Ανθρώπινος μεταπνευμονοϊός

Ανθρώπινος μεταπνευμονοϊός, αλλιώς επίσης γνωστός ως HMPV ή hMPV)https://www.thetoc.gr/diethni/article/kina-mustiriodis-iogenis-epidimia-gemizei-ta-nosokomeia-tis-xoras-xupnontas-mnimes-apo-tis-imeres-tou-koronoiou/, αποκαλείται ένας ιός RNA αρνητικού κλώνου της οικογένειας Πνευμονοϊοί και σχετίζεται στενά με τον μεταπνευμονοϊό των πτηνών (AMPV) - υποομάδα C. Απομονώθηκε για πρώτη φορά το 2001 στην Ολλανδία, χρησιμοποιώντας την τεχνική RAP-PCR για την αναγνώριση άγνωστων ιών που αναπτύσσονται σε καλλιεργημένα κύτταρα. 

Μετά το 2016 εμφανίζεται ως η δεύτερη πιο συχνή αιτία (μετά τον αναπνευστικό συγκυτιακό ιό RSV) της οξείας αναπνευστικής νόσου σε υγιή παιδιά ηλικίας κάτω των 5 ετών σε μεγάλη εξωτερική κλινική των ΗΠΑ.

Η συνήθης ηλικία νοσηλείας για τα βρέφη με ιό HMPV εμφανίζεται μεταξύ 6-12 μηνών, λίγο μεγαλύτερη από την μέγιστη περίοδο του ιού RSV, η οποία είναι περίπου 2-3 μήνες. Τα κλινικά χαρακτηριστικά και η σοβαρότητα του HMPV είναι παρόμοια με αυτά του ιού RSV. Ο ιός HMPV αποτελεί πλέον σημαντική αιτία νόσησης σε ηλικιωμένους. 

 Ταξινόμηση 
+Μεταπνευμονοϊοί: τύποι ιώνΓένοςΕίδοςΙός (συντομογραφία)Δήλωση ταξινόμησης NCBIΜεταπνευμονοϊόςΜεταπνευμονοϊός πτηνώνμεταπνευμονοϊός πτηνών (AMPV) 38525Ανθρώπινος μεταπνευμονοϊόςανθρώπινος μεταπνευμονοϊός (HMPV) 162145

 Ανακάλυψη 
Ο ανθρώπινος μεταπνευμονοϊός ανακαλύφθηκε για πρώτη φορά το 2001 στην Ολλανδία από την μικροβιολόγο Bernadette G. van den Hoogen και τους συνεργάτες της. 

Ο ιός HMPV ανιχνεύθηκε για πρώτη φορά στις αναπνευστικές εκκρίσεις 28 μικρών παιδιών στην Ολλανδία και αρχικά είχε ξεχωρίσει από άλλους κοινούς αναπνευστικούς ιούς επειδή οι μέθοδοι δοκιμών των δρ. van den Hoogen και συνεργατών της (ανοσολογικές δοκιμές με συγκεκριμένα αντισώματα και μεθόδους PCR με χρήση ειδικών γονιδίων ιών) ήταν σε θέση να δοκιμάσουν μόνο για τους ήδη γνωστούς αναπνευστικούς ιούς και, επομένως, δεν ήταν σε θέση να ταυτοποιήσουν τον νέο ιό. 

Μόνο όταν οι ερευνητές άρχισαν να εφαρμόζουν τεχνικές μοριακής βιολογίας μπορούσαν να αναγνωριστούν τα γενετικά χαρακτηριστικά και τα τμήματα των γονιδιωματικών αλληλουχιών του ιού. Αυτές οι τεχνικές περιελάμβαναν την τεχνική PCR με τυχαία εκκίνηση, η οποία έλαβε τα δεδομένα περιορισμένης αλληλουχίας που απαιτούνται για να αποκαλυφθεί μια σαφής σχέση μεταξύ αυτού του νέου ιού και του πνευμονιοϊού των πτηνών. Αυτή η στενή σχέση με τον ιό AMPV ήταν η αιτία που ο νέος αυτός ιός ονομάστηκε -εφεξής- ως ''ανθρώπινος μεταπνευμονοϊός''  για να αντικατοπτρίζει τόσο την ταυτότητά του ως μεταπνευμοϊού όσο και τη χρήση του από τον άνθρωπο ως οργανισμό ξενιστή.

 Επιδημιολογία 
Ο ιός HMPV ευθύνεται για το 12% των περιστατικών οξείας νόσου του αναπνευστικού συστήματος σε κατά τα άλλα υγιή παιδιά, όπως διαπιστώθηκε σε εξωτερικά ιατρεία στις Ηνωμένες Πολιτείες και επίσης, για το 15% και 8% των περιπτώσεων (αντίστοιχα) πνευμονίας στην κοινότητα που απαιτεί νοσηλεία σε παιδιά κάτω και άνω των 5 ετών στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής. 

Ο ιός είναι διαδεδομένος παγκοσμίως και στις εύκρατες περιοχές έχει μια εποχιακή έξαρση που συνήθως ακολουθεί εκείνη του ιού RSV και του ιού της γρίπης κατά τα τέλη του χειμώνα και την άνοιξη. 

Αιματολογικές μελέτες έχουν δείξει ότι μέχρι την ηλικία των πέντε ετών, σχεδόν όλα τα παιδιά παγκοσμίως έχουν εκτεθεί στον ιό. Παρά τη σχεδόν καθολική μόλυνση κατά την πρώιμη παιδική ηλικία, οι επαναλοιμώξεις είναι συχνές σε μεγαλύτερα παιδιά και ενήλικες. 

Ο ανθρώπινος μεταπνευμονοϊός μπορεί να προκαλέσει ήπιες λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού (κοινό κρυολόγημα). Ωστόσο, τα πρόωρα βρέφη, οι ανοσοκατεσταλμένοι ασθενείς, και οι ενήλικες άνω των 65 ετών διατρέχουν κίνδυνο σοβαρής νόσου και νοσηλείας. Σε ορισμένες μελέτες για νοσηλείες και επισκέψεις στα επείγοντα περιστατικά, ο ιός HMPV είναι σχεδόν εξίσου συχνός και σοβαρός, όσο η γρίπη στους ηλικιωμένους. 

Επίσης, ο HMPV συνδέεται με πιο σοβαρή νόσο σε άτομα με άσθμα και σε ενήλικες με χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ). Έχουν αναφερθεί πολυάριθμες επιδημίες του ιού HMPV σε μονάδες μακροχρόνιας φροντίδας για παιδιά και ενήλικες, που προκάλεσαν αρκετούς θανάτους.

 Συμπτώματα 
Τα συμπτώματα που σχετίζονται με τον ιό HMPV, περιλαμβάνουν ένα ή περισσότερα εκ των παρακάτω: βήχα, καταρροή, βουλωμένη μύτη, πυρετός, πονόλαιμος, συριγμός ή δύσπνοια, και σε ορισμένες περιπτώσεις, και μόλυνση που μπορεί να κλιμακωθεί σε βρογχίτιδα, πνευμονία ή σε δριμείς παροξυσμούς άσθματος. 

 Μετάδοση 
Δεν υπάρχουν μέχρι σήμερα οριστικές, τελικώς δημοσιευμένες μελέτες. Ωστόσο, είναι πιθανό η μετάδοση να συμβαίνει μέσω επαφής με μολυσμένες εκκρίσεις μέσω σταγονιδίων ή αεροζόλ. Αναφέρθηκαν νοσηλευτικές λοιμώξεις με ανθρώπινο μεταπνευμονοϊό. 

Ο ιός HMPV έχει αποδειχθεί ότι κυκλοφορεί κατά τη διάρκεια των φθινοπωρινών και χειμερινών μηνών, με πιθανή την υπεροχή ενός μόνο υποτύπου κάθε έτος.

 Θεραπεία 
Δεν έχει ακόμα βρεθεί μια οριστική θεραπεία για τον ιό, αλλά η ριμπαβιρίνη έχει δείξει σημαντική αποτελεσματικότητα σε ένα ζωικό μοντέλο που δοκιμάστηκε.

Η Αμερικανική φαρμακευτική εταιρεία Moderna έχει διεξάγει κλινική δοκιμή με ένα υποψήφιο εμβόλιο modRNA κατά του ανθρώπινου μεταπνευμονοϊού.https://trials.modernatx.com/trials/NCT03392389  

Από τον Οκτώβριο 2019, ένα υποψήφιο εμβόλιο έχει περάσει από τη Φάση κλινικών δοκιμών Ι, με αναφορές ότι το εμβόλιο φαίνεται να είναι καλά ανεκτό σε όλα τα επίπεδα δόσης σε δύο μήνες, και προκαλεί μια ανοσολογική απάντηση που ενισχύει την παραγωγή ουδετεροποιητικών αντισωμάτων.

 Εξέλιξη νόσου 
Ο ανθρώπινος μεταπνευμονοϊός αναφέρθηκε για πρώτη φορά το 2001 και ο μεταπνευμονοϊός των πτηνών στη δεκαετία του 1970. Υπάρχουν τουλάχιστον τέσσερις γενεές του ανθρώπινου μεταπνευμονοϊού - A1, A2, B1 και B2. 

Ο μεταπνευμονοϊός των πτηνών έχει διαχωριστεί σε τέσσερις υποομάδες - A, B, C και D. Εκτιμήσεις που έγιναν κατά Bayesian δείχνουν ότι ο ανθρώπινος μεταπνευμονοϊός εμφανίστηκε πριν από 119-133 χρόνια και διαχωρίστηκε από τον μεταπνευμονοϊό των πτηνών γύρω στο 1800.

 Έξαρση περιόδου 2024-2025 

Το Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων της Κίνας δημοσίευσε δεδομένα που δείχνουν ότι οι αναπνευστικές λοιμώξεις είχαν αυξηθεί σημαντικά την εβδομάδα στο διάστημα 16 έως 22 Δεκεμβρίου 2024. Ο ανθρώπινος μεταπνευμονοϊός συνδέθηκε με ποσοστό 6,2% των θετικών τεστ αναπνευστικής νόσου και 5,4% των νοσηλειών με αναπνευστική νόσο στην Κίνα, περισσότερα από τον COVID-19, τον ρινοϊό ή τον αδενοϊό. Στις 3 Ιανουαρίου 2025, ο Καν Μπιάο, επικεφαλής του Εθνικού Ινστιτούτου Ελέγχου και Πρόληψης μεταδοτικών ασθενειών του Κινέζικου Οργανισμού CDC, ανακοίνωσε ότι ο ρυθμός κρουσμάτων από τον ιό HMPV, μεταξύ παιδιών ηλικίας 14 ετών και κάτω, αυξάνεται σημαντικά στην Κίνα. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, η αύξηση είναι αντίστοιχη με την εποχική αύξηση των κρουσμάτων που έχει καταγραφεί άλλες χρονιές.

Ελλάδα
«Με βάση τα διαθέσιμα δεδομένα μέχρι σήμερα, δε συντρέχει λόγος ανησυχίας για τον πληθυσμό», ήταν η πρώτη τοποθέτηση από τον ΕΟΔΥ, στις 8 Ιανουαρίου 2025, για τον ιό HMPV μετά τον εντοπισμό κρούσματος στη Θεσσαλονίκη. Στην ανακοίνωση διευκρινίζεται ότι ο ασθενής ανέφερε επαφή με συγγενικό του πρόσωπο που είχε ταξιδέψει πρόσφατα στην Κίνα, με τα αποτελέσματα της έως τώρα επιδημιολογικής διερεύνησης μα μην συνηγορούν υπέρ της συσχέτισης του περιστατικού με τα κρούσματα που σημειώνονται στην Κίνα. Ένα δεύτερο κρούσμα παρουσιάστηκε, στις 12 Ιανουαρίου, στην Αττική σε ασθενή με υποκείμενο νόσημα που νοσηλεύεται σε ΜΕΘ του Αττικού Νοσοκομείου.

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 ICTV Virus Taxonomy Profile: Pneumoviridae (December 2017)
 hMPV EIA kit (Biotrin, archived 13 February 2007)
 Human Metapneumovirus, hMPV (Biotrin, archived 11 September 2007)
 Virus Pathogen Database and Analysis Resource (ViPR): Paramyxoviridae