Αγαρικοειδή

Τα Αγαρικοειδή (Agaricaceae) είναι οικογένεια βασιδιομυκήτων και περιλαμβάνουν το γένος Αγαρικό (Agaricus).

Ταξινόμηση
Η οικογένεια των αγαρικοειδών δημοσιεύθηκε από τον Γάλλο βοτανικό Φρανσουά Φουλγκί Σεβαλιέ το 1826. Ονομάστηκαν έτσι από το γένος Αγαρικό (Agaricus), όπως αυτό ταξινομήθηκε αρχικά από τον Κάρολο Λινναίο το 1753 στο έργο του Είδη των Φυτών το 1753. Ο Ρολφ Ζίνγκερ έκανε μια εμβληματική ταξινόμηση των Αγαρικοειδών το 1986. Σύμφωνα με στοιχεία του 2025, τα Αγαρικοειδή περιλαμβάνουν σήμερα 62 γένη και περίπου 2200 είδη.

 Περιγραφή 
Τα αγαρικοειδή έχουν μια μεγάλη ποικιλία από καρποσώματα. Αν και η μορφή με το πιλίδιο και τον στύπο είναι η κυρίαρχη (αγαρικόμορφα), υπάρχουν και τα γαστερόμορφα αλλά και ενδιάμεσες μορφές. Στα είδη που σχηματίζουν πιλίδιο, τα ελάσματα είναι τυπικώς λεπτά και ελεύθερα χωρίς πρόσφυση από τον στύπο. Η επιφάνεια των πιλιδίων είναι είτε ανώμαλη είτε ομαλή, και ποικίλλουν από περίπου επίπεδα σε έχοντα μικρό εξόγκωμα στην κορυφή. Τυπικά ο στύπος τους προσφύεται κεντρικά και τα μανιτάρια καλύπτονται από ένα μεμβρανώδη μερικό πέπλο. Τα είδη που παλαιότερα κατατάσσονταν στην πλέον παρωχημένη οικογένεια των Λυκοπερδιδοειδών έχουν στρογγυλά καρποσώματα και αποτελούνται από ένα σκληρό τοίχωμα που περιβάλλει μια μάζα από σπόρια. Όταν τα λυκόπερδα ωριμάζουν το τοίχωμα υποχωρεί και τα σπόρια απελευθερώνονται.

Το χρώμα των σπορίων των Αγαρικοειδών ποικίλλει από λευκό, σε πρασινωπό, ώχρα, ροζ, σέπια. Δεν υπάρχουν καφέ της σκουριάς ή της κανέλλας. Στο μικροσκόπιο, η επιφάνεια των σπορίων ποικίλλει από ομαλή σε ανώμαλη, και μπορεί να υπάρχει ή όχι πόρος φύτρας. Η ευαισθησία στο αντιδραστήριο του Melzer επίσης ποικίλλει. Τα βασίδια (τα κύτταρα που φέρουν τα σπόρια) είναι συνήθως μικρά, φέρουν τέσσερα σπόρια και μπορεί να έχουν διασπαρμένα κυστίδια.

 Γένη 
Το εξαφανισμένο γένος Coprinites είναι ένα από τα τέσσερα γνωστά γένη Αγαρικοειδών για τα οποία διαθέτουμε απολιθώματα. Τα υπόλοιπα περιλαμβάνουν τα Aureofungus, Protomycena και Archaeomarasmius.

Σύμφωνα με τη σύγχρονη ταξινόμηση η οικογένεια των Αγαρικοειδών συμπεριλαμβάνει 62 γένη:

 Abstoma G.Cunn. (1926)
 Acutocapillitium P. Ponce de León (1976)
 Αγαρικό Agaricus L. (1753)
 Arachnion Schwein. (1822)
 Arachniopsis Long (1917)
 Asperosporus Karlsen-Ayala, Gazis & M.E. Sm. 2021
 Barcheria T. Lebel (2004)
 Battarrea Pers. (1801)
 Battarreoides T. Herrera (1953)
 Calvatiopsis Hollós (1929)
 Chamaemyces Battarra ex Earle (1909)
 Chlamydopus Speg. (1898)
 Chlorolepiota Sathe & S.D. Deshp. (1979)
 Chlorophyllum Massee (1898), nom. cons.
 Clarkeinda Kuntze (1891)
 Clavogaster Henn. (1896)
 Coniolepiota Vellinga (2011)
 Coprinus Pers. (1797)
 Crucispora E.Horak (1971)
 Cystolepiota Singer (1952)
 Dictyocephalos Underw. ex V.S. White (1901)
 Disciseda Czern. (1845)
 Echinoderma (Locq. ex Bon) Bon (1991)
 Endolepiotula Singer (1963)
 Eriocybe Vellinga (2011)
 Gasterellopsis Routien (1940)
 Gyrophragmium Mont (1843)
 Heinemannomyces Watling (1999)
 Hiatulopsis Singer & Grinling (1967)
 Holocotylon Lloyd (1906)
 Hymenagaricus Heinem. (1981)
 Janauaria Singer (1986)
 Japonogaster Kobayasi (1989)
 Lepiota (Pers.) Gray (1821), nom. cons.
 Leucoagaricus Locq. ex Singer (1948)
 Leucocoprinus Pat. (1888)
 Lycoperdopsis Henn. (1900)
 Μακρολεπιότα (Macrolepiota) Singer (1948)
 Melanophyllum Velen. (1921)
 Metrodia Raithelh. (1971)
 Micropsalliota Höhn. (1914)
 Montagnea Fr. (1836)
 Mycenastrum Desv. (1842)
 Neosecotium Singer & A.H.Sm. (1960)
 Panaeolopsis Singer (1969)
 Phellorinia Berk. (1843)
 Phyllogaster Pegler (1969)
 Podaxis Desv. (1809)
 Pseudoauricularia Kobayasi (1982)
 Pseudolepiota Z.W. Ge (2017)
 Queletia Fr. (1872)
 Rugosospora Heinem. (1973)
 Schinzinia Fayod (1889)
 Schizostoma Ehrenb. ex Lév. (1846)
 Schulzeria Bres. & Schulzer (1886)
 Singerina Sathe & S.D. Deshp. (1981)
 Smithiogaster J.E. Wright (1975)
 Smithiomyces Singer (1944)
 Termiticola E.Horak (1979)
 Tulostoma Pers. (1794)
 Xanthagaricus (Heinem.) Little Flower, Hosag. & T.K. Abraham (1997)
 Xerocoprinus Maire (1907)

 Οικοσύστημα 
Τα Αγαρικοειδή είναι ευρέως διαδεδομένα. Τα περισσότερα είδη είναι σαπροφυτικά και προτιμούν τα λιβάδια και τις δασικές περιοχές. Τα γένη Leucoagaricus και Leucocoprinus καλλιεργούνται από συμβιωτικά είδη μυρμηγκιών.

 Οικονομική σημασία 
Το γένος των Αγαρικών περιλαμβάνει ορισμένα είδη που καλλιεργούνται για εμπορική χρήση σε όλο τον κόσμο. Το κοινό "λευκό μανιτάρι", το Αγαρικό το Δίσπορο (Agaricus bisporus), είναι το πιο ευρέως καλλιεργημένο εδώδιμο μανιτάρι. Πολλά είδη είναι δηλητηριώδη, όπως κάποια από τα Λεπιότα (Lepiota), το είδος Αγαρικό το ξανθόδερμο και κάποια είδη του γένους Χλωρόφυλλος (Chlorophyllum).

 Παραπομπές