Διακήρυξη του Βελιγραδίου

Η διακήρυξη του Βελιγραδίου (, , ) είναι έγγραφο που υπογράφηκε από τον Πρόεδρο της Γιουγκοσλαβίας Γιόσιπ Μπροζ Τίτο και τον Σοβιετικό ηγέτη Νικίτα Χρουστσόφ στις 2 Ιουνίου 1955, που οδήγησε σε σύντομη συμφιλίωση μεταξύ των δύο κρατών. Οι διαπραγματεύσεις που οδήγησαν στη υπογραφή του εγγράφου πραγματοποιήθηκαν μεταξύ 27 Μαΐου και 2 Ιουνίου.

Η διακήρυξη εγγυήθηκε την μη παρέμβαση στις εσωτερικές υποθέσεις της Γιουγκοσλαβίας και νομιμοποίησε το δικαίωμα ερμηνείας άλλων μορφών σοσιαλιστικής ανάπτυξης σε διαφορετικές χώρες. Ενώ η διακήρυξη απέτυχε να επιτύχει μια μόνιμη προσέγγιση μεταξύ των δύο χωρών (σε αποτέλεσμα της γιουγκοσλαβικής ανησυχίας για την Ουγγρική Επανάσταση του 1956), είχε αποτέλεσμα στην αποσύνδεση της Γιουγκοσλαβίας από το Βαλκανικό Σύμφωνο με τα κράτη μέλη του ΝΑΤΟ της Τουρκίας και της Ελλάδας. Το έγγραφο αποτέλεσε τον ακρογωνιαίο λίθο για τις σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών για τα επόμενα 35 χρόνια.

 Υπόβαθρο 
Μετά το θάνατο του Στάλιν το 1953, ο Τίτο έπρεπε να επιλέξει μεταξύ μιας πιο δυτικής προσέγγισης στις μεταρρυθμίσεις ή μιας συμφωνίας με τον νέο σοβιετικό ηγέτη Νικίτα Χρουστσόφ. Οι δύο χώρες επανίδρυσαν επίσημα τις διπλωματικές σχέσεις με τον Σοβιετικό πρέσβη Βασίλι Βαλκόφ, που έφτασε στο Βελιγράδι στις 30 Ιουλίου και τον Γιουγκοσλάβο πρέσβη Ντομπριβόγιε Βίντιτς, που έφτασε στη Μόσχα στις 30 Σεπτεμβρίου 1953 υπό την ηγεσία του Γκεόργκι Μαλενκόφ. Αυτό, ωστόσο, δεν οδήγησε αυτόματα σε φυσιολογική σχέση μεταξύ των δύο κυβερνώντων κομμάτων. Το Κομμουνιστικό Κόμμα Σοβιετικής Ένωσης και η Ένωση Κομμουνιστών Γιουγκοσλαβίας αντάλλαξαν επιστολές στα τέλη του 1955.

Ο Τίτο προσπάθησε να συμφιλιωθεί με τη Σοβιετική Ένωση, προσκαλώντας τον Χρουστσόφ στο Βελιγράδι το 1955. Το ταξίδι του Χρουστσόφ στο Βελιγράδι είναι μερικές φορές γνωστό ως «Σοβιετική Κανόσσα».

Η συνάντηση αυτή οδήγησε στην διακήρυξη του Βελιγραδίου που έθεσε τέλος στην περίοδο Informbiro, παρέχοντας στις άλλες σοσιαλιστικές χώρες το δικαίωμα να ερμηνεύσουν τον Μαρξισμό με διαφορετικό τρόπο, και εξασφάλισε περισσότερες ισότιμες σχέσεις μεταξύ όλων των κρατών-δορυφόρων και της Σοβιετικής Ένωσης. Αλλά τα όρια αυτής της συμφωνίας έγιναν φανερά μετά την σοβιετική επέμβαση στη Λαϊκή Δημοκρατία της Ουγγαρίας τον Οκτώβριο του 1956, την οποία ακολούθησε μια νέα σοβιετικής εκστρατεία εναντίον του Τίτο, η οποία θεωρούσε την γιουγκοσλαβική κυβέρνηση υπεύθυνη για την ουγγρική εξέγερση. Οι σοβιετο-γιουγκοσλαβικές σχέσεις πέρασαν από παρόμοιες ψυχρές περιόδους στη δεκαετία του 1960 (μετά το βίαιο τέλος της Άνοιξης της Πράγας και την επακόλουθη Εισβολή του Συμφώνου της Βαρσοβίας στην Τσεχοσλοβακία) και στη συνέχεια. Η Γιουγκοσλαβία, ωστόσο, έγινε συνδεδεμένο μέλος του Κομεκόν το 1964, μετά την επίτευξη συμφωνίας με τη σοβιετική ηγεσία.

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Σοσιαλιστική Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας
Κατηγορία:Σχέσεις Γιουγκοσλαβίας-Σοβιετικής Ένωσης