Σαντζάκι της Λήμνου

Το Σαντζάκι της Λήμνου (οθωμανικά τουρκικά: Sancak-i/Liva-i Limni) ήταν δευτέρας τάξεως οθωμανική επαρχία (σαντζάκι ή λιβάς), η οποία περιελάμβανε την περιοχή της Λήμνου και της Θάσου.

Μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης και χάρη στη μεσολάβηση του Μιχαήλ Κριτόβουλου, ο σουλτάνος Μωάμεθ Β΄ αναγνώρισε την κατοχή της Λήμνου και της Θάσου από τον Ντορίνο Α΄ Γκαττιλούζιο με αντάλλαγμα ετήσιο φόρο 2.325 χρυσών νομισμάτων. Όταν ο Ντορίνο πέθανε το 1455, στον γιο και διάδοχό του Ντομένικο Γκαττιλούζιο παραχωρήθηκε μόνο η Λήμνος. 

Το 1456, ο Μωάμεθ Β΄ επιτέθηκε και κατέλαβε τις επικράτειες του Γκαττιλούζιο στη Θράκη (Αίνος και τα νησιά Σαμοθράκη και Ίμβρος). Κατά τις επακόλουθες διαπραγματεύσεις με τον Ντομένικο Γκαττιλούζιο, ο ελληνικός λαός της Λήμνου ξεσηκώθηκε ενάντια στον μικρότερο αδελφό του Νικολό Γκαττιλούζιο και υποτάχθηκε στον Σουλτάνο, ο οποίος διόρισε κάποιον Χαμζά Μπέη ως κυβερνήτη υπό τον Μπέη της Καλλίπολης, Ισμαήλ. Ο Μωάμεθ χορήγησε έναν ειδικό νομικό χάρτη (κανούν-όνομα) στη Λήμνο, την Ίμβρο και τη Θάσο, αυτή την εποχή, που αναθεωρήθηκε αργότερα από τον Σελίμ Α΄ το 1519. 

Το 1457 ένας Παπικός στόλος υπό τον Καρδινάλιο Λουδοβίκο Σκαράμπι Μετζαρότα κατέλαβε το νησί. Ο Πάπας Καλλίξτος Γ΄ ήλπιζε να δημιουργήσει μια νέα στρατιωτική τάξη στο νησί, που έλεγχε την έξοδο των Δαρδανελίων, αλλά τίποτα δεν προέκυψε καθώς ο Ισμαήλ Μπέης σύντομα ανέκτησε τη Λήμνο για τον Σουλτάνο.

Το 1464, κατά τη διάρκεια του Πρώτου Οθωμανο-Βενετικού Πολέμου, οι Ενετοί κατέλαβαν τη Λήμνο και άλλες πρώην κτήσεις των Γκαττιλούζιο, αλλά η περιοχή επανήλθε στον Οθωμανικό έλεγχο σύμφωνα με τη Συνθήκη της Κωνσταντινούπολης του 1479. Στη συνέχεια, ο Καπουντάν Πασάς και ο Γκεντίκ Αχμέτ, επισκεύασαν τις οχυρώσεις του νησιού και έφεραν αποίκους από την Ανατολία. 

Την εποχή αυτή, η διοίκηση του νησιού μεταρρυθμίστηκε και ευθυγραμμίστηκε με την οθωμανική πρακτική, με διοικητή (βοεβόδα), δικαστή (καδί) και προεστό (κοτζαμπάσι) επικεφαλής των ντόπιων Ελλήνων κατοίκων. Στα τέλη του 16ου αιώνα, η Λήμνος καταγράφεται, μαζί με τη Χίο, ως «το μόνο ακμάζον νησί του Αρχιπελάγους». Είχε 74 χωριά, τα τρία από τα οποία κατοικούσαν Τούρκοι μουσουλμάνοι.

Τον Ιούλιο του 1656, κατά τη διάρκεια του Πέμπτου Οθωμανο-Βενετικού Πολέμου, οι Ενετοί κατέλαβαν ξανά το νησί μετά από μια μεγάλη νίκη επί του οθωμανικού στόλου. Οι Οθωμανοί υπό τον Τοπάλ Μεχμέτ Πασά το ανέκτησαν μόλις ένα χρόνο αργότερα, στις 15 Νοεμβρίου 1657, αφού πολιορκούσαν την πρωτεύουσα του Κάστρου για 63 ημέρες. Ο διάσημος σούφι ποιητής Νιγιαζί Μισρί εξορίστηκε στη Λήμνο για αρκετά χρόνια στα τέλη του 17ου αιώνα. Το 1770 οι ρωσικές δυνάμεις υπό τον κόμη Αλέξιος Ορλώφ πολιόρκησαν το Κάστρο για 60 ημέρες κατά τη διάρκεια του Ρωσοτουρκικού πολέμου του 1768-1774. Το φρούριο είχε μόλις παραδοθεί όταν μια επίθεση του οθωμανικού στόλου στα ρωσικά πλοία στον κόλπο του Μούδρος ανάγκασε τους Ρώσους να αποσυρθούν (24 Οκτωβρίου 1770).

Υπό Οθωμανική κυριαρχία, η Λήμνος αποτελούσε αρχικά μέρος των σαντζακιών της Καλλίπολης ή της Μυτιλήνης υπό το Εγιαλέτι του Αρχιπελάγους, αλλά συγκροτήθηκε ως ξεχωριστό σαντζάκι στις μεταρρυθμίσεις των μέσων του 19ου αιώνα, το αργότερο το 1846. Καταργήθηκε το 1867, το σαντζάκι ξανασχηματίστηκε το 1879 και υπήρχε μέχρι την κατάληψη του νησιού από τους Έλληνες το 1912. Περιλάμβανε τα νησιά Λίμνη (Λήμνο), Μποζμπάμπα (Άγιο Ευστράτιο), Ίμροζ (Ίμβρο) και Μποζκαντά (Τένεδο).

Ο Γάλλος λόγιος Βιτάλ Κινέ, στο έργο του La Turquie d'Asie του 1896, κατέγραψε πληθυσμό 27.079, εκ των οποίων οι 2.450 ήταν μουσουλμάνοι και οι υπόλοιποι ελληνορθόδοξοι.

 Παραπομπές 

 Πηγές 



Λήμνου
Κατηγορία:Οθωμανική διοικητική διαίρεση της Ελλάδας
Λημνου
Κατηγορία:Ιστορία της Λήμνου
Κατηγορία:Λήμνος