Διαδηλώσεις στην Τουρκία (2025)

Μια σειρά από μεγάλες διαδηλώσεις έχουν λάβει χώρα στην Τουρκία, ξεκινώντας στις 19 Μαρτίου 2025, μετά τη σύλληψη του δημάρχου της Κωνσταντινούπολης Εκρέμ Ιμάμογλου, εκατοντάδων άλλων μελών της αντιπολίτευσης και διαδηλωτών από τις τουρκικές αρχές. Οι συγκεντρώσεις αντιπροσώπευαν σημαντική δημόσια αντίθεση σε αυτό που οι συμμετέχοντες χαρακτήρισαν νομικές ενέργειες με πολιτικά κίνητρα κατά του Ιμαμόγλου, ο οποίος ήταν ο κύριος υποψήφιος της αντιπολίτευσης για τις τουρκικές προεδρικές εκλογές του 2028  και ο κύριος πολιτικός αντίπαλος του Τούρκου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

Οι διαδηλώσεις έχουν υποστηριχθεί από το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα και πολλά άλλα πολιτικά κόμματα, οργανώσεις και ενώσεις. Εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι διαδηλώνουν σε όλες σχεδόν τις πόλεις της Τουρκίας (ιδιαίτερα στην Κωνσταντινούπολη, την Άγκυρα και τη Σμύρνη), με το μεγαλύτερο πλήθος να βρίσκεται μπροστά από τα κεντρικά γραφεία του Μητροπολιτικού Δήμου της Κωνσταντινούπολης. Οι φοιτητές του πανεπιστημίου διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο σε αυτές τις διαμαρτυρίες.

Οι διαδηλωτές αντιπροσωπεύουν ένα ευρύ ιδεολογικό φάσμα, συμπεριλαμβανομένων δεξιών και αριστερών ατόμων. Σε αυτό το πλαίσιο, σύμβολα της Δημοκρατίας —ιδιαίτερα του  Ατατούρκ— χρησιμοποιούνται συχνά ως ενοποιητικό πλαίσιο και συμβολικό σημείο αναφοράς σε όλες τις διαδηλώσεις.

Οι διαμαρτυρίες γίνονται στο πλαίσιο μιας συνεχιζόμενης οικονομικής κρίσης. Η αξία της τουρκικής λίρας έναντι του δολαρίου μειώθηκε κατά 16,3% τις τρεις ημέρες μετά τη σύλληψη του Ιμάμογλου.

 Υπόβαθρο 
Ο Εκρέμ Ιμάμογλου, ένας 54χρονος πολιτικός από το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (CHP), είχε διατελέσει δήμαρχος της Κωνσταντινούπολης από το 2019. Ο Ιμαμόγλου είχε σημειώσει αξιοσημείωτες εκλογικές νίκες εναντίον των συμμάχων του Τούρκου Προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και στις δημοτικές εκλογές του 2019 και του 2024, κατά τις οποίες το CHP εξασφάλισε τον έλεγχο των περισσότερων μεγάλων τουρκικών πόλεων. Αυτές οι νίκες ερμηνεύτηκαν ευρέως ως σημαντικές προκλήσεις για την πολιτική κυριαρχία του Ερντογάν. 

Τους μήνες που προηγήθηκαν της κράτησής του, ο Ιμάμογλου είχε εντείνει την κριτική του προς την κυβέρνηση Ερντογάν, με αποτέλεσμα πολλαπλές νομικές ενέργειες εναντίον του. Στις 19 Μαρτίου 2025, οι τουρκικές αρχές συνέλαβαν τον Ιμάμογλου με κατηγορίες που περιλάμβαναν διαφθορά και παροχή βοήθειας στο Εργατικό Κόμμα του Κουρδιστάν (PKK), μια οργάνωση που χαρακτηρίστηκε ως τρομοκρατική από την Τουρκία και τους δυτικούς συμμάχους της.    Περίπου 100 άτομα, συμπεριλαμβανομένων δημοσιογράφων και επιχειρηματικών προσώπων, κατηγορήθηκαν επίσης για φερόμενες εγκληματικές δραστηριότητες που συνδέονται με δημοτικές συμβάσεις. Οι κατηγορίες περιελάμβαναν ηγεσία εγκληματικής οργάνωσης, αποδοχή δωροδοκιών και χειραγώγηση διαγωνισμών. Το Πανεπιστήμιο της Κωνσταντινούπολης ακύρωσε το ακαδημαϊκό πτυχίο του Ιμάμογλου, γεγονός που θα τον απέκλειε από τη συμμετοχή στις μελλοντικές προεδρικές εκλογές εάν επικυρωθεί.   Ο λόγος που αναφέρθηκε ήταν παρατυπίες μετά από μετάθεση από ιδιωτικό πανεπιστήμιο.  

 Αντιδράσεις 
Παρά τη σύλληψή του, ο Ιμάμογλου κατάφερε να δημοσιεύσει μια δήλωση του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, δηλώνοντας ότι «δεν θα τα παρατήσει» και θα «συνεχίσει να αντιστέκεται στην πίεση» ως σημαντικό πρόσωπο της αντιπολίτευσης κατά της σημερινής τουρκικής κυβέρνησης.

Ορισμένοι πολιτικοί από το Κόμμα Ισότητας και Δημοκρατίας των Λαών (DEM) και Κούρδοι ψηφοφόροι ανησυχούν ότι η σύλληψη θα μπορούσε να εμποδίσει τις πιθανότητες της προσπάθειας τερματισμού της τουρκικής-κουρδικής σύγκρουσης. Ο αναπληρωτής αρχηγός του DEM Εμπρού Γκουνάι δήλωσε ότι αυτό που συνέβη στην Κωνσταντινούπολη έδειξε για άλλη μια φορά ότι αυτή η χώρα χρειάζεται μια πραγματική δημοκρατία.

 Τουρκία 
Τουρκική κυβέρνηση 
Μετά την κράτηση του Ιμάμογλου και κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων που ακολούθησαν, το Γραφείο του Κυβερνήτη της Κωνσταντινούπολης απαγόρευσε όλες τις δημόσιες συγκεντρώσεις και διαδηλώσεις σε όλη την πόλη για μια τετραήμερη περίοδο. Το γραφείο έκλεισε επίσης μεγάλους δρόμους και σιδηροδρομικά δίκτυα που βρίσκονται στο κέντρο της Κωνσταντινούπολης. Η πρόσβαση σε διάφορες πλατφόρμες κοινωνικών μέσων, συμπεριλαμβανομένων των X, YouTube, Instagram και TikTok ήταν περιορισμένη, σύμφωνα με αναφορές από οργανισμούς παρακολούθησης του Διαδικτύου.

Η τουρκική κυβέρνηση αρνήθηκε τους ισχυρισμούς διαδηλωτών και κομμάτων της αντιπολίτευσης, υποστηρίζοντας ότι το δικαστικό σώμα λειτουργούσε ανεξάρτητα από την πολιτική επιρροή. Όταν ερωτήθηκαν συγκεκριμένα σχετικά με τους ισχυρισμούς ότι η κράτηση είχε πολιτικά κίνητρα, εκπρόσωποι από το γραφείο του Προέδρου Ερντογάν δεν έκαναν άμεσα σχόλια. Λίγες μέρες αργότερα, ο Ερντογάν μίλησε υπέρ της δικαστικής ανεξαρτησίας και είπε ότι οι διαδηλώσεις ήταν «διατάραξη της δημόσιας τάξης».

Οι γραμμές του μετρό και τα λεωφορεία έκλεισαν στο σταθμό του Τεχνικού Πανεπιστημίου Μέσης Ανατολής της Άγκυρας κατά τη διάρκεια φοιτητικών διαδηλώσεων.

 Κλείσιμο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης 
Ο υπουργός Εσωτερικών της Τουρκίας Αλί Γερλικάγια ανακοίνωσε το πρωί της 20ης Μαρτίου ότι οι αρχές επιβολής του νόμου εντόπισαν 261 «ύποπτους διαχειριστές λογαριασμών» που φέρεται να μοιράζονταν περιεχόμενο που «υποκινούσε το κοινό σε μίσος και εχθρότητα» και «υποκίνηση για διάπραξη εγκλήματος». Οι αρχές συνέλαβαν τριάντα επτά άτομα σε σχέση με αυτούς τους ισχυρισμούς, ενώ οι προσπάθειες συνεχίζονται για τη σύλληψη επιπλέον υπόπτων.

Οι τουρκικές αρχές ζήτησαν να αποκλειστούν 700 λογαριασμοί στο κοινωνικό δίκτυο X (πρώην twitter), αλλά το δίκτυο αρνήθηκε. 

Παραπομπές

Κατηγορία:Ταραχές στην Τουρκία
Κατηγορία:Παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Τουρκία
Κατηγορία:Διαδηλώσεις και διαμαρτυρίες στην Τουρκία