Σεξουαλικός φετιχισμός

Ο σεξουαλικός φετιχισμός, ή ερωτικός φετιχισμός, είναι σεξουαλική εμμονή για ένα άψυχο αντικείμενο ή μέρος του σώματος. Το αντικείμενο του ενδιαφέροντος ονομάζεται φετίχ και το άτομο που έχει φετίχ για το αντικείμενο ονομάζεται φετιχιστής. Ένα σεξουαλικό φετίχ μπορεί να θεωρηθεί ως μη παθολογική βοήθεια στη σεξουαλική διέγερση, ή ως ψυχική διαταραχή αν προκαλεί σημαντική ψυχοκοινωνική δυσφορία για το άτομο ή έχει επιζήμιες επιπτώσεις σε σημαντικά μέρη της ζωής του. Η σεξουαλική διέγερση από ένα συγκεκριμένο μέρος του σώματος μπορεί να ταξινομηθεί περαιτέρω ως μερικισμός.Milner, J. S., & Dopke, C. A. (1997). Paraphilia Not Otherwise Specified: Psychopathology and theory. In D. R. Laws and W. O'Donohue (Eds.), Sexual deviance: Theory, assessment, and treatment. New York: Guilford.

Ενώ οι ιατρικοί ορισμοί περιορίζουν τον όρο σεξουαλικό φετιχισμό σε αντικείμενα ή μέρη του σώματος, το φετίχ μπορεί, σε κοινό λόγο, να αναφέρεται επίσης στο σεξουαλικό ενδιαφέρον για συγκεκριμένες δραστηριότητες.

 Ορισμοί 
Σε κοινή γλώσσα, η λέξη φετίχ χρησιμοποιείται για να αναφερθεί σε οποιαδήποτε σεξουαλικά διεγερτικά ερεθίσματα, τα οποία δεν πληρούν όλα τα ιατρικά κριτήρια για το φετιχισμό. Αυτή η ευρύτερη χρήση του φετίχ καλύπτει μέρη ή χαρακτηριστικά του σώματος (συμπεριλαμβανομένης της παχυσαρκίας και των τροποποιήσεων του σώματος), αντικείμενα, καταστάσεις και δραστηριότητες (όπως το κάπνισμα ή το BDSM). Οι παραφιλίες, όπως η ουρολαγνεία, η νεκροφιλία και η κοπροφιλία, έχουν περιγραφεί ως φετίχ.

Αρχικά, οι περισσότερες ιατρικές πηγές όριζαν το φετιχισμό ως σεξουαλικό ενδιαφέρον για άψυχα αντικείμενα, μέρη του σώματος ή εκκρίσεις. Η δημοσίευση της 3ης έκδοσης (DSM-III) του Διαγνωστικού και Στατιστικού Εγχειρίδιου Ψυχικών Διαταραχών το 1980 άλλαξε αυτόν τον ορισμό, εξαιρώντας την διέγερση από τα μέρη του σώματος στα διαγνωστικά κριτήρια του για το φετιχισμό. Το 1987, μια αναθεωρημένη έκδοση του, DSM-III, εισήγαγε μια νέα διάγνωση για την διέγερση από μέρη του σώματος, που ονομάζεται μερικισμός. Το DSM-IV διατήρησε αυτή την διάκριση. Ο Αμερικανός ψυχίατρος Μάρτιν Κάφκα υποστήριξε ότι ο μερικισμός θα πρέπει να συγχωνευτεί με τον φετιχισμό λόγω της επικαλύψεως μεταξύ των δύο παθήσεων και το DSM-5 το έκανε αργότερα, το 2013. Ο ορισμός του ICD-10 (Διεθνής Τροποποίηση των Ασθενειών του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας) εξακολουθεί να το περιορίζει σε άψυχα αντικείμενα.

 Είδη 
Σε μια ανασκόπηση 48 περιπτώσεων κλινικού φετιχισμού το 1983, τα φετίχ περιλάμβαναν ρούχα (58,3%), καουτσούκ και αντικείμενα από καουτσούκ (22,9%), υποδήματα (14,6%), μέρη του σώματος (14,6%) δέρμα (10,4%) και μαλακά υλικά ή υφάσματα (6,3%).

Μια μελέτη του 2007 μετρούσε μέλη ομάδων συζήτησης στο Διαδίκτυο με τη λέξη φετίχ στο όνομά τους. Από τις ομάδες σχετικά με τα μέρη ή τα χαρακτηριστικά του σώματος, το 47% ανήκε σε ομάδες σχετικά με τα πόδια (ποδοφιλία), το 9% σχετικά με τα υγρά του σώματος (συμπεριλαμβανομένης της ουρολαγνείας, της κοπροφιλίας και της ερωτικής γαλουχίας), το 9% σχετικά με το μέγεθος του σώματος, το 7% σχετικά με τα μαλλιά (τριχοφιλία) και το 5% σχετικά με τους μύες. Λιγότερο δημοφιλής ομάδες επικεντρώθηκαν στους ομφαλούς (φετιχισμός ομφαλού), στα πόδια, στις τρίχες του σώματος, στο στόμα και στα νύχια, μεταξύ άλλων. Από τις ομάδες σχετικά με τα ρούχα, το 33% ανήκε σε ομάδες σχετικά με ρούχα που φοριούνται στα πόδια ή στους γλουτούς (όπως κάλτσες ή φούστες), το 32% σχετικά με τα παπούτσια (φετιχισμός παπουτσιών), το 12% σχετικά με τα εσώρουχα (φετιχισμός εσωρούχων) και το 9% σχετικά με την ολόσωμη ένδυση, όπως τα σακάκια. Λιγότερο δημοφιλείς ομάδες αντικειμένων επικεντρώθηκαν σε καπέλα, στηθοσκόπια, βραχιόλια, πιπίλες και πάνες (φετιχισμός πάνας).

Η ερωτική ασφυξία είναι η χρήση πνιγμονής για να αυξηθεί την ευχαρίστηση στο σεξ. Το φετίχ περιλαμβάνει επίσης ένα ξεχωριστό κομμάτι που περιλαμβάνει το να πνίγεται κανείς κατά τη διάρκεια της αυνανισμού, το οποίο είναι γνωστό ως αυτοερωτική ασφυξία. Αυτό συνήθως περιλαμβάνει ένα άτομο που συνδέεται και στραγγαλίζεται από μια αυτοσχέδια συσκευή που είναι αρκετά σφιχτή για να του δώσει ευχαρίστηση αλλά όχι αρκετά σφικτή για να τον πνίξει μέχρι θανάτου. Αυτό είναι επικίνδυνο λόγω του ζητήματος της αναζήτησης υπερδραστικής ευχαρίστησης, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε στραγγαλισμό όταν δεν υπάρχει κανείς για να βοηθήσει αν η συσκευή γίνει πολύ σφιχτή και στραγγαλίσει τον χρήστη.

Ο αφοσίωτος είναι να ελκύεται από αναπηρία ή αλλαγές στο σώμα ενός άλλου ατόμου που είναι αποτέλεσμα της ακρωτηριασμού, για παράδειγμα. Ο αφοσίωση είναι μόνο ένα σεξουαλικό φετίτς όταν ο άνθρωπος που έχει το φετίς θεωρεί το ακρωτηριασμένο μέρος του σώματος σε άλλο πρόσωπο το αντικείμενο του σεξουαλικού ενδιαφέροντος. 

 Αιτία 
μικρογραφία|250x250εσ|Οι αισθητήρες περιοχές των ποδιών και των γεννητικών οργάνων βρίσκονται δίπλα η μία στην άλλη, όπως φαίνεται σε αυτό το σχέδιο.
Ο φετιχισμός συνήθως γίνεται εμφανής κατά τη διάρκεια της εφηβείας, αλλά μπορεί να αναπτυχθεί πριν από αυτήν. Δεν έχει αποδειχθεί καμία αιτία για τον φετιχισμό.

Ορισμένες εξηγήσεις επικαλούνται την κλασική εξαρτημένη μάθηση. Σε διάφορα πειράματα, άνδρες έχουν παρατηρηθεί να έχουν διέγερση σε ερεθίσματα όπως μπότες, γεωμετρικά σχήματα ή κουμπαράδες, συνδυάζοντας αυτά τα σημάδια με το συμβατικό ερωτικό περιεχόμενο. Σύμφωνα με τον σεξολόγο Τζον Μπάνκροφτ, η παρατήρηση μόνο δεν μπορεί να εξηγήσει το φετιχισμό, επειδή δεν οδηγεί σε φετιχισμό για τους περισσότερους ανθρώπους. Υποδηλώνει ότι η διέγερση συνδυάζεται με έναν άλλο παράγοντα, όπως μια ανωμαλία στη διαδικασία της σεξουαλικής μάθησης.

Οι θεωρίες της σεξουαλικής εντύπωσης προτείνουν ότι οι άνθρωποι μαθαίνουν να αναγνωρίζουν σεξουαλικά επιθυμητά χαρακτηριστικά και δραστηριότητες κατά τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας. Ο φετιχισμός μπορεί να προκύψει όταν ένα παιδί έχει εντυπωθεί με μια υπερβολικά περιορισμένη ή εσφαλμένη αντίληψη για ένα σεξουαλικό αντικείμενο. Η εντύπωση φαίνεται να συμβαίνει κατά τη διάρκεια των πρώτων εμπειριών του παιδιού με την διέγερση και την επιθυμία, και βασίζεται σε «μια εγωκεντρική αξιολόγηση των σημαντικών χαρακτηριστικών που σχετίζονται με την ανταμοιβή ή την ευχαρίστηση, που διαφέρουν από άτομο σε άτομο».

Οι νευρολογικές διαφορές μπορεί να διαδραματίζουν ρόλο σε ορισμένες περιπτώσεις. Ο Βιλαγιανούρ Σ. Ραμαχαντράν παρατήρησε ότι η περιοχή επεξεργασίας αισθητηριακών εισροών από τα πόδια βρίσκεται αμέσως δίπλα στην περιοχή που επεξεργάζεται την διέγερση των γεννητικών οργάνων, και πρότεινε ότι ένας τυχαίος δεσμός μεταξύ αυτών των περιοχών θα μπορούσε να εξηγήσει την επικράτηση του φετιχισμού ποδιών. Σε μια ασυνήθιστη περίπτωση, μια πρόσθια κροταφική λοβεκτομή μετρίασε το φετίχ ενός επιληπτικού άνδρα για τις καρφίτσες ασφαλείας.

Πολλές εξηγήσεις έχουν δοθεί για την σπάνια φύση του φετιχισμού από γυναίκες. Τα περισσότερα φετίχ είναι οπτικής φύσης και πιστεύεται ότι οι άνδρες είναι πιο σεξουαλικά ευαίσθητοι σε οπτικά ερεθίσματα. Ο Αμερικανός κοινωνικός ψυχολόγος Ρόι Μπάουμαϊστερ προτείνει ότι η ανδρική σεξουαλικότητα είναι αμετάβλητη, εκτός από μια σύντομη περίοδο στην παιδική ηλικία, κατά τη διάρκεια της οποίας ο φετιχισμός θα μπορούσε να καθιερωθεί, ενώ η γυναικεία σεξουαλικότητα είναι ρευστή καθ΄ όλη τη διάρκεια της ζωής.

 Διάγνωση 
Το ICD-10 ορίζει τον φετιχισμό ως την εξάρτηση από άψυχα αντικείμενα για σεξουαλική διέγερση και ικανοποίηση. Θεωρείται διαταραχή μόνο όταν οι φετιχιστικές δραστηριότητες είναι η κύρια πηγή σεξουαλικής ικανοποίησης και γίνονται τόσο δεσμευτικές ή απαράδεκτες ώστε να προκαλούν δυσφορία ή να παρεμβαίνουν στην κανονική σεξουαλική επαφή. Οι κατευθυντήριες γραμμές έρευνας του ICD απαιτούν ότι η προτίμηση διαρκεί τουλάχιστον έξι μήνες και είναι έντονα ενοχλητική.

Σύμφωνα με το DSM-5, ο φετιχισμός είναι σεξουαλική διέγερση από άψυχα αντικείμενα ή συγκεκριμένα μη γεννητικά μέρη του σώματος, εξαιρουμένων των ρούχων που χρησιμοποιούνται για παρενδυσία (καθώς αυτό εμπίπτει στην τρανσβεστική διαταραχή) και των σεξουαλικών βοηθημάτων που έχουν σχεδιαστεί για τη διέγερση των γεννητικών οργάνων. Για να διαγνωστεί ως φετιχιστική διαταραχή, η διέγερση πρέπει να επιμένει για τουλάχιστον έξι μήνες και να προκαλεί σημαντική ψυχοκοινωνική δυσφορία ή δυσκολία σε σημαντικά σημεία της ζωής του ατόμου. Στο DSM-IV, το σεξουαλικό ενδιαφέρον για τα μέρη του σώματος διακρίνεται από το φετιχισμό με το όνομα μερικισμός, αλλά συγχωνεύτηκε με τη φετιχιστική διαταραχή στο DSM-5.

Το πρόγραμμα ReviseF65 έχει κάνει ενέργειες για την πλήρη κατάργηση της διάγνωσης ICD, για να αποφευχθεί ο στιγματισμός των φετιχιστών. Ο σεξολόγος Οντ Ράιαρσολ υποστηρίζει ότι η δυσφορία που σχετίζεται με τον φετιχισμό προκαλείται συχνά από τη ντροπή, και ότι η διάγνωση μόνο το επιδεινώνει. Προτείνει ότι, σε περιπτώσεις όπου το άτομο δεν μπορεί να ελέγξει την επιβλαβή συμπεριφορά, αντίθετα να διαγνωστεί με διαταραχή προσωπικότητας ή διαταραχή ελέγχου παρορμήσεων.

 Θεραπεία 
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, οι φετιχιστικές φαντασιώσεις είναι κοινές και πρέπει να αντιμετωπίζονται μόνο ως διαταραχή όταν επηρεάζουν τη φυσιολογική λειτουργία ή προκαλούν δυσφορία. Οι στόχοι της θεραπείας μπορούν να περιλαμβάνουν την εξάλειψη της δραστηριότητας, τη μείωση της εξάρτησης από το φετίχ για τη σεξουαλική ικανοποίηση, τη βελτίωση των δεξιοτήτων σχέσεων, τη ολική μείωσή ή την απομάκρυνση της διέγερσης προς το φετίχ ή την αύξηση της διέγερσης προς πιο αποδεκτά ερεθίσματα. Τα στοιχεία για την αποτελεσματικότητα της θεραπείας είναι περιορισμένα και βασίζονται σε μεγάλο βαθμό σε μελέτες περιπτώσεων, και δεν υπάρχουν έρευνες για τη θεραπεία για γυναίκες φετιχίστριες.

Η γνωστική συμπεριφορική θεραπεία είναι μια δημοφιλής προσέγγιση. Οι θεραπευτές γνωστικής συμπεριφοράς διδάσκουν στους πελάτες να αναγνωρίζουν και να αποφεύγουν τα ερεθίσματα της φετιχιστικής συμπεριφοράς, και να αντικαθιστούν τις μη φετιχιστικές φαντασιώσεις με εκείνες που περιλαμβάνουν το φετίχ. Η θεραπεία αποστροφής μπορεί να μειώσει την φετιχιστική διέγερση βραχυπρόθεσμα, αλλά απαιτεί επανάληψη για να διατηρηθεί η επίδραση. Πολλές μελέτες περιπτώσεων έχουν επίσης αναφέρει τη θεραπεία της φετιχιστικής συμπεριφοράς με ψυχοδυναμική προσέγγιση.

Αντιανδρογόνα μπορεί να συνταγογραφηθούν για να μειωθεί η σεξουαλική επιθυμία. Η οξική κυπροτερόνη είναι το πιο συχνά χρησιμοποιούμενο αντιανδρογόνο, εκτός από τις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου μπορεί να μην είναι διαθέσιμο. Πολλές μελέτες έχουν δείξει ότι μειώνει τις γενικές σεξουαλικές φαντασιώσεις. Οι παρενέργειες μπορεί να περιλαμβάνουν οστεοπόρωση, δυσλειτουργία του ήπατος και θηλυκοποίηση. Μελέτες περιπτώσεων έχουν διαπιστώσει ότι το αντιανδρογόνο οξική μεδροξυπρογεστερόνη έχει επιτυχία στη μείωση του σεξουαλικού ενδιαφέροντος, αλλά μπορεί να έχει παρενέργειες όπως οστεοπόρωση, διαβήτη, εν τω βάθει φλεβοθρόμβωση, θηλυκοποίηση και αύξηση βάρους. Μερικά νοσοκομεία χρησιμοποιούν λευπρορελίνη και γοσερελίνη για τη μείωση της λίμπιντο, και ενώ επί του παρόντος υπάρχουν λίγα στοιχεία για την αποτελεσματικότητά τους, έχουν λιγότερες παρενέργειες από άλλα αντιανδρογόνα. Ορισμένες μελέτες υποστηρίζουν τη χρήση εκλεκτικών αναστολέων επαναπρόσληψης σεροτονίνης (SSRI), οι οποίοι μπορεί να είναι προτιμότεροι έναντι αντιανδρογόνων λόγω των σχετικά καλοήθεων παρενέργειών τους. Φαρμακολογικά παράγοντα είναι μια συμπληρωματική θεραπεία, η οποία συνήθως συνδυάζεται με άλλες προσεγγίσεις για μέγιστη επίδραση.

Οι σύμβουλοι σχέσεων μπορεί να προσπαθήσουν να μειώσουν την εξάρτηση από το φετίχ και να βελτιώσουν την επικοινωνία του ζευγαριού χρησιμοποιώντας τεχνικές όπως εστίαση των αισθήσεων. Οι σύντροφοι μπορούν να συμφωνήσουν να ενσωματώσουν το φετίχ στις δραστηριότητές τους με ελεγχόμενο, περιορισμένα χρονικά τρόπο, ή να αφιερώσουν μόνο ορισμένες ημέρες για να ασκήσουν το φετιχισμό. Εάν ο φετιχιστής δεν μπορεί να διατηρήσει μια στύση χωρίς το αντικείμενο του φετίχ, ο θεραπευτής μπορεί να συστήσει οργασμική αναπροσαρμογή για να αυξήσει την διέγερση από φυσιολογικά ερεθίσματα (αν και η βάση των αποδεικτικών στοιχείων για αυτές τις τεχνικές είναι αδύναμη).

 Επιπολασμός 
μικρογραφία|Κοινός φετιχισμός με κορίτσια από την Ιαπωνία που φορούν σχολικά ρούχα.
Ο επιπολασμός του φετιχισμού δεν είναι γνωστός με βεβαιότητα. Ο φετιχισμός είναι πιο συχνός στους άνδρες. Σε μια μελέτη του 2011, το 30% των ανδρών ανέφεραν φετιχιστικές φαντασιώσεις, και το 24,5% είχαν εμπλακεί σε φετιχιστικές πράξεις. Από εκείνες τις φαντασιώσεις που αναφέρθηκαν, το 45% είπε ότι το φετίχ ήταν έντονα σεξουαλικά διεγερτικό. Σε μια μελέτη του 2014, το 26,3% των γυναικών και το 27,8% των ανδρών αναγνώρισαν οποιαδήποτε φαντασίωση σχετικά με «το σεξ με ένα φετίχ ή άψυχο αντικείμενο». Μια ανάλυση περιεχομένου των αγαπημένων φαντασιώσεων του δείγματος διαπίστωσε ότι το 14% των ανδρικών φαντασιώσεων περιλάμβανε φετιχισμό (συμπεριλαμβανομένων των ποδιών, άψυχων αντικειμένων και συγκεκριμένων ρούχων), και το 4,7% επικεντρώθηκε σε ένα συγκεκριμένο μέρος του σώματος εκτός από τα πόδια. Καμία από τις αγαπημένες φαντασιώσεις των γυναικών δεν είχε φετιχιστικά θέματα. Μια άλλη μελέτη διαπίστωσε ότι το 28% των ανδρών και το 11% των γυναικών ανέφεραν φετιχιστική διέγερση (συμπεριλαμβανομένων των ποδιών, των υφασμάτων και των αντικειμένων «όπως παπούτσια ή γάντια»). Το 18% των ανδρών σε μια μελέτη του 1980 ανέφεραν φετιχιστικές φαντασιώσεις.

Ο φετιχισμός στο βαθμό που γίνεται διαταραχή φαίνεται να είναι σπάνιος, με λιγότερο από το 1% των γενικών ψυχιατρικών ασθενών να παρουσιάζουν τον φετιχισμό ως το κύριο πρόβλημα τους. Είναι επίσης ασυνήθιστο σε ιατροδικαστικούς πληθυσμούς.

 Ιστορία 
Η λέξη φετίχ προέρχεται από τη γαλλική λέξη fétiche, η οποία προέρχεται από την πορτογαλική λέξη feitiço, η οποία με τη σειρά της προέρχεται από το λατινικό facticius («τεχνητό») και facere («φτιάχνω»). Ένα φετίχ είναι αντικείμενο που πίστευαν ότι είχε υπερφυσικές δυνάμεις, ή ειδικότερα, ένα ανθρώπινο αντικείμενο που είχε δύναμη επάνω στους άλλους. Βασικά, ο φετιχισμός είναι η αποδοχή εγγενούς αξίας ή εξουσίας σε ένα αντικείμενο. Ο Φετιχισμός χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά σε ερωτικό πλαίσιο από τον Γάλλο ψυχολόγο Αλφρέντ Μπινέ το 1887.

 Αρχικές αντιλήψεις για την αιτία 
Ο Αλφρέντ Μπινέ υποψιάστηκε ότι ο φετιχισμός ήταν το παθολογικό αποτέλεσμα των ειρμών. Υποστήριξε ότι σε ορισμένα ευάλωτα άτομα, μια συναισθηματικά συναρπαστική εμπειρία με το αντικείμενο του φετίχ στην παιδική ηλικία θα μπορούσε να οδηγήσει σε φετιχισμό. Οι Ρίχαρντ φον Κραφτ-Έμπινγκ και Χάβελοκ Έλις πίστευαν επίσης ότι ο φετιχισμός προέρχεται από τις ειρμικές εμπειρίες, αλλά διαφωνούσαν για το τι είδος προδιάθεσης ήταν απαραίτητο.

Ο σεξολόγος Μάγκνους Χίρσφελντ ακολούθησε μια άλλη γραμμή σκέψης όταν πρότεινε τη θεωρία του για την μερική ελκυστικότητα το 1920. Σύμφωνα με το επιχείρημά του, η σεξουαλική ελκυστικότητα δεν προέρχεται ποτέ από το σύνολο του ανθρώπου αλλά είναι πάντα το προϊόν της αλληλεπίδρασης των ατομικών χαρακτηριστικών. Ο ίδιος δήλωσε ότι σχεδόν όλοι είχαν ειδικά ενδιαφέροντα και έτσι υπέφεραν από ένα υγιές είδος φετιχισμού, ενώ μόνο η αποσύνδεση και η υπερεκτίμηση ενός μόνο χαρακτηριστικού είχε ως αποτέλεσμα παθολογικό φετιχισμό. Σήμερα, η θεωρία του Χίρσφελντ αναφέρεται συχνά στο πλαίσιο της συγκεκριμένης συμπεριφοράς ρόλου φύλου: οι γυναίκες παρουσιάζουν σεξουαλικά ερεθίσματα με τον υπερτονισμό μερών του σώματος, ρούχων ή αξεσουάρ.

Ο Σίγκμουντ Φρόυντ πίστευε ότι ο σεξουαλικός φετιχισμός στους άνδρες προέρχεται από τον ασυνείδητο φόβο των γεννητικών οργάνων της μητέρας, από τον καθολικό φόβο των ανδρών για τον ευνουχισμό και από τη φαντασίωση ενός άντρα ότι η μητέρα του είχε πέος, το οποίο είχε αποκοπεί. Δεν συζήτησε το σεξουαλικό φετιχισμό σχετικά με τις γυναίκες.

Το 1951, ο Ντόναλντ Γουίνικοτ παρουσίασε τη θεωρία του για τα μεταβατικά αντικείμενα και φαινόμενα, σύμφωνα με την οποία παιδικές ενέργειες όπως το πιπίλισμα των δακτύλων και αντικείμενα όπως τα χαριτωμένα παιχνίδια είναι η πηγή ποικίλων συμπεριφορών των ενηλίκων, μεταξύ πολλών άλλων φετιχισμών. Υπέθεσε ότι το μεταβατικό αντικείμενο του παιδιού έγινε σεξουαλοποιημένο.Winnicott, D. W. (1953) Übergangsobjekte und Übergangsphänomene: eine Studie über den ersten, nicht zum Selbst gehörenden Besitz. (German) Presentation 1951, 1953. In: Psyche 23, 1969.

 Άλλα ζώα 
Ο ανθρώπινος φετιχισμός έχει συγκριθεί με την Κλασική εξαρτημένη μάθηση σε άλλα ζώα. Η σεξουαλική έλξη σε ορισμένες ενδείξεις μπορεί να προκληθεί τεχνητά σε αρουραίους. Τόσο οι αρσενικοί όσο και οι θηλυκοί αρουραίοι θα αναπτύξουν σεξουαλική προτίμηση για ουδέτερους ή ακόμη και επιβλαβής μυρωδάτους εταίρους, αν αυτές οι οσμές συνδυάζονται με τις πρώιμες σεξουαλικές τους εμπειρίες. Η ένεση με μορφίνη ή ωκυτοκίνη σε αρσενικό ποντίκι κατά τη διάρκεια της πρώτης έκθεσης σε μυρωδιά θηλυκού έχει την ίδια επίδραση. Οι αρουραίοι θα αναπτύξουν επίσης σεξουαλικές προτιμήσεις για τη τοποθεσία των πρώιμων σεξουαλικών τους εμπειριών και μπορούν να συντελεστούν για να δείξουν αυξημένη διέγερση στην παρουσία αντικειμένων όπως ένα πλαστικό ψαράκι.  Ένα πείραμα διαπίστωσε ότι οι αρουραίοι στους οποίους φόρεσαν velcro κατά τη διάρκεια των αναπτυξιακών σεξουαλικών τους εμπειριών παρουσιάζουν σοβαρά ελλείμματα στην σεξουαλική απόδοση όταν δεν φορούν το velcro. Παρόμοια σεξουαλική κατάσταση έχει αποδειχθεί σε γκουράμι, σκιουροπίθηκους και ιαπωνικά ορτύκια.

Πιθανός φετιχισμός μποτών έχει αναφερθεί σε δύο διαφορετικά πρωτεύοντα από τον ίδιο ζωολογικό κήπο. Κάθε φορά που τοποθετούσαν μια μπότα κοντά στο πρώτο, έναν χιμπατζή που γεννήθηκε σε αιχμαλωσία, πάντα την κοιτούσε, την άγγιζε, είχε στύση, έτριβε το πέος του στην μπότα, αυνανιζόταν και μετά κατανάλωνε το σπέρμα του. Το δεύτερο, ένας μπαμπουίνος της Γουινέας, ερχόταν σε στύση ενώ τριβόταν και μύριζε την μπότα, αλλά δεν αυνανιζόταν ή την άγγιζε με το πέος του.

 Δείτε επίσης 
 Φετιχισμός μαστού
 Μόδα φετίχ
 Παραφιλία
 Cosplay

 Παραπομπές 

 Περαιτέρω ανάγνωση 









Κατηγορία:Σεξουαλικές δυσλειτουργίες