Διάδρομος της Φιλαδέλφειας

Ο Διάδρομος της Φιλαδέλφειας (εβραϊκά ציר פילדלפי, tzir filadelfi), είναι η κωδική ονομασία του Ισραήλ για μια στενή λωρίδα γης, 14 χλμ σε μήκος, που βρίσκεται κατά μήκος ολόκληρου των συνόρων μεταξύ της Λωρίδας της Γάζας και της Αιγύπτου.

Μετά τη μονομερή αποδέσμευση του Ισραήλ από τη Λωρίδα της Γάζας το 2005, συνήφθη η Συμφωνία της Φιλαδέλφειας με την Αίγυπτο, η οποία εξουσιοδότησε την Αίγυπτο να αναπτύξει 750 συνοριοφύλακες κατά μήκος της διαδρομής για να περιπολούν τα σύνορα από την πλευρά της Αιγύπτου. Η παλαιστινιακή πλευρά των συνόρων ελεγχόταν από την Παλαιστινιακή Αρχή, μέχρι την ανάληψη της εξουσίας το 2007 από τη Χαμάς. Η κοινή αρχή για τη συνοριακή διέλευση της Ράφα μεταφέρθηκε στην Παλαιστινιακή Αρχή και στην Αίγυπτο για περιορισμένη διέλευση από Παλαιστίνιους κατόχους δελτίων ταυτότητας και από άλλους κατ' εξαίρεση. Ένας σκοπός του Διαδρόμου της Φιλαδέλφειας ήταν να αποτρέψει τη διακίνηση παράνομων υλικών (συμπεριλαμβανομένων όπλων και πυρομαχικών) και ανθρώπων μεταξύ της Αιγύπτου και της Λωρίδας της Γάζας.

 Ονομασία 
Το όνομα  Φιλαδέλφεια «επιλέχθηκε τυχαία από τον ισραηλινό στρατό ως κωδική ονομασία για τη συνοριακή ζώνη». Ορίστηκε στο προσχέδιο του Σχεδίου Αποδέσμευσης της 18ης Απριλίου 2004 ως «Η συνοριακή περιοχή μεταξύ της Λωρίδας της Γάζας και της Αιγύπτου».

 Υπόβαθρο 
Η συνθήκη ειρήνης Αιγύπτου-Ισραήλ του 1979, στην οποία το Ισραήλ συμφώνησε να αποχωρήσει από το Σινά με αντάλλαγμα την ειρήνη με την Αίγυπτο, όριζε ότι τα σύνορα με την Αίγυπτο θα ακολουθούσαν τα σύνορα της Υποχρεωτικής Παλαιστίνης . Τα νέα σύνορα διασχίζουν τη Ράφα, χωρίζοντας την πόλη και αφήνοντας οικογένειες χωρισμένες και στις δύο πλευρές των συνόρων. Η Αίγυπτος ανακοίνωσε το 2014 ότι θα καταστρέψει την αιγυπτιακή πλευρά της πόλης και είχε κατεδαφίσει τουλάχιστον 7.460 κτίρια μέχρι το 2020.

Το πέρασμα της Ράφα θα είναι το κύριο συνοριακό πέρασμα στη Γάζα. Συμφωνήθηκε ότι η περιοχή κοντά στα σύνορα (γνωστή ως Περιοχή Γ) θα αποστρατικοποιηθεί, με την Αίγυπτο να επιτρέπεται μόνο να διατηρεί εκεί αστυνομικές δυνάμεις.

 Συμφωνία της Φιλαδέλφειας 
δεξιά|μικρογραφία| Στρατιώτες του IDF αποκαλύπτουν μια σήραγγα κοντά στον Διάδρομο της Φιλαδέλφειας λίγο πριν την απεμπλοκή
Το 2004, η Κνέσετ ενέκρινε ψήφισμα για την μονομερή απόσυρση όλων των Ισραηλινών πολιτών και δυνάμεων από τη Λωρίδα της Γάζας, το οποίο τέθηκε σε ισχύ τον Αύγουστο του 2005. Για να καταστεί δυνατή η εκκένωση του Ισραήλ από τον Διάδρομο της Φιλαδέλφιας, αποτρέποντας ταυτόχρονα το λαθρεμπόριο όπλων από την Αίγυπτο στη Λωρίδα της Γάζας και τη διείσδυση και σε άλλες εγκληματικές δραστηριότητες, το Ισραήλ υπέγραψε με την Αίγυπτο τις Συμφωνημένες ρυθμίσεις σχετικά με την ανάπτυξη μιας καθορισμένης δύναμης συνοριοφυλάκων κατά μήκος των συνόρων στην Περιοχή της Ράφα (Συμφωνία της Φιλαδέλφειας) την 1η Σεπτεμβρίου 2005. Σύμφωνα με τη Συμφωνία της Φιλαδέλφειας, η Αίγυπτος εξουσιοδοτήθηκε να αναπτύξει συνοριοφύλακες κατά μήκος της διαδρομής για να περιπολούν τα σύνορα από την πλευρά της Αιγύπτου. Μέρος της συμφωνίας ήταν ο συνεχής συντονισμός μεταξύ του Ισραήλ και της Αιγύπτου όσον αφορά τις επιχειρήσεις και τις πληροφορίες.

Μεγάλη αντίθεση προέκυψε στο ισραηλινό αμυντικό κατεστημένο για την εκκένωση του Διάδρομου της Φιλαδέλφειας για στρατηγικούς λόγους. Το πρωταρχικό μέλημα ήταν η στρατιωτικοποίηση της Γάζας και η απειλή για την ασφάλεια του Ισραήλ που θα αποτελούσε η στρατιωτικοποίησή της. Ωστόσο, αποφασίστηκε να εκκενωθεί ο διάδρομος προκειμένου να αποτραπεί η ισραηλινοπαλαιστινιακή τριβή που θα μπορούσε να αποσταθεροποιήσει περαιτέρω την περιοχή.

Η απόφαση του Ισραήλ να αποσυρθεί από τον Διάδρομος της Φιλαδέλφειας αποτελούσε επίσης απειλή για τους γειτονικούς Αιγύπτιους μέσω της πιθανής στρατιωτικοποίησης της Γάζας. Υπήρχε ο φόβος ότι η αποχώρηση του Ισραήλ θα δημιουργούσε ένα κενό εξουσίας που η αδύναμη παλαιστινιακή ηγεσία δεν θα μπορούσε να καλύψει, δημιουργώντας έτσι ένα κενό που έπρεπε να καλυφθεί από ριζοσπάστες ισλαμιστές. Η ίδια η Συμφωνία περιέχει 83 ρήτρες και περιγράφει συγκεκριμένα την αποστολή και τις υποχρεώσεις των μερών, συμπεριλαμβανομένων των ειδικών τύπων μηχανημάτων, όπλων και υποδομών που επιτρέπονται.
 Αιγυπτιακή Συνοριακή Φρουρά 
Σύμφωνα με τη Συμφωνία της Φιλαδέλφειας, η Αίγυπτος εξουσιοδοτήθηκε να αναπτύξει 750 συνοριοφύλακες κατά μήκος της διαδρομής για να περιπολούν τα σύνορα από την πλευρά της Αιγύπτου. Η συμφωνία διευκρίνιζε ότι η αιγυπτιακή δύναμη είναι «μια καθορισμένη δύναμη για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και της διείσδυσης πέρα από τα σύνορα» και δεν προορίζεται για στρατιωτικούς σκοπούς.

Η Συμφωνία ανέφερε συγκεκριμένα ότι η νέα συμφωνία δεν τροποποίησε ούτε αναθεώρησε τη συνθήκη ειρήνης Αιγύπτου-Ισραήλ του 1979 και διατήρησε το καθεστώς του Διάδρομου της Φιλαδέλφειας και της ερήμου του Σινά ως αποστρατιωτικοποιημένης ζώνης.

Αντίθετα, «ενίσχυσε την ικανότητα της Αιγύπτου να καταπολεμήσει το λαθρεμπόριο κατά μήκος των συνόρων», διασφαλίζοντας παράλληλα ότι οι δυνάμεις δεν θα εξυπηρετούσαν κανέναν στρατιωτικό σκοπό. Το Ισραήλ επέμεινε στη συμπερίληψη στη συμφωνία διατάξεων που υποδεικνύουν ότι δεν επρόκειτο για τροποποίηση της Συνθήκης Ειρήνης του 1979 επειδή κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων η Αίγυπτος προσπάθησε να πλαισιώσει τη συμφωνία προς την εκ νέου στρατιωτικοποίηση του Σινά και των συνόρων του με το Ισραήλ και τη Γάζα.

Η Συμφωνία της Φιλαδέλφειας δημιούργησε την Αιγυπτιακή Συνοριακή Φρουρά Δύναμης (BGF) αποτελούμενη από 750 επίγειους υπαλλήλους κατανεμημένους μεταξύ των αρχηγείων και τεσσάρων εταιρειών. Η συμφωνία όριζε ότι το BGF είναι εξοπλισμένο με τα ακόλουθα:

 500 τουφέκια εφόδου
 67 ελαφρά πολυβόλα
 27 ελαφροί εκτοξευτές κατά προσωπικού
 ραντάρ εδάφους
 31 οχήματα αστυνομικού τύπου
 44 υλικοτεχνικά και βοηθητικά οχήματα 

Επιτρέπονταν θέσεις φρουρών, παρατηρητήρια και υλικοτεχνικές εγκαταστάσεις. Τα βαρέα τεθωρακισμένα οχήματα, η οχύρωση, ο εξοπλισμός συλλογής πληροφοριών στρατιωτικού τύπου και ο οπλισμός και ο εξοπλισμός πέραν των παραπάνω αριθμών απαγορεύονταν.

 Διαμάχη στην Κνέσετ 
Ορισμένοι μελετητές έχουν εξετάσει το νομικό ζήτημα του κατά πόσον η Συμφωνία της Φιλαδέλφειας έπρεπε ή όχι να εγκριθεί από την Κνέσετ. Γενικά, η Κνέσετ εγκρίνει σημαντικές συνθήκες είτε πριν είτε μετά τη ψήφισή τους. Το ζήτημα προέκυψε επειδή η Συμφωνία της Φιλαδέλφειας θα στρατιωτικοποιούσε εν μέρει την Περιοχή Γ της Συνθήκης Ειρήνης Αιγύπτου-Ισραήλ, αλλάζοντας τη συνθήκη και ως εκ τούτου χρειαζόταν την έγκριση της Κνεσέτ. Αυτή η θέση υποστηρίχθηκε από τον Πρόεδρο της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων και Άμυνας της Κνεσέτ, Yuval Steinitz . Υποστηρίχθηκε από τον MK Danny Yatom και υπέβαλαν από κοινού αίτηση στο Ανώτατο Δικαστήριο κατά της κυβέρνησης. Ο Πρωθυπουργός Αριέλ Σαρόν από την άλλη πλευρά, υποστήριξε ότι η συνθήκη δεν άλλαξε το «αποστρατιωτικοποιημένο» καθεστώς της Περιοχής Γ, και ως εκ τούτου δεν ήταν μια αρκετά σημαντική συνθήκη που έπρεπε να επικυρωθεί. Στις 6 Ιουλίου 2005, ο Γενικός Εισαγγελέας αποφάσισε ότι η κυβέρνηση δεν ήταν υποχρεωμένη να ζητήσει την έγκριση της Κνεσέτ για τη συνθήκη, αλλά η σύμβαση όριζε ότι έπρεπε.

 Συνοριακό πέρασμα της Ράφα 
Μετά την αποδέσμευση από τη Γάζα, το Ισραήλ υπέγραψε με την Παλαιστινιακή Αρχή τη Συμφωνία για την Κίνηση και την Πρόσβαση (AMA) στις 15 Νοεμβρίου 2005. Η Συμφωνία επέτρεψε το άνοιγμα των συνόρων Γάζας-Αιγύπτου για περιορισμένη διέλευση Παλαιστινίων κατοίκων και την εξαγωγή γεωργικών προϊόντων από τη Γάζα. Η AMA υποσχέθηκε επίσης μια σύνδεση μεταξύ της Γάζας και της Δυτικής Όχθης για λεωφορεία και φορτηγά, κατασκευή θαλάσσιου λιμένα της Γάζας, συζήτηση σχετικά με ένα αεροδρόμιο της Γάζας και περισσότερη ελευθερία κινήσεων στη Δυτική Όχθη. Το συνοριακό πέρασμα της Ράφα άνοιξε κοντά στη Ράφα στις 25 Νοεμβρίου 2005, το οποίο λειτουργεί από την Παλαιστινιακή Αρχή και την Αίγυπτο υπό την αιγίδα των ΗΠΑ , υπό την επίβλεψη παρατηρητών της ΕΕ . Κατά τους πρώτους έξι μήνες του 2006, η διάβαση άνοιξε εννιάμισι ώρες την ημέρα με κατά μέσο όρο 650 άτομα που διέσχιζαν καθημερινά κάθε φορά, που ήταν σχεδόν διπλάσιο από τον μέσο όρο πριν από το AMA.

Αφού η Χαμάς απήγαγε τον Γκιλάντ Σαλίτ, τα σύνορα της Ράφα έκλεισαν στις 25 Ιουνίου 2006, αν και το περιστατικό δεν συνέβη στη Ράφα. Έκτοτε, η διάβαση άνοιξε παράτυπα μόνο για πολύ περιορισμένες περιπτώσεις. Τα σύνορα δεν άνοιξαν ποτέ για τη διέλευση εμπορευμάτων. Όταν η Χαμάς κατέλαβε τη Λωρίδα της Γάζας το 2007, η Αίγυπτος και το Ισραήλ έκλεισαν τα σύνορα με τη Γάζα.

 Έλεγχος της Γάζας από τη Χαμάς 
Τον Ιανουάριο του 2008, Παλαιστίνιοι μαχητές παραβίασαν αρκετά τμήματα του τείχους που συνορεύει με την πόλη της Ράφα. Χιλιάδες κάτοικοι της Γάζας συνέρρευσαν στην Αίγυπτο αναζητώντας τρόφιμα και προμήθειες. Μέχρι τον Αύγουστο του 2012 ο αιγυπτιακός στρατός συνέχισε να καταστρέφει τις σήραγγες που συνδέουν την Αίγυπτο και τη Γάζα και η πηγή ασφαλείας τους ανέφερε ότι η κατεδάφισή τους θα συνεχιστεί "προκειμένου να καταπολεμηθεί κάθε στοιχείο τρομοκρατίας".

Μετά την πτώση του καθεστώτος Μουμπάρακ το 2011, η Αίγυπτος χαλάρωσε τους περιορισμούς στα σύνορά της με τη Λωρίδα της Γάζας, επιτρέποντας σε περισσότερους Παλαιστίνιους να περάσουν ελεύθερα για πρώτη φορά μετά από τέσσερα χρόνια. Από τον Απρίλιο του 2013, η Αίγυπτος ενίσχυσε τα στρατεύματά της στα σύνορα με τη Λωρίδα της Γάζας. Ο αιγυπτιακός στρατός καταστρέφει σήραγγες πλημμυρίζοντας τες με νερό.

Τον Οκτώβριο του 2014, η Αίγυπτος ανακοίνωσε ότι σχεδίαζε να επεκτείνει τη ζώνη ασφαλείας μεταξύ της Γάζας και της Αιγύπτου, μετά από μια τρομοκρατική επίθεση από τη Γάζα που σκότωσε 31 Αιγύπτιους στρατιώτες. Από τον Ιούλιο του 2013 έως τον Αύγουστο του 2015, η Αίγυπτος κατεδάφισε 3.255 ιδιωτικές κατοικίες στην πλευρά της στα σύνορα Αιγύπτου-Γάζας, προκειμένου να δημιουργήσει μια ουδέτερη ζώνη. Μέχρι το 2020, τουλάχιστον 7.460 κτίρια είχαν κατεδαφιστεί.

 Πόλεμος Χαμάς-Ισραήλ 
Η περιοχή της Ράφα ήταν ο τόπος ενεργών συγκρούσεων στον πόλεμο Ισραήλ-Χαμάς, συμπεριλαμβανομένης της συνοριακής διέλευσης που έκλεισε τουλάχιστον εν μέρει λόγω στρατιωτικής δράσης.

Στις 11 Δεκεμβρίου 2023, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου είπε στην Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων και Ασφάλειας της Κνεσέτ ότι το Ισραήλ θα ελέγχει τον Διάδρομο Φιλαδέλφεια (σύνορα μεταξύ Γάζας και Αιγύπτου) και ότι το Ισραήλ θα επιβάλει ζώνη ασφαλείας εντός της Λωρίδας της Γάζας. Στις 7 Μαΐου 2024, το Ισραήλ ανέλαβε τον έλεγχο του περάσματος της Ράφα και τοποθέτησε τις δυνάμεις του εντός του Διαδρόμου Φιλαδέλφειας, ο έλεγχος του οποίου υποτίθεται ότι θα παραμείνει στην Αίγυπτο σύμφωνα με τις Συμφωνίες του Καμπ Ντέιβιντ .
Παραπομπές

 Περαιτέρω ανάγνωση 
 Sullivan, Denis Joseph; Jones, Kimberly A. (2008). Global Security Watch—Egypt: A Reference Handbook . Westport, CT: Praeger Security International. σελ. 116 δευτ.ISBN 9780275994822 .OCLC 647871172 .

Κατηγορία:Σύνορα του Ισραήλ
Κατηγορία:Πόλεμος Χαμάς-Ισραήλ το 2023