Σπένδιος

Ο Σπένδιος, λατιν.: Spendius (απεβ. στα τέλη του 238 π.Χ.) ήταν ένας πρώην Ρωμαίος σκλάβος που ηγήθηκε ενός επαναστατικού στρατού εναντίον της Καρχηδόνας, σε αυτό που είναι γνωστό ως ο Πόλεμος των Μισθοφόρων. Έφυγε ή σώθηκε από τη σκλαβιά στην Καμπανία και στρατολογήθηκε στον Καρχηδονιακό στρατό κατά τη διάρκεια του Α΄ Καρχηδονιακού Πολέμου κάποια στιγμή πριν από το 241 π.Χ. Η ημερομηνία γέννησης του Σπένδιου είναι άγνωστη, όπως είναι και οι περισσότερες λεπτομέρειες των δραστηριοτήτων του πριν από την εξέλιξή του ως αντάρτη το 241 π.Χ. Μετά τον Α΄ Καρχηδονιακό Πόλεμο, η Καρχηδών προσπάθησε να πληρώσει τους στρατιώτες της λιγότερο από το πλήρες ποσό που τους οφείλονταν πριν τους απολύσει. Ο Σπένδιος αντιμετώπιζε θάνατο σε σταυρό, αν επανερχόταν στη ρωμαϊκή εξουσία, και δεν έβλεπε την όλο και πιο ζεστή σχέση μεταξύ Καρχηδόνας και Ρώμης. Ήρθε στο προσκήνιο ως μέλος του στρατού που ήταν πιο δυνατός στην αντίσταση στις προσπάθειες των Καρχηδονίων να διευθετήσουν τη διαφορά. Όταν η διαφωνία εξελίχθηκε σε μια πλήρη εξέγερση στα τέλη του 241 π.Χ. εκλέχθηκε συστρατηγός με τον Αφρικανό Μάθο από τους εξεγερθέντες του. Ο Μάθο διέδωσε τα νέα της εξέγερσης στους κύριους αφρικανικούς οικισμούς που ήταν υπό την κυριαρχία των Καρχηδονίων, και εξεγέρθηκαν και αυτοί. Προμήθειες, χρήματα και 70.000 ενισχύσεις ήρθαν στους αντάρτες. Για τέσσερα χρόνια ο Σπένδιος ηγήθηκε ενός επαναστατικού στρατού εναντίον της Καρχηδόνας, σε αυτό που είναι γνωστό ως ο Πόλεμος των Μισθοφόρων, με μικρές επιτυχίες.

Το 238 π.Χ. ο Σπένδιος οδήγησε 40.000 άνδρες εναντίον του Καρχηδόνιου στρατηγού Αμίλκα Βάρκα, μένοντας στο υψηλότερο και πιο τραχύ έδαφος λόγω της Καρχηδονιακής υπεροχής στο ιππικό και τους ελέφαντες, και παρενοχλούσε τον Καρχηδονιακό στρατό. Ο στρατός του παγιδεύτηκε σε ένα πέρασμα ή οροσειρά γνωστή ως Πρίων. Κρατημένοι στα βουνά και με το φαγητό τους εξαντλημένο, οι επαναστάτες έφαγαν τα άλογά τους, τους κρατούμενούς τους και μετά τους σκλάβους τους, ελπίζοντας ότι ο Μάθο θα έλθει για να τους σώσει. Τελικά, οι περιτρικυκλωμένοι στρατιώτες ανάγκασαν τον Σπένδιους να συνομιλήσει με τον Αμίλκα, αλλά με ένα λεπτό πρόσχημα ο Αμίλκας πήρε τον Σπένδιο και τους υποδιοικητές του αιχμάλωτους. Οι αντάρτες προσπάθησαν στη συνέχεια να βγουν από τον κλοιό και στη μάχη του Πρίονος σφαγιάστηκαν μέχρις ενός. Ο Μάθο διέταξε μια μεγάλης κλίμακας νυχτερινή επίθεση, στην οποία συνέλαβε έναν ανώτερο Καρτηδόνιο στρατηγό και μια σε επίσκεψη αντιπροσωπεία 30 Καρτηδονίων αξιωματούχων. Βασανίστηκαν και μετά καρφώθηκαν σε σταυρούς που είχαν σταυρωθεί προηγουμένως ο Σπένδιος και οι συνάδελφοί του. Αργότερα εκείνο το έτος οι επιζώντες επαναστάτες συντρίφθηκαν στη μάχη της Μικρής Λέπτιδος.

 Η ως τότε κατάσταση 
Ο Σπέντιος ήταν ένας Ρωμαίος σκλάβος από την Καμπανία που διέφυγε από τη δουλεία του, ή απελευθερώθηκε από αυτήν· ο αρχαίος ιστορικός Πολυβίος τον περιέγραψε ως "αδούλο που εγκατέλειψε από τους Ρωμαίους". Συνταχτήθηκε στον Καρταγικό Στρατό κατά τη διάρκεια του Πρώτου Πουνικού Πολέμου (264-241 π.Χ.) σε κάποιο σημείο πριν από το 241 π.Χ. Η ημερομηνία γέννησης του Σπέντιου είναι άγνωστη, όπως είναι και οι περισσότερες λεπτομέρειες των δραστηριοτήτων του πριν από την εξέλιξή του ως εξεγερτής το 241 π.Χ. 

 Τέλος του Α΄ Καρχηδονιακού Πολέμου και ανταρσία 
Το 241 π.Χ. ο Α΄ Καρχηδονιακός Πόλεμος μεταξύ Καρχηδόνας και Ρώμης τελείωσε μετά από 23 χρόνια. Οι Ρωμαίοι είχαν νικήσει έναν Καρχηδονιακό στόλο που προσπαθούσε να λύσει τον αποκλεισμό των τελευταίων οχυρών της Σικελίας. Με την αποτροπή της προσπάθειας βοήθειας τους, η Καρχηδονιακή Γερουσία δέχτηκε την ήττα, και διέταξε τον διοικητή τους στη Σικελία, τον Αμίλκα Βάρκα, να διαπραγματευτεί μια ειρηνευτική συνθήκη με τους Ρωμαίους, με όποιους όρους μπορούσε να επιτύχει. Αντίθετα, ο Αμίλκας έφυγε από τη Σικελία με οργή, πεπεισμένος ότι η παράδοση ήταν περιττή. Η διαπραγμάτευση της συνθήκης, και η επακόλουθη εκκένωση του στρατού των 20.000 Καρχηδονίων ανδρών από τη Σικελία, αφέθηκαν στα χέρια του Γίσκο. Μή επιθυμώντας οι πρόσφατα αδρανείς στρατιώτες να συγκεντρωθούν για τους δικούς τους σκοπούς, ο Γίσκο διαίρεσε σοφά τον στρατό σε μικρές δυνάμεις, αποσπάσματα, με βάση τις περιοχές καταγωγής των ανδρών. Τα έστειλε πίσω στην Καρχηδόνα, ένα προς ένα. Τους υποσχέθηκε ότι θα πληρώνονταν αμέσως το μισθό που τους χρωστούσαν για αρκετά χρόνια, και μετά να βιαστούν για τον δρόμο για το σπίτι τους. 

Όμως οι αρχές της Καρχηδόνας αποφάσισαν να περιμένουν, μέχρι να φτάσουν όλα τα αποσπάσματα, και στη συνέχεια να προσπαθήσουν να διαπραγματευθούν μια διευθέτηση με χαμηλότερο μισθό. Εν τω μεταξύ, καθώς κάθε ομάδα αποβιβάστηκε, τοποθετείτο μέσα στην πόλη της Καρχηδόνας, όπου τα πλεονεκτήματα της τρυφηλής ζωής εκτιμήθηκαν πλήρως μετά από οκτώ χρόνια πολιορκίας. Αυτή η "ανηθικότητα" ανησύχησε τόσο πολύ τις αρχές της πόλης, που πριν φτάσουν όλοι οι 20.000, μεταφέρθηκαν στη Σίκκα Βενερία (σύγχρονη Ελ Κεφ), 180 χλμ μακριά, παρόλο που ένα σημαντικό μέρος των καθυστερημένων μισθών τους έπρεπε να πληρωθεί πριν φύγουν. Απελευθερωμένοι από τη μακρά περίοδο στρατιωτικής πειθαρχίας τους, και χωρίς να έχουν τίποτε να κάνουν, οι άνδρες δυσαρεστήθηκαν, και αρνήθηκαν όλες τις προσπάθειες των Καρχηδονίων να τους πληρώσουν λιγότερο από το πλήρες οφειλόμενο ποσό. Ήταν σε αυτό το σημείο που ένας νεαρός αξιωματικός, που ονομαζόταν Μάθο, έγινε διάσημος ως ένας αντιπρόσωπος από τον στρατό των 20.000 ανδρών. Ήταν εντελώς αντίθετος σε οτιδήποτε λιγότερο από πλήρη πληρωμή, συμπεριλαμβανομένης της εκπλήρωσης όλων των λεκτικών υποσχέσεων.

Ο κύριος Καρχηδόνιος διαπραγματευτής ήταν ο ανώτερος στρατηγός τους στην Αφρική, ο Άννο Β΄. Κατά τα προηγούμενα δέκα χρόνια είχε ηγηθεί μιας σειράς εκστρατειών, που αύξησαν σημαντικά την περιοχή της Αφρικής που ελέγχεται από την Καρχηδόνα.   Ο Άννο ήταν αυστηρός στο να εκμεταλλεύεται τους φόρους από το πρόσφατα κατακτημένο έδαφος, προκειμένου να πληρώσει τόσο τον πόλεμο με τη Ρώμη, όσο και τις δικές του εκστρατείες.  Το μισό από όλη την γεωργική παραγωγή εθεωρείτο φόρος πολέμου, και ο φόρος που έπρεπε να καταβάλλεται από τις πόλεις είχε διπλασιαστεί. Αυτοί οι εκφοβισμοί επιβλήθηκαν αυστηρά, προκαλώντας ακραίες δυσκολίες σε πολλές περιοχές.   Ένα μεγάλο μέρος του στρατού, πιθανότατα η πλειοψηφία, ήταν από τις κτήσεις της Βόρειας Αφρικής της Καρχηδόνας και ήταν, σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό, δυσαρεστημένοι με τη μεταχείριση της Καρχηδόνας στους αφρικανούς υποτελείς της. Αυτοί οι μη Καρχηδόνιοι Βόρειοι Αφρικανοί ήταν βαθιά δυσαρεστημένοι με την στάση του Άννο προς την αύξηση των φόρων, και μπορεί επίσης να πίστευαν ότι μόλις ο στρατός πληρωθεί και επέστρεφαν σπίτι, δεν θα υπήρχε κανένα εμπόδιο για να συνεχίσει η Καρχηδόνα, ή ακόμη και να αυξήσει, τις καταχρήσεις της. Ο Μάθο έγινε ο εκπρόσωπος αυτής της απείθαρχης ομάδας.  Τον υποστήριξε φωνητικά ο Σπένδιος, ο οποίος αντιμετώπιζε θάνατο με βασανιστήρια, αν τον επέστρεφαν στην ρωμαϊκή εξουσία. Η συνθήκη που τερμάτιζε τον πόλεμο απαιτούσε από την Καρχηδόνα να επιστρέψει όλους τους "Ρωμαίους λιποτάκτες" και ο Σπένδιος έλαβε μια κακή άποψη για την όλο και πιο ζεστή σχέση μεταξύ της Καρχηδόνας και της Ρώμης. Συμμάχισε με τον Μάθο και ανάγκασε τους μη Αφρικανικούς στρατιώτες να αρνηθούν όλες τις προσπάθειες της Καρχηδόνας να διευθετήσουν τη διαφορά. 

Στα μέσα ή στα τέλη Σεπτεμβρίου του 241 π.Χ., απογοητευμένοι από τις προσπάθειες των Καρχηδονίων μεσολαβητών να διαπραγματευτούν, όλοι οι 20.000 στρατιώτες πορεύονταν προς την Τύνιδα, 16 χλμ από την Καρχηδόνα. Πανικοβλημένη, η Γερουσία συμφώνησε να πληρώσει πλήρως. Οι εξεγερμένοι στρατιώτες απάντησαν απαιτώντας ακόμη περισσότερα. Ο Γίσκο, ο οποίος είχε καλή σχέση με το στράτευμα, μεταφέρθηκε από τη Σικελία στα τέλη του 241 π.Χ. και απεστάλη στο στρατόπεδο με αρκετά χρήματα για να πληρώσει το μεγαλύτερο μέρος του οφειλόμενου. Άρχισε να τα καταβάλλει, με υποσχέσεις ότι το υπόλοιπο θα πληρώσει μόλις μπορέσει να εισπραχθεί. Η δυσαρέσκεια φαινόταν να έχει μειωθεί, μέχρι που ο Σπένδιος και ο Μάθο αναστάτωσαν το βορειοαφρικανικό σώμα με ένα υποτιθέμενο σχέδιο των Καρχηδονίων ότι θα εκδικηθούν, όταν οι στρατιώτες φθάσουν σπίτι τους και η πειθαρχία τους διερράγη. Μια εξέγερση ξέσπασε, οι αντικείμενοι λιθοβολήθηκαν μέχρι θανάτου,  και ο Σπένδιος και ο Μάθο ανακηρύχθηκαν από κοινού στρατηγοί από τους αντάρτες.  Μετά από περαιτέρω, άσκοπες διαπραγματεύσεις, ο Γίσκo και το προσωπικό του συνελήφθησαν αιχμάλωτοι και το ταμείο του κατασχέθηκε.

Ο Μάθο έστειλε αγγελιοφόρους στους κύριους αφρικανικούς οικισμούς που ήταν υπό την κυριαρχία των Καρχηδονίων, με τα νέα ότι ένας σχηματισμένος, έμπειρος, αντικαρχηδονιακός στρατός υπήρχε τώρα στην καρδιά του εδάφους τους και πολλές πόλεις και κώμες ξεσηκώθηκαν σε εξέγερση. Προμήθειες, χρήματα και ενισχύσεις ήλθαν σε αυτούς. Τελικά επιπλέον 70.000 άνδρες, σύμφωνα με τον αρχαίο ιστορικό της Ρώμης Πολύβιο, αν και πολλοί θα είχαν δεσμευτεί στην φρουρά των πόλεων καταγωγής τους, ενάντια στην εκδίκηση των Καρχηδονίων.    Σχεδόν όλη η Καρχηδονιακή Αφρική εντάχθηκε στους εξεγερμένους.  Η διαφωνία για τους μισθούς είχε γίνει μια πλήρης εξέγερση: ο Πόλεμος των Μισθοφόρων, απειλώντας την ύπαρξη της Καρχηδόνας ως κράτους.  

 Ο πόλεμος 

 Αντίπαλοι του Άννο Β΄ 
εναλλ.=A map showing the major movements of both sides during the Battle of Utica|μικρογραφία|Η μάχη της Ιτύκης.
Ο Άννο, ως διοικητής του αφρικανικού στρατού της Καρχηδόνας, ανέλαβε το πεδίο της μάχης.  Οι περισσότεροι Αφρικανοί που ήταν στην ομάδα του παρέμειναν πιστοί· ήταν συνηθισμένοι να ενεργούν εναντίον των συμπατριωτών τους Αφρικανών. Το μη Αφρικανικό του σώμα είχε παραμείνει στρατοπεδευμένο στην Καρχηδόνα, όταν ο στρατός της Σικελίας εκδιώχθηκε, και παρέμεινε επίσης πιστό. Οι λίγοι στρατιώτες που ήταν ακόμη στη Σικελία, πληρώθηκαν μέχρι τότε και συντάχθηκαν με τον Άννo, και συγκεντρώθηκαν χρήματα για να προσλάβουν νέα στρατεύματα. Επίσης ένας άγνωστος αριθμός Καρχηδονίων πολιτών ενσωματώθηκε στον στρατό του Άννο.  Μέχρι τη στιγμή που ο Άννο συγκέντρωσε αυτή τη δύναμη, οι αντάρτες είχαν ήδη αποκλείσει τις μεγάλες Καρχηδονιακές πόλεις-λιμάνια της Ιτύκης και της Ιππώνος (σύγχρονη Μπιζέρτε). Ο Σπένδιος ήταν υπεύθυνος για τις επιχειρήσεις γύρω από την Ιτύκη, η Μάθο γύρω από την Ιππώνα.

Στις αρχές του 240 π.Χ. ο Άννο αναχώρησε με τον στρατό για να ανακουφίσει την Ιτύκη.  Πήρε μαζί του 100 ελέφαντες και  πολιορκητικές μηχανές. Ο Άννο εισέβαλε στο στρατόπεδο του Σπένδιου στη μάχη της Ιτύκης και οι ελέφαντές του κατέστρεψαν τους πολιορκητές. Ο στρατός του Άννο κατέλαβε το στρατόπεδο και ο ίδιος ο Άννο εισήλθε στην πόλη με θρίαμβο. Ωστόσο, ο Σπένδιος συγκέντρωσε τους σκληροπόλεμους βετεράνους τού στρατού της Σικελίας στους κοντινούς λόφους και, αφού ανασυντάχθηκαν, τους οδήγησε πίσω στην Ιτύκη. Οι Καρχηδόνιοι ήταν συνηθισμένοι να πολεμούν τις πολιτοφυλακές των πόλεων των Νουμιδών, οι οποίες όταν έσπαγαν, σκορπίζονταν σε όλες τις κατευθύνσεις· έτσι εόρταζαν ακόμη τη νίκη τους, όταν ο Σπένδιος αντιεπιτέθηκε. Οι Καρχηδόνιοι έφυγαν, με μεγάλη απώλεια ζωών, έχοντας χάσει τις αποσκευές τους και τις μηχανές πολιορκίας. Για το υπόλοιπο του έτους ο Άννο συγκρούονταν με τη δύναμη του Σπένδιου, έχοντας επανειλημμένα ευκαιρίες να τον φέρνει στη μάχη, ή να τον θέτει σε μειονεκτική θέση. Ο στρατιωτικός ιστορικός Νάιτζελ Μπάγκναλ γράφει ότι ο Άννο έδειξε την "ανεπάρκειά του ως διοικητή πεδίου μάχης".  

 Εναντίον του Αμίλκα 
εναλλ.=A map showing the major movements of both sides during the Battle of the Bagradas River|αριστερά|μικρογραφία|Η μάχη στον ποταμό Βαγράδα.
Σε κάποια στιγμή κατά τη διάρκεια του 240 π.Χ. οι Καρχηδόνιοι ανέπτυξαν μια άλλη, μικρότερη δύναμη, περίπου 10.000 ανδρών. Περιελάμβανε λιποτάκτες από τους επαναστάτες, 2.000 ιππείς, και 70 ελέφαντες. Αυτή τοποθετήθηκε υπό τη διοίκηση του Αμίλκα, ο οποίος είχε διοικήσει τις καρχηδονιακές δυνάμεις στη Σικελία για τα τελευταία έξι χρόνια του Α΄ Καρχηδονιακού Πολέμου.  Οι επαναστάτες κρατούσαν τη γραμμή του ποταμού Βαγράδα με 10.000 άνδρες υπό τη διοίκηση του Σπένδιου. Ο Αμίλκα θα έπρεπε να διέθει από ένα πέρασμα, αν ήθελε να αποκτήσει πρόσβαση σε ανοιχτό πεδίο, όπου θα μπορούσε να κάνει ελιγμούς. Το έκανε με ένα στρατήγημα, και ο Σπένδιος ενισχύθηκε από επιπλέον 15.000 άνδρες, που είχαν αποσπαστεί από τη δύναμη που είχε περικυκλώσει την Ιτύκη, την οποία οι επαναστάτες είχαν ανανεώσει. Ο επαναστατικός στρατός 25.000 ανδρών προχώρησε να επιτεθεί στον Αμίλκα στη μάχη του ποταμού Βαγράδα. Τι συνέβη μετά δεν είναι σαφές: φαίνεται ότι ο Αμίλκας προσποιήθηκε υποχώρηση, και οι επαναστάτες διέρρηξαν τις σειρές για να το κυνηγήσουν. Δεν καταγράφεται αν αυτό διατάχθηκε από τον Σπένδιο ή ήταν ενάντια στις επιθυμίες του. Οι Καρχηδόνιοι έκαναν αναστροφή σε καλή τάξη και αντεπιτέθηκαν, αποθώντας τους αντάρτες, οι οποίοι υπέστησαν απώλειες 8.000 ανδρών.   

Ο Αμίλκας διορίστηκε κοινός διοικητής του Καρχηδονιακού στρατού, μαζί με τον Άννο, αλλά δεν υπήρχε συνεργασία μεταξύ των δύο.  Ενώ ο Άννο έκανε ελιγμούς εναντίον του Μάθο προς τον βορρά κοντά στην Ιππώνα, ο Αμίλκας αντιμετώπισε διάφορες πόλεις και κώμες που είχαν περάσει στους επαναστάτες, φέρνοντάς τες πίσω στην πίστη των Καρχηδονίων με μείγμα διπλωματίας και δύναμης. Ήταν υπό την σκιά (παρακολουθείτο) από μια αντάρτικη δύναμη ανώτερου μεγέθους, υπό την διοίκηση του Σπένδιου, η οποία βάδιζε σε ανώμαλο έδαφος από τον φόβο του ιππικού και των ελέφαντων του Αμίλκα, και κακοποιούσε τους τροφοσυλλέκτες και τους ανιχνευτές του. Νοτιο-δυτικά της Ιτύκας, ο Αμίλκας μετακίνησε την δύναμή του στα βουνά, σε μια προσπάθεια να φέρει τους επαναστάτες στη μάχη,  αλλά περικυκλώθηκε. Οι Καρχηδόνιοι σώθηκαν από την καταστροφή, μόνο όταν ένας Νουμίδης ηγέτης, ο Ναράβας, ο οποίος είχε υπηρετήσει και θαύμαζε τον Αμίλκα στη Σικελία, άλλαξε πλευρά με τους 2.000 ιππείς του. Αυτό αποδείχθηκε καταστροφικό για τους επαναστάτες, και στη μάχη που ακολούθησε, ο στρατός του Σπένδιου ηττήθηκε, έχοντας 10.000 νεκρούς και 4.000 αιχμαλώτους. 

 Ο πόλεμος χωρίς ανακωχή 
εναλλ.=A map showing the major movements of both sides during the war|αριστερά|μικρογραφία|Οι κύριες κινήσεις κατά τον πόλεμο.
Από τότε που έφυγε από την Καρχηφόνα, ο Αμίλκας είχε αντιμετωπίσει ήπια τους επαναστάτες που είχε συλλάβει, και τους πρόσφερε την επιλογή να ενταχθούν στον στρατό του ή να επιστρέψουν ελεύθερα σπίτι τους. Έκανε την ίδια προσφορά στους 4.000 αιχμάλωτους από την πρόσφατη μάχη.  Ο Σπένδιος αντιλήφθηκε ότι αυτή η γενναιόδωρη μεταχείριση, ήταν το κίνητρο πίσω από την απομάκρυνση του Ναράβα και φοβήθηκε τη διάλυση τού στρατού του· αντιλήφθηκε ότι τέτοιοι γενναιόδωροι όροι δεν θα επεκτείνονταν σε αυτόν προσωπικά. Για να απομακρύνει την πιθανότητα καλής θέλησης μεταξύ των πλευρών, τους 700 Καρχηδόνιους κρατούμενους, συμπεριλαμβανομένου του Γίσκο, τους βασάνισε μέχρι θανάτου: έκοψε τα χέρια τους, τα γεννητικά τους όργανα, έσπασε τα πόδια τους, και αφού τους πέταξε σε έναν λάκκο, τους έθαψε ζωντανούς. Ο Αμίλκας, με τη σειρά του, σκότωσε τούς κρατούμενους του. Από αυτό το σημείο, καμία από τις δύο πλευρές δεν έδειξε καθόλου έλεος, και η ασυνήθιστη αγριότητα των μαχών οδήγησε τον Πολύβιο να τον αποκαλέσει "πόλεμο χωρίς ανακωχή". Όποιον άλλο κρατούμενο έπιαναν οι Καρχηδόνιοι, καταπατιόταν μέχρι θανάτου από τους ελέφαντες.  

Σε κάποιο σημείο μεταξύ Μαρτίου και Σεπτεμβρίου του 239 π.Χ. οι προηγουμένως πιστές πόλεις της Ιτύκης και της Ιππώνος σκότωσαν τις Καρχηδονιακές φρουρές τους, και εντάχθηκαν στους επαναστάτες.  Οι κάτοικοι της Ιτύκης προσέφεραν την πόλη τους στους Ρωμαίους, οι οποίοι αρνήθηκαν.   Οι αντάρτες που επιχειρούσαν στο πεδίο προηγουμένως, μετακινήθηκαν νότια και πολιόρκησαν την Καρχηδόνα.
εναλλ.=A black-and-white painting showing five men, two in armor, crucified in front of a city|μικρογραφία|Η σταύρωση του Σπένδιου και των υποδιοικητών του εμπρός από τα τείχη της Τύνιδας. Χαρακτικό του Βικτόρ-Αρμάν Πουαρσόν.
Έχοντας σαφή υπεροχή στο ιππικό, ο Αμίλκας επιτέθηκε στις γραμμές εφοδιασμού των ανταρτών γύρω από την Καρχηδόνα.  Στα μέσα του 239 π.Χ. ενώθηκε με αυτόν ο Άννο και ο στρατός του, αλλά οι δύο άνδρες διαφωνούσαν ως προς τη καλύτερη στρατηγική, και οι επιχειρήσεις παρέλυσαν. Ασυνήθιστα, η επιλογή του ανώτατου διοικητή τέθηκε σε ψηφοφορία του στρατού -πιθανότατα μόνο των αξιωματικών- και εκλέχθηκε ο Αμίλκας. Ο Άννo εγκατέλειψε τον στρατό. Στις αρχές του 238 π.Χ. η έλλειψη προμηθειών ανάγκασε τον Μάθο και τον Σπένδιο να λύσουν την πολιορκία της Καρχηδόνας. Έπεσαν πίσω στην Τύνιδα, από όπου διατηρούσαν έναν πιο μακρινό αποκλεισμό.  Ενώ ο Μάθο διατηρούσε τον αποκλεισμό, ο Σπένδιος οδήγησε 40.000 άνδρες εναντίον του Αμίλκα. Όπως και το προηγούμενο έτος, έμειναν στο υψηλότερο και πιο άγριο έδαφος, και παρενοχλούσαν τον στρατό της Καρχηδόνας. Μετά από μια περίοδο εκστρατείας, των οποίων οι λεπτομέρειες δεν είναι σαφείς στις πηγές, ο Αμίλκας παγίδευσε τους επαναστάτες σε ένα πέρασμα ή βουνό που είναι γνωστό ως Πρίων. Κρατημένοι στα βουνά και με το φαγητό τους εξαντλημένο, οι αντάρτες έφαγαν τα άλογά τους, τους κρατούμενούς τους, και στη συνέχεια τους σκλάβους τους, ελπίζοντας ότι ο Μάθο θα βγει από την Τύνιδα για να τους σώσει.  Τελικά, τα περικυκλωμένα στρατεύματα ανάγκασαν τον Σπένδιο να διαπραγματευτεί με τον Αμίλκα, αλλά με ένα λεπτό πρόσχημα ο Αμίλκας πήρε τον Σπένδιο και τους υποδιοικητές του αιχμάλωτους.  Οι επαναστάτες προσπάθησαν στη συνέχεια να ξεφύγουν, και στη μάχη του Πρίονος σφαγιάστηκαν μέχρις ενός.  

Ο Αμίλκας κατόπιν εισέβαλε στην Τύνιδα και την πολιόρκησε στα τέλη του 238 π.Χ. Η πόλη ήταν δύσκολη για πρόσβαση, τόσο από την ανατολή όσο και από τη δύση, οπότε ο Αμίλκας κατέλαβε μια θέση νότια με τον μισό στρατό, και ο υποδιοικητής του Αννίβας ήταν βόρεια με τον υπόλοιπο. Οι ηγέτες των ανταρτών που είχαν συλληφθεί πριν από το όρος Πρίων, συμπεριλαμβανομένου του Σπένδιου, σταυρώθηκαν μπροστά στην πόλη. Ο Μάθο διέταξε μια μεγάλης κλίμακας νυχτερινή επίθεση, η οποία αιφνιδίασε τους Καρχηδόνιους, που υπέστησαν πολλές απώλειες. Το στρατόπεδο του Αννίβα εισέβαλε και έχασαν πολλές αποσκευές τους. Επιπλέον, ο Αννίβας και μια αντιπροσωπεία 30 ευγενών Καρχηδονίων που επισκέπτονταν τον στρατό, συνελήφθησαν. Βασανίστηκαν και μετά καρφώθηκαν στους σταυρούς που είχαν σταυρωθεί προηγουμένως ο Σπένδιος και οι συνάδελφοί του. Ο Αμίλκας εγκατέλειψε την πολιορκία, και αποσύρθηκε προς τον βορρά.  

 Αποτελέσματα 
Παρά την άρση της πολιορκίας, λίγη προμήθεια διέρχονταν και ο Μάθο αποφάσισε ότι η κατάσταση ήταν ακατάλληλη. Οδήγησε το στρατό 160 χλμ. νότια προς την πλούσια πόλη-λιμάνι Μικρή Λέπτιδα (ακριβώς νότια της σύγχρονης πόλης του Μοναστίρ, Τυνησία). Η Καρχηδονιακή Γερουσία ενθάρρυνε τη συμφιλίωση μεταξύ του Άννο και του Αμίλκα, και συμφώνησαν να υπηρετήσουν μαζί. Οι δύο τους ακολούθησαν με έναν στρατό συνολικού αριθμού περίπου 25.000 ανδρών, συμπεριλαμβανομένου κάθε Καρχηδόνιου πολίτη σε στρατεύσιμη ηλικία. Σε αυτή την περίπτωση ο Άννo και ο Αμίλκας συνεργάστηκαν καλά, και οι αντάρτες αναγκάστηκαν να συμμετάσχουν σε μια σειρά αποτυχημένων αψιμαχιών, καθώς οι Καρχηδόνιοι προσπαθούσαν να τους καταβάλουν. Ο Μάθο, αντί να περιμένει να πολιορκηθεί, αποφάσισε να συναντήσει τους Καρχηδόνιους σε ανοιχτή μάχη στα μέσα έως τα τέλη του 238 π.Χ. Η μάχη διενεργήθηκε οκτώ έως δέκα εβδομάδες μετά από το πρώτο επεισόδιο αντιπαράθεσης των δύο στρατευμάτων κοντά στη Μικρή Λέπτιδα,  και οι αντάρτες συντρίφθηκαν, με λίγες απώλειες για τους Καρχηδόνιους.   Σε μια αλλαγή πολιτικής, πιάστηκαν αιχμάλωτοι, κάτι που πιθανότατα βοήθησε να διασφαλιστεί ότι δεν ήταν στην τελευταία θέση άμυνας. Οι αιχμάλωτοι πωλήθηκαν ως δούλοι.  Ο Μάθο επίσης συνελήφθη και σύρθηκε στους δρόμους της Καρχηδόνας, όπου βασανίστηκε μέχρι θανάτου από τους πολίτες της.

 Σημειώσεις, παραπομπές και πηγές 

 Σημειώσεις 
[1] Ο στρατιωτικός ιστορικός Νάιγκελ Μπάγκναλ διερωτάτε για τη χρησιμότητα των πολιορκητικών μηχανών, καθώς οι εξεγερμένοι δεν είχαν πόλεις που θα μπορούσαν να πολιορκήσουν.
[2] Να μη συγχέεται με τον Αννίβα Βάρκα του Β΄ Καρχηδονιακού Πολέμου, γιο του Αμίκα Βάρκα.

 Παραπομπές 

 Πηγές 










Κατηγορία:Στρατός της Καρχηδόνας