Πρώτη συνωμοσία του Κατιλίνα

Η λεγόμενη Πρώτη συνωμοσία του Κατιλίνα ήταν μια σχεδόν σίγουρα πλασματική συνωμοσία στην ύστερη Ρωμαϊκή Δημοκρατία. Σύμφωνα με διάφορες αρχαίες μαρτυρίες, αφορούσε τον Πόπλιο Αυτρόνιο Παίτο, τον Πόπλιο Κορνήλιο Σύλλα, τον Λεύκιο Σέργιο Κατιλίνα και άλλους. Οι αρχαίες μαρτυρίες της υποτιθέμενης συνωμοσίας διαφέρουν μεταξύ των συμμετεχόντων. Σε ορισμένες αφηγήσεις, ο Κατιλίνας δεν αναφέρεται πουθενά. Ο Αυτρόνιος και ο Σύλλας είχαν εκλεγεί ύπατοι για το 65 π.Χ. αλλά απομακρύνθηκαν μετά από καταδίκες για δωροδοκία. Στη συνέχεια εξελέγησαν νέοι ύπατοι. Ο υποτιθέμενος στόχος της συνωμοσίας ήταν να δολοφονήσει το δεύτερο σύνολο υπάτων που εκλέχθηκαν για το 65 π.Χ., και, σε περίπτωση απουσίας τους, να τα αντικαταστήσουν.

Σχεδόν όλοι οι σύγχρονοι ιστορικοί πιστεύουν ότι η συνωμοσία είναι πλασματική, και απορρίπτουν τους ισχυρισμούς της ως απλώς συκοφαντικές πολιτικές φήμες. Ο πυρήνας του μύθου, μια πλεκτάνη από τους δύο εκλεγμένους υπάτους για το 65 π.Χ. να σκοτώσει και να σφετεριστεί τους υπάτους, απορρίπτεται ως αδιανόητο. Η συμμετοχή άλλων, όπως του Κατιλίνα, απορρίπτεται ως ασυνεπής με τις αμέσως επόμενες πολιτικές τους ενέργειες. Οι περισσότεροι ισχυρισμοί συμμετοχής, πιστεύεται ότι είναι δυσφημιστικές αναδρομές, που εισήχθησαν στον απόηχο της πραγματικής συνωμοσίας του Κατιλίνα το 63 π.Χ.
μικρογραφία|Μία μεταγενέστερη προτομή του Κικέρωνα του 1ου αι. μ.Χ. Αυτός είναι μία από τις κύριες πηγές που υποστηρίζουν τη συμμετοχή του Κατιλίνα σε αυτή την πλασματική συνωμοσία. Αργότερα αποκάλυψε, ως ύπατος, την πραγματική συνωμοσία του Κατιλίνα το 63 π.Χ.
Το υποκινητικό περιστατικό για τη συνωμοσία ήταν η εκλογή δύο υπάτων για το 65 π.Χ., των Πόπλιου Αυτρόνιου Παίτου και Πόπλιου Κορνήλιου Σύλλα, ακολουθούμενο από την ακύρωση των αποτελεσμάτων. Κατηγορήθηκαν και καταδικάστηκαν για , εκλογική διαφθορά, εμποδίζοντάς τους να αναλάβουν καθήκοντα, και εκδιώκοντάς τους από τη Σύγκλητο.  Οι δύο άλλοι κύριοι υποψήφιοι, ο Λεύκιος Μάνλιος Τορκουάτος και ο Λεύκιος Αυρήλιος Κόττα, εξελέγησαν σε μια δεύτερη εκλογή, και στη συνέχεια επρόκειτο να αναλάβουν τα καθήκοντά τους την πρώτη ημέρα του 65 π.Χ. στη θέση τους. Ο Κατιλίνας υποτίθεται ότι ενεπλάκη, όταν η υπατική του υποψηφιότητα απορρίφθηκε από τον προεδρεύοντα δικαστή για την επιτροπή το 66 π.Χ., Λεύκιο Βοκάτιο Τούλλο. 

 Λογαριασμοί 
Η αφήγηση του Κικέρωνα σώζεται, αν και είναι διάσπαρτη σε πολλές ομιλίες. Σε διάφορες στιγμές και πλαίσια, ισχυρίστηκε ότι υπήρχε μια συνωμοσία:

 που εμπλέκει τον Κατιλίνα και τον Γναίο Καλπούρνιο Πίσωνα για να σκοτώσουν συντηρητικούς συγκλητικούς κάποια στιγμή το 65 π.Χ.
 που εμπλέκει τον Αυτρόνιο, τον Σύλλα και την Κατιλίνα για να κάνουν τον Αυτρόνιο και τον Σύλλα υπάτους, που συλλήφθηκαν το 66, και εκτελέστηκαν στις αρχές του 65 π.Χ.,
 που αναφέρει μόνο τον Κατιλίνα με ασαφή δραστηριότητα και στόχους τον Δεκέμβριο του 66 π.Χ., και
 που εμπλέκει τον Αυτρόνιο και την Κατιλίνα για να γίνουν ύπατοι.

Ο Σαλούστιος περιγράφει μια συνωμοσία, που αναπτύχθηκε τον Δεκέμβριο του 66 π.Χ. εμπλέκοντας τον Αυτρόνιο, τον Κατιλίνα και τον Πίσωνα για να κάνουν τον Αυτρόνιο και την Κατιλίνα υπάτους με βία την 1η Ιανουαρίου 65 π.Χ. Στη συνέχεια, η περιγραφή του περιλαμβάνει μια περαιτέρω συνωμοσία για τη δολοφονία πολλών συγκλητικών και την ανάληψη της υπατείας στις 5 Φεβρουαρίου 65 π.Χ., μετά την ανακάλυψη της πρώτης συνωμοσίας.

Η αναφορά του Λίβιου σώζεται μόνο στις Περιοχές (Periochae).  Η περίληψή του αναφέρει μόνο ότι μία συνωμοσία, από εκείνους που είχαν υποστηρίξει την υπατεία, αλλά καταδικάστηκαν για  (Αυτρόνιος και Σύλλας) επειδή ήθελαν να σκοτώσουν τους υπάτους, κατεστάλη. ().

Η αναφορά του Σουητόνιου δεν αναφέρει τον Κατιλίνα, και αντ' αυτού ο Αυτρόνιος συνωμοτούσε με τον Ιούλιο Καίσαρα (μετέπειτα δικτάτορα) και τον Μάρκο Λικίνιο Κράσσο (αργότερα σύμμαχο του Καίσαρα), για να σκοτώσουν τους αντικαταστάτες υπάτους, και να κάνουν τον Κράσσο δικτάτορα, με τον Καίσαρα ως διοικητή του ιππικού (). Ο Καίσαρας θα βοηθούσε συνεργαζόμενος με τον Πίσωνα να ξεσηκώσει μια εξέγερση στην Ισπανία και αλλού.  Ο Κράσσος και ο Καίσαρας θα επανέφεραν τότε τον Αυτρόνιο και τον Σύλλα στις καινές θέσεις υπατείας τους.

Ο Δίων Κάσσιος δεν αναφέρει τον Κράσσο και τον Καίσαρα, αναφέροντας αντ' αυτού ότι ο Αυτρόνιος, ο Σύλλας, ο Κατιλίνας και ο Πίσων συνωμότησαν, για να κάνουν τον Αυτρόνιο και τον Σύλλα υπάτους.

 Συνέπεια 
Μετά τις φήμες, η Σύγκλητος ψήφισε την παροχή σωματοφυλάκων για τους υπάτους και τη διεξαγωγή έρευνας. Στην έρευνα, ωστόσο, τέθηκε βέτο από έναν από τους τριβούνους. Όταν ο Κατιλίνας δικάστηκε για διαφθορά αργότερα το 65 π.Χ., ένας από τους εν ενεργεία υπάτους που φέρεται ότι σχεδίαζε να δολοφονήσει, ο Λεύκιος Μάνλιος Τορκουάτος, εμφανίστηκε προς υπεράσπισή του και έδειξε τη δυσπιστία του στις φήμες. 

Ο Κικέρων, από την πλευρά του, ωστόσο, συνέχισε να συκοφαντεί τον Κατιλίνα τα επόμενα χρόνια με ισχυρισμούς, τόσο λόγω της προσωπικής του εχθρότητας με τον Κατιλίνα, όσο και της επιθυμίας του να εξωραΐσει την καταστολή της εξέγερσης του Κατιλίνα το 63.π.Χ. 

 Σύγχρονη άποψη 
Οι σύγχρονοι ιστορικοί σήμερα, σχεδόν καθολικά, αμφιβάλλουν ότι η συνωμοσία υπήρξε ποτέ, και τη θεωρούν πλασματική.   Οι παλαιότεροι ερευνητές είχαν ποικίλες απόψεις, θέτοντας διάφορες θεωρίες: Οι συνωμότες θα μπορούσαν να ήταν πράκτορες μίας σκιερής αντι-Πομπηιανής φατρίας, ή μίας ετερόκλητης ομάδας οπορτουνιστών.  Ο Κατιλίνας μπορεί να ήταν σύμμαχος του Τορκουάτου, του Σύλλα, ή να μην είχε σχέση, εμπλεκόμενος μόνο επιφανειακά λόγω της δίκης του Γάιου Μάνλιου τον Δεκέμβριο του 66 π.Χ.  Αλλά από τη δεκαετία του 1960, ουσιαστικά όλοι οι ιστορικοί απορρίπτουν πλέον την ιστορικότητα της συνωμοσίας.

Ο Ρόμπιν Σήγκερ σε ένα άρθρο του το 1964 προτείνει τα μέσα, με τα οποία αναπτύχθηκε ο θρύλος:  Ο Κικέρων προσπάθησε να δυσφημήσει τον Κατιλίνα πριν από την υπατεία του, συνδέοντάς τον με μια υποτιθέμενη πλεκτάνη, που δεν κατέληξε. Αργότερα απέκοψε τον Πόπλιο Σύλλα από τις περιγραφές του, όταν χρειαζόταν να τον υπερασπιστεί. Μία άλλη παράδοση επιχείρησε κάτι παρόμοιο, βάζοντας το όνομα του Καίσαρα στη μίξη.  Σχετικά με το ενδεχόμενο μίας βασικής συνωμοσίας από τους δύο ορισθέντες υπάτους που δεν έχουν καθίσει για διαφθορά, ο Σήγκερ γράφει ότι "είναι αδιανόητο ότι υπήρχε μια τέτοια πλεκτάνη... δεν θα μπορούσαν να είχαν καμία ελπίδα να ανακτήσουν την υπατεία, ούτε για μία μέρα".  Όσον αφορά τους ισχυρισμούς του Σουητόνιου, πέρα από το γεγονός ότι ο Κράσσος και ο Καίσαρας δεν θα μπορούσαν να είχαν λάβει μέρος σε μια ανύπαρκτη συνωμοσία, δεν θα είχαν κανένα λόγο να συμμετάσχουν σε αυτή: οι δύο δεν θα είχαν κάτι να κερδίσουν, και θα έχαναν τα πάντα. Όσον αφορά την ανάμειξη του Πίσωνα, ο Σήγκερ απορρίπτει οποιαδήποτε ανάμειξη ως απίθανη, δεδομένου ότι σύντομα έλαβε την τιμή ενός πρώιμου κυβερνήτη στην Ισπανία από τη Σύγκλητο. 

Ο Έριχ Σ. Γκρούεν σε ένα άρθρο του 1969 απορρίπτει παρομοίως τις αρχαίες περιγραφές, ως «απελπιστικά συγκεχυμένες από την προπαγάνδα και ευρηματικές», εξηγώντας ότι μετά την πραγματική συνωμοσία του Κατιλίνα το 63 π.Χ., «ήταν προς το συμφέρον οποιουδήποτε πολιτικού να συσχετίσει τους εχθρούς του με τον Κατιλίνα», και ότι οι μεταγενέστερες ιστορίες διόρθωσαν αυτό, με την εφεύρεση ενός ρόλου για τον Καίσαρα και τον Κράσσο, μετά την πολωτική υπατεία του Καίσαρα το 59 π.Χ.  Ο Κατιλίνας μπορεί να είχε συμμετάσχει σε κάποιες διαδηλώσεις, που σχετίζονται με μία ταραχώδη δίκη -αυτή του Μάνλιου- στα τέλη του 66 π.Χ., αλλά υπάρχουν ελάχιστα αξιόπιστα στοιχεία για σύνδεση μεταξύ αυτών των διαδηλώσεων, και τυχόν απόπειρες ανατροπής των υπατικών εκλογών. 

 Αναφορές 

 Σύγχρονες πηγές 







 Αρχαίες πηγές 




 Περαιτέρω ανάγνωση 


Κατηγορία:Ιστορία της Αρχαίας Ρώμης