Ορέσνικ (βαλλιστικός πύραυλος)

Το Ορέσνικ (, ) είναι ρωσικό πειραματικό φορητό επίγειο πυραυλικό σύστημα, αλλά και ομώνυμος βαλλιστικός πύραυλος μέσου βεληνεκούς. Το όνομά του έγινε γνωστό στις 21 Νοεμβρίου 2024 από τον πρόεδρο της Ρωσικής Ομοσπονδίας Βλαντίμιρ Πούτιν μετά το πυραυλικό χτύπημα στο Ντνιπρό την ίδια ημέρα στα πλαίσια της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία. 
Ορέσνικ στα ρωσικά σημαίνει φουντουκιά και ο λόγος που επιλέχθηκε αυτό το όνομα είναι άγνωστος.
Είναι ο πρώτος στον κόσμο πύραυλος μέσου βεληνεκούς με πολλαπλά οχήματα επανεισόδου που έχει χρησιμοποιηθεί σε συνθήκες πολέμου. 
Με βάση τις εκτιμήσεις ειδικών, ο πύραυλος "Ορέσνικ" αποτελεί τροποποίηση του ΡΣ-26 "Ρουμπέζ" (ρωσ. РС-26 «Рубеж»).

 Ανάπτυξη και χαρακτηριστικά 
Με βάση δημοσιευμένο βίντεο από την πυραυλική επίθεση στο Ντνιπρό, 
ο συγκεκριμένος πύραυλος είναι εξοπλισμένος με πολλαπλά οχήματα επανεισόδου.
Ο συγκεκριμένος πύραυλος θεωρείται ίδιου τύπου με τον σοβιετικό 
ΡΣΔ-10 "Πιονιέρ" (ρωσ. РСД-10 «Пионер»), όπως και ο ΡΣ-26 "Ρουμπέζ" (ρωσ. РС-26 «Рубеж») ο οποίος αποκλείστηκε από το κρατικό χρηματοδοτικό πρόγραμμα οπλικών συστημάτων έως το 2027 λόγω έλλειψης πόρων 
(εκείνη την εποχή το υπερ-υπερηχητικό σύμπλεγμα Αβανγκάρντ θεωρήθηκε υψηλότερης προτεραιότητας).
Ουκρανοί εμπειρογνώμονες και αξιωματούχοι είχαν προειδοποιήσει 
για την πρόθεση της Ρωσίας να χρησιμοποιήσει το ΡΣ-26 "Ρουμπέζ"
από το πεδίο βολής Καπούστιν Γιαρ (, )
την ημέρα πριν από το χτύπημα στο Νινιπρό και επίσης 
επιβεβαίωσαν τη χρήση του αμέσως μετά το χτύπημα
. 
Την ημέρα μετά το χτύπημα το αμερικανικό Πεντάγωνο 
δήλωσε ότι η επίθεση πραγματοποιήθηκε με πύραυλο κατασκευασμένο 
με βάση τον ΡΣ-26 "Ρουμπέζ".

Ο Μαξίμ Στάρτσακ, ειδικός στη ρωσική πυρηνική πολιτική, σημείωσε ότι η 
εμβέλεια πτήσης του Ρουμπέζ πρέπει να έφτανε τα 6.000 χιλιόμετρα και ότι 
ήταν εξοπλισμένος με τέσσερα 
υπερηχητικά οχήματα ολίσθησης 
με εκτιμώμενη δυνατότητα να φέρει πυρηνικές κεφαλές των 0,3 μεγατόνων η καθεμία. 
Ωστόσο κατά τη διάρκεια της επίθεσης στο Ντνιπρό 
στο βίντεο φάνηκαν επτά κεφαλές, αν και ήταν πιθανώς οκτώ. 
Επίσης ο ειδικός δήλωσε ότι τα λόγια του Βλαντίμιρ Πούτιν
ότι τα σύγχρονα αντιπυραυλικά συστήματα και συστήματα αεράμυνας δεν είναι 
σε θέση να αναχαιτίσουν το "Ορέσνικ" είναι αβάσιμα χωρίς πραγματικές 
στρατιωτικές προσπάθειες αναχαίτισής του. 
Τα αμερικανικά THAAD, SM-3, και το ισραηλινό αντιπυραυλικό σύστημα 
Χέτζ 3 (Τόξο 3) μπορούν να αναχαιτίσουν ένα πύραυλο ενώ κινείται
στην ατμόσφαιρα.
Η Ουκρανία δεν διέθετε τέτοια συστήματα στα τέλη του 2024.

Στις 22 Νοεμβρίου 2024 ο Βλαντίμιρ Πούτιν συναντήθηκε με την ηγεσία του ρωσικού υπουργείου άμυνας, εκπροσώπους του πολεμικού-βιομηχανικού συμπλέγματος της Ρωσίας, και κατασκευαστές πυραυλικών συστημάτων, όπου το "Ορέσνικ" μπήκε στη λίστα των Στρατηγικών Δυνάμεων Πυραύλων της ρωσική ομοσπονδίας (ρωσ. Ракетные войска стратегического назначения Российской Федерации) και αποφασίστηκε η μαζική παραγωγή τους. 
Στην ίδια συνάντηση ο Ρώσος πρόεδρος υποσχέθηκε τη δοκιμή του συγκεκριμένου πυραυλικού συστήματος σε 
πραγματικές συνθήκες.

Με βάση εκτιμήσεις του υπουργείου άμυνας της Ουκρανίας, ο πύραυλος "Ορέσνικ" φέρει έξι κεφαλές κάθε μια από τις οποίες φέρει έξι υπο-κεφαλές.

Οι ειδικοί έχουν αξιολογήσει τη χρήση συμβατικών εκρηκτικών σε πυραύλους μεσαίου και διηπειρωτικού βεληνεκούς ως αναποτελεσματική, μεταξύ άλλων και από οικονομικής άποψης, και έχουν αναφερθεί στην ανεπαρκή ακρίβειά τους. 
Ένα άλλο μεγάλο πρόβλημα είναι ότι ο επιτιθέμενος μπορεί να μην γνωρίζει ότι ο εκτοξευμένος διηπειρωτικός πύραυλος δεν φέρει πυρηνικό φορτίο και να αντιδράσει όπως σε πυρηνική επίθεση.

Στις 28 Νοεμβρίου 2024 ο Βλαντίμιρ Πούτιν δήλωσε ότι ο "Ορέσνικ" μπήκε σε μαζική παραγωγή σε ρωσικά εργοστάσια.

 Χτύπημα στο Ντνιπρό 
Στις 20 Νοεμβρίου 2024 οι ΗΠΑ προειδοποίησαν την Ουκρανία και άλλους συμμάχους τους για το «ενδεχόμενο μια σημαντικής από αέρος επίθεσης». 
Την ημέρα εκείνη οι ΗΠΑ, η Ισπανία, η Ιταλία και 
η Ελλάδα έκλεισαν προσωρινά τις πρεσβείες τους στο Κίεβο εξαιτίας της συγκεκριμένης 
απειλής.

Σύμφωνα με τη δήλωση του Πούτιν, στις 21 Νοεμβρίου 2024, ο πύραυλος "Ορέσνικ", χωρίς πυρηνικά, χρησιμοποιήθηκε από τη Ρωσία κατά του εργοστασίου Γιουζμάς (ρωσ. Южмаш, δηλ. Νότια Μηχανολογία) στην ουκρανική πόλη Ντνιπρό. 
Πιθανώς, η εκτόξευση πραγματοποιήθηκε από το πεδίο εκτόξευσης Καπούστιν Γιαρ, άρα η πραγματική εμβέλεια του πυραύλου ήταν περίπου 800-850 χιλιόμετρα, όπως ένας πύραυλος μικρής εμβέλειας. Με βάση τις εκτιμήσεις του υπουργείου άμυνας της Ουκρανίας, ο πύραυλος εκτοξεύτηκε από το "Καπούστιν Γιαρ", ήταν σε πτήση για 15 λεπτά, και η μέγιστη ταχύτητά του έφτασε τα 11 Μαχ.

Σύμφωνα με τον Βλαντιμίρ Πούτιν, αυτή ήταν μια δοκιμαστική εκτόξευση που πραγματοποιήθηκε ως απάντηση στην άδεια που έδωσαν οι σύμμαχοι της Ουκρανίας να χρησιμοποιηθούν πύραυλοι ATACMS και Storm Shadow εναντίον στρατιωτικών στόχων στη Ρωσία.
Τριάντα λεπτά πριν από την εκτόξευση, η Ρωσία προειδοποίησε τις Ηνωμένες Πολιτείες για την εκτόξευση του πυραύλου μέσω καναλιών για τη μείωση του κινδύνου πυρηνικής 
σύγκρουσης.

Το CNN δημοσίευσε φωτογραφίες από θραύσματα των πυραύλων. 
Με βάση τον σειριακό αριθμό που φάνηκε σε μία από τις φωτογραφίες, οι δημοσιογράφοι διαπίστωσαν ότι στο σημείο της πρόσκρουσης βρέθηκε τμήμα του διηπειρωτικού βαλλιστικού πυραύλου Ρ-30 "Μπουλαβά" (ρωσ. Р-30 «Булава»), ο οποίος αναπτυσσόταν από το 1998.

Ο πανεπιστημιακός, ειδικός στη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων, Τζέφρι Λιούις (Jeffrey Lewis)
εξέφρασε την άποψη ότι κρίνοντας από τις δορυφορικές εικόνες που δημοσιεύθηκαν μετά το χτύπημα, το εργοστάσιο Γιουζμάς πιθανότατα δεν υπέστη σοβαρές ζημιές και ότι ο πύραυλος χρησιμοποιήθηκε για ψυχολογικό εκφοβισμό και όχι για στρατιωτικούς σκοπούς.
Ο Τομ Καράκο, διευθυντής του Προγράμματος Αντιπυραυλικής Άμυνας στο Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Ερευνών στην Ουάσιγκτον, σημείωσε ότι οι κεφαλές του "Ορέσνικ" σε τέτοιες ταχύτητες, ακόμα και όντας ανενεργές, προκαλούν «πολύ μεγάλη ζημιά» (αγγλ. "a heck of a lot of damage").
Επίσης, ο Βρετανός ειδικός σε θέματα άμυνας, στρατιωτικός αναλυτής Τίμοθι Ράιτ (Timothy Wright) σημείωσε ότι δεν είναι δυνατόν να αξιολογηθούν
οι ζημιές χωρίς ξεκάθαρες φωτογραφίες.
Ειδικοί σημείωσαν ότι οι κεφαλές έφεραν πολύ λίγες ή καθόλου εκρηκτικές ύλες.

 Αντιδράσεις 
Ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι 
αποκάλεσε το χτύπημα «μια σοβαρή αύξηση της κλίμακας και της σκληρότητας αυτού του πολέμου, μια κυνική παραβίαση από τη Ρωσία του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ», ενώ επίσης δήλωσε ότι ο κόσμος πρέπει να αντιδράσει βίαια στην αναβάθμιση του πολέμου, αλλά «δεν υπάρχει έντονη αντίδραση αυτή τη στιγμή».

Ο καγκελάριος της Γερμανίας Όλαφ Σολτς
χαρακτήρισε την κατάσταση «τρομερή κλιμάκωση»
και δήλωσε ότι για να αποφευχθεί η αυξανόμενη αντιπαράθεση μεταξύ Ρωσίας και ΝΑΤΟ, η χώρα του δεν σκοπεύει να στείλει πυραύλους κρουζ τύπου KEPD-150/350 TAURUS στην Ουκρανία.
Ο εκπρόσωπος τύπου του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ Stéphane Dujarric χαρακτήρισε τη ρωσική επίθεση μια «ανησυχητική και τρομακτική εξέλιξη» και κάλεσε σε αποκλιμάκωση της κατάστασης.

Το Συμβούλιο Ουκρανίας-ΝΑΤΟ στις 26 Νοεμβρίου 2024 χαρακτήρισε την επίθεση στον Ντνιπρό «μια ακόμη προσπάθεια της Ρωσίας να τρομοκρατήσει τον άμαχο πληθυσμό της Ουκρανίας και να εκφοβίσει όσους υποστηρίζουν την Ουκρανία η οποία αμύνεται απέναντι στην παράνομη και απρόκλητη επιθετικότητα της Ρωσίας», 
και ότι η η χρήση ενός πειραματικού πυραύλου από τη Ρωσία «δεν θα αλλάξει την πορεία της σύγκρουσης και δεν θα αποτρέψει τους συμμάχους του ΝΑΤΟ από το να υποστηρίξουν την Ουκρανία».

Ο ειδικός στη ρωσική πυρηνική πολιτική Μαξίμ Στάρτσακ (ρωσ. Максим Старчак) πιστεύει ότι εάν ο "Ορέσνικ" είναι πράγματι μια τροποποίηση του Ρουμπέζ και έχει διηπειρωτικό βεληνεκές, τότε η Ρωσία έχει παραβιάσει την τρέχουσα συνθήκη START III.

Στις 26 Νοεμβρίου 2024, το ρωσικό Υπουργείο Άμυνας ανακοίνωσε νέα επίθεση με πυραύλους ATACMS σε ρωσικό στρατιωτικό αεροδρόμιο στο Χάλινο (ρωσ. Халино) στην περιφέρεια Κούρσκ. Σύμφωνα με ένα από τα ρωσικά κανάλια στο Telegram, το χτύπημα του Ορέσνικ δεν πέτυχε το επιθυμητό αποτέλεσμα περιορισμού χτυπημάτων στο έδαφος της Ρωσικής Ομοσπονδίας.

 Καμπάνια εκφοβισμού 
Κάποιοι ειδικοί γράφουν ότι ο Πούτιν εκτόξευσε αυτόν τον πύραυλο στο Ντνιπρό για να εκφοβίσει με πυρηνικό χτύπημα 
ως απάντηση σε μια αποτυχημένη προσπάθεια δημιουργίας «κόκκινων γραμμών» στο ρωσικό έδαφος για την αποφυγή επιθέσεων από πυραύλους που προμήθευσαν οι ΗΠΑ. 
Ορισμένα ΜΜΕ και προσωπικότητες των μέσων ενημέρωσης αξιολογούν τη νέα πυραυλική επίθεση στην Ουκρανία στις 21 Νοεμβρίου 2024 ως "πυρηνικό εκβιασμό".
Συγκεκριμένα, η εφημερίδα "The Economist" εξέδωσε άρθρο με τίτλο «Ο Βλαντίμιρ Πούτιν εκτοξεύει νέο πύραυλο για να ενισχύσει τις πυρηνικές του απειλές» (αγγλ. "Vladimir Putin fires a new missile to amplify his nuclear threats"), 
ενώ το αμερικανικό Institute for the Study of War (μετ. ινστιτούτο πολεμικών μελετών) θεωρεί ότι, 
Ο Βλαντίμιρ Πούτιν συνέδεσε ρητορικά το χτύπημα του Ορέσνικ της 21ης ​​Νοεμβρίου 2024 με τις ρωσικές πυρηνικές δυνατότητες, προκειμένου να αποτρέψει τα δυτικά κράτη από το να υποστηρίξουν την Ουκρανία. 
Ο εκτελεστικός διευθυντής του Συνδέσμου Ελέγχου Όπλων (Arms Control Association) Ντάριλ Κίμπολ (Daryl Kimball) προέτρεψε να μην υπερτιμούμε τον κίνδυνο του νέου πυραύλου, καθώς η Ρωσία επιτίθεται τακτικά στην Ουκρανία και με άλλα όπλα που διαθέτουν πυρηνική ικανότητα. 
Ο Ρώσος ειδικός σε θέματα πυρηνικής πολιτικής Μαξίμ Στάρτσακ πιστεύει ότι σκοπός δεν ήταν να προκληθεί στρατιωτική ζημιά, αλλά να ασκηθεί πίεση και να τρομάξει ο λαός της Ευρώπης ώστε να πιέσει την ηγεσία του να αποδεχθεί τις απαιτήσεις της Ρωσίας. 
Όπως ανέφεραν δημοσιογράφοι από τους The Moscow Times, η επίθεση με πυραύλους μεσαίας εμβέλειας ήταν μέρος μιας εκστρατείας προπαγάνδας για εκφοβισμό της ηγεσίας και του πληθυσμού των δυτικών χωρών που διεξήχθη από τον ρωσικό στρατό και τις υπηρεσίες πληροφοριών ως απάντηση στην άδεια της Ουκρανίας να χτυπήσει τη Ρωσία με πυραύλους μεγάλης εμβέλειας για να αναγκάσει τη Δύση να υποταχθεί στις απαιτήσεις της Μόσχας.

Σύμφωνα με τον ειδικό σε στρατιωτικά ζητήματα Mathieu Boulègue από το βρετανικό think tank Chatham House, παρά το γεγονός ότι το Ορέσνικ δεν αλλάζει την κατάσταση στο πεδίο της μάχης, εκπληρώνει καλά τους στόχους του Κρεμλίνου για εκφοβισμό του δυτικού κοινού.
Σύμφωνα με τον James J. Townsend, επιστημονικό σύμβουλο του Κέντρου για τη Νέα Αμερικανική Ασφάλεια, η χρήση του Ορέσνικ ήταν μια επίδειξη δυσαρέσκειας από τη Ρωσία σχετικά με τη χρήση πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς που παράγονται στη Δύση, καθώς και ένα μήνυμα προς Ουκρανία και τον μελλοντικό πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ότι η Ρωσία σχεδιάζει να πετύχει τους στόχους της, ανεξάρτητα από την υποστήριξη που λαμβάνει η Ουκρανία.

 Παραπομπές 

 Υποσημειώσεις 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Δήλωση του Προέδρου της Ρωσίας στις 21 Νοεμβρίου 2024 σχετικά με επίθεση βαλλιστικού πυραύλου μεσαίου βεληνεκούς στο έδαφος της Ουκρανίας: Κρεμλίνο, Μόσχα, 21 Νοεμβρίου 2024.

Κατηγορία:Πύραυλοι
Κατηγορία:Πυραυλικά συστήματα
Κατηγορία:Βλητική
Κατηγορία:Πυρηνικά όπλα
Κατηγορία:Ρωσικές Ένοπλες Δυνάμεις