Ο Γύγης και το δαχτυλίδι του

Ο Γύγης και το δαχτυλίδι του () είναι τραγωδία σε πέντε πράξεις του Φρίντριχ Χέμπελ. Γράφτηκε το 1854, δημοσιεύτηκε το 1856 και παρουσιάστηκε στη Βιέννη το 1889, πολύ αργότερα από τον θάνατο του Χέμπελ το 1863. Η πλοκή βασίζεται στον αρχαίο μύθο του Γύγη, ο οποίος μέσω ενός μαγικού δαχτυλιδιού κερδίζει τη σύζυγο του βασιλιά Κανδαύλη και γίνεται ο ίδιος βασιλιάς της Λυδίας. 

Το κείμενο είναι γραμμένο σε ιαμβικό πεντάμετρο χωρίς ομοιοκαταληξία (κενός στίχος). Το σκηνικό είναι το παλάτι του Κανδαύλη και η δράση διαδραματίζεται σε δύο ημέρες.

 Έμπνευση 
Ο Χέμπελ εμπνεύστηκε την πλοκή της τραγωδίας από διάφορες εκδοχές του θρύλου του Γύγη και του μαγικού δαχτυλιδιού του, όπως αναφέρονται στο έργο του Ηρόδοτου Ιστορίαι, στην Πολιτεία του Πλάτωνα και στο Περί καθηκόντων του Κικέρωνα, αλλά η προσέγγισή του ήταν εντελώς διαφορετική. Το δράμα χαρακτηρίζεται από την ακριβή απεικόνιση της ψυχολογικής σύγκρουσης μεταξύ ηθικής και φιλίας. 

Ο θρύλος ενέπνευσε διαχρονικά πολλούς συγγραφείς, μεταξύ άλλων τους Χανς Ζακς, Ζαν ντε Λα Φοντέν, Τεοφίλ Γκωτιέ, Αντρέ Ζιντ, συνθέτες: Αλεξάντερ φον Τσεμλίνσκυ (όπερα 1935), και ζωγράφους: Έχλον φαν ντερ Νέιρ, Ζαν-Λεόν Ζερόμ, Ουίλιαμ Έτυ, κάθε ένας από τους οποίους τον παρουσιάζει με τον δικό του τρόπο και ανησυχίες και αποκαλύπτει πτυχές της πολιτιστικής ατμόσφαιρας της εποχής στην οποία δημιουργήθηκε. 

 Υπόθεση 
Ο Έλληνας Γύγης ζει στην αυλή του Λυδού βασιλιά Κανδαύλη και είναι αγαπητός φίλος του. Μια μέρα, δείχνει στον Κανταύλη ένα μαγικό δαχτυλίδι που βρήκε κάποτε σε έναν ταφικό θάλαμο: όποιος φορέσει το δαχτυλίδι και γυρίσει την πέτρα προς τα εμπρός, γίνεται αόρατος.

Ο Κανδαύλης είναι πολύ περήφανος για την ομορφιά της συζύγου του Ροδόπης, η οποία, ωστόσο, δεν εμφανίζεται ποτέ σε κανέναν ακάλυπτη. Παροτρύνει τον Γύγη να χρησιμοποιήσει το δαχτυλίδι για να μπει κρυφά στο κρεβατοκάμαρά της απαρατήρητος, ώστε να δει την ομορφιά της μόνος του. Ωστόσο, η Ροδόπη ακούει θόρυβο και υποψιάζεται κάποιον εισβολέα. Ο Γύγης μόλις είδε τη Ροδόπη την ερωτεύτηκε αμέσως και μετάνιωσε που την εξαπάτησε έτσι, οπότε γυρίζει το δαχτυλίδι ώστε να γίνει ορατός. Αλλά ο Κανδαύλης το παρατηρεί εγκαίρως και στέκεται μπροστά του για να μην μπορεί να τον δει η Ροδόπη. 
μικρογραφία|250x250εσ|Ο Κανδαύλης επιδεικνύει κρυφά τη γυναίκα του στον Γύγη, καθώς αυτή πηγαίνει γυμνή στο κρεβάτι του, Ουίλιαμ Έτυ (1820)
Ο Γύγης μετανιωμένος για την πράξη του φεύγει από την αυλή του βασιλιά. Για τη Ροδόπη η εξαφάνισή του είναι επιβεβαίωση των πράξεών του. Νιώθει τόσο ταπεινωμένη και προσβεβλημένη που απαιτεί τον θάνατο του Γύγη ως εξιλέωση, αλλά ο σύζυγός της αρνείται. Στέλνει έναν σκλάβο να φέρει πίσω τον Γύγη. Όταν αυτός της αποκαλύπτει ότι η μυστική είσοδος στην κρεβατοκάμαρα έγινε με την προτροπή του άνδρα της και παρουσία του, δεν απαιτεί πλέον τον θάνατο του Γύγη, αλλά του προτείνει να σκοτώσει τον Κανδαύλη και στη συνέχεια να την παντρευτεί - αυτό θα ξέπλυνε την ατίμωσή της με αίμα και κανείς που δεν είχε το δικαίωμα δεν θα την είχε δει γυμνή. Αν η Γύγης αρνιόταν, η Ροδόπη θα αυτοκτονούσε.

Ο Γύγης συμφωνεί. Προκειμένου να σώσει τη ζωή της Ροδόπης, αλλά και επειδή αναγνωρίζει την καταισχύνη της πράξης του, ο Κανδαύλης δέχεται μια μονομαχία και σκοτώνεται από τον Γύγη. 

Η παράσταση ολοκληρώνεται με τη γαμήλια τελετή στο Ναό της Εστίας. Η Ροδόπη παντρεύεται τον Γύγη, ο οποίος κληρονομεί έτσι το βασιλικό στέμμα του Κανδαύλη. Όμως, ενώ βρίσκεται ακόμη στον ναό, η Ροδόπη αυτοκτονεί.

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Γερμανικά θεατρικά έργα