Βενετική Αλβανία

Βενετική Αλβανία (ενετικά: Albania vèneta, ιταλικά: Albania Veneta, αλβανικά: Arbëria Venedikase, σερβοκροάτικα: Млетачка Албанија) ήταν ο επίσημος όρος για πολλές κτήσεις της Δημοκρατίας της Βενετίας στη νοτιοανατολική Αδριατική, που περιλάμβανε παράκτια εδάφη κυρίως στο σημερινό νότιο Μαυροβούνιο και εν μέρει στη βόρεια Αλβανία.

Αρκετές σημαντικές εδαφικές αλλαγές σημειώθηκαν κατά τη διάρκεια της Ενετοκρατίας σε αυτές τις περιοχές, ξεκινώντας από το 1392, και διήρκεσαν μέχρι το 1797. Μέχρι τα τέλη του 15ου αιώνα, οι κύριες κτήσεις στη βόρεια Αλβανία είχαν χαθεί λόγω της επέκτασης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Παρόλα αυτά, οι Βενετοί δεν ήθελαν να αποκηρύξουν τις επίσημες διεκδικήσεις τους στις αλβανικές ακτές και ο όρος Ενετική Αλβανία διατηρήθηκε επίσημα σε χρήση, δηλώνοντας τις υπόλοιπες βενετικές κτήσεις στο παράκτιο Μαυροβούνιο, με κέντρο τον κόλπο του Κότορ. Την περίοδο αυτή, η αλβανική πειρατεία γνώρισε μεγάλη άνθηση. Αυτές οι περιοχές παρέμειναν υπό ενετική κυριαρχία μέχρι την πτώση της Δημοκρατίας της Βενετίας το 1797. Με τη Συνθήκη του Κάμπο Φόρμιο, η περιοχή μεταφέρθηκε στη μοναρχία των Αψβούργων.

 Γεωγραφία 
Η Βενετία χρησιμοποιούσε τον όρο «(Β)ενετική Αλβανία» για τις αρχικές κτήσεις της, που εκτείνονταν από τα νότια σύνορα της Δημοκρατίας της Ραγούσας έως το Δυρράχιο στην παράκτια Αλβανία. Γενικά, αυτές οι κτήσεις δεν ξεπερνούσαν τα 20 χλμ στην ενδοχώρα από την Αδριατική Θάλασσα. Μεταξύ της πολιορκίας της Σκόδρας και του 1571 χάθηκαν τα εδάφη στη σημερινή Αλβανία. Μετά το 1573 το νότιο όριο μεταφέρθηκε στο χωριό Κουφίν (που σημαίνει σύνορα στα αλβανικά) κοντά στην Μπούντβα, λόγω των οθωμανικών κατακτήσεων σε Αντιβάρι (Μπαρ), Ντουλτσίνιο (Ούλτσιν), Σκούταρι (Σκόδρα) και Δυρράχιο. Από τότε, η βενετική επικράτεια επικεντρώθηκε στον κόλπο του Κότορ και περιελάμβανε τις πόλεις Κότορ, Ρίσαν, Περάστ, Τιβάτ, Χέρτσεγκ Νόβι, Μπούντβα και Σουτομόρε.

Από το 1718 έως το 1797 η Βενετική Δημοκρατία επέκτεινε την επικράτειά της νότια προς τη Δημοκρατία της Ραγούσας διατηρώντας τους θύλακες Κατάρο (Κότορ) και Μπούντουα (Μπούντβα). 

 Ιστορία 
μικρογραφία| Χάρτης του κόλπου του Κότορ (1789).
Οι Ενετοί έλεγχαν σποραδικά τα μικρά χωριά της νότιας Δαλματίας γύρω στον 10ο αιώνα, αλλά δεν ανέλαβαν μόνιμα τον έλεγχο μέχρι το 1420. Οι Βενετοί αφομοίωσαν γρήγορα τη δαλματική γλώσσα στη βενετική γλώσσα. Τα βενετικά εδάφη γύρω από το Κότορ διήρκεσαν από το 1420 έως το 1797 και ονομάζονταν Βενετική Αλβανία, επαρχία της Ενετικής Δημοκρατίας.

Στα πρώτα χρόνια της Αναγέννησης, τα εδάφη υπό βενετικό έλεγχο περιλάμβαναν περιοχές από το σύγχρονο παράκτιο Μαυροβούνιο έως τη βόρεια Αλβανία μέχρι το Δυρράχιο: η Βενετία διατήρησε αυτή την πόλη μετά από πολιορκία από τον Οθωμανό Σουλτάνο Μωάμεθ Β' το 1466, αλλά έπεσε στις οθωμανικές δυνάμεις το 1501.

Την εποχή εκείνη η Βενετική Αλβανία ήταν σχετικά πλούσια και η περιοχή γύρω από την πόλη του Κότορ γνώριζε τεράστια πολιτιστική και καλλιτεχνική ανάπτυξη.

Όταν η Οθωμανική Αυτοκρατορία άρχισε να κατακτά τα Βαλκάνια τον 15ο αιώνα, ο πληθυσμός των Χριστιανών Σλάβων στη Δαλματία αυξήθηκε πολύ. Ως συνέπεια αυτού, μέχρι τα τέλη του 17ου αιώνα ο ρομανόφωνος πληθυσμός της ιστορικής Βενετικής Αλβανίας ήταν μειονότητα. 

Μετά την κατάκτηση της Βενετικής Δημοκρατίας από τη Γαλλική Δημοκρατία, η περιοχή της Βενετικής Αλβανίας έγινε μέρος της Αυστριακής Αυτοκρατορίας σύμφωνα με τη Συνθήκη του Κάμπο Φόρμιο, και στη συνέχεια μέρος του Ναπολεόντειου Βασιλείου της Ιταλίας υπό την Ειρήνη του Πρεσβούργου, και στη συνέχεια των Γαλλικών Ιλλυρικών Επαρχιών με τη Συνθήκη του Σενμπρούν. Το 1814, περιλήφθηκε και πάλι στην Αυστριακή Αυτοκρατορία.

 Πόλεις 

 Κατάρο. Τέσσερις αιώνες βενετικής κυριαρχίας έδωσαν στην πόλη την τυπική βενετσιάνικη αρχιτεκτονική, που συνέβαλε στο να γίνει το Κότορ μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO. 
 Περάστ. Κάποτε μέρος της Βενετικής Αλβανίας, βρισκόταν στο απόγειό του τον 18ο αιώνα, όταν είχε τέσσερα ενεργά ναυπηγεία, έναν μόνιμο στόλο περίπου εκατό πλοίων και 1.643 κατοίκους. Εκείνη την εποχή κατασκευάστηκαν πολλά αρχιτεκτονικά σημαντικά κτήρια σε αυτή την οχυρή πόλη. Πολλά περίτεχνα μπαρόκ παλάτια και σπίτια διακοσμούσαν την πόλη, χτισμένη σε βενετσιάνικο ρυθμό. Οι πολίτες (ο πληθυσμός ήταν περίπου 1.600 τότε) απολάμβαναν προνόμια από την Ενετική Δημοκρατία. Τους επιτρεπόταν να συναλλάσσονται με μεγάλα πλοία και να πωλούν αγαθά χωρίς φόρο στην ενετική αγορά, γεγονός που δημιουργούσε σημαντικό εισόδημα για την πόλη.
 Μπούντβα. Οι Ενετοί κυβέρνησαν την πόλη για σχεδόν 400 χρόνια, από το 1420 έως το 1797. Η Μπούντβα, που ονομαζόταν "Μπούντουα" εκείνους τους αιώνες, ήταν μέρος της περιοχής της Βενετικής Δημοκρατίας της Αλβανίας και ήταν οχυρωμένη από ισχυρά ενετικά τείχη ενάντια στις οθωμανικές κατακτήσεις. Το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού μιλούσε τη βενετική γλώσσα μέχρι τις αρχές του 19ου αιώνα. Ένας από τους πιο γνωστούς λιμπρετίστες και θεατρικούς συνθέτες, ο Κριστόφορο Ιβάνοβιτς, γεννήθηκε στην ενετική Μπούντουα.

 Πληθυσμός 
Ο πληθυσμός της Ενετικής Αλβανίας, κατά τους αιώνες της Δημοκρατίας της Βενετίας, ήταν κυρίως βενετσιάνικος (περίπου 66%) στις αστικές περιοχές.
μικρογραφία|304x304εσ| Ενετική Αλβανία με μωβ χρώμα
Στις εσωτερικές περιοχές, όμως, περισσότερο από το ήμισυ του πληθυσμού μιλούσε σερβοκροατικά κατά τα πρώτα χρόνια του 18ου αιώνα. Κοντά στα σύνορα με την Αλβανία, υπήρχαν μεγάλες κοινότητες αλβανόφωνων: το Ουλτσίν ήταν μισό αλβανικό, το ένα τέταρτο βενετσιάνικο και το ένα τέταρτο σλαβόφωνο. Paulucci, Luigi. Le Bocche di Cattaro nel 1810 Edizioni Italo Svevo. Τεργέστη, 2005.

Μετά την εξαφάνιση της Ενετικής Αλβανίας, κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα οι πόλεμοι ανεξαρτησίας ορισμένων ιταλικών εδαφών από την Αυστροουγγρική αυτοκρατορία δημιούργησαν μια κατάσταση παρενόχλησης κατά των ιταλικών (ή βενετόφωνων) κοινοτήτων στην αυστριακή νότια Δαλματία. Το αποτέλεσμα ήταν ότι το 1880 στο Κατάρο υπήρχαν, σύμφωνα με την αυστριακή απογραφή, μόνο 930 εθνικά Ιταλοί (ή το 32% του συνολικού πληθυσμού 2910 ατόμων). Τριάντα χρόνια αργότερα, στην αυστριακή απογραφή του 1910, οι Ιταλοί μειώθηκαν μόνο στο 13,6% του πληθυσμού αυτής της πόλης. Σήμερα υπάρχουν περίπου 500 ιταλόφωνοι στο Μαυροβούνιο, κυρίως στην περιοχή του Κατάρο (Κότορ).

 Παραπομπές 

 Αναφορές 

 Ο αγώνας μεταξύ Βενετίας και Οθωμανικής Αυτοκρατορίας για την Ενετική Αλβανία τον 16ο αιώνα (ιταλικά)
 UNESCO: Φυσική και Πολιτιστικό-Ιστορική Περιοχή του Κότορ

 Βιβλιογραφία 

 Bartl, Peter. Le picciole Indie dei Veneziani . Zur Stellung Albaniens in den Handelsbeziehungen zwischen der Balkan- und der Appenninenhalbinsel. Στο: Münchner Zeitschrift für Balkankunde 4 (1981–1982) 1–10.
 Bartl, Peter. Der venezianische Türkenkrieg im Jahre 1690 nach den Briefen des päpstlichen Offiziers Guido Bonaventura . Στο: Südost-Forschungen 26 (1967) 88–101.
 Cecchetti, Bartolomeo. Intorno agli stabilimenti politici della repubblica veneta nell'Albania . Στο: Atti del Regio Istituto veneto di scienze, lettere ed arti. Bd. 3, Seria 4, S. 978–998. 1874.
 Paulucci, Luigi. Le Bocche di Cattaro nel 1810 Edizioni Italo Svevo. Τεργέστη, 2005.

Κατηγορία:Εδάφη της Βενετικής Δημοκρατίας
Κατηγορία:Κράτος της Θάλασσας