Κλόδιος Αίσωπος

Ο Κλόδιος (ή Κλαύδιος) Αίσωπος () ήταν ο πλέον διάσημος τραγικός ηθοποιός της Αρχαίας Ρώμης την εποχή του Κικέρωνα, δηλαδή τον 1ο αιώνα π.Χ., αλλά οι ημερομηνίες γέννησης και θανάτου του δεν είναι γνωστές. Το όνομά του φαίνεται να δείχνει ότι ήταν απελεύθερος κάποιου μέλους του γένους των Κλοδίων.

Ο Κικέρωνας διατηρούσε φιλικές σχέσεις τόσο με τον Αίσωπο όσο και με τον Ρόσκιο, τον εξίσου διακεκριμένο κωμικό ηθοποιό, και δεν δίστασε να επωφεληθεί από τις οδηγίες τους. Ο Πλούταρχος αναφέρει ότι, ενώ ο Αίσωπος υποδυόταν τον Ατρέα να σκέφτεται πώς θα εκδικηθεί τον Θυέστη, ο ηθοποιός ξεχάστηκε τόσο πολύ μέσα στη θέρμη της δράσης που με το ρόπαλό του χτύπησε και σκότωσε έναν από τους υπηρέτες που διέσχιζαν τη σκηνή.Πλούταρχος, Κικέρων 5

Ο Οράτιος και άλλοι συγγραφείς τοποθετούν τον Αίσωπο στο ίδιο επίπεδο με τον Ρόσκιο.Οράτιος, Ep. ii. 1. 82 Ο καθένας ήταν διαπρεπής στον τομέα του, ο Ρόσκιος στην κωμωδία ήταν, όσον αφορά τη δράση και την εκφώνηση (pronuntiatio), πιο γρήγορος,Κοϊντιλιανός, Institutio Oratoria xi. 3. §111 ενώ ο Αίσωπος στην τραγωδία ήταν πιο βαρύγδουπος. Ο Αίσωπος κατέβαλε μεγάλο κόπο για να τελειοποιηθεί στην τέχνη του με διάφορες μεθόδους. Μελετούσε επιμελώς την επίδειξη των χαρακτήρων στην πραγματική ζωή, και όταν διεξαγόταν κάποια σημαντική δίκη, ιδίως, για παράδειγμα, όταν ο Ορτήνσιος επρόκειτο να αγορεύσει, ήταν συνεχώς παρών, ώστε να παρακολουθεί και να είναι σε θέση να αναπαραστήσει με μεγαλύτερη αλήθεια τα συναισθήματα που πραγματικά εκδηλώνονταν σε τέτοιες περιπτώσεις.Βαλέριος Μάξιμος, viii. 10. § 2 Ποτέ, λέγεται, δεν έβαζε τη μάσκα του ρόλου που έπρεπε να ερμηνεύσει, χωρίς πρώτα να την κοιτάζει προσεκτικά από απόσταση για αρκετή ώρα, ώστε κατά την ερμηνεία του να διατηρεί τη φωνή και την ενέργειά του σε απόλυτη αντιστοιχία με την εμφάνιση που θα είχε.Φρόντος, de Eloq. 5. 1, σελ. 37  Ίσως αυτό το ανέκδοτο να επιβεβαιώνει την άποψη ότι οι μάσκες είχαν μόλις πρόσφατα εισαχθεί στο κανονικό δράμα στη Ρώμη και δεν χρησιμοποιούνταν πάντα ούτε για τους πρωταγωνιστές. Διότι, σύμφωνα με τον Κικέρωνα, ο Αίσωπος υπερείχε σε δύναμη προσώπου και φλόγα έκφρασης, κάτι που φυσικά δεν θα ήταν ορατό αν έπαιζε μόνο με μάσκα.Κικέρων, De Divinatione i. 37

Από ολόκληρο το απόσπασμα του Κικέρωνα και από τα ανέκδοτα που καταγράφονται για τον Αίσωπο, η δράση του φαίνεται ότι χαρακτηριζόταν κυρίως από έντονη έμφαση και σφοδρότητα. Συνολικά, ο Κικέρωνας τον αποκαλεί summus artifex και λέει ότι ήταν κατάλληλος για να παίξει πρωταγωνιστικούς ρόλους, τόσο στην πραγματική ζωή όσο και στη σκηνή.Κικέρων, Pro Sext. Roscio Ameriae 56 Δεν φαίνεται να έπαιξε ποτέ σε κωμωδία. Ο Βαλέριος Μάξιμος αποκαλεί τον Αίσωπο και τον Ρόσκιο και τους δύο «ludicrae artis peritissimos viros», αλλά αυτό μπορεί απλώς να υποδηλώνει τη θεατρική τέχνη γενικά, συμπεριλαμβανομένης της τραγωδίας καθώς και της κωμωδίας.Comp. ludicrae tibiae, Πλίνιος, Naturalis Historia xvi. 36 Ο Φρόντος τον αποκαλεί Tragicus Aesopus. Από την παρατήρηση του Κικέρωνα, ωστόσο,Κικέρων, De Officiis i. 114 φαίνεται ότι ο χαρακτήρας του Αίαντα ήταν μάλλον υπερβολικά τραγικός γι' αυτόν.Comp. Tusculanae Quaestiones ii. 17, iv. 25

Όπως και ο Ρόσκιος, ο Αίσωπος απολάμβανε την οικειότητα του μεγάλου ηθοποιού, ο οποίος τον αποκαλεί noster Aesopus,ad Fam. vii. 1 noster familiaris.ad Qu. Frat. i. 2, 4 Φαίνεται ότι αναζητούσαν, ο ένας στην κοινωνία του άλλου, τη βελτίωση, ο καθένας στην αντίστοιχη τέχνη του. Κατά τη διάρκεια της εξορίας του, ο Κικέρωνας έλαβε πολλά πολύτιμα σημάδια της φιλίας του Αισώπου. Σε μια περίπτωση, συγκεκριμένα, που έπρεπε να ερμηνεύσει τον ρόλο του Τελαμώνα, εξορισμένου από τη χώρα του, σε ένα από τα έργα του Λούκιου Άκκιου, ο τραγωδός, με τον τρόπο του και την επιδέξια έμφαση και την περιστασιακή αλλαγή μιας λέξης, προσέθεσε στην προφανή πραγματικότητα των συναισθημάτων του, και κατάφερε να οδηγήσει το κοινό να εφαρμόσει το σύνολο στην περίπτωση του Κικέρωνα, και έτσι του προσέφερε πιο ουσιαστική υπηρεσία από ό,τι θα μπορούσε να κάνει οποιαδήποτε άμεση υπεράσπιση του εαυτού του. Όλο το σπίτι χειροκρότησε. Σε μια άλλη περίπτωση, αντί του «Brutus qui libertatem civium stabiliverat», αντικατέστησε τον Τάλιο, και το ακροατήριο έδωσε έκφραση στον ενθουσιασμό του εγκωμιάζοντας το απόσπασμα «χίλιες φορές».

Ο χρόνος του θανάτου του Αισώπου ή η ηλικία του δεν μπορούν να προσδιοριστούν με βεβαιότητα- αλλά κατά την παράδοση του Θεάτρου του Πομπήιου το 55 π.Χ., φαίνεται ότι ήταν ηλικιωμένος, διότι προηγουμένως είχε αποσυρθεί από τη σκηνή, και δεν γνωρίζουμε ότι ήταν ιδιαίτερα ευαίσθητος: ωστόσο, από το χωρίο, η κακή υγεία ή η ηλικία φαίνεται ότι ήταν ο λόγος της αποχώρησής του. Με την ευκαιρία αυτή, ωστόσο, προς τιμήν της γιορτής, εμφανίστηκε και πάλι- αλλά μόλις έφθανε σε ένα από τα πιο εμφατικά σημεία, την αρχή ενός όρκου, η φωνή του τον εγκατέλειψε και δεν μπόρεσε να συνεχίσει την ομιλία. Ήταν προφανώς ανίκανος να συνεχίσει, έτσι ώστε οποιοσδήποτε θα τον συγχωρούσε εύκολα: κάτι που, όπως υπονοεί το απόσπασμα του Κικέρωνα, ένα ρωμαϊκό κοινό δεν θα έκανε για τους συνηθισμένους καλλιτέχνες.Κικέρων, Epistulae ad Familiares vii. 1 Ο Αίσωπος, αν και κάθε άλλο παρά λιτός,Πλίνιος, Naturalis Historia x. 72 πραγματοποίησε, όπως και ο Ρόσκιος, μια τεράστια περιουσία από το επάγγελμά του. Άφησε περίπου 200.000 σηστέρτιους στον γιο του Κλόδιο, ο οποίος αποδείχθηκε άφρων σπάταλος.Βαλέριος Μάξιμος, ix. 1. §2 Λέγεται, για παράδειγμα, ότι πήρε ένα πολύτιμο μαργαριτάρι από το σκουλαρίκι της Καικιλίας Μετέλλας, το διέλυσε σε ξύδι και το ήπιε,Οράτιος, Satires ii. Μακρόβιος, Saturnalia ii. Πλίνιος, Natural History ix.  ένα αγαπημένο κατόρθωμα της σπάταλης μονομανίας στη Ρώμη.Συγκρίνετε Σουητώνιος, Caligula 37; και Μακρόβιος, Saturnalia ii.  Η σχέση του γαμπρού του Κικέρωνα, του Πόπλιου Κορνήλιου Δολαβέλλα, με την ίδια κυρία αύξησε αναμφίβολα την αγωνία που ένιωθε ο Κικέρωνας για τις ακόλαστες πράξεις του γιου του παλιού του φίλου.Κικέρων, Epistulae ad Atticum xi. 

 Παραπομπές 

Πηγές


Κατηγορία:Ρωμαίοι ηθοποιοί