Μίκαελ Γκρέτσελ

Ο Μίκαελ Γκρέτσελ (γερμ. Michael Grätzel, γενν. 11 Μαΐου 1944)Pete Pokkinen: «Huippututkija harkitsi nuorena pianistin uraa», Helsingin Sanomat, 10 Ιουνίου 2010, σελ. B7 (στη φινλανδική) είναι Γερμανοελβετός χημικός, καθηγητής στο Ομοσπονδιακό Πολυτεχνείο της Λωζάννης, όπου διευθύνει το Εργαστήριο Φωτονικής και Διεπιφανειών. Υπήρξε πρωτοπόρος στην έρευνα των αντιδράσεων μεταφοράς ηλεκτρονίων σε μεσοσκοπικά υλικά και των οπτοηλεκτρονικών εφαρμογών τους. Μαζί με τον Αμερικανό Μπράιαν Ο'Ρέγκαν εφηύραν το 1988 το «χρωμοευαισθητοποιημένο» ηλιακό κύτταρο, έναν νέο τύπο ηλιακού (φωτοβολταϊκού) κυττάρου, που λειτουργεί βασιζόμενο σε παρόμοιες φυσικές αρχές με τη φωτοσύνθεση και ονομάζεται πλέον γενικώςMillennium Technology Prize: PROFESSOR MICHAEL GRÄTZEL: DEVELOPER OF DYE-SENSITIZED SOLAR CELLS «κύτταρο Γκρέτσελ». Γενικότερα ωστόσο, ο Γκρέτσελ φέρεται ως ο συγγραφέας περισσότερων των χιλίων δημοσιεύσεων και δύο βιβλίων, αλλά και ο κάτοχος ή συγκάτοχος άνω των 80 διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας.

 Βίος και σταδιοδρομία 
Ο Γκρέτσελ γεννήθηκε στο χωριό Ντορφκέμνιτς της Σαξονίας (Γερμανία) και το 1968 απεφοίτησε από το Ελεύθερο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου, ενώ το 1971 πήρε διδακτορικό φυσικών επιστημών από το Τεχνικό Πανεπιστήμιο του Βερολίνου. Το 1976 ολοκλήρωσε διατριβή για υφηγεσία στη φυσικοχημεία στο Ελεύθερο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου και από το 1977 μέχρι σήμερα είναι καθηγητής στο Ομοσπονδιακό Πολυτεχνείο της Λωζάννης, στην Ελβετία, όπου διευθύνει το Εργαστήριο Φωτονικής και Διεπιφανειών. Εργάσθηκε ως μεταδιδακτορικός ερευνητής, λέκτορας ή επισκέπτης καθηγητής σε αρκετά διαφορετικά ιδρύματα, όπως στο Κέντρο Χέλμχολτς του Βερολίνου (γνωστό και ως Ινστιτούτο Χαν-Μάιτνερ), το Ελεύθερο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου, το Πανεπιστήμιο του Μπέρκλεϋ, την Ανώτατη Πρότυπη Σχολή του Κασάν, το Ταμείο Ερευνών Πετρελαίου και Αερίου και στο Πανεπιστήμιο της Νοτρ Νταμ. Ο Γκρέτσελ υπήρξε επίσης συχνός προσκεκλημένος επιστήμονας στο Εθνικό Εργαστήριο Ανανεώσιμης Ενέργειας (NREL) στο Γκόλντεν του Κολοράντο, ενώ ήταν και εταίρος της Ιαπωνικής Εταιρείας για την Προαγωγή της Επιστήμης. Το 1991 δημοσίευσε τη σημαντικότερη εργασία του, αυτή για τον νέο τύπο των ηλιακών (φωτοβολταϊκών) κυττάρων, στο κορυφαίο επιστημονικό περιοδικό Nature. 

Ο Γκρέτσελ είναι μέλος της Ελβετικής Χημικής Εταιρείας, της Εταιρείας Μαξ Πλανκ και της Γερμανικής Ακαδημίας Επιστημών («Λεοπολντίνα»), καθώς και επίτιμο μέλος της Ισραηλινής Χημικής Εταιρείας και της Βουλγαρικής Ακαδημίας Επιστημών, επίτιμος εταίρος της Βασιλικής Εταιρείας Χημείας και εταίρος της αμερικανικής Εθνικής Ακαδημίας Εφευρετών.

Αναγνώριση
Το επιστημονικό έργο του Μ. Γκρέτσελ έχει αναφερθεί περισσότερες από 500 χιλιάδες φορές σε δημοσιεύσεις άλλων επιστημόνων και έχει h-index ίσο μεΟ Michael Graetzel στον Google Μελετητή 310, μια τιμή που τον καθιστά έναν από τους πλέον αναφερόμενους χημικούς παγκοσμίως.

Ο Γκρέτσελ έχει τιμηθεί με πολλά βραβεία και άλλες διακρίσεις μέχρι σήμερα, ανάμεσα στις οποίες και τις εξής:

 Βραβείο Ευρωπαϊκής Καινοτομίας «Millennium 2000»
 Μετάλλιο Faraday της Βασιλικής Εταιρείας το 2001
 Βραβείο Havinga (Ολλανδία) το 2001
 Δύο Βραβεία McKinsey Venture, το 1998 και το 2002
 Βραβείο Italgas το 2004
 Βραβείο Gerischer το 2005
 Βραβείο Harvey του Ινστιτούτου Τεχνολογίας Technion το 2007
 Βραβείο Μπάλτσαν για την Επιστήμη των νέων υλικών το 2009
 Βραβείο Τεχνολογίας Millennium για την ανάπτυξη του κυττάρου Γκρέτσελ. Το βραβείο, συνοδευόμενο από χρηματικό έπαθλο 800 χιλιάδων ευρώ, απονεμήθηκε στο Ελσίνκι στις 9 Ιουνίου 2010 από την Πρόεδρο της Φινλανδίας Τάρια Χάλονεν.
 Ερευνητικό Βραβείο Gutenberg το 2011
 Χρυσό Μετάλλιο Πάουλ Κάρερ το 2011
 Μετάλλιο Βίλχελμ ΈξνερEditor, ÖGV (2015): Wilhelm Exner Medal. Austrian Trade Association, ÖGV το 2011
 Παγκόσμιο Βραβείο Επιστήμης Άλμπερτ Αϊνστάιν το 2012
 Βραβείο Μαρσέλ Μπενουάς το 2013
 Βραβείο Βασιλέως Φαϊζάλ στη Χημεία το 2015
 Παγκόσμιο Βραβείο Ενέργειας το 2017 για «την ανάπτυξη χαμηλού κόστους αποτελεσματικών φωτοβολταϊκών κυττάρων...»
 Βραβείο «Μέτωπα της Γνώσεως» του ιδρύματος της BBVA

Πέραν αυτών, ο Γκρέτσελ έχει αναγορευθεί επίτιμος διδάκτορας από δέκα πανεπιστήμια, της Ασίας και της Ευρώπης, ενδεικτικά:

 από τη Σχολή Θετικών Επιστημών και Τεχνολογίας του Πανεπιστημίου της Ουψάλα (1996)
 από το Πανεπιστήμιο του Τορίνο
 από το Πανεπιστήμιο της Νόβα Γκορίτσα (Σλοβενία).
 από το Τμήμα Χημείας της Σχολής Θετικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Αθηνών (5 Νοεμβρίου 2024).

Παραπομπές

Κατηγορία:Γερμανοί χημικοί
Κατηγορία:Ελβετοί χημικοί
Κατηγορία:Σάξονες