T Βορείου Στεφάνου

Ο T Βορείου Στεφάνου (διεθνώς T Coronae Borealis, T CrB, με το παρατσούκλι "Blaze Star") είναι ο φωτεινότερος επαναληπτικός καινοφανής αστέρας στον νυχτερινό ουρανό και βρίσκεται στον αστερισμό Στέφανος Βόρειος. Δεν πρέπει να συγχέεται με τον τ Βορείου Στεφάνου, το πρώτο γράμμα του οποίου είναι το ελληνικό Ταυ, ενώ του Τ Βορείου Στεφάνου είναι το λατινικό Tee. Παρατηρούνται εκρήξεις σε αυτό το αστέρι κάθε περίπου 80 χρόνια, με την επόμενη να αναμένεται κάποια στιγμή το 2024 ή το 2025.

 Ανακάληψη 
Ο T Βορείου Στεφάνου εμφανίσθηκε «αιφνιδίως» στις 12 Μαΐου του 1866 ως αστέρας δευτέρου ή τρίτου φαινόμενου μεγέθους και παρέμεινε ορατός με γυμνό μάτι για οκτώ ημέρες. Παρόλα αυτά, είχε ήδη χαρτογραφηθεί από τον Φρίντριχ Αργκελάντερ 11 χρόνια πρωτύτερα, όταν το φαινόμενο μέγεθος του ήταν μεγαλύτερο από 10. Είναι πιθανό όμως πως είχε παρατηρηθεί και πολύ παλαιότερα, το 1787, ενώ ένα μεσαιωνικό χειρόγραφο από το 1217 θα μπορούσε να περιέχει την πρώτη καταγραφή του.

 Περιγραφή 
Ο T Βορείου Στεφάνου είναι ένας διπλός αστέρας που αποτελείται από έναν ερυθρό γίγαντα και έναν λευκό νάνο που βρίσκονται σε μία σχεδόν τελείως κυκλική τροχιά ο ένας γύρω από τον άλλο. Μία τροχιά τους ολοκληρώνεται κάθε περίπου 228 γήινες μέρες. Η απόσταση μεταξύ των δύο αστέρων είναι 0,54 αστρονομικές μονάδες και η απόσταση τους από τη Γη είναι 2.630 έτη φωτός.

Ο Τ Βορείου Στεφάνου έχει συνήθως φαινόμενο μέγεθος μεγαλύτερο από 10, όμως ως κατακλυσμικός μεταβλητός αστέρας παρατηρούνται εκρήξεις στην φωτεινότητα του κάθε κάποιο χρονικό διάστημα. Τέτοιες εκρήξεις πρατηρούνται στον Τ Βορείου Στεφάνου κάθε περίπου 80 χρόνια. Έχουν καταγραφεί κάλα δύο εκρήξεις του συγκεκριμένου αστέρα, μία στις 12 Μαΐου του 1866 κατά την οποία το αστέρι είχε φαινόμενο μέγεθος περίπου 2,5 και μία στις 9 Φεβρουαρίου του 1946 κατά την οποία είχε φαινόμενο μέγεθος 3. Είναι ο φωτεινότερος επαναληπτικός καινοφανής αστέρας στον νυχτερινό ουρανό.
μικρογραφία|Η καμπύλη φωτός του Τ Βορείου Στεφάνου την περίοδο γύρω από την έκλαμψη του 1946

Ο λευκός νάνος περιβάλλεται από έναν δίσκο προσαύξησης και καλύπτεται από ένα πυκνό σύννεφο από υλικό από τον ερυθρό γίγαντα. Το υλικό αυτό συλλέγεται σταδιακά μέχρι η θερμοκρασία κάτω από αυτό να υπερβεί το σημείο ανάφλεξης του υδρογόνου. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα μία μεγάλη έκρηξη να συμβαίνει και η φωτεινότητα του αστεριού να αυξάνεται βραχυπρόθεσμα.

 Μελέτη 
Το 1866, ο T Βορείου Στεφάνου έγινε ο πρώτος καινοφανής αστέρας που μελετήθηκε φασματοσκοπικώς και υπήρξε πρότυπο για τη μελέτη αυτής της κατηγορίας αστέρων για πολλά χρόνια. Η έκρηξη που αναμένεται να συμβεί κάποια στιγμή στα μέσα της δεκαετίας του 2020 θα είναι μία πολύτιμη ευκαιρία για την παρατήρηση του σε αυτή την κατάσταση με την προηγμένη τεχνολογία του 21ου αιώνα.

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Μεταβλητοί αστέρες
Κατηγορία:Στέφανος Βόρειος (αστερισμός)