Φελίτσε Ρομάνι

Ο Φελίτσε Ρομάνι (ιταλ. Felice Romani, Γένοβα, 31 Ιανουαρίου 1788 – Μονέλια, 28 Ιανουαρίου 1865) ήταν Ιταλός λιμπρετίστας, ποιητής και κριτικός μουσικής, από τους πιο γνωστούς και παραγωγικούς της εποχής του. Περίπου ενενήντα δικά του λιμπρέτα μελοποιήθηκαν από τους μεγαλύτερους Ιταλούς συνθέτες όπερας του πρώτου μισού του δέκατου ένατου αιώνα.

 Βιογραφικά στοιχεία 
Ο Τζιουζέπε Φελίτσε Ρομάνο γεννήθηκε στη Γένοβα στις 31 Ιανουαρίου 1788 και ήταν το πρώτο από τα δώδεκα παιδιά του Άντζελο Μαρία Ρομάνο και της Τζερόνιμα Βιακάβα. Η οικογένεια των Ρομάνο ήταν εύπορη, όμως λόγω διαφόρων οικονομικών δυσκολιών, αναγκάστηκε να μετακομίσει στη Μονέλια. Ξεκίνησε νομικές σπουδές στην Πίζα, τις οποίες σύντομα εγκατέλειψε για να εγγραφεί στο τμήμα Φιλολογίας του Πανεπιστημίου της Γένοβας, όπου δάσκαλός του ήταν ο ελληνιστής λόγιος Ντον Τζιουζέπε Σολάρι (1737-1814). Έχοντας πάρει το πτυχίο του, δίδαξε ως βοηθός καθηγητής στο ίδιο πανεπιστήμιο, αλλά στη συνέχεια δεν αποδέχθηκε το διορισμό του ως καθηγητής αρχαίων ελληνικών, δηλώνοντας με αυτόν τον τρόπο την αλληλεγγύη του στον Σολάρι, που είχε στο μεταξύ εκδιωχθεί από τη θέση του.

Το 1813, επιστρέφοντας από ένα μεγάλο ταξίδι στην Ευρώπη, έκανε το ντεμπούτο του στη Γένοβα ως λιμπρετίστας με τη δίπρακτη όπερα Το λευκό ρόδο και το κόκκινο ρόδο σε μουσική του Johann Simon Mayr και συνέχισε τη συνεργασία του με τον ίδιο συνθέτη γράφοντας το λιμπρέτο για την όπερα Η Μήδεια στην Κόρινθο, βασισμένο στην τραγωδία του Ευριπίδη Μήδεια. Μετά τη μεγάλη επιτυχία που σημειώθηκε με τη δεύτερη αυτή όπερα, προσλήφθηκε από τον τότε ιμπρεσάριο της Σκάλας του Μιλάνου Μπενεντέτο Ρίτσι για να γράφει έξι νέα λιμπρέτα το χρόνο. Ως εκ τούτου, μετακόμισε στο Μιλάνο το 1813, ενώ συνέχισε να παραμένει συνδεδεμένος με το Γενοβέζικο πολιτιστικό περιβάλλον και να γράφει στην εφημερίδα «Gazzetta di Genova», όπου το 1810 είχε κάνει το ντεμπούτο του ως ποιητής. 

Ξεχώρισε αμέσως από τους λιμπρετίστες της εποχής του, τόσο για την ομορφιά των στίχων του όσο και για τη βαθιά του θεατρική αίσθηση, έτσι ώστε αναδείχθηκε άξιος διάδοχος του Μεταστάζιο. Συνέδεσε το όνομά του με το νεοκλασικό ρεύμα, μένοντας πιστός στο κλασικό ιδεώδες της ομορφιάς, αποφεύγοντας τις υπερβολές του ρομαντισμού και την προσφυγή στο υπερφυσικό, παρόλο που άντλησε υλικό από την παραγωγή σύγχρονων και ρομαντικών συγγραφέων όπως ο Λόρδος Βύρων, ο Βίκτωρ Ουγκώ και ο Γουόλτερ Σκοτ.

Οι σημαντικότεροι συνθέτες όπερας, που εργάστηκαν στην Ιταλία μεταξύ 1815 και 1855, χρησιμοποίησαν τους κομψούς του στίχους για να πλαισιώσουν τη μουσική τους, όπως ο Βιντσέντζο Μπελίνι, ο Γκαετάνο Ντονιτσέττι, ο Σαβέριο Μερκαντάντε, ο Τζάκομο Μάιερμπεερ, ο Τζοβάννι Πατσίνι, ο Τζοακίνο Ροσίνι και, σε μία μόνο περίπτωση, ο Τζουζέπε Βέρντι. Ιδιαίτερα παραγωγική ήταν η συνεργασία του με τον Μπελίνι, ο οποίος στις επτά από τις δέκα όπερές του χρησιμοποίησε λιμπρέτα από την πένα του Ρομάνι και ο οποίος εξέφρασε πολλές φορές τον θαυμασμό του για τους στίχους του Γενοβέζου ποιητή, τον οποίο θεωρούσε τον μεγαλύτερο από τους λιμπρετίστες της εποχής του. Η αποτυχία όμως της όπερας "Μπεατρίτσε ντι Τέντα" (1833) επέφερε ρήξη με τον Ρομάνι και διακόπηκε η συνεργασία τους.

Το 1834 αποδέχθηκε τη θέση του διευθυντή της Επίσημης Εφημερίδας του Πιεμόντε, ημερήσιας εφημερίδας του υπουργείου Εξωτερικών, θέση που κράτησε μέχρι το 1849. Έτσι, για λόγους εργασίας μετακόμισε στο Τορίνο και για τα επόμενα τριάντα χρόνια επικεντρώθηκε στην καριέρα του δημοσιογράφου και κριτικού λογοτεχνίας και θεάτρου. Ο Ρομάνι μας άφησε επίσης αρκετά διηγήματα και ποιήματα, καθώς και ιταλικές διασκευές και μεταφράσεις στίχων του δέκατου όγδοου και των αρχών του δέκατου ένατου αιώνα, που συγκέντρωσε η σύζυγός του Εμίλια Μπράνκα στον τόμο Novelle e storie. Η ίδια δημοσίευσε το 1882 και μια βιογραφία του με τίτλο: Felice Romani ed i piu riputati maestri di musica del suo tempo: Cenni biografici ed aneddotici. 

Ο Διονύσιος Σολωμός, κατά την παραμονή του για σπουδές στην Παβία, σχετίστηκε με τους λογοτεχνικούς κύκλους του Μιλάνου, στους οποίους ανήκε και ο Ρομάνι. Αρκετά χρόνια αργότερα, ο Σολωμός μετέφρασε το ποίημα του Ρομάνι με τίτλο Il Desiderio δίνοντάς του τον ελληνικό τίτλο Ο Πόθος, το οποίο για πολλά χρόνια θα θεωρούνταν, εσφαλμένα, δικό του.

 Λιμπρέτα 
Ο Ρομάνι έγραψε ενενήντα λιμπρέτα, τα περισσότερα από τα οποία μελοποιήθηκαν από περισσότερους από έναν συνθέτες. Τα πιο γνωστά είναι:

+ Λιμπρέτα Όπερα Συνθέτης Έτος Η Μήδεια στην Κόρινθο Γιόχαν Σιμόν Μάιρ  1813 Prospero Selli   1839 Σαβέριο Μερκαντάντε  1851 Ο Αυρηλιανός στην Παλμύρα Τζοακίνο Ροσίνι  1813 Ο Τούρκος στην Ιταλία Τζοακίνο Ροσίνι  1814 Η οργή του Αχιλλέα Τζουζέπε Νικολίνι  1814 Ο ψεύτικος Στανισλάο Βόιτεχ Ματίας Γίροβετς  1818 Τζουζέπε Βέρντι  1840 Με το νέο τίτλο: Μια μέρα βασιλείας Ο χαλίφης και η σκλάβα Φραντσέσκο Μπαζίλι  1819 Τζοακίνο Ροσίνι   1826 Με το νέο τίτλο: Αντίνα Τζιοβάνι Κουακερίνι  1842 Μπιάνκα και Φαλλιέρο Τζοακίνο Ροσίνι  1819 Οι δυο Φίγκαρο Μικέλε Καράφα 1820 Τζιοβάνι Πανίτσα   1824 Ντιονίζιο Μπρολιάρντι  1825 Σαβέριο Μερκαντάντε   1835 Τζιοβάνι Αντόνιο Σπεράντσα  1839 Κιάρα και Σεραφίνα Γκαετάνο Ντονιτσέττι  1822 Αλμπέρτο Ματσουκάτο  1840 Με το νέο τίτλο: Οι κουρσάροι Ιουλιέτα και Ρωμαίος Νικόλα Βακάι 1825 Εουτζένιο Τοριάνι   1828  Βιντσέντζο Μπελίνι  1830 Με το νέο τίτλο: Οι Καπουλέτοι και οι Μοντέκοι Ο Πειρατής Βιντσέντζο Μπελίνι  1827 Αλίνα, Βασίλισσα της Γκολκόντα Γκαετάνο Ντονιτσέττι  1828 Η ξένη Βιντσέντζο Μπελίνι  1829 Ζαΐρα Βιντσέντζο Μπελίνι  1829 Αλεσάντρο Γκαντίνι   1829 Σαβέριο Μερκαντάντε  1831 Αβτόνιο Μάμι   1845 Άννα Μπολένα Γκαετάνο Ντονιτσέττι  1829 Υπνοβάτις Βιντσέντζο Μπελίνι  1831 Νόρμα Βιντσέντζο Μπελίνι  1831 Το ελιξίριο του έρωτα Γκαετάνο Ντονιτσέττι  1832 Λουκρητία Βοργία Γκαετάνο Ντονιτσέττι  1833 Μπεατρίτσε ντι Τέντα Βιντσέντζο Μπελίνι  1833 Η ερημίτισσα των Αστουριών Κάρλο Κότσια  1838 Σαβέριο Μερκαντάντε   1840 Λουίτζι Ρίτσι  1845 Τζιουζέπε Σορντέλι   1846 Τζιουζέπε Γουίντερ  1852 Η κατάσκοπος Άντζελο Βιλάνις  1850 Χριστίνα της Σουηδίας Σιγισμούνδος Θάλμπεργκ  1855

Σημειώσεις

Παραπομπές

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Σύντομη βιογραφία του Φελίτσε Ρομάνι 
 Λιμπρέτα του Φελίτσε Ρομάνι στο Open Library, Internet Archive

Κατηγορία:Μουσική στην Ιταλία
Κατηγορία:Ιταλοί λιμπρετίστες
Κατηγορία:Ιταλοί ποιητές