Δημόσια εκτέλεση

Η δημόσια εκτέλεση είναι μορφή θανατικής ποινής την οποία «τα μέλη του ευρύτερου κοινού μπορούν να παρακολουθήσουν εθελοντικά». Αυτός ο ορισμός αποκλείει την παρουσία μόνο ενός μικρού αριθμού μαρτύρων, οι οποίοι καλούνται να εξασφαλίσουν την εκτελεστική λογοδοσία. Ο σκοπός αυτών των επιδείξεων ήταν ιστορικά να αποτρέψουν τους ανθρώπους από το να αψηφούν νόμους ή αρχές. Η συμμετοχή σε τέτοιες εκδηλώσεις ενθαρρύνονταν ιστορικά και μερικές φορές ήταν υποχρεωτική.

Ενώ σήμερα οι περισσότερες χώρες βλέπουν με αποστροφή τις δημόσιες εκτελέσεις, έχουν ασκηθεί σε κάποιο σημείο της ιστορίας σχεδόν παντού. Σε πολλά σημεία στο παρελθόν, οι δημόσιες εκτελέσεις ήταν προτιμότερες από τις εκτελέσεις πίσω από κλειστές πόρτες λόγω της ικανότητάς τους για αποτροπή. Ωστόσο, η πραγματική αποτελεσματικότητα αυτής της μορφής τρομοκρατίας αμφισβητείται. Επίσης, έδιναν την ευκαιρία στους καταδικασμένους να κάνουν μια τελική ομιλία, έδιναν στο κράτος την ευκαιρία να εκφράσει την εξουσία του μπροστά σε όσους βρίσκονταν υπό τη δικαιοδοσία του και έδιναν στο κοινό αυτό που θεωρούνταν ένα μεγάλο θέαμα. Οι δημόσιες εκτελέσεις επέτρεπαν επίσης στο κράτος να προβάλει την υπεροχή του σε σχέση με τους πολιτικούς αντιπάλους.

 Ιστορία 

 Αρχαίος κόσμος 
μικρογραφία|Η Σταύρωση του Ιησού Χριστού, όπως απεικονίζεται από τον Τζέιμς Τισό.
Οι άνθρωποι σταυρώνονταν στην αρχαία Μακεδονία, την Περσία, την Ιερουσαλήμ, τη Φοινίκη, τη Ρώμη και την Καρχηδονία.

 Κίνα 
Οι δημόσιες εκτελέσεις ήταν συνηθισμένες στην Κίνα από τουλάχιστον τη δυναστεία Τανγκ.

 Μεσαιωνικό Ισλάμ 
Υπάρχουν αναφορές για δημόσιες εκτελέσεις στο πρώιμο Ισλάμ.

 Μεσαιωνική Ευρώπη 
Οι καταγεγραμμένες δημόσιες εκτελέσεις χρονολογούνται τουλάχιστον από τον Ύστερο Μεσαίωνα και έφτασαν στο αποκορύφωμα τους στα τέλη του 16ου αιώνα. Αυτή η κορύφωση οφείλεται εν μέρει στις δίκες μαγισσών της πρώιμης σύγχρονης περιόδου. Στα τέλη του Μεσαίωνα, οι εκτελεστές χρησιμοποιούσαν ολοένα και πιο βάναυσες μεθόδους, που σχεδιάστηκαν για να προκαλούν πόνο στο θύμα ενώ ήταν ακόμα ζωντανό και να δημιουργήσουν ένα θέαμα προκειμένου να αποτρέψουν τους θεατές από το να διαπράττουν εγκλήματα. Η σκληρότητα του τρόπου εκτέλεσης (συμπεριλαμβανομένου του ποσού των θυμάτων που βασανίστηκαν πριν από την εκτέλεση) ήταν επίσης περισσότερο ή λιγότερο ακραία ανάλογα με το ίδιο το έγκλημα. Οι τιμωρίες συχνά επικαλούσαν τις «εξαγνισμένες» δυνάμεις της γης (ταφή), του νερού (πνιγμονή) και της φωτιάς (καύση). Τα θύματα επίσης αποκεφαλίζονταν, τεμαχίζονταν, κρέμονταν και χτυπιόνταν. Τα σώματα ή τα μέρη του σώματος συχνά επιδεικνύονταν σε δημόσιους χώρους και οι αρχές έκαναν προσπάθειες για να εξασφαλίσουν ότι τα λείψανα θα παρέμεναν ορατά για όσο το δυνατόν περισσότερο.

Ωστόσο, η θανατική ποινή δεν χρησιμοποιήθηκε σε όλα τα μέρη της Ευρώπης. Ο Βλαδίμηρος Α΄ του Κιέβου κατάργησε τη θανατική ποινή στη Ρωσία του Κιέβου μετά την μετάβαση στον Χριστιανισμό το 988.

 Σύγχρονη Ευρώπη 
Κατά τη διάρκεια του 17ου αιώνα, η χρήση του προθανάτιου βασανισμού μειώθηκε. Αντ΄ αυτού, τα πτώματα βεβηλώνονταν μετά το θάνατο και για σκοπούς έκθεσης. Μέχρι την αρχή του 18ου αιώνα, ο αριθμός των θανατικών ποινών στην Δυτική Ευρώπη είχε μειωθεί κατά περίπου 85% από τον προηγούμενο αιώνα, καθώς το νομικό σύστημα άλλαξε σε ένα που λάμβανε υπόψη τα ανθρώπινα δικαιώματα, καθώς και μια πιο ορθολογική προσέγγιση στη ποινική δικαιοσύνη που επικεντρώθηκε στην αναγνώριση των καλύτερων μεθόδων αποτροπής. Ωστόσο, υπήρξαν αρκετές αναβιώσεις κατά τη διάρκεια του 18ου και 19ου αιώνα, ειδικά κατά τη διάρκεια περιόδων κοινωνικών αναταραχών. Οι εκτελέσεις καταδικάστηκαν από τους στοχαστές του Διαφωτισμού του 18ου αιώνα, όπως ο Τζέρεμι Μπένθαμ και ο Τσέζαρε Μπεκαρία. Οι στοχαστές του Διαφωτισμού δεν ήταν καθολικά αντίθετοι με τις δημόσιες εκτελέσεις - πολλοί ανατόμοι έβρισκαν τις εκτελέσεις χρήσιμες επειδή μπορούσαν να έχουν υγιή μέρη του σώματος για μελέτη και πειραματισμό. Οι άνθρωποι βρήκαν επίσης το μεταθανάτιο βασανιστήριο (το οποίο συνήθως ήταν μέρος μιας δημόσιας εκτέλεσης) ασεβή προς τους νεκρούς και πίστευαν ότι θα μπορούσε να εμποδίσει το θύμα από το να πάει στον παράδεισο.

Η πρώτη σύγχρονη κατάργηση της θανατικής ποινής έγινε στη Τοσκάνη το 1786.

Στην Ευρώπη, τον 19ο και στις αρχές του 20ου αιώνα είδαν μια μετατόπιση μακριά από το θέαμα της δημόσιας θανατικής ποινής και προς τις ιδιωτικές εκτελέσεις και την στέρηση της ελευθερίας (π.χ. φυλάκιση, δικαστική επιτήρηση, κοινωνική υπηρεσία, κλπ.). Αυτό συνέπεσε με μια γενική τάση να προστατεύεται κάθε θάνατος από την κοινή θέα.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, το 1801 έγινε η τελευταία δημόσια εκτέλεση στο Τάιμπερν, μετά την οποία όλες οι εκτελέσεις στο Γιορκ πραγματοποιήθηκαν εντός των τειχών του Κάστρο του Γιορκ (αλλά ακόμα δημόσια) ώστε «η είσοδος στην πόλη να μην ενοχλείται από την περιφορά εγκληματιών στους δρόμους». Στο Λονδίνο, όσοι καταδικάστηκαν σε θάνατο στο Old Bailey θα έμεναν στη Φυλακή Νιούγκεϊτ και περίμεναν τις ποινές τους να εκτελεστούν στο δρόμο. Όπως και στο Τάιμπερν, το πλήθος που θα ερχόταν να παρακολουθήσει συνέχισε να είναι μεγάλο και άναρχο. Η τελευταία δημόσια εκτέλεση στο Ηνωμένο Βασίλειο συνέβη το 1868,  μετά από την οποία η θανατική ποινή πραγματοποιήθηκε στην ιδιωτικότητα των φυλακών.

Στη Γαλλία, οι αρχές συνέχισαν τις δημόσιες εκτελέσεις μέχρι το 1939. Οι εκτελέσεις έγιναν ιδιωτικές μετά την έκδοση μιας μυστικής ταινίας της εκτέλεσης του κατά συρροήν δολοφόνου Όιγκεν Βάιντμαν με γκιλοτίνα, η οποία σκανδάλισε την κοινή γνώμη. Αναφορές δυσαρέσκειας εμφανίστηκαν για θεατές που απορροφούσαν το αίμα του Βάιντμαν σε ρούχα ως αναμνηστικά, και ως απάντηση ο πρόεδρος Αλμπέρ Λεμπρά απαγόρευσε τις δημόσιες εκτελέσεις στη Γαλλία για «προώθηση χαμηλότερων ένστικτων της ανθρώπινης φύσης».

Η Ναζιστική Γερμανία χρησιμοποίησε τη δημόσια εκτέλεση με τις μορφές κρεμάλας, πυροβολισμών και αποκεφαλισμού.

 ΗΠΑ 
Η τελευταία δημόσια εκτέλεση στις Ηνωμένες Πολιτείες συνέβη το 1936. Όπως στην Ευρώπη, η πρακτική της εκτέλεσης μεταφέρθηκε στην ιδιωτικότητα των φυλακών. Η παρακολούθηση παραμένει ανοιχτή για όσους σχετίζονται με το θανατοποινίτη, τις οικογένειες των θυμάτων και μερικές φορές και για τους δημοσιογράφους.

 Σήμερα 
μικρογραφία|Δημόσιος απαγχονισμός του δολοφόνου Αλί Μοχαμαντζαντέχ στο Ιράν.
Οι περισσότερες χώρες έχουν καταργήσει εντελώς τη θανατική ποινή, είτε με νόμο είτε στην πράξη.

Σύμφωνα με την Διεθνή Αμνηστία, το 2012 «είναι γνωστό ότι πραγματοποιήθηκαν δημόσιες εκτελέσεις στο Ιράν, τη Βόρεια Κορέα, τη Σαουδική Αραβία και τη Σομαλία». Η Διεθνής Αμνηστία δεν περιλαμβάνει τη Συρία, το Αφγανιστάν και την Υεμένη στον κατάλογο των χωρών δημόσιων εκτελέσεων, αλλά υπήρξαν αναφορές για δημόσιες εκτελέσεις που πραγματοποιήθηκαν εκεί από κρατικούς και μη κρατικούς φορείς, όπως το Ισλαμικό Κράτος. Το Κουβέιτ μερικές φορές εκτελεί ανθρώπους δημόσια. Οι κρατούμενοι πηγαίνουν στην αγχόνη και μόλις ένας ανώτερος αστυνομικός δίνει το υπογεγραμμένο ένταλμα, ο κρατούμενος κρεμιέται.

Στις ΗΠΑ, τα μέλη του κοινού μπορούν να επισκεφθούν τη φυλακή όπου πρόκειται να πραγματοποιηθεί εκτέλεση.

Ο προσωρινός αναπληρωτής διευθυντής της Διεθνούς Αμνηστίας για τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική, Ράβια Ρατζέχ, επέκρινε την εκτέλεση πέντε ατόμων από το Κουβέιτ, μεταξύ των οποίων ενός για έγκλημα που σχετίζεται με τα ναρκωτικά, ως μια επιστροφή στις εκτελέσεις με «σφρίγος», παροτρύνοντας την καθιέρωση αναστολής των εκτελέσεων με στόχο την κατάργηση της θανατικής ποινής. Οι εκτελέσεις ανακοινώθηκαν στις 27 Ιουλίου 2023, μετά από μια διάλειμμα πέντε ετών, ξεκινώντας από το 2017.

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Θανατική ποινή