Φινερενόνη

Η φινερενόνη, που διατίθεται στην αγορά με την εμπορική ονομασία Kerendia μεταξύ άλλων, είναι φάρμακο που χρησιμοποιείται για τη μείωση του κινδύνου έκπτωσης της νεφρικής λειτουργίας, νεφρικής ανεπάρκειας, καρδιαγγειακού θανάτου, μη θανατηφόρων εμφραγμάτων και νοσηλείας για καρδιακή ανεπάρκεια σε ενήλικες με χρόνια νεφρική ανεπάρκεια που σχετίζεται με σακχαρώδη διαβήτη τύπου2. Η φινερενόνη είναι ένας μη στεροειδής ανταγωνιστής των υποδοχέων των μεταλλοκορτικοειδών (MRA). Λαμβάνεται από το στόμα.

Συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες περιλαμβάνουν υπερκαλιαιμία (υψηλά επίπεδα καλίου στο αίμα), υπόταση (χαμηλή αρτηριακή πίεση) και υπονατριαιμία (χαμηλά επίπεδα νατρίου).

Η φινερενόνη εγκρίθηκε για ιατρική χρήση στις Ηνωμένες Πολιτείες τον Ιούλιο του 2021, και στην Ευρωπαϊκή Ένωση τον Φεβρουάριο του 2022.  Ο Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ θεωρεί ότι είναι φάρμακο πρώτο στην κατηγορία του. 

 Ιατρικές χρήσεις 
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η φινερενόνη ενδείκνυται για τη μείωση του κινδύνου μείωσης της νεφρικής λειτουργίας, νεφρικής ανεπάρκειας, καρδιαγγειακού θανάτου, μη θανατηφόρων καρδιακών προσβολών και νοσηλείας για καρδιακή ανεπάρκεια σε ενήλικες με χρόνια νεφρική νόσο που σχετίζεται με τον τύπο2 διαβήτης. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η φινερενόνη ενδείκνυται για τη θεραπεία της χρόνιας νεφρικής νόσου (στάδιο 3 και 4 με λευκωματουρία) που σχετίζεται με σακχαρώδη διαβήτη τύπου2 σε ενήλικες.

Η αποτελεσματικότητα της φινερενόνης στη βελτίωση της έκβασης των νεφρών και της καρδιάς αξιολογήθηκε σε μια τυχαιοποιημένη, πολυκεντρική, διπλά τυφλή, ελεγχόμενη με εικονικό φάρμακο μελέτη σε ενήλικες με χρόνια νεφρική νόσο που σχετίζεται με τον τύπο2 διαβήτης. Σε αυτή τη μελέτη, 5.674 συμμετέχοντες ανατέθηκαν τυχαία για να λάβουν είτε φινερενόνη είτε εικονικό φάρμακο.

Η μελέτη συνέκρινε τις δύο ομάδες για τον αριθμό των συμμετεχόντων των οποίων η νόσος εξελίχθηκε σε σύνθετο (ή συνδυασμένο) τελικό σημείο που περιελάμβανε τουλάχιστον 40% μείωση της νεφρικής λειτουργίας, εξέλιξη σε νεφρική ανεπάρκεια ή νεφρικό θάνατο. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι 504 από τους 2.833 συμμετέχοντες που έλαβαν φινερενόνη είχαν τουλάχιστον ένα από τα συμβάντα στο σύνθετο τελικό σημείο σε σύγκριση με 600 από τους 2.841 συμμετέχοντες που έλαβαν εικονικό φάρμακο.

Μια μετα-ανάλυση δεδομένων από επτά τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες δοκιμές (13.783 συμμετέχοντες) βρήκε όφελος από τη χρήση της φινερενόνης σε άτομα με διαβητική νεφρική νόσο και εξεσημασμένη πρωτεϊνουρία.

 Παρενέργειες 
Η φινερενόνη μπορεί να προκαλέσει ηλεκτρολυτικές ανισορροπίες. Τα συμπτώματα που σχετίζονται με υψηλότερα επίπεδα καλίου περιλαμβάνουν ναυτία, αδυναμία, πόνο στο στήθος και απώλεια κίνησης. Τα άτομα με χαμηλότερα επίπεδα νατρίου μπορεί να εμφανίσουν πονοκεφάλους, σύγχυση, αδυναμία και αίσθημα ισορροπίας. Καθώς η φινερενόνη μεταβολίζεται από το κυτόχρωμα CYP3A4, αναστολείς του, όπως ο χυμός γκρέιπφρουτ μπορεί να αυξήσουν τις συγκεντρώσεις της στο αίμα και έτσι να επιδεινώσουν τις παρενέργειες.

 Φαρμακολογία 
Η φινερενόνη απορροφάται εξ ολοκλήρου όταν λαμβάνεται από το στόμα, όπως επειδή μεταβολίζεται μόνο το 44% καταλήγει να είναι βιοδιαθέσιμη. Η μέγιστη συγκέντρωση στο αίμα παρατηρείται μισή με μία ώρα και ένα τέταρτο μετά τη λήψη. Σταθερή συγκέντρωση στο αίμα επιτυγχάνεται μετά από δύο ημέρες λήψης. Η φινερενόνη μεταβολίζεται κυρίως από το κυτόχρωμα CYP3A4 και σε μικρότερο βαθμό από το CYP2C8 σε ανενεργούς μεταβολίτες. Αποβάλλεται κυρίως από τα ούρα (80%) και η υπόλοιπη από τα κόπρανα.

Η φινερενόνη είναι ένας μη στεροειδικός ανταγωνιστής των υποδοχέων των αλατικορτικοειδών (MRA), όπως η αλδοστερόνη. Εμποδίζει την επαναρρόφηση νατρίου στους νεφρούς από τους μεταφορείς αλατικοκορτικοειδών και εμποδίζει την υπερενεργοποίησή τους στην καρδιά και στα αγγεία η οποία θεωρείται οδηγεί σε φλεγμονή και ίνωση. Η φινερενόνη έχει μικρότερη σχετική συγγένεια με άλλους υποδοχείς στεροειδών ορμονών από τους ανταγωνιστές της αλδοστερόνης που είναι διαθέσιμοι επί του παρόντος, όπως η επλερενόνη και η σπιρονολακτόνη, κάτι που θα πρέπει να έχει ως αποτέλεσμα λιγότερες ανεπιθύμητες ενέργειες όπως γυναικομαστία, στυτική δυσλειτουργία και χαμηλή λίμπιντο.

Η φινερενόνη δρα ως ανταγωνιστής σε υποδοχείς αλατικορτικοειδών με τη μετάλλαξη S810L, σε αντίθεση με άλλους παραδοσιακούς αναστολείς όπως η σπιρονολακτόνη και η επλερενόνη που παρεμπιπτόντως δρουν ως αγωνιστές.

 Ιστορία 
Τον Δεκέμβριο του 2021, η Επιτροπή Φαρμάκων για Ανθρώπινη Χρήση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων εξέδωσε θετική γνώμη, προτείνοντας τη χορήγηση άδειας κυκλοφορίας για το φαρμακευτικό προϊόν Kerendia, που προορίζεται για τη θεραπεία χρόνιας νεφρικής νόσου που σχετίζεται με τον τύπο2 Διαβήτης σε ενήλικες. Ο αιτών για αυτό το φαρμακευτικό προϊόν είναι η Bayer AG.  Η φινερενόνη εγκρίθηκε για ιατρική χρήση στην Ευρωπαϊκή Ένωση τον Φεβρουάριο του 2022.  

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Διουρητικά
Κατηγορία:Νιτρίλια
Κατηγορία:Φαινυλαιθέρες
Κατηγορία:Καρβοξαμίδια
Κατηγορία:Ετεροκυκλικές οργανικές ιμίνες