Ευρωπαϊκός Μηχανισμός για την Ειρήνη

Ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός για την Ειρήνη (ΕΜΕ) είναι ένα χρηματοδοτικό εργαλείο της Ευρωπαϊκής Ένωσης που συστάθηκε τον Μάρτιο του 2021 υπό την ηγεσία του Ύπατου Εκπροσώπου της Ένωσης για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφαλείας, Ζοζέπ Μπορέλ. Σκοπός του είναι η παροχή στρατιωτικής βοήθειας σε χώρες-εταίρους και η χρηματοδότηση της ανάπτυξης στρατιωτικών αποστολών της ΕΕ στο εξωτερικό στο πλαίσιο της Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ). Του έχει κατανεμηθεί αρχική χρηματοδότηση ύψους 5 δισεκατομμυρίων ευρώ για την περίοδο 2021–2027. Οι συνεισφορές στον προϋπολογισμό προέρχονται από τα κράτη μέλη της ΕΕ και, σε ορισμένες περιπτώσεις, από εθελοντικές συνεισφορές χωρών εκτός της ΕΕ, όπως η Νορβηγία.

Τον Μάρτιο του 2024, ο ΕΜΕ ανανεώθηκε με μια επιπλέον δόση ύψους 5 δισεκατομμυρίων ευρώ, η οποία αφιερώθηκε στο Ταμείο Βοήθειας για την Ουκρανία εντός του ΕΜΕ.  Φαίνεται ότι βρέθηκε μια συμβιβαστική λύση που θα επιτρέπει στο ταμείο να χρηματοδοτήσει μια τσεχική πρωτοβουλία για την αγορά πυρομαχικών από χώρες εκτός της ΕΕ. Στις 16 Μαρτίου 2024, έχουν δεσμευτεί 11,1 δισεκατομμύρια ευρώ από τη χρηματοδότηση του ΕΜΕ για στρατιωτική υποστήριξη προς την Ουκρανία.

 Ιστορία 
Ο ΕΜΕ χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά για την υποστήριξη της Αφρικανικής Ένωσης (€130 εκατομμύρια - Ιούλιος 2021), τη Μοζαμβίκη (€10 εκατομμύρια - Νοέμβριος 2021) και τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη (€40 εκατομμύρια - Νοέμβριος 2021).

Τον Φεβρουάριο του 2022, μετά την Ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, η ΕΕ χρησιμοποίησε για πρώτη φορά τον ΕΜΕ—καταρρίπτοντας ένα μακροχρόνιο ταμπού—για να παρέχει όπλα σε μια τρίτη χώρα (Ουκρανία), διαθέτοντας μια αρχική δόση περίπου 500 εκατομμυρίων ευρώ, η οποία αυξήθηκε διαδοχικά σε 1 δισεκατομμύριο ευρώ, 1,5 δισεκατομμύριο ευρώ και, προσωρινά, συμφωνήθηκε μια δέσμευση τον Μάιο του 2022 για να φτάσει τα 2 δισεκατομμύρια ευρώ με μια τέταρτη δόση.

Στις 20 Μαρτίου 2023, το Politico χαρακτήρισε το EPF ως « άλλοτε ένα σκοτεινό πρόγραμμα που έγινε το κύριο εμπόλεμο όχημα της ΕΕ για τη μερική αποζημίωση χωρών για τις δωρεές όπλων στην Ουκρανία». Την ημερομηνία αυτή συνήφθη συμφωνία για την προμήθεια 1 εκατ. βλημάτων πυρομαχικού διαμετρήματος 155 χιλιοστών στην Ουκρανία «εντός των επόμενων 12 μηνών».

Στις 13 Απριλίου, ο Μπορέλ δήλωσε ότι το Συμβούλιο της ΕΕ συμφώνησε σε αύξηση κατά 1 δισεκατομμύριο ευρώ του ΕΜΕ για «να αποζημιώσει τα κράτη μέλη για πυρομαχικά που δωρίζονται στην Ουκρανία από υφιστάμενα αποθέματα ή από την εκ νέου ιεράρχηση υφιστάμενων παραγγελιών κατά το χρονικό διάστημα από 9 Φεβρουαρίου έως 31 Μαΐου 2023.» Μέχρι την εν λόγω ημερομηνία, η συνολική συνεισφορά της ΕΕ για την Ουκρανία στο πλαίσιο του ΕΜΕ ανήλθε στα 4,6 δισεκατομμύρια ευρώ.

Στις 5 Μαΐου 2023, ο Μπορέλ δήλωσε ότι το Συμβούλιο συμφώνησε να «χρηματοδοτήσει την παροχή στις Ουκρανικές Ένοπλες Δυνάμεις βλημάτων πυροβολικού διαμετρήματος 155 χιλιοστών και, εάν ζητηθεί, πυραύλων, οι οποίοι θα προμηθεύονται από κοινού από τα κράτη μέλη της ΕΕ από την Ευρωπαϊκή Αμυντική Βιομηχανία». Με τη συμφωνία αυτή η συνολική στρατιωτική υποστήριξη της Ουκρανίας στο πλαίσιο του ΕΜΕ ανήλθε στα 5,6 δισεκατομμύρια ευρώ. Στο δελτίο τύπου αναφέρεται ότι «οι αλυσίδες εφοδιασμού αυτών των φορέων ενδέχεται να περιλαμβάνουν φορείς που εδρεύουν ή που παράγουν εκτός της ΕΕ ή της Νορβηγίας. Το μέτρο θα καλύπτει επίσης τις παραδόσεις πυρομαχικών και βλημάτων που έχουν υποστεί σημαντικό στάδιο της κατασκευής τους στην ΕΕ ή τη Νορβηγία, το οποίο περιλαμβάνει την τελική συναρμολόγηση».

Ως τις 19 Ιουλίου 2023, 5,6 δισεκατομμύρια ευρώ είχαν διατεθεί για την Ουκρανία στο πλαίσιο του ΕΜΕ και μια πρόταση αποσκοπεί στην αύξηση του ανώτατου ορίου σε 20 δισεκατομμύρια ευρώ για τέσσερα έτη.

Στις 31 Ιανουαρίου 2024, ο Μπορέλ γνωστοποίησε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν θα εκπληρώσει την υπόσχεσή της προς την Ουκρανία για την παράδοση 1 εκατομμύριο βλημάτων των 155 χιλιοστών μέχρι τις 20 Μαρτίου 2024.

Στις 22 Ιουλίου 2024, η Ευρωπαϊκή Ένωση ενέκρινε τη χορήγηση 10 εκατομμυρίων ευρώ στις Ένοπλες Δυνάμεις της Αρμενίας από τον ΕΜΕ. Ο Ζοζέπ Μπορέλ δήλωσε: «Η ασφάλεια αποτελεί ολοένα και σημαντικότερο στοιχείο των διμερών μας σχέσεων με την Αρμενία. Αυτό το μέτρο του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού για την Ειρήνη θα συμβάλει περαιτέρω στην ανθεκτικότητα της χώρας. Έχουμε αμοιβαίο συμφέρον να κλιμακώσουμε περαιτέρω τον διάλογό μας για την εξωτερική πολιτική και την πολιτική ασφάλειας, εξετάζοντας επίσης τη μελλοντική συμμετοχή της Αρμενίας σε αποστολές και επιχειρήσεις υπό την ηγεσία της ΕΕ.».

 Χώρες υποδοχής 
Έως το 2024, οι ακόλουθες χώρες έχουν λάβει βοήθεια από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό για την Ειρήνη, συμπεριλαμβανομένων των ετών κατανομής της χρηματοδότησης:

  Μοζαμβίκη (2021, 2022)
  Γεωργία (2021, 2022, 2023)
  Μολδαβία (2021, 2022, 2023, 2024) 
  Ουκρανία (2021, 2022, 2023, 2024) 
  Μάλι (2021)
  Αλβανία (2022, 2024)
  Βοσνία-Ερζεγοβίνη (2021, 2022)
  Μαυροβούνιο (2022) 
  Βόρεια Μακεδονία (2022, 2023) 
  Σερβία (2022) 
  Σλοβενία (2022) 
  Σομαλία (2022, 2023, 2024)
  Νίγηρας (2022, 2023) 
  Λίβανος (2022) 
  Μαυριτανία (2022, 2024) 
  Ρουάντα (2022) 
  Ιορδανία (2023) 
  Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό (2023) 
  Μπενίν (2023, 2024) 
  Γκάνα (2023, 2024) 
  Καμερούν (2023) 
  Ακτή Ελεφαντοστού (2024) 
  Κένυα (2024) 
  Αρμενία (2024)

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Ο ΕΜΕ στον ιστότοπο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής
 Έγγραφο ίδρυσης του ΕΜΕ στο EUR-Lex

Κατηγορία:Διεθνείς οργανισμοί με έδρα την Ευρώπη
Κατηγορία:Ευρωπαϊκή Ένωση