Τεουφίκ Πασάς

Ο Μοχάμεντ Τεουφίκ Πασάς, : محمد توفيق باشا Muḥammad Tawfīq Bāshā (30 Απριλίου ή 15 Νοεμβρίου 1852 - 7 Ιανουαρίου 1892), επίσης γνωστός ως Ταουφίκ της Αιγύπτου, ήταν χεδίβης της Αιγύπτου και του Σουδάν μεταξύ 1879 και 1892, και ο 6ος ηγεμόνας από τη δυναστεία του Μεχμέτ Αλή. Κληρονόμησε ένα κράτος, που υπέφερε από την οικονομική και πολιτική κακή διαχείριση τού προκατόχου του Ισμαήλ. Η δυσαρέσκεια στον αιγυπτιακό στρατό καθώς και ο αγγλο-γαλλικός έλεγχος του κράτους στη δεκαετία του 1880 κορυφώθηκαν στην εναντίον των ξένων εξέγερση του Ουραβί. Ο Τεουφίκ ενδιαφέρθηκε επίσης για θέματα, που αφορούν τον άρδευση, την εκπαίδευση και τη δικαιοσύνη, καθώς και για την πώληση των γυναικών σκλάβων τού πατέρα του, και το κλείσιμο των χαρεμιών της Αυλής.

 Νεανική ζωή 
Ήταν ο μεγαλύτερος γιος του χεδίβη Ισμαήλ, και γεννήθηκε στις 30 Απριλίου (ή 15 Νοεμβρίου) 1852. Η μητέρα του ήταν η πριγκίπισσα Σαφάκ Νουρ Χανίμ. Δεν στάλθηκε στην Ευρώπη για να εκπαιδευτεί όπως οι μικρότεροι αδελφοί του, αλλά μεγάλωσε στην Αίγυπτο.

Μιλούσε γαλλικά και αγγλικά ευχερώς. 

Το 1866 ο Ισμαήλ επέτυχε στην προσπάθειά του να αλλάξει την σειρά διαδοχής στο χεδιβάτο της Αιγύπτου. Ο τίτλος, αντί να περνά στον νεότερο ζωντανό άρρενα απόγονο του Μεχμέτ Αλή (συνήθως σε νεότερο αδελφό), έπρεπε τώρα να πηγαίνει από πατέρα σε γιο. Ο Ισμαήλ ζήτησε αυτή την αλλαγή, κυρίως επειδή δεν συμπαθούσε τον θείο του, τον Χαλίμ Πασά, ο οποίος ήταν ο υποτιθέμενος κληρονόμος του, και είχε φανταστεί ότι θα μπορούσε να επιλέξει όποιον από τους γιους του ήθελε ως διάδοχό του. Αλλά διαπίστωσε, αφού έγινε η αλλαγή, ότι οι Μεγάλες Δυνάμεις (Βρετανία, Γερμανία, Αυστρο-Ουγγαρία και Οθωμανική Αυτοκρατορία) ερμήνευαν τη νέα διάταξη να εφαρμόζεται αυστηρά στον μεγαλύτερο γιο. Ο πρωτότοκος Τεουφίκ έγινε επομένως διάδοχος. Του δόθηκε ένα παλάτι κοντά στο Καΐρο για να ζήσει, και για δώδεκα χρόνια διήγε μια ήσυχη ζωή, καλλιεργώντας και παγιώνοντας τη φήμη καλής αντίληψης και δίκαιης αντιμετώπισης με τους ακολούθους του.

 Ο γάμος 
Στο Κάιρο στις 15 Ιανουαρίου 1873 νυμφεύτηκε την πριγκίπισσα Εμίνα Ιλχάμι (Κωνσταντινούπολη, 24 Μαΐου 1858 - Μπεμπέκ, Κωνσταντινούπολη, 19 Ιουνίου 1931), κόρη του πρίγκιπα Ιμπραήμ αλ-Χαμί (2ου εξαδέλφου του) και της Παρλαντά Καντίν.

 Προεδρία 
Το 1878 διορίστηκε πρόεδρος του συμβουλίου μετά την απόλυση του Nουμπάρ Πασά. Κατέλαβε αυτό το αξίωμα μόνο για λίγους μήνες, αλλά αυτό ήταν αρκετό για να δείξει, ότι είχε τη σοφία να αποφύγει τη συμμετοχή στις συνωμοσίες, που τότε κυριαρχούσαν στην πολιτική ζωή στην Αίγυπτο και το Σουδάν.

Γύρισε στην ιδιοκτησία του, και διήγε για άλλη μια φορά μια ήσυχη αγροτική ζωή. Όμως έμεινε απερίσπαστος μόνο για λίγο καιρό: στις 26 Ιουνίου 1879, ο Ισμαήλ, με επιμονή της Βρετανίας και της Γαλλίας, ανατράπηκε από τον σουλτάνο Αμπντούλ Χαμίτ Β΄, ο οποίος απέστειλε εντολές ταυτόχρονα ότι ο Τεουφίκ ανακηρύχθηκε χεδίβης.

 Η βασιλεία 
Ο νέος χεδίβης ήταν τόσο δυσαρεστημένος με την είδηση της διαδοχής του, που με δύναμη έκλεισε τα αυτιά τού υπηρέτη, που τού έφερε πρώτος τα νέα. Η Αίγυπτος και το Σουδάν τότε εμπλέκονταν σε οικονομικά και πολιτικά προβλήματα, που προκλήθηκαν από τη σπάταλη πολιτική του Ισμαήλ, και η κατάσταση επιδεινώθηκε από την αδράνεια της Βρετανίας και της Γαλλίας για μερικούς μήνες μετά την ανάρρηση του Τεουφίκ. Ο λαός του Τεουφίκ ήταν δυσαρεστημένος, ο στρατός του είχε δυσαρέσκεια επίσης. Οι σύμβουλοί του ήταν σχεδόν όλοι από την τάξη των επιχειρηματιών, με τους δικούς τους σκοπούς να κερδίσουν. Και ο ίδιος δεν είχε ούτε το χαρακτήρα ενός ισχυρού άρχοντα, ούτε την εμπειρία που θα τού επέτρεπε να εξασφαλίσει μια ομαλή διοίκηση των υποθέσεων. 
μικρογραφία|Ο Τεουφίκ Πασάς.
Η αναταραχή επικρατούσε μέχρι τον Νοέμβριο του 1879, όταν ο διπλός έλεγχος αποκαταστάθηκε από τις κυβερνήσεις της Βρετανίας και της Γαλλίας. Για περισσότερο από δύο χρόνια ο ταγματάρχης Ένελιν Μπέιρινγκ (μετέπειτα λόρδος Κρόμερ), ο Ώκλαντ Κόλβιν και ο κος Ερνέστ ντε Μπλινιέρ κυβερνούσαν πρακτικά τη χώρα, προσπαθώντας να θεσπίσουν μεταρρυθμίσεις, χωρίς να διαθέτουν κανένα μέσο εξαναγκασμού.

Κατά τη διάρκεια αυτού του χρόνου η δυσαρέσκεια στον Αιγυπτιακό στρατό αυξήθηκε. Ο Τεουφίκ είχε κατηγορηθεί για την αποτυχία του να πάρει μια σταθερή γραμμή με τους επαναστάτες, αλλά η στάση του εξαρτιότν από τις σχέσεις του με τη Βρετανία και τη Γαλλία, και δεν ήταν σε θέση να ελέγξει τα γεγονότα. Η δυσαρέσκεια κορυφώθηκε με το κίνημα κατά των ξένων υπό την ηγεσία του Ουραμπί Πασά, ο οποίος είχε αποκτήσει πλήρη διοίκηση τού στρατού. Τον Ιούλιο του 1882 η στάση του Ουραμπί, ο οποίος διεξήγαγε άμυνα σε μεγάλη κλίμακα, έκανε τον Βρετανό ναύαρχο (Sσερ Μπώσαμπ Σέυμπυρ, αργότερα λόρδο Άλσεστερ) να δηλώσει ότι θα βομβαρδίσει τα φρούρια της Αλεξάνδρειας, εκτός αν παραδοθούν σε αυτόν.

Πριν αρχίσει η βομβαρδιστική επιχείρηση, προτάθηκε στον Τεουφίκ να φύγει από την πόλη, και να αναχωρήσει είτε με μία πολεμική φρεγάτα. που ανήκε σε μια από τις ουδέτερες δυνάμεις, είτε με το δικό του γιοτ, είτε με ένα ατμόπλοιο που ήταν τότε στο λιμάνι. Η απάντησή του ήταν: "Είμαι ακόμα χεδίβης, και μένω με το λαό μου στην ώρα του κινδύνου τους". Στο παλάτι του στο Κασρ ελ-Ραμλ, 5 χλμ. από την πόλη, ήταν εκτός εμβέλειας των βομβών, αλλά η ζωή του ήταν ωστόσο σε κίνδυνο. Όταν οι επαναστατημένοι στρατιώτες επιτέθηκαν στο παλάτι, κατάφερε να ξεφύγει και να φτάσει σε άλλο παλάτι, αφού πέρασε από τους καιόμενους δρόμους της Αλεξάνδρειας. Εδώ ήταν υποχρεωμένος να συμφωνήσει ότι ένας φύλακας των Βρετανών κυανοχιτώνων θα τον προστατεύσει από περαιτέρω κίνδυνο. Έδειξε το θάρρος του κατά την επιδημία χολέρας στην Αλεξάνδρεια το 1883.

Είχε επιστρέψει στο Κάιρο μετά τη μάχη του Τελ αλ-Κέμπιρ, είχε συμφωνήσει στις μεταρρυθμίσεις που επέμενε η Βρετανία και είχε αναλάβει τη θέση ενός συνταγματικού κυβερνήτη υπό την καθοδήγηση του λόρδου Ντάφεριν, του Βρετανικού ειδικού επιτρόπου. Όταν άρχισε η χολέρα, επέμεινε να πάει στην Αλεξάνδρεια. Η σύζυγός του τον συνόδευσε, και αυτός περιόδευε τα νοσοκομεία, θέτοντας ένα εξαιρετικό παράδειγμα στις αρχές της πόλης, και ενθαρρύνοντας τους ασθενείς με ευγενικά και ελπιδοφόρα λόγια. 

Η Αιγυπτιακή Θεμελιώδη Διαταγή του 1882, ένα σύνταγμα, ακολούθησε την αποτυχημένη προσπάθεια να εκδοθεί ένα σύνταγμα του 1879. Το έγγραφο ήταν περιορισμένο στο πεδίο εφαρμογής και ήταν αποτελεσματικά περισσότερο ως οργανικός νόμο του Συμβουλευτικού Συμβουλίου για τον χεδίβη, παρά ένα πραγματικό σύνταγμα.Aslı Ü. Bâli and Hanna Lerner. Constitution Writing, Religion and Democracy. Cambridge University Press, 2017. p. 293. 

Το 1884, ο σερ Έβελιν Μπέιρινγκ (λόρδος Κρόμερ) επέστρεψε στην Αίγυπτο ως διπλωματικός πράκτορας και γενικός πρόξενος της Βρετανίας. Η πρώτη του αποστολή ήταν να απαιτήσει από τον Τεουφίκ να εγκαταλείψει το Τουρκο-Αιγυπτιακό Σουδάν. Ο Τεουφίκ έδωσε τη συγκατάθεσή του με απροθυμία, αλλά, αφού είχε δώσει τη συγκατάθεσή του, έκανε ό,τι μπορούσε για να εξασφαλίσει την επιτυχία της πολιτικής, που είχε αρχίσει ο Μπέιρινγκ να εφαρμόζει. Συμπεριφέρθηκε με ίση κοσμιότητα κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων μεταξύ του σερ Χ. Ντράμοντ Γουόλφ και του τούρκου απεσταλμένου, Mουχτάρ Πασά, το 1886. Η θέση του δεν ήταν με εξουσία, αλλά αυτή ενός τιτουλάριου ηγεμόνα, που αναγκάζεται να περιμένει, ενώ άλλοι συζητούσαν και διοικούσαν τα θέματα της χώρας του. Ο σουλτάνος ήταν ο επικυρίαρχός του· στη Βρετανία αναγνώριζε τον προστάτη του∙ στον εκπρόσωπο του καθενός προσπάθησε να δείξει φιλικότητα και αξιοπρέπεια. Καθώς περνούσε ο χρόνος, η εμπιστοσύνη του στον Μπέιρινγκ αυξανόταν, μέχρι που τελικά ανέβαλλε στον Βρετανό πράκτορα σχεδόν τα πάντα. Ενίοτε, ωστόσο, ενεργούσε με δική του πρωτοβουλία, όπως όταν τον Ιούνιο του 1888 απέλυσε τον Νουμπάρ Πασά και κάλεσε τον Ριάζ Πασά να σχηματίσει υπουργείο, μια ενέργεια που επηρεάστηκε, ωστόσο , από τη γνώση του Tεουφίκ για τη διαφορά απόψεων μεταξύ Nουμπάρ και του βρετανού πράκτορα. Ο Μπέιρίνγκ ενθάρρυνε τον Τεουφίκ να δείξει τη δραστηριότητά του σε θέματα διοίκησης, και έδειξε μεγάλο ενδιαφέρον για όλα τα θέματα, που σχετίζονται με την άρδευση, την εκπαίδευση και τη δικαιοσύνη. Δεν ήταν ένας επιβλητικός άνθρωπος, αλλά έδειξε μια γνήσια επιθυμία να κυβερνήσει τη χώρα του για το δικό της όφελος. Κατανοούσε τη σημασία για την Αίγυπτο της βρετανικής βοήθειας και υποστήριξης. Η φυσική του έξυπνη λογική τον έκανε να αποδεχθεί τις βρετανικές συνθήκες. Το φυσικό του καλό συναίσθημα τον κράτησε από οποιαδήποτε πρόθεση για ίντριγκες. 

 Προσωπική ζωή 
Ήταν ευγενικός και φιλικός, δεν είχε επιθυμία να διατηρήσει την απρόσιτη κατάσταση ενός ανατολικού ηγεμόνα. Με πολλούς τρόπους οι τρόποι και οι συνήθειές του ήταν λιγότερο ανατολικές, και περισσότερο ευρωπαϊκές. Νυμφεύτηκε το 1873 την συγγενή του, την Εμίνα Ιλχάμι, με την οποία ζούσε πολύ ευτυχισμένος. Ήταν η μόνη σύζυγός του και ο Τεουφίκ ήταν ισχυρός υποστηρικτής της μονογαμίας. Όταν ο Τεουφίκ ανέβηκε στον θρόνο, έκλεισε το τμήμα του χαρεμιού στο αυτοκρατορικό παλάτι, και πώλησε όλες τις γυναίκες σκλάβες τού πατέρα του σε αγορές σκλάβων.

 Το τέλος του 
Απεβίωσε στις 7 Ιανουαρίου 1892, στο παλάτι Χελβάν κοντά στο Καΐρο, και τον διαδέχτηκε ο μεγαλύτερος γιος του, Aμπάς Β΄.

 Επαγγελματική εκπομπή 
Από τη γυναίκα του είχε τα ακόλουθα παιδιά:

 Αμπάς Χίλμι ΙΙ Πάσα, Χεδίβος της Αιγύπτου·
 Πρίγκιπας Μοχάμεντ Αλί Τεουφίκ (Παλάτι Κούμπας, ΚαΐροΚαΐρο 1875 - Λοζάνη, Ελβετία, 18 Μαρτίου 1955, θαμμένος στο Μοσωλείο Χεδίβ Τάουφίκ, Κάιτ Μπέι, Κάιρος) 
 Πριγκίπισσα Ναζλί Χανίμ (11 Απριλίου 1877 - Καΐρο, περίπου 1879) ·
 Πριγκίπισσα Φαχρ εν-νίζα Χαδίγεια Χανίμ (Καΐρο, 21 Μαΐου 1880 - Χελβάν, 22 Φεβρουαρίου 1951) 
 Πριγκίπισσα Νιματούλα Χανίμ (Καΐρο, 23 Οκτωβρίου 1882 - Νίκαια, Γαλλία, περίπου 1965, θαμμένη εκεί στο νεκροταφείο του Καουκάδη).

 Παραπομπές 

 Αναφορές 



 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 




Κατηγορία:Μονάρχες της Αιγύπτου
Κατηγορία:Δυναστεία του Μεχμέτ Αλή