Προεδρικές εκλογές 2024 στη Βενεζουέλα

Στις 28 Ιουλίου 2024 διεξήχθησαν εκλογές στη Βενεζουέλα για την επιλογή προέδρου για εξαετή θητεία που αρχίζει στις 10 Ιανουαρίου 2025. Οι εκλογές πραγματοποιούνται σε ένα αυταρχικό πλαίσιο όπου το ισχύον καθεστώς του Νικολάς Μαδούρο λογοκρίνει και καταστέλλει την αντιπολίτευση, τους υποστηρικτές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και τα ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης.
μικρογραφία|Η Τζένι Λίνκολν, παρατηρήτρια εκλογών του Κέντρου Κάρτερ, δίπλα στα αρχεία ψηφοφορίας που δείχνουν τη νίκη του Εντμούντο Γκονζάλες.
Ο νυν πρόεδρος Νικολάς Μαδούρο ήταν υποψήφιος για τρίτη συνεχόμενη θητεία. Ο Εντμούντο Γκονζάλες Γιουρούτια εκπροσώπησε την Ενιαία Πλατφόρμα, την πολιτική συμμαχία της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Άλλοι υποψήφιοι της αντιπολίτευσης της Βενεζουέλας αποκλείστηκαν από τη συμμετοχή στις εκλογές κατά τη διάρκεια της εκστρατείας τους ή σε προηγούμενες εκλογές. Τον Ιούνιο του 2023, η υποψήφια Μαρία Κορίνα Ματσάντο αποκλείστηκε από τη συμμετοχή από την κυβέρνηση της Βενεζουέλας για φερόμενα πολιτικά εγκλήματα. Αυτή η κίνηση έχει θεωρηθεί από την αντιπολίτευση ως παραβίαση των πολιτικών ανθρωπίνων δικαιωμάτων και έχει καταδικαστεί από διεθνείς φορείς όπως ο Οργανισμός Αμερικανικών Κρατών, η Ευρωπαϊκή Ένωση και το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, καθώς και από πολλά κράτη.

Οι εκλογές διεξήχθησαν στις 28 Ιουλίου (την ημέρα που θα ήταν τα 70ά γενέθλια του Ούγκο Τσάβες).

Διαδηλώσεις σημειώθηκαν σε όλη τη χώρα και διεθνώς, καθώς η κυβέρνηση Μαδούρο ξεκίνησε την Επιχείρηση Τουν Τουν, μια καταστολή της διαφωνίας. Ορισμένοι ηγέτες του κόσμου απέρριψαν τα αποτελέσματα που ανακοίνωσε το CNE και αναγνώρισαν τον Γκονσάλες ως νικητή των εκλογών, ενώ άλλες χώρες, συμπεριλαμβανομένων της Ρωσίας, της Κίνας, του Ιράν, της Βόρειας Κορέας και της Κούβας, αναγνώρισαν τον Μαδούρο ως νικητή. Ο Μαδούρο δεν παραιτήθηκε από την εξουσία, και αντ’ αυτού ζήτησε από το Ανώτατο Δικαστήριο της Δικαιοσύνης (TSJ), το οποίο αποτελείται από δικαστές πιστούς στον Μαδούρο, να ελέγξει και να εγκρίνει τα αποτελέσματα. Στις 22 Αυγούστου, όπως αναμενόταν, το TSJ χαρακτήρισε την ανακοίνωση του CNE περί νίκης του Μαδούρο ως «επικυρωμένη». Η απόφαση του ανώτατου δικαστηρίου απορρίφθηκε από τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Ευρωπαϊκή Ένωση και δέκα λατινοαμερικανικές χώρες. Ένταλμα σύλληψης εκδόθηκε στις 2 Σεπτεμβρίου για τον Γκονσάλες για τα υποτιθέμενα εγκλήματα του «σφετερισμού εξουσίας, πλαστογραφίας δημόσιων εγγράφων, υποκίνησης σε απείθεια του νόμου, συνωμοσίας και σύστασης εγκληματικής οργάνωσης», σύμφωνα με το Reuters. Αφού ζήτησε άσυλο στην Ισπανική Πρεσβεία στο Καράκας, ο Γκονσάλες αναχώρησε για την Ισπανία στις 7 Σεπτεμβρίου. Ο Μαδούρο ορκίστηκε για τρίτη προεδρική θητεία στις 10 Ιανουαρίου 2025.
 Αποτελέσματα 
+Επίσημα αποτελέσματα (στο 96,87 %).Inscrits.. Υποψήφιος  Κόμματα Ψήφοι % Νικολάς Μαδούρο PSUVΥποστηριζόμενος από τον Μεγάλο Πατριωτικό Πόλο Σιμόν Μπολιβάρ και τα κόμματα-μέλη του. 51,95  Εδμούνδο Γκονσάλες Ουρούτια MUDΥποστηριζόμενος από την Ενιαία Πλατφόρμα και τα μέλη της. 43,18  Λουίς Εδουάρδο Μαρτίνες ADΥποτηριζόμενο από την  Copéi 1,24  Αντόνιο Εκάρι Lápiz 0,94  Χοσέ Μπρίτο Υποστηριζόμενο από το Primero Justicia. 0,68  Μπενχαμίν Ραουσέο  0,75  Χαβιέρ Μπερτούτσι  0,52  Κλαούντιο Φερμίν  0,33  Ντανιέλ Σεμπάγιος Υποστηριζόμενος από τη Λαϊκή Θέληση 0,24  Ενρίκε Μάρκες  0,16 Έγκυρες ψήφοι  99,59 Άκυρα και λευκά  0,41 Σύνολο  100 Αποχή  42,10 Εγγεγραμμένοι / συμμετοχή 57,90

+Αποτελέσματα αντιπολίτευσης (στο 83,5 %) Υποψήφιοι Κόμματα Ψήφοι %  Εδμούνδο Γκονσάλες Ουρούτια MUD67,08 Νικολάς Μαδούρο PSUV30,46  Λουίς Εδουάρδο Μαρτίνες AD 0,79  Αντόνιο Εκάρι Lápiz 0,47  Μπενχαμίν Ραουσέο  0,35  Ενρίκε Μάρκες  0,24  Χοσέ Μπρίτο  0,20  Χαβιέρ Μπερτούτσι  0,19  Κλαούντιο Φερμίν  0,12  Ντανιέλ Σεμπάγιος  0,10 Έγκυρα  99,99 Λευκά και άκυρα  0,01 Σύνολο  100 Εγγεγραμμένοι / συμμετοχή  60,08
 Επακόλουθα 
Μετά την ανακοίνωση των εκλογικών αποτελεσμάτων, ξέσπασε μια εθνική και διεθνής πολιτική κρίση.

Στις 2 Σεπτεμβρίου η ΜΚΟ Foro Penal ανέφερε ότι η Βενεζουέλα είχε 1.793 πολιτικούς κρατούμενους — τον υψηλότερο αριθμό του 21ου αιώνα — εκ των οποίων οι 1.659, συμπεριλαμβανομένων παιδιών, συνελήφθησαν μετά τις εκλογές· οι περισσότεροι δεν έχουν καταδικαστεί, αλλά αντιμετωπίζουν κατηγορίες για τρομοκρατία.

 Διαδηλώσεις 

Οι πολίτες της Βενεζουέλας που θεώρησαν τα αποτελέσματα πλαστά βγήκαν στους δρόμους με συνεχείς διαδηλώσεις. Μέχρι τις 15 Αυγούστου, 25 άτομα είχαν χάσει τη ζωή τους κατά τις διαδηλώσεις σε όλη τη χώρα. Οι οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως η Διεθνής Αμνηστία, "καταδίκασαν τις κατασταλτικές ενέργειες του καθεστώτος του Νικολάς Μαδούρο στη Βενεζουέλα και ζήτησαν να διασφαλιστεί το δικαίωμα στη διαδήλωση και ο πλήρης σεβασμός στα δικαιώματα της ζωής, της προσωπικής ακεραιότητας και της ελευθερίας".

 Καταστολή 

Ο Μαδούρο κατηγόρησε την αντιπολίτευση για προώθηση πραξικοπήματος. Στην καταστολή από τις δυνάμεις ασφαλείας μετά τις εκλογές, ανέφερε ότι χρησιμοποιήθηκε η Επιχείρηση Tun Tun· σύμφωνα με το BBC News, "ομάδες ανθρωπίνων δικαιωμάτων λένε ότι πρόκειται για τις αρχές να πηγαίνουν πόρτα-πόρτα για να συλλάβουν όσους έχουν σχέση με τις διαδηλώσεις ή την αντιπολίτευση". Ο Μαδούρο διέταξε την ανακαίνιση δύο φυλακών για να φιλοξενηθούν οι πολλοί κρατούμενοι.

Μετά τις δηλώσεις των Ντιοσδάδο Καμπέλο και Χόρχε Ροδρίγκες ότι οι Ματσάδο και Γκονσάλες πρέπει να πάνε φυλακή, ο Μαδούρο ζήτησε από τις αρχές να εφαρμόσουν τη "μέγιστη δικαιοσύνη" και τους κατηγόρησε ότι ηγούνται βίαιων ομάδων..

Στις 1 Αυγούστου η Ματσάδο δημοσίευσε επιστολή στην The Wall Street Journal, δηλώνοντας ότι κρύφτηκε "φοβούμενη για τη ζωή και την ελευθερία μου". Στις 19 Αυγούστου, ο Ταρέκ Σαάμπ πρότεινε ότι οι ηγέτες της αντιπολίτευσης θα μπορούσαν να διωχθούν ως πνευματικοί υπεύθυνοι για τους θανάτους που προέκυψαν από τη μετεκλογική βία.
Ο Φρέντι Σουπερλάνο, πρώην υποψήφιος, συνελήφθη από ένοπλους άνδρες δύο μέρες μετά τις εκλογές, και κρατήθηκε με άγνωστες κατηγορίες στο El Helicoide μαζί με τον δημοσιογράφο . Μετά τις εκλογές, υποστηρικτές και εκπρόσωποι της αντιπολίτευσης, καθώς και δημοσιογράφοι, έχουν συλληφθεί. Οι ηγέτες της αντιπολίτευσης δήλωσαν ότι οι πολίτες που παρακολούθησαν τα εκλογικά πρακτικά διώχθηκαν και συνελήφθησαν.
Τα μέσα ενημέρωσης και τα κοινωνικά δίκτυα έχουν υποστεί λογοκρισία. Το κοινοβούλιο πέρασε νέο νόμο "για αυστηρότερο έλεγχο των μη κυβερνητικών οργανώσεων, εν μέσω κριτικής για κυβερνητική καταστολή"

 Διαφάνεια στην αναφορά ψήφων και απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου 
Οι ηγέτες της αντιπολίτευσης, διεθνείς ηγέτες και παρατηρητές ζήτησαν από τον Μαδούρο να δημοσιοποιήσει τα πρακτικά σε επίπεδο εκλογικού τμήματος, κάτι που δεν είχε γίνει μέχρι τις 21 Αυγούστου.Αρνούμενος να παραδώσει την εξουσία, ο Μαδούρο ζήτησε από το Ανώτατο Δικαστήριο Δικαιοσύνης την 1η Αυγούστου να ελέγξει και να εγκρίνει τα αποτελέσματα.
Το BBC ανέφερε ότι η ανασκόπηση του TSJ "πιθανότατα θα διεξαχθεί κεκλεισμένων των θυρών" και μόνο τα μέλη θα δουν τα πρακτικά. Το Κέντρο Κάρτερ δήλωσε ότι "το TSJ είναι μια ακόμη κυβερνητική υπηρεσία, διορισμένη από την κυβέρνηση ... και όχι ανεξάρτητος έλεγχος" Το Efecto Cocuyo αμφισβήτησε την ανεξαρτησία των παρατηρητών του TSJ.

Όπως αναμενόταν, το Ανώτατο Δικαστήριο, που αποτελείται από δικαστές πιστούς στον Μαδούρο, επικύρωσε τις δηλώσεις της CNE για τη νίκη του Μαδούρο· η αντιπολίτευση και άλλοι παρατηρητές χαρακτήρισαν την απόφαση άκυρη, υποστηρίζοντας ότι το ανώτατο δικαστήριο δεν έχει συνταγματική εξουσία πάνω στις εκλογές.

Το NTN24 ανέφερε ότι στις 26 Αυγούστου η σελίδα του CNE ήταν προσωρινά προσβάσιμη. Κατά τη διάρκεια της πρόσβασης, κάποιοι μπόρεσαν να δουν τα ονόματα των παρατηρητών των actas και να ελέγξουν αν τα στοιχεία συμφωνούσαν με αυτά που είχε αναφέρει η αντιπολίτευση στο resultadosporvenezuela.com. Σύμφωνα με το NTN24, τα ονόματα ταυτίστηκαν.

 Ένταλμα σύλληψης Γκονσάλες και εξορία 
Η Καρίσλια Ροδρίγκες, πρόεδρος του ανώτατου δικαστηρίου, δήλωσε ότι θα διεξαχθεί ποινική έρευνα σχετικά με "υποτιθέμενα ψευδή" αποτελέσματα που δημοσιεύθηκαν· ο Γκονσάλες  κλητεύτηκε για κατηγορίες, μεταξύ άλλων, για σφετερισμό των καθηκόντων του CNE, αλλά δεν εμφανίστηκε στις κλητεύσεις της 26ης και 27ης Αυγούστου.

Μετά την τρίτη μη ανταπόκριση, εκδόθηκε ένταλμα σύλληψης στις 2 Σεπτεμβρίου για τον Γκονσάλες για εγκλήματα όπως σύσταση εγκληματικής ομάδας και συνωμοσία, σύμφωνα με τον εισαγγελέα Λουίς Ερνέστο Ντουένιες Ρέγιες. Ο Γκονσάλες ζήτησε προσωρινά άσυλο στην πρεσβεία της Ισπανίας στην Καράκας και έφυγε για Μαδρίτη με πτήση των Ισπανικών Ενόπλων Δυνάμεων στις 7 Σεπτεμβρίου 2024.

 Προτάσεις για μετάβαση 

Οι διαπραγματεύσιμες προτάσεις για ειρηνική μετάβαση εξουσίας περιλαμβάνουν συμφωνία εξόδου και μοιρασιά εξουσίας; προτάθηκε επίσης η επανάληψη των εκλογών. Ωστόσο, η Ματσάδο δήλωσε ότι η αντιπολίτευση ήταν πρόθυμη να διαπραγματευτεί ώστε ο Μαδούρο να αναγνωρίσει τη νίκη του Γκονσάλες αλλά η εκλογική νίκη δεν ήταν διαπραγματεύσιμη και η αντιπολίτευση δεν θα συμφωνούσε σε μοίρασμα εξουσίας. Και η αντιπολίτευση και η κυβέρνηση Μαδούρο απέρριψαν την ιδέα νέων εκλογών, υποστηρίζοντας ότι και οι δύο είχαν ήδη κερδίσει. Προτάσεις για αμνηστία προτάθηκαν και απορρίφθηκαν.

Παραπομπές

2024
Βενεζουελα