Υπερδραστήρια κύστη

Η υπερδραστήρια ουροδόχος κύστη ( Overactive bladder ή αλλιώς OAB ) είναι μια διαταραχή της ουροδόχου κύστης με κύριο σύμπτωμα το συχνό αίσθημα ανάγκης για ούρηση σε βαθμό που επηρεάζει αρνητικά τη ζωή ενός ατόμου. Η συχνή ανάγκη για ούρηση μπορεί να εμφανιστεί κατά τη διάρκεια της ημέρας ή και της νύχτας. Απώλεια ελέγχου της ουροδόχου κύστης ( επιτακτική ακράτεια ) μπορεί να συμβεί με αυτήν την πάθηση.  Αυτή η κατάσταση χαρακτηρίζεται επίσης μερικές φορές από μια ξαφνική και ακούσια σύσπαση των μυών της ουροδόχου κύστης, ως απόκριση σε ενθουσιασμό ή προσμονή. Αυτό με τη σειρά του οδηγεί σε συχνή και επείγουσα ανάγκη για ούρηση.

Η υπερδραστήρια κύστη επηρεάζει περίπου το 11% του πληθυσμού και περισσότερο από το 40% των ατόμων με υπερδραστήρια κύστη έχουν ακράτεια.  Αντίθετα, περίπου το 40% έως 70% των περιστατικών ακράτειας ούρων οφείλεται σε υπερδραστήρια κύστη.  Η υπερδραστήρια κύστη δεν είναι απειλητική για τη ζωή, αλλά οι περισσότεροι άνθρωποι με την πάθηση έχουν προβλήματα για χρόνια.

Η αιτία της υπερδραστήριας κύστης είναι άγνωστη. Οι παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνουν την παχυσαρκία, την καφεΐνη και τη δυσκοιλιότητα. Ο μη ελεγχόμενος διαβήτης , η κακή λειτουργική κινητικότητα και ο χρόνιος πυελικός πόνος μπορεί να επιδεινώσουν τα συμπτώματα. Οι άνθρωποι συχνά έχουν τα συμπτώματα για μεγάλο χρονικό διάστημα πριν αναζητήσουν θεραπεία και η κατάσταση εντοπίζεται μερικές φορές από τους φροντιστές. Η διάγνωση βασίζεται στα συμπτώματα ενός ατόμου και απαιτεί τον αποκλεισμό άλλων προβλημάτων, όπως λοιμώξεις του ουροποιητικού συστήματος ή νευρολογικές παθήσεις . Η ουροροομετρία είναι επίσης ένα καλό διαγνωστικό βοήθημα.

Η ποσότητα των ούρων που απομακρύνονται κατά τη διάρκεια κάθε ούρησης είναι σχετικά μικρή. Ο πόνος κατά την ούρηση υποδηλώνει ότι υπάρχει άλλο πρόβλημα εκτός από την υπερδραστήρια κύστη.

Δεν απαιτείται πάντα ειδική θεραπεία. Εάν είναι επιθυμητή η θεραπεία, συνιστώνται αρχικά ασκήσεις πυελικού εδάφους, εκπαίδευση της ουροδόχου κύστης και άλλες μέθοδοι συμπεριφοράς.  Η απώλεια βάρους σε όσους είναι υπέρβαροι, η μείωση της κατανάλωσης καφεΐνης και η μέτρια κατανάλωση υγρών, μπορεί επίσης να έχει οφέλη. Φάρμακα, συνήθως του αντιμουσκαρινικού τύπου, συνιστώνται μόνο εάν άλλα μέτρα δεν είναι αποτελεσματικά. Ορισμένες μη επεμβατικές μέθοδοι ηλεκτρικής διέγερσης φαίνονται αποτελεσματικές αν είναι επιβεβλημένες. Οι ενέσεις αλλαντοτοξίνης στην ουροδόχο κύστη είναι μια άλλη επιλογή. Οι καθετήρες ούρων ή η χειρουργική επέμβαση γενικά δεν συνιστώνται.  Ένα ημερολόγιο ούρησης για την παρακολούθηση προβλημάτων μπορεί να είναι χρήσιμο για να διαπιστωθεί εάν οι θεραπείες λειτουργούν.

Υπερδραστήρια κύστη εκτιμάται ότι εμφανίζεται στο 7-27% των ανδρών και στο 9-43% των γυναικών. Ορισμένες μελέτες δείχνουν ότι η πάθηση είναι πιο συχνή στις γυναίκες, ειδικά όταν σχετίζεται με απώλεια ελέγχου της ουροδόχου κύστης.  Το οικονομικό κόστος της υπερδραστήριας κύστης υπολογίστηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες σε 12,6 δισεκατομμύρια δολάρια το 2000.

 Συμπτώματα 
Η υπερδραστήρια κύστη χαρακτηρίζεται από μια ομάδα τεσσάρων συμπτωμάτων: επείγουσα ανάγκη για ούρηση, συχνουρία, νυκτουρία και ακράτεια επείγουσας ανάγκης.

Η επείγουσα ακράτεια θεωρείται το χαρακτηριστικό σύμπτωμα της διαταραχής, αλλά δεν υπάρχουν σαφή κριτήρια για το τι συνιστά επείγον και οι μελέτες συχνά χρησιμοποιούν άλλα κριτήρια. Το επείγον ορίζεται επί του παρόντος από την International Continence Society (ICS), από το 2002, ως «Ξαφνική, επιτακτική επιθυμία για ούρηση που είναι δύσκολο να αναβληθεί». Ο προηγούμενος ορισμός ήταν «Ισχυρή επιθυμία για ούρηση συνοδευόμενη από φόβο διαρροής ή πόνου».  Ο ορισμός δεν αντιμετωπίζει την αμεσότητα της παρόρμησης για ούρηση και έχει επικριθεί ως υποκειμενικός.

Η συχνοουρία θεωρείται μη φυσιολογική εάν το άτομο ουρεί περισσότερες από οκτώ φορές την ημέρα. Αυτή η συχνότητα συνήθως παρακολουθείται βάζοντας το άτομο να κρατά ένα ημερολόγιο ούρησης όπου καταγράφει τα επεισόδια ούρησης. Ο αριθμός των επεισοδίων ποικίλλει ανάλογα με τον ύπνο, την πρόσληψη υγρών, τα φάρμακα και έως και επτά επισκέψεις την τουαλέτα θεωρούνται φυσιολογικές εάν συνάδουν με τους άλλους παράγοντες.

Η νυκτουρία είναι ένα σύμπτωμα όπου το άτομο παραπονιέται για διακοπή του ύπνου λόγω της επιθυμίας να ουρήσει. Τα μεμονωμένα συμβάντα αφύπνισης δεν θεωρούνται μη φυσιολογικά και μια μελέτη στη Φινλανδία έδειξε ότι δύο ή περισσότερες επισκέψεις στην τουαλέτα ανά νύχτα επηρεάζουν την ποιότητα ζωής.

Η επείγουσα ακράτεια είναι μια μορφή ακράτειας ούρων που χαρακτηρίζεται από την ακούσια απώλεια ούρων που συμβαίνει χωρίς προφανή λόγο. Όπως και η συχνότητα, το άτομο μπορεί να παρακολουθεί την ακράτεια σε ένα ημερολόγιο για να βοηθήσει στη διάγνωση και τη διαχείριση των συμπτωμάτων. Η επείγουσα ακράτεια μπορεί επίσης να μετρηθεί με τεστ επιθέματος, και αυτά χρησιμοποιούνται συχνά για ερευνητικούς σκοπούς. Μερικά άτομα με επείγουσα ακράτεια έχουν επίσης ακράτεια από στρες και αυτό μπορεί να περιπλέξει τις κλινικές μελέτες.  Είναι σημαντικό ο κλινικός ιατρός και το άτομο με υπερδραστήρια κύστη να καταλήξουν σε συναίνεση σχετικά με τον όρο «επείγουσα ανάγκη».

 Αιτίες 
Η αιτία της διαταραχής αυτής είναι συνήθως ασαφής και πράγματι μπορεί να υπάρχουν πολλές αιτίες.  Συχνά σχετίζεται με υπερδραστηριότητα του εξωστήρα μυ των ούρων , ένα μοτίβο συστολής των μυών της ουροδόχου κύστης που παρατηρείται κατά τη διάρκεια του ουροδυναμικού ελέγχου. Είναι επίσης πιθανό η αυξημένη συσταλτική φύση να προέρχεται από το ουροθήλιο και το lamina propria και οι μη φυσιολογικές συσπάσεις σε αυτόν τον ιστό θα μπορούσαν να διεγείρουν δυσλειτουργία στον εξωστήρα μυ ή ολόκληρη την ουροδόχο κύστη.

 Ερεθισμός που σχετίζεται με τον καθετήρα 
Εάν εμφανιστούν σπασμοί της ουροδόχου κύστης ή δεν υπάρχουν ούρα στον σάκο παροχέτευσης όταν υπάρχει καθετήρας, ο καθετήρας μπορεί να φράξει από αίμα, παχύρρευστα ιζήματα ή συστροφή στον καθετήρα ή στον σωλήνα παροχέτευσης. Μερικές φορές οι σπασμοί προκαλούνται από τον καθετήρα που ερεθίζει την ουροδόχο κύστη, τον προστάτη ή το πέος. Τέτοιοι σπασμοί μπορούν να ελεγχθούν με φάρμακα όπως η βουτυλοσκοπολαμίνη, αν και οι περισσότεροι άνθρωποι τελικά προσαρμόζονται στον ερεθισμό και οι σπασμοί εξαφανίζονται.

 Διάγνωση 
Η διάγνωση της υπερδραστήριας κύστης γίνεται κυρίως με βάση τα συμπτώματα του ατόμου και με τον αποκλεισμό άλλων πιθανών αιτιών, όπως μια λοίμωξη.  Επιπλέον, μπορεί να γίνει καλλιέργεια ούρων για να αποκλειστεί η μόλυνση. Το διάγραμμα συχνότητας/όγκου είναι χρήσιμο και μπορεί να γίνει κυστεοουρηθροσκόπηση για να αποκλειστούν όγκοι και πέτρες στα νεφρά. Εάν υπάρχει μια υποκείμενη μεταβολική ή παθολογική κατάσταση που εξηγεί τα συμπτώματα, τα συμπτώματα μπορεί να θεωρηθούν μέρος αυτής της νόσου και όχι της διαταραχής ΟΑΒ.

Τα ψυχομετρικά ερωτηματολόγια αυτοσυμπλήρωσης αναγνωρίζονται γενικά ως ένας έγκυρος τρόπος μέτρησης των σημείων και των συμπτωμάτων ενός ατόμου, αλλά δεν υπάρχει ούτε ένα ιδανικό ερωτηματολόγιο. Αυτές οι έρευνες μπορούν να χωριστούν σε δύο ομάδες: γενικές έρευνες για τα συμπτώματα του κατώτερου ουροποιητικού συστήματος και έρευνες ειδικές για την υπερδραστήρια κύστη.

Το σύνδρομο OAB προκαλεί παρόμοια συμπτώματα με ορισμένες άλλες καταστάσεις όπως η ουρολοίμωξη (UTI), ο καρκίνος της ουροδόχου κύστης και η καλοήθης υπερπλασία του προστάτη (BPH). Οι λοιμώξεις του ουροποιητικού συστήματος συχνά περιλαμβάνουν πόνο και αιματουρία (αίμα στα ούρα) που τυπικά απουσιάζουν στην διαταραχή ΟΑΒ. Ο καρκίνος της ουροδόχου κύστης συνήθως περιλαμβάνει αιματουρία και μπορεί να περιλαμβάνει πόνο, αμφότεροι που δεν σχετίζονται με τη διαταραχή ΟΑΒ, ενώ τα κοινά συμπτώματα της ΟΑΒ (επείγουσα ανάγκη για ούρηση, νυκτουρία) μπορεί να απουσιάζουν. Ο άποιος διαβήτης προκαλεί υψηλή συχνότητα και όγκο ούρων, αν και όχι απαραίτητα εμφάνιση επείγουσας ανάγκης για ούρηση.

 Ταξινόμηση 
Υπάρχει κάποια διαμάχη σχετικά με την ταξινόμηση και τη διάγνωση του συνδρόμου ΟΑΒ. Ορισμένες πηγές ταξινομούν την υπερδραστήρια κύστη σε δύο διαφορετικές παραλλαγές: «υγρή» (δηλ. επείγουσα ανάγκη για ούρηση με ακούσια διαρροή) ή «ξηρή» (δηλαδή επείγουσα ανάγκη για ούρηση αλλά όχι ακούσια διαρροή). Οι υγρές παραλλαγές είναι πιο κοινές από τις ξηρές παραλλαγές.

 Διαχείριση 
Η συνήθης πρώτη προτεινόμενη θεραπεία για ένα άτομο με υπερδραστήρια κύστη είναι ένας συνδυασμός αλλαγών στον τρόπο ζωής, ασκήσεων για την ενίσχυση του πυελικού εδάφους του ατόμου και διαχείρισης της ποσότητας και του χρόνου που πίνει το άτομο κατά τη διάρκεια της ημέρας («διαχείριση υγρών»). Οι ασθενείς που συνεχίζουν να εμφανίζουν επεισόδια ακράτειας ή που εκφράζουν επιθυμία για φαρμακευτική αγωγή μαζί με θεραπεία, μπορούν να λάβουν θεραπεία με διάφορες κατηγορίες φαρμάκων, κυρίως αντιχολινεργικά. Οι ασθενείς που αποδεικνύονται ανθεκτικοί στα φάρμακα και τη θεραπεία μπορούν στη συνέχεια να υποβληθούν σε θεραπεία με νευρολογικές παρεμβάσεις, όπως θεραπεία με αλλαντική τοξίνη (Botox) και άλλες ελάχιστα επεμβατικές χειρουργικές επεμβάσεις, όπως νευροτροποποίηση ιερού οστού. Ως έσχατη λύση, εάν όλες οι άλλες θεραπευτικές επιλογές αποτύχουν, μπορεί να πραγματοποιηθούν επεμβατικές χειρουργικές επεμβάσεις.

 Τρόπος ζωής και συμπεριφορική θεραπεία 
Οι αλλαγές συμπεριφοράς και τρόπου ζωής συνιστώνται συνήθως ως η πρώτη επιλογή για τη θεραπεία της υπερδραστήριας κύστης. Αυτές περιλαμβάνουν την εκπαίδευση της ουροδόχου κύστης, η οποία περιλαμβάνει προγραμματισμένη ούρηση και σταδιακή αύξηση του χρόνου μεταξύ των επισκέψεων στο μπάνιο. Οι ασκήσεις πυελικού εδάφους, γνωστές ως ασκήσεις Kegel, μπορούν να βοηθήσουν στην ενίσχυση των μυών που ελέγχουν την ούρηση. Η διαχείριση υγρών, η οποία επικεντρώνεται στην αποφυγή υπερβολικής πρόσληψης καφεΐνης και αλκοόλ, συνιστάται να μειώσει τον ρυθμό με τον οποίο γεμίζει η κύστη και να ελαχιστοποιήσει τον ερεθισμό της κύστης. Η διαχείριση του βάρους και η διατήρηση μιας υγιεινής διατροφής συμβάλλουν στη συνολική υγεία της ουροδόχου κύστης, ειδικά όταν η απώλεια βάρους είναι ικανή να μειώσει την κοιλιακή συμπίεση της ουροδόχου κύστης. Η υιοθέτηση αυτών των αλλαγών συμπεριφοράς και τρόπου ζωής μπορεί συχνά να βελτιώσει την κατάσταση και να ενισχύσει την αποτελεσματικότητα άλλων προσεγγίσεων θεραπείας.

Οι περισσότεροι ασθενείς δεν είναι σε θέση να εξαλείψουν την ακράτεια και άλλα συμπτώματα της υπερδραστήριας κύστης μόνο με αλλαγές στον τρόπο ζωής και στη συμπεριφορά. Ωστόσο, πολυάριθμες μελέτες έχουν δείξει ότι αυτές οι θεραπείες είναι αποτελεσματικές στη βελτίωση της ποιότητας ζωής και ορισμένα δεδομένα δείχνουν ότι αυξάνουν την πιθανότητα τα φάρμακα να μπορούν να κρατήσουν το σύνδρομο OAB υπό έλεγχο.

 Φάρμακα 
Τα φάρμακα είναι μια κοινή θεραπευτική επιλογή για άτομα με σύνδρομο υπερδραστήριας κύστης. Ένας αριθμός αντιμουσκαρινικών φαρμάκων (π.χ. δαριφενασίνη, υοσκυαμίνη, οξυβουτινίνη, τολτεροδίνη, σολιφενασίνη, τρόσπιο, φεσοτεροδίνη ) χρησιμοποιούνται συχνά για τη θεραπεία της υπερδραστήριας κύστης. Η μακροχρόνια χρήση, ωστόσο, έχει συνδεθεί με την άνοια.  Μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν αγωνιστές των β3 αδρενεργικών υποδοχέων (π.χ. mirabegron, vibegron ).

Οι ασθενείς που λαμβάνουν οξυβουτινίνη και άλλα αντιχολινεργικά φάρμακα παρουσιάζουν μείωση της συχνότητας των επεισοδίων ακράτειας κατά 70% κατά μέσο όρο. Περίπου 1 στους 4 ασθενείς εμφανίζουν πλήρη ξηρότητα κατά τη λήψη οξυβουτυνίνης. Επομένως, η φαρμακευτική διαχείριση από μόνη της είναι επαρκής για μια σημαντική μειοψηφία, αλλά όχι την πλειοψηφία, των ασθενών με υπερδραστήρια κύστη.

 Επεμβάσεις 
Η βοτουλινική τοξίνη Α (Botox) έχει εγκριθεί από τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων σε ενήλικες με νευρολογικές παθήσεις, συμπεριλαμβανομένης της σκλήρυνσης κατά πλάκας και του τραυματισμού του νωτιαίου μυελού.  Οι ενέσεις αλλαντοτοξίνης Α στο τοίχωμα της ουροδόχου κύστης μπορούν να καταστείλουν τις ακούσιες συσπάσεις της ουροδόχου κύστης εμποδίζοντας τα νευρικά σήματα και μπορεί να είναι αποτελεσματικές για έως και 9 μήνες.  Η αυξανόμενη γνώση της παθοφυσιολογίας της υπερδραστήριας κύστης τροφοδότησε τεράστιο όγκο βασικής και κλινικής έρευνας σε αυτόν τον τομέα της φαρμακοθεραπείας.

Η υπερδραστήρια κύστη μπορεί να αντιμετωπιστεί με ηλεκτρική διέγερση, η οποία στοχεύει στη μείωση των συσπάσεων του μυός που τεντώνεται γύρω από την ουροδόχο κύστη και προκαλεί την έξοδο των ούρων από αυτήν. Τόσο οι επεμβατικές όσο και οι μη επεμβατικές διαδικασίες ηλεκτρικής διέγερσης μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη θεραπεία της υπερδραστήριας κύστης.

Εάν οι μη επεμβατικές και φαρμακολογικές προσεγγίσεις δεν είναι αποτελεσματικές, ορισμένα άτομα μπορεί να είναι επιλέξιμα για χειρουργική επέμβαση για τη θεραπεία της υπερδραστήριας κύστης. Οι χειρουργικές επιλογές μπορεί να περιλαμβάνουν εκτροπή ούρων, νευροτροποποίηση ιερού οστού ή αυξητική κυστεοπλαστική.

Η κυστεοπλαστική περιλαμβάνει τη διεύρυνση της ουροδόχου κύστης χρησιμοποιώντας ιστό που λαμβάνεται από τον ειλεό του ασθενούς , ο οποίος είναι μέρος του λεπτού εντέρου. Αυτή η διαδικασία εκτελείται σπάνια και γίνεται μόνο για ασθενείς που έχουν αποδειχθεί ανθεκτικοί σε όλες τις άλλες μορφές θεραπείας. Αυτή η διαδικασία μπορεί να αυξήσει σημαντικά τον όγκο των ούρων στην ουροδόχο κύστη.

 Πρόγνωση 
Επειδή η υπερδραστήρια κύστη συνδέεται συχνότερα με τη γήρανση, η πλειοψηφία των ασθενών εμφανίζει συμπτώματα (με ή χωρίς ακράτεια) για το υπόλοιπο της ζωής τους. Μια μειοψηφία περιπτώσεων του συνδρόμου ΟΑΒ που σχετίζονται με την ηλικία μπορεί να θεραπευτεί ή να κατασταλεί επ' αόριστον με φάρμακα και τροποποιήσεις συμπεριφοράς. Εάν η υπερδραστήρια κύστη οφείλεται σε διαφορετική πάθηση, όπως λοίμωξη του ουροποιητικού συστήματος, τότε τα συμπτώματα θα πρέπει να υποχωρήσουν αφού αντιμετωπιστεί το υποκείμενο πρόβλημα.

 Επιδημιολογία 
Προηγούμενες αναφορές υπολόγιζαν ότι περίπου ένας στους έξι ενήλικες στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη είχε ΟΑΒ. Ο αριθμός των ατόμων που επηρεάζονται από OAB αυξάνεται με την ηλικία, επομένως αναμένεται ότι η υπερδραστήρια κύστη θα γίνει πιο κοινή στο μέλλον καθώς αυξάνεται η μέση ηλικία των ανθρώπων που ζουν στον ανεπτυγμένο κόσμο. Ωστόσο, μια πρόσφατη έρευνα με βάση τον πληθυσμό της Φινλανδίας έδειξε ότι ο αριθμός των ατόμων που επηρεάστηκε είχε υπερεκτιμηθεί σε μεγάλο βαθμό λόγω μεθοδολογικών ελλείψεων όσον αφορά την κατανομή των ηλικιών και τη χαμηλή συμμετοχή (σε προηγούμενες έρευνες). Υποπτεύεται, λοιπόν, ότι η διαταραχή επηρεάζει περίπου το ήμισυ του αριθμού των ατόμων που αναφέρθηκε προηγουμένως.

Η Αμερικανική Ουρολογική Εταιρεία αναφέρει μελέτες που δείχνουν ποσοστά από 7% έως 27% στους άνδρες και ποσοστά από 9% έως 43% στις γυναίκες. Η επείγουσα ακράτεια αναφέρθηκε ως υψηλότερη στις γυναίκες. Οι ηλικιωμένοι είναι πιο πιθανό να επηρεαστούν και ο αριθμός των συμπτωμάτων αυξάνεται με την ηλικία.

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Ουρολογικές παθήσεις
Κατηγορία:Ουρολογία