Φαντασίες εμπνευσμένες από τη μανιέρα του Καλό

Φαντασίες εμπνευσμένες από τη μανιέρα του Καλό () είναι συλλογή φανταστικών ιστοριών του Γερμανού Ρομαντικού συγγραφέα Ε. Τ. Α. Χόφμαν που εκδόθηκε σε τέσσερις τόμους το 1814-1815. Ακολούθησε μια αναθεωρημένη έκδοση σε δύο τόμους το 1819.   

Ήταν το πρώτο λογοτεχνικό έργο του Χόφμαν και καθιέρωσε τη λογοτεχνική του φήμη ως συγγραφέα. Ως έμπνευση αναφέρεται η τεχνοτροπία του Γάλλου χαράκτη Ζακ Καλό, η τεχνική του οποίου γοήτευσε τον συγγραφέα καθώς «δίνει στην καθημερινή ζωή μια νότα ασυνήθιστου».  

Η συλλογή έχει υπότιτλο Σελίδες από το ημερολόγιο ενός ενθουσιώδους ταξιδιώτηBlätter aus dem Tagebuche eines travelenden Enthusiasten και το στοιχείο που ενοποιεί τις ανόμοιες νουβέλες είναι ο συγκεκριμένος Ενθουσιώδης ταξιδιώτης, αφηγητής των ιστοριών και αυτοβιογραφικό πορτρέτο του ίδιου του Χόφμαν.  

 Παρουσίαση 
Τα περισσότερα από τα κείμενα που περιλαμβάνονται στις Φαντασίες γράφτηκαν από τον Χόφμαν όσο ζούσε στο Μπάμπεργκ. Εκδότης ήταν ο φίλος του έμπορος κρασιού Kαρλ Φρίντριχ Κουντς, με τον οποίο ο συγγραφέας επιδίδονταν συχνά σε άφθονες σπονδές. 

Η συλλογή περιλαμβάνει αφηγηματικά κείμενα, ψευδοβιογραφικές σημειώσεις, παραμύθια, μουσικοκριτικές και ποιητικές πραγματείες που δημιουργούν ένα έργο της φανταστικής λογοτεχνίας με κριτική διάθεση και χιούμορ. Με πνευματώδες ύφος συνδυάζει επιδέξια σκηνές καθημερινής πραγματικότητας με φανταστικά μυθοπλαστικά στοιχεία, ενισχύοντας έτσι τον φανταστικό χαρακτήρα των κειμένων και θολώνοντας τα όρια μεταξύ του τι συνέβη και του τι θα μπορούσε να είχε συμβεί. 

Πολλά κείμενα, που είχαν δημοσιευθεί προηγουμένως στο μουσικό περιοδικό του 19ου αιώνα Γενική μουσική εφημερίδα, φέρουν το αποτύπωμα των μουσικών ενδιαφερόντων του Χόφμαν, ο οποίος είχε εργασθεί ως κριτικός στο περιοδικό και εκείνα τα χρόνια εργάζονταν ως μαέστρος και συνθέτης. Για να δώσει ενότητα στα ανόμοια κείμενα, ο Χόφμαν τα απέδωσε στη γραφίδα ενός Ενθουσιώδη ταξιδιώτη (μια αυτοβιογραφική φιγούρα).   

Αρχικά, ο Χόφμαν σκεφτόταν για τίτλο της συλλογής Εικόνες του Χόγκαρθ, αλλά άλλαξε γνώμη όταν είδε μια συλλογή χαρακτικών του Ζακ Καλό τα οποία περιγράφει ως «πλούσιες συνθέσεις που δημιουργούνται από τα πιο ετερογενή στοιχεία», που απηχεί μια θεμελιώδη ιδέα του Χόφμαν, βασική της ρομαντικής λογοτεχνίας και τέχνης γενικότερα: το ρομαντικό έργο τέχνης περιλαμβάνει και ενώνει, σε συναισθητική συγχώνευση, τη μουσική, τις εικαστικές τέχνες και τη λογοτεχνία σε ένα παγκόσμιο έργο τέχνης.

Το βιβλίο καθιέρωσε τη λογοτεχνική φήμη του εντελώς άγνωστου μέχρι τότε συγγραφέα. Για να τραβήξει την προσοχή των αναγνωστών, ο εκδότης ζήτησε έναν πρόλογο από έναν από τους πιο δημοφιλείς Γερμανούς συγγραφείς της εποχής, τον Ζαν Πωλ. Οι Φαντασίες σύντομα σχολιάστηκαν ευνοϊκά από γνωστούς συγγραφείς, όπως οι Χάινριχ Χάινε, Άντελμπερτ φον Σαμίσο, Κλέμενς Μπρεντάνο, Γιόζεφ φον Άιχεντορφ και πολλοί άλλοι, που γοητεύτηκαν από το φανταστικό και γκροτέσκο ύφος, τις νέες ιδέες για την τέχνη και τη λογοτεχνία, για τα επιστημονικά επιτεύγματα, την ψυχολογία και τον εσωτερισμό και, ιδιαίτερα, για τις καινοτόμες λογοτεχνικές μορφές στον αφηγηματικό κόσμο του Χόφμαν.

Η συνεχιζόμενη επιτυχία στις πωλήσεις οδήγησε σε μια μικρή επεξεργασία στη δεύτερη έκδοση το 1819. 

Οι ιστορίες γράφτηκαν σε μια ταραγμένη εποχή κατά την οποία μαίνονταν οι Ναπολεόντειοι πόλεμοι (1803-1815). Ο Χόφμαν αντισταθμίζει ποιητικά την σκληρή καθημερινή πραγματικότητα δημιουργώντας σαν διαφυγή έναν βιώσιμο εναλλακτικό κόσμο. 

 Περιεχόμενο 

 Ζακ Καλό (άνοιξη 1813): μια εισαγωγή με τη μορφή επίκλησης στον Γάλλο χαράκτη Ζακ Καλό (αντί για την παραδοσιακή επίκληση του ποιητή στη Μούσα).
 Ο ιππότης Γκλουκ (Ιούλιος-Αύγουστος 1808): η ιστορία ενός κατοίκου του Βερολίνου για τη συνάντηση με έναν λαμπρό μουσικό που διατείνεται ότι είναι ο συνθέτης Κρίστοφ Βίλιμπαλντ Γκλουκ, που είχε πεθάνει πριν από 20 περίπου χρόνια.
 Κραϊσλεριάνα (1810): μια σειρά από δοκίμια για τη μουσική, όπου ο συγγραφέας αποδίδει τα κείμενα στον φανταστικό εκκεντρικό αρχιμουσικό Γιοχάνες Κράισλερ, alter ego του Χόφμαν.
 Δον Ζουάν (Σεπτέμβριος 1812): μια ονειρική ιστορία της τυχαίας συνάντησης και της τηλεπαθητικής σύνδεσης ενός συνθέτη με την ερμηνεύτρια του ρόλου της Ντόνα Άννα στην όπερα του Μότσαρτ Ντον Τζοβάννι.
 Οι τελευταίες περιπέτειες του σκύλου Μπεργκάντσα (Φεβρουάριος-Μάρτιος 1813): συνέχεια της νουβέλας Διάλογος των σκύλων που περιλαμβάνεται στις Υποδειγματικές νουβέλες (1613) του Θερβάντες με τη μορφή διαλόγου του αφηγητή με τον σκύλο Μπεργκάντσα. Ανάμεσα σε συζητήσεις για την τέχνη και τη λογοτεχνία απεικονίζεται σατιρικά η κοινωνία του Μπάμπεργκ.
 Ο μαγνητιστής (Απρίλιος-Αύγουστος 1813): μια προειδοποίηση για την καταστροφική δύναμη της θεωρίας του Φραντς Άντον Μέσμερ περί «ζωικού μαγνητισμού», που είχε διαδοθεί σαν μορφή εναλλακτικής θεραπείας και επέτρεπε στον μαγνητιστή (σύμφωνα με τις ιδέες εκείνης της εποχής) να εξουσιάσει την ψυχή ενός άλλου ατόμου και να το χειραγωγήσει για ανάρμοστους σκοπούς.
 Το χρυσό δοχείο (καλοκαίρι 1813 - χειμώνας 1814), μια «ιστορία της σύγχρονης εποχής» σε μορφή παραμυθιού: ο ήρωας ξεπερνά απροσδόκητα τα όρια της λογικής και στροβιλίζεται σε έναν φανταστικό, μαγικό κόσμο, όπου βιώνει εκστατικές καταστάσεις και εφιαλτικές εμπειρίες στη μάχη ενάντια στις σκοτεινές δυνάμεις και την τρέλα. Ο φανταστικός κόσμος συνυπάρχει με τον πραγματικό της σύγχρονης Δρέσδης.
 Περιπέτειες της παραμονής Πρωτοχρονιάς (πρώτη εβδομάδα του Ιανουαρίου 1815): μια «ιστορία μέσα σε μια ιστορία» για έναν άντρα που έχασε την αντανάκλασή του στον καθρέφτη, αυτοσχεδιασμός στο θέμα του Πέτερ Σλέμιλ του φίλου του Χόφμαν Άντελμπερτ φον Σαμίσο.

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Ε. Τ. Α. Χόφμαν
Κατηγορία:Γερμανικές νουβέλες
Κατηγορία:Λογοτεχνία του φανταστικού
Κατηγορία:Ρομαντισμός