Ναός του Πορτούνου

Ο Ναός του Πορτούνου, ιταλ.: Tempio di Portuno, είναι ένας αρχαίος ρωμαϊκός ναός στη Ρώμη της Ιταλίας. Kτίστηκε δίπλα στην Αγορά Βοοειδών (Forum Boarium), που συνδέεται με τον Ηρακλή, που ήταν δίπλα στο παλαιότερο λιμάνι του ποταμού της Ρώμης () και την παλαιότερη πέτρινη γέφυρα στον ποταμό Τίβερη, το Pons Aemilius. Πιθανότατα ήταν αφιερωμένος στον θεό της πύλης Πορτούνο (Portunus), αν και η ακριβής αφιέρωση παραμένει ασαφής, καθώς υπήρχαν αρκετοί άλλοι ναοί στην περιοχή εκτός από τον δικό του. Αναγνωρίστηκε λανθασμένα ως ο ναός της Fortuna Virilis ("Ανδρικής Τύχης") από την Αναγέννηση, και παραμένει περισσότερο γνωστός με αυτό το όνομα. Ο ναός είναι ένας από τους καλύτερα διατηρημένους από όλους τους ρωμαϊκούς ναούς.

Είναι αφιερωμένο στον Πορτούνο, τον θεό των θυρών, των κλειδιών και των ζώων και των σιταποθηκών, και είναι ο κύριος ναός αφιερωμένος στον θεό της πόλης.  Κατά τη Μεσαιωνική περίοδο ο ναός μετατράπηκε σε χριστιανική εκκλησία αφιερωμένη στην Αγία Μαρία την αιγυπτία (Santa Maria Egyziaca). Παρέμεινε ναός μέχρι τις αρχές του 20ου αι., οπότε αποκαθαγιάστηκε, απογυμνώθηκε από όλες τις μεταγενέστερες προσθήκες και επέστρεψε στην κλασική του όψη, ως αρχαιολογικό μνημείο. Αυτή η αποκατάσταση περιελάμβανε την κατεδάφιση των γύρω κτιρίων της μεσαιωνικής και της αναγεννησιακής εποχής.

 Η αρχιτεκτονική του 
μικρογραφία| "Ο ναός της Fortuna Virilis" του Άιζακ Γουέαρ, σχέδιο από Τα τέσσερα βιβλία αρχιτεκτονικής του Αντρέα Παλάντιο, Λονδίνο, 1738.
Είναι ιωνικού ρυθμού και είναι στην αρχαία Αγορά Βοοειδών (Forum Boarium) στην ανατολική όχθη του Τίβερη. Κατά την Αρχαιότητα η τοποθεσία έβλεπε το λιμάνι της Τιβερίνης σε μια απότομη στροφή του ποταμού: από εδώ, ο Πορτούνους παρακολουθούσε τις φορτηγίδες βοοειδών, καθώς έμπαιναν στην πόλη από το επίνειο της Όστια. 
μικρογραφία| Η πίσω όψη του ναού του Πορτούνου.
Ο ναός κτίστηκε αρχικά τον 3ο ή 4ο αι. π.Χ. και ξανακτίστηκε μεταξύ 120 και 80 π.Χ.  Το ορθογώνιο κτήριο αποτελείται από μια τετράστυλη στοά και έναν σηκό, που υψώνεται σε μια ψηλή βάση, και φθάνει κάποιος σε αυτόν με τα σκαλοπάτια, τα οποία διατηρούνται.  Όπως η Τετράγωνη Οικία στη Nιμ, έχει μία στοά ως πρόναο με τέσσερους ιωνικούς κίονες κατά μήκος και δύο κίονες βάθος. Οι κίονες της στοάς είναι ελεύθεροι, ενώ οι υπόλοιποι πέντε κίονες στις μακριές πλευρές και οι τέσσερις κίονες στο πίσω μέρος είναι ημικίονες, που ενσωματώνονται κατά μήκος των τοίχων του σηκού. Αυτή η μορφή μερικές φορές αποκαλείται ψευδοπερίπτερη, σε αντίθεση με έναν αληθινό περίπτερο ναό όπως ο Παρθενώνας, που περιβάλλεται εξ ολοκλήρου από ανεξάρτητους κίονες. Τα ιωνικά κιονόκρανα είναι της αρχικής μορφής, διαφορετικά στην μετωπική και πλάγια όψη, εκτός από τις στροφές στις γωνίες, που προβάλλουν κατά 45°, μια κοινή ρωμαϊκή λεπτομέρεια. Είναι φτιαγμένος από τόφφο και τραβερτίνη με γυψομάρμαρο.

Εάν εξακολουθούσε να χρησιμοποιείται τον 4ο αι., ο ναός θα είχε κλείσει κατά τη διάρκεια του διωγμού των ειδωλολατρών στην ύστερη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Ο ναός οφείλει την κατάσταση διατήρησής του στη μετατροπή του για χρήση ως εκκλησία το 872, και την εκ νέου αφιέρωσή του στην Αγία Μαρία την Αιγυπτία.  Ο ιωνικός ρυθμός του θαυμάστηκε πολύ: σχεδιάστηκε και αντιγράφηκε από τον 16ο αι.  Η αρχική επίστρωση στόκου επάνω από την κατασκευή του από τόφφο και τραβερτίνη έχει χαθεί.

Ο κυκλικός ναός του Ηρακλή Νικητήριου (Hercules Victor) βρίσκεται νοτιοανατολικά του ναού στο Forum Boarium.

Το 18ο αι. o Ναός της Αρμονίας στο Σόμερσετ της Αγγλίας φτιάχτηκε ως ένα διακοσμητικό οικοδόμημα, που βασίστηκε σχεδιαστικά στον ναό του Πορτούνου.

 Δείτε επίσης 
 Ναός του Κρόνου (Saturnus)
 Κατάλογος αρχαίων μνημείων στη Ρώμη
 Κατάλογος αρχαίων ναών στη Ρώμη

 Αναφορές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

Temple of Portune
Mary Ann Sullivan, "Temple of Fortuna Virilis (Temple of Portunus)"
Images of Temple of Fortuna Virilis (or Portunus)
Description in the site of the "Soprintendenza Speciale per il Colosseo, il MNR e l'Area Archeologica di Roma" 
High-resolution 360° Panoramas and Images of Temple of Portunus | Art Atlas 

Κατηγορία:Αρχαία ρωμαϊκά κτίρια και κατασκευές στη Ρώμη