Οθωμανική Σερβία

Η Οθωμανική Σερβία αναφέρεται στην Οθωμανική περίοδο στην ιστορία της Σερβίας. Διάφορες περιοχές της μεσαιωνικής Σερβίας περιήλθαν υπό οθωμανική κυριαρχία ήδη στα τέλη του 14ου αιώνα, ενώ το Σερβικό Δεσποτάτο έπεσε το 1459. Οι βόρειες περιοχές της σημερινής Δημοκρατίας της Σερβίας ενσωματώθηκαν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία κατά τις μεταγενέστερες κατακτήσεις, από το 1521 έως το 1552. Από την επέκταση των Αψβούργων προς αυτές τις βόρειες περιοχές, το 1699 και το 1718, η οθωμανική κυριαρχία περιορίστηκε σταδιακά σε σερβικά εδάφη νότια των ποταμών Σάβα και Δούναβη (1739). Από το 1804 έως το 1830 αποκαταστάθηκε σταδιακά το Πριγκιπάτο της Σερβίας, ως υποτελές κράτος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Απέκτησε ανεξαρτησία το 1878 και επεκτάθηκε σε νότιες περιοχές, μειώνοντας έτσι τον οθωμανικό έλεγχο στην ιστορική περιοχή της Παλαιάς Σερβίας, που απελευθερώθηκε το 1912, τερματίζοντας έτσι την οθωμανική κυριαρχία στα σερβικά εδάφη.

Η οθωμανική κατάκτηση των Βαλκανίων ξεκίνησε στα μέσα του 15ου αιώνα, οδηγώντας σε επακόλουθες συγκρούσεις με διάφορα σερβικά κράτη. Οι Οθωμανοί νίκησαν τους Σέρβους στη μάχη της Μαρίτσας (Έβρου) το 1371 και ξανά στη μάχη του Κοσσυφοπεδίου το 1389, αναγκάζοντας αρκετούς Σέρβους περιφερειακούς άρχοντες να γίνουν υποτελείς του σουλτάνου. Το 1439, το Σερβικό Δεσποτάτο κατακτήθηκε για πρώτη φορά, αλλά αποκαταστάθηκε το 1444. Το 1459, το Δεσποτάτο κατακτήθηκε ξανά, αυτή τη φορά τελικά. Ομοίως, το Πριγκιπάτο της Ζέτας κατακτήθηκε από τους Οθωμανούς για πρώτη φορά το 1479, αλλά αναστηλώθηκε το 1481, για να κατακτηθεί οριστικά το 1496. Στο μεταξύ, το Βασίλειο της Βοσνίας κατακτήθηκε από τους Οθωμανούς το 1463 και το Δουκάτο του Αγίου Σάββα το 1482. Έτσι, στα τέλη του 15ου αιώνα, η οθωμανική κυριαρχία εγκαθιδρύθηκε σταθερά, με την επιβολή νέας επαρχιακής διοίκησης σε κατακτημένα εδάφη.

Κατά τις μεταγενέστερες περιόδους, πολλές εξεγέρσεις ξέσπασαν κατά της οθωμανικής κυριαρχίας σε διάφορα σερβικά εδάφη, κυρίως με τη βοήθεια της μοναρχίας των Αψβούργων. Τέτοιες ήταν η εξέγερση του Βανάτου το 1594, η εξέγερση του 1688-1690, η εξέγερση του 1716-1718 και η εξέγερση του 1788-1791 . Εκείνες οι εξεγέρσεις σημαδεύτηκαν από τις μεγάλες μεταναστεύσεις των Σέρβων. Το 1804, ξέσπασε η Μεγάλη Σερβική Εξέγερση, που οδήγησε στη μερική απελευθέρωση της Σερβίας. Κατεστάλη από τους Οθωμανούς το 1813, αλλά ήδη το 1815 ξέσπασε η Δεύτερη Σερβική Εξέγερση, με αποτέλεσμα μια νέα πολιτική διευθέτηση και τη δημιουργία του αυτόνομου Πριγκιπάτου της Σερβίας . Η επικράτειά της επεκτάθηκε το 1833 και ξανά το 1878, αποκτώντας επίσης πλήρη ανεξαρτησία από τον σουλτάνο και μειώνοντας έτσι την οθωμανική κυριαρχία σε ιστορικές περιοχές της Παλαιάς Σερβίας. Οι περιοχές αυτές απελευθερώθηκαν το 1912, τερματίζοντας έτσι την οθωμανική περίοδο στην ιστορία της Σερβίας.

 Ιστορία 
δεξιά|μικρογραφία| Κράτη που προέκυψαν μετά τη διάλυση της Σερβικής Αυτοκρατορίας τον 14ο αιώνα

 Οθωμανική κατάκτηση (1371-1552) 
δεξιά|μικρογραφία| Κόρη του Κοσσυφοπεδίου (Kosovka devojka), πίνακας του Ούρος Πρέντιτς
Οι Οθωμανοί Τούρκοι νίκησαν τους σερβικούς στρατούς στη μάχη της Μαρίτσας το 1371, όπου σκοτώθηκαν ο Σέρβος βασιλιάς Βουκάσιν και ο δεσπότης Ούγκλιεσα Μρνιάβτσεβιτς, και ξανά στη Μάχη του Κοσσυφοπεδίου το 1389, όπου σκοτώθηκαν ο Σέρβος πρίγκιπας Λάζαρος και ο Οθωμανός σουλτάνος Μουράτ Α'. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, αρκετοί περιφερειακοί άρχοντες αναγκάστηκαν να γίνουν Οθωμανοί υποτελείς: ο βασιλιάς Μάρκο, ο δεσπότης Γιοβαν Ντράγκας και ο Κονσταντίν Ντράγκας Ντεγιάνοβιτς το 1371 και ο πρίγκιπας Στέφανος Λαζάρεβιτς το 1389. Ήδη το 1386, οι Οθωμανοί κατέλαβαν τη Νις και το 1392 πήραν και τα Σκόπια από τον Σέρβο Βουκ Μπράνκοβιτς, ο οποίος έγινε επίσης Οθωμανός υποτελής. Το 1395, στη μάχη του Ρόβινε, ο βασιλιάς Μάρκο και ο Κονσταντίν Ντεγιάνοβιτς σκοτώθηκαν και οι Οθωμανοί προσάρτησαν τις επικράτειές τους, εξαιρουμένης της περιοχής Βράνιε, που κατείχε ο Ούγκλιεσα Βλάτκοβιτς, ο οποίος έγινε επίσης Οθωμανός υποτελής.

Η Μάχη του Κοσσυφοπεδίου καθόρισε τη μακροπρόθεσμη μοίρα της Σερβίας, γιατί τώρα δεν είχε καμία δύναμη ικανή να σταθεί άμεσα απέναντι στους Οθωμανούς Τούρκους. Ακολούθησε μια ασταθής περίοδος, που σημαδεύτηκε από τη διακυβέρνηση του γιου του πρίγκιπα Λάζαρου — δεσπότη Στέφανου Λαζάρεβιτς, ο οποίος ήταν αρχικά υποτελής του σουλτάνου Βαγιαζήτ Α', διακρίνοντας τον εαυτό του στη Μάχη της Νικόπολης το 1396 και στην Άγκυρα το 1402 και αργότερα κέρδισε την ανεξαρτησία μετά τον θάνατο του Βαγιαζήτ. Ο ξάδερφός του και διάδοχος Γεώργιος Μπράνκοβιτς μετέφερε την πρωτεύουσα του Σερβικού Δεσποτάτου στη νεόκτιστη οχυρωμένη πόλη Σμεντέρεβο. Οι Τούρκοι συνέχισαν την κατάκτησή τους έως ότου κατέλαβαν τελικά τις υπόλοιπες νότιες περιοχές το 1455, ιδρύοντας εκεί το σαντζάκι του Βούτσιτρν και το σαντζάκι του Πρίζρεν και στη συνέχεια κατέλαβαν όλη τη βόρεια επικράτεια του Σερβικού Δεσποτάτου μέχρι το 1459, ιδρύοντας εκεί το σαντζάκι του Κρούσεβατς και το σαντζάκι του Σμεντέρεβο. Τα μόνα ελεύθερα σερβικά εδάφη παρέμειναν ως τμήματα της Βοσνίας και της Ζέτας. Μετά την πτώση του Δουκάτου του Αγίου Σάββα το 1481-1482 και του Πριγκιπάτου της Ζέτας το 1496, τα σερβικά εδάφη κυβερνήθηκαν από την Οθωμανική Αυτοκρατορία για σχεδόν τρεις αιώνες. Οι παραδόσεις του Σερβικού Δεσποτάτου συνεχίστηκαν στα νότια μέρη του Βασιλείου της Ουγγαρίας από τα εξόριστα μέλη της δυναστείας Μπράνκοβιτς και τους διαδόχους τους μέχρι το 1537.
μικρογραφία| Ο Οθωμανικός Στρατός κατά την Πολιορκία του Βελιγραδίου (1456).
Από τον 14ο αιώνα και μετά, ένας αυξανόμενος αριθμός Σέρβων άρχισε να μεταναστεύει βόρεια προς τα νότια μέρη του Βασιλείου της Ουγγαρίας, κυρίως στην περιοχή που σήμερα είναι γνωστή ως Βοϊβοντίνα . Οι Ούγγροι βασιλιάδες ενθάρρυναν τη μετανάστευση Σέρβων στο βασίλειο και προσέλαβαν πολλούς από αυτούς ως στρατιώτες και συνοριοφύλακες. Ως εκ τούτου, ο σερβικός πληθυσμός αυτής της περιοχής αυξήθηκε πολύ. Κατά τη διάρκεια του αγώνα μεταξύ της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και της Ουγγαρίας, αυτός ο σερβικός πληθυσμός επιχείρησε την αποκατάσταση του σερβικού κράτους. Στη μάχη του Μόχατς στις 29 Αυγούστου 1526, η Οθωμανική Τουρκία κατέστρεψε τον στρατό του Ούγγρου-Βοημού βασιλιά Λουδοβίκου Γιαγκελλόνου, ο οποίος σκοτώθηκε στο πεδίο της μάχης. Μετά από αυτή τη μάχη, η Ουγγαρία διαλύθηκε σε τρία μέρη και μεγάλο μέρος της πρώην επικράτειάς της έγινε μέρος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Λίγο μετά τη Μάχη του Μόχατς, ο ηγέτης των Σέρβων μισθοφόρων στην Ουγγαρία, Γιόβαν Νέναντ ο "Μέλας", καθιέρωσε την κυριαρχία του στην Μπάτσκα, στο βόρειο Βανάτο, και σε ένα μικρό τμήμα του Σιρμίου (αυτές οι τρεις περιοχές είναι νυν τμήματα της Βοϊβοντίνα). Δημιούργησε ένα ανεξάρτητο κράτος με πρωτεύουσα την πόλη Σουμπότιτσα. Στο απόγειο της δύναμής του, ο Γιόβαν Νέναντ στέφθηκε στη Σουμπότιτσα Σέρβος αυτοκράτορας. Εκμεταλλευόμενοι την εξαιρετικά μπερδεμένη στρατιωτική και πολιτική κατάσταση, οι Ούγγροι ευγενείς της περιοχής ένωσαν τις δυνάμεις τους εναντίον του και νίκησαν τα σερβικά στρατεύματα το καλοκαίρι του 1527. Ο αυτοκράτορας Γιόβαν Νέναντ δολοφονήθηκε και το κράτος του κατέρρευσε.

Μετά την πολιορκία και πτώση του Βελιγραδίου το 1521, ο Σουλεϊμάν Α' εγκατέστησε Σέρβους στο κοντινό Δάσος της Κωνσταντινούπολης, στο σημερινό Μπαχτσέκιοϊ, γνωστό ως δάσος του Βελιγραδίου.

Το 1557, οι Οθωμανοί επέτρεψαν την επανίδρυση του Σερβικού Πατριαρχείου Ιπεκίου, που υπήρχε μέχρι το 1766, οπότε και καταργήθηκε από τον σουλτάνο.

 Μεταξύ Οθωμανών και Αψβούργων 
μικρογραφία| Οθωμανική μινιατούρα που απεικονίζει την εκτέλεση Σέρβων ανταρτών στο Βελιγράδι. 
Οι ευρωπαϊκές δυνάμεις, και ειδικότερα η Αυστρία, έκαναν πολλούς πολέμους εναντίον της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, βασιζόμενες στη βοήθεια των Σέρβων που ζούσαν υπό την οθωμανική κυριαρχία. Κατά τη διάρκεια του Αυστροτουρκικού πολέμου (1593–1606), το 1594, οι Σέρβοι οργάνωσαν μια εξέγερση στο Βανάτο, το παννονικό τμήμα της Τουρκίας. Ο Σινάν Πασάς ανταπέδωσε καίγοντας τα λείψανα του Αγίου Σάββα, του πιο ιερού Σέρβου αγίου. Οι Σέρβοι δημιούργησαν ένα άλλο κέντρο αντίστασης στην Ερζεγοβίνη, αλλά, όταν υπογράφηκε ειρήνη από την Τουρκία και την Αυστρία, εγκαταλείφθηκαν σε τουρκικά αντίποινα. Αυτή η αλληλουχία γεγονότων έγινε συνηθισμένη στους αιώνες που ακολούθησαν.

Κατά τον 16ο και τον 17ο αιώνα, πολλές σερβικές εξεγέρσεις κατά της οθωμανικής κυριαρχίας ξέσπασαν σε διάφορες περιοχές. Στην περιοχή Βανάτο, η οποία τότε αποτελούσε μέρος του Οθωμανικού Εγιαλετίου της Τεμεσβάρ, στην περιοχή γύρω από το Βρσατς, ξεκίνησε μια μεγάλη εξέγερση κατά της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας το 1594. Ήταν η μεγαλύτερη εξέγερση του σερβικού λαού κατά της οθωμανικής κυριαρχίας μέχρι σήμερα. Ηγέτης αυτής της εξέγερσης ήταν ο Τέοντορ Νεστόροβιτς, επίσκοπος του Βρσατς. Άλλοι ηγέτες ήταν ο Σάβα Βαν και ο βοεβόδας Βέλια Μίρονιτς.

Για σύντομο χρονικό διάστημα, οι Σέρβοι αντάρτες κατέλαβαν πολλές πόλεις στο Βανάτο, συμπεριλαμβανομένων των Βρσατς, Μπέτσκερεκ και Λίποβα, καθώς και Τίτελ και Μπετσέι στην Μπάτσκα. Το μέγεθος αυτής της εξέγερσης απεικονίζεται από τον στίχο από ένα σερβικό εθνικό τραγούδι: "Sva se butum zemlja pobunila, Šest stotina podiglo se sela, Svak na cara pušku podigao!" («Ολόκληρη η γη επαναστάτησε, εξακόσια χωριά σηκώθηκαν, όλοι έστρεψαν το όπλο τους εναντίον του αυτοκράτορα»). Η εξέγερση είχε τον χαρακτήρα ιερού πολέμου, οι Σέρβοι επαναστάτες κρατούσαν σημαίες με την εικόνα του Αγίου Σάββα. Ο Σινάν Πασάς, ο οποίος ηγήθηκε του οθωμανικού στρατού, διέταξε να φέρουν την πράσινη σημαία του Μωάμεθ από τη Δαμασκό για να αντιμετωπίσει τη σερβική σημαία και έκαψε τα λείψανα του Αγίου Σάββα στο Βελιγράδι.

Η Σερβική Εξέγερση του 1596-97 στην περιοχή της Ερζεγοβίνης και τις γύρω περιοχές οργανώθηκε από τον Σέρβο Πατριάρχη και με επικεφαλής τον βοεβόδα Γκρνταν.

Ο Μεγάλος Πόλεμος μεταξύ των Οθωμανών και της Ιεράς Συμμαχίας έλαβε χώρα από το 1683 έως το 1699. Η Ιερά Συμμαχία δημιουργήθηκε υπό την αιγίδα του Πάπα και περιελάμβανε την Αυστρία, την Πολωνία και τη Βενετία . Αυτές οι τρεις δυνάμεις υποκίνησαν τους Σέρβους να επαναστατήσουν κατά των οθωμανικών Αρχών και σύντομα εξεγέρσεις και ανταρτοπόλεμοι εξαπλώθηκαν σε όλα τα δυτικά Βαλκάνια, από το Μαυροβούνιο και τις ακτές της Δαλματίας μέχρι τη λεκάνη του Δούναβη και την Παλαιά Σερβία (Μακεδονία, Ράσκα, Κόσοβο και Μετόχι). Το 1688, οι δυνάμεις των Αψβούργων κατέλαβαν το Βελιγράδι, αλλά έχασαν την πόλη ήδη το 1690. Ωστόσο, όταν οι Αυστριακοί άρχισαν να αποχωρούν από τη Σερβία, κάλεσαν τον σερβικό λαό να έρθει βόρεια μαζί τους στα αυστριακά εδάφη. Έχοντας να επιλέξουν μεταξύ των οθωμανικών αντιποίνων και της διαβίωσης σε ένα χριστιανικό κράτος, οι Σέρβοι εγκατέλειψαν τα σπίτια τους και κατευθύνθηκαν βόρεια, με επικεφαλής τον Σέρβο Πατριάρχη Αρσένιε Γ΄.

 Η Οθωμανική Σερβία τον 18ο αιώνα 
δεξιά|μικρογραφία|220x220εσ| Ο πρίγκιπας Ευγένιος της Σαβοΐας καταλαμβάνει το Βελιγράδι, 1717
δεξιά|μικρογραφία|220x220εσ| Κεντρικές περιοχές της Σερβίας χωρισμένες μεταξύ Αψβούργων και Οθωμανών, από το 1718 έως το 1739
δεξιά|μικρογραφία|220x220εσ| Η κατεχόμενη από τους Αψβούργους Σερβία (1788–1791)
Τα σύνορα που καθορίστηκαν με τη Συνθήκη του Κάρλοβιτς το 1699 ήταν σταθερά μέχρι το ξέσπασμα του νέου πολέμου Αψβούργων-Οθωμανών (1716–1718), που έληξε με τη Συνθήκη του Πασσαρόβιτς το 1718. Οι Αψβούργοι απέκτησαν την περιοχή του Κάτω Σίρμιου, το Βανάτο του Τέμεσβαρ και το Βελιγράδι με κεντρικές σερβικές περιοχές, που οργανώθηκαν, από το 1718 έως το 1739, ως το Βασίλειο των Αψβούργων της Σερβίας (1718-1739). Την πτώση της Σερβίας των Αψβούργων κατά τον επόμενο πόλεμο των Αψβούργων-Οθωμανών (1737–1739) ακολούθησε η Δεύτερη Μεγάλη Μετανάστευση των Σέρβων από περιοχές που έπεσαν υπό την οθωμανική κυριαρχία, σε περιοχές που εξακολουθούν να κατέχονται από την Αυτοκρατορία των Αψβούργων.

Εν τω μεταξύ, ένας Σερβο-ρώσος ευγενής, ο κόμης Σάβα Βλαντισλάβιτς, διατηρούσε επαφές με τους Οθωμανούς Σέρβους και είχε την εντύπωση ότι θα ξεσηκωθούν σε εξέγερση κατά του Σουλτάνου μόλις οι Ρώσοι εισέβαλαν στα Παραδουνάβια Πριγκιπάτα. Έχοντας εξαπολύσει εισβολή το 1711, ο Τσάρος Πέτρος τον έστειλε σε αποστολή στη Μολδαβία και το Μαυροβούνιο, τον πληθυσμό των οποίων ο Βλαντισλάβιτς αναμενόταν να υποκινήσει σε εξέγερση. Ελάχιστα προέκυψαν από αυτά τα σχέδια, παρά τη βοήθεια ενός φιλορώσου συνταγματάρχη, του Μιχαήλ Μιλοράντοβιτς (πρόγονος του κόμη Μιλοράντοβιτς). Πολύ αργότερα, ο Πέτρος Α' Πέτροβιτς-Νιέγκος, Πρίγκιπας-Επίσκοπος του Μαυροβουνίου (Σέρβος Ορθόδοξος Επίσκοπος Τσέτινιε), συνέλαβε ένα σχέδιο για το σχηματισμό μιας νέας Σερβικής Αυτοκρατορίας από τη Βοσνία, την κεντρική Σερβία, την Ερζεγοβίνη και το Μαυροβούνιο με την Μπόκα, με το Ντουμπρόβνικ ως Αυτοκρατορική Πρωτεύουσα. Το 1807, έστειλε επιστολή στον Ρώσο Στρατηγό του Δούναβη Στρατού σχετικά με αυτό το θέμα: "Ο Ρώσος Τσάρος θα αναγνωριστεί ως Τσάρος των Σέρβων και ο Μητροπολίτης Μαυροβουνίου θα είναι βοηθός του. Ο πρωταγωνιστικός ρόλος στην αποκατάσταση της Σερβικής Αυτοκρατορίας ανήκει στο Μαυροβούνιο".

Στο δεύτερο μισό του 18ου αιώνα, ο αξιωματικός Κότζα Αντζέλκοβιτς ηγήθηκε μιας επιτυχημένης σερβικής εξέγερσης κατά των Οθωμανών, κατά τη διάρκεια του τελευταίου πολέμου Αψβουργών-Οθωμανών (1788–1791) ελπίζοντας να θέσει την κεντρική Σερβία υπό την κυριαρχία των Αψβούργων. Η απελευθερωμένη περιοχή ήταν έτσι γνωστή ως σύνορα του Κότζα. Η εξέγερση έληξε με τη Συνθήκη της Σιστόβα και την αποχώρηση των Αψβούργων το 1791-1792.

Τη ίδια περίοδο, ένας εξέχων Σέρβος ευγενής Σάβα Τεκέλια από τη μοναρχία των Αψβούργων συνέλαβε σχέδιο για την απελευθέρωση των σερβικών περιοχών και την αναδημιουργία του εθνικού κράτους. Στη συνέλευση των Σέρβων αντιπροσώπων, που έγινε στο Τέμισβαρ (Τιμισοάρα) (1790), έκανε μια ομιλία παρακαλώντας για τη νόμιμη ένταξη των σερβικών προνομίων στους νόμους του ουγγρικού κράτους και κατά την Πρώτη Εξέγερση (1804-1813) κατά της οθωμανικής κυριαρχίας, έφτιαξε έναν χάρτη των σερβικών εδαφών, που χρησίμευε ως πολιτικό μανιφέστο. Έστειλε επιστολές στον Ναπολέοντα προτείνοντας την ίδρυση μιας νοτιοσλαβικής πολιτικής ενότητας με πυρήνα τη Σερβία. Για την επίτευξη αυτού του στόχου, πρότεινε στη Γαλλία να βοηθήσει τους Σέρβους, προκειμένου να καταστείλει τη ρωσική επιρροή σε αυτά τα εδάφη. Έστειλε παρόμοια επιστολή στον Αυστριακό Αυτοκράτορα Φραγκίσκο Α' το 1805. Το σχέδιό του υπονοούσε την ίδρυση ενός σερβικού κράτους, ή γενικότερα, ενός νοτιοσλαβικού κράτους. 

 Οθωμανική Σερβία 1791–1804 
δεξιά|μικρογραφία|220x220εσ| Πασαλίκι Βελιγραδίου (Σαντζάκι του Σμεντέρεβο) το 1791
δεξιά|μικρογραφία|220x220εσ| Οι Νταχιγιέ (αποστάτης Γενίτσαρος) δολοφόνησε τον Χατζή Μουσταφά Πασά, πλάκα από το 1802
Η αποχώρηση των Αυστριακών από τη Σερβία το 1791 σήμανε το τέλος της σερβικής εξέγερσης, την οποία υποστήριζε η Αυστρία από το 1787-1788. Ωστόσο, η Αυστρία χρειάστηκε να διευθετήσει τον πόλεμο και επέστρεψε την περιοχή του Βελιγραδίου στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Παρά τις εγγυήσεις στις οποίες επέμενε η Αυστρία, πολλοί από τους συμμετέχοντες στην εξέγερση και οι οικογένειές τους εξορίστηκαν στην Αυστρία. Οι μεταρρυθμίσεις που έγιναν από την Πύλη για να αμβλυνθούν οι πιέσεις στους Σέρβους ήταν μόνο προσωρινές. Το 1799, το σώμα των Γενιτσάρων είχε επιστρέψει, ανέστειλε τη σερβική αυτονομία και αύξησε δραστικά τους φόρους, επιβάλλοντας στρατιωτικό νόμο στη Σερβία.

Το 1802, οι αποστάτες Γενίτσαροι ηγέτες, γνωστοί ως Νταχιγιέ, φυλάκισαν και δολοφόνησαν τον Χατζή Μουσταφά Πασά, κυβερνήτη του σουλτάνου στο Βελιγράδι, και επέβαλαν τον κανόνα του τρόμου. Οι Σέρβοι ηγέτες και από τις δύο πλευρές του Δούναβη άρχισαν να συνωμοτούν εναντίον τους. Όταν ανακαλύφθηκαν το 1804, συγκέντρωσαν και δολοφόνησαν 70 εξέχοντες Σέρβους ηγέτες και ιερείς, πολλοί από τους οποίους βασανίστηκαν και εκτελέστηκαν δημόσια σε ένα αποκορύφωμα τρόμου, γνωστό ως Σφαγή των Κνέζων.

 Πρώτη Σερβική Εξέγερση 
δεξιά|μικρογραφία|220x220εσ| Μάχη του Μισάρ το 1806
δεξιά|μικρογραφία|220x220εσ| Απελευθερωμένες περιοχές της Σερβίας το 1809
Η Σφαγή των Κνέζων στις αρχές του 1804 εξόργισε τον σερβικό λαό και υποκίνησε την εξέγερση στο Πασαλίκι του Βελιγραδίου. Μέσα σε λίγες μέρες, στο μικρό χωριό Όρασακ της Σουμάντιγια, οι Σέρβοι συγκεντρώθηκαν στις 14 Φεβρουαρίου για να κηρύξουν την εξέγερση, εκλέγοντας τον Τζόρτζε Πέτροβιτς, γνωστό ως Καρα-Γιώργη (Μαύρο Γιώργη) ως αρχηγό. Εκείνο το απόγευμα, ένα τουρκικό πανδοχείο (καραβανσεράι) στο Όρασακ κάηκε και οι κάτοικοί του τράπηκαν σε φυγή ή σκοτώθηκαν, ενώ ακολούθησαν παρόμοιες ενέργειες σε ολόκληρη τη χώρα. Σύντομα οι πόλεις Βάλιεβο και Ποζάρεβατς απελευθερώθηκαν και ξεκίνησε η πολιορκία του Βελιγραδίου.

Αρχικά πολεμώντας για να αποκαταστήσουν τα τοπικά τους προνόμια εντός του οθωμανικού συστήματος (μέχρι το 1807), οι αντάρτες – υποστηριζόμενοι από την πλούσια σερβική κοινότητα από τις νότιες περιοχές της Αυστριακής Αυτοκρατορίας (σημερινή Βοϊβοντίνα) και Σέρβοι αξιωματικοί από τα Αυστριακά Στρατιωτικά Σύνορα – προσφέρθηκαν να τεθούν υπό την προστασία των Αψβούργων, της Ρωσικής και Γαλλικής Αυτοκρατορίας, αντίστοιχα, εισερχόμενοι ως νέος πολιτικός παράγοντας, στις συγκλίνουσες επιδιώξεις των Μεγάλων Δυνάμεων κατά τους Ναπολεόντειους πολέμους στην Ευρώπη.

Κατά τα σχεδόν 10 χρόνια της Πρώτης Σερβικής Εξέγερσης (1804–1813), η Σερβία αντιλήφθηκε τον εαυτό της ως ανεξάρτητο κράτος για πρώτη φορά, μετά από περισσότερα από 300 χρόνια συνεχών οθωμανικών και σύντομων περιόδων κατοχής Αψβούργω . Ενθαρρυμένα από τη Ρωσική Αυτοκρατορία, τα αιτήματα για αυτοδιοίκηση εντός της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας το 1804 εξελίχθηκαν σε πόλεμο για ανεξαρτησία μέχρι το 1807. Συνδυάζοντας την πατριαρχική αγροτική δημοκρατία με τους σύγχρονους εθνικούς στόχους, η σερβική επανάσταση προσέλκυε χιλιάδες εθελοντές μεταξύ των Σέρβων από όλα τα Βαλκάνια και την Κεντρική Ευρώπη. Η Σερβική Επανάσταση έγινε τελικά σύμβολο της διαδικασίας οικοδόμησης του έθνους στα Βαλκάνια προκαλώντας αναταραχή των αγροτών μεταξύ των χριστιανών τόσο στην Ελλάδα όσο και στη Βουλγαρία . 

Μετά από μια επιτυχημένη πολιορκία με 25.000 άνδρες, στις 8 Ιανουαρίου 1807 ο χαρισματικός ηγέτης της εξέγερσης Καραγιώργης ανακήρυξε το Βελιγράδι πρωτεύουσα της Σερβίας.

Οι Σέρβοι αντάρτες αποφάσισαν επίσης να ιδρύσουν τα χωριστά τους ιδρύματα: Κυβερνητικό Συμβούλιο (Praviteljstvujušči Sovjet) και άλλα διοικητικά όργανα, καθώς και εκπαιδευτικά ιδρύματα όπως τη Μεγάλη Σχολή (Velika škola) και το Θεολογικό Σεμινάριο (Bogoslovija). Ο Καραγιώργης και άλλοι επαναστάτες ηγέτες έστειλαν τα παιδιά τους στη Μεγάλη Σχολή, η οποία είχε επίσης μεταξύ των φοιτητών της τον Βουκ Κάρατζιτς (1787–1864), τον διάσημο μεταρρυθμιστή του σερβικού αλφαβήτου. Το Βελιγράδι ξανακατοικήθηκε από τοπικούς στρατιωτικούς ηγέτες, εμπόρους και τεχνίτες, αλλά και από μια σημαντική ομάδα διαφωτισμένων Σέρβων από την Αυτοκρατορία των Αψβούργων, που έδωσαν ένα νέο πολιτιστικό και πολιτικό πλαίσιο στην εξισωτική αγροτική κοινωνία της Σερβίας. Ο Ντοσιτέι Ομπράντοβιτς, εξέχουσα προσωπικότητα του Βαλκανικού Διαφωτισμού, ο ιδρυτής της Μεγάλης Ακαδημίας, έγινε ο πρώτος υπουργός Παιδείας στη σύγχρονη Σερβία το 1811.

Μετά τη γαλλική εισβολή το 1812, η Ρωσική Αυτοκρατορία απέσυρε την υποστήριξή της στους Σέρβους αντάρτες. Μη διατεθειμένοι να δεχτούν κάτι λιγότερο από την ανεξαρτησία, οι επαναστάτες πολέμησαν για υποταγή μετά την οθωμανική εισβολή στη Σερβία. Το ένα τέταρτο του πληθυσμού της Σερβίας (εκείνη τη στιγμή περίπου 100.000 άτομα) εξορίστηκε στην Αυτοκρατορία των Αψβούργων, συμπεριλαμβανομένου του ηγέτη της Εξέγερσης, Καραγιώργη Πέτροβιτς. Το Βελιγράδι, που ανακαταλήφθηκε από τους Οθωμανούς τον Οκτώβριο του 1813, έγινε θέατρο βίαιης εκδίκησης, με εκατοντάδες πολίτες του να σφαγιάζονται και χιλιάδες να πωλούνται ως δούλοι μέχρι την Ασία. Η άμεση οθωμανική κυριαρχία σήμαινε επίσης την κατάργηση όλων των σερβικών θεσμών, συμπεριλαμβανομένης της Μεγάλης Σχολής, και την επιστροφή των Οθωμανών Τούρκων στη Σερβία.

 Η εξέγερση του Χατζή Προντάν (1814) 
δεξιά|μικρογραφία|220x220εσ| Οθωμανικό Βελιγράδι
Παρά την οθωμανική ανακατάκτηση, οι εντάσεις παρόλα αυτά παρέμειναν. Το 1814 η ανεπιτυχής εξέγερση του Χατζί Προντάνοβα ξεκίνησε από τον Χατζή Προντάν Γκλιγορίεβιτς, βετεράνο της Πρώτης Σερβικής Εξέγερσης. Ήξερε ότι οι Τούρκοι θα τον συλλάμβαναν, γι' αυτό θεώρησε ότι ήταν καλύτερο να αντισταθεί στους Οθωμανούς. Ο Μίλος Ομπρένοβιτς, ένας άλλος βετεράνος, θεώρησε ότι δεν ήταν η κατάλληλη στιγμή για εξέγερση και δεν παρείχε βοήθεια. Οι τουρκικές Αρχές απάντησαν στην εξέγερση σφαγιάζοντας τον ντόπιο πληθυσμό και παλουκώνοντας δημόσια 200 κρατούμενους στο Βελιγράδι. Η εξέγερση του Χατζή Προντάν σύντομα απέτυχε και ο ίδιος κατέφυγε στην Αυστρία.

 Δεύτερη Σερβική Εξέγερση 
δεξιά|μικρογραφία|220x220εσ| Πριγκιπάτο της Σερβίας μετά τη δεύτερη Σερβική εξέγερση (1815)
Η Δεύτερη Σερβική Εξέγερση (1815) ήταν η δεύτερη φάση της εθνικής επανάστασης των Σέρβων κατά της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, η οποία ξέσπασε λίγο μετά τη βάναυση προσάρτηση της χώρας στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και την αποτυχημένη εξέγερση του Χατζή Προντάν. Το επαναστατικό συμβούλιο κήρυξε εξέγερση στο Τάκοβο στις 23 Απριλίου 1815, με αρχηγό τον Μίλος Ομπρένοβιτς (ενώ ο Καραγιώργης ήταν ακόμα εξόριστος στην Αυστρία). Η απόφαση των Σέρβων ηγετών βασίστηκε σε δύο λόγους. Πρώτον, φοβήθηκαν μια γενική σφαγή των Κνέζων. Δεύτερον, έμαθαν ότι ο Καραγιώργης σχεδίαζε να επιστρέψει από την εξορία στη Ρωσία. Η ομάδα κατά του Καραγιώργη, συμπεριλαμβανομένου του Ομπρένοβιτς, ανυπομονούσε να αποτρέψει τον Καραγιώργη και να τον κρατήσει μακριά από την εξουσία.

Οι μάχες ξανάρχισαν το Πάσχα του 1815 και ο Ομπρένοβιτς έγινε ο ανώτατος αρχηγός της νέας εξέγερσης. Όταν οι Οθωμανοί το ανακάλυψαν αυτό, καταδίκασαν όλους τους ηγέτες τους σε θάνατο. Οι Σέρβοι πολέμησαν σε μάχες στο Λιούμπιτς, στο Τσάτσακ, στο Πάλεζ, στο Ποζάρεβατς και στο Ντούμπλιε και κατάφεραν να ανακαταλάβουν το Πασαλίκι του Βελιγραδίου. Ο Ομπρένοβιτς υποστήριζε μια πολιτική περιορισμού: οι αιχμάλωτοι Οθωμανοί στρατιώτες δεν σκοτώθηκαν και οι πολίτες απελευθερώθηκαν. Ο ανακοινωμένος στόχος του δεν ήταν η ανεξαρτησία, αλλά να βάλει τέλος στην καταχρηστική κακοδιαχείριση.
δεξιά|μικρογραφία|220x220εσ| Συμμετέχοντες στην πρώτη πολιτική συνέλευση των Οθωμανών Σέρβων, που έγινε στα Σκόπια (Φεβρουάριος 1909)
Τα ευρύτερα ευρωπαϊκά γεγονότα βοήθησαν τώρα τη σερβική υπόθεση. Τα πολιτικά και διπλωματικά μέσα στις διαπραγματεύσεις μεταξύ του Πρίγκιπα της Σερβίας και της Οθωμανικής Πύλης, αντί για περαιτέρω πολεμικές συγκρούσεις, συνέπεσαν με τους πολιτικούς κανόνες στο πλαίσιο της Ευρώπης του Μέτερνιχ. Ο πρίγκιπας Μίλος Ομπρένοβιτς, οξυδερκής πολιτικός και ικανός διπλωμάτης, προκειμένου να επιβεβαιώσει την σκληρή πίστη του στην Πύλη το 1817, διέταξε τη δολοφονία του Καραγιώργη Πέτροβιτς. Η τελική ήττα του Ναπολέοντα το 1815 δημιούργησε τους τουρκικούς φόβους ότι η Ρωσία θα μπορούσε να επέμβει ξανά στα Βαλκάνια. Για να αποφευχθεί αυτό, ο σουλτάνος συμφώνησε να κάνει τη Σερβία επικυρίαρχη - ένα ημιανεξάρτητο κράτος ονομαστικά υπεύθυνο προς την Υψηλή Πύλη.

 Η Οθωμανική Σερβία από το 1815 έως το 1912 
δεξιά|μικρογραφία|312x312εσ| Επέκταση του ανανεωμένου σερβικού κράτους στην Οθωμανική Σερβία από το 1815 έως το 1912
Από το 1815, η Οθωμανική Σερβία ήταν πολιτικά διαιρεμένη μεταξύ του αυτόνομου Πριγκιπάτου της Σερβίας, που βρισκόταν υπό την επικυριαρχία των σουλτάνων, και των υπόλοιπων σερβικών περιοχών, που βρίσκονταν υπό άμεση οθωμανική κυριαρχία. Το 1833, εκδόθηκε ένα καταστατικό σουλτάνου (χατ-ι-χουμαγιούν), το οποίο επέτρεπε την επέκταση του Πριγκιπάτου σε έξι παραμεθόριες περιοχές. Το 1841 ξέσπασε η εξέγερση της Νις, η οποία όμως κατεστάλη από τις οθωμανικές Αρχές.

Κατά τη διάρκεια των Σερβοοθωμανικών Πολέμων (1876-1878), οι νότιες περιοχές απελευθερώθηκαν και ενσωματώθηκαν στο Πριγκιπάτο, το οποίο αναγνωρίστηκε ως ανεξάρτητο κράτος στο Συνέδριο του Βερολίνου (1878), τερματίζοντας έτσι την οθωμανική επικυριαρχία στο σερβικό κράτος, το οποίο ανήλθε στον βαθμό του Βασιλείου. Οι εναπομείνασες σερβικές περιοχές υπό οθωμανική κυριαρχία ήταν γνωστές ως Παλιά Σερβία. Τα εδάφη αυτά απελευθερώθηκαν κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους (1912-1913) και ενσωματώθηκαν στο Βασίλειο της Σερβίας, τερματίζοντας έτσι την οθωμανική κυριαρχία στα σερβικά εδάφη.

 Οθωμανοί Σέρβοι 
Οι Οθωμανοί Σέρβοι, που ήταν κυρίως Ανατολικοί Ορθόδοξοι Χριστιανοί, ταξινομήθηκαν επίσημα, στο σύστημα του Οθωμανικού Μιλλέτ, στο Ρουμ μιλλέτ (τουρκ. millet-i Rûm), μαζί με τους Ανατολικούς Ορθόδοξους Έλληνες. Αν και η δημιουργία ενός ξεχωριστού σερβικού μιλλέτ (τουρκ. Sırp Milleti) προτάθηκε σε αρκετές περιπτώσεις, οι πρωτοβουλίες αυτές δεν έγιναν επίσημα αποδεκτές από τις οθωμανικές Αρχές. Έτσι, τα τοπικά σερβικά εκκλησιαστικά και εκπαιδευτικά ιδρύματα παρέμειναν να λειτουργούν ως κύριοι εκπρόσωποι των Οθωμανών Σέρβων μέχρι το 1908, όταν ιδρύθηκε η Σερβική Δημοκρατική Ένωση στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, ως η κεντρική πολιτική οργάνωση του σερβικού λαού στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Στις οθωμανικές γενικές εκλογές του 1908, τρεις Σέρβοι αντιπρόσωποι εκλέχθηκαν στη Βουλή των Αντιπροσώπων: ο Σάβα Στογιάνοβιτς (Πρίστινα), ο Αλεξάνταρ Πάρλιτς (Σκόπια) και ο Γιανίτσιε Ντιμιτρίεβιτς (Μπίτολα), ενώ ο Τέμκο Πόποβιτς (Οχρίδα) εξελέγη στη Γερουσία. Η πρώτη πολιτική συνέλευση των Οθωμανών Σέρβων πραγματοποιήθηκε τον Φεβρουάριο του 1909 στα Σκόπια, τότε πρωτεύουσα του βιλαετίου του Κοσσυφοπεδίου. 

 Φωτογραφική συλλογή 

 Παραπομπές 

 Πηγές