Σαν Νικόλα ιν Κάρτσερε

Ο Άγιος Νικόλαος στη Φυλακή, ιταλ.: San Nicola in Carcere είναι μια αρχαία τιτουλάρια εκκλησία και μικρή βασιλική στη Ρώμη κοντά στην Αγορά Βοοειδών (Forum Boarium) στην περιοχή Ρίπα (rione Ripa). Είναι κτισμένη στα ερείπια των τριών ναών της Αγοράς Κηπευτικών (Forum Holitorium) και είναι ένας από τους παραδοσιακούς στατικούς ναούς της Τεσσαρακοστής. Η ενορία καταργήθηκε το 1931, και τώρα εξυπηρετείται από τους Τακτικούς Κληρικούς της Θεοτόκου από την κοντινή Σάντα Μαρία ιν Καμπιτέλι.

Βόρεια βρίσκεται το Θέατρο του Μάρκελλου, ανατολικά ο Παλατίνος λόφος, νότια το Forum Boarium (ναός Πορτούνου, ναός Ηρακλή Νικηφόρου, Στόμα της Αλήθειας) και η Σάντα Μαρία ιν Κοσμεντίν, και δυτικά ο Τίβερης και η νήσος Τιβερίνα.

 Ιστορία 
Η πρώτη εκκλησία στην τοποθεσία κτίστηκε πιθανώς τον 6ο αι., και μια επιγραφή του 10ου αι. υπάρχει σε έναν κίονα δίπλα στην είσοδο, αλλά η πρώτη οριστική αφιέρωση είναι σε μία πλάκα μέσα στην εκκλησία που χρονολογείται στο 1128. Οι επιγραφές που βρέθηκαν στο Σαντ Άντζελο, μια πολύτιμη πηγή που απεικονίζει την ιστορία της βασιλικής, έχουν συλλεχθεί και εκδοθεί από τον Βιντσέντσο Φορτσέλα. 

Κατασκευάστηκε μέσα στα -και από τα- ερείπια του Forum Holitorium και των ρωμαϊκών ναών του, μαζί με μια φυλακή (carcer) που σύμφωνα με μία παράδοση (υποστηριζόμενη από την Ιστορία της Ρώμης του Πλίνιου) βρισκόταν στα ερείπια των ναών. Το τμήμα του ονόματος της εκκλησίας in Carcere (στη φυλακή) άλλαξε σε "in Carcere Tulliano" μόνο τον 14ο αι., λόγω λανθασμένης ταύτισης: η φυλακή ήταν πραγματικά αυτή των βυζαντινών χρόνων (LPD i.515, n13; ii.295, n12).
μικρογραφία|Οι έξι κίονες του Ναού της Eλπίδος ενσωματωμένοι στον νότιο τοίχο της Εκκλησίας. Δεξιά η ανατολική όψη, όπου είναι και η είσοδος.
Τα υλικά (spolia) από όλα αυτά τα αρχαία λείψανα είναι ακόμη εμφανή στην κατασκευή της εκκλησίας, κυρίως τρεις κίονες από τον ναό της Ήρας Καχυπόπτου (Juno Sospita) που ενσωματώνονται τόσο στην πρόσοψη του 10ου αι., όσο και στην πρόσοψη του 1599 της εκκλησίας. Οι στήλες του ναού του Ιανού (Janus), αφιερωμένοι από τον Γάιο Δουίλιο μετά τη ναυτική του νίκη στη μάχη των Μυλών το 260 π.Χ., φαίνονται ενσωματωμένες στον βόρειο τοίχο της εκκλησίας. Έξι κίονες από τον ναό της Ελπίδας (Spes) είναι ορατοί στον νότιο τοίχο.

Η αφιέρωση στον Άγιο Νικόλαο έγινε από τον ελληνικό πληθυσμό της περιοχής. Τον 11ο αι. ήταν γνωστή ως η εκκλησία του Petrus Leonis, μία αναφορά στην εκχριστιανισμένη εβραϊκή οικογένεια, τους Pierleoni, που ανοικοδόμησαν το κοντινό θέατρο του Mάρκελλου ως φρούριο. Ένα από τα μέλη τους, ο Πιέτρο Πιερλεόνε, ήταν σημαντικός καρδινάλιος τη δεκαετία του 1120, και εξελέγη πάπας με το όνομα Ανάκλειτος Β', αν και αργότερα χαρακτηρίστηκε ως σχισματικός αντίπαπας. 

Η εκκλησία ξανακτίστηκε το 1599, με νέα πρόσοψη από τον Τζάκομο ντέλλα Πόρτα (αν και το μεσαιωνικό κωδωνοστάσιο -ένας αρχικά οχυρωμένος πύργος, που στη συνέχεια, όταν εγκαταλείφθηκε, προσαρμόστηκε σε καμπαναριό- δεν αλλοιώθηκε). Σκάλες κάτω από το βωμό οδηγούν στην κρύπτη, και στη βάση των πρώην ρωμαϊκών ναών. Κάτω από τον υψηλό βωμό υπάρχει επίσης μια αρχαία μπανιέρα από βασάλτη, που περιέχει λείψανα μαρτύρων.

 Στη σημερινή εποχή 
μικρογραφία| Πιανίστας που παίζει δίπλα στις σκάλες, που οδηγούν στα ρωμαϊκά ερείπια.
Η εκκλησία είναι γνωστή για τους εορτασμούς προς την Παναγία: η μία αφορμή είναι η Ιταλική Παναγία της Πομπηίας, της οποίας η εορτή πανηγυρίζεται εδώ, και η άλλη είναι η Μεξικανή Παναγία της Γουαδελούπης, της οποίας υπάρχει μία αναπαραγωγή της θαυματουργής εικόνας του Μεξικού, που εστάλη από εκεί το 1773.

Τα πλησίον οικοδομήματα περιλαμβάνουν:
 Πιάτσα Βενέτσια
 Καπιτώλιo
 Θέατρο του Μάρκελλου
 Ναός του Πορτούνου στο Forum Boarium
 Η Σάντα Μαρία ιν Κοσμεντίν και το Στόμα της Αλήθειας

μικρογραφία|300εσ|Η νότια πλευρά με τους κίονες του ναού της Spes.
μικρογραφία|300εσ|Το εσωτερικό.

 Αναφορές 

 Βιβλιογραφία 
 Andreina Palombi, La basilica di San Nicola in Carcere: il complesso architettonico dei tre templi del Foro Olitorio (Roma: Istituto nazionale di studi romani, 2006).
 Franco Astolfi, I templi di San Nicola in Carcere (Roma : ESS Editorial Service System, 1999). [Forma Urbis, 5. 1999, Supplemento].
 S. Nicola στο Carcere (Roma : Istituto nazionale di studi romani, 1991). [χωρίς συγγραφέας]
 Giovanni Battista Proja, San Nicola in Carcere (Ρομά: Istituto di Studi Romani, 1981). [στα ιταλικά]
 Vincenzo Golzio, San Nicola in Carcere ei tre templi del Foro Olitorio (Roma: Libreria Fratelli Treves dell'Anonima Libraria Italiana, 1928). [στα ιταλικά]

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Σφαιρικό πανόραμα του εσωτερικού της εκκλησίας Archived  
 Υπόγεια ερείπια
 Πανοράματα 360° υψηλής ανάλυσης και εικόνες του San Nicola in Carcere | Άτλας Τέχνης

Κατηγορία:Άγιος Νικόλαος
Κατηγορία:Εκκλησίες του 6ου αιώνα