Ζώνη του Σένγκεν

Η Ζώνη του Σένγκεν ή Χώρος Σένγκεν περιλαμβάνει 29 ευρωπαϊκές χώρες που έχουν επίσημα καταργήσει τους ελέγχους στα σύνορά τους. Ως τμήμα του ευρύτερου χώρου ελευθερίας, ασφαλείας και δικαιοσύνης (ΧΕΑΔ) της ΕΕ, λειτουργεί ως ενιαία δικαιοδοσία αναφορικά με τους κανόνες θεωρήσεων για διεθνείς ταξιδιωτικούς σκοπούς. Η Ζώνη του Σένγκεν πήρε το όνομά της από τη Συμφωνία Σένγκεν του 1985 και τη Σύμβαση Σένγκεν του 1990, που υπογράφηκαν και οι δύο στο Σένγκεν του Λουξεμβούργου.

Από τα 27 κράτη μέλη της ΕΕ, τα 25 είναι μέλη της Ζώνης του Σένγκεν. Η Βουλγαρία και η Ρουμανία αποτελούν τα νεότερα μέλη καθώς εντάχθηκαν πλήρως στην 1 Ιανουαρίου 2025. Τα μόνα κράτη μέλη της ΕΕ που δεν συμμετέχουν στη Ζώνη του Σένγκεν είναι η Κύπρος και η Ιρλανδία. Η Κύπρος δεσμεύεται από το ενωσιακό δίκαιο να ενταχθεί στο μέλλον, αλλά λόγω της γεωπολιτικής κατάστασης που επικρατεί από την εισβολή και κατοχή της Τουρκίας από το 1974 μέχρι και σήμερα αυτό δεν είναι δυνατό, ενώ η Ιρλανδία διατηρεί καθεστώς εξαίρεσης και εφαρμόζει τη δική της πολιτική θεωρήσεων.

Εκτός από τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όλα τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ζώνης Ελεύθερων Συναλλαγών, δηλαδή η Ισλανδία, το Λιχτενστάιν, η Νορβηγία και η Ελβετία, έχουν υπογράψει συμφωνίες σύνδεσης με την ΕΕ για να είναι μέλη της Ζώνης του Σένγκεν. Επιπλέον, τρία μικροκράτη, το Μονακό, ο Άγιος Μαρίνος και η Πόλη του Βατικανού, είναι de facto μέλη της Ζώνης του Σένγκεν λόγω του μεγέθους τους και της αδυναμίας διατήρησης ενεργών συνοριακών ελέγχων.

Η Ζώνη του Σένγκεν έχει πληθυσμό άνω των 450 εκατομμυρίων και έκταση 4.595.131 τετραγωνικά χιλιόμετρα (1.774.190 τετραγωνικά μίλια). Περίπου 1,7 εκατομμύρια άνθρωποι μετακινούνται καθημερινά για να εργαστούν εντός της Ζώνης του Σένγκεν αποτελώντας σε ορισμένες περιοχές έως και το ένα τρίτο του εργατικού δυναμικού. Το 2015 σημειώθηκαν συνολικά 1,3 δισεκατομμύρια διελεύσεις των συνόρων εντός της Ζώνης του Σένγκεν. Εξ αυτών, πενήντα επτά εκατομμύρια διελεύσεις οφείλονταν σε οδικές μεταφορές εμπορευμάτων αξίας 2,8 τρισεκατομμυρίων ευρώ. Η μείωση του κόστους εμπορίου χάρις στη Ζώνη του Σένγκεν κυμαίνεται από 0,42% έως 1,59% ανάλογα με τη γεωγραφία, τους εμπορικούς εταίρους και άλλους παράγοντες. Ωστόσο, τα κράτη της Ζώνης του Σένγκεν έχουν ενισχύσει τους συνοριακούς ελέγχους τους με τις χώρες εκτός της Ζώνης του Σένγκεν.

 Κράτη μέλη της Ζώνης του Σένγκεν 
Η Ζώνη του Σένγκεν περιλαμβάνει τις παρακάτω 29 ευρωπαϊκές χώρες. Τρεις ακόμα χώρες, το Μονακό, ο Άγιος Μαρίνος και το Βατικανό, περιβάλλονται από τη Ζώνη του Σένγκεν και διατηρούν ανοιχτά σύνορα με αυτήν χωρίς ωστόσο να αποτελούν μέλη της.

 Κράτη της Ζώνης του Σένγκεν που είναι μέλη της ΕΕ  
 Κράτη μέλη  Ημερομηνία υπογραφής  Ημερομηνία πρώτης εφαρμογής   28 Απριλίου 1995  1 Δεκεμβρίου 1997   14 Ιουνίου 1985  26 Μαρτίου 1995   25 Απριλίου 2005  1 Ιανουαρίου 2025   14 Ιουνίου 1985  26 Μαρτίου 1995   14 Ιουνίου 1985  26 Μαρτίου 1995   19 Δεκεμβρίου 1996  25 Μαρτίου 2001   6 Νοεμβρίου 1992  26 Μαρτίου 2000   16 Απριλίου 2003  21 Δεκεμβρίου 2007   25 Ιουνίου 1991  26 Μαρτίου 1995   27 Νοεμβρίου 1990  26 Οκτωβρίου 1997   9 Δεκεμβρίου 2011  1 Ιανουαρίου 2023   16 Απριλίου 2003  21 Δεκεμβρίου 2007   16 Απριλίου 2003  21 Δεκεμβρίου 2007   14 Ιουνίου 1985  26 Μαρτίου 1995   16 Απριλίου 2003  21 Δεκεμβρίου 2007   14 Ιουνίου 1985  26 Μαρτίου 1995   16 Απριλίου 2003  21 Δεκεμβρίου 2007   16 Απριλίου 2003  21 Δεκεμβρίου 2007   25 Ιουνίου 1991  26 Μαρτίου 1995   25 Απριλίου 2005  1 Ιανουαρίου 2025   16 Απριλίου 2003  21 Δεκεμβρίου 2007   16 Απριλίου 2003  21 Δεκεμβρίου 2007   19 Δεκεμβρίου 1996  25 Μαρτίου 2001   16 Απριλίου 2003  21 Δεκεμβρίου 2007   19 Δεκεμβρίου 1996  25 Μαρτίου 2001

 Κράτη μέλη της Ζώνης του Σένγκεν που ανήκουν στην Ευρωπαϊκή Ζώνη Ελεύθερων Συναλλαγών (ΕΖΕΣ) 
 Κράτη μέλη  Ημερομηνία υπογραφής  Ημερομηνία πρώτης εφαρμογής   26 Οκτωβρίου 2004  12 Δεκεμβρίου 2008   19 Δεκεμβρίου 1996  25 Μαρτίου 2001   28 Φεβρουαρίου 2008  19 Δεκεμβρίου 2011   19 Δεκεμβρίου 1996  25 Μαρτίου 2001

α.  Για τα χερσαία σύνορα και τα λιμάνια· από 30 Μαρτίου 2008 εφαρμόστηκε και για τα αεροδρόμια.

Η Κροατία έγινε επίσημα το 28ο μέλος της Ζώνης του Σένγκεν την 1η Ιανουαρίου του 2023. Η Βουλγαρία και η Ρουμανία εντάχθηκαν στη Ζώνη του Σένγκεν στις 31 Μαρτίου 2024, μετά από πολλά χρόνια διαπραγματεύσεων και ενώ ήδη βρίσκονταν από την 1η Ιανουαρίου 2024 σε στάδιο προοδευτικής κατάργησης των ελέγχων στα σύνορά τους, καθώς και ενίσχυσης της αστυνομικής και δικαστικής συνεργασίας, με τα υπόλοιπα κράτη μέλη της Ζώνης του Σένγκεν. Ωστόσο, οι έλεγχοι στα χερσαία σύνορά τους ήρθησαν την 1η Ιανουαρίου 2025.  

Η Κύπρος, λόγω της ιδιαίτερης εσωτερικής κατάστασης που επικρατεί εξαιτίας του κατεχόμενου βορείου τμήματός της από την Τουρκία, δεν συμμετέχει ακόμα στη Ζώνη του Σένγκεν. 

Το κράτος μέλος της ΕΕ το οποίο δεν υποχρεούται να συμμετέχει στη Ζώνη του Σένγκεν είναι η Ιρλανδία, που επέλεξε να διατηρήσει κατά τη σύναψη της Συνθήκης του Άμστερνταμ τους συνοριακούς ελέγχους με τα άλλα κράτη μέλη της ΕΕ, έχοντας ωστόσο τη δυνατότητα να εφαρμόζει μερικές από τις διατάξεις του κεκτημένου του Σένγκεν.

Στις 21 Δεκεμβρίου 2007, μετά την ένταξη των εννέα χωρών της ανατολικής Ευρώπης στη Ζώνη Σένγκεν, ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο δήλωσε:

Κατηγορία:Διεθνείς συνοριακές διελεύσεις
Κατηγορία:Μεταφορές στην Ευρώπη