Κόιντος Λουτάτιος Κάτουλος Καπιτωλίνος

Ο Κόιντος Λουτάτιος Κάτουλος Καπιτωλίνος, λατινικά: Quintus Lutatius Catulus Capitolinus (π. 121 – 61 π.Χ.) ήταν πολιτικός στην ύστερη Ρωμαϊκή Δημοκρατία. Ο πατέρας του ήταν ο ομώνυμος Κόιντος Λουτάτιος Κάτουλος, ύπατος το 102 π.Χ. Απέκτησε τον παρωνύμιο (agnomen) «Καπιτωλίνος» για την υπεράσπιση της πρωτεύουσας το 77 π.Χ. εναντίον του Μ. Αι. Λέπιδου.

 Βιογραφία 
Ο Κάτουλος κληρονόμησε το μίσος τού πατέρα του για τον κορυφαίο πολιτικό και στρατηγό Γ. Μάριο, και ήταν ένας σταθερός αν και μετριοπαθής υποστηρικτής της αριστοκρατίας. Κατά τη διάρκεια της προγραφής του Σύλλα, ο Κάτουλος εκδικήθηκε το τέλος τού πατέρα του με τη βοήθεια του Κατιλίνα, ο οποίος βασάνισε και σκότωσε τον Μάρκο Μάριο Γρατιδιανό στον τάφο του πρεσβύτερου Κάτουλου. 

Κατά τη διάρκεια της δικτατορίας του Σύλλα, συμμετείχε στην ανοικοδόμηση του Ναού του <i>Διός Αρίστου Μεγίστου</i> (Jupiter Optimus Maximus), που είχε καταστραφεί από πυρκαγιά το 83, δίνοντας και το όνομά του στον νέο ναό. 

Το 78 π.Χ. ήταν ύπατος με τον Μάρκο Αιμίλιο Λέπιδο, ο οποίος μετά το τέλος του Σύλλα πρότεινε την ανατροπή του συντάγματός του, την επανίδρυση της διανομής των σιτηρών, την ανάκληση των εξορισθέντων, και άλλα μέτρα στο δημοφιλές πνεύμα. Ο Κάτουλος αντιτάχθηκε σθεναρά σε αυτό, και έγινε ένας προσωρινός συμβιβασμός.

Αλλά ο Λέπιδος, έχοντας βάλει στρατεύματα στην επαρχία του της Πέραν των Άλπεων Γαλατίας, επέστρεψε στη Ρώμη επικεφαλής στρατού. Ο Κάτουλος τον νίκησε στη μάχη στη Μιλβία γέφυρα και κοντά στην Κόσα στην Ετρουρία, μετά την οποία ο Λέπιδος διέφυγε στη Σαρδηνία, όπου απεβίωσε αμέσως μετά. Το 67 και το 66 ο Κάτουλος αντιτάχθηκε ανεπιτυχώς στους Γαβίνειους και Μάνλιους νόμους, τους οποίους θεωρούσε επιβλαβείς για τη συνταγματική ελευθερία, επειδή παρείχαν ειδικές εξουσίες στον Πομπήιο Μάγνο. Αντιτάχθηκε σταθερά στον Ιούλιο Καίσαρα, τον οποίο προσπάθησε να εμπλέξει στη συνωμοσία του Κατιλίνα. Ο Καίσαρας, σε αντάλλαγμα, τον κατηγόρησε για υπεξαίρεση δημοσίου χρήματος κατά την ανοικοδόμηση του ναού στο Καπιτώλιο, και πρότεινε να σβήσει το όνομά του από την επιγραφή, και να του στερήσει το αξίωμα του επιτρόπου για την αποκατάστασή του. Οι υποστηρικτές του Κάτουλου συγκεντρώθηκαν γύρω του, και ο Καίσαρας απέσυρε την κατηγορία. Αργότερα ο Καίσαρας πήρε την εκδίκησή του από τον Κάτουλο, νικώντας τον στις εκλογές για το θρησκευτικό αξίωμα του μεγίστου αρχιερέα (pontifex maximus) το 63 π.Χ.

Ο Κάτουλος κατείχε το αξίωμα του τιμητή (censor), αλλά σύντομα παραιτήθηκε, επειδή δεν μπορούσε να συμφωνήσει με τον συνάδελφό του M. Λ. Κράσσο. Αν και δεν ήταν άνθρωπος με μεγάλες ικανότητες, ο Κάτουλος άσκησε σημαντική επιρροή μέσω της πολιτικής του συνέπειας, και της αδιαμφισβήτητης προσήλωσής του για την ευημερία του κράτους.

Δισεγγονός του Κάτουλου ήταν ο αυτοκράτορας Γάλβας, για τον οποίο ο Σουητώνιος ισχυρίζεται ότι ήταν εξαιρετικά υπερήφανος για την καταγωγή του: «τον Νέρωνα διαδέχθηκε ο Γάλβας, ο οποίος δεν είχε καμία σχέση με τον οίκο των Καισάρων, αν και αναμφισβήτητα είχε ευγενή καταγωγή από μία παλαιά και ισχυρή οικογένεια, καθώς πάντα πρόσθετε στις επιγραφές των αγαλμάτων του ότι ήταν ο δισεγγονός του Κ. Λουτάτιου Κάτουλου Καπιτωλίνου». 

 Δείτε επίσης 
 Tabularium, κτισμένο από τον Κάτουλο και τον Λέπιδο το 78 π.Χ.

 Αναφορές 
 Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Catulus". Encyclopædia Britannica. Vol. 5 (11th ed.). Cambridge University Press. p. 545.

 Αναφορές 

 Πηγές 
 Σαλλούστιος, Catilina, 35,49
 Δίων Κάσσιος xxxvi. 13
 Πλούταρχος, Κράσσος
 Σουητόνιος, Caesar, 15; Αύγουστος, 94.

Κατηγορία:Ρωμαίοι πολιτικοί
Κατηγορία:Ρωμαίοι ύπατοι του 1ου αιώνα π.Χ.