Πρόσωπα (ταινία, 1968)

Το Πρόσωπα (αγγλικά: Faces) είναι αμερικανική δραματική ταινία του 1968 σε σενάριο, παραγωγή και σκηνοθεσία του Τζον Κασσαβέτης. Είναι η τέταρτη σκηνοθετική του δουλειά. Η ταινία, που γυρίστηκε σε στυλ cinéma vérité, απεικονίζει τα τελικά στάδια του αποσυντιθέμενου γάμου ενός μεσήλικου ζευγαριού, τα μέλη του οποίου υποδύονται ο Τζον Μάρλεϊ και η νεοφερμένη Λιν Κάρλιν. Πρωταγωνιστούν επίσης οι Τζίνα Ρόουλαντς, Σέιμουρ Κασέλ, Φρεντ Ντράπερ και Βαλ Έιβερι.

Η αρχική κριτική υποδοχή για την ταινία ήταν κάπως πολωμένη, αλλά στη συνέχεια κέρδισε ευρεία αναγνώριση και θεωρείται πλέον ένα από τα πιο ενδεικτικά και επιδραστικά έργα του κινηματογραφικού κινήματος του Νέου Χόλιγουντ.

Στο 29ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας, η ταινία κέρδισε το βραβείο Πασινέτι και το βραβείο καλύτερου ηθοποιού για τον Τζον Μάρλεϊ. Στα 41α Βραβεία Αμερικανικής Ακαδημίας Κινηματογράφου, έλαβε τρεις υποψηφιότητες στις κατηγορίες – Καλύτερου Πρωτότυπου Σεναρίου, Β' Ανδρικού Ρόλου για τον Κασέλ και Β' Γυναικείου Ρόλου για την Κάρλιν. Το 2011, το Πρόσωπα προστέθηκε στο Εθνικό Μητρώο Κινηματογράφου καθώς ήταν «πολιτιστικά, ιστορικά ή αισθητικά σημαντικό».

 Πλοκή 
Η ταινία, που γυρίστηκε σε στυλ cinéma vérité, απεικονίζει τα τελικά στάδια του διαλυμένου γάμου ενός ζευγαριού. Παρουσιάζονται διάφορες ομάδες και άτομα με τα οποία το ζευγάρι αλληλεπιδρά μετά την ξαφνική δήλωση του συζύγου για την επιθυμία του για διαζύγιο. Στη συνέχεια, περνά τη νύχτα παρέα με θρασύδειλους επιχειρηματίες και ιερόδουλες, ενώ η σύζυγος το περνάει με τις μεσήλικες φίλες της και έναν γερασμένο, playboy που είχαν ξελογιάσει σε ένα μπαρ. Η νύχτα προχωρά μέσα από μια σειρά τεταμένων συζητήσεων και αντιπαραθέσεων.

 Διανομή ρόλων 

 Παραγωγή 
Το Πρόσωπα ήταν η τέταρτη σκηνοθετική δουλειά του Κασσαβέτης και χρηματοδοτήθηκε εξ ολοκλήρου από τον Κασσαβέτης και τη σύζυγό του Τζίνα Ρόουλαντς. Οι ηθοποιοί φέρεται να δούλεψαν χωρίς αμοιβή, αλλά τους υποσχέθηκαν συμμετοχή στα κέρδη που θα έβγαζε. Τα γυρίσματα, συμπεριλαμβανομένων των παρατεταμένων προβών, πραγματοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια οκτώ μηνών σε τοποθεσίες σε όλο το Λος Άντζελες, συμπεριλαμβανομένου και του σπιτιού του Κασσαβέτης. Η ταινία γυρίστηκε σε ασπρόμαυρο φιλμ υψηλής αντίθεσης 16 χιλιοστών.

Η Λιν Κάρλιν δεν είχε καμία προηγούμενη εμπειρία υποκριτικής όταν πήρε τον ρόλο της Μαρίας Φορστ. Εκείνη την εποχή εργαζόταν ως γραμματέας για τον Ρόμπερτ Όλτμαν και ο Κασσαβέτης την προσλάμβανε συχνά ως αναγνώστρια σεναρίου και βοηθό στην επιλογή των ηθοποιών. Αφού απολύθηκε από τον Όλτμαν, ο Κασσαβέτης την επέλεξε για το Πρόσωπα και για την πρώτη της ερμηνεία ήταν υποψήφια για Όσκαρ Β' Γυναικείου Ρόλου.

Ο Στίβεν Σπίλμπεργκ εργαζόταν ως αμισθί βοηθός παραγωγού.

 Εκδόσεις 
Όπως συμβαίνει με πολλές από τις ταινίες του Κασσαβέτη, είναι γνωστό ότι υπάρχουν αρκετές διαφορετικές εκδοχές του Πρόσωπα (αν και γενικά πιστεύεται ότι, μετά τη δημιουργία της γενικής έκδοσης, ο Κασσαβέτης κατέστρεψε τις εναλλακτικές εκδόσεις). Αρχικά, η ταινία έκανε πρεμιέρα στον Καναδά με διάρκεια 183 λεπτών, πριν ο Κασσαβέτης μειώσει την χρονική διάρκεια της ταινίας σε 130 λεπτά.

Αν και η έκδοση των 130 λεπτών είναι η γενική έκδοση, μια μεγαλύτερη έκδοση με διάρκεια 147 λεπτά βρέθηκε κατά λάθος από τον Ρέι Κάρνεϊ και κατατέθηκε στη Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου. 17 λεπτά αυτής της εκτύπωσης συμπεριλήφθηκαν στο σετ της Criterion John Cassavetes: Five Films, αν και ο Κάρνεϊ είπε ότι υπάρχουν πολλές διαφορές μεταξύ των δύο ταινιών.

 Υποδοχή 
Το Πρόσωπα έχει βαθμολογία έγκρισης 85% στον ιστότοπο συγκέντρωσης κριτικών Rotten Tomatoes, με βάση 26 κριτικές οι οποίες έχουν μέσο όρο βαθμολογίας 7,3/10. Ο Ρότζερ Ίμπερτ έδωσε στην ταινία 4 στα 4 αστέρια και έγραψε ότι «εξετάζει τρυφερά, ειλικρινά και ασυμβίβαστα τον τρόπο που ζούμε πραγματικά».

Ο Μάνι Φάρμπερ έγραψε για την ερμηνεία της Λιν Κάρλιν, «Η Κάρλιν είναι σχεδόν τελειότητα, παίζοντας το βαθύτερο πηγάδι των ανεξερεύνητων συναισθημάτων ως σύζυγος ενός επιχειρηματία με πρόσωπο από λάστιχο που μοιάζει με απεχθή ζαμπόν μέχρι που παραδόξως μένει στο κέντρο της ταινίας για πάντα». Ο Πολ Σράντερ, για το Los Angeles Free Press, έγραψε ότι το «"Πρόσωπα" είναι μια ταινία με μια μπερδεμένη ζωή στην οθόνη, αλλά με μια πλούσια διάρκεια ζωής ενός κοκτέιλ πάρτι.» 

Η Πωλίν Κάελ, ωστόσο, ήταν αρνητική απέναντι στην ταινία, επικρίνοντας τις «κακές» ερμηνείες και τις «ωμά σχεδιασμένες» σκηνές.

Σε μια αναδρομική αξιολόγηση για το Slant Magazine, ο Τζερεμάια Κιπ έγραψε «Ο Κασσαβέτης ενδιαφερόταν για τους ηθοποιούς και τις φρικιαστικές εντάσεις τους και οι ερμηνείες τους δίνουν στις ταινίες του μια υπερπραγματική ποιότητα».

Το Πρόσωπα, και άλλα έργα του Κασσαβέτης, είχαν σημαντικό δημιουργικό αντίκτυπο στους Μάρτιν Σκορσέζε, Γούντι Άλεν και Ρόμπερτ Όλτμαν. Το Faces του Τζέιμς Μπένινγκ (2010) είναι ένα ριμέικ ή μία ανακατασκευή της ταινίας του Κασσαβέτη με πλάνα που έχουν βρεθεί. Διαρκεί ακριβώς όσο το πρωτότυπο, αλλά αποτελείται απλώς από σιωπηλά κοντινά πλάνα των χαρακτήρων, τα οποία βρίσκονται στην οθόνη για όσο διάστημα βρίσκονται στο πρωτότυπο.

 Βραβεία και υποψηφιότητες 
μικρογραφία|Εναλλακτική αφίσα που υπογραμμίζει τους ηθοποιούς της ταινίας
Βραβείο Κατηγορία Υποψήφιοι Αποτέλεσμα Βραβεία Αμερικανικής Ακαδημίας Κινηματογράφου  Β΄ Ανδρικού Ρόλου Σέιμουρ Κασέλ   Β´ Γυναικείου Ρόλου Λιν Κάρλιν   Καλύτερου Πρωτότυπου Σεναρίου – Γραμμένο Απευθείας για την Οθόνη Τζον Κασσαβέτης   Βραβεία της Εθνικής Ένωσης Κριτικών των ΗΠΑ  Καλύτερη Ταινία   Καλύτερη Ηθοποιός Λιν Κάρλιν   Καλύτερος Β' Ανδρικός ρόλος Σέιμουρ Κασέλ   Καλύτερο Σενάριο Τζον Κασσαβέτης   Βραβεία της Ένωσης Κριτικών Κινηματογράφου της Νέας Υόρκης  Καλύτερη Ταινία   Καλύτερος Σκηνοθέτης Τζον Κασσαβέτης  Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Βενετίας Χρυσός Λέων   Βραβείο Πασινέτι   Καλύτερος Ηθοποιός Τζον Μάρλεϊ   Βραβεία Σωματείου Συγγραφέων της Αμερικής  Καλύτερο Γραπτό Αμερικάνικο Πρωτότυπο Σενάριο Τζον Κασσαβέτης  

 Αναγνώριση 
Το 2011, το Πρόσωπα επιλέχθηκε με σκοπό να διατηρηθεί στο Εθνικό Μητρώο Κινηματογράφου των Ηνωμένων Πολιτειών από τη Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου ως «πολιτιστικά, ιστορικά ή αισθητικά σημαντικό». Το Μητρώο χαρακτήρισε την ταινία ως «ένα παράδειγμα κινηματογραφικής υπέρβασης», της οποίας οι εκτεταμένες αντιπαραθέσεις αποκάλυψαν «συναισθήματα και σχέσεις εξουσίας ανάμεσα σε άνδρες και γυναίκες που σπάνια εμφανίζονται σε πιο συμβατικά δομημένες ταινίες».

 Παραπομπές 

 Περαιτέρω ανάγνωση 

 Κάρνεϊ, Ρέιμοντ Φράνσις, Τζούνιορ, "American Dreaming: The Films of John Cassavetes and the American Experience", (Μπέρκλεϊ και Λος Άντζελες, Καλιφόρνια και Λονδίνο: University of California Press, 1985).

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Δοκίμιο για το Πρόσωπα από τον Ρέι Κάρνεϊ στο National Film Registry 



 Masks and Faces ένα δοκίμιο του Στιούαρτ Κλάουανς στη συλλογή Criterion
 Κριτική προσώπων από τον Ρίτσαρντ Μπρόντι στο The New Yorker

Κατηγορία:Ταινίες Εθνικού Μητρώου Κινηματογράφου Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής
Κατηγορία:Ταινίες γυρισμένες στο Λος Άντζελες
Κατηγορία:Αμερικανικές ασπρόμαυρες ταινίες
Κατηγορία:Αμερικανικές ανεξάρτητες ταινίες
Κατηγορία:Αμερικανικές δραματικές ταινίες
Κατηγορία:Ταινίες του 1968
Κατηγορία:Αγγλόφωνες ταινίες