Οκνηρία

Η οκνηρία ή φυγοπονία ή τεμπελιά είναι η απροθυμία για εργασία, έλλειψη επιθυμίας για δράση, τάση προς την αδράνεια και την απραξία.

Με βάση την ψυχολογία τεμπελιά δεν είναι ένα συναίσθημα ή μια ιδιότητα του χαρακτήρα, αλλά ένα είδος κοινωνικής κατασκευής. Όλα τα ανώτερα θηλαστικά, συμπεριλαμβανομένων των ανθρώπων, μπορούν να βιώσουν τέσσερα βασικά συναισθήματα: φόβο, θυμό, θλίψη και χαρά. Όλα τα άλλα συναισθήματα είναι σύνθετα, αναδύονται ως υποκατηγορίες των βασικών συναισθημάτων. Ωστόσο, δεν υπάρχει τέτοιο συναίσθημα όπως η τεμπελιά. Στη φύση υπάρχει κόπωση και απάθεια. Είναι αυτά τα συναισθήματα που οι επαγγελματίες μπορούν να διαγνώσουν και να βοηθήσουν στην αντιμετώπισή τους.

 Από την οπτική της βιολογίας 
Όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί προσπαθούν να βελτιστοποιήσουν την αναλογία των λαμβανόμενων πόρων ζωής προς την ενέργεια που δαπανάται για το σκοπό αυτό, δηλαδή να παίρνουν περισσότερα ξοδεύοντας λιγότερα. Και αυτό δεν είναι απλώς ένα εικαστικό συμπέρασμα, αλλά ένα συμπέρασμα που προκύπτει βάσει μετρήσεων. Οι υπολογισμοί της ενεργειακής δαπάνης έχουν χρησιμοποιηθεί εκτενώς στην έρευνα της συμπεριφοράς των ζώων από τη δεκαετία του 1970 περίπου για τον προσδιορισμό της προσαρμοστικής αξίας των συμπεριφορών. Ο προσδιορισμός της προσαρμοστικής αξίας ή της προσαρμοστικής αξίας μιας συγκεκριμένης μορφής συμπεριφοράς είναι ένας από τους τέσσερις στόχους της ηθολογίας, όπως διατυπώθηκε από τον νομπελίστα Nicholas Tinbergen.

Η χρήση της μεθοδολογίας του υπολογισμού του ισοζυγίου κόστους και κέρδους της ενέργειας έχει προσφέρει νέες γνώσεις σε πολλά προβλήματα της βιολογίας της συμπεριφοράς. Για παράδειγμα, είναι γνωστό ότι τα πουλιά τραγουδούν την αυγή, γιατί οι κραυγές των πτηνών συνδέονται συχνότερα με την προστασία της περιοχής, με την αναπαραγωγική δραστηριότητα, με την εμφάνιση ενός θηρευτή. Δεν υπάρχουν θηρευτές την αυγή, τα νυκτόβια ζώα έχουν ήδη κοιμηθεί, τα πρωινά ζώα κοιμούνται ακόμη. Επίσης δεν μπορεί να είναι σήμα ζευγαρώματος, καθώς συμβαίνει όλο το χρόνο, όχι μόνο κατά την αναπαραγωγική περίοδο. Επομένως, είναι πιθανώς κραυγές για εδαφική επικράτεια.

Όταν άρχισαν να μετρούν τις ενεργειακές δαπάνες για τις επιμέρους συμπεριφορές, οι ερευνητές εξεπλάγησαν. Αποδείχτηκε ότι τα πουλιά χάνουν πολύ βάρος κατά τη διάρκεια της νύχτας, π.χ. ένα κοτσύφι - έως και 10% του σωματικού του βάρους (το ακριβές ποσοστό εξαρτάται από τη θερμοκρασία του αέρα). Κατά συνέπεια, τα πουλιά πρέπει να είναι πεινασμένα την αυγή. Το θέμα είναι ότι τα πουλιά δεν βλέπουν καλά στο λυκόφως και το κυνήγι εντόμων και η συλλογή σπόρων είναι αναποτελεσματικά αυτή την ώρα της ημέρας. Επομένως, οι ώρες της αυγής μπορούν να αναλωθούν σε επαφές με τους γειτονικά πουλιά, για να μάθουν ποιος έχει φαγωθεί από αρπακτικά κατά την διάρκεια της ημέρας και ποιες περιοχές διατροφής έχουν εκκενωθεί. Και μετά την ανατολή του ήλιου είναι πιο σκόπιμο, δηλαδή πιο ευνοϊκό από ενεργειακής άποψης, να τραγουδούν, και όχι να ψάχνουν τροφή.

Την αρχή της ελαχιστοποίησης της ενεργειακής δαπάνης ακολουθούν τα πουλιά της ομάδας Corvus caurinus όταν σπάνε όστρακα ρίχνοντάς τα σε βράχια. Οι επιστήμονες μέτρησαν το ύψος από το οποίο ρίχνουν τα όστρακα και υπολόγισαν τον αριθμό των ρίψεων που απαιτούνται για να σπάσει το όστρακο. Αποδείχθηκε ότι το συνολικό ύψος της ρίψης (το γινόμενο του αριθμού των προσπαθειών επί την απόσταση από το έδαφος τη στιγμή της ρίψης) είναι ελάχιστο αν ρίξουν το όστρακο από ύψος λίγο πάνω από 5 μέτρα. Αυτό είναι το ύψος που προτιμούν τα κοράκια 

 Από την οπτική της θρησκείας 
Υπάρχουν διάφορες εξηγήσεις για το γιατί ακόμη και η κοινή συνήθεια να μην μαθαίνει κανείς μαθήματα ή να παραλείπει τις προσευχές μπορεί να οδηγήσει στο θάνατο της ψυχής. Η πρώτη είναι ότι όσο ο άνθρωπος βρίσκεται στη Γη, ο Κύριος δίνει σε κάθε άνθρωπο χρόνο για καλές πράξεις, βελτίωση της ψυχής του, μετάνοια, εργασία πάνω στα ταλέντα του, κάτι που απαιτεί χρόνο και προσπάθεια. Αν ο άνθρωπος συνηθίσει στην τεμπελιά, χάνει τον χρόνο που του αναλογεί για τη ζωή, ζώντας τη ζωή του άκαρπα, ενώ ο αριθμός των ετών που του αναλογεί θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τη σωτηρία της ψυχής του, την εργασία και τις καλές πράξεις. Κανείς δεν ξέρει πόσο καιρό θα παραμείνει στη γη, γι' αυτό οι άγιοι πατέρες συμβουλεύουν κάθε λεπτό της ζωής του να είναι χαρούμενο, χωρίς βέβαια να ξεχνάει την εύλογη ανάπαυση από τις δίκαιες πράξεις.

Ο δεύτερος λόγος για τον οποίο η Εκκλησία έχει αρνητική στάση απέναντι στην τεμπελιά, θεωρώντας το βίτσιο αυτό θανάσιμο αμάρτημα - την αποτυχία να εκπληρώσει τον σκοπό του Θεού για κάθε άνθρωπο. Στους ανθρώπους δίνονται διαφορετικά ταλέντα, νεότητα, υγεία και χρόνος προκειμένου να πραγματοποιήσουν την αποστολή τους στη Γη - σε κάποιον δίνεται η δυνατότητα να γίνει ένας σπουδαίος άνθρωπος. Κάθε ταλέντο απαιτεί κόπο, σθένος και υπομονή, και η υγεία, η νεότητα και το σθένος δεν διαρκούν για πάντα. Γι' αυτό το λόγο η παραβολή των ταλέντων δίνεται στη Βίβλο για να δείξει τι θα απαιτήσει ο Κύριος από τον καθένα στη μελλοντική ζωή.

Ως εκ τούτου, η τεμπελιά θεωρείται ασέβεια όχι μόνο προς τον θείο σκοπό του ατόμου, αλλά και προς τον χρόνο που δίνει ο Θεός για να κάνει καλά έργα, να εργάζεται και να προσεύχεται.

Η τεμπελιά δεν πρέπει να συγχέεται με τη φυσική επιθυμία να ξεκουραστεί κανείς από τους δίκαιους κόπους.

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι