Γυναικομαστία

Η γυναικομαστία είναι η μη καρκινική μεγέθυνση του ενός ή και των δύο μαστών στους άνδρες λόγω της ανάπτυξης του ιστού του μαστού ως αποτέλεσμα ορμονικής ανισορροπίας μεταξύ οιστρογόνων και ανδρογόνων. Από σωματική άποψη, η γυναικομαστία είναι εντελώς καλοήθης, αλλά σχετίζεται με σημαντική ψυχολογική δυσφορία, κοινωνικό στίγμα και δυσφορία φύλου.

Η γυναικομαστία μπορεί να είναι φυσιολογική σε νεογέννητα αρσενικά μωρά λόγω της έκθεσης σε οιστρογόνα από τη μητέρα, σε έφηβα αγόρια, σε ηλικιωμένους άνδρες άνω των 50 ετών και σε παχύσαρκους άνδρες. Τα περισσότερα περιστατικά γυναικομαστίας δεν απαιτούν διαγνωστικές εξετάσεις. Η γυναικομαστία μπορεί να προκληθεί από μη φυσιολογικές ορμονικές αλλαγές, οποιαδήποτε κατάσταση που οδηγεί σε αύξηση της αναλογίας οιστρογόνων/ανδρογόνων, όπως ηπατική νόσος, νεφρική ανεπάρκεια, νόσος του θυρεοειδούς και ορισμένοι μη-μαστικοί όγκοι. Το αλκοόλ και ορισμένα φάρμακα μπορούν επίσης να προκαλέσουν μεγέθυνση του μαστού. Άλλες αιτίες μπορεί να περιλαμβάνουν το σύνδρομο Κλαϊνφέλτερ, το μεταβολικό σύνδρομο ή μια φυσική μείωση της παραγωγής τεστοστερόνης. Αυτό μπορεί να συμβεί ακόμη και αν τα επίπεδα των οιστρογόνων και των ανδρογόνων είναι και τα δύο κατάλληλα, αλλά η αναλογία μεταβάλλεται.

Η γυναικομαστία είναι η πιο συχνή καλοήθης διαταραχή του ανδρικού μαστικού ιστού και επηρεάζει το 35% των ανδρών, και είναι πιο διαδεδομένη στις ηλικίες μεταξύ 50 και 69 ετών. Είναι φυσιολογικό έως και το 70% των εφήβων αγοριών να εμφανίσουν γυναικομαστία σε κάποιο βαθμό. Από αυτά, το 75% υποχωρεί εντός δύο ετών από την έναρξη χωρίς θεραπεία. Εάν η κατάσταση δεν υποχωρήσει εντός 2 ετών ή εάν προκαλεί αμηχανία, πόνο ή ευαισθησία, η θεραπεία είναι δικαιολογημένη. Η ιατρική θεραπεία της γυναικομαστίας που επιμένει πέραν των δύο ετών είναι συχνά αναποτελεσματική. Η γυναικομαστία είναι διαφορετική από την «ψευδογυναικομαστία», που είναι συνήθως παρούσα σε άνδρες με παχυσαρκία.

Φάρμακα όπως οι αναστολείς αρωματάσης έχουν βρεθεί ότι είναι αποτελεσματικά ακόμη και σε σπάνιες περιπτώσεις γυναικομαστίας από διαταραχές όπως το σύνδρομο περίσσειας αρωματάσης ή το σύνδρομο Πόιτς-Γιέγκερς, αλλά μπορεί να χρειαστεί χειρουργική αφαίρεση του περίσσειας ιστού για τη διόρθωση της κατάστασης. Το 2019, 24.123 άνδρες ασθενείς υποβλήθηκαν στη διαδικασία στις Ηνωμένες Πολιτείες, μία αύξηση 19% σε σχέση με το 2000.

 Ορισμός 
Η γυναικομαστία είναι η μη φυσιολογική μη καρκινική μεγέθυνση του ενός ή και των δύο μαστών στους άνδρες λόγω της ανάπτυξης του ιστού του μαστού ως αποτέλεσμα μιας ορμονικής ανισορροπίας μεταξύ οιστρογόνων και ανδρογόνων. Η γυναικομαστία είναι διαφορετική από την «ψευδογυναικομαστία», που ορίζεται ως περίσσεια δέρματος και/ή λιπώδους ιστού στους ανδρικούς μαστούς χωρίς την ανάπτυξη αληθινού αδενικού ιστού μαστού. Η ψευδογυναικομαστία συνδέεται συνήθως με την παχυσαρκία και μπορεί να αποκλειστεί με ιατρική εξέταση.

 Σημεία και συμπτώματα 
Στη γυναικομαστία υπάρχει πάντα μεγέθυνση του ενός ή και των δύο μαστών, συμμετρικά ή ασύμμετρα, σε έναν άνδρα. Μια μαλακή, συμπιέσιμη και κινητή μάζα μαστικού ιστού γίνεται αισθητή κάτω από τη θηλή και το περιβάλλον δέρμα της σε αντίθεση με τον μαλακότερο λιπώδη ιστό που δεν σχετίζεται με μια μάζα. Μπορεί επίσης να συνοδεύεται από ευαισθησία στο στήθος ή ευαισθησία της θηλής, η οποία συνδέεται συνήθως με τη γυναικομαστία που παρατηρείται στους εφήβους, συνήθως νωρίς στην ανάπτυξη. Η γυναικομαστία που είναι επώδυνη, ενοχλητική, ταχέως αναπτυσσόμενη, που σχετίζεται με μάζες σε άλλες περιοχές του σώματος ή επίμονη θα πρέπει να αξιολογηθεί από έναν ιατρό για πιθανές αιτίες. Η εισολκή του δέρματος, η έκκριση από τη θηλή και η εισολκή της θηλής δεν είναι τυπικά χαρακτηριστικά της γυναικομαστίας και μπορεί να σχετίζονται με άλλες διαταραχές. Η γαλακτώδης έκκριση από τη θηλή δεν είναι τυπικό εύρημα, αλλά μπορεί να παρατηρηθεί σε ένα άτομο με γυναικομαστία εξαιτίας ενός όγκου που εκκρίνει προλακτίνη. Η αύξηση της διαμέτρου της θηλαίας άλω και η ασυμμετρία του θώρακα είναι άλλα πιθανά σημάδια γυναικομαστίας.

Μεγάλο μέρος της έρευνας για τη γυναικομαστία έχει επικεντρωθεί στα αίτια και τη θεραπεία της, αλλά ελάχιστη έχει διερευνήσει τις επιπτώσεις της στην ψυχική υγεία και τη συνολική ποιότητα ζωής. Η γυναικομαστία έχει ψυχοκοινωνικές επιπτώσεις που μπορεί να είναι ιδιαίτερα προκλητικές για τους εφήβους που βιώνουν σωματική ωρίμανση και σχηματισμό ταυτότητας, που περιλαμβάνει διαταραχές της εικόνας του σώματος, αρνητικές στάσεις απέναντι στο φαγητό, προβλήματα αυτοεκτίμησης, κοινωνική απόσυρση, άγχος και ντροπή. Οι άνδρες με γυναικομαστία μπορεί να εμφανίζονται ανήσυχοι ή αγχωμένοι λόγω ανησυχιών για την εμφάνισή της και την πιθανότητα να έχουν καρκίνο του μαστού. Συγκεκριμένες μελέτες υποδεικνύουν ότι η γυναικομαστία μπορεί να οδηγήσει σε διάφορες ψυχολογικές και κοινωνικές προκλήσεις, όπως κατάθλιψη, άγχος και διαταραχές σίτισης.

 Αιτίες 
Η γυναικομαστία πιστεύεται ότι προκαλείται από αλλοιωμένη αναλογία οιστρογόνων προς ανδρογόνα που οφείλεται σε αύξηση της δράσης των οιστρογόνων, μείωση της δράσης των ανδρογόνων ή συνδυασμό αυτών των δύο παραγόντων. Τα οιστρογόνα και τα ανδρογόνα έχουν αντίθετες δράσεις στον ιστό του μαστού: τα οιστρογόνα διεγείρουν τον πολλαπλασιασμό ενώ τα ανδρογόνα αναστέλλουν τον πολλαπλασιασμό. Η αιτία της γυναικομαστίας είναι άγνωστη σε περίπου 25% των περιπτώσεων. Οι γνωστές αιτίες μπορεί να είναι φυσιολογικές (που εμφανίζονται κανονικά) ή μη φυσιολογικές λόγω υποκείμενων παθολογιών όπως η χρήση φαρμάκων, οι χρόνιες ασθένειες, όγκοι ή υποσιτισμός.

 Φυσιολογικές 
Η φυσιολογική γυναικομαστία μπορεί να εμφανιστεί σε τρία χρονικά σημεία στη ζωή: λίγο μετά τη γέννηση τόσο σε θηλυκά όσο και σε αρσενικά βρέφη, κατά την εφηβεία σε έφηβους άνδρες και σε γηραιότερους ενήλικες ηλικίας άνω των 60 ετών.

 Νεογέννητα 
Το 60-90% των αρσενικών και θηλυκών νεογνών μπορεί να εμφανίσουν ανάπτυξη του μαστού κατά τη γέννηση ή τις πρώτες εβδομάδες της ζωής τους. Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, ο πλακούντας μετατρέπει τις ανδρογόνες ορμόνες δεϋδροεπιανδροστερόνη (DHEA) και θειική DHEA στις οιστρογονικές ορμόνες οιστρόνη και οιστραδιόλη, αντίστοιχα. Αφού αυτά τα οιστρογόνα παράγονται από τον πλακούντα, μεταφέρονται στην κυκλοφορία του μωρού, οδηγώντας έτσι σε προσωρινή γυναικομαστία στο μωρό. Σε ορισμένα βρέφη, νεογνικό γάλα μπορεί να εκρεύσει από τις θηλές. Η προσωρινή γυναικομαστία που παρατηρείται στα νεογέννητα μωρά συνήθως υποχωρεί μετά από δύο ή τρεις εβδομάδες.

 Έφηβοι 
μικρογραφία|Γυναικομαστία αγοριών που περνούν την εφηβεία
Η ορμονική ανισορροπία (αυξημένη αναλογία οιστρογόνων προς ανδρογόνα) κατά την πρώιμη εφηβεία, είτε λόγω μειωμένης παραγωγής ανδρογόνων από τα επινεφρίδια ή/και αυξημένης μετατροπής των ανδρογόνων σε οιστρογόνα, οδηγεί σε παροδική γυναικομαστία στους έφηβους άνδρες. Μπορεί να εμφανιστεί σε έως και 65% των εφήβων ήδη από την ηλικία των 10 ετών και κορυφώνεται στις ηλικίες 13 και 14 ετών. Αυτοπεριορίζεται στο 75-90% των εφήβων και συνήθως υποχωρεί αυθόρμητα μέσα σε 1 έως 3 χρόνια, καθώς η εξέλιξη της εφηβείας αυξάνει τα επίπεδα τεστοστερόνης και προκαλεί υποχώρηση του ιστού του μαστού. Μέχρι την ηλικία των 17 ετών, μόνο το 10% των εφήβων ανδρών έχουν επίμονη γυναικομαστία.

 Ενήλικες μεγαλύτερης ηλικίας 
Η μείωση των επιπέδων τεστοστερόνης και η αύξηση του επιπέδου του υποδόριου λιπώδους ιστού που θεωρείται μέρος της φυσιολογικής διαδικασίας γήρανσης μπορεί να οδηγήσει σε γυναικομαστία σε ηλικιωμένους άνδρες. Ο αυξημένος λιπώδης ιστός, κύρια θέση δραστηριότητας της αρωματάσης, οδηγεί σε αυξημένη μετατροπή ανδρογόνων ορμονών όπως η τεστοστερόνη σε οιστρογόνα. Επιπλέον, τα επίπεδα της σφαιρίνης που δεσμεύει τη σεξουαλική ορμόνη (SHBG) αυξάνονται με την ηλικία και συνδέονται με λιγότερη συγγένεια με τα οιστρογόνα από τα ανδρογόνα. Συνολικά, η αυξημένη αναλογία οιστρογόνων προς ανδρογόνα οδηγεί σε γυναικομαστία, γνωστή και ως γεροντική γυναικομαστία σε αυτήν την ομάδα. Υπάρχει 24-65% επιπολασμός της γεροντικής γυναικομαστίας σε ηλικιωμένους άνδρες.

 Μη φυσιολογικές 

 Φάρμακα 
Περίπου το 10-25% των περιπτώσεων γυναικομαστίας εκτιμάται ότι οφείλεται στη χρήση φαρμάκων ή εξωγενών χημικών ουσιών. Τα φάρμακα μπορούν να αυξήσουν τη δραστηριότητα των οιστρογόνων ή να αυξήσουν την αναλογία οιστρογόνων προς ανδρογόνα μέσω διαφόρων μηχανισμών, όπως σύνδεση με υποδοχείς οιστρογόνων, προώθηση της σύνθεσης οιστρογόνων, παροχή πρόδρομων ουσιών που μπορούν να αρωματιστούν σε οιστρογόνα, προκαλώντας βλάβη στους όρχεις, αναστολή σύνθεσης τεστοστερόνης, αναστολή της δράσης ανδρογόνα ή εκτοπίζοντας οιστρογόνα από την SHBG. Φάρμακα με καλές ενδείξεις συσχέτισης με γυναικομαστία περιλαμβάνουν τα σιμετιδίνη, κετοκοναζόλη, ανάλογα ορμόνης απελευθέρωσης γοναδοτροπίνης, ανθρώπινη αυξητική ορμόνη, ανθρώπινη χοριακή γοναδοτροπίνη, αναστολείς της 5α-αναγωγάσης όπως η φιναστερίδη και η ντουταστερίδη, ορισμένα οιστρογόνα που χρησιμοποιούνται για τον καρκίνο του προστάτη, όπως η φλουταμίδη και η σπιρονολακτόνη.

Φάρμακα με επαρκή στοιχεία για συσχέτιση με γυναικομαστία περιλαμβάνουν αναστολείς διαύλων ασβεστίου όπως η βεραπαμίλη, η αμλοδιπίνη και η νιφεδιπίνη , η ρισπεριδόνη, η ολανζαπίνη, τα αναβολικά στεροειδή, το αλκοόλ, τα οπιοειδή, η εφαβιρένζη, αλκυλιωτικοί παράγοντες και η ομεπραζόλη. Ορισμένα συστατικά προϊόντων προσωπικής φροντίδας δέρματος, όπως η λεβάντα ή το τεϊέλαιο, έχουν αναφερθεί ότι προκαλούν προεφηβική γυναικομαστία λόγω των οιστρογονικών και αντι-ανδρογόνων επιδράσεών τους. Ορισμένα συμπληρώματα διατροφής όπως το ντονγκ κουάι και το Tribulus terrestris έχουν επίσης συσχετιστεί με τη γυναικομαστία.

 Γυναικομαστία επανασίτισης 
Ο υποσιτισμός και η σημαντική απώλεια σωματικού λίπους καταστέλλουν την έκκριση γοναδοτροπινών, οδηγώντας σε υπογοναδισμό. Αυτό είναι αναστρέψιμο όταν επανέλθει η επαρκής διατροφή, όπου η επιστροφή της έκκρισης γοναδοτροπίνης και η γοναδική λειτουργία προκαλούν παροδική ανισορροπία των οιστρογόνων και των ανδρογόνων που μιμείται την εφηβεία, με αποτέλεσμα παροδική γυναικομαστία. Αυτό το φαινόμενο, γνωστό και ως γυναικομαστία επανασίτισης, παρατηρήθηκε για πρώτη φορά όταν άντρες που επέστρεφαν στο σπίτι από στρατόπεδα συγκέντρωσης κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου εμφάνισαν γυναικομαστία μετά την επανέναρξη μιας κανονικής δίαιτας. Παρόμοια με τη γυναικομαστία της εφηβείας, η γυναικομαστία της επανασίτισης υποχωρεί από μόνη της σε 1-2 χρόνια.

 Χρόνια νόσος 
Πολλοί ασθενείς με νεφρική ανεπάρκεια εμφανίζουν ορμονική ανισορροπία λόγω της καταστολής της παραγωγής τεστοστερόνης και της βλάβης των όρχεων από τα υψηλά επίπεδα ουρίας, επίσης γνωστή ως υπογοναδισμός που σχετίζεται με την ουραιμία. Επιπρόσθετα, γυναικομαστία έχει παρατηρηθεί στο 50% των ασθενών με χρόνια νεφρική νόσο που υποβάλλονται σε αιμοκάθαρση. Παρόμοια με τον μηχανισμό πίσω από τη γυναικομαστίας επανασίτισης, η αιμοκάθαρση επιτρέπει σε ασθενείς με νεφρική ανεπάρκεια που προηγουμένως υποσιτίζονται να επεκτείνουν τη δίαιτά τους και να ανακτήσουν βάρος. Η γυναικομαστία που σχετίζεται με την αιμοκάθαρση υποχωρεί αυθόρμητα μέσα σε 1-2 χρόνια.

Σε άτομα με ηπατική ανεπάρκεια ή κίρρωση, η ικανότητα του ήπατος να μεταβολίζει σωστά ορμόνες όπως τα οιστρογόνα μπορεί να είναι μειωμένη. Επιπλέον, όσοι πάσχουν από αλκοολική ηπατική νόσο διατρέχουν περαιτέρω κίνδυνο ανάπτυξης γυναικομαστίας. Η αιθανόλη μπορεί να διαταράξει άμεσα τη σύνθεση της τεστοστερόνης και η παρουσία φυτοοιστρογόνων στα αλκοολούχα ποτά μπορεί επίσης να συμβάλει σε υψηλότερη αναλογία οιστρογόνων προς τεστοστερόνη. Καταστάσεις που μπορεί να προκαλέσουν δυσαπορρόφηση όπως η κυστική ίνωση ή η ελκώδης κολίτιδα μπορεί επίσης να προκαλέσουν γυναικομαστία.

Ένα μικρό ποσοστό των περιπτώσεων ανδρικής γυναικομαστίας μπορεί να παρατηρηθεί με σπάνιες κληρονομικές διαταραχές όπως η μυϊκή ατροφία της σπονδυλικής στήλης και του βολβού και το πολύ σπάνιο σύνδρομο περίσσειας αρωματάσης.

 Υπογοναδισμός 
Η γυναικομαστία μπορεί να προκληθεί από απόλυτη ανεπάρκεια στην παραγωγή ανδρογόνων λόγω πρωτοπαθούς ή δευτεροπαθούς υπογοναδισμού. Ο πρωτοπαθής υπογοναδισμός προκύπτει όταν υπάρχει βλάβη στους όρχεις (λόγω ακτινοβολίας, χημειοθεραπείας, λοιμώξεων, τραύματος κ.λπ.), οδηγώντας σε μειωμένη παραγωγή ανδρογόνων. Μπορεί επίσης να προκληθεί από χρωμοσωμική ανωμαλία που παρατηρείται στο σύνδρομο Κλάινφελτερ, το οποίο σχετίζεται με γυναικομαστία περίπου στο 80% των περιπτώσεων. Ο δευτερογενής υπογοναδισμός προκύπτει όταν υπάρχει βλάβη στον υποθάλαμο ή την υπόφυση (λόγω ακτινοβολίας, χημειοθεραπείας, λοίμωξης, τραύματος κ.λπ.) και παρομοίως οδηγεί σε μειωμένη παραγωγή ανδρογόνων. Το καθαρό αποτέλεσμα είναι μειωμένη παραγωγή ανδρογόνων ενώ τα επίπεδα οιστρογόνων στον ορό (από την περιφερειακή αρωματοποίηση των ανδρογόνων) παραμένουν ανεπηρέαστα. Η έλλειψη της μεσολαβούμενης από ανδρογόνα αναστολής του πολλαπλασιασμού του ιστού του μαστού σε συνδυασμό με τη σχετική περίσσεια οιστρογόνων οδηγεί σε γυναικομαστία.

 Όγκοι 
Οι όγκοι των όρχεων όπως οι όγκοι των κυττάρων Λέιντιγκ, οι όγκοι των κυττάρων Σερτόλι (όπως στο σύνδρομο Πόιτς-Γιέγκερς) και το χοριοκαρκίνωμα που εκκρίνει hCG μπορεί να οδηγήσει σε γυναικομαστία ταχείας έναρξης προκαλώντας υπερβολική παραγωγή οιστρογόνου. Άλλοι όγκοι όπως οι όγκοι των επινεφριδίων, οι όγκοι της υπόφυσης (όπως ένα προλακτίνωμα ) ή ο καρκίνος του πνεύμονα, μπορούν να παράγουν ορμόνες που αλλάζουν την ισορροπία ανδρικών-γυναικείων ορμονών και να προκαλέσουν γυναικομαστία.

Τα άτομα με καρκίνο του προστάτη που υποβάλλονται σε θεραπεία με θεραπεία στέρησης ανδρογόνων μπορεί να εμφανίσουν γυναικομαστία.

 Παθοφυσιολογία 
δεξιά|μικρογραφία| Μεγάλη αδενική μάζα ιστού ανδρικού μαστού, που αφαιρέθηκε χειρουργικά
δεξιά|μικρογραφία| Μικροσκοπική εικόνα που δείχνει τη γυναικομαστοειδή υπερπλασία, τις κυτταρικές αλλαγές που παρατηρούνται στη χρώση ηωσίνης-αιματοξυλίνης σε γυναικομαστία
Τα αίτια της κοινής γυναικομαστίας παραμένουν αβέβαια, αλλά πιστεύεται ότι προκύπτουν από μια ανισορροπία μεταξύ των δράσεων των οιστρογόνων, που διεγείρουν την ανάπτυξη του ιστού του μαστού, και των ανδρογόνων, που αναστέλλουν την ανάπτυξη του ιστού του μαστού. Η προεξοχή του μαστού μπορεί να προκύψει από τη διεύρυνση του αδενικού ιστού του μαστού, του λιπώδους ιστού του θώρακα και του δέρματος και είναι συνήθως ένας συνδυασμός παραγόντων. Όπως και στις γυναίκες, τα οιστρογόνα διεγείρουν την ανάπτυξη του ιστού του μαστού στους άνδρες. Εκτός από την άμεση διέγερση της ανάπτυξης του ιστού του μαστού, τα οιστρογόνα μειώνουν έμμεσα την έκκριση τεστοστερόνης καταστέλλοντας την έκκριση ωχρινοτρόπου ορμόνης, με αποτέλεσμα τη μειωμένη έκκριση τεστοστερόνης στους όρχεις.

 Περίσσεια οιστρογόνων 
Ένας από τους κύριους μηχανισμούς για την ανισορροπία μεταξύ οιστρογόνων και ανδρογόνων είναι η υπερπαραγωγή οιστρογόνων. Μια πιθανή αιτία μπορεί να είναι ένα νεόπλασμα που προέρχεται από κύτταρα που εκκρίνουν οιστρογόνα. Οι όγκοι που παράγουν hCG διεγείρουν την παραγωγή οιστραδιόλης ενώ μειώνουν την παραγωγή άλλων ορμονών στους όρχεις. Η παχυσαρκία είναι μια άλλη κοινή αιτία περίσσειας οιστρογόνων ορού λόγω της παρουσίας αρωματάσης στον περιφερικό ιστό, η οποία είναι μια πρωτεΐνη που μετατρέπει τα ανδρογόνα σε οιστρογόνα. Το σύνδρομο Peutz-Jeghers είναι μια σπάνια αιτία όγκων των όρχεων που επηρεάζουν την έκφραση της αρωματάσης, η οποία οδηγεί σε αυξημένα επίπεδα οιστρογόνων στον ορό. Το σύνδρομο περίσσειας αρωματάσης είναι μια σπάνια γενετική διαταραχή που οδηγεί σε αυξημένη μετατροπή των ανδρογόνων σε οιστρογόνα στο σώμα.

 Ανεπάρκεια ανδρογόνων 
Ο πρωτοπαθής υπογοναδισμός (που υποδεικνύει ένα εγγενές πρόβλημα με τους όρχεις στους άνδρες) οδηγεί σε μειωμένη σύνθεση τεστοστερόνης και αυξημένη μετατροπή της τεστοστερόνης σε οιστραδιόλη που ενδεχομένως οδηγεί σε γυναικομαστική εμφάνιση. Το σύνδρομο Κλαϊνφέλτερ είναι ένα αξιοσημείωτο παράδειγμα διαταραχής που προκαλεί υπογοναδισμό και γυναικομαστία και έχει υψηλότερο κίνδυνο καρκίνου του μαστού στους άνδρες (20-50 φορές υψηλότερος από τους άνδρες χωρίς τη διαταραχή). Ο δευτερογενής υπογοναδισμός (που υποδηλώνει πρόβλημα με τον εγκέφαλο) οδηγεί σε μειωμένη παραγωγή και απελευθέρωση ωχρινοτρόπου ορμόνης (LH, διεγερτικό σήμα για τη σύνθεση ενδογενούς στεροειδούς ορμόνης) που οδηγεί σε μειωμένη παραγωγή τεστοστερόνης και οιστραδιόλης στους όρχεις.

 Αυξημένα επίπεδα σφαιρίνης που δεσμεύει τις ορμόνες του φύλου 
Τα οιστρογόνα μπορούν να αυξήσουν τα επίπεδα στο αίμα της πρωτεϊνικής σφαιρίνης που δεσμεύει τη σεξουαλική ορμόνη (SHBG), η οποία δεσμεύει την ελεύθερη τεστοστερόνη (τη δραστική μορφή) πιο ισχυρά από τα οιστρογόνα, οδηγώντας σε μειωμένη δράση της τεστοστερόνης στον ιστό του ανδρικού μαστού. Καταστάσεις όπως ο υπερθυρεοειδισμός και η χρόνια ηπατική νόσος επηρεάζουν τα επίπεδα της SHBG, οδηγώντας σε συμπτωματική γυναικομαστία.

 Αντοχή στα ανδρογόνα 
Η δυσλειτουργία στον υποδοχέα ανδρογόνων εμποδίζει τις επιδράσεις της τεστοστερόνης στους ιστούς-στόχους της. Τα σύνδρομα μη ευαισθησίας στα ανδρογόνα προκύπτουν από τους διαφορετικούς βαθμούς αντίστασης στις επιδράσεις των ανδρογόνων και μπορεί να προκαλέσουν εξωτερικά γεννητικά όργανα που μπορεί να μην ευθυγραμμίζονται με τον γονότυπο των φυλετικών χρωμοσωμάτων του ατόμου. Το σύνδρομο πλήρους αντοχής στα ανδρογόνα έχει ως αποτέλεσμα την αποτυχία ανάπτυξης εξωτερικών γεννητικών οργάνων όπως το πέος και το όσχεο μαζί με την ανάπτυξη μαστών σε ένα άτομο με όρχεις. Το σύνδρομο μερικής μη ευαισθησίας στα ανδρογόνα μπορεί να οδηγήσει σε ποικίλες εκδηλώσεις. Το σύνδρομο ελάχιστης αντοχής στα ανδρογόνα μπορεί να παρουσιαστεί ως γυναικομαστία στην εφηβεία και μπορεί επιπλέον να σχετίζεται με υπογονιμότητα.

 Φάρμακα 
Τα φάρμακα είναι γνωστό ότι προκαλούν γυναικομαστία μέσω αρκετών διαφορετικών μηχανισμών. Αυτοί οι μηχανισμοί περιλαμβάνουν την αύξηση των επιπέδων οιστρογόνων, τη μίμηση οιστρογόνων, τη μείωση των επιπέδων τεστοστερόνης ή άλλων ανδρογόνων, τον αποκλεισμό των υποδοχέων ανδρογόνων, την αύξηση των επιπέδων προλακτίνης ή μέσω μη αναγνωρισμένων μέσων. Οι πιθανοί αιτιολογικοί παράγοντες περιλαμβάνουν από του στόματος αντισυλληπτικά χάπια, σπιρονολακτόνη και αναβολικά στεροειδή.

Τα υψηλά επίπεδα προλακτίνης στο αίμα (που μπορεί να εμφανιστούν ως αποτέλεσμα ορισμένων όγκων ή ως παρενέργεια ορισμένων φαρμάκων) έχουν συσχετιστεί με τη γυναικομαστία. Υψηλά επίπεδα προλακτίνης στο αίμα μπορεί να αναστείλει την απελευθέρωση της ορμόνης απελευθέρωσης γοναδοτροπίνης και ως εκ τούτου να προκαλέσει δευτεροπαθή υπογοναδισμό. Υποδοχείς για την προλακτίνη και άλλες ορμόνες, συμπεριλαμβανομένου του αυξητικού παράγοντα 1 που μοιάζει με ινσουλίνη, του αυξητικού παράγοντα 2 που μοιάζει με ινσουλίνη, της ωχρινοτρόπου ορμόνης, της προγεστερόνης και της ανθρώπινης χοριακής γοναδοτροπίνης έχουν βρεθεί στον ιστό του ανδρικού μαστού, αλλά η επίδραση αυτών των διαφόρων ορμονών στην ανάπτυξη γυναικομαστίας δεν είναι καλά κατανοητή.

 Χρόνια νόσος 
Τα άτομα που έχουν κίρρωση ή χρόνια ηπατική νόσο μπορεί να αναπτύξουν γυναικομαστία για διάφορους λόγους. Όσοι έχουν διαγνωστεί με κίρρωση τείνουν να έχουν αυξημένη έκκριση της ανδρογόνου ορμόνης ανδροστενεδιόνη από τα επινεφρίδια, αυξημένη μετατροπή αυτής της ορμόνης σε διάφορους τύπους οιστρογόνων και αυξημένα επίπεδα SHBG, που οδηγεί σε μειωμένα επίπεδα ελεύθερης τεστοστερόνης στο αίμα. Περίπου το 10-40% των ανδρών με νόσο Γκρέιβς (μια κοινή μορφή υπερθυρεοειδισμού) εμφανίζουν γυναικομαστία. Η αυξημένη μετατροπή της τεστοστερόνης σε οιστρογόνα με αυξημένη δραστηριότητα αρωματάσης, αυξημένα επίπεδα SHBG και αυξημένη παραγωγή τεστοστερόνης και οιστραδιόλης από τους όρχεις λόγω των αυξημένων επιπέδων LH προκαλούν τη γυναικομαστία. Η σωστή αντιμετώπιση του υπερθυρεοειδισμού μπορεί να οδηγήσει στην επίλυση της γυναικομαστίας.

 Διάγνωση 
Για τη διάγνωση της γυναικομαστίας, λαμβάνεται λεπτομερές ιστορικό και φυσική εξέταση από γιατρό. Σημαντικές πτυχές της φυσικής εξέτασης περιλαμβάνουν την αξιολόγηση του ιστού του ανδρικού μαστού με ψηλάφηση για την αξιολόγηση του καρκίνου του μαστού και της ψευδογυναικομαστίας (μεγέθυνση του ιστού του ανδρικού μαστού αποκλειστικά λόγω περίσσειας λιπώδους ιστού), την αξιολόγηση του μεγέθους και της ανάπτυξης του πέους, την αξιολόγηση της ανάπτυξης των όρχεων και την αξιολόγηση για μάζες που εγείρουν υποψίες για καρκίνο των όρχεων και σωστή ανάπτυξη δευτερευόντων χαρακτηριστικών του φύλου όπως η ποσότητα και η κατανομή των τριχών στο εφήβαιο και τη μασχάλη. Η γυναικομαστία συνήθως εμφανίζεται με αμφοτερόπλευρη προσβολή του ιστού του μαστού αλλά μπορεί να εμφανιστεί και μονόπλευρα.

Η διάγνωση των ανδρών με διεύρυνση του μαστού μπορεί να αξιολογηθεί χρησιμοποιώντας έναν αλγόριθμο. Μια ανασκόπηση των φαρμάκων ή των ουσιών που παίρνει ένα άτομο μπορεί να αποκαλύψει την αιτία της γυναικομαστίας. Οι συνιστώμενες εργαστηριακές έρευνες για την εύρεση της υποκείμενης αιτίας της γυναικομαστίας περιλαμβάνουν δοκιμές για ασπαρτική τρανσαμινάση και τρανσαμινάση αλανίνης για τον αποκλεισμό ηπατικής νόσου, κρεατινίνη ορού για να προσδιοριστεί εάν υπάρχει νεφρική βλάβη και επίπεδα θυρεοειδοτρόπου ορμόνης για αξιολόγηση υπερθυρεοειδισμού. Εάν αυτές οι αρχικές εργαστηριακές εξετάσεις αποτύχουν να αποκαλύψουν την αιτία της γυναικομαστίας, τότε θα πρέπει να ελεγχθούν πρόσθετες εξετάσεις για την αξιολόγηση της υποκείμενης ορμονικής ισορροπίας λόγω υπογοναδισμού ή όγκου των όρχεων, συμπεριλαμβανομένων των συνολικών και ελεύθερων επιπέδων τεστοστερόνης, ωχρινοτρόπου ορμόνης, ωοθυλακιοτρόπου ορμόνης, οιστραδιόλης, βήτα ανθρώπινης χοριακής γοναδοτροπίνης (β-hCG) στον ορό και προλακτίνης.

Τα υψηλά επίπεδα προλακτίνης είναι ασυνήθιστα σε άτομα με γυναικομαστία. Εάν τα επίπεδα της β-hCG είναι ασυνήθιστα υψηλά, τότε θα πρέπει να γίνει υπερηχογράφημα των όρχεων για να ελεγχθούν για σημεία όγκου των όρχεων που εκκρίνει ορμόνες. Δείκτες όγκων των όρχεων, επινεφριδίων ή άλλων όγκων όπως το 17-κετοστεροειδές των ούρων ή η αφυδροεπιανδροστερόνη ορού μπορούν επίσης να ελεγχθούν εάν υπάρχουν ενδείξεις ορμονικής ανισορροπίας κατά τη φυσική εξέταση. Εάν αυτή η αξιολόγηση δεν αποκαλύψει την αιτία της γυναικομαστίας, τότε θεωρείται ότι είναι ιδιοπαθής γυναικομαστία (ασαφής αιτίας).

 Διαφορική διάγνωση 
Ενώ μπορεί να υπάρχουν πολλές πιθανές αιτίες αντρών ασθενών που παρουσιάζουν αυξημένο μαστικό ιστό, οι διαφορικές διαγνώσεις είναι πιο ανησυχητικές για τη γυναικομαστία, την ψευδογυναικομαστία και τον καρκίνο του μαστού (που είναι σπάνιος στους άνδρες). Άλλες πιθανές αιτίες διεύρυνσης του ανδρικού μαστού, όπως μαστίτιδα, λίπωμα, σμηγματογόνος κύστη, δερμοειδής κύστη, αιμάτωμα, μετάσταση, εκτασία του πόρου, νέκρωση λίπους ή αμάρτωμα τυπικά αποκλείονται πριν γίνει η διάγνωση.

 Απεικόνιση 
Η μαστογραφία είναι η μέθοδος εκλογής για την ακτινολογική εξέταση του ιστού του ανδρικού μαστού στη διάγνωση της γυναικομαστίας όταν υπάρχει υποψία καρκίνου του μαστού κατά τη φυσική εξέταση. Εάν κατά τη διάρκεια μιας φυσικής εξέτασης γίνει αισθητή μια μάζα/ογκίδιο, ορισμένα χαρακτηριστικά του εξογκώματος που θα έδειχναν κακοήθεια θα ήταν ανώδυνα, μη κινούμενα (σταθερά), ακανόνιστου σχήματος και αλλαγές στο δέρμα. Η μαστογραφία σπάνια ενδείκνυται για άνδρες, καθώς ο καρκίνος του μαστού είναι μια απίθανη διάγνωση. Εάν γίνει μαστογραφία και δεν αποκαλύψει ευρήματα που υποδηλώνουν καρκίνο του μαστού, δεν είναι τυπικά απαραίτητη περαιτέρω απεικόνιση. Εάν ένας όγκος των επινεφριδίων ή των όρχεων θεωρείται υπεύθυνος για τη γυναικομαστία, μπορεί να γίνει υπερηχογραφική εξέταση αυτών των δομών.

 Ιστολογία 
μικρογραφία|Γυναικομαστοειδής υπερπλασία - Χαμηλή μεγέθυνση
Τα πρώιμα ιστολογικά χαρακτηριστικά που αναμένεται να εμφανιστούν κατά την εξέταση του γυναικομαστικού ιστού που επιτυγχάνεται με βιοψία με λεπτή βελόνα περιλαμβάνουν τα ακόλουθα: πολλαπλασιασμός και επιμήκυνση των πόρων, αύξηση συνδετικού ιστού, αύξηση φλεγμονής και οίδημα που περιβάλλει τους πόρους και αύξηση στους ινοβλάστες του συνδετικού ιστού. Η χρόνια γυναικομαστία μπορεί να εμφανίσει διαφορετικά ιστολογικά χαρακτηριστικά, όπως αυξημένη ίνωση του συνδετικού ιστού, αύξηση του αριθμού των πόρων, λιγότερη φλεγμονή σε σχέση με το οξύ στάδιο της γυναικομαστίας, αυξημένο λίπος του υποχωρίου και υαλίνωση του στρώματος. Όταν εκτελείται χειρουργική επέμβαση, ο αδένας αποστέλλεται στο εργαστήριο για να επιβεβαιώσει την παρουσία γυναικομαστίας και να ελεγχθεί για όγκους στο μικροσκόπιο. Η χρησιμότητα της παθολογοανατομικής εξέτασης του ιστού του μαστού που αφαιρέθηκε από άρρενες εφήβους ασθενείς με γυναικομαστία έχει πρόσφατα αμφισβητηθεί λόγω της σπανιότητας του καρκίνου του μαστού σε αυτόν τον πληθυσμό.

 Ταξινόμηση 
Το φάσμα της σοβαρότητας της γυναικομαστίας έχει κατηγοριοποιηθεί σε ένα σύστημα βαθμολόγησης:

 Βαθμός I: Μικρή διεύρυνση, χωρίς περίσσεια δέρματος
 Βαθμός II: Μέτρια διεύρυνση, χωρίς περίσσεια δέρματος
 Βαθμός III: Μέτρια διεύρυνση, περίσσεια δέρματος
 Βαθμός IV: Σημαντική διεύρυνση, περίσσεια δέρματος

 Θεραπεία 
Εάν η γυναικομαστία δεν υποχωρήσει μόνη της σε δύο χρόνια, τότε είναι απαραίτητη η ιατρική θεραπεία. Οι επιλογές είναι φαρμακευτική ή χειρουργική επέμβαση.

 Φάρμακα 
Η γυναικομαστία μπορεί να ανταποκριθεί καλά στην ιατρική θεραπεία, αν και είναι συνήθως αποτελεσματική μόνο όταν γίνεται εντός των πρώτων δύο ετών μετά την έναρξη της διεύρυνσης του ανδρικού μαστού. Οι εκλεκτικοί ρυθμιστές των υποδοχέων οιστρογόνων (SERMs) όπως η ταμοξιφαίνη, η ραλοξιφαίνη και η κλομιφαίνη μπορεί να είναι ωφέλιμοι στη θεραπεία της γυναικομαστίας, αλλά δεν έχουν εγκριθεί από τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ για χρήση στη γυναικομαστία. Η κλομιφαίνη φαίνεται να είναι λιγότερο αποτελεσματική από την ταμοξιφαίνη ή τη ραλοξιφαίνη. Η ταμοξιφαίνη μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη θεραπεία της γυναικομαστίας σε ενήλικες και από τις ιατρικές θεραπείες που χρησιμοποιούνται, η ταμοξιφαίνη είναι η πιο αποτελεσματική. Πρόσφατες μελέτες έχουν δείξει ότι η θεραπεία με ταμοξιφαίνη μπορεί να αντιπροσωπεύει έναν ασφαλή και αποτελεσματικό τρόπο θεραπείας σε περιπτώσεις αισθητικά ενοχλητικής ή επώδυνης γυναικομαστίας. Οι αναστολείς αρωματάσης (AIs) όπως η αναστροζόλη έχουν χρησιμοποιηθεί εκτός ετικέτας για περιπτώσεις γυναικομαστίας που εμφανίζονται κατά την εφηβεία, αλλά είναι λιγότερο αποτελεσματικοί από τους SERM.

Μερικές περιπτώσεις γυναικομαστίας που προκαλούνται από τις σπάνιες διαταραχές, το σύνδρομο περίσσειας αρωματάσης και το σύνδρομο Peutz-Jeghers έχουν ανταποκριθεί στη θεραπεία με AI, όπως η αναστροζόλη. Τα ανδρογόνα/αναβολικά στεροειδή μπορεί να είναι αποτελεσματικά για τη γυναικομαστία. Η ίδια η τεστοστερόνη μπορεί να μην είναι κατάλληλη για τη θεραπεία της γυναικομαστίας καθώς μπορεί να αρωματιστεί σε οιστραδιόλη, αλλά τα μη αρωματιζόμενα ανδρογόνα όπως η τοπική ανδροστανολόνη (διυδροτεστοστερόνη) μπορεί να είναι χρήσιμα.

 Χειρουργική 
δεξιά|μικρογραφία| Άνδρας με ασύμμετρη γυναικομαστία, πριν και μετά την εκτομή του αδένα και λιποαναρρόφηση της μέσης
Εάν η χρόνια γυναικομαστία δεν ανταποκρίνεται στην ιατρική θεραπεία, συνήθως απαιτείται χειρουργική αφαίρεση του αδενικού ιστού του μαστού. Το Αμερικανικό Συμβούλιο για τη Κοσμητική Χειρουργική αναφέρει ότι η χειρουργική επέμβαση είναι η «πιο αποτελεσματική γνωστή θεραπεία για τη γυναικομαστία». Θα πρέπει να εξεταστεί το ενδεχόμενο χειρουργικής θεραπείας εάν η γυναικομαστία επιμένει για περισσότερο από 12 μήνες, προκαλεί ενόχληση (δηλαδή σωματική δυσφορία ή ψυχολογική δυσφορία) και βρίσκεται στο ινωτικό στάδιο. Στους έφηβους άνδρες, συνιστάται η αναβολή της χειρουργικής επέμβασης έως ότου ολοκληρωθεί η εφηβεία (η ανάπτυξη του πέους και των όρχεων θα πρέπει να φτάσει στο στάδιο V της κλίμακας Tanner).

Οι χειρουργικές προσεγγίσεις για τη θεραπεία της γυναικομαστίας περιλαμβάνουν την υποδόρια μαστεκτομή, την υποβοηθούμενη με λιποαναρρόφηση μαστεκτομή, τη λιποαναρρόφηση με laser και τη λιποδιάλυση χωρίς λιποαναρρόφηση. Οι επιπλοκές της μαστεκτομής μπορεί να περιλαμβάνουν αιμάτωμα, λοίμωξη χειρουργικού τραύματος, ασυμμετρία του μαστού, αλλαγές στην αίσθηση του μαστού, νέκρωση της θηλής ή της θηλαίας άλω, σέρομα, αισθητές ή επώδυνες ουλές και παραμορφώσεις. Το 2019, 24.123 άνδρες ασθενείς υποβλήθηκαν σε χειρουργική θεραπεία για γυναικομαστία στις Ηνωμένες Πολιτείες, σημειώνοντας αύξηση 19% σε σχέση με το 2000. Το 35% αυτών των ασθενών ήταν μεταξύ 20 και 29 ετών και το 60% ήταν νεότεροι από την ηλικία των 29 τη στιγμή της επέμβασης. Με μέση αμοιβή χειρουργού 4.123 $, η χειρουργική επέμβαση γυναικομαστίας ήταν επίσης η 11η πιο δαπανηρή ανδρική αισθητική χειρουργική του 2019.

 Άλλοι 
Η ακτινοθεραπεία και η ταμοξιφαίνη έχει αποδειχθεί ότι βοηθούν στην πρόληψη της ανάπτυξης γυναικομαστίας και πόνου στο στήθος σε ασθενείς με καρκίνο του προστάτη που θα λαμβάνουν θεραπεία στέρησης ανδρογόνων. Η αποτελεσματικότητα αυτών των θεραπειών περιορίζεται μόλις εμφανιστεί γυναικομαστία και επομένως είναι πιο αποτελεσματικές όταν χρησιμοποιούνται προληπτικά.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, πολλές ασφαλιστικές εταιρείες αρνούνται την κάλυψη για χειρουργική επέμβαση για θεραπεία γυναικομαστίας ή μείωση ανδρικού στήθους υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για αισθητική επέμβαση.

 Πρόγνωση 
Η ίδια η γυναικομαστία είναι ένα καλόηθες εύρημα. Δεν παρέχει κακή πρόγνωση, για ορισμένους ασθενείς με υποκείμενες παθολογίες όπως ο καρκίνος των όρχεων η πρόγνωση μπορεί να είναι χειρότερη. Ο αδενικός ιστός συνήθως αναπτύσσεται υπό την επίδραση ορμονικής διέγερσης και είναι συχνά ευαίσθητος ή επώδυνος. Επιπλέον, η γυναικομαστία συχνά παρουσιάζει κοινωνικές και ψυχολογικές δυσκολίες όπως χαμηλή αυτοεκτίμηση, κατάθλιψη ή ντροπή.

 Επιδημιολογία 
Η γυναικομαστία είναι η πιο κοινή καλοήθης διαταραχή του ιστού του ανδρικού μαστού και επηρεάζει το 35 τοις εκατό των ανδρών, και είναι πιο διαδεδομένη μεταξύ 50 και 69 ετών.

Νέες περιπτώσεις γυναικομαστίας είναι συχνές σε τρεις ηλικιακούς πληθυσμούς: νεογέννητα, εφήβους και άνδρες άνω των 50 ετών. Η νεογνική γυναικομαστία εμφανίζεται σε περίπου 60-90 τοις εκατό των αρσενικών μωρών και οι περισσότερες περιπτώσεις υποχωρούν από μόνες τους σε περίπου 2-3 εβδομάδες μετά τον τοκετό. Κατά την εφηβεία, κατά μέσο όρο το 33 τοις εκατό των ανδρών εκτιμάται ότι εμφανίζουν σημεία γυναικομαστίας. Η γυναικομαστία στους ηλικιωμένους άνδρες εκτιμάται ότι είναι παρούσα στο 24-65 τοις εκατό των ανδρών μεταξύ 50 και 80 ετών. Οι εκτιμήσεις για την ασυμπτωματική γυναικομαστία είναι περίπου έως και 70% σε άνδρες ηλικίας 50 έως 69 ετών.

Ο επιπολασμός της γυναικομαστίας στους άνδρες μπορεί να έχει αυξηθεί τα τελευταία χρόνια, αλλά η επιδημιολογία της διαταραχής δεν είναι πλήρως κατανοητή. Η χρήση αναβολικών στεροειδών και η έκθεση σε χημικές ουσίες που μιμούνται τα οιστρογόνα σε καλλυντικά προϊόντα, οργανοχλωρικά φυτοφάρμακα και βιομηχανικές χημικές ουσίες έχουν προταθεί ως πιθανοί παράγοντες που οδηγούν σε αυτήν την αύξηση.

 Ιστορία 
Ο όρος γυναικομαστία επινοήθηκε από τον Γαληνό. Αναγνώρισε επίσης την αδενική διεύρυνση του ανδρικού μαστού. Ωστόσο, αυτό δεν ήταν μια κατάσταση γυναικομαστίας σύμφωνα με τον ίδιο. Μια χειρουργική επέμβαση για τη θεραπεία της γυναικομαστίας περιγράφηκε από τον Αμπουλκάση στο δεύτερο βιβλίο του Kitab al-Tasrif.

 Κοινωνία και πολιτισμός 
Η γυναικομαστία μπορεί να οδηγήσει σε ψυχολογική δυσφορία για όσους πάσχουν από την πάθηση. Υπάρχουν ομάδες υποστήριξης για να βοηθήσουν στη βελτίωση της αυτοεκτίμησης των επηρεαζόμενων ατόμων.

Στην υπόθεση Murray εναντίον Janssen Pharmaceuticals, ο Μάρεϊ ήταν χρήστης ρισπεριδόνης στον οποίο του συνταγογραφήθηκε το φάρμακο σε ηλικία εννέα ετών και ανέπτυξε ανδρικά στήθη. Μια κριτική επιτροπή αποφάσισε υπέρ του Μάρεϊ τον Νοέμβριο του 2015 και του απένειμε 1,75 εκατομμύρια δολάρια. Η ετυμηγορία των ενόρκων ύψους 1,75 εκατομμυρίων δολαρίων αντιπροσώπευε αποζημίωση για « παραμόρφωση και ψυχική οδύνη», αν και αργότερα μειώθηκε σε 680.000 δολάρια. Στο δεύτερο μέρος της δίκης, οι ενάγοντες προσπάθησαν να αποδείξουν ότι οι εταιρείες γνώριζαν και σκόπιμα αγνόησαν στοιχεία ότι η ρισπεριδόνη θα μπορούσε να οδηγήσει σε γυναικομαστία σε νεαρούς άνδρες, και παρόλα αυτά προώθησαν το φάρμακο εκτός ετικέτας και κυκλοφόρησαν το φάρμακο στην ελεύθερη αγορά για συνταγογράφηση και χρήση από ασθενείς χωρίς να αποκαλύπτονται οι παρενέργειες. Το δικαστήριο βρήκε τους ενάγοντες στο δεύτερο μέρος της δίκης και επιδίκασε 8 δισεκατομμύρια δολάρια ως τιμωρητική αποζημίωση. Το ποσό αργότερα μειώθηκε στα 6,8 εκατομμύρια δολάρια από τον δικαστή Kenneth Powell Jr.

Το 2019, μια κριτική επιτροπή 12 ατόμων στη Φιλαδέλφεια επιδίκασε 8 δισεκατομμύρια δολάρια ως τιμωρητική αποζημίωση σε ενάγοντες που συνδέονται με τη χρήση ρισπεριδόνης. Η ρισπεριδόνη είναι ένα άτυπο αντιψυχωσικό που εγκρίθηκε αρχικά για τη θεραπεία της ψύχωσης, αλλά η χρήση του σε παιδιά, συμπεριλαμβανομένων εκείνων με διαγνώσεις αυτισμού, ΔΕΠΥ και σχιζοφρένειας, έχει αυξηθεί τις τελευταίες δύο δεκαετίες.

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Παθήσεις του ενδοκρινικού συστήματος
Κατηγορία:Ανδρολογία
Κατηγορία:Μαστός