ΓΑΙΑΟΣΕ

Η ΓΑΙΑΟΣΕ (ΓΑΙΑ ΟΣΕ Α.Ε) αποτελεί μια επιχείρηση δημόσιας ωφέλειας με μοναδικό μέτοχο το Ελληνικό Δημόσιο, η οποία δραστηριοποιείται στη διαχείριση, αξιοποίηση και ανάπτυξη της σιδηροδρομικής ακίνητης περιουσίας.

Η εταιρεία ιδρύθηκε το 2001 στα πλαίσια μετασχηματισμού του ΟΣΕ και αποτέλεσε θυγατρική εταιρεία του νεοσυσταθέντος ομίλου. Έκτοτε υπέστη ποικίλες μεταρρυθμίσεις με πρόβλεψη διαφορετικών αρμοδιοτήτων και υποχρεώσων την εκάστοτε φορά σε ότι αφορά την διαχείριση της ακίνητης και κινητής περιουσίας του ΟΣΕ. Από την 1η Ιουλίου 2018 η ΓΑΙΑΟΣΕ πέρασε στην Ελληνική Εταιρεία Συμμετοχών και Περιουσίας.

Το 2025, η ΓΑΙΑΟΣΕ μεταβίβασε την ιδιοκτησία και διαχείριση του δημόσιου σιδηροδρομικού τροχαίου υλικού στους Σιδηρόδρομους Ελλάδος (ΣΕ), τη νεοσυσταθείσα εταιρεία διαχείρισης της Εθνικής Σιδηροδρομικής Υποδομής. Με αυτή την κίνησή της έπαψε να δραστηριοποιείται σε θέματα κινητής περιουσίας.

 Ιστορικό 

 20ος Αιώνας 
Στα μέσα της δεκαετίας του 1990, ο ΟΣΕ, όντας ως ο μοναδικός διαχειριστής της εθνικής σιδηροδρομικής υποδομής, εισέρχεται έπειτα από μεταρρυθμίσεις σε αναδιοργάνωση των εργασιών του, διάσπαση των αρμοδιοτήτων του σε θυγατρικές εταιρείες και περικοπή των δαπανών, με σκοπό να ανταπεξέλθει στις υποχρεώσεις της εποχής. Στο πλαίσιο αυτό, ετοιμάστηκε το έδαφος ώστε το 2001 η ιδιοκτησία και διαχείριση του συνόλου της ακίνητης και κινητής (τροχαίο υλικό) περιουσίας του ΟΣΕ, να περιέλθει στην αρμοδιότητα της ΓΑΙΑΟΣΕ, μιας νέας δημόσιας εταιρείας, η οποία αποτελεί θυγατρική του ανασυγκροτημένου ομίλου.

 21ος Αιώνας 
Στη νέα χιλιετία, η νεοσυσταθείσα ΓΑΙΑΟΣΕ προχώρησε σε αρκετές δράσεις αξιοποίησης της ακίνητης περιουσίας του ΟΣΕ, ωστόσο ένα αρκετά μεγάλο τμήμα της περιουσίας παραμένει αχαρτογράφητο και αναξιοποίητο, ιδιαίτερα στα ακριτικά συγκροτήματα σταθμών. Ταυτόχρονα, η εταιρεία την περίοδο αυτή προχώρησε στην προμήθεια μεγάλου αριθμού μηχανών έλξης, αυτοκινηταμαξών και βαγονιών, με χαρακτηριστική την εξαγορά συρμών τύπου IC (Intercity), καθώς και των ντιζελάμαξων Σειράς 621. Κατά την διάρκεια των χρόνων της οικονομικής και υγειονομικής κρίσης και ύστερα, μεγάλο τμήμα του τροχαίου υλικού παραμένει παροπλισμένο, ενώ το μεγαλύτερο μέρος της ακίνητης περιουσίας του ΟΣΕ, σε αναστολή λειτουργίας και χρήσης.

 Απόσχιση Τομέα ιδιοκτησίας και διαχείρισης Τροχαίου Υλικού 
Το 2024, στο πλαίσιο ανασυγκρότησης του ΟΣΕ, αποφασίστηκε η μεταρρυθμιστική αναδιοργάνωση του ομίλου, ο οποίος πλέον θα ενοποιηθεί, απορροφώντας την ΕΡΓΟΣΕ και το τμήμα ιδιοκτησίας και διαχείρισης του τροχαίου υλικού, υπό το πρίσμα του νέου φορέα διαχείρισης, τους Σιδηρόδρομους Ελλάδος (ΣΕ). Η μεταβίβαση των αρμοδιοτήτων προβλέπεται εντός του 2025.

 Αντικείμενο Διαχείρισης 

 Ακίνητη Περιουσία 
Η ΓΑΙΑΟΣΕ είναι ένας από τους μεγαλύτερους διαχειριστές ακινήτων στη χώρα έχοντας υπό διαχείριση εκτάσεις άνω των 100.000 στρεμμάτων και πλήθος κτιρίων, άνω των 4.500 σε αριθμό, με εμβαδόν 540.000 τ.μ. Από τα 100.000 στρέμματα γεωτεμαχίων που ελέγχει η εταιρία, περίπου τα 5.000 είναι κατάλληλα για εγκατάσταση φωτοβολταϊκών ισχύος 252 μεγαβάτ και από αυτά τα 2.500 στρέμματα θεωρείται ότι μπορούν να αξιοποιηθούν άμεσα.

Η ΓΑΙΑΟΣΕ διαχειρίζεται το σύνολο της ακίνητης περιουσίας του Οργανισμού Σιδηροδρόμων Ελλάδος, σε ό,τι αφορά την συντήρηση, την διαφύλαξη και την ανάδειξη των υποδομών. Το αντικείμενο διαχείρισης αυτό περιλαμβάνει το σύνολο των κτιριακών εγκαταστάσεων συγκροτημάτων σταθμών (κεντρικά κτίρια επιβατών, αμαξοστάσια, σιδηροτροχιές, βοηθητικά κτήρια), καθώς και το σύνολο των ΑΣΙΔ, των γεφυρών, των γαλαριών και των ηλεκτρομηχανολογικών συστημάτων που υποστηρίζουν την κίνηση των συρμών.

 Κινητή Περιουσία 
Σε ότι αφορά την κινητή περιουσία, η ΓΑΙΑΟΣΕ ήταν επιφορτισμένη με την συντήρηση και διαφύλαξη του συνόλου του τροχαίου υλικού, όπως των ελκτικών μηχανών, των επιβατικών και εμπορικών βαγονιών και των αυτοκινηταμαξών, οι οποίες είτε βρίσκονται υπό μίσθωση από σιδηροδρομικές επιχειρήσεις (π.χ. Hellenic Train), είτε παραμένουν παροπλισμένες σε αμαξοστάσια και κατάλληλους και ακατάλληλους χώρους αποθήκευσης του ελληνικού σιδηροδρομικού δικτύου.

 Θυγατρικές Εταιρείες 
Από τα 100.000 στρέμματα γεωτεμαχίων που διαχειρίζεται η εταιρεία, περίπου τα 5.000 είναι κατάλληλα για εγκατάσταση φωτοβολταϊκών ισχύος 252 μεγαβάτ και από αυτά τα 2.500 στρέμματα θεωρήθηκε ότι μπορούσαν να αξιοποιηθούν άμεσα.

Έτσι η ΓΑΙΑΟΣΕ ίδρυσε και διατήρησε για περίπου μια δεκαετία τρεις θυγατρικές εταιρείες στον τομέα της παραγωγής και πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας μέσω Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ). Η πρώτη με ονομασία «ΓΑΙΑΟΣΕ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΑ ΛΑΡΙΣΑΣ Α.Ε.» συστάθηκε στις 6 Ιουνίου 2011, ενώ οι υπολοιπές δύο «ΓΑΙΑΟΣΕ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΑ ΑΤΤΙΚΗΣ & ΒΟΙΩΤΙΑΣ Α.Ε.» και «ΓΑΙΑΟΣΕ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΑ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ Α.Ε.» στις 12 Ιουλίου 2011. Οι τρεις αυτες θυγατρικές είχαν λάβει από τη ΡΑΕ άδειες για ανάπτυξη 9 μονάδων με ισχύ περίπου 20 μεγαβάτ. Οι άδειες αφορούσαν 1 μονάδα με ισχύ 1,99 μεγαβάτ στη Βοιωτία, 5 μονάδες με ισχύ περίπου 12 μεγαβάτ στην Καρδίτσα και 3 μονάδες με ισχύ περίπου 6 μεγαβάτ στη Λάρισα, προς εγκατάσταση σε ακίνητα της ΓΑΙΑΟΣΕ. Να σημειωθεί ότι η μητρική εταιρεία διαθέτει 2 φωτοβολταϊκούς σταθμούς σε στέγες ακινήτων στο Θριάσιο Πεδίο.

Από τα πρώτα χρόνια λειτουργίας των τριών αυτών θυγατρικών ανώνυμων βιομηχανικών εμπορικών εταιρειών (ΑΒΕΕ) είχαν διεξαχθεί ενέργειες για την πώλησή τους, χωρίς αποτέλεσμα. Τελικώς, στις 24 Ιουνίου 2021 ολοκληρώθηκε η συγχώνευση με απορρόφηση και των τριών από την μητρική τους ΓΑΙΑΟΣΕ Α.Ε.

 Παραπομπές