Ιερά Μητρόπολις Σόφιας

Η Ιερά Μητρόπολις Σοφίας (—Σοφίσκα Σβέτα Μητροπόλια) είναι σημαντική επαρχία της Βουλγαρικής Ορθοδόξου Εκκλησίας και άλλοτε επισκοπή και μητρόπολις του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως. Καθέδρα της μητροπόλεως είναι η Σόφια, πρωτεύουσα της Βουλγαρίας και ο εκάστοτε μητροπολίτης φέρει ταυτόχρονα τον τίτλο του πατριάρχου Βουλγαρίας.

Από τις 30 Ιουνίου 2024 Μητροπολίτης Σοφίας είναι ο από Βιδινίου Δανιήλ (Νικόλωφ).

 Ιστορία 
Αρχαιότητα
Χάρη στην ευνοϊκή γεωγραφική της θέση, η τότε ονομαζόμενη Σαρδική εξελίχθηκε σε σημαντικό χριστιανικό κέντρο από τις αρχές του 4ου αιώνα. Το έτος 343 συγκλήθηκε εδώ η ομώνυμη Σύνοδος, η οποία απέτυχε μεν στους κύριους στόχους της, αλλά απέδειξε την ισχύ της επισκοπής Σαρδικής.

Όταν η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία διαιρέθηκε το 395, η Σαρδική βρισκόταν εντός των ορίων της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Όμως, από εκκλησιαστική άποψη συνέχισε να υπάγεται στον Πάπα Ρώμης μέσω του Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης, ο οποίος το 415 έλαβε τον τίτλο του «Βικάριου της Αποστολικής Έδρας», με δικαιοδοσία τις ανατολικές επισκοπές του Ιλλυρικού. Τις επόμενες δεκαετίες, η εξουσία του επισκόπου Θεσσαλονίκης αποδυναμώθηκε, με τους Πάπες να διοικούν συχνά απευθείας τις τοπικές επισκοπές. Το 535, ο αυτοκράτορας Ιουστινιανός Α' ίδρυσε την Επισκοπή Πρώτης Ιουστινιανής, της οποίας ο επίσκοπος έγινε λίγο αργότερα Βικάριος της Αποστολικής Έδρας και η Μητρόπολη Σαρδικής περιήλθε στη δικαιοδοσία του. Η αλλαγή αυτή φαίνεται ότι προκάλεσε την αντίθεση των επισκόπων Σαρδικής, των οποίων η ηγετική θέση μεταξύ των επισκοπών της Μεσογειακής Δακίας υποβαθμίστηκε υπέρ της Πρώτης Ιουστινιανής.

Μεσαίωνας
Γύρω στο έτος 733, ως αποτέλεσμα της έντονης σύγκρουσης μεταξύ του Λέοντος Γ' και των Παπών, λόγω της εικονομαχικής πολιτικής του αυτοκράτορα, οι επισκοπές του Ανατολικού Ιλλυρικού, συμπεριλαμβανομένης της Σαρδικής, πέρασαν στην δικαιοδοσία του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως. Οι Πάπες επί αιώνες ισχυρίζονταν ότι έπρεπε να τους επιστραφούν. Στις αρχές του 9ου αιώνα, η Σαρδική κατακτήθηκε από τη Βουλγαρία και σύγχρονοι ερευνητές αναφέρουν ότι μετά την ίδρυση ανεξάρτητης βουλγαρικής εκκλησίας, η πόλη έγινε έδρα μιας από τις επισκοπές της, αν και στις λίγες πρωτογενείς πηγές που απαριθμούν βουλγαρικές επισκοπές, δεν αναφέρεται. Μετά την κατάκτηση της βορειοανατολικής Βουλγαρίας από την Αυτοκρατορία το 971, ο Πατριάρχης Δαμιανός, που μέχρι τότε διέμενε στη Δρύστρα, εγκαταστάθηκε για κάποιο διάστημα στη Σαρδική (Σρέντετς). Τα επόμενα χρόνια, η επισκοπή του Σρέντετς υπήχθη στο Πατριαρχείο Πρέσπας.


Αμέσως μετά την κατάληψη του Σρέντετς από τους Οθωμανούς το 1385, η επισκοπή του υπήχθη στον Μητροπολίτη Βιδύνης, ο οποίος την εποχή εκείνη βρισκόταν στη δικαιοδοσία του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως.

Νεότερα χρόνια
Μετά την δημιουργία της Βουλγαρικής Εξαρχίας, χειροτονήθηκε Μητροπολίτης ο Μελέτιος, παράλληλα με τον Μητροπολίτη Σοφίας Άνθιμο (Οικουμενικό Πατριαρχείο). Αυτός και οι διάδοχοί του, Παρθένιος και Στέφανος, παρέμειναν σε σχίσμα όπως ολόκληρη η Εξαρχία, ως το 1945. Έκτοτε, ο Μητροπολίτης Σόφιας φέρει και τον τίτλο του Πατριάρχη Βουλγαρίας και είναι επικεφαλής της Βουλγαρικής Ορθόδοξης Εκκλησίας.

Επισκοπικός κατάλογος
+  Όνομα  Έτη  ΠαρατηρήσειςΕπίσκοποι Σαρδικής Κλήμης  1ος αιώνας  μαθητής του Αποστόλου ΠαύλουΠρος Φιλιππησίους 4:3 Άγιος Θεράπων  3ος αιώνας  Πρωτογένης  316 – 351  Μπόνος  τελευταίο τέταρτο του 4ου αιώνα  Ιούλιος  πριν το 424 – μετά το 431  Ζώσιμος  ~ 458  Δομνίων  ~ 515  Βασιλίσκος  ~ 551  Ευπρέπιος  6ος αιώνας  Λεόντιος  ~ 580  Φήλιξ  ~ 594 Μητροπολίτες Σοφίας (Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως) Δημήτριος  ~ 1000  Μιχαήλ  ~ 1070 – 1080  Νικήτας  ~ 1100  Ιωάννης  ~ 1329  Λεόντιος  ~ 1360  Σιλουανός  1455 – 1469  Σίλβεστρος  ~ 1469  Κάλλιστος  ~ Μάιο του 1484  Καλέβιτος  πριν το 1493 – 1503 †  Παγκράτιος  1515Богдановић, Д. Житије Георгија Кратовца. – Зборник историје књижевности, 10, 1976, 259.  Ιερεμίας  πριν το 1513 – 31 Δεκεμβρίου 1522  κατόπιν Οικουμενικός Πατριάρχης Νήφων  πριν το 1528Στρουμπάκης, Μ. Ιερεμίας Α´ Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως. Ο βίος και το έργο του. Αθήνα, 2004, 294. – μετά τον Φεβρουάριο 1534Ковачев, М. Драгалевският манастир „Св. Богородица Витошка“ и неговите старини. С., 1940, 17, 190, табл. ХХ.  Παγκράτιος  ~ 16 Μαΐου 1534  Ιάκωβος  ~ 17 Αυγούστου 1555  Διομήδης  ~ 1564 ~ 1565Б. Христова, Д. Караджова, Е. Узунова. Бележки на българските книжовници Х-XVIII век. Т.1 – 2. С., 2003 – 2004, № 188, 190  Παρθένιος  πριν τον Μάρτιο 1579Fedalto, G. Hierarchia ecclesiastica orientalis: series episcoporum ecclesiarum christianarum orientalium. Padova, 1988, 554 – μετά το 1586  Γρηγόριος  πριν τον Απρίλιο 1580Παπαδημητρίου-Δούκας, Ν. Οἱ ὁριακές διαφορές μέσα στό Ἃγιο Ὄρος κατά τήν πρώμη μεταβυζαντινή ἐποχή. – Βυζαντιακά, 22, 2002, 289. – μετά τις 6 Ιανουαρίου 1587  πέθανε το 1601 Ιωάσαφ  εξελέγη τον Ιούνιο 1601, αλλά δεν αποδέχτηκε την εκλογή  Νεόφυτος  18 Μαρτίου 1603 – ;  Ιερεμίας  πριν το 1614Мутафчиев, П. Избрани произведения. Т.2. С., 1973, 145. – 1628  καθαιρέθηκε Μελέτιος  23 Ιουνίου 1628 – Φεβρουάριος 1631  καθαιρέθηκε, κατόπιν Αχριδών Ιγνάτιος  Μάιος 1631 – 1639  πέθανε το 1650 Ιεζεκιήλ  30 Νοεμβρίου 1639 – 1645  Νικόλαος  1647 – 1650  τοποτηρητής Δανιήλ  1650 – 1670  παραιτήθηκε, κατόπιν Βιδύνης Μελέτιος  ~ 1670  αναφέρεται σε φιρμάνι Αυξέντιος  1674 – 1676  Δανιήλ  Μάιος 1676 – 1678  καθαιρέθηκε Αυξέντιος  1678 – 1680  καθαιρέθηκεInscripțiile medievale ale României. T.1. București, 1965. №№ 454, 1179. Κύριλλος  28 Ιουλίου 1680 – ;  από Φιλιππουπόλεως Θεόκλητος  πριν το 1682Vaporis, M. A Study of the Ziskind MS No.22 of the Yale University Library: Some Aspects of the History of the Ecumenical Patriarchate of Constantinople in the Seventeeth and Eighteenth Centuries. – Greek Orthodox Theological Review, 13, 1968, Supplement, 60. – μετά το 1692Стојановић, Љ. Стари српски записи и натписи. T. 1 – 6, II изд. Београд, 1982 – 1988, № 1964.  Γρηγόριος  πριν το 1694Б. Христова, Д. Караджова, Е. Узунова. Бележки на българските книжовници Х-XVIII век. Т.1 – 2. С., 2003 – 2004, № 335 – 1701  παραιτήθηκε Αναστάσιος  23 Μαΐου 1701 – 1743 †  Άνθιμος  Μάιος 1743 – 1754  παραιτήθηκε Ιερεμίας  14 Απριλίου 1754 – 1783 †  Ιερώνυμος  1783  Θεοφάνης  Σεπτέμβριος 1783 – 26 Οκτωβρίου 1822 †  Ιωακείμ (Μελενικής ή Μελενίκιος)  22 Νοεμβρίου 1822 – 1830  από Φαναρίου, κατόπιν Ιωαννίνων Παΐσιος  Σεπτέμβριος 1830 – 1 Απριλίου 1837  α΄ θητεία, από Ερυθραίας, κατόπιν Σμύρνης Μελέτιος (Βυζάντιος)  10 Απριλίου 1837 – Ιανουάριος 1847  από πρώην Λαρίσης, κατόπιν Διδυμοτείχου Παΐσιος  7 Οκτωβρίου 1847 – 14 Ιουλίου 1853  β΄ θητεία, από Σμύρνης, κατόπιν Εφέσου Γεδεών  14 Ιουλίου 1853 – 19 Απριλίου 1861  από Προικοννήσου, κατόπιν εκ νέου Προικοννήσου Δωρόθεος (Ιβάνωφ Σπασώφ)  19 Απριλίου 1861 – Οκτώβριος 1872  από Νυσσάβας, κατόπιν Σκοπίων της Βουλγαρικής Εξαρχίας Άνθιμος (Αλεξιάδης)  27 Νοεμβρίου 1872 – 22 Δεκεμβρίου 1873  κατόπιν ΒόσνηςΜητροπολίτες Σόφιας (Βουλγαρική Εξαρχία) Μελέτιος (Αντώνωφ)  15 Οκτωβρίου 1872 – 11 Φεβρουαρίου 1883  Παρθένιος (Ποπστεφάνωφ Ιβάνωφ)  12 Φεβρουαρίου 1892 – 20 Ιουνίου 1918  Στέφανος (Ποπγεωργίεφ Σοκώφ)  23 Μαρτίου 1922 – 8 Σεπτεμβρίου 1948  από ΜαρκιανουπόλεωςΜητροπολίτες Σόφιας (Βουλγαρική Ορθόδοξη Εκκλησία) Κύριλλος (Μαρκώφ Κωνσταντίνωφ)  10 Μαΐου 1953 – 7 Μαρτίου 1971 †  από Φιλιππουπόλεως Μάξιμος (Ναϊντένωφ Μινκώφ)  4 Ιουλίου 1971 – 6 Νοεμβρίου 2012 †  από Λοβτσού Νεόφυτος (Νικόλωφ Δημητρώφ)  24 Φεβρουαρίου 2013 – 13 Μαρτίου 2024 †  από Ρούσε Δανιήλ (Τρεντάφυλωφ Νικόλωφ)  30 Ιουνίου 2024 – σήμερα  από Βιδινίου

Παραπομπές

 Πηγές 



 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 



Σοφιας
Σοφιας
Κατηγορία:Ιερά Μητρόπολις Σόφιας
Κατηγορία:Σόφια