Θύελλα και ορμή (θεατρικό έργο)

Θύελλα και ορμή () είναι θεατρικό έργο σε πέντε πράξεις του Φρίντριχ Μαξιμίλιαν Κλίνγκερ, το οποίο έδωσε το όνομα στη λογοτεχνική εποχή Θύελλα και ορμή που χρονολογείται συμβατικά περίπου από το 1765 έως το 1785. Το έργο γράφτηκε το 1776 και παρουσιάστηκε στη Λειψία την 1η Απριλίου 1777 από τον θίασο του Άμπελ Σέιλερ, όπου ο Κλίνγκερ εργάζονταν ως θεατρικός συγγραφέας. Ο αρχικός τίτλος του έργου ήταν Ταραχή αλλά άλλαξε πριν από την πρεμιέρα.

 Χαρακτήρες 

 Γουάιλντ (Καρλ Μπούσι)
 Λα Φε και Μπλάζιους, δύο φίλοι του Γουάιλντ
 Λόρδος Μπέρκλεϊ
 Τζένι Καρολάιν, κόρη του λόρδου Μπέρκλεϊ
 Λαίδη Κάθριν, αδερφή του Λόρδου Μπέρκλεϊ
 Λουίζ, ανιψιά του Λόρδου Μπέρκλεϊ
 Λοχαγός Μπουαγιέ (Χάρι Μπέρκλεϊ, ο από καιρό χαμένος γιος του λόρδου Μπέρκλεϊ)
 Λόρδος Μπούσι, ο πατέρας του Γουάιλντ
 Ένας νεαρός Μαυριτανός, υπηρέτης του Μπουαγιέ
 Ο ιδιοκτήτης του πανδοχείου
 Μπέτυ, υπηρέτρια

 Υπόθεση 
Ο τυχοδιώκτης Γουάιλντ έχει οδηγήσει τους φίλους του Λα Φε και Μπλάζιους παρά τη θέλησή τους στην Αμερική για να συμμετάσχουν στην Αμερικανική Επανάσταση (προφανώς στο πλευρό των Αμερικανών). Σε ένα πανδοχείο συναντούν τον λόρδο Μπέρκλεϊ που συνοδεύεται από την κόρη του Τζένι Καρολάιν, την αδερφή του λαίδη Κάθριν και την ανιψιά του Λουίζ. Ο Μπέρκλεϊ, δέκα χρόνια νωρίτερα, έχασε την περιουσία του από ενέργειες των εχθρών του: υποψιάζεται ότι εγκέφαλος ήταν ο πρώην φίλος του, ο λόρδος Μπούσι.

Ο Γουάιλντ και οι φίλοι του συναντούν τις κυρίες. Ο Λα Φέ ερωτεύεται τη λαίδη Κάθριν με την πρώτη ματιά. Ο Μπλάζιους πλήττει με τη Λουίζ. Η Καρολάιν αναγνωρίζει αμέσως τον Γουάιλντ ως τον αγαπημένο της παιδικής ηλικίας, τον Καρλ Μπούσι, γιο και κληρονόμο του άσπονδου εχθρού του πατέρα της! Το ευτυχισμένο ζευγάρι κρύβει την αληθινή ταυτότητα του Γουάιλντ από τον λόρδο Μπέρκλεϊ, ο οποίος ανυποψίαστος του υπόσχεται μια θέση στο στρατό.

Καθώς ανοίγει η τρίτη πράξη, ο Μπλάζιους και ο Λα Φε συζητούν. Ο Λα Φε εξακολουθεί να είναι πολύ ενθουσιώδης με τη λαίδη Κάθριν. Ο Μπλάζιους, νυσταγμένος και αδιάφορος ως συνήθως, πηγαίνει για ύπνο.

Εν τω μεταξύ, στο πανδοχείο φθάνει ο καπετάνιος Μπουαγιέ. Ο λόρδος Μπέρκλεϊ τον αναγνωρίζει ως τον χαμένο γιο του Χάρι, ο οποίος αγνοείται από την επιδρομή στο κτήμα του Μπέρκλεϊ πριν από δέκα χρόνια. Εν τω μεταξύ, ο Μπουαγιέ (δηλαδή Χάρι Μπέρκλεϊ ) νιώθει μια αυθόρμητη  αποστροφή για τον Γουάιλντ,  είναι παλιοί εχθροί και έχουν ήδη μονομαχήσει στην Ολλανδία παλιότερα, τώρα ο Μπουαγιέ απαιτεί εκδίκηση για την πληγή που έλαβε τότε. Παρουσία του Γουάιλντ, ο Μπουαγιέ αναφέρει θριαμβευτικά στον πατέρα του ότι εγκατέλειψε τον ηλικιωμένο λόρδο Μπούσι σε μια μικρή βάρκα στον ωκεανό, καταδικάζοντάς τον σε βέβαιο θάνατο. Ο Γουάιλντ εξοργισμένος τον προκαλεί σε μονομαχία την επόμενη μέρα. Λίγο αργότερα, η λαίδη Κάθριν αποκαλύπτει στον αδελφό της την αληθινή ταυτότητα του Γουάιλντ, την οποία έμαθε από τον Λα Φε.

Στην πέμπτη πράξη, ο Γουάιλντ και ο Μπουαγιέ μονομαχούν. Ο Μπουαγιέ τραυματίζεται στο πόδι και αναγνωρίζει απρόθυμα τη γενναιότητα του Γουάιλντ. Στη συνέχεια, ο Γουάιλντ λαμβάνει την είδηση ότι, ο ηλικιωμένος Μπούσι σώθηκε και είναι ακόμη ζωντανός. Μάλιστα, ο «νεκρός» εμφανίζεται ξαφνικά, συγχωρεί τους αντιπάλους του, και επιμένει ότι δεν συμμετείχε στη συνωμοσία κατά του Μπέρκλεϊ! Δεν κατονομάζει τον πραγματικό ένοχο επειδή είχε πεθάνει εδώ και καιρό.

Ο ηλικιωμένος και ο νεαρός Μπέρκλεϊ δέχονται διστακτικά την συμφιλίωση γιατί το μίσος πολλών χρόνων είναι βαθύ, τελικά συμφιλιώνονται και η οικογενειακή διαμάχη διευθετείται. Ο Γουάιλντ και η Καρολάιν μπορούν πλέον να αφοσιωθούν ολοκληρωτικά στον έρωτά τους. Η Λα Φε και η λαίδη Κάθριν επιλέγουν μια ρομαντική ζωή ως βοσκός και βοσκοπούλα. Ο Μπλάζιους, του οποίου η αδιαφορία απομάκρυνε οριστικά τη Λουίζ, αποφάσισε στο μεταξύ να ζήσει μόνος.  

 Σχόλια 
Το έργο δεν είναι υποδειγματικό δράμα της περιόδου Θύελλα και ορμή. Η πλοκή είναι περίπλοκη, σχεδόν μπερδεμένη και δεν παρουσιάζει γραμμική εξέλιξη γεγονότων ή ομοιομορφία χαρακτήρων. Οι χαρακτήρες δεν ενεργούν με συνέπεια, δεν καθοδηγούνται από συγκεκριμένες προθέσεις, πολλές δηλώσεις και ενέργειες φαίνονται χωρίς κίνητρο. Ακόμη και η πραγματικότητα στην οποία ζουν είναι απροσδιόριστη: το έργο διαδραματίζεται κατά τη διάρκεια του πολέμου της Αμερικανικής Επανάστασης, αλλά ο πόλεμος δεν παίζει κανένα ρόλο από οικονομική, πολιτική ή κοινωνική άποψη, η πλοκή εξελίσσεται εξ ολοκλήρου σε ένα πανδοχείο και ασχολείται αποκλειστικά με τις τύχες των οικογενειών Μπούσι και Μπέρκλεϊ και την επανένωση των δύο βασικών χαρακτήρων μέσα από απίθανες συμπτώσεις. Επίσης, σε αντίθεση με τα άλλα δράματα, το έργο έχει αίσιο τέλος. 

Τα ονόματα του ορμητικού, θαρραλέου και ατρόμητου Γουάιλντ (άγριος), του ρομαντικού Λα Φε (φωτιά) και του αδιάφορου Μπλάζιους (παραπέμπει στη γαλλική λέξη μπλαζέ) αντανακλούν την ατομική τους ιδιοσυγκρασία. 

Η επιρροή του Σαίξπηρ φαίνεται στην έχθρα (που θυμίζει την τραγωδία Ρωμαίος και Ιουλιέτα αλλά χωρίς το τραγικό τέλος) μεταξύ των οικογενειών Μπέρκλεϊ και Μπούσι. Επιπλέον, τα ονόματα Μπούσι και Μπέρκλεϊ είναι δανεισμένα από τα επώνυμα δύο δευτερευόντων χαρακτήρων του Ριχάρδος ο Β΄. Το όνομα Λα Φε προέρχεται από το Τέλος καλό, όλα καλά. Η ανάμειξη του κωμικού και του τραγικού επίσης παραπέμπει στον Σαίξπηρ. 

Πιο σημαντικό από το έργο, ωστόσο, είναι ο ίδιος ο τίτλος Θύελλα και ορμή, που σύντομα έγινε το σύνθημα του καλλιτεχνικού κινήματος.

 Υποδοχή 

Ούτε η πρεμιέρα ούτε οι μετέπειτα παραστάσεις στη γενέτειρα του Κλίνγκερ, τη Φρανκφούρτη, ήταν επιτυχείς. Γενικά, το έργο ενέπνευσε καυστικά σχόλια από κριτικούς θεάτρου και βιβλίων. Ένας ανώνυμος κριτικός έγραψε το 1778:Vgl. Ulrich Karthaus: Sturm und Drang. Epoche – Werke – Wirkung. München: C.H. Beck Verlag, 2. aktualisierte Auflage 2007, S. 108.Πώς όμως μπορεί να θεωρηθεί τουλάχιστον ανεκτό ένα έργο με τέτοια πλοκή; Ένας λόρδος Μπέρκλεϋ, λόγω ενός Μπούσι, έχασε τον γιο του. Αλλά πού, πώς, πότε και γιατί; κανείς δεν ξέρει. Ο γιος επιστρέφει ως καπετάνιος και αναγνωρίζεται από τον πατέρα του. Πώς σώθηκε, πώς έγινε καπετάνιος, πώς έρχεται στην τοποθεσία του πατέρα του, χωρίς να ξέρει ότι είναι εκεί, αυτά επίσης δεν γίνονται γνωστά. Ένας νεαρός άνδρας, που αυτοαποκαλείται Γουάιλντ, αλλά που είναι γιος εκείνου του Μπούσι, έρχεται με δύο φίλους [...] Πώς και γιατί ήρθε εκεί; πώς και πού γνώριζε την κόρη του Μπέρκλεϊ, με την οποία είναι ερωτευμένος και όμως χωρίς να ξέρει ότι ο πατέρας της και αυτή είναι εκεί, ούτε αυτό δεν λέγεται σε ολόκληρο το έργο.»

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Γερμανικά θεατρικά έργα
Κατηγορία:Θύελλα και ορμή