Γκρίζα ζώνη

Η Γκρίζα ζώνη (πρωτότυπος αγγλικός τίτλος: The Grey Zone) είναι αμερικανική ιστορική δραματική ταινία του 2001, σε σενάριο και σκηνοθεσία του Τιμ Μπλέικ Νέλσον και πρωταγωνιστές τους Ντέιβιντ Αρκέτ, Στιβ Μπουσέμι, Χάρβεϊ Καϊτέλ, Μίρα Σορβίνο και Ντανιέλ Μπενζάλι. Είναι βασισμένη στο βιβλίο Άουσβιτς: μαρτυρική αναφορά ενός ιατρού (Auschwitz: A Doctor's Eyewitness Account), που γράφτηκε από τον Δρ. Μίκλος Νίσλι.

Ο τίτλος προέρχεται από ένα κεφάλαιο στο βιβλίο Οι πνιγμένοι και οι σωσμένοι (I sommersi e i salvati), του επιζώντος του Ολοκαυτώματος, Πρίμο Λέβι. Η ταινία αφηγείται την ιστορία της εβραϊκής Ζοντερκομάντο XII στο Άουσβιτς τον Οκτώβριο του 1944. Αυτοί οι κρατούμενοι ήταν αναγκασμένοι να βοηθήσουν τους φύλακες του στρατοπέδου να οδηγούν τα θύματα τους στους θαλάμους αερίων και στη συνέχεια να ξεφορτώνουν τα πτώματά τους στους φούρνους.

 Υπόθεση 
Τον Οκτώβριο του 1944, στο στρατόπεδο εξόντωσης του Άουσβιτς-Μπίρκεναου, μια μικρή ομάδα Ζοντερκομάντο - κρατούμενοι που τους είχαν αναθέσει να ξεφορτώνουν τα πτώματα άλλων νεκρών κρατουμένων - σχεδίαζε μια εξέγερση που ήλπιζαν ότι θα καταστρέψει τουλάχιστον ένα από τα τέσσερα κρεματόρια και τους θαλάμους αερίων του στρατοπέδου. Έλαβαν πυροβόλα όπλα από Πολωνούς πολίτες από το κοντινό χωριό και πυρίτιδα από το ναζιστικό εργοστάσιο πυρομαχικών. Οι γυναίκες κρατούμενες που εργάζονται στο εργοστάσιο πυρομαχικών, διακινούσαν την πυρίτιδα στο στρατόπεδο των ανδρών ανάμεσα στα πτώματα των νεκρών εργαζομένων τους. Όταν η δραστηριότητα των γυναικών ανακαλύφθηκε τελικά από τους Γερμανούς, τις βασανίζουν αλλά δεν αποκαλύπτουν την συνωμοσία. Ένας Ουγγροεβραίος ιατρός, ο Μίκλος Νίσλι, ο οποίος εργάζεται για τον Ναζί ιατρό Γιόζεφ Μένγκελε σε ένα πειραματικό ιατρικό εργαστήριο, έχει λάβει άδεια από τον Μένγκελε να επισκεφτεί τη γυναίκα του και την κόρη του στο στρατόπεδο εργασίας γυναικών. Ο Νίσλι ανησυχεί για την ασφάλεια της οικογένειάς του και πιστεύει ότι οι διαταγές του Μένγκελε θα τις κρατήσουν μακριά από το θάλαμο αερίων.

Ένα νέο τρένο γεμάτο με Ούγγρους Εβραίους κρατούμενους φτάνει και στέλνονται στους θαλάμους αερίων. Καθώς λαμβάνουν οδηγίες για «ξεψείρισμα», ένας φοβισμένος, θυμωμένος άνδρας αρχίζει να κάνει ερωτήσεις φωνάζοντας σε έναν από τους Ζοντερκομάντο, τον Χόφμαν (Hoffman), ο οποίος δίνει τις οδηγίες. Ο Χόφμαν τον γρονθοκοπεί μέχρι θανάτου σε μια έκρηξη δυσαρέσκειας, για να κάνει τον άνθρωπο να σταματήσει να μιλάει. Μετά την δολοφονία των κρατουμένων, ένας πολύ συγκλονισμένος Χόφμαν βρίσκει ένα κορίτσι ζωντανό κάτω από ένα σωρό πτώματα. Την βγάζει από το δωμάτιο και αφού ενημερώσει τον ηγέτη της εξέγερσης, Σλέρμερ (Schlermer), την πηγαίνει σε ένα δωμάτιο αποθήκη και καλεί τον Νίσλι, ο οποίος την αναζωογονεί. Η ομάδα αποφασίζει να την κρύψει στο στρατόπεδο παιδιών. Ενώ οι κρατούμενοι την κρύβουν σε ένα δωμάτιο, ο SS-Oberscharführer Έριχ Μούσφελτ, μπαίνει ξαφνικά. Παρατηρώντας ότι ένας από τους παρόντες κρατούμενους, ο Αμπράμοβιτς, είναι εκεί παράνομα, τον πυροβολεί, προκαλώντας το κορίτσι να ουρλιάξει και να αποκαλυφθεί. Ο Νίσλι τότε παίρνει τον Μούσφελτ έξω και του λέει για την εξέγερση αλλά δεν μπορεί να του πει πού ή πότε θα αρχίσει. Ο Μούσφελτ συμφωνεί να προστατεύσει το κορίτσι μετά την καταστολή της εξέγερσης.

Η εξέγερση αρχίζει και το κρεματόριο IV καταστρέφεται με τα λαθραία εκρηκτικά. Όλοι οι κρατούμενοι Ζοντερκομάντο που επιβιώνουν από τις εκρήξεις και τους πυροβολισμούς με την Σούτσσταφφελ συλλαμβάνονται. Κρατούνται μέχρι να σβήσει η φωτιά στο κρεματόριο και στη συνέχεια εκτελούνται. Ο Χόφμαν και ένας συγκρατούμενος, ο Ρόζενταλ (Rosenthal), καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι το κορίτσι δεν θα απελευθερωθεί αφού αναγκαστεί να παρακολουθήσει τις εκτελέσεις. Αφού πυροβολούν όλους τους αιχμαλώτους, το κορίτσι αφήνεται να τρέξει προς την κύρια πύλη του στρατοπέδου. Πριν μπορέσει να τρέξει πολύ μακριά, ο Μούσφελτ τραβάει το πιστόλι του και την πυροβολεί. Η ταινία κλείνει με μια φωνητική ανάγνωση από το νεκρό κορίτσι.

 Παραγωγή και κυκλοφορία 
Η ταινία βασίστηκε στο έργο του Νέλσον, προσαρμοσμένο από το βιβλίο του Νίσλι.

Ένα «μοντέλο» σε 80% κλίμακα του στρατοπέδου του Άουσβιτς χτίστηκε κοντά στη Σόφια της Βουλγαρίας για την παραγωγή της ταινίας, χρησιμοποιώντας τα αρχικά αρχιτεκτονικά σχέδια.

Η ταινία κυκλοφόρησε για πρώτη φορά σε DVD στις 18 Μαρτίου 2003.

 Υποδοχή 
Η ταινία έχει 69% «φρέσκια» βαθμολογία στο Rotten Tomatoes, με βάση 85 κριτικές, με την ομοφωνία «Μια σκοτεινή και καταστροφική ιστορία του Ολοκαυτώματος». Το 2009, ο Ρότζερ Ίμπερτ την συμπεριέλαβε στην σειρά «Great Movies». Ο ιστορικός κινηματογράφου του Ολοκαυτώματος Ριτς Μπράουνσταϊν, την χαρακτήρισε «την σπουδαιότερη ταινία του Ολοκαυτώματος που έχει γίνει ποτέ».

 Βραβεία 
Το 2002, η ταινία έλαβε το Βραβείο Ελευθερίας της Έκφρασης του National Board of Review.

 Δείτε επίσης 
 Απόδραση από το Σομπιμπόρ (1987), ταινία για την εξέγερση των κρατουμένων του στρατοπέδου και την απόδραση.
 Ο γιος του Σαούλ (2015), ουγγρική ταινία με παρόμοια πλοκή.

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 


Κατηγορία:Ταινίες του 2001
Κατηγορία:Αμερικανικές ταινίες της δεκαετίας 2000
Κατηγορία:Αμερικανικές πολεμικές δραματικές ταινίες
Κατηγορία:Ταινίες σχετικά με το Ολοκαύτωμα
Κατηγορία:Ταινίες βασισμένες σε πραγματικά γεγονότα (Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος)
Κατηγορία:Ταινίες Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου
Κατηγορία:Ταινίες σχετικά με τους Εβραίους και τον Ιουδαϊσμό
Κατηγορία:Αγγλόφωνες ταινίες
Κατηγορία:Ταινίες γυρισμένες στη Βουλγαρία
Κατηγορία:Ταινίες τοποθετημένες στην Πολωνία
Κατηγορία:Ταινίες παραγωγής Lions Gate Entertainment
Κατηγορία:Ταινίες παραγωγής Killer Films