Τζοβάννι Μπαλιόνε

Ο Τζοβάννι Μπαλιόνε (, 1566 – 30 Δεκεμβρίου 1643) ήταν Ιταλός ζωγράφος και ιστορικός τέχνης του Ύστερου Μανιερισμού και του Πρώιμου Μπαρόκ. Αν και παραγωγικός ζωγράφος, ο Μπαλιόνε έμεινε περισσότερο στην ιστορία για την εγκυκλοπαιδική συλλογή βιογραφιών των άλλων καλλιτεχνών που εργάζονταν στη Ρώμη κατά τη διάρκεια της ζωής του, και ιδιαίτερα για την οξεία σχέση του με τον λίγο νεότερο καλλιτέχνη Καραβάτζο μέσω της τέχνης και των γραπτών του.

 Βίος 
Γεννήθηκε και πέθανε στη Ρώμη, αλλά σύμφωνα με τα λεγόμενά του καταγόταν από ευγενή οικογένεια της Περούτζα. Μαθητής του άσημου Φλωρεντινού καλλιτέχνη που εργαζόταν στη Ρώμη, Φραντσέσκο Μορέλλι (δεν πρέπει να συγχέεται με τον μετέπειτα γαλλοϊταλό χαράκτη Φραντσέσκο Μορέλλι), εργάστηκε κυρίως στη Ρώμη, αρχικά με ύστερο μανιεριστικό ύφος επηρεασμένο από τον Τζουζέππε Τσέζαρι (ή τον «Cavaliere d'Arpino»). Μετά από ένα intermezzo Caravaggesco, όταν επηρεάστηκε έντονα από τον νεαρό Καραβάτζο στα πρώτα χρόνια του νέου αιώνα, και μια φάση με επιρροές από την Μπολόνια στη δεκαετία του 1610, το τελικό ύφος του Μπαλιόνε έγινε πιο γενικευμένο και τυπικό για τους Ρωμαίους ζωγράφους του πρώιμου μπαρόκ, όπως ο Γκουερτσίνο, αντανακλώντας όμως πάντα την εκπαίδευσή του στην κεντροϊταλική παράδοση του disegno, την απουσία της οποίας επέκρινε στους Καραβατζιστές. Για τον Ρούντολφ Βιτκάουερ, το ύφος του «αμφιταλαντεύεται μεταξύ των προοδευτικών τάσεων, χωρίς να τις απορροφά πλήρως».O'Neill; Wittkower, ο οποίος παραπέμπει την αναφορά του στο ύφος του Μπαλιόνε σε μια σημείωση στη σημ. 9, σελ. 514, και σελ. 74

Πέρασε το 1621-1622 στη Μάντοβα ως αυλικός καλλιτέχνης του δούκα Φερδινάνδου Γκοντζάγκα, όπου η επαφή του με την υπέροχη συλλογή βενετσιάνικων έργων ζωγραφικής του Γκοντζάγκα επηρέασε το ύφος του.O'Neill Κατά τα άλλα παρέμεινε στη Ρώμη, όπου κατάφερε επί μακρόν να προσελκύσει παραγγελίες από την παπική αυλή και την αριστοκρατία. Οι πίνακές του έχουν περιγραφεί από τον ιστορικό τέχνης Στίβεν Φ. Όστροου ως «εξαιρετικά άνισοι, στην καλύτερη περίπτωση ικανοί, και το έργο του ωχριά σε σύγκριση με εκείνο πολλών από τους σύγχρονους καλλιτέχνες που μιμήθηκε», ενώ τα «σχέδια με κιμωλία και πένα και μελάνι αποκαλύπτουν μια δύναμη και έναν λυρισμό που σπάνια συναντάμε στους πίνακές του».Ostrow, 609 Η ποιότητα του έργου του μειώθηκε απότομα τη δεκαετία του 1630, οπότε και ήταν στα εξήντα του έτη.Wittkower, παραπέμποντας Carla Guigliemi (1954), σημ. 9, σελ. 514

Είχε μια επιτυχημένη σταδιοδρομία, λαμβάνοντας παπικό τίτλο ιππότη στο Ανώτατο Τάγμα του Χριστού (το υψηλότερο από τα παπικά τάγματα) το 1606, ενώ η μακρόχρονη συμμετοχή του στην Ακαδημία του Αγίου Λουκά της Ρώμης και οι βιογραφίες του αποκαλύπτουν «έναν καλλιτέχνη με εμμονή με το κύρος». Υπήρξε μέλος της Ακαδημίας από το 1593 έως τον θάνατό του και τρεις φορές πρόεδρος.Ostrow, 609, Dictionary Εκτός από τον καθιερωμένο μεταγενέστερο τίτλο του «πρώτου ιστορικού του ρωμαϊκού μπαρόκ», εν ζωή είχε επίσης το παρατσούκλι Il Sordo del Barozzo, καθώς έπασχε από κώφωση. Πέθανε στη Ρώμη στις 30 Δεκεμβρίου 1643 σε ηλικία 77 ετών.Dictionary

 Γραπτά 
μικρογραφία|Τζοβάννι Μπαλιόνε, Ιερή αγάπη και βέβηλη αγάπη (περίπου 1602–03), Λάδι σε καμβά, Gemäldegalerie, Βερολίνο
δεξιά|μικρογραφία|Τζοβάννι Μπαλιόνε, Ιερή αγάπη και βέβηλη αγάπη, 1602. Λάδι σε καμβά, 240 × 143 εκ. Ρώμη, Galleria Nazionale d'Arte Antica di Palazzo Barberini.
Δημοσίευσε δύο βιβλία, Οι εννέα εκκλησίες της Ρώμης (Le nove chiese di Roma, 1639), και Οι ζωγράφοι, γλύπτες, αρχιτέκτονες και χαράκτες, που έδρασαν από το 1572–1642 (Le Vite de' Pittori, scultori, architetti, ed Intagliatori dal Pontificato di Gregorio XII del 1572. fino a' tempi de Papa Urbano VIII. nel 1642, 1642). Το τελευταίο θεωρείται ακόμη σημαντική ιστορική πηγή για τους καλλιτέχνες που ζούσαν στη Ρώμη κατά τη διάρκεια της ζωής του Μπαλιόνε. Το πρώτο του βιβλίο ήταν ένας καλλιτεχνικός οδηγός για τις εννέα σημαντικότερες εκκλησίες προσκυνήματος της Ρώμης, ο οποίος είναι ξεχωριστός για την περίοδο που ενδιαφέρθηκε για τα έργα όλων των περιόδων και παραμένει χρήσιμος στους μελετητές ως μια περιγραφή των εκκλησιών αυτών σε ένα σημείο πριν από πολλές μεταγενέστερες αλλαγές. «Σηματοδοτεί μια καμπή στη βιβλιογραφία των οδηγών της Ρώμης -το σημείο καμπής μεταξύ της παλαιότερης παράδοσης των λατρευτικών οδηγών ... και της σύγχρονης παράδοσης των καλλιτεχνικών οδηγών».Ostrow, 609, quoted; Dictionary

Οι βιογραφίες του καλύπτουν περισσότερους από διακόσιους καλλιτέχνες διαφόρων μέσων, οι οποίοι είχαν εργαστεί στη Ρώμη και είχαν πεθάνει κατά τη δημοσίευση. Σχετικά λίγες άλλες πηγές, εκτός από συμβόλαια και άλλα παρόμοια, υπάρχουν για τις περισσότερες από αυτές τις προσωπικότητες, και το έργο του Μπαλιόνε παραμένει συχνά η βάση για τις βιογραφίες τους, καθώς αξιοποιείται εκτενώς από τους Μπελλόρι, Πασσέρι και άλλους, καθώς και από σύγχρονους συγγραφείς.Ostrow, 609; Dictionary Ο Μπαλιόνε γνώριζε προσωπικά μεγάλο αριθμό των προσώπων του και οι αποδόσεις και οι βασικές πραγματικές πληροφορίες του θεωρούνται γενικά αξιόπιστες, αν και όπως ο Βαζάρι και οι περισσότεροι βιογράφοι καλλιτεχνών που μεσολάβησαν, επαναλαμβάνει ενίοτε άκριτα ανέκδοτα. Σημειώνει προσεκτικά τις πληροφορίες σχετικά με την κοινωνική θέση και την πρόοδο των προσώπων του και συχνά είναι πολύ γρήγορος στην κριτική και την ηθικολογία για τις ανθρώπινες αδυναμίες και τις κακές συνήθειες. «Κατέγραψε όλα τα σημάδια της κοινωνικής θέσης, συμπεριλαμβανομένων των σπιτιών, της ενδυμασίας, των συλλογών, της άδειας να φέρει κανείς σπαθί, των λαμπρών κηδειών και των τάφων». Ομοίως, δεν παρέλειπε ποτέ να αναφέρει αν ένας καλλιτέχνης ήταν μέλος της αγαπημένης του Ακαδημίας του Αγίου Λουκά, είχε εκλεγεί στους Virtuosi del Pantheon, είχε χριστεί ιππότης, είχε πληρωθεί καλά για το έργο του ή είχε προσληφθεί από ευγενείς προστάτες. Και το επακόλουθο αυτού είναι η ευχαρίστηση του Μπαλιόνε να αναγνωρίζει τους καλλιτέχνες ως βιρτουόζους, όχι απλώς ως έκφραση της καλλιτεχνικής τους ικανότητας, αλλά σε σχέση με την κατοχή λογοτεχνικών, μουσικών ή δραματουργικών δεξιοτήτων. Με άλλα λόγια, το Le vite διατρέχει μια μόνιμη ανησυχία για την τιμή του επαγγέλματος - για την αυξημένη θέση και το nobilta του καλλιτέχνη ως τζέντλεμαν».Ostrow, 609, παραπέμποντας στον Joseph Connor στην αρχή. Στο μέτρο του δυνατού, οι περιγραφές των έργων του επικεντρώνονται σε εκείνα που είναι προσιτά στο κοινό.O'Neil

 Αγωγή κατά του Καραβάτζο 
αριστερά|μικρογραφία|Καραβάτζο, Amor Vincit Omnia, περ. 1602. Λάδι σε καμβά, 156,5 × 113,3 εκ. Gemäldegalerie, Βερολίνο.
Ο πιο γνωστός πίνακας του Μπαλιόνε, Ιερός έρωτας και βέβηλος έρωτας (ή Ο θείος έρωτας νικά τον γήινο έρωτα και άλλες παραλλαγές), ήταν μια άμεση απάντηση στον πίνακα Amor Vincit Omnia (1601–02) του Καραβάτζο. Ο πίνακας του Μπαλιόνε υπάρχει σε δύο εκδοχές, η παλαιότερη στην Gemäldegalerie του Βερολίνου (περ. 1602–03) και η μεταγενέστερη στη Galleria Nazionale d'Arte Antica στο Παλάτσο Μπαρμπερίνι της Ρώμης. Και οι δύο απεικονίζουν τον Ιερό Έρωτα ως μια αγγελική φτερωτή μορφή που διακόπτει μια «συνάντηση» μεταξύ του Έρωτα (βέβηλος έρωτας), που απεικονίζεται όπως και στον Καραβάτζο ως μια μικρότερη και γυμνή φτερωτή μορφή, και του Διαβόλου. Στην μεταγενέστερη εκδοχή της Ρώμης ο διάβολος απεικονίζεται με τα καρικατουρίστικα χαρακτηριστικά του Καραβάτζο, ενώ στο Βερολίνο το πρόσωπό του είναι στραμμένο μακριά. Και οι δύο πίνακες παραγγέλθηκαν από μέλη της οικογένειας Τζουστινιάνι στη Ρώμη: ο Καραβάτζο από τον τραπεζίτη και συλλέκτη Μαρκήσιο Βιντσέντζο Τζουστινιάνι, και η αντιγραφή του Μπαλιόνε από τον αδελφό του καρδινάλιου Μπενεντέττο Τζουστινιάνι. Αυτό που στα δύο αδέλφια ήταν μάλλον ένα καλοπροαίρετο οικογενειακό αστείο αντανακλούσε σοβαρή αντιπαλότητα μεταξύ των εν λόγω καλλιτεχνών. Ο Μπαλιόνε είχε επηρεαστεί σε μεγάλο βαθμό από το ύφος του Καραβάτζο κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου της καριέρας του, και ο νεότερος καλλιτέχνης και ο κύκλος του είχαν ισχυριστεί, με κάποια δικαιολογία, ότι ο Μπαλιόνε είχε αντιγράψει το ύφος του.Ostrow, 608; Gemäldegalerie, Berlin, Prestel, 148; Wittkower, 74

Στα τέλη Αυγούστου του 1603 ο Μπαλιόνε κατέθεσε μήνυση για συκοφαντική δυσφήμιση εναντίον του Καραβάτζο, του Οράτσιο Τζεντιλέσκι, του Οττάβιο Λεόνι και του Φιλίπο Τρισένι σε σχέση με ορισμένα δυσφημιστικά ποιήματα που κυκλοφόρησαν στη Ρώμη το προηγούμενο καλοκαίρι, τα οποία φαίνεται ότι είχε δίκιο να αποδίδει στον κύκλο του Καραβάτζο. Ο Μπαλιόνε είχε πρόσφατα ολοκληρώσει το μεγάλο του βωμό με την Ανάσταση του Ιησού για την Ιλ Τζεσού, την κύρια εκκλησία του Τάγματος των Ιησουιτών (αντικαταστάθηκε πολύ αργότερα), και ισχυρίστηκε ότι ο Καραβάτζο ζήλευε αυτή τη σημαντική παραγγελία. Η κατάθεση του Καραβάτζο κατά τη διάρκεια της δίκης, όπως καταγράφηκε στα δικαστικά έγγραφα, είναι ένα από τα λίγα τεκμηριωμένα αρχεία των σκέψεών του για την τέχνη και τους συγχρόνους του. Περιελάμβανε δηλώσεις ότι: «Δεν γνωρίζω κανέναν ζωγράφο που να θεωρεί τον Τζοβάννι Μπαλιόνε καλό ζωγράφο», ο βωμός της Ανάστασης ήταν «αδέξιος [goffa]» και «είναι ό,τι χειρότερο έχει κάνει και δεν έχω ακούσει ούτε έναν ζωγράφο να επαινεί τον εν λόγω πίνακα». Ο Καραβάτζο κρίθηκε ένοχος και κρατήθηκε στη φυλακή Τορ ντι Νόνα για δύο εβδομάδες μετά τη δίκη, αλλά μακριά από το να καθαρίσει τη φήμη του, τα επιζήμια σχόλια του Καραβάτζο κυριάρχησαν έκτοτε στην κριτική αξιολόγηση του Μπαλιόνε, αν και η μαρτυρία του Τζεντιλέσκι παραδέχτηκε ότι ήταν ένας «πρώτης τάξεως ζωγράφος». Χρόνια μετά τον πρόωρο θάνατο του Καραβάτζο το 1610, ο Μπαλιόνε υπήρξε ο πρώτος βιογράφος του, και παρόλο που του έδωσε πολλούς επαίνους για τα πρώιμα έργα του, η αντιπάθειά του είναι εμφανής, επικεντρωμένη στη ζωή και τον χαρακτήρα του νεότερου καλλιτέχνη και στους μεταγενέστερους πίνακές του- η ετυμηγορία αυτή, ιδίως όσον αφορά τον άνθρωπο, έχει επίσης παραμείνει εξαιρετικά επιδραστική.Ostrow, 608 (με παραπομπές στον Καραβάτζο); Dictionary (παραπέμπει στον Τζεντιλέσκι)

 Πίνακες ζωγραφικής 
Ήταν κυρίως ζωγράφος θρησκευτικών θεμάτων, αντανακλώντας τη ρωμαϊκή αγορά, αλλά ζωγράφισε επίσης αρκετά μυθολογικά θέματα, μεταξύ των οποίων μια «εκπληκτική» Αφροδίτη μαστιγωμένη από τον Έρωτα (δεκαετία του 1620) με μια ασυνήθιστα υποβλητική στάση, που τονίζεται από έντονο κιαροσκούρο, για την παχουλή θεά, η οποία προβάλλεται συρρικνωμένη από πίσω καθώς βρίσκεται σε ένα κρεβάτι.Ostrow, 608, quoted; image 

Απασχολήθηκε σε πολλές από τις πολυάριθμες εκκλησιαστικές παραγγελίες στη Ρώμη κατά τη διάρκεια των θητειών του Κλήμη Η΄, του Παύλου Ε΄ και του Ουρβανού Η΄ στα πρώτα χρόνια του νέου αιώνα, από τις οποίες οι Καραβατζιστές αποκλείστηκαν σε μεγάλο βαθμό.Wittkower, 28, 33, 141 Οι δύο μεγαλύτερες εκκλησίες που γέμισαν με πίνακες εκείνη την περίοδο ήταν η Βασιλική του Αγίου Πέτρου, όπου ο Άγιος Πέτρος που ανασταίνει την Ταβιθά από τους νεκρούς (1607) του χάρισε τον τίτλο του ιππότη από τον Παύλο Ε΄, και η Σάντα Μαρία Ματζόρε, όπου οι τοιχογραφίες του βρίσκονται στην Καππέλα Μποργκέζε. Για την εκκλησία της Σάντα Μαρία ντελ' Όρτο ζωγράφισε μια σειρά έργων τόσο σε τοιχογραφία όσο και σε λάδι, συμπεριλαμβανομένου ενός κύκλου τοιχογραφιών με σκηνές από τη ζωή της Παναγίας, έναν Άγιο Σεβαστιανό και άλλους αγίους. Ένας Μυστικός Δείπνος βρίσκεται στην εκκλησία του Αγίου Νικόλα στο Κάρτσερε. Υπάρχει ένας Άγιος Στέφανος στον καθεδρικό ναό της Περούτζα και σε αυτόν του Λορέτο μια Αγία Αικατερίνη. Η αίθουσα Giustizia (Δικαιοσύνη) στη Ρόκκα ντέι Ρόσσι είναι πλήρως τοιχογραφημένη από τον Μπαλιόνε. Μια σειρά από πίνακες με τον Απόλλωνα και τις Μούσες βρίσκεται στο Αράς.O'Neil; Bryan

Εικόνες

Παραπομπές

 Βιβλιογραφία 


 "Dictionary", Giovanni Baglione at Dictionary of Art Historians.org
 Gemäldegalerie, Berlin, Prestel Museum Guide, 1998, Prestel Verlag, 
 O’Neil, Maryvelma, "Baglione, Giovanni" in Grove Art Online, Oxford Art Online. Oxford University Press, subscriber only
 Ostrow, Steven F., review of Giovanni Baglione: Artistic Reputation in Baroque Rome by Maryvelma Smith O'Neil, The Art Bulletin, Vol. 85, No. 3 (Sep. 2003), σσ. 608–611, online text
 Wittkower, Rudolf, Art and Architecture in Italy, 1600-1750, Penguin/Yale History of Art, 3η έκδ., 1973, 

 Περαιτέρω ανάγνωση 
 Maryvelma Smith O'Neil, "Giovanni Baglione: Artistic Reputation in Baroque Rome", the main monograph in English, though criticised for Ostrow and others for over-praising Baglione.
 The genius of Rome 1592-1623, Royal Academy of Arts, London, 2001, editor Beverly Louise Brown.

Κατηγορία:Αυλικοί ζωγράφοι
Κατηγορία:Ιταλοί βιογράφοι
Κατηγορία:Ιταλοί ζωγράφοι του 16ου αιώνα
Κατηγορία:Ιταλοί συγγραφείς
Κατηγορία:Ιταλοί χαράκτες
Κατηγορία:Ιταλοί ζωγράφοι του 17ου αιώνα