Δελτία ταυτότητας στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο και την Ελβετία

Τα δελτία ταυτότητας είναι έγγραφα ταυτοποίησης που εκδίδονται στους πολίτες των περισσότερων κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ), με εξαίρεση τη Δανία και την Ιρλανδία (που ωστόσο εκδίδει ισοδύναμη "κάρτα διαβατηρίου"). Στις 2 Αυγούστου 2021, εκδόθηκε ο Κανονισμός (ΕΕ) 2019/1157 για την εναρμόνιση των κανόνων έκδοσης των δελτίων ταυτότητας στα κράτη-μέλη της ΕΕ, καθώς και των μορφότυπών τους και των προσωπικών δεδομένων που συμπεριλαμβάνονται σε αυτά. Στη 1 Φεβρουαρίου 2024, ο εν λόγω Κανονισμός κατέστη δεσμευτικός και για τα κράτη-μέλη του ΕΟΧ που δεν ανήκουν στην ΕΕ (δηλαδή τη Νορβηγία, το Λίχτενσταϊν και την Ισλανδία). Κατά συνέπεια, τα πρόσφατα εκδοθέντα δελτία ταυτότητας είναι ομοιόμορφα σε ολόκληρο τον ΕΟΧ, ενώ οι ταυτότητες παλαιού τύπου καταργούνται σταδιακά σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2019/1157.

Περίπου 200 εκατομμύρια δελτία ταυτότητας ήταν σε ισχύ στην ΕΕ/στον ΕΟΧ το 2021, συμπεριλαμβανομένων 53 εκατομμυρίων δελτίων ταυτότητας εκδοθέντων στα πρότυπα του Κανονισμού (ΕΕ) 2019/1157. Τα δελτία ταυτότητας είναι υποχρεωτικά σε 15 χώρες του ΕΟΧ/της ΕΖΕΣ, προαιρετικές σε 11 χώρες και σε 5 χώρες μπορούν να αντικαθίστανται από κάποιο άλλο έγγραφο ταυτοποίησης. Σε ορισμένες χώρες όπου η έκδοση δελτίου ταυτότητας είναι υποχρεωτική, απαιτείται οι πολίτες να φέρουν διαρκώς το δελτίο ταυτότητάς τους, ενώ σε άλλες χώρες αρκεί η απλή έκδοση και κατοχή του δελτίου ταυτότητας.

Οι πολίτες που κατέχουν δελτίο ταυτότητας εκδοθέν από κράτος-μέλος του ΕΟΧ ή από την Ελβετία, μπορούν να το χρησιμοποιήσουν ως έγγραφο ταυτότητας εντός της χώρας τους και ως ταξιδιωτικό έγγραφο για την άσκηση του δικαιώματος της ελεύθερης κυκλοφορίας στον ΕΟΧ και την Ελβετία. Ωστόσο, έγγραφα ταυτοποίησης που δεν αποτελούν δελτία ταυτότητας ή διαβατήρια εκδοθέντα από κράτος-μέλος του ΕΟΧ ή από την Ελβετία, όπως οι άδειες διαμονής ή τα δελτία διαμονής που εκδίδονται σε πολίτες τρίτων χωρών, δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως ταξιδιωτικά έγγραφα εντός του ΕΟΧ και της Ελβετίας.

 Χρήση 

 Ταξιδιωτικό έγγραφο 
μικρογραφία|
Ως εναλλακτική λύση του διαβατηρίου, οι πολίτες του ΕΟΧ και της Ελβετίας έχουν το δικαίωμα να χρησιμοποιήσουν έγκυρο δελτίο ταυτότητας ως ταξιδιωτικό έγγραφο για την άσκηση του δικαιώματος ελεύθερης κυκλοφορίας στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο και την Ελβετία. Η κατοχή δελτίων ταυτότητας από περισσότερες χώρες της ΕΕ ή και από την Ελβετία είναι πολύ πιο διαδεδομένη από την κατοχή πολλαπλών διαβατηρίων.

Δεν απαιτείται από τους Σκανδιναβούς πολίτες έγγραφο ταυτότητας για ταξίδια εντός της Σκανδιναβικής Ένωσης Διαβατηρίων. Ομοίως, για ταξίδια στην Κοινή περιοχή ταξιδιού (Η.Β. και Ιρλανδία), άλλα έγκυρα έγγραφα ταυτοποίησης (όπως άδεια οδήγησης) συνήθως επαρκούν για τους Ιρλανδούς και τους Βρετανούς πολίτες.

Πλέον, η Δανία είναι το μόνο κράτος-μέλος του ΕΟΧ που εκδίδει δελτία ταυτότητας τα οποία, όμως, δεν είναι έγκυρα στο εξωτερικό. Από την άλλη, η Ιρλανδία εκδίδει προαιρετικά στους πολίτες της "κάρτα διαβατηρίου" μαζί με το διαβατήριο, η οποία μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως ταξιδιωτικό έγγραφο εντός του ΕΟΧ και της Ελβετίας. 

Για να εισέλθει στον ΕΟΧ και την Ελβετία, δεν είναι απαραίτητο για έναν πολίτη του ΕΟΧ ή της Ελβετίας να κατέχει έγκυρο δελτίο ταυτότητας ή διαβατήριο. Θεωρητικά, αν ένας πολίτης του ΕΟΧ ή της Ελβετίας μπορεί να αποδείξει την ιθαγένειά του με οποιοδήποτε άλλο μέσο (π.χ. με την παρουσίαση μιας ληγμένης ταυτότητας, ενός ληγμένου διαβατηρίου ή ενός πιστοποιητικού ιθαγένειας), πρέπει να του επιτρέπεται η είσοδος στον ΕΟΧ και την Ελβετία. Σε πολίτες, ωστόσο, του ΕΟΧ ή της Ελβετίας που δεν μπορούν να αποδείξουν ικανοποιητικά την ιθαγένειά τους, πρέπει παρόλα αυτά να τους δοθεί "κάθε εύλογη δυνατότητα" ώστε να αποκτήσουν ή να καταθέσουν τα απαραίτητα έγγραφα.Practical Handbook for Border Guards, Part II, section I, point 2.9 (C (2019) 7131)Judgment of the European Court of Justice of 17 February 2005, Case C 215/03, Salah Oulane vs. Minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie

Επιπλέον, οι πολίτες του ΕΟΧ και της Ελβετίας μπορούν να εισέλθουν στις ακόλουθες χώρες και εδάφη εκτός του ΕΟΧ και της Ελβετίας μόνο με τα δελτία ταυτότητας, χωρίς να χρειάζεται να επιδείξουν διαβατήριο στις συνοριακές αρχές:

Εξαιρέσεις:
  Χώρα Εξαιρέσεις  Οι Περιοχές Κυρίαρχων Βάσεων Ακρωτηρίου και Δεκέλειας δεν έχουν συνοριακούς ελέγχους με την Κυπριακή Δημοκρατία και ακολουθούν την πολιτική θεωρήσεων της Ζώνης του Σένγκεν, αλλά απαιτούν την κατοχή άδειας για διαμονή άνω των 28 ημερών ανά περίοδο 12 μηνών.Protocols No. 3 and 10 to the Treaty of Accession 2003, EUR-Lex, 23 September 2003.Control (entry, settlement and commercial enterprises) ordinance 1960, Sovereign Base Areas of Akrotiri and Dhekelia Gazette, consolidated version as of 8 October 2020. Η Έξοδος του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ευρωπαϊκή Ένωση δεν μετέβαλε τους κανόνες αυτούς.

Υποψήφιες σε Ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση Χώρες:
  Χώρα Εξαιρέσεις      Δελτία ταυτότητας γίνονται δεκτά μόνο για διαμονή βραχείας διάρκειας, καθώς απαιτείται η κατοχή διαβατηρίου για την απόκτηση σταθερής διαμονής.  (εκτός από την Αμπχαζία και τη Νότια Οσετία) Εκτός από Νορβηγούς και Ισλανδούς πολίτες.       Δεν ισχύει για τους πολίτες του Λίχτενσταϊν.

Μικροκράτη της Ευρώπης:
  Χώρα Εξαιρέσεις  Ο Άγιος Μαρίνος διατηρεί ανοικτά σύνορα με την Ιταλία.    Το Βατικανό διατηρεί ανοικτά σύνορα με την Ιταλία.  Το Μονακό ανήκει de facto στη Ζώνη του Σένγκεν κατόπιν συμφωνίας με τη Γαλλία.

Υπερπόντια Εδάφη:
  Χώρα Εξαιρέσεις  Γαλλικά Υπερπόντια Εδάφη   Στις 31 Δεκεμβρίου 2020, η Ισπανία και το Ηνωμένο Βασίλειο υπέγραψαν συνθήκη για την έναρξη των διαπραγματεύσεων σχετικά με την προσχώρηση του Γιβραλτάρ στη Ζώνη του Σένγκεν.  Για περίοδο έως 14 ημερών και μόνο για διέλευση προς άλλον προορισμό. Οι Γάλλοι πολίτες μπορούν να επισκεφτούν με τα δελτία ταυτότητάς τους το Μοντσεράτ για περίοδο έως 6 μήνες, εφόσον διαθέτουν εισιτήριο επιστροφής (όπως αναφέρεται στη σελίδα 69, Άρθρο 17 του Κεφαλαίου 13.01 του Νόμου περί Μετανάστευσης)  Εκτός από τους πολίτες της Σκανδιναβικής Ένωσης Διαβατηρίων, δελτία ταυτότητας γίνονται αποδεκτά μόνο για διαμονές βραχείας διάρκειας, καθώς απαιτείται η κατοχή διαβατηρίου για απόκτηση σταθερής διαμονής.

Περιορισμένης ή Καθόλου Αναγνώρισης Χώρες:
  Χώρα Εξαιρέσεις    

 Κοινά χαρακτηριστικά σχεδιασμού και ασφάλειας 

 Νέα πρότυπα της Ευρωπαϊκής Ένωσης από το 2019 
Το 2019, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξέδωσαν νέο Κανονισμό για νέο κοινό μορφότυπο δελτίων ταυτότητας. Ο Κανονισμός αυτός έχει ως σκοπό να αντικαταστήσει και να εναρμονίσει τα διάφορα δελτία ταυτότητας που χρησιμοποιούνται σήμερα στην Ευρώπη. Ο κανονισμός άρχισε να εφαρμόζεται στην Ευρωπαϊκή Ενωση (ΕΕ) στις 2 Αυγούστου 2021 και στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (ΕΟΧ) από την 1η Φεβρουαρίου 2024.

Από τον Ιούνιο του 2024, όλες οι χώρες της ΕΕ/του ΕΟΧ εκδίδουν δελτία ταυτότητας που συμμορφώνονται με τον Κανονισμό του 2019.

 Οι κάρτες ταυτότητας πρέπει να έχουν τη μορφή ID-1 και να περιέχουν μηχανικώς αναγνώσιμη ζώνη (MRZ).
 Τα πρότυπα ασφαλείας βασίζονται στο έγγραφο 9303 του ICAO.
 Το έγγραφο έχει τον τίτλο "Δελτίο ταυτότητας" στην επίσημη γλώσσα του κράτους έκδοσης και σε τουλάχιστον μία άλλη επίσημη γλώσσα των θεσμικών οργάνων της Ένωσης.
 Περιέχει τα αρχικά της χώρας έκδοσης του δελτίου, εκτυπωμένα με αρνητικό σε μπλε ορθογώνιο και περιτριγυρισμένα από 12 κίτρινα αστέρια (σημαία της ΕΕ) στην μπροστινή πλευρά. (Η απαίτηση σημαίας της ΕΕ δεν ισχύει για τη Νορβηγία, την Ισλανδία και το Λίχτενσταϊν) 
 Περιλαμβάνει ένα πολύ ασφαλές μέσο αποθήκευσης, το οποίο περιέχει μια εικόνα του προσώπου του κατόχου της κάρτας και δύο δακτυλικά αποτυπώματα σε διαλειτουργικά ψηφιακά μορφότυπα. Το μέσο αποθήκευσης πρέπει να έχει επαρκή χωρητικότητα και τη δυνατότητα να εγγυάται την ακεραιότητα, την αυθεντικότητα και το απόρρητο των δεδομένων. Τα αποθηκευμένα δεδομένα είναι προσβάσιμα ανέπαφα και προστατευμένα σύμφωνα με την εκτελεστική απόφαση (Ευρωπαϊκή Ένωση) C(2018) 7767.
 Τα δελτία ταυτότητας έχουν ελάχιστη διάρκεια ισχύος 5 ετών και μέγιστη διάρκεια ισχύος 10 ετών. Τα κράτη-μέλη μπορούν να προβλέπουν, ωστόσο, περίοδο ισχύος μικρότερη των πέντε ετών για τους ανηλίκους και μεγαλύτερη των δέκα ετών για τα άτομα ηλικίας 70 ετών και άνω.
 Τα δελτία ταυτότητας που δεν πληρούν τις απαιτήσεις του νέου Κανονισμού παύουν να ισχύουν κατά τη λήξη τους ή στις 3 Αυγούστου 2031.
 Τα δελτία ταυτότητας που δεν πληρούν τα ελάχιστα πρότυπα ασφαλείας ή δεν περιλαμβάνουν μηχανικώς αναγνώσιμη ζώνη (MRZ) παύουν να ισχύουν κατά τη λήξη τους ή στις 3 Αυγούστου 2026. Σε αυτή την κατηγορία ανήκουν τα ελληνικά δελτία ταυτότητας παλαιού τύπου.
 Τα δελτία ταυτότητας των ατόμων ηλικίας 70 ετών και άνω, τα οποία πληρούν τα ελάχιστα πρότυπα ασφαλείας και τα οποία διαθέτουν μηχανικώς αναγνώσιμη ζώνη παύουν να ισχύουν κατά τη λήξη τους.

 Επισκόπηση των δελτίων ταυτότητας των κρατών-μελών του ΕΟΧ και της Ελβετίας 
Τα κράτη-μέλη του ΕΟΧ εκδίδουν δελτία ταυτότητας με ομοιόμορφες πλέον τεχνικές προδιαγραφές και σύμφωνα με ομοιόμορφες διαδικασίες έκδοσης. Τα δελτία ταυτότητας των περισσότερων κρατών-μελών του ΕΟΧ μπορούν να εκδοθούν και στο εξωτερικό μέσω των αντίστοιχων προξενικών αρχών.State of play concerning the electronic identity cards in the EU Member States (Council of the European Union, 2010) Η Ελβετία, αντίθετα, εκδίδει δελτία ταυτότητας χωρίς βιομετρικά δεδομένα (αφού δεν δεσμεύεται από τον Κανονισμό (ΕΕ) 2019/1157), ωστόσο μορφολογικά τα ελβετικά δελτία ταυτότητας είναι όμοια με αυτά των κρατών-μελών του ΕΟΧ.

 Σημειώσεις 

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Μέθοδοι πιστοποίησης
Κατηγορία:Ευρωπαϊκός Οικονομικός Χώρος
Κατηγορία:Έγγραφα ταυτοποίησης