Ο ιππότης Γκλουκ

Ο ιππότης Γκλουκ. Μια ανάμνηση από το 1809 () είναι το πρώτο διήγημα του Ε. Τ. Α. Χόφμαν. Γράφτηκε στο Μπάμπεργκ τον Ιούλιο-Αύγουστο του 1808 και δημοσιεύτηκε στο τεύχος της «Γενικής Μουσικής Εφημερίδας» τον Φεβρουάριο του 1809. Είναι το πρώτο διήγημα της συλλογής του συγγραφέα Φαντασίες εμπνευσμένες από τη μανιέρα του Καλό (1814). Το διήγημα κινείται στη σφαίρα των ονείρων και του φανταστικού: ο αφηγητής συναντά ή πιστεύει ότι συναντά τον συνθέτη Κρίστοφ Βίλιμπαλντ Γκλουκ που είχε πεθάνει το 1787.

 Υπόθεση 
Στο τέλος του φθινοπώρου, ο αφηγητής κάθεται κάτω από τις φιλύρες του Τίεργκαρτεν του Βερολίνου όπου μια ορχήστρα παίζει άτεχνα. Καθισμένος σε ένα καφέ, ο αφηγητής παρακολουθώντας το πλήθος των περιπατητών παραδίδεται σε ένα παιχνίδι της φαντασίας του στο οποίο φαντάζεται ότι βρίσκεται με φίλους του και συζητούν για διάφορα θέματα, την τέχνη, τις επιστήμες κλ. Ένας άγνωστος κάθεται ήσυχα στο τραπέζι του. Από τη συζήτηση γίνεται σαφές ότι είναι δεινός γνώστης της μουσικής. Και οι δύο έχουν υψηλή αντίληψη για την τέχνη και εκφράζουν το πάθος τους για τις όπερες του Μότσαρτ και του Γκλουκ. Ωστόσο, περιφρονούν τον τρόπο με τον οποίο παίζονται τα έργα των συνθετών στο Βερολίνο.

Λίγους μήνες αργότερα, οι δύο άντρες συναντιούνται ξανά τυχαία, «ένα κρύο βροχερό βράδυ, σε μια μακρινή γειτονιά», μπροστά στο θέατρο όπου παίζεται μια παράσταση της όπερας Αρμίντα του Γκλουκ. Αγανακτισμένος από την κακή εκτέλεση, ο μυστηριώδης μουσικόφιλος καλεί τον αφηγητή στο σπίτι του για να του δείξει πώς πρέπει να παίζεται σωστά η Αρμίντα. Το σπίτι ο αφηγητής παρατηρεί ότι τα μουσικά όργανα είναι καλυμμένα με σκόνη. Ο άγνωστος παίζει το κομμάτι στο παλιό του πιάνο και τραγουδά το άνοιγμα της όπερας, ζητώντας από τον αφηγητή να γυρίζει τις σελίδες. Ο αφηγητής παρατηρεί έκπληκτος ότι οι σελίδες είναι άδειες.

Η ερμηνεία της ουβερτούρας και της τελικής σκηνής της όπερας συγκλονίζει τον αφηγητή με την τελειότητα της εκτέλεσης. Συνειδητοποιεί ότι έχει μια ιδιοφυΐα μπροστά του και τον ρωτάει για το όνομά του. Τότε, ο παράξενος άγνωστος εξαφανίζεται και το δωμάτιο βυθίζεται στο σκοτάδι. Όταν ξαναεμφανίζεται με το φως, φοράει πλούσια ρούχα φορτωμένα με κεντήματα και ένα σπαθί που κρέμεται στο πλάι του. Τα γεγονότα που εκτυλίσσονται έχουν τρομοκρατήσει τον αφηγητή, αλλά παραδέχεται ότι ο άγνωστος έπαιξε το έργο όπως θα το έπαιζε ο ίδιος ο συνθέτης. Στη συνέχεια ο άγνωστος συστήνεται χαμογελώντας με ένα παράξενο βλέμμα: «Είμαι ο ιππότης Γκλουκ!»

 Ερμηνευτική προσέγγιση 

 Δεδομένου ότι ο συνθέτης Κρίστοφ Βίλιμπαλντ Γκλουκ πέθανε το 1787 και η ιστορία διαδραματίζεται το φθινόπωρο του 1809, ο αναγνώστης αφήνεται να αποφασίσει μόνος του ποιος ήταν ο παράξενος άγνωστος του αφηγητή: Ένας εξαιρετικά προικισμένος τρελός παθιασμένος με τη μουσική του Γκλουκ, ώστε στο τέλος να φαντάζεται ότι είναι ο ίδιος ο συνθέτης ή το φάντασμα του συνθέτη που επισκέφτηκε το Βερολίνο στο αρχές του 19ου αιώνα. Ο Χόφμαν αφήνει το ερώτημα ανοιχτό.

 Ο συγγραφέας χρησιμοποιεί όλα τα δυνατά μέσα για να δημιουργήσει έναν φανταστικό αφηγηματικό χώρο, π.χ. η ιστορία διαδραματίζεται το φθινόπωρο του 1809, αν και δημοσιεύτηκε τον Φεβρουάριο του ίδιου έτους. Κατά συνέπεια, σχεδόν τα πάντα είναι δυνατά: ο ιππότης Γκλουκ είναι και δεν είναι ο συνθέτης Γκλουκ, καθώς στον μη ρεαλιστικό αφηγηματικό χώρο που δημιουργεί ο Χόφμαν, οι χρονολογικές εκτιμήσεις παίζουν πολύ δευτερεύοντα ρόλο. 

 Μετάφραση στα ελληνικά 

 Ο ιππότης Γκλουκ είναι το πρώτο από τα Έξι υπέρ ρεαλιστικά διηγήματα των εκδόσεων Αιγόκερως σε μετάφραση Γιάννη Βασιλειάδη 

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Ε. Τ. Α. Χόφμαν
Κατηγορία:Γερμανικές νουβέλες
Κατηγορία:Λογοτεχνία του φανταστικού
Κατηγορία:Ρομαντισμός