Επαρχία Λορεστάν

Η Επαρχία Λορεστάν (περσ. استان لرستان) είναι μία από τις 31 επαρχίες του Ιράν. Η πρωτεύουσά της είναι η μεγάλη πόλη Χοραμαμπάντ. Η Επαρχία βρίσκεται στο δυτικό μέρος της χώρας, στα Όρη του Ζάγρου.

Με έκταση 28.294 τετραγωνικά χιλιόμετρα, βρίσκεται σε μια μεσαία θέση από άποψη μεγέθους ανάμεσα στις επαρχίες του Ιράν, ενώ ο πληθυσμός της, που στην απογραφή του 2016 ήταν 1.760.649 κάτοικοι, την κατατάσσει στη 16η θέση μεταξύ των 31 επαρχιών. Η Επαρχία Κερμανσάχ υποδιαιρείται σε 12 κομητείες (διαμερίσματα).

Ιστορία

Η αρχαία ιστορία της Επαρχίας Λορεστάν (ονομασία που σημαίνει «γη των Λουρ») είναι στενά συνδεδεμένη με εκείνη της υπόλοιπης Αρχαίας Μέσης Ανατολής. Κατά την 4η και την 3η χιλιετία π.Χ., νομαδικές έως τότε φυλές εγκαταστάθηκαν στην ορεινή περιοχή των βουνών του Ζάγρου. Οι Κασσίτες, ένας αρχαίος λαός του οποίου η γλώσσα δεν ήταν ούτε σημιτική, αλλά ούτε και ινδοευρωπαϊκή, είχαν την κοιτίδα τους στο Λορεστάν. Μέρη της σημερινής Επαρχίας δέχθηκαν την εισβολή και τον εποικισμό των Ιρανών Μήδων τη 2η χιλιετία π.Χ.. Οι Μήδοι απορρόφησαν τους παλαιότερους κατοίκους, κυρίως Κασσίτες, αλλά και Γουτίους, προτού η περιοχή κυριαρχηθεί από την Πρώτη Περσική Αυτοκρατορία την 1η χιλιετία. Τον Φεβρουάριο του 2017 έγιναν για πρώτη φορά αρχαιολογικές ανακαλύψεις σχετιζόμενες με την Αχαιμενιδική Αυτοκρατορία στο Λορεστάν.

Μικρά μπρούντζινα έργα τέχνης, με εκτιμώμενη εποχή κατασκευής από το 1000 περίπου έως το 650 π.Χ., άρχισαν να φθάνουν στο εξωτερικό από τα τέλη της δεκαετίας του 1920, βρίσκονται σε μουσεία σε όλο τον κόσμο και είναι γνωστά ως «μπρούντζοι του Λουριστάν» (Luristan bronze). Εκτιμώνται για το σφριγηλό τους καλλιτεχνικό στιλ και από απόψεως θεματογραφίας απεικονίζουν συχνότατα ζώα. Στην πραγματικότητα, οι απαρχές αυτής της μεταλλουργικής παραδόσεως ανιχνεύθηκαν στην 3η χιλιετία π.Χ.. Τεχνικώς, ο όρος «μπρούντζοι του Λουριστάν» αναφέρεται συνήθως μόνο σε μεταγενέστερα μπρούτζινα έργα τέχνης, αν και υπάρχουν πολλές ομοιότητες με τα αρχαιότερα, που δημιουργήθηκαν κατά την ελαμιτική εποχή.

Το Λορεστάν ενσωματώθηκε επιτυχώς στις Αυτοκρατορίες των Αχαιμενιδών, των Πάρθων και των Σασσανιδών. Χάρη στον ορεινό χαρακτήρα του εδάφους του, το Λορεστάν κατόρθωσε να παραμείνει ανεξάρτητο κατά τις εισβολές των Αράβων, των Σελτζούκων και των Μογγόλων.

Από αυτή ήδη την εποχή και για τους επόμενους αιώνες, συνολικά περισσότερα από εξακόσια χρόνια (959-1597 μ.Χ.), στην περιοχή κυριάρχησαν οι Κούρδοι, με τρεις δυναστείες τους: τους Ανναζίδες, τους Χασανουαχίδες και τους Χαζαρασπίδες. Ακολούθησε η σύντομη κυριαρχία της ιρανικής Δυναστείας των Ζαντ (1751-1794).

Εκείνη την εποχή αναδείχθηκε στο Ιράν ο Μοχάμεντ Χαν Κατζάρ, ο ιδρυτής της Δυναστείας των Κατζάρων, ως μέγας αντίπαλος των κατοίκων του Λορεστάν. Κατέλαβε την επαρχία κατανικώντας τους Ζαντ και διόρισε εκεί κυβερνήτες-στρατηγούς ή πρίγκιπες που δεν κατάγονταν από το Λορεστάν. Εφάρμοσε μια πολιτική «διαίρει καὶ βασίλευε» (υπάρχει και στα περσικά ο όρος: nefāq afkanī), στρέφοντας τους φυλάρχους τον έναν εναντίον του άλλου. Από την άλλη, οι νέοι κυβερνήτες-στρατηγοί του Λορεστάν δεν είχαν ποτέ επαρκείς ένοπλες δυνάμεις για να διατηρήσουν την τάξη και να συλλέξουν τους φόρους. Η Δυναστεία των Κατζάρων είχε πάντως εκ των υστέρων κρινόμενη καταστρεπτική επίδραση πάνω στο Λορεστάν: εδαφική σμίκρυνση, οικονομική παρακμή, πολιτική αστάθεια, μείωση των μόνιμων οικισμών και επιστροφή των κατοίκων στον κτηνοτροφικό νομαδισμό. Επισκεπτόμενος την περιοχή το 1917, ο Σέσιλ Τζ. Έντμοντς σημείωσε ότι το Χοραμαμπάντ ήταν η μοναδική πόλη στην Επαρχία και ότι όλα τα χωριά είχαν καταστραφεί ή εγκαταλειφθεί.

 Ο πόλεμος του Λορεστάν 
Τη δεκαετία του 1920 η ίδρυση του αυτοκρατορικού Ιράν των Παχλαβί από τον Ρεζά Σαχ απαιτούσε μια αλλαγή στην παραδοσιακή σχέση μεταξύ της κεντρικής εξουσίας και των εντόπιων πληθυσμών. Αυτή η απαίτηση για αλλαγή προκάλεσε έναν πόλεμο το 1922 και τελικώς την καθυπόταξη των κατοίκων της Επαρχίας.

Σε ένα μήνυμά του προς τους φυλάρχους του Λορεστάν το 1924, ο Ρεζά Σαχ δήλωνε ότι για αυτόν ο νομαδικός τρόπος ζωής ήταν συνώνυμο της βαρβαρότητας και ότι η ζωή σε φυλές αποτελούσε «εμπόδιον κατά του εκσυγχρονισμού και της προόδου». Η κατάκτηση του ανυπότακτου Λορεστάν ήταν σημαντική για τον Σάχη από πολιτικοστρατιωτικής και συμβολικής πλευράς, ενώ επιπλέον άνοιγε τον δρόμο στην κεντρική εξουσία για την υποταγή και του Χουζιστάν. Δεν υπάρχουν αξιόπιστες πηγές για την κατάκτηση του Λορεστάν, ούτε αναφορές για θηριωδίες εναντίον του ντόπιου πληθυσμού, αλλά ούτε και στοιχεία για την προδοτική συμπεριφορά κάποιων φυλάρχων, που βοήθησαν τον Σάχη.

Οι Μπεϊρανβάντ, που μιλούσαν τη γλώσσα Λάκι (μια ιδιόμορφη κουρδική διάλεκτο), ήταν η πιο ενοχλητική φυλή για τον Σάχη, και με αυτή κυρίως έγινε πολεμική αναμέτρηση, στην πεδιάδα Σιλαχόρ κοντά στην πόλη Μπορουτζέρντ, την άνοιξη του 1922. Κάποιες άλλες φυλές δεν μπόρεσαν να αντιμετωπίσουν τον στρατό του Σάχη εξαιτίας της μεταξύ τους διχόνοιας, ενώ από την άλλη ο Κυβερνήτης του Λορεστάν που είχε διορίσει η κεντρική εξουσία δεν υπεστήριξε την κυριαρχία του Σάχη στο Λορεστάν.

Τον Δεκέμβριο του 1923 μια στρατιωτική δύναμη του Σάχη περίπου 2.500 ανδρών βάδισε εναντίον των φυλών που πολιορκούσαν το Χοραμαμπάντ, αλλά η πρώτη μονάδα της εξολοθρεύθηκε τελείως από τους Μπεϊρανβάντ, που πήραν και τα όπλα και πυρομαχικά της. Ωστόσο η δεύτερη μονάδα κατάφερε να σπάσει την πολιορκία και καλωσορίστηκε από τον πληθυσμό της πόλης, καθώς τα περισσότερα μέλη των φυλών βρίσκονταν στα χειμαδιά τους, μακριά από την πόλη. Ο Σάχης δεν επανέλαβε το λάθος των Κατζάρων και διόρισε ντόπιους ως επικεφαλής στη διοίκηση της επαρχίας, μεταξύ των οποίων και τον ισχυρότερο φύλαρχο, τον οποίο διόρισε κυβερνήτη του Διαμερίσματος Ταρχάν. Επίσης ζήτησε από τον ηγέτη της φυλής Σαγκβάντ, τον Σιρ Μοχάμαντ Χαν, να γίνει σύμβουλος του κυβερνήτη και του στρατού.

Οι ηγέτες της φυλής Μπαχαρβάντ προσπάθησαν πολύ να αποτρέψουν κάθε περαιτέρω σύγκρουση μεταξύ στρατού και φυλών, αλλά ο στρατηγός Αχμάντ Αμίρ-Αχμάντι του Σάχη προχώρησε σε εκτελέσεις, με αποτέλεσμα αιματοχυσία και συνέχιση των εχθροπραξιών. Η ατίθαση φυλή, οι Μπεϊρανβάντ, εξεγέρθηκε και πάλι, ενώ άλλες φυλές απέφυγαν τη συνέχιση της αντιπαραθέσεως με το νέο κράτος. Φυλές που συνέχισαν τον πόλεμο ήταν η κουρδική φυλή των Chegini και οι Αθίγγανοι της επαρχίας. Οι δυνάμεις αυτές πέτυχαν να νικήσουν τον κρατικό στρατό, εξαγριώνοντας τον Στρατηγό Σαχ Μπάχτι, που εισέβαλε με δική του δύναμη στην περιοχή αλλά οι Chegini αιχμαλώτισαν τον ίδιο και τον ξυλοκόπησαν, σκοτώνοντας και περίπου 120 από τους άνδρες του. Τα νέα της ήττας και του εξευτελισμού του στρατού του Σάχη έφθασαν στους Μπεϊρανβάντ, οι οποίοι τότε παρότρυναν για μια ενωμένη επίθεση όλων των φυλών εναντίον του στρατού, βρίσκοντας ανταπόκριση και στήριξη από τους Πάπι, τους Μπαχαρβάντ, τους Chegini και τους μισούς από τους Judaki. Αυτές οι φυλές επιτέθηκαν συντονισμένα στο Χοραμαμπάντ στα τέλη Μαΐου του 1924 και έκλεισαν τον στρατό του Σάχη στα φρούρια της πόλεως αφού του προεκάλεσαν μεγάλες απώλειες. Εκεί οι φυλές τον πολιορκησαν επί 38 ημέρες, οπότε με την έγκριση του Σάχη ο στρατηγός Μπάχτι απεφάσισε να υποχωρήσει στο Μπορουτζέρντ. Αλλά ο αρχηγός των Σαγκβάντ έπεισε τον στρατηγό να μην το πράξει, διότι ο στρατός του θα εξολοθρευόταν, ενώ από την άλλη οι φυλές δεν θα μπορούσαν να πολεμήσουν επί μακρό χρόνο εξαιτίας της ελλείψεως πυρομαχικών και προμηθειών. Σε όλη αυτό το διάστημα ο στρατός του Σάχη δεχόταν συνεχώς πολύτιμη υποστήριξη από τους κατοίκους του Χοραμαμπάντ. Σε ενίσχυση των δυνάμεων του Μπάχτι στάλθηκε τον Ιούνιο ο στρατηγός Αχμάντι με ενισχύσεις, χωρίς όμως αποτέλεσμα. Στο μεταξύ διεξάγονταν διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό της συγκρούσεως, οπότε οι Μπαχαρβάντ αποσύρθηκε από τη συμμαχία των φυλών. Την ακολούθησαν οι Judaki, Πάπι και Chegini, υποχρεώνοντας τους Μπεϊρανβάντ σε παράδοση. Η επακόλουθη κατάκτηση του Λορεστάν γενικώς αποδόθηκε στη συμμαχία του Σάχη με κάποιες αφοσιωμένες σε αυτόν φυλές. Ο Ρεζά Σαχ επισκέφθηκε την Επαρχία το θέρος του 1924, καθώς σχεδίαζε να επιτεθεί και στο Χουζιστάν, οπότε κάποιες φυλές, μεταξύ των οποίων και οι Σαγκβάντ εισήλθαν μαζί με τις δυνάμεις του στην πόλη Ντεζφούλ του Χουζιστάν χωρίς να προκύψει κάποια προστριβή.

 Δημογραφικά στοιχεία 
 Γλώσσες και λαοί 
Το Λορεστάν είναι, όπως μεταφράζεται και η ονομασία του, η γη των Λουρ και η βόρεια γλώσσα λούρι αυτών είναι η δεύτερη συχνότερη μητρική γλώσσα των κατοίκων του, με ποσοστό 25,42%. Πρώτη έρχεται η κουρδική γλώσσα Λάκι με 27,92% και μόλις τρίτη η περσική γλώσσα με 21,65% (στοιχεία του 2023).

Οι Λούρ αποτελούν την πλειονότητα των κατοίκων του Χοραμαμπάντ, της μεγαλύτερης πόλεως της Επαρχίας, όπως και των κατοίκων της δεύτερης και της τρίτης μεγαλύτερης. Από την άλλη, στο βόρειο και ορεινότερο τμήμα του Λουριστάν ζουν σχεδόν αποκλειστικά Κούρδοι της φυλής Λακ, που αποτελούσαν και το 65% του πληθυσμού ολόκληρου του Λορεστάν το 1980.

 Πληθυσμός και διοικητική διαίρεση 
Κατά την εθνική απογραφή του 2006 ο πληθυσμός της Επαρχίας ήταν 1.689.650  κάτοικοι, που ζούσαν σε 382.805 νοικοκυριά. Η απογραφή του 2016 καταμέτρησε τον πληθυσμό ως 1.760.649 κατοίκους, που ζούσαν σε 509.025 νοικοκυριά.

Οι 12 κομητείες (διαμερίσματα) της Επαρχίας Λορεστάν, μαζί με τον πληθυσμό τους σε πρόσφατες απογραφές δίνονται στον πίνακα που ακολουθεί με ελληνική αλφαβητική σειρά:

 Κομητείες  2006  2011  2016 Azna  70.462  71.586  74.936 Αλιγκουντάρζ  134.802  140.275  137.534 Μπορουτζέρντ  320.547  337.631  326.452 Ντελφάν  137.385  144.161  143.973 Ντορούντ  159.026  162.800  174.508 Ντοουρέχ  —  43.221  41.756 Χοραμαμπάντ  509.251  487.167  506.471 Κουχντάστ  209.821  218.921  166.658 Μαμουλάν  —  —  — Πολ Ντοχτάρ  74.537  75.327  73.744 Ρουμεσκάν  —  —  39.058 Σελσελέ  73.819  73.154  75.559 Σύνολο  1.689.650  1.754.243  1.760.649

Σημειώσεις

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι


Λορεσταν