Χούλιο Αρχεντίνο Ρόκα

Ο Αλέχο Χούλιο Αρχεντίνο Ρόκα Πας (, 17 Ιουλίου 1843 – 19 Οκτωβρίου 1914) ήταν στρατηγός και πολιτικός που διετέλεσε πρόεδρος της Αργεντινής από το 1880 έως το 1886 και από το 1898 έως το 1904. Ο Ρόκα είναι ο σημαντικότερος εκπρόσωπος της Γενιάς του '80 και είναι γνωστός για την καθοδήγηση της Κατάκτησης της Ερήμου, μιας σειράς στρατιωτικών εκστρατειών κατά των ιθαγενών πληθυσμών της Παταγονίας που θεωρείται από πολλούς ως γενοκτονία.

Κατά τη διάρκεια των δύο θητειών του ως προέδρου, σημειώθηκαν πολλές σημαντικές αλλαγές, ιδίως μεγάλα έργα υποδομής σιδηροδρόμων και λιμενικών εγκαταστάσεων, αυξημένες ξένες επενδύσεις, μαζί με τη μετανάστευση από την Ευρώπη και ιδιαίτερα τη μετανάστευση μεγάλης κλίμακας από τη νότια Ευρώπη, επέκταση του γεωργικού και του κτηνοτροφικού τομέα της οικονομίας και τη νομοθεσία για την ενίσχυση της κρατικής εξουσίας.

Κύριο μέλημα του Ρόκα στην εξωτερική πολιτική ήταν να καθορίσει τα σύνορα με τη Χιλή, τα οποία δεν είχαν ποτέ καθοριστεί με ακρίβεια. Το 1881 η Αργεντινή απέκτησε εδάφη με συνθήκη με τη Χιλή.

 Ανατροφή και πρώιμη σταδιοδρομία 
αριστερά|μικρογραφία|Ο Ρόκα στα νιάτα του
Ο Ρόκα γεννήθηκε στη βορειοδυτική πόλη Σαν Μιγκέλ ντε Τουκουμάν το 1843 σε επιφανή οικογένεια της περιοχής. Αποφοίτησε από το Εθνικό Κολλέγιο της Κονσεπσιόν ντελ Ουρουγουάη, στο Έντρε Ρίος. Πριν κλείσει τα 15 του χρόνια, ο Ρόκα κατατάχθηκε στο στρατό της Αργεντινής Συνομοσπονδίας, στις 19 Μαρτίου 1858. Ενώ ήταν ακόμη έφηβος, πήγε να πολεμήσει ως κατώτερος αξιωματικός του πυροβολικού στη διαμάχη μεταξύ του Μπουένος Άιρες και των εσωτερικών επαρχιών, αρχικά στο πλευρό των επαρχιών και αργότερα για λογαριασμό της πρωτεύουσας. Πολέμησε επίσης στον πόλεμο της Τριπλής Συμμαχίας κατά της Παραγουάης μεταξύ 1865 και 1870. Ο Ρόκα έφτασε στο βαθμό του συνταγματάρχη υπηρετώντας στον πόλεμο για την καταστολή της εξέγερσης του Ρικάρντο Λόπες Χορντάν στο Εντρέ Ρίος. Ο πρόεδρος Νικολάς Αβελιανέδα τον προήγαγε αργότερα σε στρατηγό μετά τη νίκη του επί του επαναστάτη στρατηγού Χοσέ Μ. Αρεντόνδο στη μάχη της Σάντα Ρόσα, ηγούμενος των πιστών δυνάμεων. Ο Ρόκα έβλεπε τον στρατό «ως παράγοντα εθνικής ενοποίησης» και η εμπειρία του στον στρατό «διεύρυνε την κατανόησή του για την Αργεντινή και την ανώτερη τάξη της επαρχίας».Douglas A. Richmond, "Julio Argentino Roca" στο Encyclopedia of Latin American History and Culture, τόμ. 4, σελ. 583. New York: Charles Scribner's Sons 1996.

 Πολιτικές αρχές 
αριστερά|μικρογραφία|Στρατιωτική κατοχή στην επικράτεια του Ρίο Νέγρο, πίνακας του Χουάν Μανουέλ Μπλάνες, 1889
Το 1878, κατά τη διάρκεια της προεδρίας του Νικολάς Αβελιανέδα, έγινε υπουργός Πολέμου και ήταν καθήκον του να προετοιμάσει μια εκστρατεία που θα έδινε τέλος στο «πρόβλημα των συνόρων» μετά την αποτυχία του σχεδίου του Αδόλφο Αλσίνα (του προκατόχου του). Ορισμένες ομάδες ιθαγενών υπερασπίζονταν τα παραδοσιακά τους εδάφη και συχνά επιτίθονταν σε οικισμούς μη ιθαγενών στα σύνορα, παίρνοντας άλογα και βοοειδή και αιχμαλωτίζοντας γυναίκες και παιδιά, τα οποία υποδουλώνονταν ή προσφέρονταν ως νύφες στους πολεμιστές.Argentina: Countries of the World, Erika Wittekind, σελ. 67, ABDO, 01/09/2011Captive Women: Oblivion And Memory In Argentina, Susana Rotker, σελ. 32, University of Minnesota Press, 04/12/2002 Η προσέγγιση του Ρόκα για την αντιμετώπιση των ινδιάνικων κοινοτήτων των Πάμπα, ωστόσο, ήταν εντελώς διαφορετική από εκείνη του Αλσίνα, ο οποίος είχε διατάξει την κατασκευή μιας τάφρου και μιας αμυντικής γραμμής μικρών φρουρίων σε όλη την επαρχία του Μπουένος Άιρες. Ο Ρόκα δεν έβλεπε κανέναν άλλο τρόπο να τερματιστούν οι επιθέσεις των ιθαγενών (malones) παρά μόνο θέτοντας υπό τον αποτελεσματικό κυβερνητικό έλεγχο όλη την έκταση μέχρι το Ρίο Νέγρο σε μια εκστρατεία (γνωστή ως Κατάκτηση της Ερήμου) που θα «έσβηνε, θα υπέτασσε ή θα έδιωχνε» τους ινδιάνους που ζούσαν εκεί. «Ξεκίνησε την εκστρατεία κατά των Ρανκέλες», η οποία τελικά οδήγησε στη «μεταφορά του 35% της εθνικής επικράτειας από τους Ινδιάνους στους τοπικούς καουντίγιο».Richmond, "Julio A. Roca", σελ. 583 Αυτή η κατάκτηση γης θα ενίσχυε επίσης τη στρατηγική θέση της Αργεντινής έναντι της Χιλής.

Επινόησε μια κίνηση με «πλοκάμια», με κύματα ιππικού 6.000 ανδρών που προέρχονταν συντονισμένα από τη Μεντόσα, την Κόρδοβα, τη Σάντα Φε και το Μπουένος Άιρες τον Ιούλιο του 1878 και τον Απρίλιο του 1879 αντίστοιχα, με επίσημο απολογισμό σχεδόν 1.313 νεκρούς ιθαγενείς Αμερικανούς και 15.000 αιχμαλώτους,The Argentine Military and the Boundary Dispute With Chile, 1870–1902, George V. Rauch, σελ. 47, Greenwood Publishing Group, 1999 ενώ του πιστώνεται η απελευθέρωση αρκετών εκατοντάδων Ευρωπαίων ομήρων.Twigs of a Tree a Family Tale: From a Priest Defrocked by the French Revolution to English Pioneering on the Pampas, Lin Widmann, σελ. 164, AuthorHouse, 23/04/2012

 Πρώτη προεδρία 
αριστερά|μικρογραφία|Ο Ρόκα με την προεδρική ζώνη στην πρώτη του θητεία (1880–86)
Στα μέσα του 1879, μετά το θάνατο του Αλσίνα, ο Ρόκα έγινε ο πλέον επιφανής ηγέτης του Εθνικού Αυτόνομου Κόμματος και προτάθηκε ως υποψήφιος από τον κυβερνήτη της Κόρδοβα Μιγκέλ Σέλμαν και στο Μπουένος Άιρες από τον γιατρό Εντουάρντο Ουίλντε. Γρήγορα κέρδισε την υποστήριξη των περισσότερων κυβερνήσεων των πολιτειών της Αργεντινής. Στις 11 Απριλίου διεξήχθησαν οι εκλογές για την ανάδειξη προέδρου, στις οποίες ήρθε μια σαρωτική νίκη των ψηφοφόρων του Ρόκα, εκτός από το Μπουένος Άιρες και το Κοριέντες. Στις 13 Ιουνίου συνεδρίασε το εκλογικό σώμα και εξέλεξε πρόεδρο τον στρατηγό Ρόκα και αντιπρόεδρο τον Φρανσίσκο Μπερναμπέ Μαδέρο. Αλλά στο Μπουένος Άιρες ετοιμαζόταν επανάσταση ενάντια στον θρίαμβο του Ρόκα. Τέσσερις ημέρες αργότερα άρχισαν οι μάχες, οι οποίες έληξαν στις 25 Ιουνίου με συμφωνία μεταξύ της επαρχίας και του έθνους- η επανάσταση του 1880 είχε κοστίσει 3.000 νεκρούς. Λίγο πριν από την ορκωμοσία του προέδρου Ρόκα ψηφίστηκε στο Κογκρέσο η ομοσπονδιοποίηση του Μπουένος Άιρες.

Υπό τη θητεία του ψηφίστηκαν οι λεγόμενοι «λαϊκιστικοί νόμοι» (Leyes Laicas), οι οποίοι εθνικοποίησαν μια σειρά από λειτουργίες που προηγουμένως βρίσκονταν υπό τον έλεγχο της Εκκλησίας. Δημιούργησε επίσης το λεγόμενο Registro Civil, ένα ευρετήριο όλων των γεννήσεων, των θανάτων και των γάμων. Ο πρόεδρος Ρόκα κατέστησε επίσης την πρωτοβάθμια εκπαίδευση δωρεάν, εθνικοποιώντας τα εκπαιδευτικά ιδρύματα που διοικούνταν από την Εκκλησία. Αυτό οδήγησε σε ρήξη των σχέσεων με το Βατικανό. Ο Ρόκα προήδρευσε μιας εποχής ταχείας οικονομικής ανάπτυξης που τροφοδοτήθηκε από τη μεγάλης κλίμακας ευρωπαϊκή μετανάστευση, την κατασκευή σιδηροδρόμων και την άνθηση των γεωργικών εξαγωγών. Τον Μάιο του 1886 ο Ρόκα αποτέλεσε στόχο μιας αποτυχημένης απόπειρας δολοφονίας.

 Συνεχιζόμενη πολιτική εμπλοκή 
αριστερά|μικρογραφία|Ο Χούλιο Αρχεντίνο Ρόκα και οι σύμμαχοί του
Ο ίδιος ο Ρόκα είχε προτείνει ως διάδοχό του τον Χουάρες Σέλμαν, ο οποίος ήταν γαμπρός του. Ωστόσο, ο Σέλμαν αποστασιοποιήθηκε από τον Ρόκα. Η κυβέρνηση του Σέλμαν αμαυρώθηκε τελικά από την κρίση του Μπάρινγκ και τις καταγγελίες για διαφθορά.

Ο Ρόκα δεν συμμετείχε στην απόπειρα επανάστασης του 1890 κατά του Σέλμαν, η οποία υποκινήθηκε από τους Λεάνδρο Ν. Αλέμ και Μπαρτολομέ Μίτρε (Unión Cívica, μετέπειτα Unión Cívica Radical). Ωστόσο, ήταν ευχαριστημένος από την προκύπτουσα αδυναμία του Μιγκέλ Ανχέλ Χουάρες Σελμάν.

Μετά την πρώτη του προεδρία ο Ρόκα παρέμεινε σημαντικός πολιτικά, έγινε γερουσιαστής και υπουργός Εσωτερικών υπό τον Κάρλος Πελλεγρίνι. Μετά την παραίτηση του προέδρου Λουίς Σάενς Πένια τον Ιανουάριο του 1895, την προεδρία ανέλαβε ο Χοσέ Εβαρίστο Ουριμπούρου, όταν ο Ρόκα ήταν πρόεδρος της Γερουσίας. Εξαιτίας αυτού, ο Ρόκα ανέλαβε και πάλι τα καθήκοντα του προέδρου μεταξύ 28 Οκτωβρίου 1895 και 8 Φεβρουαρίου 1896, όταν ο Ουριμπούρου ήταν άρρωστος.

 Δεύτερη προεδρία 
μικρογραφία|Ο Ρόκα κατά τη δεύτερη προεδρική του θητεία
Στα μέσα του 1897 το κόμμα Partido Autonomista Nacional πρότεινε τον Ρόκα για άλλη μια φορά ως υποψήφιο πρόεδρο. Χωρίς αντίπαλο, κατάφερε να ξεκινήσει μια δεύτερη κανονική θητεία στο αξίωμα στις 12 Οκτωβρίου 1898. Κατά τη διάρκεια της δεύτερης προεδρίας του, ψηφίστηκε ο νόμος Ley de Residencia, ο οποίος επέτρεψε την απέλαση ορισμένων συνδικαλιστικών ηγετών της Αργεντινής, οι οποίοι ήταν αναρχικοί και σοσιαλιστές χωρίς υπηκοότητα που θεωρούνταν επικίνδυνοι για την Αργεντινή.Richmond, "Julio A. Roca" σελ. 584

Κατά τη διάρκεια αυτής της προεδρίας θεσπίστηκε η στρατιωτική θητεία το 1901 και μια συνοριακή διαμάχη με τη Χιλή διευθετήθηκε το 1902 με την υπογραφή των Συμφώνων του Μαΐου και την ανέγερση του Λυτρωτή των Άνδεων με τη σημαντική βοήθεια της Άνχελα ντε Ολιβέιρα Σεζάρ ντε Κόστα, αδελφής της ερωμένης του Γκιγιερμίνα Ολιβέιρα Σεζάρ. Ο Λουίς Ντράγκο, υπουργός Εξωτερικών του Ρόκα, διατύπωσε το Δόγμα Ντράγκο το 1902, το οποίο διαβεβαίωνε ότι οι ξένες δυνάμεις δεν μπορούσαν να εισπράττουν δημόσια χρέη από κυρίαρχα αμερικανικά κράτη με ένοπλη βία ή κατοχή εδάφους. Το εξωτερικό χρέος της Αργεντινής αυξήθηκε κατά την περίοδο αυτή, αν και η οικονομική ανάπτυξη συνεχίστηκε. Ο Ρόκα δεν μπόρεσε να συνεχίσει την πολιτική του κυριαρχία και δεν μπόρεσε ουσιαστικά να ορίσει τον διάδοχό του. Η δεύτερη θητεία του Ρόκα έληξε το 1904 και θεωρείται λιγότερο επιτυχημένη από την πρώτη.Richmond, "Julio A. Roca", σελ. 584.

 Ύστερα χρόνια 
μικρογραφία|Ο τάφος του Ρόκα στο νεκροταφείο Ρεκολέτα, Μπουένος Άιρες
Το 1912 ο Ρόκα διορίστηκε ειδικός πρεσβευτής της Αργεντινής στη Βραζιλία από τον πρόεδρο Ρόκε Σάενς Πένια. Ο Ρόκα επέστρεψε στην Αργεντινή το 1914 και πέθανε στο Μπουένος Άιρες στις 19 Οκτωβρίου 1914. Ενταφιάστηκε στο νεκροταφείο Λα Ρεκολέτα στο Μπουένος Άιρες.

Ο γιος του, Χούλιο Αρχεντίνο Ρόκα, ο νεότερος, έγινε αντιπρόεδρος της Αργεντινής από το 1932 έως το 1938.

 Κληρονομιά 
αριστερά|μικρογραφία|Μνημείο του Χούλιο Αρχεντίνο Ρόκα στο Μπουένος Άιρες
Η σκέψη του Ρόκα έχει συνδεθεί με την ιδέα του Χουάν Μπαουτίστα Αλμπέρντι γύρω από την ιδέα μιας «πιθανής δημοκρατίας»: μια δημοκρατική κυβέρνηση, με ευρείες πολιτικές και οικονομικές ελευθερίες, αλλά με μια άσκηση της πολιτικής ζωής που περιορίζεται στις κυρίαρχες ελίτ. Η πιθανή δημοκρατία θα έδινε τη θέση της στην πραγματική δημοκρατία, με πλήρως δημοκρατικό χαρακτήρα. Το ιδεώδες της πιθανής δημοκρατίας, με την πολιτικά συντηρητική του γραμμή, ήταν μία από τις πηγές πολιτικής σύγκρουσης που οδήγησε στην ανάδυση διαφόρων αντιπολιτεύσεων, ακόμη και από τα ίδια τα μέλη της Γενιάς του '80.

Κατά τη διάρκεια του εικοστού αιώνα, ο Ρόκα αναγνωρίστηκε ως ένας από τους πολιτικούς άνδρες που σφυρηλάτησαν τα θεμέλια της σύγχρονης δημοκρατίας της Αργεντινής. Ως εκ τούτου, ο Ρόκα έχει τιμηθεί με την ονομασία πόλεων, νομών, λιμνών, δρόμων, λεωφόρων, πλατειών, μνημείων, πάρκων, σχολείων και σιδηροδρομικών γραμμών σε ολόκληρη τη χώρα. Παραδείγματα περιλαμβάνουν την πόλη Χενεράλ Ρόκα στην επαρχία Ρίο Νέγρο, την πόλη Πρεσιδένσια Ρόκα στην επαρχία Τσάκο, την πόλη Πρεσιδέντε Ρόκα στην επαρχία Σάντα Φε, την Κολονία Ρόκα στην επαρχία Έντρε Ρίος, τον νομό Χενεράλ Ρόκα στην επαρχία Κόρδοβα. Στο Μπουένος Άιρες, ένας μεγάλος δρόμος και ένας κλάδος του σιδηροδρόμου έχουν πάρει το όνομά του και ένα έφιππο άγαλμά του ανεγέρθηκε το 1941.

Τα τελευταία χρόνια, η θέση του Ρόκα στην ιστορία της Αργεντινής, και ιδίως η συμμετοχή του στην Κατάκτηση της Ερήμου, επαναπροσδιορίζεται ολοένα και περισσότερο. Ορισμένες ομάδες ισχυρίζονται ότι διέπραξε γενοκτονία κατά των ιθαγενών Αργεντινών. Όσοι θεωρούν ότι ο Ρόκα διέπραξε γενοκτονία έχουν προτείνει την αφαίρεση του ονόματος Ρόκα από τους τόπους και τις περιοχές με τις οποίες έχει τιμηθεί.

 Βιβλιογραφία 
 General Julio A. Roca and his campaigns in the Pampa, 1878-1879, by Robert Carter Burns (1960).
 Carlos Pellegrini and the Crisis of the Argentine Elites, 1880-1916, by Douglas W. Richmond (1989).
 Soy Roca, by Félix Luna (1989).

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Πρόεδροι της Αργεντινής