Χαγκενία

Η χαγκενία (λατινική-επιστημονική ονομασία Hagenia) είναι γένος αγγειόσπερμων φυτών της εύκρατης ζώνης, που ανήκει στην οικογένεια ροδοειδή. Είναι μονοτυπικό γένος, δηλαδή περιλαμβάνει μόνο ένα είδος, το Hagenia abyssinica, ορισμένο από τον Γερμανό βοτανολόγο Καρλ Λούντβιχ Βίλντενοβ. Η χαγκενία είναι φυτό ιθαγενές των «αφροορεινών» περιοχών της κεντρικής και ανατολικής Αφρικής, δηλαδή περιοχών που αν και ευρισκόμενες στην τροπική ζώνη της Γης έχουν τόσο μεγάλο υψόμετρο, ώστε το κλίμα να είναι δροσερό. Υπάρχουν απομονωμένοι πληθυσμοί κατά τόπους, από το Σουδάν και την Αιθιοπία στα βόρεια, μέχρι το Μαλάουι και τη Ζάμπια στα νότια, με ενδιάμεσους πληθυσμούς στην Κένυα, την Ουγκάντα, τη Ρουάντα, το Μπουρούντι, τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό και την Τανζανία. Η χαγκενία, αν και δέντρο, ανήκει στην υποοικογένεια της φράουλας, ενώ ο στενότερος συγγενής της είναι το επίσης αφροορεινό γένος Leucosidea.

Περιγραφή
Είναι δέντρο που φθάνει μέχρι τα 20 μέτρα σε ύψος, με κοντό κορμό, χονδρούς κλάδους και παχύ φλοιό που απολεπίζεται (ξεφλουδίζει) με την πάροδο των ετών. Τα φύλλα έχουν μήκος έως και 40 εκατοστόμετρα (cm) και είναι σύνθετα, με 7 έως 13 φυλλάρια μήκους περί τα 10 cm το καθένα. Η επάνω επιφάνεια των φύλλων/φυλλαρίων είναι πράσινη, ενώ η κάτω έχει ασημί χρώμα και φέρει τριχίδια. Τα άνθη είναι από λευκά έως ανοικτά πορτοκαλί ή ρόδινα και εκφύονται σε πολύκλαδες ταξιανθίες μήκους 30 έως 60 cm.

Ονομασίες
Το γένος/είδος είναι γνωστό με τις κοινές ονομασίες αφρικανικό ερυθρόξυλο, ανατολικοαφρικανικό ροδόξυλο, μπραγιέρα, κούσ(σ)ο, η τελευταία από την ονομασία του στην αμχαρική γλώσσα (kosso), ενώ στη σουαχίλι ονομάζεται mdobore ή mlozilozi. Επιστημονικά συνώνυμα του είδους είναι, μεταξύ άλλων, τα Banksia abyssinica, Brayera anthelmintica, Hagenia abyssinica var. viridifolia και Hagenia anthelmintica.

 Γεωγραφική κατανομή και ενδιαίτημα 
Η χαγκενία φύεται γενικώς σε υψόμετρο από 2.000 μέχρι 3.000 μέτρα και σε περιοχές με μέση ετήσια βροχόπτωση από 1.000 έως 1.500 mm. Μπορεί να αναπτυχθεί σε μικτό αφροορεινό δάσος, μαζί με δέντρα όπως ο ποδόκαρπος, ο αφρόκαρπος και άλλα, καθώς και σε λιγότερο υγρά δάση και δασικές εκτάσεις, όπου κυριαρχεί, ή σε συστάδες μαζί με Juniperus procera. Σε πολλές περιπτώσεις συναντάται κοντά στο υψηλότερο όριο της ζώνης δένδρων σε ένα βουνό, με ζώνες από μεγάλα ρείκια πιο επάνω.

 Ιατρική χρήση 
Υπάρχει μια φαρμακευτική ουσία που εξάγεται από τις ταξιανθίες της χαγκενίας, η κουσ(σ)ίνη ή κοσίνη, ονομασμένη από την αιθιοπική ονομασία του δέντρου. Η κουσίνη είναι διαλυτή στην αιθυλική αλκοόλη και τα αλκάλια, και μπορεί να χορηγείται απευθείας σε δόσεις ή ως εκχύλισμα των χονδροαλεσμένων ανθέων. Θεωρείται αποτελεσματικό ανθελμινθικό για το παράσιτο ταινία.

Παραπομπές

Κατηγορία:Ροδοειδή
Κατηγορία:Είδη ελαχίστης ανησυχίας (LC)
Κατηγορία:Φαρμακευτικά φυτά της Αφρικής
Κατηγορία:Φυτικές βαφές