Το φυλαχτό

Το φυλαχτό () είναι ο τίτλος ιστορικής νουβέλας του Κόνραντ Φέρντιναντ Μάγερ, η οποία γράφτηκε τον χειμώνα του 1872/73 και εκδόθηκε το 1873 στη Λειψία. Η πλοκή, χωρισμένη σε 10 κεφάλαια, διαδραματίζεται τον 16ο αιώνα την εποχή των Θρησκευτικών πολέμοων, της σύγκρουσης μεταξύ Καθολικών και Προτεσταντών στη Γαλλία.

Ο Χανς, ένας Προτεστάντης Ελβετός, θυμάται τη νεότητά του και γράφει την ιστορία της φιλίας του με τον Καθολικό Βίλχελμ, με τον οποίο βίωσε τη φρίκη της δίωξης των Ουγενότων στο Παρίσι και την αιματηρή κορύφωση κατά τη σφαγή της Νύχτας του Αγίου Βαρθολομαίου το 1572. Ο Βίλχελμ του έσωσε τη ζωή δύο φορές, την πρώτη με το φυλαχτό του το οποίο έβαλε κρυφά στο στήθος του Χανς πριν από μια μονομαχία και τη δεύτερη όταν τον βοήθησε να δραπετεύσει από το Παρίσι μαζί με τη νεαρή σύζυγό του. Ωστόσο το φυλαχτό δεν προστάτευσε τον Βίλχελμ από τον δικό του θάνατο.

Ο Μάγερ συνδυάζει ιστορικά γεγονότα και μυθοπλασία παρουσιάζοντας μια εποχή στην οποία οι προσωπικές μοίρες καθορίζονταν από τις μεγάλες πολιτικές και θρησκευτικές αναταραχές. Πέραν της ιστορικής αφήγησης, είναι μια διαχρονική εξερεύνηση θεμάτων όπως η θρησκευτική πίστη, η ανεκτικότητα και η καταστροφική δύναμη του φανατισμού. 

 Υπόθεση 
Το σκηνικό είναι κυρίως το Παρίσι και η περιοχή γύρω από τη λίμνη Μπίελ στην Ελβετία.

 Η ιστορία-πλαίσιο 
Στην Ελβετία το 1611, ο πρωτοπρόσωπος αφηγητής Χανς Σάνταου φον Μπερν, επισκέπτεται τον ηλικιωμένο κύριο Μπόκαρντ, πατέρα του νεκρού φίλου του Βίλχελμ. Στο γραφείο του βλέπει δύο αντικείμενα, ένα τσόχινο καπέλο τρυπημένο από σφαίρες και ένα φυλαχτό, που του θύμισαν τα παλιά γεγονότα και τον ενέπνευσαν να γράψει την ιστορία της ζωής του.

 Η αφήγηση 
Ο Χανς περιγράφει τα νεανικά του χρόνια στη λίμνη Μπίελ στην Ελβετία, όπου μεγαλώνει στο κάστρο του ηλικιωμένου θείου του λόγω του θανάτου των γονιών του. Ο θείος είναι ένθερμος Καλβινιστής και ο νεαρός ανατράφηκε στην ίδια πίστη. Ήταν γιος στρατιωτικού και ονειρεύεται να συμμετάσχει και ο ίδιος σε μια εκστρατεία κατά του Δούκα της Άλμπα για την απελευθέρωση της Ολλανδίας. Μια μέρα εμφανίζεται ένας άγνωστος Βοημός και ο Χανς τον προσλαμβάνει ως δάσκαλο ξιφασκίας για να βελτιώσει την τεχνική του. Όταν μαθαίνουν ότι αυτός καταζητείται για φόνο, ο Χανς καταφέρνει να τον σώσει φυγαδεύοντάς τον.

Στο δρόμο για το Παρίσι, μια καταιγίδα οδηγεί τον νεαρό Χανς σε ένα πανδοχείο, όπου συναντά έναν άνδρα από το Φριμπούρ, τον Βίλχελμ Μπόκαρντ και τον κοινοβουλευτικό σύμβουλο Σατιγιόν από τη Γενεύη με την όμορφη ανιψιά του Γκασπάρντ. Οι δύο Καλβινιστές συζητούν μεταξύ άλλων τις διαφορετικές θρησκευτικές τους απόψεις με τον Καθολικό Μπόκαρντ ο οποίος τους διηγείται ότι ως παιδί θεραπεύτηκε από πολιομυελίτιδα από την Παναγία του Άινζιντελν και γι' αυτό έχει πάντα μαζί του ένα ασημένιο φυλαχτό. Ο Χανς αστειεύεται για τις θαυματουργές ιδιότητες του φυλαχτού.

Φτάνοντας στο Παρίσι, ο Χανς επισκέπτεται τον ναύαρχο Γκασπάρ ντε Κολινί, αρχηγό των Γάλλων Ουγενότων, ο οποίος του υπόσχεται μια θέση κοντά του. Στη συνέχεια επισκέπτεται τον Σατιγιόν, όπου μαθαίνει ότι η Γκασπάρντ δεν είναι ανιψιά του, αλλά η κόρη του αδελφού του ναυάρχου Κολινί. Στην απέναντι εκκλησία, ακούγεται ένας Φραγκισκανός μοναχός να κηρύττει εναντίον των «αιρετικών», και ο αφηγητής αντιλαμβάνεται τη δυσχερή θέση των Ουγενότων στο Παρίσι. Στο πλήθος που βγαίνει από την εκκλησία εμφανίζεται ένας καβαλάρης, αυλικός του αδελφού του βασιλιά, ο οποίος χαιρετάει με αυθάδεια τη Γκασπάρντ στο παράθυρο. Αυτή τον απορρίπτει και του παρουσιάζει ως προστάτη της τον Χανς Σάνταου.
μικρογραφία|250x250εσ|Πρωινό στις πύλες του Λούβρου, πίνακας του Εντουάρ Ντεμπά - Πονσάν (1880). Στα μαύρα διακρίνεται η Αικατερίνη των Μεδίκων.
Το επόμενο πρωί στο σπίτι του Κολινί, ο Χανς συναντά τον νεαρό βασιλιά στον οποίο ο Κολινί έχει εναποθέσει τις ελπίδες του. Η αφελής συμπεριφορά του τον ανησυχεί πολύ, καθώς η μοίρα των Ουγενότων εξαρτάται από τον βασιλιά. Στο δρόμο, ο Χανς συναντά τον φίλο του Βίλχελμ, ο οποίος είναι μέλος της ελβετικής σωματοφυλακής του βασιλιά και του δείχνει τη διαμονή του στο παλάτι του Λούβρου, όπου βασιλεύει ένα «φρικτό χάος». Καθώς βαδίζουν προς το πανδοχείο, συναντούν τον κόμη Γκιζ σε ένα στενό δρομάκι, ο οποίος ζητά από τον Χανς να παραμερίσει και τον αποκαλεί «καταραμένο Ουγενότο». Η μονομαχία φαίνεται αναπόφευκτη. Προς μεγάλη απογοήτευση του Βίλχελμ, ο φίλος του είναι αργός ξιφομάχος και επίσης, ως Καλβινιστής, αρνείται να φορέσει το φυλαχτό που του δίνει.

Το επόμενο πρωί, πριν από τη μονομαχία, ο Βίλχελμ βάζει κρυφά το φυλαχτό του σε μια τσέπη στο στήθος του Χανς, το οποίο την κρίσιμη στιγμή αποδεικνύεται σωτήριο. Σκοτώνει τον Γκιζ αλλά η είδηση του θανάτου του από έναν Ουγενότο ανησυχεί πολύ τον Κολονί και τον Σατιγιόν, που φοβούνται κλιμάκωση της θρησκευτικής σύγκρουσης. Η Γκασπάρντ αισθάνεται πλέον σίγουρη για την αγάπη της, αγκαλιάζει και φιλάει τον Χανς και υπόσχονται να παραμείνουν μαζί αχώριστοι «έως θανάτου» σε «κίνδυνο και σωτηρία».

Ένα μήνα αργότερα, η κατάσταση των Ουγενότων έχει επιδεινωθεί. Η εισβολή στη Φλάνδρα απέτυχε και οι Προτεστάντες φοβούνται επιθέσεις. Ο ναύαρχος Κολινί τραυματίζεται σοβαρά σε απόπειρα δολοφονίας. Ο παριζιάνικος όχλος γίνεται όλο και πιο επιθετικός προς τους Ουγενότους. Ο πληγωμένος Σατιγιόν ζητά από τον Σάνταου να παντρευτεί αμέσως τη Γκασπάρντ και να την οδηγήσει με ασφάλεια στη χώρα του. 

Πίσω στο δωμάτιό του, ο Χανς πείθεται από τον Βίλχελμ να έρθει μαζί του στο βασιλικό παλάτι την ημέρα του Αγίου Βαρθολομαίου, για μια γιορτή. Εκεί όμως, συλλαμβάνεται αμέσως και φυλακίζεται στο δωμάτιο του φίλου του από όπου τη νύχτα ακούει τις καμπάνες να χτυπούν και τους πυροβολισμούς. Αυτή τη νύχτα του Αγίου Βαρθολομαίου, πολλοί Ουγενότοι σκοτώνονται στο Παρίσι με εντολή του βασιλιά (με την επιρροή της μητέρας του Αικατερίνης των Μεδίκων). Ο Χανς συνειδητοποιεί ότι ο φίλος του τον φυλάκισε για να τον σώσει. Το πρωί του λέει ότι έχει παντρευτεί τη Γκασπάρντ και τώρα φοβάται για την τύχη της. Τον παρακαλεί να τον αφήσει να δραπετεύσει, και αυτός τον βοηθά να φύγει από το Λούβρο, μεταμφιεσμένος με τη στολή ενός Ελβετού φρουρού, και τον συνοδεύει.

Μέσα από δρόμους γεμάτους πτώματα, φτάνουν ακριβώς στην ώρα για να σώσουν τη Γκασπάρντ από τον όχλο, αλλά ο Βίλχελμ σκοτώνεται από μια σφαίρα στο κεφάλι, με την τελευταία του πνοή φιλάει το φυλαχτό του. Ο Χανς και η Γκασπάρντ, τρέχοντας να ξεφύγουν, στην πύλη της πόλης συναντούν τον Βοημό δάσκαλο της ξιφασκίας. Δεν τους κρύβει ότι συμμετείχε στη δολοφονία του Κολινί, αλλά από ευγνωμοσύνη προς τον Χανς, που τον είχε φυγαδεύσει όταν κινδύνευε, τους βοήθησε -με διαβατήρια και δύο άλογα - να φύγουν από το Παρίσι και να περάσουν τα σύνορα για την Ελβετία.

Στο ταξίδι της επιστροφής, ο Χανς διαβάζει ένα γράμμα που έλαβε από τον θείο του την προηγούμενη μέρα, το οποίο δεν είχε προλάβει να ανοίξει. Περιέχει τον χαιρετισμό του θείου πριν από τον θάνατό του και την κληρονομιά του: «Σου αφήνω τα επίγεια αγαθά μου, μην ξεχνάς τα επουράνια».

Η ιστορία, που διαδραματίζεται περίπου 40 χρόνια αργότερα, αποκαλύπτει ότι ο γιος του Χανς και της Γκασπάρντ, ο οποίος είναι αρραβωνιασμένος με μια Ολλανδή, βρίσκεται στην υπηρεσία της ολλανδικής κυβέρνησης καθώς η Ολλανδική Δημοκρατία έχει επιτύχει την ανεξαρτησία της από την Ισπανία.

 Παραπομπές 


Κατηγορία:Ιστορικά μυθιστορήματα
Κατηγορία:Γερμανικές νουβέλες