Βομβιστικές επιθέσεις σε στρατόπεδα της Βηρυτού (1983)

Οι Βομβιστικές επιθέσεις σε στρατόπεδα της Βηρυτού έλαβαν χώρα στις 23 Οκτωβρίου του 1983, όταν δύο φορτηγά μεταφέροντας βόμβες πυροδοτήθηκαν σε κτίρια στη Βηρυτό του Λιβάνου, όπου στεγάζονταν Αμερικανοί και Γάλλοι στρατιωτικοί της Πολυεθνικής Δύναμης στο Λίβανο (MNF), μια στρατιωτική επιχείρηση διατήρησης της ειρήνης κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου του Λιβάνου. Η επίθεση σκότωσε 307 άτομα: 241 Αμερικανούς και 58 Γάλλους στρατιωτικούς, έξι πολίτες και δύο δράστες.

Νωρίς εκείνο το πρωί της Κυριακής, ο πρώτος βομβιστής αυτοκτονίας πυροδότησε ένα φορτηγό βόμβα στο κτίριο που χρησίμευε ως στρατώνας για το 1ο Τάγμα Πεζοναυτών της 2ης Μεραρχίας Πεζοναυτών, σκοτώνοντας 220 πεζοναύτες, 18 ναύτες και τρεις στρατιώτες, καθιστώντας αυτό το περιστατικό τον πιο θανατηφόρο ημερήσιο απολογισμό θανάτων για τους πεζοναύτες των Ηνωμένων Πολιτειών από τη μάχη του της Ίβο Τζίμα στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο και ο πιο θανατηφόρος ημερήσιος αριθμός θανάτων για τις Ένοπλες Δυνάμεις των Ηνωμένων Πολιτειών από την πρώτη ημέρα της επίθεσης Τετ στον πόλεμο του Βιετνάμ. Άλλοι 128 Αμερικανοί τραυματίστηκαν από την έκρηξη. 13 αργότερα πέθαναν από τα τραύματά τους και συγκαταλέγονται μεταξύ των νεκρών.  Στην πρώτη έκρηξη σκοτώθηκε και ένας ηλικιωμένος Λιβανέζος, φύλακας/πωλητής που ήταν γνωστό ότι εργαζόταν και κοιμόταν στο περίπτερο παραχώρησης δίπλα στο κτίριο.   Τα εκρηκτικά που χρησιμοποιήθηκαν αργότερα υπολογίστηκαν ότι ισοδυναμούσαν με  TNT.

Λίγα λεπτά αργότερα, ένας δεύτερος βομβιστής αυτοκτονίας χτύπησε το εννιαώροφο κτίριο Drakkar, λίγα χιλιόμετρα μακριά, όπου βρισκόταν το γαλλικό σώμα. Σκοτώθηκαν 55 αλεξιπτωτιστές από το 1ο Σύνταγμα Αλεξιπτωτιστών και τρεις αλεξιπτωτιστές του 9ου Συντάγματος Αλεξιπτωτιστών και 15 τραυματίστηκαν. Ήταν η χειρότερη γαλλική στρατιωτική απώλεια από το τέλος του πολέμου στην Αλγερία .Wright, Robin, Sacred Rage, Simon and Schuster, 2001, p. 72 Η σύζυγος και τα τέσσερα παιδιά ενός Λιβανέζου θυρωρού στο γαλλικό κτίριο σκοτώθηκαν επίσης και περισσότεροι από είκοσι άλλοι Λιβανέζοι πολίτες τραυματίστηκαν.

Μια οργάνωση που ονομάζεται Ισλαμική Τζιχάντ ανέλαβε την ευθύνη για τις βομβιστικές επιθέσεις και ανέφερε ότι ο στόχος ήταν να αναγκάσει το MNF να αποχωρήσει από τον Λίβανο. Σύμφωνα με τον Κάσπαρ Βάινμπεργκερ, τότε Υπουργό Άμυνας των Ηνωμένων Πολιτειών, δεν γνωρίζουμε ποιος έκανε τις βομβιστικές επιθέσεις. Ορισμένες αναλύσεις υπογραμμίζουν τον ρόλο της Χεζμπολάχ και του Ιράν, αποκαλώντας την «ιρανική επιχείρηση από πάνω προς τα κάτω». Δεν υπάρχει συναίνεση για το αν υπήρχε η Χεζμπολάχ τη στιγμή του γεγονότος. Οι επιθέσεις οδήγησαν τελικά στην απόσυρση της διεθνούς ειρηνευτικής δύναμης από τον Λίβανο, όπου είχαν εγκατασταθεί μετά την αποχώρηση της Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης (PLO) μετά την εισβολή του Ισραήλ στο Λίβανο το 1982.

 Βηρυτός: Ιούνιος 1982 έως Οκτώβριος 1983 
 Χρονολόγιο 
 6 Ιουνίου 1982 - Το Ισραήλ αναλαμβάνει στρατιωτική δράση στο Νότιο Λίβανο με την Επιχείρηση "Ειρήνη για τη Γαλιλαία".
 23 Αυγούστου 1982 - Ο Μπασίρ Τζεμαγιέλ εκλέγεται πρόεδρος του Λιβάνου.
 25 Αυγούστου 1982 - Ένα MNF περίπου 400 Γάλλων, 800 Ιταλών στρατιωτών και 800 πεζοναυτών της 32ης Αμφιβιακής Μονάδας Πεζοναυτών (MAU) αναπτύσσεται στη Βηρυτό ως μέρος μιας ειρηνευτικής δύναμης για να επιβλέπει την εκκένωση των ανταρτών της Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης (PLO).
 10 Σεπτεμβρίου 1982 - Η PLO υποχωρεί από τη Βηρυτό υπό την προστασία του MNF. Στη συνέχεια, ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών διατάσσει την 32ο MAU να φύγει από τη Βηρυτό.
 14 Σεπτεμβρίου 1982 - Ο Πρόεδρος του Λιβάνου, Μπασίρ Τζεμαγιέλ, δολοφονείται.
 16 Σεπτεμβρίου έως 18 Σεπτεμβρίου 1982 - Λαμβάνει χώρα η σφαγή της Σάμπρα και της Σατίλα.
 19 Σεπτεμβρίου 1982 - Το αντιτορπιλικό USS John Rodgers και το πυρηνικό καταδρομικό USS Virginia, που επιχειρούν στα ανοικτά των ακτών της Βηρυτού, πραγματοποιούν ναυτικό βομβαρδισμό στην πόλη Suk al Gharb, στους λόφους με θέα τη Βηρυτό, προς υποστήριξη του Λιβανικού Στρατού που παραλίγο να κατακλυστεί από Δρούζους πολιτοφύλακες που υποστηρίζονται από τη Συρία και Παλαιστίνιους αντάρτες. Πάνω από 300 βλήματα εκτοξεύονται για να καταστείλουν την επίθεση.New York Times, Page 1, September 20, 1982
 20 Σεπτεμβρίου 1982 - Βομβαρδίζεται η κατοικία του πρέσβη των ΗΠΑ στη Βηρυτό. Για δεύτερη μέρα πλοία του αμερικανικού πολεμικού ναυτικού διεξάγουν και πάλι επιχειρήσεις.New York Times, Page 1, September 21, 1982
 21 Σεπτεμβρίου 1982 - Ο αδερφός του Μπασίρ Τζεμαγιέλ, Αμίν, εκλέγεται πρόεδρος του Λιβάνου.
 29 Σεπτεμβρίου 1982 - Η 32η MAU αναδιατάσσεται στη Βηρυτό (κυρίως στο BIA) ενώνοντας 2.200 γαλλικά και ιταλικά στρατεύματα MNF που ήδη βρίσκονται στη θέση τους.
 30 Οκτωβρίου 1982 - Η 32η MAU απαλλάσσεται από την 24η MAU.
 15 Φεβρουαρίου 1983 - Η 32η MAU, που επαναπροσδιορίστηκε ως η 22η MAU, επιστρέφει στον Λίβανο για να ανακουφίσει την 24η MAU.
 18 Απριλίου 1983 - Η βομβιστική επίθεση στην Πρεσβεία των ΗΠΑ στη Βηρυτό σκοτώνει 63 ανθρώπους, εκ των οποίων οι 17 είναι Αμερικανοί.
 17 Μαΐου 1983 – Υπογράφεται η συμφωνία της 17ης Μαΐου.
 30 Μαΐου 1983 - Η 24η MAU αντικαταστά την 22η MAU.

 Αποστολή 
μικρογραφία|250x250εσ| Οι στρατώνες USMC στη Βηρυτό
Στις 6 Ιουνίου 1982, οι Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις (IDF) ξεκίνησαν την Επιχείρηση «Ειρήνη για τη Γαλιλαία» και εισέβαλαν στον Λίβανο για να δημιουργήσουν μια ζώνη ασφαλείας 40 χιλιομέτρων μεταξύ της PLO και των συριακών δυνάμεων στο Λίβανο και το Ισραήλ.  Η ισραηλινή εισβολή εγκρίθηκε σιωπηρά από τις ΗΠΑ και οι ΗΠΑ παρείχαν απροκάλυπτη στρατιωτική υποστήριξη στο Ισραήλ με τη μορφή όπλων και υλικών. Η υποστήριξη των ΗΠΑ για την εισβολή του Ισραήλ στον Λίβανο σε συνδυασμό με την υποστήριξη των ΗΠΑ προς τον Λίβανο Πρόεδρο Μπασίρ Τζεμαγιέλ και τις Λιβανέζικες Ένοπλες Δυνάμεις (LAF) αποξένωσαν πολλούς.

Ο Μπασίρ Τζεμαγιέλ ήταν ο νόμιμα εκλεγμένος πρόεδρος, αλλά ήταν Μαρωνίτης Χριστιανός και μυστικός συνεργάτης του Ισραήλ. Αυτοί οι παράγοντες βοήθησαν στην απογοήτευση των λιβανέζικων μουσουλμανικών και των Δρούζων κοινοτήτων. Αυτή η εχθρότητα επιδεινώθηκε από τους Φαλαγγιστές, μια δεξιά, κυρίως Μαρωνιτική-Λιβανέζικη πολιτοφυλακή που συνδέεται στενά με τον Πρόεδρο Τζεμαγιέλ. Η πολιτοφυλακή των Φαλαγγιστών ήταν υπεύθυνη για πολλαπλές, αιματηρές επιθέσεις κατά των μουσουλμανικών και των Δρούζων κοινοτήτων στο Λίβανο και για τις φρικαλεότητες που διαπράχθηκαν το 1982 στους προσφυγικούς καταυλισμούς της PLO, Σάμπρα και Σατίλα από τις Λιβανέζικες Δυνάμεις (LF), ενώ οι IDF παρείχαν ασφάλεια και παρακολουθούσαν.

Οι επιθέσεις της πολιτοφυλακής των Φαλαγγιστών στη Σάμπρα και τη Σατίλα υποτίθεται ότι ήταν μια απάντηση στη δολοφονία του εκλεγμένου Προέδρου Μπασίρ Τζεμαγιέλ στις 14 Σεπτεμβρίου 1982.   Ο Αμίν Τζεμαγιέλ, αδερφός του Μπασίρ, διαδέχθηκε τον Μπασίρ ως εκλεγμένος πρόεδρος του Λιβάνου και ο Αμίν συνέχισε να εκπροσωπεί και να προωθεί τα συμφέροντα των Μαρωνιτών.

Όλα αυτά, σύμφωνα με τον βρετανό ξένο ανταποκριτή Ρόμπερτ Φισκ, βοήθησαν στη δημιουργία κακής θέλησης κατά του MNF μεταξύ των Λιβανέζων Μουσουλμάνων και ειδικά μεταξύ των Σιιτών που ζουν στις φτωχογειτονιές της Δυτικής Βηρυτού. Οι Λιβανέζοι Μουσουλμάνοι πίστευαν ότι το MNF, και ειδικότερα οι Αμερικανοί, ήταν άδικα στο πλευρό των Μαρωνιτών Χριστιανών στην προσπάθειά τους να κυριαρχήσουν στον Λίβανο.   Ως αποτέλεσμα, αυτό οδήγησε σε πυρά πυροβολικού, όλμων και φορητών όπλων που κατευθύνθηκαν προς τις ειρηνευτικές δυνάμεις του MNF από μουσουλμανικές φατρίες. Λειτουργώντας σύμφωνα με τους κανόνες εμπλοκής εν καιρώ ειρήνης, οι ειρηνευτικές δυνάμεις του MNF - κυρίως δυνάμεις των ΗΠΑ και της Γαλλίας - χρησιμοποίησαν την ελάχιστη δυνατή χρήση βίας για να αποφύγουν να διακυβεύσουν το ουδέτερο καθεστώς τους.

Οι περιμετρικοί φρουροί στο αρχηγείο πεζοναυτών των ΗΠΑ το πρωί της 23ης Οκτωβρίου 1983, συμμορφώνονταν πλήρως με τους κανόνες 1–3 και δεν μπορούσαν να πυροβολήσουν αρκετά γρήγορα ώστε να απενεργοποιήσουν ή να σταματήσουν τις βομβιστικές επιθέσεις.

Το 1982, η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν δημιούργησε μια βάση στην ελεγχόμενη από τη Συρία κοιλάδα Μπεκάα στον Λίβανο. Από αυτή τη βάση, το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) του Ιράν «ίδρυσε, χρηματοδότησε, εκπαίδευσε και εξόπλισε τη Χεζμπολάχ για να λειτουργήσει ως πληρεξούσιος στρατός» για το Ιράν. Ορισμένοι αναλυτές πιστεύουν ότι η νεοσυσταθείσα Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν συμμετείχε σε μεγάλο βαθμό στις βομβιστικές επιθέσεις και ότι ένας σημαντικός παράγοντας που την οδήγησε στην ενορχήστρωση των επιθέσεων στους στρατώνες ήταν η υποστήριξη της Αμερικής στο Ιράκ στον πόλεμο Ιράν-Ιράκ και η επέκταση του εμπορίου ύψους 2,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων στο Ιράκ ενώ σταμάτησε τις αποστολές όπλων στο Ιράν.Anthony H. Cordesman, The Iran-Iraq war and Western Security, 1984–1987: Strategic Implications and Policy Options, Janes Publishing Company, 1987

Λίγες εβδομάδες πριν από τις βομβιστικές επιθέσεις, το Ιράν προειδοποίησε ότι η παροχή εξοπλισμών στους εχθρούς του Ιράν θα προκαλούσε αντίποινα.For Iran's threat of retaliatory measures; see Ettela'at, 17 September 1983; Kayhan, 13 October 1983; and Kayhan, 26 October 1983, quoted in Ranstorp, Magnus, Hizb'allah in Lebanon : The Politics of the Western Hostage Crisis, New York, St. Martins Press, 1997, p. 117 Στις 26 Σεπτεμβρίου 1983, η Υπηρεσία Εθνικής Ασφάλειας (NSA) υπέκλεψε ένα ιρανικό διπλωματικό μήνυμα επικοινωνίας από την ιρανική υπηρεσία πληροφοριών, το Υπουργείο Πληροφοριών και Ασφάλειας (MOIS)» προς τον πρεσβευτή της, στη Δαμασκό. Το μήνυμα κατεύθυνε τον πρέσβη να «λάβει θεαματική δράση κατά των Αμερικανών Πεζοναυτών». Το μήνυμα, με ημερομηνία 26 Σεπτεμβρίου, δεν θα διαβιβαζόταν στους Πεζοναύτες μέχρι τις 26 Οκτωβρίου: τρεις ημέρες μετά τις βομβιστικές επιθέσεις.

Πολλά από αυτά που γνωρίζουυμε σήμερα για την εμπλοκή του Ιράν, όπως το PETN που φέρεται να παρέχεται από το Ιράν, το όνομα και η εθνικότητα του βομβιστή αυτοκτονίας, κ.λπ., στις βομβιστικές επιθέσεις δεν αποκαλύφθηκαν στο κοινό μέχρι τη δίκη του 2003. Η μαρτυρία του απόστρατου ναύαρχου Τζέιμς Λάιονς, του USN και του εγκληματολογικού ερευνητή εκρηκτικών του FBI Ντάνι Ντέφενμπο, καθώς και μια κατάθεση από έναν πράκτορα της Χεζμπολάχ ονόματι Μαχμούντ (ψευδώνυμο) ήταν ιδιαίτερα αποκαλυπτικές.

 Θύματα 
Οι εκρήξεις είχαν ως αποτέλεσμα 346 θύματα, εκ των οποίων οι 234 σκοτώθηκαν αμέσως, με τραύματα στο κεφάλι, στον θώρακα και εγκαύματα να ευθύνονται για μεγάλο αριθμό θανάτων.

Οι New York Times δημοσίευσαν μια λίστα με τα θύματα που εντοπίστηκαν στις 26 Οκτωβρίου 1983. Μια άλλη λίστα με όσους επέζησαν από το περιστατικό δημοσίευσε από το υπουργείο Άμυνας. Οι πληροφορίες έπρεπε να εκτυπωθούν εκ νέου, καθώς τα άτομα αναγνωρίστηκαν εσφαλμένα και τα μέλη της οικογένειας έλαβαν εσφαλμένες καταστάσεις των αγαπημένων τους.

Είκοσι ένας Αμερικανοί που έχασαν τη ζωή τους στον βομβαρδισμό θάφτηκαν στο Εθνικό Κοιμητήριο του Άρλινγκτον, κοντά σε ένα από τα μνημεία όλων των θυμάτων.

 Αμερικανική και γαλλική απάντηση 
μικρογραφία|Κεντρική ομιλία του Προέδρου Ρόναλντ Ρήγκαν στο συνέδριο του ιερέα Τζέρι Φάλγουελ
Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ρόναλντ Ρήγκαν χαρακτήρισε την επίθεση «απεχθή πράξη» Friedman, Thomas E. "Beirut Death Toll at 161 Americans; French Casualties Rise in Bombings; Reagan Insists Marines Will Remain," in The New York Times και δεσμεύτηκε να διατηρήσει την στρατιωτική δύναμη στον Λίβανο. Ο Υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ Κάσπαρ Βάινμπεργκερ, ο οποίος είχε συμβουλεύσει ιδιωτικά τη κυβέρνηση να μην τοποθετήσει Αμερικανούς πεζοναύτες στον Λίβανο, είπε ότι δεν θα υπάρξει καμία αλλαγή στην πολιτική των ΗΠΑ για τον Λίβανο. Ο Γάλλος Πρόεδρος Φρανσουά Μιτεράν και άλλοι γάλλοι αξιωματούχοι επισκέφτηκαν τόσο τις γαλλικές όσο και τις αμερικανικές τοποθεσίες των επιθέσεων για να εκφράσουν τα προσωπικά τους συλλυπητήρια στις 24 Οκτωβρίου 1983. Δεν ήταν επίσημη επίσκεψη και ο Πρόεδρος Μιτεράν έμεινε μόνο για λίγες ώρες, αλλά δήλωσε «Θα μείνουμε».Harris, S. (2010) The watchers: the rise of America's surveillance state, Penguin. 

Κατά τη διάρκεια της επίσκεψής του, ο Πρόεδρος Μιτεράν επισκέφτηκε καθένα από τα πολλά αμερικανικά φέρετρα και έκανε τον σταυρό του ως ένδειξη σεβασμού για κάθε έναν από τους πεσόντες. Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζορτζ Μπους έφτασε και έκανε μια περιήγηση στους κατεστραμμένους στρατώνες την Τετάρτη 26 Οκτωβρίου 1983. Ο Αντιπρόεδρος Μπους περιόδευσε τον χώρο και είπε ότι οι ΗΠΑ «δεν θα παρασυρθούν από τρομοκράτες». Ο αντιπρόεδρος Μπους επισκέφθηκε το τραυματισμένο προσωπικό των ΗΠΑ στο USS Iwo Jima και πέρασε χρόνο για να συναντηθεί με τους διοικητές των άλλων μονάδων της MNF, Γάλλους, Ιταλούς και Βρετανούς, που είχαν αναπτυχθεί στη Βηρυτό.

Σε αντίποινα για τις επιθέσεις, η Γαλλία εξαπέλυσε αεροπορική επιδρομή στην Κοιλάδα Μπεκάα εναντίον θέσεων των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC). Ο Πρόεδρος Ρήγκαν συγκέντρωσε την ομάδα εθνικής ασφάλειας και σχεδίασε να βάλει στο στόχαστρο τους στρατώνες στο Μπάαλμπεκ του Λιβάνου, όπου στεγαζόταν το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης που πιστεύεται ότι εκπαιδεύε μαχητές της Χεζμπολάχ. Μια κοινή αμερικανική-γαλλική αεροπορική επίθεση στο στρατόπεδο όπου σχεδιάστηκε οι βομβιστικές επιθέσεις εγκρίθηκε επίσης από τον Ρήγκαν και τον Μιτεράν. Ο Υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ άσκησε επιτυχή πίεση κατά της αποστολής, επειδή εκείνη την εποχή δεν ήταν σίγουρο ότι το Ιράν βρισκόταν πίσω από την επίθεση.

Μερικοί από τους Αμερικανούς Πεζοναύτες στη Βηρυτό μετακινήθηκαν για να μεταφερθούν αργότερα σε πλοία στην ανοικτή θάλασσα όπου δεν μπορούσαν να στοχοποιηθούν. Ωστόσο, θα ήταν έτοιμοι και διαθέσιμοι για να χρησιμεύσουν ως έτοιμη δύναμη αντίδρασης στη Βηρυτό εάν χρειαζόταν. Για προστασία από τους ελεύθερους σκοπευτές και τις επιθέσεις πυροβολικού, οι πεζοναύτες που παρέμειναν στο αεροδρόμιο κατασκεύασαν και μετακόμισαν σε αποθήκες στο έδαφος χρησιμοποιώντας «ιδιοποιημένα» εμπορευματοκιβώτια του σοβιετικού μπλοκ.

Παραπομπές

Κατηγορία:Τρομοκρατικά γεγονότα
Κατηγορία:Αντιαμερικανισμός
Κατηγορία:Σύγχρονη ιστορία της Γαλλίας