Σύγκρουση Ιράν–Ισραήλ (2024-2025)

Το 2024, η σύγκρουση Ιράν-Ισραήλ κλιμακώθηκε σε μια σειρά από άμεσες αντιπαραθέσεις μεταξύ των δύο χωρών. Την 1η Απριλίου, το Ισραήλ βομβάρδισε το συγκρότημα του ιρανικού προξενείου στη Δαμασκό της Συρίας, σκοτώνοντας πολλούς ανώτερους Ιρανούς αξιωματούχους. Σε απάντηση, το Ιράν και οι πληρεξούσιοί του κατέλαβαν το πλοίο MSC Aries Ισραηλινών συμφερόντων και εξαπέλυσαν χτυπήματα στο εσωτερικό του Ισραήλ στις 13 Απριλίου. Στη συνέχεια, το Ισραήλ πραγματοποίησε αντίποινα στο Ιράν και τη Συρία στις 19 Απριλίου.

Τα ισραηλινά χτυπήματα ήταν περιορισμένα και οι αναλυτές υποστηρίζουν ότι σηματοδοτούσαν την επιθυμία για αποκλιμάκωση της έντασης. Το Ιράν δεν απάντησε στην επίθεση και οι εντάσεις αποκλιμακώθηκαν μέχρι τη σύγκρουση με αντιπροσώπους.Στη σύγκρουση συμμετείχαν και άλλοι παράγοντες. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία και η Ιορδανία αναχαίτησαν ιρανικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη για να υπερασπιστούν το Ισραήλ.Η Συρία κατέρριψε μερικούς ισραηλινούς πυραύλους, και πληρεξούσιοι του Ιράν στην περιοχή επιτέθηκαν επίσης στο Ισραήλ.

Οι εντάσεις αυξήθηκαν μετά τη δολοφονία στις 31 Ιουλίου του Ισμαήλ Χανίγια, του πολιτικού ηγέτη της παλαιστινιακής οργάνωσης Χαμάς, που συνέβη λίγες ώρες μετά την αεροπορική επιδρομή του Χάρετ Χρέικ το 2024 που δολοφόνησε τον διοικητή της Χεζμπολάχ Φουάντ Σουκρ. Το Ιράν και η Χεζμπολάχ με τη σειρά τους υποσχέθηκαν αντίποινα.  Την 1η Οκτωβρίου 2024, το Ιράν εκτόξευσε μια σειρά πυραύλων προς το Ισραήλ σηματοδοτώντας μια νέα κλιμάκωση μεταξύ των δύο χωρών.

 Υπόβαθρο 

Μετά την Ιρανική Επανάσταση το 1979, το Ιράν πήρε μια πιο κριτική στάση έναντι του Ισραήλ,  και ένας πόλεμος μέσω αντιπροσώπων εμφανίστηκε καθώς το Ιράν υποστήριξε Λιβανέζους Σιίτες και Παλαιστίνιους μαχητές κατά τη διάρκεια του πολέμου του Λιβάνου το 1982 . Το Ιράν άρχισε να αποκτά δύναμη και επιρροή με άλλες χώρες και οργανώσεις. Η σύγκρουση εξελίχθηκε με τις ισραηλινές προσπάθειες να σταματήσει το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα και τις αντιπαραθέσεις κατά τη διάρκεια του συριακού εμφυλίου πολέμου.

 Ένταση κατά τη διάρκεια του πολέμου Ισραήλ-Χαμάς 
Στις 7 Οκτωβρίου 2023, η Χαμάς , μια παλαιστινιακή οργάνωση που χρηματοδοτείται μερικώς από το Ιράν, εξαπέλυσε επίθεση στο Ισραήλ με αποτέλεσμα τον θάνατο σχεδόν 1.200 Ισραηλινών, κυρίως αμάχων, και το ξέσπασμα του πολέμου Ισραήλ-Χαμάς . Το Ισραήλ επίσης αψιμαχούσε με την Χεζμπολάχ, ιρανικό αντιπρόσωπο στον Λίβανο.   Μετά την επίθεση, το Ισραήλ άρχισε να στοχεύει συχνότερα ιρανικά στρατεύματα και στρατεύματα πληρεξουσίων στη Συρία ως αντίποινα.. Οι φόβοι για έναν περιφερειακό πόλεμο αυξήθηκαν τους επόμενους μήνες.

Στις 25 Δεκεμβρίου, ο Ραζί Μουσαβί, ένας Ιρανός διοικητής, σκοτώθηκε απο μια στοχευμένη ισραηλινή αεροπορική επιδρομή στην κατοικία του στη Ζαΐναμπ, 10 χιλιόμετρα νότια της Δαμασκού , εν μέσω του πολέμου Ισραήλ-Χαμάς. Η δολοφονία του Μουσαβί σηματοδότησε τον υψηλόβαθμο φόνο ενός ανώτερου Ιρανού στρατιωτικού αξιωματούχου από τη στοχευμένη δολοφονία του Κασέμ Σολεϊμανί, μέχρι την επακόλουθη δολοφονία του Μοχάμεντ Ρεζά Ζαχεντί το 2024..

Στις 20 Ιανουαρίου 2024, ο Σαντέκ Ομιντζαντέχ, μαζί με τέσσερις άλλους Ιρανούς αξιωματούχους,  σκοτώθηκαν κατά τη διάρκεια συνάντησης τους σε ένα κτίριο στην περιοχή Μεζάχ της Δαμασκού . Οι ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές, όπως αναφέρει το Συριακό Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων , είχαν ως αποτέλεσμα την πλήρη καταστροφή του κτιρίου, οδηγώντας στο θάνατο τουλάχιστον 10 στρατιωτικούς.

Χρονολόγιο
Κλιμάκωση Απριλίου 2024
Ισραηλινή βομβιστική επίθεση στην ιρανική πρεσβεία (1 Απριλίου) 

Την 1η Απριλίου, το Ισραήλ βομβάρδισε την ιρανική πρεσβεία στη Δαμασκό της Συρίας. Στην επίθεση σκοτώθηκαν 16 άνθρωποι, συμπεριλαμβανομένων πολλών Ιρανών αξιωματικών και αντιπροσώπων. Το πιο αξιοσημείωτο είναι ότι ο Μοχάμεντ Ρεζά Ζαχεντί, διοικητής της δύναμης Κουντς σκοτώθηκε στην αεροπορική επιδρομή. Ιρανοί αξιωματούχοι στο κτίριο φέρεται να συναντούνταν με Παλαιστίνιους ηγέτες μαχητών τη στιγμή της επίθεσης.

Ισραηλινές προετοιμασίες (2–12 Απριλίου) 
Το Ιράν υποσχέθηκε να απαντήσει και δυτικές πηγές υποψιάζονταν ότι θα επιτεθεί απευθείας στο Ισραήλ. Το Ισραήλ άρχισε να προετοιμάζεται τις ημέρες που προηγήθηκαν της επίθεσης, εκκενώνοντας τις ισραηλινές πρεσβείες και παρεμποδίζοντας τα σήματα GPS σε περίπτωση αεροπορικού βομβαρδισμού.  Η Γαλλία ανέπτυξε το ναυτικό της για να υπερασπιστεί το Ισραήλ.   Η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα παρείχαν επίσης στο Ισραήλ πληροφορίες για τα χτυπήματα. 

Κατάσχεση του MSC Aries (13 Απριλίου)
Στις 13 Απριλίου 2024, το Πολεμικό Ναυτικό του IRGC ανέλαβε τον έλεγχο του πλοίου μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων MSC Aries, νηολογημένο στην Πορτογαλία και σημαία Μαδέρας , στα στενά του Ορμούζ , από Ιρανούς κομάντος στα διεθνή ύδατα στα ανοικτά των ΗΑΕ μέσω ελικοπτέρου,  στη συνέχεια κατευθύνθηκε στο ιρανικό έδαφος για «παραβίαση του ναυτικού δικαίου». Το πλοίο είναι μισθωμένο στην MSC από την Gortal Shipping, θυγατρική της Zodiac Maritime , της οποίας ο ιδιοκτήτης είναι Ισραηλινός.  Μετά το περιστατικό, το Ισραήλ κάλεσε την Ευρωπαϊκή Ένωση να επιβάλει κυρώσεις κατά του IRGC.

Ιρανικές επιδρομές στο Ισραήλ (13-14 Απριλίου) 
Στις 13 Απριλίου, η Χεζμπολάχ επιτέθηκε στο νότιο Ισραήλ με περίπου 40 ρουκέτες. Το Ισραήλ απάντησε βομβαρδίζοντας μια τοποθεσία κατασκευής όπλων της Χεζμπολάχ στον Λίβανο.  Το Al Jazeera ανέφερε ότι η επίθεση ήταν σημαντική δεδομένης της σύγκρουσης.

Αργότερα, το Ιράν και οι πληρεξούσιοί του επιτέθηκαν στο Ισραήλ με περίπου 300 drones και πολλαπλούς βαλλιστικούς πυραύλους.  Οι Χούθι , η Ισλαμική Αντίσταση στο Ιράκ , η Οργάνωση Μπαντρ και το True Promise Corps εξαπέλυσαν επίσης επιθέσεις στο Ισραήλ υπό την ιρανική διοίκηση. 
 Η Συρία κατέρριψε μερικούς ισραηλινούς πυραύλους αναχαίτησης.  Οι Ηνωμένες Πολιτείες, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ιορδανία αναχαίτησαν πάνω από 100 ιρανικά drones. Τα drones και οι πύραυλοι τελικά έπληξαν διάφορες πόλεις σε όλο το Ισραήλ, τη Δυτική Όχθη και τα Υψίπεδα του Γκολάν .  Η επίθεση κατέστρεψε επίσης τις αεροπορικές βάσεις Νεβατίμ και Ραμόν.  Τραυματίστηκαν 33 πολίτες.

Αυξημένες εντάσεις (14–18 Απριλίου) 
Ισραηλινοί και αμερικανοί αξιωματούχοι διεξήγαγαν αξιολογήσεις κατάστασης. Οι Ηνωμένες Πολιτείες είπαν ότι δεν θα συμμετάσχουν σε αντίποινα εναντίον του Ιράν. Το Ιράν απείλησε ότι εάν το Ισραήλ ανταπαντούσε, άμεσα ή έμμεσα, θα αντεπιτεθεί σκληρότερα.  Το Ισραήλ δήλωσε ότι η επίθεση δικαιολογούσε απάντηση.  Οι Ηνωμένες Πολιτείες προειδοποίησαν το Ισραήλ να επιδείξει αυτοσυγκράτηση και το ισραηλινό πολεμικό υπουργικό συμβούλιο διαφωνούσε για το μέγεθος της απάντησης του Ισραήλ.   Το Ισραήλ καθυστέρησε τα σχέδια να ξεκινήσει μια επίθεση στη Ράφα εκείνη την εβδομάδα, ώστε να μπορέσει να καθορίσει μια απάντηση.

Το πολεμικό υπουργικό συμβούλιο συνέχισε την συζήτηση σχετικά με την ισραηλινή απάντηση κατά τη διάρκεια της επόμενης εβδομάδας. Το υπουργικό συμβούλιο εξέτασε στρατιωτικές και διπλωματικές επιλογές, με ταυτόχρονη διεθνή πίεση για αποκλιμάκωση της κατάστασης που επηρεάζε τις αποφάσεις.   Στις 18 Απριλίου, αναφέρθηκε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα έδιναν πράσινο φως σε μια επίθεση στη Ράφα με αντάλλαγμα να μην χτυπήσει το Ισραήλ στο Ιράν.   Οι ΗΠΑ και η ΕΕ ενίσχυσαν τις κυρώσεις στο Ιράν. 

Ισραηλινή απάντηση (19 Απριλίου) 
Το πρωί της 19ης Απριλίου, το Ισραήλ αντεπιτέθηκε στο Ιράν. Το Ισραήλ επιτέθηκε σε τρεις στόχους μέσα ή κοντά στο Διεθνές Αεροδρόμιο του Ισφαχάν , συμπεριλαμβανομένης μιας στρατιωτικής βάσης. Ένας από τους στόχους ήταν ένα ραντάρ για την πυρηνική εγκατάσταση στο Νατάνζ . Το Ιράν ισχυρίστηκε ότι η αεράμυνα του κατέρριψε όλα τα ισραηλινά βλήματα και ότι οι εκρήξεις ήταν από αεράμυνα, αλλά οι δορυφορικές εικόνες έδειξαν κατεστραμμένη βάση αεράμυνας και ζημιά στο σύστημα ραντάρ.  

Το Ισραήλ δεν σχολίασε ούτε ανέλαβε την ευθύνη για οποιαδήποτε επίθεση. Στη νότια Συρία στοχοποιήθηκαν βάσεις της SAA , με αποτέλεσμα υλικές απώλειες.  Εκρήξεις και μαχητικά αεροσκάφη ακούστηκαν επίσης στο Ιράκ,  και συντρίμμια από έναν ισραηλινό πύραυλο βρέθηκαν στο κεντρικό Ιράκ, υποδηλώνοντας ότι το Ισραήλ χτύπησε και εκεί.

 Περίοδος αποκλιμάκωσης (Απρίλιος-Ιούλιος) 
Τα κρατικά μέσα ενημέρωσης του Ιράν υποβάθμισαν το περιορισμένο ισραηλινό χτύπημα και Ιρανοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι δεν υπήρχαν προγραμματισμένα αντίποινα εναντίον του Ισραήλ.   Μια ανώνυμη πηγή ανέφερε στο αμερικανικό δίκτυο CNN ότι οι απευθείας ενέργειες από κράτος σε κράτος τελείωσαν.  Οι αναλυτές είπαν ότι η επίθεση και η ιρανική αντίδραση έδειξαν ότι και οι δύο πλευρές θέλουν να αποκλιμακωθούν την ένταση, αλλά ότι το Ισραήλ θα μπορούσε ενδεχομένως να προκαλέσει μεγαλύτερη ζημιά σε έναν πόλεμο πλήρους κλίμακας.

 Κλιμάκωση καλοκαίρι και φθινόπωρο 2024 
 Δολοφονία του Ισμαήλ Χανίγια (31 Ιουλίου) 

Στις 31 Ιουλίου 2024, ο Ισμαήλ Χανίγια, πολιτικός ηγέτης της Χαμάς, δολοφονήθηκε μαζί με τον προσωπικό του σωματοφύλακα στην Τεχεράνη, από μια ισραηλινή επίθεση.   Ο Χανίγια σκοτώθηκε στο διαμέρισμα του σε έναν στρατιωτικό ξενώνα αφού παρευρέθηκε στην τελετή ορκωμοσίας του Ιρανού προέδρου Μασούντ Πεσεσκιάν. Η δολοφονία έλαβε χώρα λίγες ώρες μετά τον ισραηλινό βομβαρδισμό της Βηρυτού που σκότωσε τον διοικητή της Χεζμπολάχ Φουάντ Σουκρ, ένα μέλος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης και άλλους πέντε πολίτες.

Αυξημένες εντάσεις (Αύγουστος-Σεπτέμβριος) 
Σε απάντηση στη δολοφονία του Ισμαήλ Χανίγια και στον ισραηλινό βομβαρδισμό της Βηρυτού που δολοφόνησε τον Φουάντ Σουκρ, το Ιράν και η Χεζμπολάχ υποσχέθηκαν αντίποινα.  Σύμφωνα με ισραηλινές αναφορές, επιθέσεις αντίποινων είναι πιθανό να εξαπολυθούν από πολλά μέλη του Άξονα της Αντίστασης, συμπεριλαμβανομένου του Λίβανου, της Γάζας, του Ιράκ, της Συρίας και της Υεμένης, όπως έγινε και στη συντονισμένη επίθεση κατά του Ισραήλ τον Απρίλιο του 2024.  Πολλές χώρες προειδοποίησαν τους πολίτες τους να εγκαταλείψουν τον Λίβανο λόγω των αυξανόμενων πολεμικών εντάσεων.

Το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ προσπάθησε να αποτρέψει μια επίθεση προχωρώντας σε διπλωματικές ενέργειες για να στείλει το μήνυμα στο Ιράν ότι η κλιμάκωση της σύγκρουσης δεν είναι προς το συμφέρον τους και ότι οι ΗΠΑ θα υπερασπιστούν το Ισραήλ από τις επιθέσεις εναντίον του. Άλλοι Αμερικανοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι η επιτυχής αναχαίτηση τον Απρίλιο βασίστηκε σε καλές στρατιωτικές πληροφορίες σχετικά με το τι σχεδίαζε το Ιράν, αλλά αυτή τη φορά η στρατιωτική κατάσταση είναι πιο αβέβαιη.  Ο Ρώσος Πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν έστειλε μήνυμα στον ανώτατο ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ μέσω του Σεργκέι Σοϊγκού, του γραμματέα του συμβουλίου ασφαλείας της Ρωσίας, να έχει μια συγκρατημένη απάντηση και να μην επιτεθεί σε Ισραηλινούς αμάχους.

Το υπουργείο Άμυνας των Ηνωμένων Πολιτειών ανακοίνωσε την ανάπτυξη μιας επιπλέον μοίρας μαχητικών F-22 Raptors.  4.000 πεζοναύτες και 12 πλοία αναπτύχθηκαν στον Περσικό Κόλπο και τρία αμφίβια επιθετικά πλοία, δύο αντιτορπιλικά στην ανατολική Μεσόγειο Θάλασσα. Το Carrier Strike Group 3 συμπεριλαμβανομένου του USS Abraham Lincoln και ενός απροσδιόριστου αριθμού καταδρομικών και αντιτορπιλικών αναπτύχθηκε επίσης, που στάλθηκε από τον Ειρηνικό Ωκεανό.

Στις 5 Αυγούστου 2024, εκδόθηκαν NOTAM για να προειδοποιήσουν τους πιλότους σχετικά με το κλείσιμο ή τον περιορισμό του εναέριου χώρου του Ιράν  και της Ιορδανίας, μια προφύλαξη που σχετίζεται με πιθανή επίθεση από το Ιράν εναντίον του Ισραήλ.

Τον Σεπτέμβριο του 2024, το Ισραήλ ξεκίνησε ένα κύμα επιτυχημένων στρατιωτικών επιχειρήσεων εναντίον των συμμάχων του Ιράν. Στις 17 και 18 Σεπτεμβρίου, οι βομβητές επικοινωνίας που χρησιμοποιούσε η Χεζμπολάχ εξερράγησαν και στις 20 Σεπτεμβρίου, ο διοικητής της δύναμης Ραντβάν, Ιμπραχίμ Ακίλ δολοφονήθηκε σε αεροπορική επίθεση. Στις 27 Σεπτεμβρίου 2024, ο Χασάν Νασράλα και άλλοι ανώτεροι ηγέτες της Χεζμπολάχ σκοτώθηκαν μετά από μια Ισραηλινή αεροπορική επίθεση στα κεντρικά γραφεία της Χεζμπολάχ στη Βηρυτό.

 Σημειώσεις 

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 


Κατηγορία:Πολεμικές συγκρούσεις
Κατηγορία:Ιστορία του Ισραήλ
Κατηγορία:Ιστορία του Ιράν
Κατηγορία:Στρατιωτικές σχέσεις Ιράν-Ισραήλ
Κατηγορία:Πόλεμος Χαμάς-Ισραήλ το 2023