Μεζράς Σερρών

Το Μεζράς ή Μεράς είναι εγκαταλελειμμένος οικισμός στον σημερινό Δήμο Νέας Ζίχνης της Περιφερειακής Ενότητας Σερρών της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας. Διοικητικά, πρόκειται για τον αρχικό οικισμό του μετέπειτα προσφυγικού οικισμού Γλυκοπηγή Σερρών. Βρισκόταν κοντά στις όχθες της πρώην λίμνης Αχινού, σε απόσταση περίπου 6 χλμ. νότια-νοτιοανατολικά του χωριού Θολός Σερρών.

 Ιστορία 
Πρόκειται για παλιό οικισμό της οθωμανικής περιόδου και οι πληροφορίες για αυτόν είναι ελάχιστες. Η λέξη μεζράς στην τουρκική γλώσσα  σημαίνει πολύ μικρό χωριό ή μικρός οικισμός που είναι μικρότερος από ένα χωριό. Σύμφωνα με τον Σερραίο ιστορικό Πέτρο Σαμσάρη, στην ίδια θέση βρισκόταν κατά τη βυζαντινή περίοδο η μονή της Πέτρας. Για τη συγκεκριμένη μονή κάνει λόγο και ο ιερομόναχος Χριστόφορος Προδρομίτης, βάση πηγών από τις αρχές του 14ου αιώνα, αγνοώντας, όμως, την ακριβή της θέση. Σύμφωνα με τον Σαμσάρη, στο παρελθόν έχουν εντοπιστεί λείψανα θεμελίωσης σε τμήμα πλαγιάς λόφου, ενώ επιφανειακή κεραμική των υστεροβυζαντινών χρόνων και, κυρίως, της οθωμανικής περιόδου, υπάρχει διάσπαρτη σε μεγάλη έκταση.

Ο οικισμός δεν αναφέρεται στις στατιστικές μελέτες του πληθυσμού της Μακεδονίας που συντάχθηκαν κατά τον 19ο και τις αρχές του 20ου αιώνα. Με το τέλος των Βαλκανικών Πολέμων και την προσάρτηση των εδαφών στην ελληνική επικράτεια, δεν καταγράφηκε στην ελληνική απογραφή του 1913, ούτε προσαρτήθηκε σε κάποια από τις κοντινές κοινότητες Πόρνας (Γάζωρος) και Ζηλιαχώβης (Ζίχνα) κατά τη σύστασή τους το 1920. Σε χάρτη του Καισαροβασιλικού Στρατιωτικού Γεωγραφικού Ινστιτούτου Βιέννης ταυτίζεται με τον οικισμό «Čiganor čiftl.», ο οποίος σε ελληνικό παράγωγο χάρτη του 1927 από τη Γεωγραφική Υπηρεσία Στρατού, αποδόθηκε ως «Τσιγγάνου τσιφ.». Σε βρετανικούς στρατιωτικούς χάρτες χαρακωμάτων από την περίοδο του Μακεδονικού Μετώπου του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, οι οποίοι βασίστηκαν σε αεροφωτογραφίες, εμφανίζεται ως μικρό αγρόκτημα (τσιφλίκι) πλησίον της σιδηροδρομικής γραμμής Θεσσαλονίκης - Αλεξανδρούπολης.

Με το τέλος του ελληνοτουρκικού πολέμου του 1919-1922 και την ανταλλαγή πληθυσμών του 1923, όταν άρχισαν να καταφθάνουν στην Ελλάδα τα πρώτα κύματα προσφύγων, κύριο μέλημα ήταν η προώθησή τους οπουδήποτε υπήρχε ή μπορούσε να εξευρεθεί δυνατότητα διαμονής, έστω και για περιορισμένο χρονικό διάστημα. Είναι αρκετές οι περιπτώσεις στη Μακεδονία, όπου οι υπηρεσίες εποικισμού προώθησαν πρόσφυγες προς εγκατάσταση σε εγκαταλελειμμένους οικισμούς. Στο Μεζράς, σύμφωνα με στοιχεία της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων, προωθήθηκαν τουλάχιστον 60 οικογένειες προσφύγων. Όμως, εξαιτίας της έλλειψης ευνοϊκών συνθηκών διαβίωσης, δεδομένου ότι ο οικισμός ήταν κατεστραμμένος ήδη πολλά χρόνια πριν, ο προσφυγικός οικισμός δημιουργήθηκε περίπου 4,5 χλμ. βορειότερα, κοντά στο χωριό Θολός. Στην ίδια περιοχή, εγκαταστάθηκαν και όσοι πρόσφυγες είχαν προωθηθεί προς τον εγκαταλελειμμένο οικισμό Τσάνος. Το 1927 ο νέος οικισμός ονομάστηκε Γλυκοπηγή.

Σήμερα, δεν σώζονται ερείπια ή ίχνη του οικισμού και στη θέση του υπάρχουν αγροκτήματα. Η ονομασία Μεράς, έχει επιβιώσει ως μικροτοπωνύμιο της περιοχής. Σε μικρή απόσταση προς ανατολικά, βρίσκονται τα ερείπια του εγκαταλελειμμένου Σιδηροδρομικού Σταθμού Νέας Ζίχνης (Μυρρίνης).

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Εγκαταλελειμμένα χωριά της περιφερειακής ενότητας Σερρών
Κατηγορία:Δήμος Νέας Ζίχνης