Δεκατρία Σημεία

Με τον όρο «Δεκατρία Σημεία» έμεινε στην ιστορία μια ομάδα τροπολογιών στο Σύνταγμα της Κύπρου που προτάθηκε στις 30 Νοεμβρίου 1963 από τον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο, πρώτο Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας. Τα Δεκατρία Σημεία, που άλλαζαν τον τρόπο με τον οποίο Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι εκπροσωπούνταν στην Κυβέρνηση, κατατέθηκαν μετά από δύο χρόνια ειρήνης μεταξύ των δύο κοινοτήτων, χωρίς προηγούμενη συνεννόηση με την ελληνική ηγεσία και απορρίφθηκαν από τους Τουρκοκύπριους, πυροδοτώντας μια κρίση μεταξύ των δύο ομάδων που οδήγησε σε εκτεταμένη διακοινοτική βία και κορυφώθηκε στα «Ματωμένα Χριστούγεννα».

 Επισκόπηση 
Οι προτεινόμενες τροποποιήσεις ήταν:

 Κατάργηση του δικαιώματος βέτο του Έλληνα προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας και του Τούρκου αντιπροέδρου.
 Αναπλήρωση του Έλληνα προέδρου από τον Τούρκο αντιπρόεδρο σε περίπτωση προσωρινής απουσίας ή ανικανότητάς του να ασκεί τα καθήκοντά του.
 Εκλογή του Έλληνα προέδρου και του Τούρκου αντιπροέδρου από το σύνολο της Βουλής των Αντιπροσώπων και όχι, όπως ως τότε, ο πρόεδρος από τους Έλληνες βουλευτές και ο αντιπρόεδρος από τους Τούρκους.
 Αναπλήρωση του Έλληνα προέδρου της Βουλής των Αντιπροσώπων από τον Τούρκο αντιπρόεδρο σε περίπτωση προσωρινής απουσίας ή ανικανότητάς του να ασκεί τα καθήκοντά του.
 Κατάργηση των συνταγματικών διατάξεων σχετικά με τις ξεχωριστές πλειοψηφίες για τη θέσπιση ορισμένων νόμων από τη Βουλή των Αντιπροσώπων.
 Δημιουργία ενιαίων Δήμων.
 Ενοποίηση της διοίκησης της δικαιοσύνης.
 Κατάργηση της διάκρισης των δυνάμεων ασφαλείας σε Αστυνομία και Χωροφυλακή.
 Η αριθμητική ισχύς των δυνάμεων ασφαλείας και των δυνάμεων άμυνας να καθορίζεται από νόμο.
 Τροποποίηση του ποσοστού συμμετοχής Ελληνοκυπρίων και  Τουρκοκυπρίων στη δημόσια διοίκηση και τις δυνάμεις ασφαλείας ανάλογα με το ποσοστό των Ελληνοκυπρίων και των Τουρκοκυπρίων που κατοικούν στην Κυπριακή Δημοκρατία.
 Μείωση του αριθμού των μελών της Επιτροπής Δημόσιας Διοίκησης από δέκα σε πέντε.
 Όλες οι αποφάσεις της Επιτροπής Δημόσιας Διοίκησης να λαμβάνονται με απλή πλειοψηφία.
 Κατάργηση του Ελληνικού Κοινοτικού Επιμελητηρίου.

Το σοβαρότερο συνταγματικό πρόβλημα που αντιμετώπιζε η νεοσύστατη Κυπριακή Δημοκρατία στην καθημερινή πολιτική προέκυψε από ένα ζήτημα που αφορούσε τους Δήμους. Οι Τουρκοκύπριοι προσπάθησαν να δημιουργήσουν ξεχωριστούς Δήμους για Έλληνες και Τούρκους, ενώ οι Ελληνοκύπριοι στόχευαν σε μικτούς. Ο Μακάριος επιχείρησε μονομερή αλλαγή του Συντάγματος, παρά την προειδοποίηση για συνταγματική κατάρρευση από τον τότε υπουργό του και μετέπειτα Πρόεδρο της Δημοκρατίας Γλαύκο Κληρίδη, τον Υπουργό Εξωτερικών της Ελλάδας Ευάγγελο Αβέρωφ και την Τουρκική κυβέρνηση. Ο Μακάριος προχώρησε στις αλλαγές, υπολογίζοντας την πολιτική αστάθεια της Τουρκίας και της Ελλάδας και πιστεύοντας ότι η πρότασή του θα υποστηριζόταν από τον ΟΗΕ.

Στις 30 Νοεμβρίου 1963, ο Μακάριος παρέδωσε το υπόμνημα των Δεκατριών Σημείων στην τουρκοκυπριακή πλευρά. Οι Φαζίλ Κιουτσούκ, Ραούφ Ντενκτάς, και η τουρκική κυβέρνηση απέρριψαν και τα δεκατρία. Οι Τουρκοκύπριοι προσέφυγαν  κατά των τροποποιήσεων στο Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο της Κύπρου. Έχοντας προταθεί μετά από δύο χρόνια ειρήνης μεταξύ των δύο κοινοτήτων, οι τροποποιήσεις και η απόρριψή τους πυροδότησαν μια κρίση μεταξύ Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων που οδήγησε σε εκτεταμένη διακοινοτική βία και κορυφώθηκε στα Ματωμένα Χριστούγεννα. Το 1966 αποκαλύφθηκε ότι οι τροποποιήσεις ήταν μέρος του μυστικού Σχεδίου Ακρίτας του Μακαρίου, με τελικό στόχο την αποδυνάμωση της τουρκοκυπριακής εκπροσώπησης στην κυβέρνηση της Κύπρου, προκειμένου να διευκολυνθεί ο στόχος της Ένωσης με την Ελλάδα.[απαιτείται αναφορά]

 Παραπομπές 

 Πηγές 







Κατηγορία:Αρχιεπίσκοπος Κύπρου Μακάριος Γ΄
Κατηγορία:Τουρκική εισβολή στην Κύπρο
Κατηγορία:Κυπριακό πρόβλημα