο του Μοναστηρίου. Πολιτικά δραστήριος, ήταν ένας από τους ιδρυτές της αλβανικής εφημερίδας Bashkim' i Kombit (Ενότητα του Έθνους) το 1909. Εκτός από το προαναφερθέν έργο του αδερφού του, δημοσίευσε μια συλλογή θρησκευτικών στίχων με τίτλο Kënkë të shenjtëruara (Ιερά Τραγούδια, Σόφια, 1906).  The Albanian National Awakening 1878-1912 by Stavro Skendi, 1967. σσ. 350-353, Princeton University Press, OCLC 397632

Η Σεβαστή Κυριαζή-Ντάκο (1871–1949) σπούδασε στην επιφανή Ροβέρτειο Σχολή της Κωνσταντινούπολης με τη βοήθεια του Ναΐμ Μπέη Φρασέρι και έπαιξε ενεργό ρόλο στην εκπαίδευση των γυναικών. Ήταν η πρώτη Αλβανίδα που σπούδασε σε αυτό το αμερικανικό ίδρυμα, από το οποίο αποφοίτησε τον Ιούνιο του 1891. Αμέσως μετά την επιστροφή της στην Αλβανία, συνέβαλε καθοριστικά στην ίδρυση του παρθεναγωγείου της Κορυτσάς. Μετά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, το σχολείο αυτό ήταν ακόμα γνωστό με το οικογενειακό όνομα ως Σχολή Κυριάς. Η Σεβαστή λέγεται ότι δημοσίευσε μια γραμματική για αρχάριους για δημοτικά σχολεία (Μοναστήρι, 1912) και επιμελήθηκε μια σειρά από ιστορικά κείμενα. Με τον σύζυγό της, δημοσιογράφο και συγγραφέα Κρίστο Ντάκο, και την αδελφή της, Παρασκευή, έφυγαν για τη Ρουμανία και από εκεί μετανάστευσαν στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου συνεργάστηκε στο δεκαπενθήμερο περιοδικό Yll' i mëngjezit (Ο Αυγερινός).  

Η Παρασκευή Κυριαζή (1880–1970), γνωστή και ως Paraskevi D. Kirias, σπούδασε επίσης στη Ροβέρτειο Σχολή της Κωνσταντινούπολης και στη συνέχεια επέστρεψε στην Αλβανία για να διδάξει. Το 1909 δημοσίευσε έναν ορθογραφικό οδηγό για δημοτικά σχολεία. Αργότερα οργάνωσε τόσο την παιδική εκπαίδευση όσο και τα νυχτερινά σχολεία στη νότια Αλβανία και βοήθησε στη δημιουργία των βασικών αρχών ενός συστήματος βιβλιοθηκών. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, βοήθησε στην ίδρυση της ένωσης Yll' i mëngjezit (Ο Αυγερινός) και δημοσίευσε εικονογραφημένο περιοδικό με το ίδιο όνομα, που εκδόθηκε στη Βοστώνη από το 1917 έως το 1920. Η Παρασκευή συμμετείχε επίσης στη Διάσκεψη Ειρήνης του Παρισιού το 1919 ως εκπρόσωπος της αλβανοαμερικανικής κοινότητας. Elsie, Robert (2001). A dictionary of Albanian religion, mythology, and folk culture. Library of Congress: New York University Press. pp. 210–212. ISBN 0-8147-2214-8.    

Το όνομα της οικογένειας Κυριαζή είναι ευρέως σεβαστό σε όλες τις αλβανικές κατοικημένες περιοχές και πολλά ιδρύματα φέρουν το όνομά τους. Η 7η Μαρτίου είναι η επίσημη Ημέρα των Εκπαιδευτικών στην Αλβανία, σε ανάμνηση των εγκαινίων του σχολείου της οικογένειας Κυριαζή το 1891.

 Κληρονομιά 

 Η Σεβαστή Κυριαζή και η αδελφή της, Παρασκευή, είναι γνωστές στην καθομιλουμένη στην Αλβανία ως "οι αδερφές Κυριαζή" (αλβ. Motrat Qiriazi). Θεωρούνται οι «μητέρες της αλβανικής παιδείας». 
 Διάφορα εκπαιδευτικά ιδρύματα και οργανισμοί στα Βαλκάνια φέρουν το όνομα των αδελφών, όπως το δημοτικό σχολείο "Sevasti Qiriazi" στην Κορυτσά, το "Motrat Qiriazi" στην Κλίνα  και το γυμνάσιο "Sevasti Qiriazi" στα Τίρανα. 
 Το 2017 οι εικόνες αυτών των τεσσάρων αδελφιών παρουσιάστηκαν σε γραμματόσημο από την Ταχυδρομική Υπηρεσία του Κοσσυφοπεδίου προς τιμήν της 500ής επετείου της Προτεσταντικής Μεταρρύθμισης. Το επίσημο εξώφυλλο της εκδήλωσης ανέφερε:

 Το 2017, ένα κολέγιο με το όνομα Qiriazi  άνοιξε στην ιδιοκτησία του αρχικού Ινστιτούτου Kyrias (1922–1933) στην Κάμζα της Αλβανίας.
 Το 2022, η Τράπεζα της Αλβανίας δημοσιοποίησε την απόφασή της να κόψει αναμνηστικό νόμισμα με την εικόνα της Σεβαστής Κιριαζή, που κυκλοφόρησε το 2023. 

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Αλβανοί εκδότες
Κατηγορία:Ακτιβιστές της Αλβανικής Εθνικής Αφύπνισης
Κατηγορία:Οικογένεια Κυριαζή