Νίκολας Κομπρίδης

Ο Νίκολας Κομπρίδης (αγγλ. Nikolas Kompridis, αγγλ. προφορά «Κομπρίντιζ»«The Enigma of Agency: Human and Non-Human» by Prof. Nikolas Kompridis, στο χρονικό σημείο 4:07, γενν. 1953) είναι Καναδός φιλόσοφος και θεωρητικός της πολιτικής. Συνέγραψε κυρίως για την κατεύθυνση και τον προσανατολισμό της κριτικής θεωρίας της «σχολής της Φρανκφούρτης», για την κληρονομιά του φιλοσοφικού ρομαντισμού, καθώς και για την αισθητική διάσταση της πολιτικής. Επιπλέον έχει γράψει για ποικιλία ζητημάτων στην κοινωνική και πολιτική σκέψη, την αισθητική και τη φιλοσοφία του πολιτισμού, συχνά με τους όρους της «δεκτικότητας» (receptivity) και της «αποκαλύψεως στον κόσμο» (world disclosure), τους οποίους επεξεργάσθηκε ο ίδιος, όπως και το φιλοσοφικό του υπόδειγμα της reflective disclosure. Ο Νίκολας Κομπρίδης γεννήθηκε στον Καναδά και ο πατέρας του ήταν Καναδός ελληνικής καταγωγής.

 Κριτική θεωρία 
Ο Νίκολας σπούδασε μουσική, αλλά πήρε διδακτορικό στη φιλοσοφία από το Πανεπιστήμιο Γιορκ του Τορόντο και κατόπιν, ως μεταδιδάκτορας ερευνητής στο Πανεπιστήμιο Γκαίτε της Φραγκφούρτης, συνεργάσθηκε με τον σημαντικό φιλόσοφο και θεωρητικό της σχολής της Φρανκφούρτης Γιούργκεν Χάμπερμας. Μετά από αυτό, ο Κομπρίδης έγραψε ένα βιβλίο με έναυσμα τις κατά τη γνώμη του σοβαρές ανεπάρκειες και εσωτερικές αντινομίες στο έργο του Χάμπερμας: Στο Critique and Disclosure: Critical Theory between Past and Future, ο Κομπρίδης υποστηρίζει ότι η κριτική θεωρία του Χάμπερμας, που τις τελευταίες δεκαετίες έχει καταστεί το κύριο υπόδειγμα (paradigm) αυτής της φιλοσοφικής παραδόσεως, έχει σε μεγάλο βαθμό αποκοπεί από τις ρίζες του στον γερμανικό ιδεαλισμό, ενώ αγνόησε την ξεχωριστή σχέση της νεωτερικότητας με τον χρόνο, καθώς και την ουτοπική πλευρά της κριτικής.

Αν και αρύεται από τη διεισδυτική ματιά του Χάμπερμας (όσο και από τις φιλοσοφικές παραδόσεις του γερμανικού ιδεαλισμού, του αμερικανικού πραγματισμού, και από το έργο πολλών άλλων), ο Κομπρίδης προτείνει μια εναλλακτική προσέγγιση στην κοινωνική κριτική και σε εκείνο που θεωρεί ως ρόλο της στη διευκόλυνση της κοινωνικής αλλαγής. Η ερμηνεία αυτή καθοδηγείται από μια σύνδεση με την έννοια του Μάρτιν Χάιντεγκερ της «αποκαλύψεως στον κόσμο» (world disclosure), καθώς και εναλλακτικές έννοιες κρίσιμων φιλοσοφικών κατηγοριών, όπως η κριτική, ο λόγος και η ηθική. Επιχειρηματολογώντας ενάντια στη διαδικαστική σύλληψη του λόγου (ή επικοινωνιακό ορθολογισμό) που είχε εισηγηθεί ο Χάμπερμας και υπέρ ενός νέου υποδείγματος που ο Κομπρίδης αποκαλεί reflective disclosure. Το βιβλίο του υποδεικνύει ότι η κριτική θεωρία θα έπρεπε να καταστεί μία «αποκαλυπτική των δυνατοτήτων» πρακτική της κοινωνικής κριτικής «αν είναι να έχει ένα μέλλον άξιο του παρελθόντος της».

 Τεχνολογία και ανθρώπινα όντα 
Το 2008 ο Κομπρίδης μίλησε σε ένα συνέδριο που είχε τίτλο «Η μετα-ανθρώπινη συνθήκη», στο Όκλαντ (σχετικό δοκίμιο δημοσιεύθηκε στο διαδικτυακό περιοδικό Parrhesia)Nikolas Kompridis: «Technology's Challenge to Democracy: What of the Human?», Parreshia, τ. 8 (2009), σσ. 20-33). Στη διάλεξή του, ο Κομπρίδης επεσήμανε τους δυνητικούς κινδύνους που αντιλαμβανόταν από τις νέες, συγκλίνουσες «τεχνοεπιστήμες» και πεδία της γενετικής μηχανικής, της συνθετικής βιολογίας, της ρομποτικής και της νανοτεχνολογίας, ενώ επέκρινε τις διανθρωπιστικές φιλοδοξίες αρκετών μεγάλων ερευνητικών προγραμμάτων στα πεδία αυτά. Σύμφωνα με τον Καναδό φιλόσοφο, το μετα-ανθρώπινο είναι σήμερα «μία πραγματική, όχι εννοιολογική ... πιθανότητα»Nikolas Kompridis: «Technology's Challenge to Democracy: Re-opening (and preserving the openness of) the question of what it means to be a human being» (Recorded lecture), University of Auckland, December 3, 2008 και συνεπώς το ερώτημα τού τι σημαίνει να είναι κανείς άνθρωπος «γίνεται ξαφνικά πιεστικό».

Αν και αναγνωρίζει ότι σε έναν πολυπολιτισμικό κόσμο δεν μπορεί να υπάρξει μία ενιαία ή ουσιοκρατική σύλληψη τού τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος, ο Κομπρίδης υποστηρίζει εντούτοις ότι «έχουμε μια υποχρέωση να βαθύνουμε την κατανόησή μας ως προς το τι είναι αυτό που απειλείται στην πραγματικότητα» από τις νέες τεχνολογίες. Διαφορετικά, το ερώτημα τού τι σημαίνει να είναι κανείς άνθρωπος θα είναι «μονίμως αποκλεισμένη» για τα απλά ανθρώπινα πλάσματα, επειδή θα έχει ήδη «αποφασισθεί από ειδικούς επιστήμονες και από δυνάμεις της αγοράς, και από μία ορισμένη τάση της φιλελεύθερης κουλτούρας μας να προκρίνει οτιδήποτε αυξάνει την ελευθερία επιλογής των ατόμων».

Ο Κομπρίδης προτείνει συνεπώς μία διεπιστημονική «αντι-επιστήμη του ανθρώπινου», που θα παρέχει εναλλακτικούς δρόμους σε νατουραλιστικές παραδοχές σχετικώς με την ταυτότητα. Οι τελευταίες, που ξεκινούν από τις φυσικές επιστήμες (όπου κυριαρχούν), συνεργάζονται ενορχηστρωμένα με την ευρύτερη κουλτούρα του ατομικισμού για να διαβρώσουν, και να αποκλείσουν, άλλες κατανοήσεις τού τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος. Αυτή η «αντι-επιστήμη» θα είχε ως τα δύο βασικά αφετηριακά σημεία της τα εξής:

 Την έννοια του προσώπου, στηριζόμενη όχι στη συνείδηση, αλλά σε έναν ορισμό βασισμένο στα πράγματα για τα οποία τα ανθρώπινα όντα νοιάζονται με ιδιόμορφα «ανθρώπινους» τρόπους.
 Το φαινόμενο της «διασωματικότητας» (intercorporeality), δηλαδή τον τρόπο με τον οποίο τα ανθρώπινα όντα αναπτύσσουν την ικανότητα να μαθαίνουν, να δρουν και να κατανοούν πράγματα δια της συνθήκης της ενσωματώσεώς τους σε ένα κοινωνικό σώμα.

Η προσέγγιση αυτή αποσκοπεί στο να συμπληρώσει και να κτίσει επάνω στο έργο άλλων φιλοσόφων, όπως των Χάρυ Φράνκφουρτ, Τσαρλς Τέυλορ και Μωρίς Μερλώ-Ποντύ.

Βιβλία
 Critique and Disclosure: Critical Theory between Past and Future, MIT Press, Cambridge Μασαχουσέτης 2006, 337 σελίδες, ISBN 978-0-262-11299-4
 Philosophical Romanticism (επιμ.), εκδ. Routledge, Λονδίνο 2006, 304 σελίδες, ISBN 978-0-415-25644-5
 The Aesthetic Turn in Political Thought (επιμ.), Bloomsbury, Νέα Υόρκη και Λονδίνο 2014, 320 σελίδες, ISBN 978-1-441-18516-7

Παραπομπές

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 «Technology's Challenge to Democracy: What of the human?» (PDF), Parrhesia, No. 8, 2009
 «Technology's Challenge to Democracy», ομιλία στο συνέδριο «Η μετα-ανθρώπινη συνθήκη», Australasian Society for Continental Philosophy, Πανεπιστήμιο του Όκλαντ, 3 Δεκεμβρίου 2008
 «Romanticism and Reanimation» (ηχογραφημένη ομιλία), Πανεπιστήμιο της Τασμανίας, 8 Δεκεμβρίου 2008
 «Reason, Reflective Disclosure and Democratic Politics» (ηχογραφημένη ομιλία), Πανεπιστήμιο Μακουόρη, 9 Δεκεμβρίου 2008

Κατηγορία:Καναδοί φιλόσοφοι
Κατηγορία:Καναδοί ελληνικής καταγωγής