Χρήστος Χατζηδημητρίου

Ο Χρήστος Χατζηδημητρίου (1847-17 Ιουλίου 1905) ήταν Έλληνας δάσκαλος, έμπορος, πρόκριτος, ευεργέτης και εξέχουσα προσωπικότητα του Μακεδονικού Αγώνα, από τα Γιαννιτσά. Το έργο του υπήρξε καθοριστικό, με αποτέλεσμα να καταταγεί από τη σύγχρονη ιστορική βιβλιογραφία ως «στύλος της Ορθοδοξίας» και «εκ των προμάχων του Ελληνισμού».Χατζηδημητρίου, Τ. (Γιαννιτσά 2014). στα πρακτικά του συνεδρίου «Μακεδονικός Αγώνας. Η προεργασία για την απελευθέρωση. Οι γηγενείς Μακεδονομάχοι των Γιαννιτσών». Γιαννιτσά 1912- 2012. Εκατό Χρόνια Ιστορίας και Ανάπτυξης: σελ. 123-146.

 Βιογραφία 
Γεννήθηκε το 1847 στα Γιαννιτσά της Μακεδονίας και προερχόταν από οικογένεια επιφανών προυχόντων. Από νωρίς, ανέπτυξε μια ιδιαίτερη δραστηριότητα ως δάσκαλος και υπήρξε ένας από τους πλουσιότερους εμπόρους της πόλης, γεγονός που ενίσχυσε την επιρροή του στην περιοχή. Ανέλαβε τη θέση του εφοροεπιτρόπου των τοπικών ελληνικών σχολείων, καθιστώντας τον τον σημαντικότερο εθνικό παράγων των Γιαννιτσών τη περίοδο της Τουρκοκρατίας, με ιδιαίτερη επιρροή στην διατήρηση και προώθηση της ελληνικής παιδείας και ταυτότητας. Ένα από τα πιο σημαντικά έργα του υπήρξε η δωρεά του οικοπέδου του, το 1858, στην συνοικία Βαρόσι των Γιαννιτσών, για την ανέγερση του Ιερού Ναού Κοιμήσεως της Θεοτόκου, του πρώτου χριστιανικού ναού στην πόλη. Το 1888, ο Χατζηδημητρίου ανέλαβε το αξίωμα του δημογέροντα, ενδυναμώνοντας περαιτέρω τη θέση του στην τοπική κοινωνία. Την ίδια χρονιά, στις 29 Οκτωβρίου, σε συνεργασία με άλλους δημογέροντες της ελληνικής κοινότητας, υπέγραψε διαμαρτυρία προς τον Καϊμακάμη των Γιαννιτσών, απαιτώντας την απομάκρυνση του επισκόπου Λάζαρ Μλαντένωφ από την πόλη και την κατάργηση της Ουνίας, η οποία είχε προκαλέσει σοβαρές κοινωνικές αναταραχές και διχασμό μεταξύ των κατοίκων ανάμεσα στα δύο δόγματα. Το 1904, ο Χατζηδημητρίου ανέλαβε ηγετικό ρόλο ως επικεφαλής μιας ομάδας προκρίτων, και ανέλαβε την επιτυχή χρηματοδότηση την ανοικοδόμηση της νέας ελληνικής Αστικής Σχολής στα Γιαννιτσά από τις Οθωμανικές αρχές.

Η άφιξη του Λάμπρου Κορομηλά στη Μακεδονία είχε άμεσες και καθοριστικές συνέπειες για την εμπλοκή του Χρήστου Χατζηδημητρίου στον Μακεδονικό Αγώνα. Ο Χατζηδημητρίου, αφού μυήθηκε προσωπικά από τον Κορομηλά, συνέχισε την εθνική του δράση, εντάσσοντας στον αγώνα και την οικογένειά του. Συγκεκριμένα, μύησε στον Αγώνα τον αδελφό του, Νικόλαο, καθώς και τον γαμπρό του, τον ιατρό Εμμανουήλ Μπόσκου-Ιωαννίδη. Η συνεισφορά του Χατζηδημητρίου στους εθνικούς αγώνες υπήρξε καθοριστική, καθώς αναδείχθηκε σε πρωτοστάτη της αντίστασης κατά της Εξαρχικής προπαγάνδας που επιχειρούσε να επικρατήσει στην περιοχή των Γιαννιτσών. Η έντονη δράση του κατά της Εξαρχίας, η οποία είχε στόχο τη διάσπαση της ενότητας της ελληνικής κοινότητας, αποτέλεσε ένα από τα πιο σημαντικά κεφάλαια της τοπικής εθνικής αντίστασης κατά την διάρκεια του Μακεδονικού Αγώνα.

Τον Μάιο του 1905, όταν ξεκίνησε η αντεπίθεση των ελληνικών ανταρτικών σωμάτων στη λίμνη των Γιαννιτσών, ο Χρήστος Χατζηδημητρίου βρέθηκε να αντιμετωπίζει τις σφοδρές αντιδράσεις των βουλγαρικών ομάδων των κομιτατζήδων, οι οποίες είχαν αναλάβει την καταστολή της ελληνικής αντίστασης στην περιοχή. Η αποφασιστική του συνεισφορά στον Μακεδονικό Αγώνα και η ηγετική του θέση εντός της τοπικής ελληνικής κοινότητας τον καθιστούσαν στόχο για την τοπική βουλγαρική επιτροπή, την οποία ηγούνταν οι Χρίστο Τατάρτσεφ, Ντάμε Γκρούεφ και Ντιμιτρώφ, που επιδίωκαν την επικράτηση της βουλγαρικής επιρροής.

Τελικά, το μεσημέρι της 17 Ιουλίου του 1905, ο Χατζηδημητρίου δολοφονήθηκε για παραδειγματισμό. Η δολοφονία του διαπράχθηκε κατά την επιστροφή του στο σπίτι του, καθώς περπατούσε στην πλατεία, μετά από μια επίσκεψη στο κατάστημα υφασμάτων που διατηρούσε στην συνοικία της Παλιάς Αγοράς. Οι δράστες ήταν οι κομιτατζήδες Γιοβάν Κέλες, Τοπάλ Κρίστε, και ένας τρίτος, το όνομα του οποίου δεν έχει διασωθεί στις πηγές της εποχής.

Ο πρόξενος Κορομηλάς, σε επιστολή του προς τον τότε Υπουργό Εξωτερικών, ανέφερε πως:η απώλεια του... είναι μεγάλη ζημία διά την ελληνική κοινότητα. Ήτο ο μόνος διακρινόμενος διά την σύνεσιν και την φιλοπατρία του». Αναφορές στον Χατζηδημητρίου διασώζονται και από τον γυμνασιάρχη, επιθεωρητή σχολείων και συγγραφέα Γεώργιο Χατζηκυριακού, ο οποίος περιγράφει την κατάσταση στην πόλη των Γιαννιτσών κατά τη διάρκεια της επίσκεψής του το 1905, όταν και παρευρέθηκε στην κηδεία του Χατζηδημητρίου. Στο βιβλίο του Σκέψεις καί εντυπώσεις εκ της περιοδείας, άνά τήν Μακε­δονίαν (1905-1906), ο Χατζηκυριακού περιγράφει με δραματικό τρόπο την επικρατούσα κατάσταση, αναφέροντας:Έν Γενιτσοίς πλείονες της μίας προπαγάνδαι εργάζονται μετ’ άκαθέκτου ορμής, ίνα άγρεύσωσιν εις τά δίκτυα αύτών οπαδούς. Ήτον βουλγαρικού σχίσματος πρωτεύει εν λυσσώδει επιθέσει της κατά τής ήμετέρας κοινότητος, κατερχομένη εις τά ποταπότερα μέσα, των βανδαλισμών καί τής δολοφονίας. Έν μέση όδώ εδολοφόνησε κατά θηριώδη τρόπον τούς κορυφαίους τής ήμετέρας κοινότητος καί προκρίτους τής πόλεως, ίνα έμπνεύση φόβον καί τρόμον εις τούς λοιπούς καί πιέση καί διαστρέψη τάς συνειδή­σεις...Ο Χατζηδημητρίου αναγνωρίστηκε, μετά την απελευθέρωση, ως Μακεδονομάχος Πράκτορας Α' τάξης. Η κληρονομιά του δεν περιορίστηκε μόνο στο παρελθόν, καθώς ο γιος του, Τραϊανός, διετέλεσε δήμαρχος Γιαννιτσών δύο φορές.

Σήμερα ο κεντρικός δρόμος της πόλης των Γιαννιτσών, εκεί όπου ο Χατζηδημητρίου δολοφονήθηκε, πήρε το όνομα του, διασώζοντας την ιστορική του μνήμη και την αναγνώριση της προσφοράς του στους εθνικούς αγώνες.

 Παραπομπές 

 Βιβλιογραφία 


 Γενικόν Επιτελείον Στρατού, Ο Μακεδονικός Αγών και τα εις Θράκην γεγονότα, Έκδοσις Διευθύνσεως Ιστορίας Στρατού, Αθήνα 1979.

Κατηγορία:Μακεδονομάχοι
Κατηγορία:Έλληνες δάσκαλοι
Κατηγορία:Πρόκριτοι
Κατηγορία:Έλληνες ευεργέτες
Κατηγορία:Ιστορία της Πέλλας
Κατηγορία:Μακεδόνες