Ζιρίδες

Η δυναστεία των Zιριδών (), ή οικογένεια Ζιρί (, Banu Ziri), ήταν μία δυναστεία των Bερβέρων Σανχατζά  από την περιοχή της σημερινής Aλγερίας, που κυβέρνησε το κεντρικό Mαγκρέμπ από το 972 ως 1014 και την Iφρικίγια (ανατολικό Μαγκρέμπ) από το 972 ως το 1148.

Απόγονοι του Ζιρί ιμπν Μανάντ, στρατιωτικού ηγέτη του Χαλιφάτου των Φατιμιδών, και ιδρυτή της δυναστείας, οι Ζιρίδες ήταν εμιρίδες, που κυβερνούσαν στο όνομα των Φατιμιδών. Οι Ζιρίδες εγκαθίδρυσαν σταδιακά την αυτονομία τους στην Ιφρικίγια μέσω στρατιωτικής κατάκτησης μέχρι την επίσημη διακοπή με τους Φατιμίδες στα μέσα του 11ου αι. Η διακυβέρνηση των Ζιριδών εμιρών άνοιξε το δρόμο για μια περίοδο στην ιστορία της Βόρειας Αφρικής, όπου η πολιτική εξουσία κατεχόταν από Βερβερικές δυναστείες, όπως η δυναστεία των Αλμοραβίδών (στο Μαρόκο), το Αλμοαδικό Χαλιφάτο (από Μαρόκο ως Τυνησία), η δυναστεία των Ζαϋανιδών (στην Αλγερία), το σουλτανάτο των Μαρινιδών (από Μαρόκο ως Τυνησία, διάδοχοι των Αλμοαδών) και η δυναστεία των Χαφσιδών (στην Τυνησία).

Κάτω από τον Μπουλουγκίν ιμπν Ζιρί οι Ζιρίδες επέκτειναν τον έλεγχο τους δυτικά και για λίγο κατέλαβαν την πόλη Φεζ και το μεγαλύτερο μέρος του σημερινού Μαρόκου μετά το 980, αλλά αντιμετώπισαν αντίσταση από τους τοπικούς Βερβέρους Ζενατά, που έδωσαν την πίστη τους στο Χαλιφάτο της Κόρδοβας.     Ανατολικά, ο έλεγχος των Ζιρινιδών επεκτάθηκε στην Τριπολίτιδα μετά το 978 και ως την Ατζνταμπίγια (στη σημερινή Λιβύη). Ένα μέλος της δυναστεικής οικογένειας, ο Ζαβί ιμπν Ζιρί, εξεγέρθηκε, και έφυγε για την Αλ-Ανταλούς, ιδρύοντας τελικά την αυτόνομη επαρχία (ταϊφά) της Γρανάδας το 1013, μετά την παρακμή και κατάρρευση του Χαλιφάτου της Κόροδβας.  Ένας άλλος κλάδος των Ζιριδών, οι Χαμμαντίδες, χώρισε από το κύριο κλάδο μετά από διάφορες εσωτερικές διαφορές, και ανέλαβε τον έλεγχο των εδαφών τού κεντρικού Μαγκρέμπ μετά το 1015. Ο κύριος κλάδος των Ζιριδών, που ονομάζεται επίσης Μπαμπισίδες,  κατέλαβε μόνο την Ιφρικίγια μεταξύ 1048 και 1148 .  Βρίσκονταν στο Καϊρουάν μέχρι το 1057, όταν μετακίνησαν την πρωτεύουσα στη Μαχντία, στην ακτή. Οι Ζιρίδες της Ιφρικίγια παρενέβησαν επίσης στη Σικελία κατά τη διάρκεια του 11ου αιώνα, καθώς οι Καλμπίδες, η δυναστεία που κυβερνούσε το νησί για λογαριασμό των Φατιμιδών, περιέπεσαν σε αναταραχή. 

Οι Ζιρίδες της Γρανάδας παραδόθηκαν στους Αλμοραβίδες το 1090, αλλά οι Μπαντικίδες και οι Χαμμαντίδες παρέμειναν ανεξάρτητοι κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Κάποιες φορές μεταξύ του 1041 και του 1051 ο Zιρίδης κυβερνήτης αλ-Mουίζ ιμπν Μπαντίς εγκατέλειψε τους Φατιμίδες χαλίφες και αναγνώρισε το Σουνιτικό Μουσουλμανικό Χαλιφάτο των Αββασιδών.  Σε αντίποινα, οι Φατιμίδες προκάλεσαν τη μετανάστευση της φυλής μπανού Χιλάλ στο Μαγκρέμπ, προκαλώντας σοβαρό πλήγμα στην εξουσία των Ζιριδών στην Iφρικίγια.   Τον 12ο αι. οι Χιλαλιανές εισβολές, σε συνδυασμό με τις επιθέσεις των Νορμανδών της Σικελίας κατά μήκος της ακτής, εξασθενούσαν περαιτέρω την εξουσία των Ζιριδών. Ο τελευταίος κυβερνήτης των Ζιριδών, ο αλ-Χασάν, παραδόθηκε στη Μαχντία στους Νορμανδούς το 1148, τερματίζοντας έτσι την ανεξάρτητη κυριαρχία των Ζιριδών. Το Χαλιφάτο των Αλμοχαδών κατέκτησε το κεντρικό Μαγκρέμπ και την Ιφρικίγια το 1160, τερματίζοντας την δυναστεία των Χαμμαντιδών και ενώνοντας τελικά ολόκληρο το Μαγκρέμπ.

μικρογραφία|Η σούρα Αλ-Αναμ του "Κορανίου της νοσοκόμου", εκτελέστηκε με λεπτή Κουφική γραφή και παραγγέλθηκε από μια νοσηλεύτρια που υπηρετούσε έναν σουλτάνο των Ζιριδών το 1020.

μικρογραφία|Απομεινάρια του παλατιού στο Ασίρ, την κατοικία που ιδρύθηκε από τον Ζιρί ιμπν Μανάντ.

μικρογραφία|Λεπτομέρειες της ξύλινης μακσουρά που προστέθηκε στο μεγάλο τζαμί του Καϊρουάν κατά τη διάρκεια της βασιλείας του αλ-Μουίζ.
δεξιά|μικρογραφία|200x200εσ|Χάρτης της αυτόνομης επαρχίας (ταϊφά) της Γρανάδας στο πρώτο μισό του 11ου αι.

 Βλέπε επίσης 
 Κατάλογος των σουνιτών μουσουλμανικών δυναστειών
 Αρ-Ρακίκ, αυλικός, ποιητής και ιστορικός, γραμματέας του αλ-Μουίζ ιμπν Μπαντίς.

 Αναφορές 

 Σημειώσεις 

 Πηγές 










 Δυναστεία Ζιρίντ Εγκυκλοπαίδεια Βρετανική
 Ιστορικό χάρτη που δείχνει τοποθεσία του Βασιλείου Ζιρίντ περίπου το 1000

 Περαιτέρω ανάγνωση 


Κατηγορία:Αραβικές δυναστείες