Άνταλμπερτ Στίφτερ

Ο Άνταλμπερτ Στίφτερ () (23 Οκτωβρίου 1805 - 28 Ιανουαρίου 1868) ήταν Αυστριακός συγγραφέας Βοημικής καταγωγής, ποιητής, ζωγράφος και εκπαιδευτικός. Είναι ένας από τους σημαντικότερους συγγραφείς της περιόδου Μπίντερμαγιερ. Τα έργα του περιλαμβάνουν διηγήματα και νουβέλες καθώς και μεγαλύτερα μυθιστορήματα. 

 Βιογραφικά στοιχεία 
αριστερά|μικρογραφία|250x250εσ|Το πατρικό σπίτι στη Βοημία 
Ο Άνταλμπερτ Στίφτερ γεννήθηκε το 1805 στο Όμπερπλαν της Βοημίας (τώρα Χορνί Πλανά στην Τσεχία) και ήταν ο μεγαλύτερος γιος ενός πλούσιου υφαντουργού λινών. Ο πατέρας του πέθανε το 1817 σε ατύχημα, έτσι ο μελλοντικός συγγραφέας, ως μεγαλύτερος γιος, εργάστηκε στο αγρόκτημα του παππού του από την παιδική ηλικία για να θρέψει την οικογένεια. Το 1818, τον έστειλαν σε ένα λατινικό σχολείο αβαείου, το Γυμνάσιο των Βενεδικτίνων. Στο παραδοσιακό εκπαιδευτικό περιβάλλον του ιδρύματος διδάχτηκε τη χριστιανική πίστη, με βάση τις ιδέες της φιλοσοφίας του Διαφωτισμού των Γκότφριντ Βίλχελμ Λάιμπνιτς, Κρίστιαν Βολφ και Ιμμάνουελ Καντ. Στη συνέχεια, εγγράφηκε στο πανεπιστήμιο της Βιέννης το 1826 για να σπουδάσει νομικά αλλά σύντομα στράφηκε στα μαθηματικά και τις φυσικές επιστήμες. Χρηματοδοτούσε τις σπουδές του με ιδιαίτερα μαθήματα ως οικοδιδάσκαλος. Οι πρώτες του ποιητικές απόπειρες, εμπνευσμένες από τα έργα των Γκαίτε, Χέρντερ και Ζαν Πωλ, χρονολογούνται από αυτή την εποχή. 

Το 1828 ερωτεύτηκε την κόρη ενός πλούσιου εμπόρου Φάνι Γκρέιπλ, αλλά εκείνη δεν ανταποκρίθηκε στα παθιασμένα γράμματά του. Την απογοήτευσή του προσπάθησε να καταστείλει με αλκοόλ. Η δυστυχισμένη σχέση με τη Φάνι επιδείνωσε επίσης τις επιδόσεις του στο πανεπιστήμιο, έτσι ώστε το 1830 αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τις σπουδές του χωρίς πτυχίο.

Το 1829-1830, έγραψε το πρώτο του (ημιτελές) πεζογραφικό έργο, Ιούλιος. Το 1832-1833 προσπάθησε ανεπιτυχώς να πάρει θέση καθηγητή. Τον Φεβρουάριο του 1833, η Φάνι διέκοψε οριστικά τη σχέση τους. Λίγο αργότερα, ο Στίφτερ συνάντησε την Αμαλία Μοχάουπτ και παντρεύτηκαν το 1837. Με αυτόν τον γάμο ήθελε να βάλει τάξη στη ζωή του, αλλά με τη σπάταλη Αμαλία δεν τα κατάφερε. Το 1837 και το 1840, αναγκάστηκε να υποθηκεύσει την περιουσία του. 

Το 1839 και 1840 ζωγράφισε τους πιο γνωστούς πίνακές του κερδίζοντας κάποια χρήματα από την πώλησή τους και δημοσίευσε σε περιοδικό της Βιέννης τον Κόνδορα, που είχε κάποια επιτυχία και εγκαινίασε μια σταθερή συγγραφική καριέρα. Το 1841, δημοσίευσε τη συλλογή Αγριολούλουδα. Από το 1841, μετά από ανεπιτυχείς προσπάθειες να βρει μόνιμη θέση ως κρατικός αξιωματούχος, έγινε οικοδιδάσκαλος αριστοκρατών της Βιέννης. Ανάμεσα στους μαθητές του ήταν η πριγκίπισσα Μαρία Άννα φον Σβάρζενμπεργκ και ο γιος του Αυστριακού πολιτικού Κλέμενς φον Μέτερνιχ, Ρίχαρντ φον Μέτερνιχ. Το 1842 δημοσίευσε τη νουβέλα Αβδίας, η οποία του έφερε λογοτεχνική φήμη και οικονομική ανεξαρτησία. Μέχρι το 1845 εκδόθηκαν οι νουβέλες Μπριγκίτε, Το μονοπάτι στο δάσος και Ο άκληρος.

Την ταραγμένη χρονιά του 1848, ο Στίφτερ υποστήριξε τα επαναστατικά κινήματα επιδεικνύοντας ισχυρές φιλελεύθερες πεποιθήσεις, υπέγραψε μια αναφορά για την ελευθερία του Τύπου και κατά της λογοκρισίας και μάλιστα εξελέγη εκλέκτορας στην Εθνοσυνέλευση της πόλης της Φρανγκφούρτης. Ο ακρογωνιαίος λίθος της φιλοσοφίας του ήταν η εκπαίδευση: προσωπική και πολιτιστική ωρίμανση μέσω της εκπαίδευσης. 

Το 1849 έφυγε από τη Βιέννη και εγκαταστάθηκε στο Λιντς. Διατηρούσε φιλικές σχέσεις και αλληλογραφούσε με τους διάσημους λογοτέχνες της εποχής Φραντς Γκριλπάρτσερ και Νικολάους Λέναου.

Το 1850, διορίστηκε Σύμβουλος Εκπαίδευσης και επιθεωρητής των δημοτικών σχολείων για την Άνω Αυστρία. Έπαιξε βασικό ρόλο στη δημιουργία του Συνδέσμου Τέχνης της Άνω Αυστρίας και στην ίδρυση της Κρατικής Πινακοθήκης της Άνω Αυστρίας το 1853, ως επιμελητής της και μέλος της Κεντρικής Επιτροπής για την Έρευνα και τη Διατήρηση Αρχιτεκτονικών Μνημείων. 

 Τα τελευταία χρόνια 
μικρογραφία|Μνημείο του Άνταλμπερτ Στίφτερ στο Χορνί Πλανά
Στον γάμο του φαίνεται ότι το ζευγάρι απασχολούσε η έλλειψη παιδιών. Υιοθέτησαν την ανιψιά της συζύγου του, αλλά το κορίτσι δεν ταίριαζε με την οικογένεια και συχνά έφευγε από το σπίτι. Τον χειμώνα του 1859 τελικά εξαφανίστηκε, για να βρεθεί πνιγμένη στον Δούναβη τέσσερις εβδομάδες αργότερα. Το αν ήταν ατύχημα ή αυτοκτονία παραμένει ασαφές αλλά ήταν ένα σοβαρό πλήγμα.

Από τότε η υγεία του συγγραφέα άρχισε να επιδεινώνεται. Ως αποτέλεσμα, το λογοτεχνικό του έργο επιβραδύνθηκε, προς δυσαρέσκεια του εκδότη του - η συγγραφή του ιστορικού μυθιστορήματος Βίτικο κράτησε πολλά χρόνια. Χάρη σε παρέμβαση φίλων, του απονεμήθηκε σύνταξη. Το 1867 η κίρρωση του ήπατος από την οποία υπέφερε άρχισε να επιδεινώνεται. Τη νύχτα της 25ης Ιανουαρίου 1868, ο Στίφτερ έκοψε το λαιμό του με ένα ξυράφι που όταν τον βρήκαν κρατούσε στα χέρια του. Πέθανε τρεις μέρες αργότερα. Το πιστοποιητικό θανάτου παρέλειψε με διακριτικότητα οποιαδήποτε αναφορά για αυτοκτονία. Ο συγγραφέας κηδεύτηκε στο νεκροταφείο της Αγίας Βαρβάρας στο Λιντς.

 Λογοτεχνικό έργο 
Το έργο του Στίφτερ χαρακτηρίζεται από την αναζήτηση της ομορφιάς. Οι χαρακτήρες του προσπαθούν να είναι ηθικοί και κινούνται σε υπέροχα τοπία που περιγράφονται αναλυτικά. Το κακό, η σκληρότητα και τα βάσανα σπάνια εμφανίζονται στα γραπτά του, αν και όπως σημείωσε ο Τόμας Μαν «πίσω από την ήσυχη ακρίβεια των περιγραφών του για τη Φύση κρύβεται κάτι καταστροφικό, παθολογικό». Το όραμά του για έναν ήσυχο, ιδανικό κόσμο αντικατοπτρίζει στη λογοτεχνία την ατμόσφαιρα της εποχής Μπίντερμαγιερ και ήταν περιζήτητος και πολυδιαβασμένος συγγραφέας της εποχής. Οι επικριτές του θεωρούν ότι οι πλατιές απεικονίσεις της φύσης επιβραδύνουν τη δράση των ιστοριών του, ότι εξιδανικεύει τον αγροτικό κόσμο και είναι μονοδιάστατος σε σύγκριση με τους πιο διάσημους Ρεαλιστές συγχρόνους του. 

Η πλειονότητα των έργων του είναι νουβέλες ή μικρά διηγήματα, πολλά από τα οποία εκδόθηκαν σε πολλαπλές εκδοχές. Τα κυριότερα έργα του είναι το μυθιστόρημα μαθητείαςΤο τέλος του καλοκαιριού και το ιστορικό μυθιστόρημα Βίτικο στο οποίο χρησιμοποιεί τη μεσαιωνική ιστορία της Βοημίας ως σύμβολο του ανθρώπινου αγώνα για μια δίκαιη και ειρηνική τάξη.

 Μεταθανάτια 
Το έργο του Στίφτερ εκτιμήθηκε ιδιαίτερα από μεταγενέστερους συγγραφείς όπως οι Ούγκο φον Χόφμανσταλ, Τόμας Μαν και Πέτερ Χάντκε. Στους θαυμαστές του συγκαταλέγεται και ο Φρίντριχ Νίτσε ο οποίος κατέταξε Το τέλος του καλοκαιριού ανάμεσα στα τέσσερα σπουδαιότερα βιβλία γερμανικής λογοτεχνίας. Τα έργα του έχουν διασκευαστεί για την οθόνη αρκετές φορές. Το 2008, ο Ελβετός σκηνοθέτης Χάινερ Γκέμπελς ανέβασε το θεατρικό έργο Stifters Dinge στην Αβινιόν. Το 1947 ο συγγραφέας απεικονίστηκε σε αυστριακό γραμματόσημο.

 Πίνακες 

 Επιλογή έργων 

 Αγριολούλουδα (Feldblumen, 1841)
 Αβδίας (Abdias, 1842) ελλ. μτφ. Ρωξάνη Κωτσιφού, εκδ. Κριτική, 1988 
 Απ’ τον βαυαρικό δρυμό, ελλ. μτφ. Ρωξάνη Κωτσιφού, εκδ. Κριτική, 1988
 Μπριγκίτα (Brigitta, 1843) ελλ. μτφ. Γιώργος Δεπάστας, εκδ. Πορεία, 
 Ο Κόνδωρ ( Der Condor, 1844)
 Ο άκληρος (Der Hagestolz, 1845) ελλ. μετ. Γιώργος Δεπάστας, εκδ. Πορεία, 1999 
 Το μονοπάτι στο δάσος (Der Waldsteig, 1845)
 Σπουδές (Studien, 6 τόμοι 1844-1850)
 Το τέλος του καλοκαιριού (Der Nachsommer, 1857)
 Βίτικο (Vitiko,1867)

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Αυστριακοί μυθιστοριογράφοι
Κατηγορία:Γερμανοί μυθιστοριογράφοι
Κατηγορία:Αυστριακοί διηγηματογράφοι
Κατηγορία:Γερμανοί διηγηματογράφοι
Κατηγορία:Γερμανοί ποιητές
Κατηγορία:Αυστριακοί ποιητές
Κατηγορία:Γερμανοί ζωγράφοι
Κατηγορία:Αυστριακοί ζωγράφοι