Ακυλίωση

Στη χημεία, η ακυλίωση (acylation) είναι μια ευρεία κατηγορία χημικών αντιδράσεων στις οποίες προστίθεται μια ακυλομάδα () σε ένα υπόστρωμα. Η ένωση που παρέχει την ακυλομάδα ονομάζεται ακυλιωτικός παράγοντας. Το υπόστρωμα που πρόκειται να ακυλιωθεί και το προϊόν περιλαμβάνουν τα ακόλουθα:
Αλκοόλες, εστέρες
Αμίνες, αμίδια
Αρένια, ή αλκένια, κετόνες
Ένας ιδιαίτερα κοινός τύπος ακυλίωσης είναι η ακετυλίωση, η προσθήκη της ακετυλομάδας. Στενά συνδεδεμένη με την ακυλίωση είναι η φορμυλίωση, η οποία χρησιμοποιεί πηγές του "HCO+ στη θέση του "RCO+".
Παραδείγματα
Επειδή σχηματίζουν ένα ισχυρό ηλεκτρονιόφιλο όταν επεξεργάζονται με οξέα Lewis, τα ακυλαλογονίδια χρησιμοποιούνται συνήθως ως παράγοντες ακυλίωσης. Για παράδειγμα, η ακυλίωση Friedel–Crafts χρησιμοποιεί χλωριούχο ακετύλιο (acetyl chloride) () ως παράγοντα και χλωριούχο αργίλιο () ως καταλύτη για να προσθέσει μια ακετυλομάδα στο βενζόλιο:
600px|center|Ακυλίωση Friedel-Crafts βενζολίου από αιθανοϋλοχλωρίδιο.
Αυτή η αντίδραση είναι ένα παράδειγμα ηλεκτρονιόφιλης αρωματικής υποκατάστασης.
Τα ακυλαλογονίδια και οι ανυδρίτες οξέων των καρβοξυλικών οξέων είναι επίσης κοινοί παράγοντες ακυλίωσης. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι ενεργοί εστέρες εμφανίζουν συγκρίσιμη αντιδραστικότητα. Όλοι αντιδρούν με αμίνες για να σχηματίσουν αμίδια και με αλκοόλες για να σχηματίσουν εστέρες με πυρηνόφιλη ακυλική υποκατάσταση.
Η ακυλίωση μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την αποτροπή αντιδράσεων αναδιάταξης (rearrangement reactions) που θα συνέβαιναν κανονικά στην αλκυλίωση. Για να γίνει αυτό πραγματοποιείται μια αντίδραση ακυλίωσης, στη συνέχεια το καρβονύλιο απομακρύνεται με αναγωγή Clemmensen ή παρόμοια διαδικασία.
 Η ακυλίωση στη βιολογία 
Η ακυλίωση πρωτεϊνών είναι η μετα-μεταφραστική τροποποίηση πρωτεϊνών με την σύνδεση χαρακτηριστικών ομάδων μέσω δεσμών ακυλίου. Η ακυλίωση των πρωτεϊνών έχει παρατηρηθεί ως ένας μηχανισμός που ελέγχει τη βιολογική σηματοδότηση. Ένας εξέχων τύπος είναι η λιπαρή ακυλίωση, η προσθήκη λιπαρών οξέων σε συγκεκριμένα αμινοξέα (π.χ. μυριστοϋλίωση (myristoylation), παλμιτοϋλίωση (palmitoylation), ή παλμιτελαιοϋλίωση (palmitoleoylation). Διαφορετικοί τύποι λιπαρών οξέων εμπλέκονται στην παγκόσμια ακυλίωση πρωτεϊνών. Η παλμιτελαιοϋλίωση είναι ένας τύπος ακυλίωσης όπου το μονοακόρεστο λιπαρό οξύ παλμιτελαϊκό οξύ είναι ομοιοπολικά συνδεδεμένο με υπολείμματα πρωτεϊνών σερίνης ή θρεονίνης. Η παλμιτελαιοϋλίωση φαίνεται να παίζει σημαντικό ρόλο στη διακίνηση, τη στόχευση και τη λειτουργία των πρωτεϊνών Wnt.
Παραπομπές

Κατηγορία:Οργανικές αντιδράσεις