Ίβαρ Γιέβερ

Ο Ίβαρ Γιέβερ (νορβ. Ivar Giæver, 5 Απριλίου 1929 - 20 Ιουνίου 2025) ήταν Νορβηγός και Αμερικανός φυσικός και μηχανικός, γεννημένος στο Μπέργκεν, που μοιράσθηκε το Βραβείο Νόμπελ Φυσικής του 1973 με τους Λέο Εσάκι και Μπράιαν Τζόζεφσον «για τις πειραματικές ανακαλύψεις τους σχετικώς με το Φαινόμενο σήραγγας σε ημιαγωγούς και υπεραγωγούς». Το μερίδιο του Γιέβερ στο Βραβείο ήταν ειδικότερα για τις πειραματικές ανακαλύψεις του σχετικώς με το φαινόμενο αυτό στους υπεραγωγούς. Αργότερα ενδιαφέρθηκε για τη βιοφυσική.

Ο Γιέβερ ήταν ομότιμος καθηγητής του Πολυτεχνικού Ινστιτούτου Ρενσαλίαρ και πρόεδρος της εταιρείας Applied Biophysics.

Σπουδές
Ο Γιέβερ απεφοίτησε με πτυχίο μηχανολόγου μηχανικού από το Νορβηγικό Πανεπιστήμιο Επιστημών & Τεχνολογίας στο Τρόντχαϊμ το 1952. Το 1954 μετανάστευσε από τη Νορβηγία στον Καναδά, όπου βρήκε εργασία στο εκεί εργοστάσιο της εταιρείας General Electric. Τέσσερα χρόνια αργότερα μετεγκαταστάθηκε στις ΗΠΑ, όπου εργάσθηκε στο ερευνητικό εργαστήριο της General Electric, στο Σκανέκταντυ της πολιτείας της Νέας Υόρκης, και από τότε ζει μέχρι σήμερα στη γειτονική μικρή πόλη Νισκαγιούνα. Εργαζόμενος για την General Electric, ο Γιέβερ εκπόνησε ταυτοχρόνως μια διδακτορική διατριβή από το Πολυτεχνικό Ινστιτούτο Ρενσαλίαρ και έλαβε τον τίτλο του διδάκτορα το 1964. Το ίδιο έτος πήρε την αμερικανική υπηκοότητα.

 Η έρευνα για το Βραβείο Νόμπελ 
Οι έρευνες που οδήγησαν τον Γιέβερ στο Βραβείο Νόμπελ διεξάχθηκαν στο εργαστήριο της General Electric το 1960. Μετά την ανακάλυψη του φαινομένου σήραγγας σε ηλεκτρόνια σε ημιαγωγούς από τον Εσάκι το 1958, ο Γιέβερ απέδειξε ότι το φαινόμενο συνέβαινε και σε υπεραγωγούς. Συγκεκριμένα έδειξε ότι τα ηλεκτρόνια διαπερνούσαν ένα πολύ λεπτό στρώμα μη αγώγιμου οξειδίου που περιβαλλόταν και από τις δύο πλευρές από μέταλλο σε μια υπεραγώγιμη ή κανονική κατάσταση. Τα πειράματα του Γιέβερ κατέδειξαν την ύπαρξη ενός ενεργειακού χάσματος στους υπεραγωγούς, μία από τις σημαντικότερες προβλέψεις της Θεωρίας BCS για την υπεραγωγιμότητα, η οποία είχε διατυπωθεί τρία μόλις έτη νωρίτερα. Η πειραματική απόδειξη του Γιέβερ για την εκδήλωση του φαινομένου σήραγγας και στους υπεραγωγούς προέτρεψε τον θεωρητικό φυσικό Μπράιαν Τζόζεφσον να ερευνήσει το φαινόμενο, γεγονός που τον οδήγησε στη θεωρητική πρόβλεψη του φαινομένου Josephson το 1962. Ως αποτέλεσμα, οι Εσάκι και Γιέβερ μοιράσθηκαν το ήμισυ του Βραβείου Νόμπελ του 1973, ενώ ο Τζόζεφσον πήρε το άλλο μισό.

Οι μεταγενέστερες έρευνες του Γιέβερ στράφηκαν κυρίως στην περιοχή της βιοφυσικής. Το 1969 μελέτησε τον κλάδο αυτόν επί ένα έτος ως εταίρος του Κολεγίου Κλαιρ Χωλ του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ με υποτροφία του ιδρύματος Γκούγκενχαϊμ, οπότε συνέχισε να εργάζεται σε σχετικά θέματα μετά την επιστροφή του στις ΗΠΑ.

 Τιμητικές διακρίσεις 
Εκτός από το Βραβείο Νόμπελ ο Γιέβερ έχει τιμηθεί στις ΗΠΑ με το Βραβείο Όλιβερ Μπάκλυ της Αμερικανικής Εταιρείας Φυσικής το 1965, με το «Βραβείο χρυσής πλακέτας» της «Αμερικανικής Ακαδημίας Επιτευγμάτων» (American Academy of Achievement) το επόμενο έτος και με το Βραβείο Zworykin της Εθνικής Ακαδημίας Μηχανικής το 1975.

Στην πατρίδα του, ο Γιέβερ αναγορεύθηκε επίτιμος διδάκτορας το 1985 από το Νορβηγικό Ινστιτούτο Τεχνολογίας, ένα Α.Ε.Ι. που αργότερα ενσωματώθηκε στο Νορβηγικό Πανεπιστήμιο Επιστημών & Τεχνολογίας. Επίσης έγινε μέλος της Νορβηγικής Ακαδημίας Επιστημών και Γραμμάτων.

 Απόψεις και προσωπική ζωή 
Ο Γιέβερ έχει επανειλημμένα εκφράσει τις αμφιβολίες του σχετικώς με την ανθρωπογενή υπερθέρμανση του πλανήτη, έχοντας αποκαλέσει τον σχετικό θόρυβο «μια νέα θρησκεία». Στις 13 Σεπτεμβρίου 2011 παραιτήθηκε από την Αμερικανική Εταιρεία Φυσικής εξαιτίας της επίσημης θέσεώς της επί του θέματος. Διετέλεσε επιστημονικός σύμβουλος της συντηρητικής και ελευθεριακής αμερικανικής δεξαμενής σκέψεως «The Heartland Institute».

Ο Ίβαρ Γιέβερ ήταν παντρεμένος με την παιδική του φίλη Ίνγκερ Σκράμσταντ (Inger Skramstad) από το 1952 μέχρι τον θάνατό της στις 12 Σεπτεμβρίου 2023. Απέκτησαν μαζί τέσσερα παιδιά: τον Τζων, την Ανν, τον Γκούρι και την Τράιν.

Ο Γιέβερ είχε δηλώσει άθεος.

 Επιλεγμένες δημοσιεύσεις 



 Giaever, Ivar: «I Am The Smartest Man I Know»: A Nobel Laureate's Difficult Journey, εκδ. World Scientific, 2016, ISBN 978-981-3109-17-9

Παραπομπές

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Ο Ίβαρ Γιέβερ στον ιστότοπο των Βραβείων Νόμπελ
 Οικογενειακή γενεαλογία

Κατηγορία:Νορβηγοί φυσικοί
Κατηγορία:Αμερικανοί φυσικοί
Κατηγορία:Νορβηγοί μηχανικοί
Κατηγορία:Αμερικανοί μηχανικοί
Κατηγορία:Βιοφυσικοί
Κατηγορία:Βραβευμένοι με Νόμπελ Φυσικής
Κατηγορία:Αμερικανοί νομπελίστες
Κατηγορία:Νορβηγοί νομπελίστες
Κατηγορία:Μέλη της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών των Ηνωμένων Πολιτειών
Κατηγορία:Αμερικανοί άθεοι