Αδενοκαρκίνωμα

Το αδενοκαρκίνωμα είναι ένα κακοήθες νεόπλασμα που προκύπτει από επιθηλιακά κύτταρα των αδένων ή τις αδενικές δομές. Μπορεί να εμφανιστεί σε πολλά σημεία του σώματος. Μερικές από τις κοινές θέσεις όπου αναπτύσσεται είναι ο μαστός, ο πνεύμονας, ο προστάτης και η γαστρεντερική οδός, όπως το κόλον, το ορθό, το πάγκρεας, το στομάχι και ο οισοφάγος. Τα αδενοκαρκινώματα αποτελούν το 70% του καρκίνου άγνωστης προέλευσης. Συχνά σχηματίζουν συμπαγείς όγκους και αποτελούν υποτύπο καρκινώματος, της πιο κοινής μορφής καρκίνου.

 Περιγραφή 
μικρογραφία|320x320εσ|Καλά, μέτρια και κακώς διαφοροποιημένο αδενοκαρκίνωμα του παχέος εντέρου.
Τα αδενοκαρκινώματα θεωρούνται όγκοι των εξωκρινών αδένων. Οι όγκοι των ενδοκρινών αδένων, όπως ένα βίπωμα, ένα ινσουλίνωμα ή ένα φαιοχρωμοκύττωμα, δε θεωρούνται αδενοκαρκινώματα, αλλά ονομάζονται νευροενδοκρινείς όγκοι. Στα αδενοκαρκινώματα, τα κύτταρα δεν χρειάζεται απαραίτητα να αποτελούν μέρος ενός αδένα, εφόσον έχουν εκκριτικές ιδιότητες. Ορισμένοι όγκοι των εξωκρινών αδένων δεν είναι καρκινικοί. Οι όγκοι αυτοί ονομάζονται αδενώματα. Οι κακοήθεις όγκοι είναι αδενοκαρκινώματα, τα οποία ξεπερνούν τον υγιή ιστό μέσα σε ένα όργανο και μπορεί να εξαπλωθούν σε άλλα μέρη του σώματος.

Κάποια από τα πιο συνήθη συμπτώματα των αδενοκαρκινωμάτων είναι ο πόνος κοντά στο προσβεβλημένο όργανο, αίμα στα σωματικά υγρά, αλλαγές στην όρεξη ή το βάρος, και φούσκωμα. Η διάγνωση περιλαμβάνει τη φυσική εξέταση, την αξονική/μαγνητική τομογραφία, τις εξετάσεις αίματος για ανάλυση συγκεκριμένων δεικτών και τη βιοψία του προσβεβλημένου οργάνου. Οι θεραπευτικές επιλογές περιλαμβάνουν τη χειρουργική επέμβαση, τη χημειοθεραπεία ή την ακτινοθεραπεία. Μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν η ανοσοθεραπεία ή η στοχευμένη θεραπεία. 

Η διαφοροποίηση αναφέρεται στον βαθμό ομοιότητας ή διαφοράς μεταξύ των καρκινικών κυττάρων και των υγιών κυττάρων. Τα καρκινικά κύτταρα που φαίνονται  παρόμοια με τα υγιή κύτταρα στο μικροσκόπιο τείνουν να αναπτύσσονται αργά και θεωρούνται «καλά διαφοροποιημένα». Τα καρκινικά κύτταρα με μη φυσιολογική όψη είναι «κακώς διαφοροποιημένα» και είναι πιο πιθανό να εξαπλωθούν γρήγορα. Τυπικά, με βάση αυτή την κυτταρική διαφοροποίηση, στους όγκους αδενοκαρκινώματος δίνεται ένας από τους τρεις βαθμούς: χαμηλού βαθμού (καλά διαφοροποιημένα κύτταρα), ενδιάμεσου βαθμού, και υψηλού βαθμού (κακώς διαφοροποιημένα κύτταρα). Μετά τη διάγνωση, γίνεται η σταδιοποίηση του καρκίνου, για τη δημιουργία ενός σχεδίου θεραπείας. Τα στάδια κυμαίνονται από 0 (ο καρκίνος παραμένει εκεί που ξεκίνησε και δεν έχει αναπτυχθεί σε κοντινό ιστό) μέχρι 4 (ο καρκίνος έχει εξαπλωθεί σε άλλες περιοχές του σώματος πιο μακριά από την αρχική θέση - ονομάζεται και μεταστατικό αδενοκαρκίνωμα). Τα ποσοστά επιβίωσης ποικίλλουν ανάλογα με τη θέση, το στάδιο και τον τύπο του αδενοκαρκινώματος.

Ο προσδιορισμός του βαθμού κακοήθειας ενός καρκίνου αποτελεί ουσιαστικό μέρος της διαγνωστικής διαδικασίας για ορισμένα αδενοκαρκινώματα, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που επηρεάζουν το μαστό, τους νεφρούς και τον προστάτη. Για αυτούς τους τύπους καρκίνου, η διαφοροποίηση των κυττάρων συχνά σχετίζεται σε μεγάλο βαθμό με την ταχύτητα ανάπτυξής τους και μπορεί να βοηθήσει στην ενημέρωση της πρόγνωσης και της θεραπείας ενός ασθενούς. Ωστόσο, για άλλους καρκίνους, όπως το αδενοκαρκίνωμα του πνεύμονα, η διαφοροποίηση συνήθως δεν αποτελεί ακριβή μέθοδο πρόβλεψης του αποτελέσματος ή της πιθανότητας εξάπλωσης του καρκίνου.

Τέλος, το αδενοκαρκίνωμα που εξαπλώνεται σε άλλο μέρος του σώματος θεωρείται μεταστατικό αδενοκαρκίνωμα, το οποίο ονομάζεται επίσης αδενοκαρκίνωμα σταδίου 4. Όταν ο καρκίνος εξαπλώνεται σε άλλο μέρος του σώματος, εξακολουθεί να ονομάζεται από την τοποθεσία προέλευσης - επομένως ο καρκίνος του μαστού που έχει εξαπλωθεί στον πνεύμονα εξακολουθεί να ονομάζεται καρκίνος του μαστού ή μεταστατικός καρκίνος του μαστού στον πνεύμονα, όχι καρκίνος του πνεύμονα.

 Ανά τοποθεσία 

 Πνεύμονας: Οι περισσότεροι καρκίνοι του πνεύμονα είναι μη μικροκυτταρικοί καρκίνοι του πνεύμονα και ο πιο συνηθισμένος τύπος είναι το αδενοκαρκίνωμα.
 Μαστός: Οι περισσότεροι καρκίνοι του μαστού είναι αδενοκαρκινώματα, που προέρχονται από τους αδένες που παράγουν γάλα.
 Κόλον: Το αδενοκαρκίνωμα είναι ο πιο συνηθισμένος τύπος καρκίνου του παχέος εντέρου.
 Προστάτης: Το αδενοκαρκίνωμα είναι ο πιο συνηθισμένος τύπος καρκίνου του προστάτη.
 Πάγκρεας: Το αδενοκαρκίνωμα είναι ο πιο συνηθισμένος τύπος καρκίνου του παγκρέατος.
 Νεφρός: Περίπου το 90% των καρκίνων των νεφρών είναι αδενοκαρκινώματα (νεφροκυτταρικό καρκίνωμα).
 Οισοφάγος: Τα αδενοκαρκινώματα είναι ο πιο συνηθισμένος τύπος καρκίνου του οισοφάγου.
 Τράχηλος της μήτρας: Περίπου το 10% των καρκίνων του τραχήλου της μήτρας είναι αδενοκαρκινώματα. Οι περισσότεροι καρκίνοι του τραχήλου της μήτρας (έως και 90%) είναι ακανθοκυτταρικά καρκινώματα.

 Διάγνωση 
αριστερά|μικρογραφία|350x350εσ|Μικροσκοπική δομή του αδενοκαρκινώματος: σωληνοειδές, σε σχήμα κόσκινου, συμπαγές, αποσπασμένο. 
Το αδενοκαρκίνωμα διαγιγνώσκεται μέσω ενός συνδυασμού απεικονιστικών εξετάσεων, αιματολογικών εξετάσεων και, κυρίως βιοψίας και ιστοπαθολογικής εξέτασης δειγμάτων ιστών. Οι απεικονιστικές τεχνικές όπως η αξονική τομογραφία και η μαγνητική τομογραφία βοηθούν στην ανίχνευση όγκων, ενώ οι αιματολογικές εξετάσεις μπορούν να αποκαλύψουν καρκινικούς δείκτες ή ανωμαλίες. Ωστόσο, η βιοψία είναι ζωτικής σημασίας για την επιβεβαίωση της παρουσίας αδενοκαρκινώματος και τον προσδιορισμό των χαρακτηριστικών του.

 Απεικόνιση 
Η απεικόνιση παίζει κρίσιμο ρόλο στη διάγνωση του αδενοκαρκινώματος, με την αξονική τομογραφία να αποτελεί την πιο συνηθισμένη αρχική απεικονιστική εξέταση. Ωστόσο, η μαγνητική τομογραφία και ο ενδοσκοπικός υπέρηχος (EUS) μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την ανίχνευση και την αξιολόγηση της εξαιρεσιμότητας, ιδιαίτερα όταν τα ευρήματα της αξονικής τομογραφίας είναι αρνητικά ή ασαφή. Άλλες απεικονιστικές μέθοδοι, όπως ο υπέρηχος και η σάρωση PET, μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν σε συγκεκριμένες περιπτώσεις.

 Εξετάσεις αίματος 
Οι εξετάσεις αίματος μπορούν να αποτελέσουν ένα πολύτιμο εργαλείο στη διάγνωση του αδενοκαρκινώματος, αν και δεν είναι από μόνες τους οριστικές. Μπορούν να υποδείξουν την παρουσία καρκίνου, να βοηθήσουν στον προσδιορισμό του σταδίου του και να παρακολουθήσουν την αποτελεσματικότητα της θεραπείας. Συγκεκριμένα, οι εξετάσεις αίματος μπορεί να αποκαλύψουν αυξημένα επίπεδα ορισμένων ενζύμων ή πρωτεϊνών (καρκινικοί δείκτες) ή ανωμαλίες στον αριθμό των αιμοσφαιρίων που υποδηλώνουν καρκίνο.

 Βιοψία και ιστοπαθολογία 
Το αδενοκαρκίνωμα συνήθως διαγιγνώσκεται μέσω ενός συνδυασμού βιοψίας και ιστοπαθολογίας. Η βιοψία περιλαμβάνει τη λήψη δείγματος ιστού από την ύποπτη περιοχή, το οποίο στη συνέχεια εξετάζεται με μικροσκόπιο από έναν παθολογοανατόμο. Αυτή η διαδικασία, που ονομάζεται ιστοπαθολογία, βοηθά στον προσδιορισμό του τύπου, του βαθμού και άλλων σημαντικών χαρακτηριστικών του αδενοκαρκινώματος, τα οποία καθοδηγούν τις αποφάσεις θεραπείας.

 Ενδοσκόπηση 
αριστερά|μικρογραφία|Ενδοσκόπηση στομάχου.
Οι ενδοσκοπικές διαδικασίες είναι κρίσιμες για τη διάγνωση του αδενοκαρκινώματος, ιδιαίτερα σε όργανα όπως ο οισοφάγος και το στομάχι, επιτρέποντας την άμεση απεικόνιση και τη δειγματοληψία ιστών. Αυτές οι διαδικασίες, όπως η γαστροσκόπηση (για τον οισοφάγο και το στομάχι) και η κολονοσκόπηση (για το παχύ έντερο), βοηθούν στην ανίχνευση ύποπτων αλλοιώσεων και στη λήψη βιοψιών για επιβεβαίωση. Οι τεχνικές βελτίωσης εικόνας και η χρωμοενδοσκόπηση βοηθούν περαιτέρω στον εντοπισμό ανεπαίσθητων ανωμαλιών του βλεννογόνου. Άλλες τεχνικές ενδοσκόπησης που χρησιμοποιούνται για τη διάγνωση αδενοκαρκινώματος είναι η διαρρινική ενδοσκόπηση (δια μέσου της μύτης), ενδοσκόπηση με κάψουλα (κατάποση κάμερας σε μέγεθος χαπιού), και κυτοσπόγγος (ένας σπόγγος σε μια χορδή χρησιμοποιείται για τη συλλογή κυττάρων από τον οισοφάγο για ανάλυση).

 Σταδιοποίηση και άλλες εξετάσεις 
Μετά τη διάγνωση, χρησιμοποιούνται περαιτέρω εξετάσεις (όπως σαρώσεις οστών, σαρώσεις PET) για να προσδιοριστεί το στάδιο του καρκίνου. Τα δείγματα μπορούν να εξεταστούν για συγκεκριμένες γενετικές μεταλλάξεις που μπορούν να καθοδηγήσουν τις αποφάσεις θεραπείας.

 Αντιμετώπιση 
Η θεραπεία του αδενοκαρκινώματος ποικίλλει ανάλογα με τον τύπο, το στάδιο και την εντόπιση του καρκίνου, καθώς και τη συνολική υγεία του ασθενούς. Οι συνήθεις επιλογές θεραπείας περιλαμβάνουν τη χειρουργική επέμβαση, τη χημειοθεραπεία, την ακτινοθεραπεία και τη στοχευμένη θεραπεία. Η ανοσοθεραπεία είναι επίσης μια επιλογή για ορισμένους τύπους αδενοκαρκινώματος.

 Θεραπευτικές προσεγγίσεις 

 Χειρουργική επέμβαση: Συχνά η πρώτη γραμμή θεραπείας, η χειρουργική επέμβαση στοχεύει στην αφαίρεση του καρκινικού ιστού και ορισμένων περιβαλλόντων ιστών. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν ελάχιστα επεμβατικές διαδικασίες για τη μείωση του χρόνου επούλωσης και του κινδύνου μόλυνσης.
 Χημειοθεραπεία: Περιλαμβάνει τη χρήση φαρμάκων για την εξόντωση των καρκινικών κυττάρων, είτε σε όλο το σώμα είτε σε μια συγκεκριμένη περιοχή.
 Ακτινοθεραπεία: Χρησιμοποιεί ακτίνες υψηλής ενέργειας για τη στόχευση και καταστροφή των καρκινικών κυττάρων, που συχνά χρησιμοποιείται σε συνδυασμό με χειρουργική επέμβαση ή/και χημειοθεραπεία.
 Στοχευμένη θεραπεία: Στοχεύει σε συγκεκριμένα γενετικά χαρακτηριστικά των καρκινικών κυττάρων, ελαχιστοποιώντας τη βλάβη στα υγιή κύτταρα.
 Ανοσοθεραπεία: Χρησιμοποιεί το ανοσοποιητικό σύστημα του σώματος για την καταπολέμηση των καρκινικών κυττάρων, με επιλογές που περιλαμβάνουν αναστολείς σημείων ελέγχου ή ανοσοκύτταρα τροποποιημένα σε εργαστήριο.
 Άλλες θεραπείες: Για το βλεννώδες αδενοκαρκίνωμα, οι θεραπείες μπορεί να περιλαμβάνουν χειρουργική επέμβαση, ακτινοβολία, χημειοθεραπεία (συμπεριλαμβανομένης της HIPEC - υπερθερμικής ενδοπεριτοναϊκής χημειοθεραπείας), ανοσοθεραπεία και στοχευμένη θεραπεία, με την συγκεκριμένη προσέγγιση να εξαρτάται από τα χαρακτηριστικά του καρκίνου και την κατάσταση του ασθενούς.

Οι παράγοντες που επηρεάζουν τις αποφάσεις θεραπείας περιλαμβάνουν:

 Τύπος και στάδιο καρκίνου: Διαφορετικοί τύποι αδενοκαρκινώματος, όπως το αδενοκαρκίνωμα του πνεύμονα, το αδενοκαρκίνωμα του παγκρέατος ή το αδενοκαρκίνωμα του στομάχου, έχουν συγκεκριμένα πρωτόκολλα θεραπείας.
 Εντοπισμός καρκίνου: Το συγκεκριμένο όργανο που επηρεάζεται από το αδενοκαρκίνωμα επηρεάζει τις επιλογές θεραπείας.
 Συνολική υγεία του ασθενούς: Η γενική κατάσταση της υγείας του ασθενούς, συμπεριλαμβανομένης της ηλικίας και άλλων ιατρικών παθήσεων, λαμβάνεται υπόψη κατά την εξέταση επιλογών θεραπείας.
 Αποφάσεις ασθενή: Ο ασθενής αποφασίζει την επιλογή της θεραπείας.

Η έγκαιρη διάγνωση του αδενοκαρκινώματος βελτιώνει σημαντικά τις πιθανότητες επιτυχούς θεραπείας και επιβίωσης. Συχνά, χρησιμοποιούνται πολλαπλές μέθοδοι θεραπείας σε συνδυασμό για την επίτευξη των καλύτερων αποτελεσμάτων. Οι θεραπείες για τον καρκίνο μπορούν να προκαλέσουν διάφορες παρενέργειες, όπως κόπωση, ναυτία και τριχόπτωση. Οι συγκεκριμένες παρενέργειες εξαρτώνται από τον τύπο θεραπείας και τους μεμονωμένους παράγοντες.

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Καρκίνος