Ιερά Μονή Αγίου Δημητρίου Γριζάνου

Το Μοναστήρι του Αγίου Δημητρίου βρίσκεται βορειοανατολικά του χωριού ΓριζάνουΜπέη Βασιλείου, Η επαρχία Φαρκαδόνος και το Ζάρκον, Θεσσαλονίκη 1979, σελ.41 σε απόσταση περίπου 300 μέτρων. Σύμφωνα με την τοπική παράδοσηΝήμα Θεοδώρου, Τρίκαλα- Καλαμπάκα- Μετέωρα.., Θεσσαλονίκη 1987, σελ.230 το Μοναστήρι κτίστηκε το 14ο αιώνα και ανακαινίστηκε το 1710 κατά την εποχή της Τουρκοκρατίας από τον Γέρο-Λίτσιο. Οι Τούρκοι φοβούμενοι ότι οι Έλληνες εκτελούσαν οχυρωματικά έργα θέλησαν να απαγορεύσουν την επισκευή της Ιεράς Μονής και ζητούσαν ένα θαύμαΠαπαζαφείρη Κωνσταντίνου, Τρία μικρά χειρόγραφα σημειώματα: Ιστορία του Γριζάνου και της Ιεράς Μονής Αγίου Δημητρίου, Γριζάνο, 10-2-1989, σελ.1-3. Πράγματι, σύμφωνα με μαρτυρίες των κατοίκων του χωριού όταν ένα από τα άλογα των Τούρκων έπεσε στον γκρεμό, ο Τούρκος Αγάς είπε στον Γέρο-Λίτσιο ότι μόνο αν βρίσκονταν το άλογο σώο θα συνεχίζονταν οι εργασίες.  Το άλογο βρέθηκε ζωντανό και έτσι τα έργα ανακαίνισης της Ιεράς Μονής συνεχίστηκαν. 

Το Μοναστήρι του Γριζάνου ήταν μετόχι της Μονής Βαρλαάμ των ΜετεώρωνΒ.Δ. της 10-5-1901,ΦΕΚ 99 Α/ 14-5-1901, σελ. 391 και το 1894 προσαρτήθηκαν στο Μοναστήρι του Αγίου Δημητρίου ως μετόχια τρία άλλα γειτονικά μοναστήρια της Παναγίτσας, του Ζάρκου και του Ορφανού. 

Το Μοναστήρι του Αγίου Δημητρίου έχει δύο εισόδους και περιβάλλεται από ψηλές πέτρινες μάνδρες με πολεμίστρες στις δύο γωνίες του που περιλαμβάνει το καμπαναριό με τις ανάγλυφες επιγραφές του και στην κορυφή του βρίσκεται ο Σταυρός. Η αυλή είναι γεμάτη από δέντρα και δίπλα στην Εκκλησία υπάρχει φυσική βρύση που τρέχει άφθονο νερό που καταλήγει σε μια μικρή τεχνητή λίμνη με ψάρια. Σύμφωνα με τον Εζέ ΛέονταΕζέ Λέοντα, Οδοιπορικό στην Τουρκοκρατούμενη Θεσσαλία το 1858, Παρίσι 1927, σελ.51 πρόκειται για ένα μικρό Μοναστήρι με ανθισμένες ροδιές και κληματαριές με σταφύλια. Στο εσωτερικό του Ναού δεσπόζουν πλούσιες τοιχογραφίες, "το παλιό ξυλόγλυπτο βημόθυρο Ωραίας Πύλης, το Αντιμήνσιο με μικρογράμματη επιγραφή, ο Τόμος με ακο­λουθίες των Αγίων Χαραλάμπους (Ενετίηοιν 1774), Νικάνορος (Ενετίσιν 1774) Σπυρίδωνος (Ενετίηοιν 1775) και Βησσαρίωνος (εν Κωνσταντινούπολη 1800), 

Το Μηναίο Φεβρουαρίου. Ενετίησιν 1732, που ανήκε στη μονή Παναγίας Ορφανού.

Το Μηναίο Φεβρουαρίου. Ενετίησιν 1732, που ανήκε στη μονή Παναγίας Ορφανού. 

Το Μηναίο Απριλίου, Ενετίησιν 1732. Της Μονής Ζωοδόχου  Πηγής Παναγίτσας.

Το Μηναίο Μαρτίου, Ενετίησιν 1740. 

Το Μηναίο Σεπτεμβρίου. Ενετίησιν 1740.

Πεντηκοστάριο. Ενετίησιν 1769. Της Μονής Ζωοδόχου Πηγής Παναγίτσας. 

Το Μηναίο Ιανουαρίου. Ενετίησιν 1795. Ευαγγέλιο, Ενετίησιν 1799. 

Το Μηναίο Δεκεμβρίου. Ενετίησιν 1895. Ακέφαλα. Μηνιαία Οκτωβρίου 18ου αιώνα και Ωρολόγιο το Μέγα 19ου αιώνα και Ακέφαλα και κολοβά: Δυο Πεντηκοστάρια 18ου αιώνα και Μηναίο Μαΐου. Και η Λειψανοθήκη με την κεφαλαιογράμματη επιγραφή: Κιβώτιον της ιεράς μονής του Αγίου μεγα(λο)μάρτυρος Δημητρίου Γριζάνου δια συνδρομής συν τον πανοσιωτάτον ηγουμένου Προκοπίου 1866 Αύγουστος 20 δια χειρός Αθ(ανασίου) και Παύλου ΝΒΡ Χ(ωρίον) Καλαρρίτις"

Σήμερα στο Μοναστήρι του Αγίου Δημητρίου δεν διαμένουν πλέον καλόγεροι, αλλά λειτουργείται τέσσερις φορές το χρόνο.

 Παραπομπές 

 Βιβλιογραφικές πηγές 
 Αβραμέα Άννης, Η Βυζαντινή Θεσσαλία μέχρι του 1204, Αθήναις 1974.
 Εζέ Λέοντα, Οδοιπορικό στην Τουρκοκρατούμενη Θεσσαλία το 1858, Παρίσι 1927 (Leon Heuzey, Excursion dans la Thessalie Turque en 1858, Paris 1927). Το έργο εκδόθηκε από τον Φιλολογικό, Ιστορικό, Λογοτεχνικό Σύνδεσμο (Φ.Ι.Λ.Ο.Σ) Τρικάλων, μετάφραση Χρίστος Ι. Δημητρουλόπουλος, Σχόλια - επιμέλεια Θεόδωρος Α. Νημάς, εκδοτικός οίκος αδελφών Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη 1991
 Ζιάκα Γεωργίου, Αρχαιολογικός και Τουριστικός οδηγός Νομού Τρικάλων, Τρίκαλα 1976
 Σπανού Κώστα, Επιγραφές και ενθυμήσεις του Γριζάνου, 1710 - 1984, Θεσσαλικό Ημερολόγιο, Λάρισα 1992.