Ρόκε Σάενς Πένια

Ο Ρόκε Χοσέ Αντόνιο ντελ Σαγράδο Κορασόν ντε Χεσούς Σάενς Πένια Λαχίτε (, 19 Μαρτίου 1851 – 9 Αυγούστου 1914) ήταν Αργεντινός πολιτικός και δικηγόρος, ο οποίος διετέλεσε πρόεδρος της Αργεντινής από τις 12 Οκτωβρίου 1910 έως τον θάνατό του στις 9 Αυγούστου 1914. Ήταν γιος του πρώην προέδρου Λουίς Σάενς Πένια. Ήταν υποψήφιος με μια εσωτερική, εκσυγχρονιστική γραμμή εντός του Εθνικού Αυτονομιστικού Κόμματος.

Ήταν υπεύθυνος για την ψήφιση του νόμου 8871, γνωστού ως «νόμος Σάενς Πένια», ο οποίος μεταρρύθμισε σημαντικά το εκλογικό σύστημα της Αργεντινής, καθιστώντας την ψήφο μυστική, καθολική και υποχρεωτική για τους άνδρες άνω των 18 ετών. Αυτό έθεσε ουσιαστικά τέλος στην κυριαρχία με εκλογική απάτη της συντηρητικής ολιγαρχίας της Αργεντινής, της Γενιάς του '80, και άνοιξε τον δρόμο για την άνοδο της Ριζοσπαστικής Ένωσης Πολιτών στις πρώτες ελεύθερες εκλογές της χώρας.

 Πρώτα χρόνια 
αριστερά|μικρογραφία|Φωτογραφία που τραβήχτηκε την ημέρα του γάμου του.
Ο Ρόκε Σάενς Πένια ήταν γιος του Λουίς Σάενς Πένια και της Σιπριάνα Λαχίτε. Καταγόταν από οικογένεια υποστηρικτών του Ρόσας: οι παππούδες του από την πατρική και τη μητρική πλευρά, Ρόκε Χουλιάν Σάενς Πένια και Εδουάρδο Λαχίτε, ήταν βουλευτές του νομοθετικού σώματος κατά τη διάρκεια της κυβέρνησής του. Μετά την ήττα του Ρόσας στη μάχη του Κασέρος, η ομοσπονδιακή παράδοση των παππούδων και του πατέρα, οι οποίοι δεν άλλαξαν τις πεποιθήσεις τους, τους κράτησε μακριά από τη δημόσια υπηρεσία. Ολοκλήρωσε τις δευτεροβάθμιες σπουδές του στην Εθνική Σχολή του Μπουένος Άιρες, υπό τη διεύθυνση του Αμαντέο Ζακ. Το 1875 αποφοίτησε ως διδάκτωρ νομικής.

Κατά τη διάρκεια της επανάστασης του 1874 υπερασπίστηκε τις αρχές του έθνους ως λοχαγός του συντάγματος, υπό τις διαταγές του Λουίς Μαρία Κάμπος. Μετά την επανάσταση, προήχθη σε Δεύτερο Διοικητή της Εθνικής Φρουράς, αλλά ζήτησε να απαλλαγεί από τα αξιώματα. Αντίπαλος του Μπαρτολομέ Μίτρε, ήταν μέλος του Αυτονομιστικού Κόμματος με επικεφαλής τον Αδόλφο Αλσίνα και το 1876 εξελέγη βουλευτής στο νομοθετικό σώμα της επαρχίας του Μπουένος Άιρες. Έφτασε να υπηρετήσει ως πρόεδρος του σώματος σε ηλικία 26 ετών, όντας έτσι ένας από τους νεότερους προέδρους της Βουλής. Το 1877 ίδρυσε το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα, μαζί με τους Λεάνδρο Αλέμ, Αριστόμπουλο ντελ Βάλε, Χιπόλιτο Ιριγκογιέν, Λούσιο Βισέντε Λόπες, Πέδρο Γκογιένα, Χοσέ Μανουέλ Εστράδα και Φρανσίσκο Ουριμπούρου.

Το 1878, ως αποτέλεσμα των διαφωνιών που δημιουργήθηκαν στο πλαίσιο του αυτονομισμού λόγω της πολιτικής συνδιαλλαγής που ξεκίνησε ο πρόεδρος Νικολάς Αβελιανέδα, στην οποία ο Σάενς Πένια ήταν αντίθετος, παραιτήθηκε από τη θέση του και κατέληξε να εγκαταλείψει προσωρινά την πολιτική.

Στις 4 Φεβρουαρίου 1887 παντρεύτηκε τη Ρόσα Ισιδώρα Γκονσάλες Ντελγάδο, κόρη του πολιτικού της Μεντόσα Λούκας Γκονσάλες και της Ρόσα Ντελγάδο Ιμπαρμπάλτζ, στη Βασιλική της Παναγίας της Πιλάρ (Μπουένος Άιρες).
αριστερά|μικρογραφία|285x285εσ|Ο Σάενς Πένια με στρατιωτική ενδυμασία.

 Πόλεμος του Ειρηνικού 
Ο Πόλεμος του Ειρηνικού (La Guerra del Pacífico) έφερε τη Χιλή αντιμέτωπη με τις συμμάχους Βολιβία και Περού. Αργότερα, η Αργεντινή προσχώρησε κρυφά στη συμμαχία. Η διαμάχη αφορούσε εδάφη στις ακτές του Ειρηνικού που δεν είχαν ποτέ επιλυθεί, συγκεκριμένα τον έλεγχο ενός τμήματος της ερήμου Ατακάμα. Η περιοχή περιείχε υψηλές ποσότητες νιτρικού νατρίου, το οποίο αποτελεί πολύτιμο ορυκτό πόρο.

Κατά τη διάρκεια του πολέμου, ο Σάενς Πένια έφυγε από την Αργεντινή για να πολεμήσει με τον περουβιανό στρατό. Το κύριο κίνητρό του δεν ήταν πατριωτικό ή για να δείξει αλληλεγγύη, αλλά μάλλον για να δραπετεύσει από το Μπουένος Άιρες λόγω μιας ανεκπλήρωτης ερωτικής σχέσης. Αφού οι ανώτεροι αξιωματικοί του σκοτώθηκαν στη μάχη της Αρίκα, ανέλαβε τους ρόλους τους και διοικούσε μια πολύ αδύναμη περουβιανή μεραρχία. Ο Σάενς Πένια συνελήφθη μετά την ήττα των Περουβιανών στη μάχη και φυλακίστηκε για λίγο από τους Χιλιανούς.

 Άνοδος στην εξουσία 
Όταν ο Σάενς Πένια επέστρεψε στο Μπουένος Άιρες, διορίστηκε υπογραμματέας του Υπουργείου Εξωτερικών υπό τον Υπουργό Εξωτερικών Μπερνάρδο ντε Ιριγκογιέν το 1880. Σύντομα εγκατέλειψε την πολιτική για να επιστρέψει το 1887, όταν δέχθηκε τη θέση του πρέσβη στην Ουρουγουάη. Εκπροσώπησε την Αργεντινή στο συνέδριο του Μοντεβιδέο το 1888. Ο Σάενς Πένια παρέμεινε σταθερός στα νομικά και πολιτικά δόγματά του και δήλωσε οριστικά ότι η Αργεντινή είχε ασυλία σε οποιαδήποτε ενέργεια του συνεδρίου.

Μαζί με τον Μανουέλ Κιντάνα, ο Σάενς Πένια εκπροσώπησε την Αργεντινή στην πρώτη Παναμερικανική Διάσκεψη το 1889. Οι δύο αντιπρόσωποι έκαναν ένα ταξίδι 40 ημερών στη Νέα Υόρκη και στη συνέχεια ένα τετραήμερο ταξίδι στην Ουάσιγκτον για τη συνάντηση που γινόταν στο κτίριο του Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Η αντιπροσωπεία της Αργεντινής μποϊκοτάρισε την εναρκτήρια συνάντηση λόγω, όπως θεωρούσε, παραβίασης του διπλωματικού εθίμου. Το έθιμο απαιτεί να προεδρεύει της διάσκεψης ένας αντιπρόσωπος από την προσκεκλημένη χώρα, αλλά ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ εξελέγη μόνιμος πρόεδρος της διάσκεψης.

Οι αντιπρόσωποι παρακολούθησαν τη δεύτερη συνεδρίαση. Καθ' όλη τη διάρκεια της διάσκεψης ο Σάενς Πένια τάχθηκε κατά μιας αμερικανικής ζώνης ελεύθερου εμπορίου. Παρ' όλα αυτά, οι Ηνωμένες Πολιτείες και δώδεκα έθνη ψήφισαν υπέρ της «σύστασης να εργαστούν για διααμερικανικές συνθήκες αμοιβαιότητας». Μόνο η Αργεντινή, η Χιλή και η Βολιβία ψήφισαν κατά.

Κατά τη διάρκεια της θητείας του Σάενς Πένια ως υπουργού Εξωτερικών, ταξίδεψε σε όλο τον κόσμο και υποστήριξε αποτελεσματικά πολιτικές που ωφελούσαν την Αργεντινή. Εκτελούσε επίσης παραδοσιακά τελετουργικά καθήκοντα, όπως το 1906 όταν παρέστη στο γάμο του βασιλιά Αλφόνσου ΙΓ΄ της Ισπανίας. Συνεργάστηκε με την ιταλική κυβέρνηση για την αύξηση του εμπορίου, ενώ τους παρείχε επίσημα τηλεγραφήματα από την Αργεντινή που ενημέρωναν για τις οικονομικές εξελίξεις στη χώρα. Διένειμε τα τηλεγραφήματα αυτά και σε άλλες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και επιχειρηματίες. Πριν από την προεδρία του, ο Σάενς Πένια υπηρέτησε ως πρεσβευτής στην Ισπανία (1906-1907) και στην Ιταλία (1907-1910).

 Προεδρία 
αριστερά|μικρογραφία|Ο Σάενς Πένια με την προεδρική ζώνη.
Η εκλογική πράξη που οδήγησε τον Ρόκε Σάενς Πένια στην προεδρία της Αργεντινής πραγματοποιήθηκε στις 13 Μαρτίου 1910, με μεγάλο αριθμό παρατυπιών που ήταν συνηθισμένες εκείνη την εποχή. Ο νέος πρόεδρος δεν είχε καν συμμετάσχει στην προεκλογική εκστρατεία: ήταν πρέσβης της Αργεντινής στην Ιταλία. Στις εκλογές συμμετείχε ένας ενιαίος κατάλογος υποψηφίων εκλεκτόρων, εκ των οποίων οι 10 - από τους 273 - δεν ψήφισαν τον Σάενς Πένια.

Λίγες ημέρες πριν αναλάβει την προεδρία, ο Σάενς Πένια συναντήθηκε με τον πρόεδρο Φιγερόα Αλκόρτα και με τον ηγέτη της αντιπολίτευσης, Χιπόλιτο Ιριγκογιέν. Στην τελευταία αυτή συνέντευξη, ο ριζοσπάστης ηγέτης υποσχέθηκε να εγκαταλείψει την επαναστατική πορεία και ο Σάενς Πένια να εκδώσει έναν εκλογικό νόμο που θα εκσυγχρονίσει τις εκλογές και θα αποτρέψει την εκλογική νοθεία. Ο Ιριγκογιέν ζήτησε την παρέμβαση των επαρχιών για να εμποδίσει τους κυβερνήτες τους να παρέμβουν στην εν λόγω διαδικασία, ο Σάενς Πένια αρνήθηκε, αλλά επέτρεψε στον ριζοσπαστισμό να αποτελέσει μέρος της κυβέρνησης.

 Διαχείριση διακυβέρνησης 
μικρογραφία|Ο Σάενς Πένια ως πρόεδρος
Στις 12 Οκτωβρίου 1910, ο Ρόκε Σάενς Πένια ανέλαβε την προεδρία της Αργεντινής. Στην πρώτη του εναρκτήρια ομιλία δήλωσε: «Η διεθνής μου πολιτική σας είναι γνωστή. Θα είναι φιλία για την Ευρώπη και αδελφοσύνη για την Αμερική». Ανέβηκε στην εξουσία χωρίς την υποστήριξη του κόμματός του, όπως ο πατέρας του. Ο Σάενς Πένια εξελέγη ενώ οι εντάσεις ήταν υψηλές το 1910, ενώ υποσχέθηκε εκλογική μεταρρύθμιση για να περιορίσει τη δύναμη της ολιγαρχίας και να αποτρέψει μια επανάσταση.

Το 1912 -με πρωτοβουλία του Υπουργού Γεωργίας Εζεκιέλ Ράμος Μεχία- θεσπίστηκε ο νόμος 5.599 για την προώθηση των εθνικών εδαφών. Τα περισσότερα από τα εθνικά εδάφη είχαν τη συντριπτική πλειοψηφία του πληθυσμού τους συγκεντρωμένη στη θαλάσσια ή ποτάμια ακτογραμμή τους- για το λόγο αυτό, ο νόμος προέβλεπε -και σε μεγάλο βαθμό πέτυχε- την κατασκευή μεγάλου αριθμού σιδηροδρομικών κλάδων, που θα επέτρεπαν την εγκατάσταση του πληθυσμού τους προς το εσωτερικό. Κατασκευάστηκαν κλάδοι στα εθνικά εδάφη του Τσάκο, της Φορμόσα, του Ρίο Νέγρο, του Τσουμπούτ και της Σάντα Κρους- και ένας σιδηροδρομικός κλάδος έφθασε ακόμη και στην Ποσάδας, την πρωτεύουσα του Μισιόνες.

Στις 10 Αυγούστου 1912, υπέγραψε το διάταγμα για τη δημιουργία της Στρατιωτικής Σχολής Αεροπορίας (EMA), μαζί με τον Γ. Βέλες, σύμφωνα με την Επίσημη Εφημερίδα αριθ. 692-2). Στο ίδιο οριζόταν ότι στο μεταξύ δεν θα υπήρχε στρατιωτικό προσωπικό εκπαιδευμένο στην Αεροπλοΐα και την Αεροπορία, η Τεχνική Διεύθυνση θα ήταν υπεύθυνη για την Αερολέσχη της Αργεντινής και η Στρατιωτική Διεύθυνση υπεύθυνη για τον Αρχηγό του Στρατού της Αργεντινής με τον τίτλο του Διευθυντή της Σχολής Στρατιωτικής Αεροπορίας.

 Η κραυγή της Αλκόρτα 
αριστερά|μικρογραφία|Ο Πρόεδρος Ρόκε Σάενς Πένια φτάνει στο Κογκρέσο το 1912.
Τον Ιούνιο του 1912 ξέσπασε ένα μεγάλο κίνημα διαμαρτυρίας μεταξύ των μισθωτών αγροτών ενάντια στην επιδείνωση των όρων των συμβολαίων τους με τους ιδιοκτήτες των χωραφιών που καλλιεργούσαν, γνωστό ως Κραυγή της Αλκόρτα. Εξαπλώθηκε σε όλη την περιοχή των Πάμπας και κατέληξε σε μαζική μείωση των ενοικίων. Σηματοδότησε την εισβολή ενός τμήματος της αγροτικής μεσαίας τάξης, που σχηματίστηκε από τους αγρότες, στην εθνική πολιτική του 20ού αιώνα. Παράλληλα, όμως, άρχισε μια σταδιακή τάση προς τη διαχείριση των αγρών από τους ίδιους τους ιδιοκτήτες, οι οποίοι άρχισαν να θεωρούν επικίνδυνη την παρουσία των μισθωτών.
μικρογραφία|Ο Πρόεδρος Ρόκε Σάενς Πένια με τον Κυβερνήτη Χοσέ Αρίας, 1912.

 Ο νόμος Σάενς Πένια 
Ο Σάενς Πένια ήταν πεπεισμένος δημοκράτης- πίστευε ότι, απαλλαγμένος από τους επαγγελματίες πολιτικούς, ο λαός θα εξέλεγε τον καλύτερο για την κυβέρνησή του. Ανησυχούσε επίσης για το κοινωνικό ζήτημα, δηλαδή για τη δυνατότητα οι εργάτες -εκτός από την πολιτική- να ακολουθήσουν τον αναρχισμό ή τον σοσιαλισμό. Τέλος, φοβόταν ότι το τεράστιο ποσοστό του αλλοδαπού πληθυσμού, που δεν συμμετείχε με κανέναν τρόπο στην πολιτική, θα μπορούσε να πέσει σε μαξιμαλιστικές θέσεις ή να παραμείνει ένα ξένο σώμα στην κοινωνία. Για όλους αυτούς τους λόγους υποστήριξε την πολιτική μεταρρύθμιση που βασιζόταν στην καθολική και ελεύθερη ψηφοφορία.
αριστερά|μικρογραφία|Ο πρόεδρος Ρόκε Σάενς Πένια με τη σύζυγό του
Με δεδομένο το ιστορικό των πιέσεων στους ψηφοφόρους - οι οποίοι ψήφιζαν φωναχτά - η μόνη δυνατότητα εκλογικής ελευθερίας ήταν η μυστική ψηφοφορία, μέσω ψηφοδελτίων γραμμένων σε σφραγισμένους φακέλους. Και για να διασφαλίσει ότι κανείς δεν θα εμποδιζόταν να ψηφίσει, το έκανε επίσης καθολικό και υποχρεωτικό. Το στρατιωτικό μητρώο θα χρησιμοποιούνταν ως εκλογικός κατάλογος. Από την άλλη πλευρά, η συμμετοχή του πληθυσμού στις εκλογές ήταν πολύ χαμηλή, μόλις που ξεπερνούσε το 20% των δυνητικών ψηφοφόρων.

Ο Σάενς Πένια παρουσίασε το σχέδιο στο Κογκρέσο με τα εξής λόγια: «Είπα στη χώρα μου όλες τις σκέψεις μου, τις πεποιθήσεις μου και τις ελπίδες μου. Είθε η χώρα μου να ακούσει τον λόγο και τη συμβουλή του πρώτου προέδρου της, ας ψηφίσει ο λαός».
μικρογραφία|Ο Ρόκε Σάενς Πένια και η γυναίκα του βγαίνουν από μια άμαξα.
Υπεύθυνος για τον σχεδιασμό του σχεδίου και την υπεράσπισή του στο Κογκρέσο ήταν ο υπουργός Εσωτερικών, ο καθολικός Ινδαλέσιο Γκόμες. Είχε να αντιμετωπίσει τη σθεναρή αντίσταση των συντηρητικών βουλευτών, των οποίων τα προνόμια απειλούνταν σαφώς από τη μεταρρύθμιση και οι οποίοι δεν γνώριζαν κανέναν άλλο τρόπο άσκησης πολιτικής. Έτσι, πολλοί νομοθέτες από τους συντηρητικούς τομείς, οι οποίοι εξακολουθούν να μην αντιτίθενται ανοιχτά, παρεμποδίζουν τη μεταρρύθμιση. Μετά από ένα μήνα συζήτησης στη Βουλή των Αντιπροσώπων και μια εβδομάδα στη Γερουσία, ο νόμος Σάενς Πένια εγκρίθηκε και δημοσιεύθηκε στις 13 Φεβρουαρίου 1912.

Ο νόμος ήταν μια μεγάλη πρόοδος για την εποχή του, καθώς επέτρεπε σε μεγάλες μάζες του πληθυσμού να συμμετέχουν στην εκλογική πράξη, αν και απείχε ακόμη πολύ από το να είναι απολύτως καθολικός: οι γυναίκες και οι αλλοδαποί - που εκείνη την εποχή αποτελούσαν μεγάλο μέρος της κοινωνίας - δεν είχαν ακόμη δικαίωμα ψήφου. Αν και δεν ψήφιζαν, αντίθετα λαμβάνονταν υπόψη κατά τον καθορισμό του πληθυσμού των περιφερειών και του αριθμού των βουλευτών που μπορούσε να εκλεγεί από κάθε μία.

Η πρώτη δοκιμή του νόμου σε λειτουργία ήταν σε επαρχιακές εκλογές: στην επαρχία Σάντα Φε παρενέβη η κυβέρνηση, η οποία διέταξε τη διεξαγωγή των εκλογών για τον κυβερνήτη σύμφωνα με τον νόμο Σάενς Πένια- η UCR εγκατέλειψε την πολιτική της αποχής και συμμετείχε, πετυχαίνοντας τη νίκη. Λίγο αργότερα, πέτυχε νέα νίκη στις εκλογές για την ανάδειξη βουλευτών στην πόλη του Μπουένος Άιρες, σε εκλογές στις οποίες η λαϊκή συμμετοχή ανήλθε στο 62,85% του εκλογικού καταλόγου- το Σοσιαλιστικό Κόμμα σημείωσε επίσης αξιοσημείωτη αύξηση σε αυτές.

 Θάνατος 
αριστερά|μικρογραφία|Η κηδεία του Ρόκε Σάενς Πένια.
Από τη στιγμή της ανάληψης της προεδρίας από τον Ρόκε Σάενθ Πένια, η υγεία του δεν ήταν καλή, αλλά επιδεινώθηκε σημαντικά από το έτος 1913. Η εκδοχή που κυκλοφορούσε εκείνη την εποχή ήταν ότι ο πρόεδρος υπέστη τις νευρολογικές συνέπειες της σύφιλης που ήταν θα είχε μολυνθεί κατά τη διάρκεια του πολέμου του Ειρηνικού. Στις αρχές Οκτωβρίου του 1913, ανέθεσε την κυβέρνηση στον αντιπρόεδρό του Βικτορίνο δε λα Πλάσα, καθώς πήρε άδεια.
μικρογραφία|Η κηδεία του Ρόκε Σάενς Πένια.
Ο Σάενς Πένια ήταν ο μόνος πρόεδρος που έζησε στην Κάσα Ροσάδα λόγω της εύθραυστης υγείας του που τον εμπόδιζε να ταξιδεύει με το κάρο του από το σπίτι του. Υιοθέτησε ένα τμήμα ως σπίτι του και εγκατέστησε θέρμανση, χαλιά, κουνιστές καρέκλες και βιτρό. Τις τελευταίες ημέρες της ζωής του, ο Σάενς Πένια σημείωσε: «Έχασα σχεδόν όλους τους φίλους μου, αλλά κυβέρνησα για τη Δημοκρατία».

Πέθανε 3 χρόνια και 301 ημέρες μετά την ανάληψη της προεδρίας, στις 9 Αυγούστου 1914. Κηδεύτηκε την επόμενη ημέρα στο νεκροταφείο της Ρεκολέτα στο Μπουένος Άιρες.

 Κληρονομιά 
αριστερά|μικρογραφία|Ο τάφος του Ρόκε Σάενς Πένια.
Ο Σάενς Πένια είναι σήμερα γνωστός για την εκλογική του μεταρρύθμιση και την έντονη αποφασιστικότητά του να προστατεύσει τα συμφέροντα της Αργεντινής στο εξωτερικό. Στην Αργεντινή, κυρίως στο Μπουένος Άιρες, είναι επίσης ιδιαίτερα τιμώμενος, έχοντας δρόμους, λεωφόρους και πόλεις με το όνομά του.
μικρογραφία|Προτομή του Ρόκε Σάενς Πένια στην αίθουσα των προτομών της Κάσα Ροσάδα.

 Τιμές 

 Παράσημα 
μικρογραφία|Τα μετάλλια του Ρόκε Σάενς Πένια

 :
 73x73εσ Μεγαλόσταυρος της Λεγεώνας της Τιμής (6 Μαΐου 1913)

 Παραπομπές 

 Βιβλιογραφία 
 Botana, Natalio R., Ezequiel Gallo και Ian Barnett. 2013. Liberal Thought In Argentina, 1837-1940. 1η έκδ. Indianapolis: Liberty Fund.


 Cibotti, Ema. 2011. Historias Mínimas De Nuestra Historia. 1η εκδ. Buenos Aires: Aguilar, Alfaguara, Altea, Taurus.

Κατηγορία:Απόφοιτοι του Πανεπιστημίου του Μπουένος Άιρες
Κατηγορία:Πρόεδροι της Αργεντινής