Sagittario (τορπιλοβόλο, 1936)

Το Sagittario ήταν τορπιλοβόλο κλάσης Spica που ναυπηγήθηκε στα μέσα της δεκαετίας του 1930 για το Ιταλικό Βασιλικό Ναυτικό (Regia Marina). Κατά τη διάρκεια της Μάχης της Μεσογείου, στο πλαίσιο του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, έλαβε μέρος σε αρκετές αποστολές συνοδείας νηοπομπών, η πιο αξιοσημείωτη από τις οποίες είναι γνωστή ως «Νηοπομπή Sagittario» και έλαβε χώρα ενώ μαινόταν η Μάχη της Κρήτης. Ο κυβερνήτης του Sagittario, Giuseppe Cigala Fulgosi, τιμήθηκε για δράση του πλοίου το Χρυσό Μετάλλιο Στρατιωτικής Αξίας. Το Sagittario παρέμεινε σε υπηρεσία μετά το τέλος του πολέμου με το Ιταλικό Ναυτικό (Marina Militare) και το 1949 ταξινομήθηκε ως κορβέτα. Η πορεία του ολοκληρώθηκε το 1964 οπότε και διαλύθηκε για σκραπ.

Περιγραφή

Το Sagittario ναυπηγήθηκε στα τέλη της μεσοπολεμικής περιόδου στις εγκαταστάσεις της Cantieri Navali Quarnero (CNQ) στην πόλη Φιούμε. Ήταν ένα από τα σκάφη της υποομάδας (υποκλάσης) Perseo της κλάσης Spica. Οι εργασίες ξεκίνησαν στις 14 Νοεμβρίου 1935, καθελκύστηκε στις 21 Ιουνίου 1936 και εντάχθηκε σε υπηρεσία στις 8 Οκτωβρίου 1936. Διέθετε τρία πυροβόλα των 100 mm καθώς και τέσσερις τορπιλοσωλήνες των 450 mm. Επίσης διέθετε τον απαραίτητο εξοπλισμό για την πόντιση ναρκών και βομβών βυθού.Roberts, p. 302 Στην αρχική του διαμόρφωση, το Sagittatio είχε επίσης οκτώ πολυβόλα Breda των 13,2 mm. Τα όπλα αυτά αντικαταστάθηκαν από ισάριθμα πυροβόλα των 20 mm το 1941.

Όλα τα σκάφη της κλάσης Spica έφεραν τα ονόματα αστερισμών: «Sagittario» είναι το όνομα του αστερισμού του Τοξότη στα ιταλικά.

Επιχειρησιακή ιστορία
Λίγους μήνες έπειτα από την ένταξή του σε υπηρεσία και ενώ είχε ξεσπάσει πλέον ο Ισπανικός Εμφύλιος Πόλεμος, το  Sagittario συμμετείχε στον αποκλεισμό της κεντρικής Μεσογείου που επέβαλλε το Ιταλικό Ναυτικό προκειμένου να εμποδίσει τα σοβιετικά και τα ισπανικά πλοία που διέρχονταν από την περιοχή προκειμένου να φτάσουν σε ισπανικά λιμάνια για να ανεφοδιάσουν τις δυνάμεις των Δημοκρατικών.

Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος
Στις 10 Ιουνίου 1940, όταν η Ιταλία κήρυξε τον πόλεμο στους Συμμάχους, το Sagittario ανήκε στη 10η Μοίρα Τορπιλοβόλων με έδρα τη Λα Σπέτσια. Τη νύχτα της 26ης Νοεμβρίου 1940 ήταν σε περιπολία στον Πορθμό της Σικελίας όταν εντόπισε τον βρετανικό Στόλο της Μεσογείου ο οποίος υποστήριζε την Επιχείρηση Collar. Ο εντοπισμός του βρετανικού στόλου οδήγησε στην εμπλοκή που έμεινε γνωστή ως ναυμαχία του Σπαρτιβέντο.

Τη νύχτα της 7ης Ιανουαρίου 1941 το Sagittario πόντισε από κοινού με άλλα τορπιλοβόλα και αντιτορπιλικά δύο ναρκοπέδια βόρεια του ακρωτηρίου Μπον. Στις 30 Μαρτίου, μαζί με τα αδελφά πλοία Circe και Alcione και δύο τορπιλακάτους MAS, συνόδευσε το γερμανικό φορτηγό πλοίο Ruhr το οποίο όμως τορπιλίστηκε από το βρετανικό υποβρύχιο Utmost ενώ το ρυμουλκούσε το ιταλικό αντιτορπιλικό Dardo.

Μάχη της Κρήτης

Στις 21 Μαΐου 1941, στο πλαίσιο της Μάχης της Κρήτης, το Sagittario ανέλαβε τη συνοδεία 22 ελληνικών καΐκιών που μετέφεραν τμήματα του 85ου Ορεινού Συντάγματος της 5ης γερμανικής Ορεινής Μεραρχίας από τη Μήλο προς το Ηράκλειο προς υποστήριξη των Γερμανών αλεξιπτωτιστών στην Κρήτη. Το προηγούμενο βράδυ μια ανάλογη προσπάθεια μεταφοράς γερμανικών δυνάμεων στο Μάλεμε ματαιώθηκε καθώς υπέστη σοβαρές απώλειες εξαιτίας της δράσης των βρετανικών καταδρομικών της Δύναμης D. Οι εξελίξεις αυτές οδήγησαν στην απόφαση να ανακληθεί ο σχηματισμός που συνόδευε το Sagittario, όμως η εντολή έφθασε όταν τα πλοία είχαν αποπλεύσει και βρίσκονταν σε απόσταση περίπου  από τη Μήλο.

Στην ευρύτερη περιοχή βρίσκονταν και δεύτερη μοίρα βρετανικών καταδρομικών, η Δύναμη C. Ο σχηματισμός αυτός αποτελούνταν από τρία καταδρομικά και τέσσερα αντιτορπιλικά υπό τον υποναύαρχο Edward Leigh Stuart King και αποστολή του ήταν να εντοπίσει και να παρεμποδίσει τη μεταφορά γερμανικών στρατευμάτων στην Κρήτη. Η Δύναμη C εντόπισε το Sagittario στις 10:00. Ο Κινγκ αποφάσισε να εμπλακεί όμως το Sagittario εξαπέλυσε προπέτασμα καπνού, εξαπέλυσε τις τορπίλες του και αντάλλαξε πυρά με τα βρετανικά πολεμικά προσπαθώντας να τα απομακρύνει από τα καΐκια που μετέφεραν τα γερμανικά στρατεύματα.. Εν τέλει ο Κινγκ αντιλήφθηκε πως ο μεγάλος σχηματισμός των καϊκιών βρίσκονταν στην περιοχή μία ολόκληρη ώρα έπειτα από την αρχική εμπλοκή με το Sagittatio. Τελικά η γερμανοϊταλική δύναμη κατάφερε να διαφύγει αλώβητη, όμως σε στρατηγικό επίπεδο το Βασιλικό Ναυτικό είχε επιτύχει να ματαιώσει τη μεταφορά στρατευμάτων του Άξονα στη Κρήτη δια θαλάσσης.

Ο Κινγκ, γνωρίζοντας πως τα πλοία του είχαν εξαντλήσει σχεδόν τα αποθέματα πυρομαχικών για τα αντιαεροπορικά τους και θεωρώντας πως είχε επιτύχει τον κύριο στόχο του, διέταξε τη Δύναμη C να αποσυρθεί. Καθώς κατευθυνόταν νότια, τα καταδρομικά Naiad και Carlisle υπέστησαν σοβαρές ζημιές εξαιτίας της δράσης της γερμανικής αεροπορίας. Ο ναύαρχος Κάννινγκαμ επέκρινε τον Κινγκ για τον τρόπο που χειρίστηκε την κατάσταση, λέγοντας πως το ασφαλέστερο μέρος κατά τη διάρκεια της αεροπορικής επίθεσης ήταν ανάμεσα στη μοίρα των γερμανικών καϊκιών.

Ο κυβερνήτης του Sagittatio, Cigala-Fulgos, έλαβε το Χρυσό Μετάλλιο Στρατιωτικής Αξίας για τις ενέργειές του στην εμπλοκή αυτή.

1942–1943
Στις πρώτες πρωινές ώρες της 8ης Φεβρουαρίου 1942, το βρετανικό υποβρύχιο Proteus επιχείρησε ανεπιτυχώς να τορπιλίσει το Sagittario στα ανοικτά της Λευκάδας. Το Sagittario αντεπιτέθηκε και προσπάθησε να εμβολίσει το Proteus. Το Proteus κατάφερε με τους ελιγμούς του να αποφύγει τον εμβολισμό και εν τέλει να διαφύγει, όμως τα δύο σκάφη συγκρούστηκαν και από τη σύγκρουσή αυτή προκλήθηκαν ζημιές στην πλώρη του Sagittario.

Μεταξύ της 11ης και της 17ης Αυγούστου, το Sagittario συνόδευσε δύο νηοπομπές, η πρώτη αποτελούνταν από τα ιταλικά φορτηγά πλοία Sibilla και Albachiara που απέπλευσαν από τη Βεγγάζη με προορισμό το Τομπρούκ και η δεύτερη από το γερμανικό εμπορικό πλοίο Menes που απέπλευσε από το Τομπρούκ με προορισμό τον Πειραιά. Και οι δύο νηοπομπές κατάφεραν να αποφύγουν τις επιθέσεις του βρετανικού υποβρυχίου Taku.

Στις 19 Οκτωβρίου το Sagittario διέσωσε ναυαγούς από το ιταλικό αντιτορπιλικό Giovanni da Verrazzano που τορπιλίστηκε και βυθίστηκε από το βρετανικό υποβρύχιο Unbending και στις 30 Νοεμβρίου ήταν ένα από τα πλοία συνοδείας της νηοπομπής Veloce, που είχε προορισμό τη Λιβύη. Στις 2 Δεκεμβρίου η νηοπομπή δέχθηκε επίθεση από βομβαρδιστικά Fairey Albacore προερχόμενα από τη Μάλτα. Κατάφεραν να τορπιλίσουν και να βυθίσουν το φορτηγό πλοίο Veloce. Το τορπιλοβόλο Lupo,βυθίστηκε από τη Βρετανική Δύναμη K ενώ διέσωζε επιζώντες, ενώ το Chisone, το άλλο εμπορικό  πλοίο της νηοπομπής, έφτασε στην Τρίπολη την επομένη μαζί με τα πλοία συνοδείας του.

Στις 26 Απριλίου 1943 το Sagittario συνόδευε το ιταλικό φορτηγό πλοίο Teramo (πρώην Marie-Therese Le Borgne) καθώς κατευθύνονταν προς τη Μπιζέρτα. Τα δύο πλοία δέχτηκαν επίθεση από βρετανικές τορπιλακάτους. Το Sagittario κατάφερε να αποκρούσει την επίθεση, χάρη και στην αρωγή των γερμανικών μαχητικών που παρείχαν αεροπορική κάλυψη. Μάλιστα το ιταλικό αντιτορπιλικό κατάφερε να προκαλέσει με τα πυρά του μία από τις αντίπαλες τορπιλακάτους, που τυλίχθηκε στις φλόγες και εν τέλει βυθίστηκε. Ο επικεφαλής της βρετανικής δύναμης, Στιούαρτ Γκουλντ, καθώς και έξι ακόμα εκ των επιτιθεμένων έχασαν τη ζωή τους. Εν τέλει το Teramo δεν κατάφερε να φθάσει στη Μπιζέρτα καθώς επλήγη αργότερα από αεροπορική επίθεση και εγκαταλείφθηκε. Το Sagittario κατέρριψε ένα βομβαρδιστικό B-24 και διέσωσε ναυαγούς.

Στις 8 Σεπτεμβρίου, ημέρα της Ανακωχή του Κασίμπιλε, το Sagittario βρισκόταν στην Πούλα, από όπου συνόδευσε το θωρηκτό Giulio Cesare προς τον Τάραντα για να συναντήσει τις Συμμαχικές δυνάμεις. Καθώς συνόδευε το Cesare, ενεπλάκη και απέκρουσε ένα γερμανικό υποβρύχιο το οποίο προσπάθησε να τορπιλίσει το θωρηκτό. Αργότερα τον ίδιο μήνα μετέφερε ιταλικά στρατεύματα από την Κέρκυρα πίσω στην Ιταλία.

 Μεταπολεμική περίοδος 
Το 1949 Sagittario επαναταξινομήθηκε ως κορβέτα. Οι τορπιλοσωλήνες καθώς και ένα πυροβόλο των 100 mm αφαιρέθηκαν και στη θέση τους τοποθετήθηκαν έξι πυροβόλα των 40 mm καθώς και ένας ανθυποβρυχιακός εκτοξευτής βομβών βυθού «Hedgehog». Έπειτα από την ένταξη της Ιταλίας στο NATO το Sagittario έλαβε το αναγνωριστικό F557.

Παροπλίσηκε την 1η Οκτωβρίου 1964 και στη συνέχεια διαλύθηκε για σκραπ.

Παραπομπές

 Βιβλιογραφία 








Εξωτερικοί σύνδεσμοι


Κατηγορία:Τορπιλοβόλα κλάσης Spica
Κατηγορία:Ιταλικά τορπιλοβόλα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου