Γαλλικές προεδρικές εκλογές (2002)

Προεδρικές εκλογές διεξήχθησαν στην Γαλλία στις 21 Απριλίου 2002, με τον δεύτερο γύρο μεταξύ των δύο κύριων υποψήφιων, τον εν ενέργεια Ζακ Σιράκ του Συλλαλητήριου για τη Δημοκρατία, και τον Ζαν-Μαρί Λεπέν του Εθνικού Μετώπου στις 5 Μαΐου. Αυτές οι προεδρικές εκλογές, προσέλκυσαν μεγαλύτερη από τη συνηθισμένη διεθνή προσοχή λόγω της απροσδόκητης παρουσίας της υποψηφιότητας του ακροδεξιού Λεπέν στον δεύτερο γύρο των εκλογών.

Ο Σιράκ κατέβηκε για δεύτερη θητεία, η οποία είχε μειωθεί σε πέντε από επτά χρόνια, με βάση ένα συνταγματικό δημοψήφισμα το 2000, δίνοντας έμφαση σε μια ισχυρή οικονομία (η οποία δεν επηρεάστηκε ως επί το πλείστον από την ύφεση στη Γερμανία και τις Ηνωμένες Πολιτείες). Ήταν ευρέως αναμενόμενο ότι ο Σιράκ και ο Λιονέλ Ζοσπέν, ο απερχόμενος Πρωθυπουργός «σε συγκατοίκηση» και υποψήφιος του Σοσιαλιστικού Κόμματος, θα είναι οι πιο δημοφιλείς υποψήφιοι στον πρώτο γύρο, με αποτέλεσμα να βρεθούν αντιμέτωποι στον επαναληπτικό γύρο, με τις δημοσκοπήσεις να δείχνουν ότι ένας υποθετικός δεύτερος γύρος Σιράκ εναντίον Ζοσπέν να είναι πολύ κοντινός για να κριθεί. Ωστόσο, ο Ζοσπέν τερμάτισε απροσδόκητα στην τρίτη θέση πίσω από τον Λεπέν. Δημοσιογράφοι και πολιτικοί υποστήριξαν ότι οι δημοσκοπήσεις δεν είχαν προβλέψει τη δεύτερη θέση του Λεπέν στις γενικές εκλογές, αν και η ισχυρή στάση του φαινόταν την εβδομάδα πριν από τις εκλογές. Αυτό οδήγησε σε σοβαρές συζητήσεις σχετικά με τις τεχνικές δημοσκοπήσεων και το κλίμα της γαλλικής πολιτικής.

Αν και το κόμμα του Λεπέν, το Εθνικό Μέτωπο, αυτοπροβλήθηκε ως ένα συμβατικό συντηρητικό κόμμα, μη-κομματικοί παρατηρητές συμφώνησαν σε μεγάλο βαθμό στον ορισμό του ως ακροδεξιού και εθνικιστικού κόμματος. Σε ένδειξη διαμαρτυρίας, σχεδόν όλα τα γαλλικά πολιτικά κόμματα κάλεσαν τους υποστηρικτές τους να ψηφίσουν κατά του Λεπέν, κυρίως οι Σοσιαλιστές, οι οποίοι παραδοσιακά θεωρούνταν οι αντίπαλοι του κόμματος του Σιράκ. Έτσι, ο Σιράκ κέρδισε τη μεγαλύτερη ισοπεδωτική σε Προεδρικές εκλογές στην Γαλλική ιστορία (μεγαλύτερη και από εκείνη του Ναπολέων Γ΄ το 1848, η πρώτη με άμεση ψηφοφορία), κερδίζοντας πάνω από το 82% των ψήφων.

Το Εθνικό Μέτωπο δεν θα εμφανιζόταν ξανά στον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών μέχρι τις 2017. Μετά τη νίκη του Σιράκ, κανένας Γάλλος πρόεδρος δεν θα κέρδιζε δεύτερη θητεία μέχρι τον Εμμανουέλ Μακρόν στις 2022.

Ιστορικό
Οι εκλογές του 2002 ήταν οι πρώτες για τις οποίες ο πρόεδρος θα εκλεγόταν για πενταετή αντί για επταετή θητεία.

Στους μήνες πριν από τις εκλογές, η προεκλογική εκστρατεία είχε επικεντρωθεί όλο και περισσότερο στα ζητήματα του νόμου και της τάξης, με ιδιαίτερη έμφαση στα εγκλήματα που διαπράττουν οι νέοι, ιδίως οι αλλοδαποί. Ο Λιονέλ Ζοσπέν ήταν τότε πρωθυπουργός της Γαλλίας- η κυβέρνηση Ζοσπέν επικρίθηκε από τους πολιτικούς της αντιπάλους για την «επιείκειά» της στο έγκλημα. Τα ρεπορτάζ των τηλεοπτικών καναλιών TF1 και France2 και άλλων μέσων ενημέρωσης έδωσαν επίσης έμφαση στο υποτιθέμενο κύμα εγκληματικότητας.

Δημοσκοπήσεις
Πρώτος γύρος
File:Opinion polling for the French presidential election, 2002.png

Δεύτερος γύρος (Σιράκ–Ζοσπέν)
File:Opinion polling for the French presidential election, 2002 Jospin–Chirac.png

Αποτελέσματα
Ο πρώτος γύρος των εκλογών (στις 21 Απριλίου), στον οποίο συμμετείχαν ένας πρωτόγνωρος αριθμός 16 υποψηφίων, προκάλεσε σοκ σε πολλούς σχολιαστές, οι οποίοι ανέμεναν σχεδόν όλοι ότι ο δεύτερος γύρος θα διεξαγόταν μεταξύ του Ζακ Σιράκ και του Λιονέλ Ζοσπέν. Πράγματι, αυτή ακριβώς η προσδοκία που οδήγησε στην πτώση του Ζοσπέν, με μια πληθώρα υποψηφίων «μικρών κομμάτων» της αριστεράς (ανεξάρτητοι σοσιαλιστές και ρεπουμπλικάνοι, πράσινοι, κομμουνιστές, τροτσκιστές, ριζοσπάστες κ.λπ.) που όλοι σκόπευαν να τον στηρίξουν στον δεύτερο γύρο, αλλά να ενισχύσουν το προφίλ τους στον πρώτο, όπως ο Ζαν-Πιερ Σεβινιόν και η Κριστιάν Τομπιρά. Αθροιστικά αφαίρεσαν αρκετές ψήφους από τον Ζοσπέν για να τον αποτρέψουν (ακούσια) από το να φτάσει στο δεύτερο γύρο, τον οποίο θα μπορούσε να είχε κερδίσει. Αντιθέτως, ο Ζαν-Μαρί Λε Πεν αντιμετώπισε τον Σιράκ στο δεύτερο γύρο. Οι εκλογές έθεσαν υπό αμφισβήτηση τις δημοσκοπήσεις και το σύστημα ψηφοφορίας δύο γύρων, καθώς και πολλές ανησυχίες σχετικά με την απάθεια και τον τρόπο με τον οποίο η αριστερά είχε γίνει τόσο διχασμένη, ως αποτέλεσμα της υπερδημοκρατικής άρνησης του Ζοσπέν να ζητήσει στρατηγικά από τα πλησιέστερα μικρά κόμματα του δικού του κυβερνητικού συνασπισμού να αποσυρθούν, όπως έκαναν οι προηγούμενοι ηγέτες της αριστεράς για μια τέτοια εκλογική αναμέτρηση.

Υπήρξε μια ευρεία αναταραχή της εθνικής κοινής γνώμης και περισσότεροι από ένα εκατομμύριο άνθρωποι στη Γαλλία συμμετείχαν σε συγκεντρώσεις στους δρόμους, σε μια έκφραση σφοδρής αντίθεσης στις ιδέες του Λε Πεν. Ορισμένοι κρατούσαν πινακίδες διαμαρτυρίας που ανέγραφαν «Ντρέπομαι που είμαι Γάλλος», οι οποίες παρωδούσαν το σύνθημα του κόμματος του Λε Πεν, «Περήφανος που είμαι Γάλλος». Οι αυθόρμητες διαμαρτυρίες στους δρόμους ξεκίνησαν τη νύχτα από τις 21 προς τις 22 Απριλίου, στη συνέχεια στις 22 και 23 Απριλίου, στη συνέχεια ως εξής:

 24 Απριλίου: 60,000 άνθρωποι στους δρόμους διαδηλώνουν κατά της επιτυχίας του Λε Πεν
 25 Απριλίου: 250,000 άνθρωποι στους δρόμους διαδηλώνουν κατά της επιτυχίας του Λε Πεν
 27 Απριλίου: 200,000 άνθρωποι στους δρόμους διαδηλώνουν κατά της επιτυχίας του Λε Πεν (εκ των οποίων 45.000 στο Παρίσι)
 1 Μαΐου:
 Περίπου 20,000 άνθρωποι προσήλθαν στην ετήσια διαδήλωση του Εθνικού Μετώπου στο Παρίσι προς τιμήν της Ζαν ντ'Αρκ και υπέρ του Λε Πεν.
 Μεταξύ των 900,000 (σύμφωνα με το υπουργείο εσωτερικών) και 1,300,000 άνθρωποι (σύμφωνα με συνδικάτα) προσήλθαν στις διαδηλώσεις της Πρωτομαγιάς και κατά του Εθνικού Μετώπου. Εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι που κανονικά δεν έπαιρναν μέρος σε τέτοιες διαδηλώσεις ήρθαν, εκτός από τα συνήθη συνδικάτα. Στο Παρίσι, 500,000 άνθρωποι βρέθηκαν στους δρόμους, μια από τις μεγαλύτερες διαδηλώσεις μετά την Απελευθέρωση του Παρισιού- η πορεία ήταν τόσο μεγάλη που χρειάστηκε να χωριστεί σε τρία μέρη για να φτάσει στην Πλατεία της Βαστίλης. Σε ένα άλλο ασυνήθιστο θέαμα για τις διαδηλώσεις της 1ης Μαΐου, οι γαλλικές τρίχρωμες σημαίες ήταν κοινότυπες.

Η επιλογή μεταξύ του Σιράκ, ο οποίος ήταν ύποπτος για ενέργειες που έκανε όσο ήταν δήμαρχος του Παρισιού, αλλά επωφελήθηκε από την προεδρική ασυλία όσο παρέμενε πρόεδρος, και του Λε Πεν, ενός εθνικιστή που συχνά κατηγορήθηκε για ρατσισμό και αντισημιτισμό, ήταν μια επιλογή που πολλοί βρήκαν δύσκολη. Κάποιοι πρότειναν να πάνε να ψηφίσουν με ένα μανταλάκι στη μύτη τους για να εκφράσουν την αηδία τους όταν ψήφιζαν τον Σιράκ, αλλά αυτό μπορεί να ήταν παράνομο, επειδή απαγορεύεται να διαφημίζει κανείς την ψήφο του μέσα στο εκλογικό τμήμα. Τις ημέρες πριν από τη δεύτερη ψηφοφορία, αναρτήθηκε μια αξιομνημόνευτη αφίσα του Σιράκ με το σύνθημα «Ψηφίστε τον απατεώνα, όχι τον φασίστα». Ο Σιράκ νίκησε τον Λε Πεν με συντριπτική διαφορά.

ΥποψήφιοςΚόμμαΠρώτος γύροςΔεύτερος γύροςΨήφοι%Ψήφοι%Ζακ ΣιράκΣυλλαλητήριο για τη Δημοκρατία5,665,855	19.88	25,537,956	82.21Ζαν-Μαρί Λε Πεν Εθνικό Μέτωπο4,804,71316.865,525,03217.79Λιονέλ Ζοσπέν Σοσιαλιστικό Κόμμα4,610,113	16.18Φρανσουά Μπαϊρού Ένωση για τη Γαλλική Δημοκρατία1,949,170	6.84Αρλέτ Λαγκιγιέ Αγώνας Εργατών1,630,045	5.72	Ζαν-Πιερ Σεβινιόν Κίνημα Πολιτών και Ρεπουμπλικανών1,518,528	5.33Νοέλ Μαμέρ Οι Πράσινοι1,495,7245.25Ολιβιέ Μπεζανσενό Επαναστατική Κομμουνιστική Λίγκα1,210,562	4.25Ζαν Σαιν ΖοςΚυνήγι, ψάρεμα, φύση και παραδόσεις 1,204,6894.23	Αλέν Μαντελέν Φιλελεύθερη Δημοκρατία1,113,4843.91	Ρόμπερτ Χιου Γαλλικό Κομμουνιστικό Κόμμα960,4803.37Μπρούνο Μαγκρέ Εθνικό Ρεπουμπλικανικό Κίνημα667,0262.34Κριστιάν Τομπιρά Ριζοσπαστικό Κόμμα της Αριστεράς660,4472.32Κορίν Λεπάζ Cap21535,8371.88	Κριστίν ΜπουτίνΦόρουμ των Κοινωνικών Ρεπουμπλικάνων339,1121.19Ντάνιελ Γκλυκστάιν Εργατικό Κόμμα132,6860.47Σύνολο28,498,471100.0031,062,988100.00Έγκυρες ψήφοι28,498,47196.6231,062,98894.61Άκυρα/Λευκά997,2623.38	1,769,3075.39Συνολικές ψήφοι29,495,733100.0032,832,295100.00Εγγεγραμμένοι/Ψήφισαν41,194,68971.6041,191,169	79.71Κατάλογος υποψηφίων Αποτέλεσμα πρώτου γύρου Αποτέλεσμα δεύτερου γύρου

Παραπομπές

2002
Γαλλικες προεδρικες