Αυγή του Νέμουνας

Η «Αυγή του Νέμουνας» (επισήμως "Πολιτικό Κόμμα «Αυγή του Νέμουνας»" λιθουανικά: Politinė partija "Nemuno Aušra"), είναι πολιτικό κόμμα στην Λιθουανία. Ιδρύθηκε τον Νοέμβριο του 2023 από τον Ρεμιγκιγιούς Ζεμαϊταῒτις μετά την αποπομπή του από το κόμμα Ελευθερία και Δικαιοσύνη. Στις πρόσφατες εκλογές, κέρδισε 20 από τις 151 έδρες και αποτελεί την τρίτη πολιτική δύναμη στην χώρα.

Το κόμμα αυτοχαρατκηρίζεται ως κεντροαριστερό. Επίσης θεωρείται εθνικιστικό, ενώ ορισμένες πηγές το χαρακτηρίζουν ως λαϊκιστικό κόμμα.

Το όνομα του κόμματος, αναφέρεται στον ποταμό Νέμουνας.

 Ιστορία 

 Προ-ιστορία 
Τον Μάιο του 2023, ο Ρεμιγκιγιούς Ζεμαϊταῒτις, πρόεδρος τότε του πολιτικού κόμματος Ελευθερία και Δικαιοσύνη, δημοσίευσε αντισημιτικά σχόλια στο facebook, στα οποία ισχυρίστηκε ότι «οι Εβραίοι και οι Ρώσοι» καταπίεσαν τους Λιθουανούς κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου και ήταν υπεύθυνοι για τη σφαγή του 1944 στο χωριό Πιρτσιουπάι. Τα σχόλια αυτά έλαβαν σκληρές κριτικές και καταδικάστηκαν από τους Λιθουανούς πολιτικούς, την εβραϊκή κοινότητα της Λιθουανίας και πολλούς πρέσβεις. Ο Ζεμαϊταῒτις ισχυρίστηκε αργότερα ότι τα σχόλιά του είχαν στόχο το Κράτος του Ισραήλ και ισχυρίστηκε ότι θα υποστηρίξει τη θανατική ποινή για τον Μπενιαμίν Νετανιάχου για τις ενέργειές του εναντίον των Παλαιστινίων. Το γραφείο του Γενικού Εισαγγελέα ξεκίνησε μια συνεχιζόμενη έρευνα για τις ενέργειες του Ζεμαϊταῒτις. Στις 19 Μαΐου 2023 η Ελευθερία και Δικαιοσύνη απέπεμψε τον Ζεμαϊταῒτις από το κόμμα, παρόλο που μέχρι τότε αποτελούσε τον επικεφαλής του.

 Ιδρύση 
Στις 11 Νοεμβρίου 2023, ο Ζεμαϊταῒτις ανακοίνωσε τη δημιουργία ενός πολιτικού κόμματος με το όνομα Dawn of Nemunas, που πήρε το όνομά του από το μεγαλύτερο ποτάμι της χώρας και την πρώτη εφημερίδα της χώρας Αυγή, το κύριο σύμβολο της Λιθουανικής Εθνικής Αναγέννησης κατά τον 19ο αιώνα. Είπε επίσης ότι το κόμμα του σχεδιάζει να συμμετάσχει σε όλες τις εκλογές που θα διεξαχθούν το 2024 με τον δικό του προεδρικό υποψήφιο. Πριν από αυτό, ο Ζεμαϊταῒτις είχε δηλώσει ότι είχε συγκεντρώσει 3164 άτομα για να δημιουργήσει το κόμμα, από τα οποία 2950 συμμετείχαν στη σύμβαση ιδρύσεως. Ισχυρίστηκε επίσης ότι η πλειοψηφία των μελών του παλιού του κόμματος έχει ενταχθεί στη νέα πολιτική δύναμη.
αριστερά|μικρογραφία|233x233εσ|Ο Ρεμιγκιγιούς Ζεμαϊταῒτις
Το κόμμα καταχωρίστηκε στις 16 Ιανουαρίου 2024. Το κόμμα είχε 2296 ιδρυτικά μέλη κατά τη διάρκεια της εγγραφής του. Περίπου εκείνη την περίοδο, ο Λιθουανός Γενικός Εισαγγελέας Νίντα Γκρούνσκιένε ζήτησε από το κοινοβούλιο να αφαιρέσει την νομική πολιτική ασυλία του Ζεμαϊταῒτις, δηλώνοντας ότι η προδικαστική έρευνα δείχνει ότι ο Ζεμαϊταῒτις "γελωτοποίησε δηλοσίως, εξέφρασε περιφρόνηση και υποκίνησε μίσος εναντίον μιας ομάδας ανθρώπων ιουδαϊκής εθνικότητας", Κατόπιν αυτού, ο πολιτικός ανακοίνωσε την υποψηφιότητα του προέδρου ως υποψήφιος της Αυγής του Νέμουνας. Αποσύρθηκε από το Σέιμας στις 2 Μαΐου, μετά την απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου της Λιθουανίας για την απαγγελία του.

Η Άγκνε Σιρινσκιένε, πρώην βουλευτής της Ένωσης Αγροτών και Πρασίνων, και οι Άιντας Γκεντβίλας και Αρτούρας Σκάρντζιους, πρώην βουλευτής του Εργατικού Κόμματος, εντάχθηκαν στην Αυγή του Νέμουνας στις 19 Ιουνίου 2024. Με την προηγούμενη παραίτηση του Ζεμαϊταῒτις από το κοινοβούλιο, η αντιπροσωπεία του κόμματος ανήλθε στους 3 βουλευτές.

Τον Ιούλιο του 2024, οι δημοσκοπήσεις έδειξαν ότι περίπου το 36,5% των ψηφοφόρων θα σκεφτόταν πιθανόν να ψηφίσει για το κόμμα. Οι υποστηρικτές του Εργατικού Κόμματος, του Κόμματος των Περιφερειών και της Ένωσης Αγροτών και Πράσινων ήταν πιο πιθανό να δουν ευνοϊκά τον Ζεμαϊταῒτις. Ο Ζεμαϊταῒτις επίσης αντιμετωπίστηκε ευνοϊκά από ένα μεγάλο ποσοστό ψηφοφόρων από κεντροαριστερά κόμματα και περίπου το ένα πέμπτο των ψηφοφόρων του Κινήματος Φιλελευθέρων, ενώ οι υποστηρικτές της κεντροδεξιάς Ένωσης της Πατρίδας ήταν λιγότερο πιθανό να τον υποστηρίξουν. Τον Αύγουστο, οι δημοσκοπήσεις του κόμματος ξεπέρασαν το 10%, ξεπερνώντας ακόμα και το τότε κυβερνών κόμμα.

Πριν από τις κοινοβουλευτικές εκλογές του 2024 στη Λιθουανία, η πρωθυπουργός Ίνγκριντα Σιμονύτε της Ένωσης Πατρίδας, αλλά και ο πρόεδρος της χώρας Γκιτάνας Ναουσέντα προειδοποίησαν τα κόμματα να μην σχηματίσουν συμμαχία με την Αυγή του Νέμουνας, λόγω των αντισημιτικών δηλώσεων του Ζεμαϊταῒτις. Μετά τις προειδοποιήσεις του προέδρου, το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα, το οποίο αρχικά είχε δει την Αυγή του Νέμουνας ως πιθανό εταίρο μετά τις εκλογές, αποκλείει τη σύσταση συμμαχίας με το κόμμα. 
μικρογραφία|Κατανομή των πρώτων θέσεων κάθε κόμματος στις εκλογές του 2024. Η Αυγή του Νέμουνα με καφετί.
Στις εκλογές του 2024, το κόμμα έλαβε 15.26% στην λίστα προτίμησης κομμάτων εκλέγοντας 14 βουλευτές από τους 70 που εκλέγονται μέσω λίστας, ενώ εξέλεξε και 6 βουλευτές από τους 71 που εκλέγονται από το σύστημα των αναμετρήσεων ανά εκλογική περιφέρεια (συνολικά 20/151 βουλευτές). Μεγαλύτερη δύναμη του κόμματος αναδείχθηκε η περιοχή της Σαμογιτίας. Στις προεδρικές εκλογές, ο υποψήφιος του κόμματος Ζεμαϊταῒτις, έλαβε 9.28% καταλήγοντας τέταρτος στον α' γύρο.

 Ιδεολογία 
Η Αυγή του Νέμουνας περιγράφει τον εαυτό του ως κεντροαριστερό κόμμα, αξιακά φιλελεύθερο και χριστιανικό κόμμα. Ο ηγέτης του κόμματος, πρότεινε τη δημιουργία ενός κεντροαριστερού συνασπισμού, ο οποίος να αποκλείει την Ένωση Πατρίδας. Σύμφωνα με τον Ζεμαϊταῒτις, το κόμμα κλινει προς "κεντροαριστερά σε κοινωνικά ζητήματα που σχετίζονται με την ευημερία των ανθρώπων", αλλά είναι "στα δεξιά όταν πρόκειται για αυτά που συντελούν ένα κράτος - τη γλώσσα, τον πολιτισμό και την εθνική ταυτότητα μας". 

Το κόμμα έχει περιγραφεί ως λαϊκιστικό. Σύμφωνα με τον πολιτικό επιστήμονα Βιρτζίς Βαλεντιναβίτσιους, ο Ζεμαϊταῒτις κάνει σκοπίμως κοινά αντισημιτικά σχόλια όπως "ιουδαϊκά παράσιτα" για να προσελκύσει ψηφοφόρους με ανεπαρκή παιδεία. Το Europe Elects περιγράφει το κόμμα ως δεξιό. Τον Νοέμβριο του 2023, λίγο μετά τη δημιουργία του κόμματος, το "Ντέλφι" το περιέγραψε ως κεντροδεξιό.  Το κόμμα περιγράφτηκε το 2024 από τον πολιτικό επιστήμονα Βλαντιμιράς Λαούτσιους ως εθνικιστικό, από την Deutsche Welle ως δεξιό εθνικιστικό  και από την bne Intellinews ως ριζοσπαστικά δεξιό. Το κόμμα έχει επίσης περιγραφεί ως κεντροαριστερό, ή ως ένας συνδυασμός οικονομικά αριστερών και κοινωνικά δεξιών πολιτικών. Ο Λίνας Κοτζάλα, διευθυντής του think tank του Κέντρου Ανατολικής Ευρώπης, δήλωσε ότι "είναι πολύ δύσκολο να περιγραφεί τι είδους ιδεολογία αντιπροσωπεύουν και πού στέκονται στην κλίμακα από αριστερά προς δεξιά".

Οικονομικά, το κόμμα κατέχει ορισμένες αριστερές θέσεις. Υποστηρίζει τη δημιουργία μιας κρατικής τράπεζας και ενός οδικού ταμείου, παρέχοντας φορολογικές απαλλαγές σε πολυμελείς οικογένειες και την υιοθέτηση κρατικού ελέγχου των μετοχών της κρατικής συμμετοχής εταιρείας ενεργειακών Ignitis. Αντιθέτως, απορρίπτει τα "πράσινα" αγροτικά προγράμματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και υποστηρίζει παραχωρήσεις προς όφελος των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων. 

Υποστηρίζει την αναστολή των μεταρρυθμίσεων στην εκπαίδευση για 4 έτη και τον έλεγχο της αναδιοργάνωσης του δικτύου σχολείων και φορέων υγείας. 

Το πρόγραμμα του κόμματος δηλώνει ότι η εξωτερική πολιτική της Λιθουανίας πρέπει πρώτα να εξυπηρετεί την ίδια την ασφάλεια της Λιθουανίας και τα συμφέροντα των πολιτών της. Το κόμμα δεν απορρίπτει άμεσα την βοήθεια προς την Ουκρανία, όμως ο Ζεμαϊταῒτις έχει πει ότι η Λιθουανία θα πρέπει να μπορεί να εμπορεύεται με τη Ρωσία αν τα άλλα δυτικά έθνη το κάνουν. Υποσχέθηκε να μην αυξήσει τους φόρουε προστιθέμενης αξίας για τη χρηματοδότηση της εθνικής άμυνας.

 Αποτελέσματα εκλογών 

 Σέιμας 
ΕκλογέςΕπικεφαλήςΨήφοι% Έδρες+/-Κυβέρνηση2024Ρεμιγκιγιούς Ζεμαϊταῒτις18630515.26 (#3)20Δεν έχει προκύψει ακόμα

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Λιθουανικά πολιτικά κόμματα