Απομετάβαση φύλου

Απομετάβαση φύλου (ή απλώς απομετάβαση) ονομάζεται η διακοπή ή αναίρεση της διαδικασίας της φυλομετάβασης. Ο όρος δεν πρέπει να εμπλέκεται με την έννοια της «μετάνοιας», καθώς η απόφαση του να προβεί κανείς σε απομετάβαση μπορεί να ωθείται από πληθώρα λόγων, όπως η κοινωνική ή οικονομική πίεση, οι διακρίσεις, οι ανησυχίες σχετικά με την φυσική υγεία, και οι θρησκευτικές πεποιθήσεις. Η απόφαση να προβεί ένα άτομο σε απομετάβαση μπορεί να είναι σκόπιμα προσωρινή ή να αναιρεθεί ύστερα από αλλαγή γνώμης του ατόμου.«THE REPORTS OF THE 2015 U.S. TRANSGENDER SURVEY» (PDF). transequality.org. National Center for Transgender Health.

 Ετυμολογία και χρήση 
Η ελληνική ορολογία γύρω από την έννοια της «αλλαγής φύλου» προέρχεται κατά μεγάλο βαθμό από τους αγγλικούς όρους. Ο όρος «φυλομετάβαση» αποτελεί μεταφραστικό δάνειο από την αγγλική «gender transition», ή απλώς «transition», που περιγράφει την ίδια έννοια. Παρομοίως, ο όρος «απομετάβαση» προέρχεται από την αγγλική «detransition», και οι δύο όντας λέξεις που προσθέτουν στον αρχικό όρο μια πρόθεση που εκδηλώνει απομάκρυνση και αντιστροφή (από-/de-).

Είναι σημαντικό να επισημανθεί ότι ο όρος «απομετάβαση» είναι ακόμα αναδυόμενος, και χρησιμοποιείται κατά μεγάλο βαθμό συμβατικά σε αυτό το λήμμα, καθώς δεν υπάρχει επίσημα αναγνωρισμένη εναλλακτική.

 Φαινόμενο 
Η επιστημονική έρευνα γύρω από την έννοια της απομετάβασης είναι μικρή σε αριθμό και κατά μεγάλο βαθμό περιορισμένη λόγω ετερογενών κριτηρίων για το τι συνιστά απομετάβαση, ανεπαρκών χρονικών πλαισίων και παραγόντων σύγχυσης. Η συναίνεση ωστόσο παραμένει ότι το φαινόμενο είναι σχετικά σπάνιο.

Σύμφωνα με την Τρανς Έρευνα των ΗΠΑ του 2015, μία από τις μεγαλύτερες μελέτες πάνω στα τρανς άτομα (έχοντας συνολικά 27,715 ερωτηθέντες), το 8% των ερωτηθέντων είχε προβεί σε προσωρινή ή μόνιμη απομετάβαση φύλου κάποιου είδους, αν και η πλειοψηφία εν τέλει επανέλαβε την φυλομετάβαση του. Μόνο το 5% αυτού του 8% (δηλ. το 0,4% συνολικά) εξέφρασε ότι η απομετάβαση του ήταν λόγω μετάνοιας. 

Σύμφωνα με μία μελέτη που εξέτασε τα έγγραφα μίας κλινικής ταυτότητας φύλου στο Ηνωμένο Βασίλειο, από 3398 ασθενείς, μόνο 16 (0,47%) βίωσαν μετάνοια με την φυλομετάβαση τους. Από αυτούς τους 16, ένας ασθενής εξέφρασε μετάνοια αλλά δεν αναλογιζόταν να προβεί σε απομετάβαση, 2 είχαν εκφράσει μετάνοια και σκέφτονταν να προβούν σε απομετάβαση, 3 είχαν προβεί σε απομετάβαση μόνιμα, και 10 είχαν προσωρινά.

Σε μία ανασκόπηση του 2025 βρέθηκε ότι τα ποσοστά διακοπής της θεραπείας ήταν 1,6–9,8% για την ορμονοθεραπεία και 1–7,6% για τους αναστολείς εφηβείας, με την επισήμανση πως τα ποσοστά όσων απομεταβαίνουν λόγω αλλαγής ταυτότητας φύλου είναι μάλλον υπερεκτιμημένα λόγω σύγχυσης της αλλαγής ταυτότητας με άλλα αίτια που οδηγούν στην διακοπή της θεραπείας, όπως «οικονομικοί φραγμοί, παρενέργειες, κακή συμμόρφωση, κοινωνικά ζητήματα ή στόχοι θεραπείας που επιτεύχθηκαν».

Σύμφωνα με μία δευτερογενής ανάλυση 27 μελετών και συνολικά 7,928 τρανς ατόμων που δημοσιεύτηκε το 2021, το ποσοστό μετάνοιας ύστερα από εγχείρηση επαναπροσδιορισμού φύλου είναι συνολικά γύρω στο 1%, με λιγότερο από 1% για τις αρρενοποιητικές επεμβάσεις και λιγότερο από 2% για τις θηλυκοποιητικές. Παρομοίως, μία ανασκόπηση 24 μελετών του 2024 κατέληξε στο ότι τα ποσοστά μετάνοιας για τις εγχειρίσεις ήταν 1,94%, με 4,0% για τις τρανς γυναίκες και 0,8% για τους τρανς άνδρες.

 Αιτίες 
Σύμφωνα με την Τρανς Έρευνα των ΗΠΑ του 2015, μόνο το 5% όσων προέβησαν σε απομετάβαση φύλου ανέφεραν ότι το έκαναν λόγω μετάνοιας με την ίδια την φυλομετάβαση τους. Αντιθέτως, ως κύριες αιτίες για την απόφαση ανέφεραν: πίεση από γονέα (36%), πίεση από άλλα μέλη της οικογένειας (26%), και πίεση από σύζυγο ή σύντροφο (18%). Άλλοι κοινοί λόγοι αποτέλεσαν η παρενόχληση και η διάκριση ύστερα από την έναρξη της φυλομετάβασης (31%), καθώς και η δυσκολία στην εύρεση εργασίας (29%).

Εσωτερικοί παράγοντες, όπως οι διακυμάνσεις της ή η αβεβαιότητα σχετικά με την ταυτότητα φύλου, μπορούν επίσης να ωθήσουν την απόφαση, αν και παρατηρούνται λιγότερο συχνά. Ορισμένοι τρανς άνθρωποι απομεταβαίνουν προσωρινά έτσι ώστε να τεκνοποιήσουν (λόγω της μείωσης στην γονιμότητα που προκαλούν ορισμένα είδη φυλομετάβασης).

 Κοινωνικοπολιτικό αντίκτυπο 
Το θέμα της απομετάβασης φύλου έχει προσελκύσει ιδιαίτερα την πολιτική δεξιά. Συντηρητικοί ακτιβιστές συχνά προβάλλουν τις εμπειρίες των ατόμων που έχουν μετανιώσει την φυλομετάβαση τους ως απόδειξη για ορισμένους ισχυρισμούς -εκ των οποίων αρκετοί θεωρούνται εσφαλμένοι από ειδικούς- όπως: η ιδέα ότι η ιατρική φυλομετάβαση είναι κατά κύριο λόγο επιβλαβής σε αντίθεση με την θεραπεία μεταστροφής, η ιδέα ότι υπάρχουν υψηλά ποσοστά λανθασμένης διάγνωσης δυσφορίας φύλου, και ή ιδέα ότι η δυσφορία φύλου είναι στην φύση της κοινωνικά «μεταδοτική».

Τέτοιου είδους ρητορική έχει κατηγορηθεί από την αριστερά ως δράση κατά των τρανς δικαιωμάτων που αγνοεί την επιστημονική μελέτη και τις περιπτώσεις στις οποίες η φυλομετάβαση είναι ψυχικά ευεργετική. Αντίθετα με αυτή την ανταπόκριση, ορισμένες φεμινίστριες (παρότι ο φεμινισμός θεωρείται αριστερή ιδεολογία) μετέχουν σε παρόμοιες συμπεριφορές, χρησιμοποιώντας ιστορίες ατόμων που έχουν υποβληθεί σε απομετάβαση για να υποστηρίξουν ότι η δυσφορία φύλου οφείλεται σε εσωτερικευμένο σεξισμό και ότι η φυλομετάβαση αποτελεί πατριαρχική απόπειρα ενίσχυσης των ρόλων των φύλων. Άλλες ωστόσο κατηγορούν αυτή την οπτική, χρησιμοποιώντας τον όρο TERF ("trans-exclusionary radical feminist," ή, στα ελληνικά, «ριζoσπαστική φεμινίστρια τρανς-αποκλεισμού») για να περιγράψουν φεμινίστριες που στα μάτια τους υποκύπτουν σε τρανσφοβία και εξτρεμισμό.

Αυτού του είδους η κοινωνική πόλωση προκαλεί ανάμικτα συναισθήματα σε άτομα που έχουν απομεταβεί. Ορισμένοι στρέφονται ενάντια στην ιδέα της φυλομετάβασης εξολοκλήρου, υποστηρίζοντας πως η ιδεολογία φιλική προς την τρανς ταυτότητα είναι αυτό που προκάλεσε τον πόνο τους. Άλλοι επικρίνουν αυτή την στάση, διατυπώνοντας πως ο ηθικός πανικός γύρω από την απομετάβαση είναι παρόμοιος με εκείνον που προκαλούν τα ομοφοβικά πρώην γκέι κινήματα, και επικρίνοντας την (στα μάτια τους) τάση της δεξιάς να εκμεταλλεύεται τις ιστορίες ορισμένων ατόμων.

 Δείτε επίσης 

 Φυλομετάβαση
 Ορμονοθεραπεία επιβεβαίωσης φύλου
 Εγχείρηση επαναπροσδιορισμού φύλου

 Παραπομπές 

Κατηγορία:ΛΟΑΤ
Κατηγορία:Transgender