Σκιές (ταινία, 1959)

Οι Σκιές (αγγλικά: Shadows) είναι αμερικανική ανεξάρτητη δραματική ταινία του 1959 σκηνοθετημένη από τον Τζον Κασσαβέτης σχετικά με τις φυλετικές σχέσεις κατά τη διάρκεια των ετών της Γενιάς Μπιτ στη Νέα Υόρκη. Στην ταινία πρωταγωνιστούν οι Μπεν Καράδερς, Λέλια Γκολντόνι και Χιου Χερντ ως τρία μαύρα αδέρφια, αν και μόνο ένα από αυτά είναι αρκετά μελαχρινό ώστε να θεωρείται Αφροαμερικανός. Η ταινία γυρίστηκε αρχικά το 1957 και προβλήθηκε το 1958, αλλά μια κακή υποδοχή ώθησε τον Κασσαβέτη να την δουλέψει ξανά το 1959. Προωθήθηκε ως εντελώς αυτοσχεδιαστική ταινία, υπήρχαν εντατικές πρόβες το 1957 και το 1959 έγινε πλήρως σενάριο.

Η ταινία απεικονίζει δύο εβδομάδες στη ζωή τριών αδερφών στο περιθώριο της κοινωνίας: δύο αδέρφια είναι επίδοξοι μουσικοί της τζαζ και την ανοιχτόχρωμη νεότερη αδερφή τους που περνά από τρεις σχέσεις, μία με έναν μεγαλύτερο λευκό συγγραφέα, έναν με έναν ρηχό λευκό εραστή, και τέλος με έναν ευγενικό νεαρό μαύρο θαυμαστή της.

Οι μελετητές του κινηματογράφου θεωρούν το Σκιές ένα ορόσημο του αμερικανικού ανεξάρτητου κινηματογράφου. Το 1960, η ταινία απέσπασε το Βραβείο Κριτικών στο Φεστιβάλ Βενετίας.

 Υπόθεση 
Ο Μπεν, ντροπαλός και περίεργος, θέλει να γίνει τρομπετίστας της τζαζ, αλλά σπαταλάει το χρόνο του πίνοντας στα μπαρ του Μανχάταν και προσπαθώντας να φλερτάρει κορίτσια μαζί με δύο συναδέλφους του, τον Ντένις και τον Τομ. Την υποστήριξη του έχει αναλάβει ο αδερφός του Χιου (ο αδερφός με τα πιο αφροαμερικανικά χαρακτηριστικά του τόνου του δέρματος), ο οποίος υποτίθεται ότι είναι τραγουδιστής της τζαζ αλλά δεν μπορεί να βρει πολλή δουλειά εξαιτίας του παλιομοδίτικου φωνητικού του στυλ. Την καριέρα του Χιου διαχειρίζεται ο Ρούπερτ.

Ο Μπεν και ο Χιου ζουν με την ανοιχτόχρωμη στην επιδερμίδα, μικρότερη αδερφή τους Λέλια, που θέλει να γίνει συγγραφέας. Αρχικά, βρίσκεται υπό την προστασία μιας μεγαλύτερης σε ηλικία σχέσης της, του διανοούμενου Ντέιβιντ, ο οποίος επιχειρεί να βοηθήσει με την κριτική του στο γράψιμό της. Σε ένα πάρτι, εκείνη εγκαταλείπει τον Ντέιβιντ για έναν νεότερο άντρα, τον Τόνι, ο οποίος την κολακεύει και πηγαίνει μαζί της, πίσω στο διαμέρισμά του. Ο Τόνι δηλώνει τον έρωτά του για τη Λέλια και παρά την προφανή ανησυχία της, παίρνει την παρθενιά της. Στη συνέχεια εκείνη γεμίζει αμφιθυμία και λύπη για τον Τόνι και για την πρώτη της σεξουαλική επαφή, αλλά συμφωνούν να συνεχίσουν να βγαίνουν μαζί. Όταν βλέπει το σπίτι της, σοκαρίζεται όταν ανακαλύπτει ότι η οικογένειά της είναι μαύρη. Όταν ο Χιου διαισθάνεται τη φυλετική του εχθρότητα, διώχνει τον Τόνι από το διαμέρισμα, καθώς δεν θέλει η αδερφή του να βγαίνει με έναν θεωρούμενο μεγαλομανή. Έπειτα, η Λέλια φλερτάρει με έναν ευγενή μαύρο άνδρα, που ονομάζεται επίσης Ντέιβιντ. Αφού συμφωνούν και βγαίνουν ραντεβού, ο Ντέιβιντ εκφράζει δυσαρέσκειά του για τους σύγχρονους και ανεξάρτητους τρόπους της.

Ο Μπεν, ο Ντένις και ο Τομ, μεθυσμένοι χαζολογάνε με μερικά άγνωστα κορίτσια σε ένα μπαρ. Όταν οι σκληροί άντρες φίλοι των κοριτσιών εισέρχονται στο χώρο, ξεσπάει ένταση και οι δύο πλευρές βγαίνουν έξω για να συνεχίσουν την διαμάχη τους, όπου ο Μπεν, ο Ντένις και ο Τομ ξυλοκοπούνται άσχημα.

Ο Χιου και ο Ρούπερτ έχουν μία διαφωνία για τις κρατήσεις και ο Ρούπερτ του λέει πως δεν θέλει πλέον να τον διευθύνει. Ωστόσο, ο Χιου πείθει τον Ρούπερτ ότι πρέπει να παραμείνουν συνεργάτες και ορκίζεται να είναι πιο ευέλικτος.

Καθώς η Λέλια και ο Ντέιβιντ ετοιμάζονται για άλλο ένα  ραντεβού, ο Τόνι φτάνει στο σπίτι της και την αναζητά. Απογοητεύεται που εκείνη βγαίνει ήδη με άλλον άντρα, και εκείνη περνάει από δίπλα του χωρίς να του μιλήσει. Ο Χιου φτάνει στο σπίτι και τσακώνεται με τον Τόνι για τη Λέλια. Ένας χτυπημένος και πιο αισιόδοξος Μπεν καταφτάνει και ηρεμεί την κατάσταση. Ο Χιου ανακαλύπτει ότι έχει μια καλή κράτηση στο Σικάγο και φεύγει. Ο Μπεν είναι ο τελευταίος αδερφός που αφήνει το διαμέρισμα. Έπειτα, βγαίνει στο δρόμο και χάνεται μέσα στο πλήθος της Νέας Υόρκης.

 Διανομή ρόλων 

 Λέλια Γκολντόνι ως Λέλια
 Χιου Χερντ ως Χιου
 Μπεν Καράδερς ως Μπεν
 Ρούπερτ Κρος ως Ρούπερτ
 Άντονι Ρέι ως Τόνι
 Ντένις Σάλλας ως Ντένις
 Τομ Άλεν ως Τομ
 Ντέιβιντ Ποκίτλοου ως Ντέιβιντ

 Παραγωγή 
Η ιδέα για την ταινία προήλθε από μια άσκηση στην τάξη. Με δάσκαλο υποκριτικής τον Μπερτ Λέιν (πατέρα της Νταϊάν Λέιν), ο Κασσαβέτης διηύθυνε μαθήματα για επίδοξους ηθοποιούς στο Variety Arts Theatre στη γειτονιά Union Square του Μανχάταν, τα οποία ονομάζονται «Το Σεμινάριο Δράματος Κασσαβέτης-Λέιν». Αυτή ήταν η προσπάθεια του Κασσαβέτη να αντιμετωπίσει τους οπαδούς της μεθόδου Στανισλάφσκι οι οποίοι έλεγχαν μεγάλο μέρος του θεάτρου και του κινηματογράφου της Νέας Υόρκης. Μια συγκεκριμένη άσκηση έγινε ο πυρήνας της ταινίας: Μια νεαρή Αφροαμερικανίδα που ήταν πολύ ανοιχτόχρωμη στο δέρμα έβγαινε ραντεβού με έναν νεαρό λευκό άνδρα, αλλά αυτός απωθήθηκε όταν ανακάλυψε ότι είχε έναν μαύρο αδερφό. Ο Κασσαβέτης ήταν αποφασισμένος να απαθανατίσει τη σκηνή σε φιλμ, κι έτσι άρχισε να ψάχνει για χρηματοδότηση. Ενώ φαινομενικά προωθούσε την ταινία Έσπασα τα Δεσμά μου στη ραδιοφωνική εκπομπή του Τζιν Σέπερντ, Night People στο WOR τον Φεβρουάριο του 1957, ο Κασσαβέτης είπε πως θα μπορούσε να κάνει μια καλύτερη ταινία από τον σκηνοθέτη Μάρτιν Ριτ. Έφερε την ιδέα του εργαστηρίου δραματουργίας στο κοινό του ραδιοφώνου του Σέπερντ. Ο Κασσαβέτης εξεπλάγη όταν οι ακροατές έστειλαν περίπου 2,000 $ για να ξεκινήσει το έργο. Χρήματα προέρχονταν επίσης από φίλους του Κασσαβέτη, όπως οι Χέντα Χόπερ, Γουίλιαμ Γουάιλερ, Τζόσουα Λόγκαν, Ρόμπερτ Ρόσσεν, Ζοσέ Κουιντέρο και ο ατζέντης του Κασσαβέτης, Τσάρλι Φέλντμαν. Ο Κασσαβέτης προσέλαβε τον Γερμανό κινηματογραφιστή Έριχ Κόλμαρ ως οπερατέρ, το μόνο μέλος του συνεργείου εκτός από τον Κασσαβέτη με εμπειρία στον κινηματογράφο.

Χρησιμοποιώντας μαθητές ηθοποιούς από το Σεμινάριο Δράματος Κασσαβέτης-Λέιν, τα γυρίσματα ξεκίνησαν τον Φεβρουάριο του 1957 σε μια κυρίως αυτοσχέδια μορφή. Ο Κασσαβέτης συνέθεσε ένα περίγραμμα για την ταινία, αλλά όχι ένα σενάριο. Ο Κασσαβέτης και ο βοηθός σκηνοθέτη/παραγωγός Μορίς ΜακΈντρι έδωσαν λεπτομερείς οδηγίες στους ηθοποιούς, τέτοιες ώστε η κατάσταση να οδηγεί την ιστορία, με τους ηθοποιούς να αυτοσχεδιάζουν τις λέξεις και τις κινήσεις τους. Ο Κασσαβέτης σκόπευε οι χαρακτήρες να εξελίσσουν την ιστορία και όχι το αντίστροφο. Τρεις εβδομάδες αρχικής δουλειάς δεν συνέβησαν, η πρώτη λόγω τεχνικών προβλημάτων με την ποιότητα και οι επόμενες δύο εβδομάδες επειδή ο Κασσαβέτης ένιωθε ότι οι ηθοποιοί μιλούσαν πολύ. Αφού είχαν αναπτύξει τους χαρακτήρες τους μέχρι το σημείο όπου μπορούσαν να απεικονίσουν συναίσθημα χωρίς να μιλούν, οι ηθοποιοί αυτοσχεδίασαν με περισσότερη σαφήνεια και με ένα επίπεδο αλήθειας που ο Κασσαβέτης βρήκε αποκαλυπτικό. Ήταν ένας απαιτητικός σκηνοθέτης, ο οποίος ήθελε να παιχτεί μια κρίσιμη ρομαντική σκηνή περισσότερες από 50 φορές πριν ικανοποιηθεί από τα αποτελέσματα. Περίπου 30 ώρες φιλμ παρουσιάστηκαν κατά τη διάρκεια αρκετών μηνών συνεχόμενων γυρισμάτων.

Τα γυρίσματα έγιναν σε διάφορες τοποθεσίες, συμπεριλαμβανομένου του διαμερίσματος που μοιραζόταν ο Κασσαβέτης με τη σύζυγό του Τζένα Ρόουλαντς, και στους δρόμους της Νέας Υόρκης. Χρησιμοποιώντας μία κάμερα 16 χιλιοστών την οποία δανείστηκε από την Σίρλεϊ Κλαρκ και μονόχρωμο φιλμ, ο Κόλμαρ αναγκάστηκε να γυρίσει σκηνές στις οποίες οι ηθοποιοί μπορούσαν να κινηθούν όπου ήθελαν, δημιουργώντας απρόβλεπτες απαιτήσεις ζουμ και εστίασης. Η ταινία δεν έλαβε άδειες γυρισμάτων, οπότε οι ηθοποιοί και το συνεργείο ήταν αναγκαστικά έτοιμοι να μαζέψουν τα πράγματά τους γρήγορα και να φύγουν από μια τοποθεσία. Originally published in Issue 34: Jazz. Ο φωτισμός δεν είχε συγκεκριμένα εφέ, αλλά ήταν πολύ γενικός. Το μικρόφωνο τοποθετήθηκε από τον Τζέι Κρέκο (ο οποίος ήταν επίσης ηθοποιός στην ταινία) και οι διάλογοι ηχογραφήθηκαν σε κασέτα με τους θορύβους του δρόμου να ακούγονται. Ακόμα και αν είπε ο Κασσαβέτης «τυπώστε το!» όταν έμεινε ικανοποιημένος με μια σκηνή, δεν υπήρχε κανένας στο συνεργείο που παρακολουθούσε τις λήψεις της ταινίας, οπότε όλο το παρουσιασμένο φιλμ έπρεπε να τυπωθεί. Το μοντάζ της ταινίας έγινε πολύ πιο δύσκολο λόγω της έλλειψης σημειώσεων κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων και του ήχου που καταγράφηκε στην κασέτα, που δεν ήταν συγχρονισμένος με την ταινία. Το μικρόφωνο απέτυχε να πιάσει μέρος του διαλόγου, απαιτώντας από τους χειλεοαναγνώστες να παρακολουθήσουν την ταινία και να γράψουν όσα είχαν ειπωθεί, ώστε οι ηθοποιοί να μπορούν να ηχογραφήσουν ξανά τον διάλογό τους.Charity, Charlesworth 2012, pp. 45–47. Οι μοντέρ Λεν Άπελσον, Μορίς ΜακΈντρι και Ρέι Μπέβινς άρχισαν να εργάζονται ενώ τα γυρίσματα ήταν ακόμη σε εξέλιξη, εργαζόμενοι σε ένα γραφείο δίπλα στο Variety Arts Theatre, το γραφείο που φιλοξενεί ένα ροκ εν ρολ πάρτι στην ταινία. Η βασική φωτογραφία ολοκληρώθηκε στα μέσα Μαΐου του 1957, με 18,000 μέτρα φιλμ να εμφανίζονται, αλλά το μοντάζ κράτησε περισσότερο από ένα χρόνο. Ο Κασσαβέτης δεν ήταν διαθέσιμος για μεγάλο μέρος αυτού του χρόνου. Ξεκινώντας τον Ιούνιο, εργαζόταν ως ηθοποιός πρώτα στο Ο Άρχων του Καταραμένου Κάμπου και μετά στο Ο Άρχων της Παρθένου Νήσου (και τα δύο το 1958). Στα τέλη του 1957, οι συντάκτες μετακόμισαν σε μια επαγγελματική σουίτα επεξεργασίας για να ολοκληρώσουν την εργασία.Cassavetes on Cassavetes, p. 76.

Ο Κασσαβέτης σκόπευε να έχει τη μουσική τζαζ του Τσαρλς Μίνγκους σαν υπόκρουση στην ταινία, αλλά εκείνος συνέθεσε μια σειρά από τραγούδια που θα μπορούσαν να σταθούν μόνα τους και να μην αποτελούν ιμπρεσιονιστική κινηματογραφική μουσική για να ακολουθήσει την ιστορία. Τρεις ώρες του Μίνγκους και της μπάντας του ηχογραφήθηκαν και μεγάλο μέρος αυτών τοποθετήθηκε στην πρώτη έκδοση του Σκιές, η οποία προβλήθηκε το 1958, αλλά σχεδόν όλο αφαιρέθηκε όταν η ταινία επεξεργάστηκε ξανά το 1959. Δύο από τις συνθέσεις του Μίνγκους για την ταινία συμπεριλήφθηκαν στο άλμπουμ του 1959 Jazz Portraits: Mingus in Wonderland.

 Προβολή του 1958 
Η ταινία ολοκληρώθηκε στα τέλη του 1958, τυπώθηκε σε στοκ των 16 χιλιοστών και τρεις δωρεάν προβολές ανακοινώθηκαν από τον Σέπερντ στη ραδιοφωνική του εκπομπή. Ο Κασσαβέτης υπερεκτίμησε το κοινό. Περίπου 100 άτομα εμφανίστηκαν για κάθε μία από τις μεταμεσονύχτιες παραστάσεις στο Paris Theater του Μανχάταν, το οποίο χωρούσε σχεδόν 600 άτομα. Στην πρώτη προβολή υπήρξαν προβλήματα με τον ήχο, τα οποία διορθώθηκαν. Μέρος του κοινού ήταν φίλοι και συνάδελφοι του Κασσαβέτη, ο οποίος αργότερα είπε ότι στο 90% αυτών δεν άρεσε η ταινία. Αρκετοί άνθρωποι αποχώρησαν πριν τελειώσει, συμπεριλαμβανομένου του Μπαρτ Λέιν, ο οποίος είχε καθοδηγήσει το μεγαλύτερο μέρος των ηθοποιών. Ο βοηθός του κάμεραμαν, Αλ Ρούμπαν είπε στον Κασσαβέτη ότι η ταινία ήταν «εντάξει με έναν αφελή τρόπο». Ο πατέρας του Κασσαβέτη του είπε ότι ήταν μια «αγνή», όχι καλή ταινία. Ο Κασσαβέτης θεώρησε ότι ήταν «εντελώς διανοητικό» και επομένως «λιγότερο από ανθρώπινο».Charity, Charlesworth 2012, pp. 47–48. Η κακή ανταπόκριση τον έκανε να αποφασίσει ότι η ταινία έπρεπε να αλλάξει ριζικά.

Ωστόσο, ο πρωτοποριακός κριτικός κινηματογράφου Τζόνας Μέκας επαίνεσε την ταινία, γράφοντας στο τεύχος του Ιανουαρίου του 1959 του Film Culture, περιοδικό το οποίο ίδρυσε μαζί με τον αδερφό του ότι το Σκιές «παρουσιάζει τη σύγχρονη πραγματικότητα με φρέσκο και αντισυμβατικό τρόπο... Ο αυτοσχεδιασμός, ο αυθορμητισμός και η ελεύθερη έμπνευση είναι μερικά πράγματα που χάνονται μέσα στις περισσότερες ταινίες από υπερβολικό επαγγελματισμό χρησιμοποιούνται πλήρως σε αυτή την ταινία».Charity, Charlesworth 2012, pp. 49–50. Το περιοδικό, απένειμε στην ταινία το πρώτο «Βραβείο Ανεξάρτητου Κινηματογράφου». Στη συνέχεια, ο Μέκας κανόνισε να προβληθεί η ταινία άλλες έξι φορές στην Εβραϊκή Ένωση Νέων Ανδρών.

 Επανεπεξεργασία του 1959 
Ο Κασσαβέτης γύρισε νέες σκηνές το 1959 χρησιμοποιώντας ένα σενάριο που έγραψε μαζί με τον Ρόμπερτ Άλαν Άρθουρ. Η γωνία φυλετικής προκατάληψης μειώθηκε και οι τρεις βασικοί χαρακτήρες είχαν περισσότερες περιπλοκές, καθώς και περισσότερο χρόνο για να εξερευνήσουν τη σχέση τους. Με χρηματοδότηση από τον Νίκο Παπατάκη και άλλους, ο Κασσαβέτης συγκέντρωσε ξανά τα απαιτούμενα μέλη των ηθοποιών και του συνεργείου. Τα μισά έως τα δύο τρίτα των αρχικών πλάνων αντικαταστάθηκαν, γεγονός που εξόργισε εκείνους των οποίων η δουλειά μειώθηκε. Μία έκδοση των 16 χιλιοστών και η νέα έκδοση προβλήθηκε στις 11 Νοεμβρίου 1959, στο αβάν-γκαρντ Cinema 16 του Άμος Βόγκελ, σε μία διπλή προβολή με την 30λεπτη ταινία της γενιάς Μπιτ Pull My Daisy.

Η πρώτη εκδοχή ήταν μία παράσταση που συμπεριελάμβανε όλους τους ηθοποιούς, ενώ η δεύτερη έδωσε μεγαλύτερη έμφαση στη Λέλια. Η αποκάλυψη ότι ήταν Αφροαμερικανή ήρθε πολύ νωρίτερα στη δεύτερη εκδοχή. Η πρώτη έκδοση είχε μια πιο συμβατική αφήγηση, αλλά ο ρυθμός της ήταν αργός σε μερικά σημεία. Περιείχε επίσης μια σειρά από τεχνικά ελαττώματα, όπως σφάλματα στον τομέα του συγχρονισμού χειλιών. Το ραντεβού της Λέλια με τον Τόνι άλλαξε πολύ. Στην πρώτη εκδοχή μιλάει μόνο μαζί του, αλλά στη δεύτερη χάνει την παρθενιά της μαζί του. Η πρώτη εκδοχή είχε περισσότερες σκηνές του Μπεν και των φίλων του να περνούν την ώρα τους γύρω από την Πλατεία Τάιμς. Ο ηθοποιός Άντονι Ρέι, ο γιος του διάσημου σκηνοθέτη Νίκολας Ρέι, είχε τον πρώτο ρόλο στην πρώτη έκδοση, παίζοντας το ρόλο του Τόνι, του ραντεβού της Λέλια, αλλά στη δεύτερη έκδοση, αυτός ο ρόλος τοποθετήθηκε χαμηλότερα για να αντικατοπτρίζει τον μειωμένο χρόνο του στην οθόνη. Στον χαρακτήρα του δόθηκε μεγαλύτερη αξιοπρέπεια στη δεύτερη εκδοχή.

Μια σημαντική διαφορά μεταξύ των δύο ήταν ότι η μουσική του Μίνγκους εμφανιζόταν περισσότερο στην πρώτη έκδοση, αλλά η μουσική συνδυάστηκε παράταιρα με τα οπτικά στοιχεία, σύμφωνα με τον κριτικό κινηματογράφου Τζόναθαν Ρόζενμπαουμ. Για τη δεύτερη έκδοση, ο Κασσαβέτης αντικατέστησε σχεδόν όλες τις ηχογραφήσεις του Μίνγκους. Για παράδειγμα, αφαίρεσε ένα τμήμα στο οποίο μια τρομπέτα αντικαθιστά την φωνή του Τόνι, όταν αυτός μιλάει στο τηλέφωνο, με αυτόν τον τρόπο κοροϊδεύοντάς τον. Ένα άλλο κομμάτι που αφαιρέθηκε περιλαμβάνει το συγκρότημα του Μίνγκους να φωνάζει ένα μικρό μέρος του γκόσπελ τραγουδιού "Leaning on the Everlasting Arms" κατά τη διάρκεια μιας σκηνής όπου ο Μπεν και οι φίλοι του αναρρώνουν από μια βάναυση μάχη. Η πρώτη έκδοση χρησιμοποιεί επίσης δύο τραγούδια από τον Φρανκ Σινάτρα που δεν υπάρχουν στη δεύτερς καθώς ο Κασσαβέτης δεν μπόρεσε να αποκτήσει τα δικαιώματα. Ο σαξοφωνίστας του Μίνγκους, Σάφι Χάντι, παλαιότερα γνωστός ως Κέρτις Πόρτερ, παρείχε το μεγαλύτερο μέρος της μουσικής υπόκρουσης στην δεύτερη έκδοση της ταινίας, επεκτείνοντας ένα σύντομο απόσπασμα που είχε γράψει ο Μίνγκους. Τον αυτοσχεδιασμό του σκηνοθέτησε ο Κασσαβέτης, που έπαιξε όλα τα μέρη για εκείνον στο στούντιο ηχογράφησης.

Μια άλλη διαφορά μεταξύ των εκδόσεων είναι ότι η δήλωση του Μπεν πως «Έμαθα ένα μάθημα» έρχεται στο τέλος της δεύτερης εκδοχής, μεταφέροντας στον θεατή ότι ο Μπεν θα βελτιωθεί μετά από έναν τόσο σκληρό ξυλοδαρμό. Αυτό φέρνει μια αίσθηση ηθικού κλεισίματος στην ταινία. Στην πρώτη εκδοχή, ο καβγάς και η δήλωση του Μπεν εμφανίζονται στα μισά της ταινίας, μετά την οποία εμφανίζεται να κάνει ξανά τα ίδια πράγματα.Έτσι, ο Μπεν απεικονίζεται ως απίθανο να αλλάξει ποτέ τους τρόπους του στην πρώτη έκδοση.

 Υποδοχή 
Στο μανιφέστο του τον Δεκέμβριο του 1959 με όνομα,  «Ένα Κάλεσμα για μία Νέα Γενιά Κινηματογραφιστών», ο Μέκας είπε πως το Σκιές ήταν η αρχή ενός νέου κινήματος που θα ενέπνεε ανεξάρτητους κινηματογραφιστές, θα έδινε ενέργεια στην πρωτοποριακή κινηματογραφική σκηνή και θα θριάμβευε πάνω από την εμπορική βιομηχανία του Χόλιγουντ. Ακόμα κι έτσι, στεναχωρήθηκε που η ταινία είχε επεξεργαστεί ξανά. Τον Ιανουάριο του 1960, αυτός έγραψε στη στήλη κριτικών ταινιών του στο The Village Voice ότι η έκδοση του 1959 εμπορευματοποιήθηκε, «απλώς μια άλλη ταινία του Χόλιγουντ», και ότι οτιδήποτε είχε επαινέσει στην πρώτη εκδοχή είχε «καταστραφεί εντελώς». Αργότερα στη ζωή του, είχε πει πως η πρώτη εκδοχή δεν έπρεπε να ξαναφτιαχτεί ποτέ, αλλά είπε επίσης πως η δεύτερη εκδοχή ήταν μια καλύτερη ένδειξη για την κατεύθυνση την οποία θα ακολουθούσε ο Κασσαβέτης ως σκηνοθέτης.

Το Σκιές έλαβε το Βραβείο Κριτικών στο Φεστιβάλ Βενετίας. Ο Κασσαβέτης απέκτησε διανομή μέσω της εταιρείας British Lion το 1961.

 Κληροδότημα 
Η ταινία ήταν σοκαριστική για το αμερικάνικο κοινό στα τέλη της δεκαετίας του 1950 και στις αρχές της δεκαετίας του 1960 επειδή γύρισε την έννοια «της φυλής πάνω-κάτω». Δύο από τους κύριους ηθοποιούς που υποδύονταν τους Αφροαμερικανούς δεν ήταν στην πραγματικότητα μαύροι: η Γκολντόνι γεννήθηκε στις ΗΠΑ από Σικελούς γονείς, πλήρως Ευρωπαίους στην κληρονομιά και ο Καράδερς ήταν μόνο το ένα δέκατο έκτο μαύρο. Ο τελευταίος χρησιμοποίησε μια λάμπα τεχνητού μαυρίσματος για να σκουρύνει το δέρμα του κατά τα γυρίσματα της ταινίας το 1957, αλλά το 1959 για τις νέες σκηνές, εγκατέλειψε την προσπάθεια αυτή. Ο Καράδερς και η Γκολντόνι παντρεύτηκαν το 1960, αλλά χώρισαν μετά από σύντομο χρονικό διάστημα.

Αφού η ταινία τιμήθηκε από το Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας, η διεθνής δημοσιότητα την βοήθησε να γίνει η πρώτη αμερικανική ταινία που γνώρισε επιτυχία εκτός του συστήματος του Χόλιγουντ. Το Σκιές εντάχθηκε μαζί με το Ο Προμηθευτής και το Pull My Daisy της Σίρλεϊ Κλαρκ για να δημιουργήσουν ένα νέο κύμα αμερικανικών ανεξάρτητων ταινιών.

Το 1993, το Σκιές επιλέχθηκε για να διατηρηθεί στο Εθνικό Μητρώο Κινηματογράφου των Ηνωμένων Πολιτειών από τη Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου καθώς υπήρξε «πολιτιστικά, ιστορικά ή αισθητικά σημαντικό». Το 1994, ο κριτικός κινηματογράφου Λέοναρντ Μάλτιν δήλωσε για την ταινία πως «θεωρήθηκε ως ορόσημο στη γέννηση του αμερικανικού ανεξάρτητου κινηματογράφου».

 Επανεύρεση του 2003 
Η δεύτερη εκδοχή της ταινίας, είναι αυτή που ο Κασσαβέτης θεώρησε ότι ήταν το τελικό προϊόν και αρνήθηκε να παρουσιάσει την προηγούμενη. Με τον καιρό, έχασε τα ίχνη της μοναδικής εκτύπωσης της πρώτης έκδοσης και για δεκαετίες πιστεύονταν πως είχε χαθεί ή καταστραφεί. Στη δεκαετία του 1980, ο Κασσαβέτης είπε ότι μπορεί να την είχε δωρίσει σε ένα σχολείο πολύ μακριά. Στην πραγματικότητα όμως, είχε ξεχαστεί σε ένα τρένο του μετρό της Νέας Υόρκης, από όπου μεταφέρθηκε στο τμήμα χαμένων-βρεθέντων του μετρό και αγοράστηκε από έναν ιδιοκτήτη καταστήματος, ο οποίος ασχολούνταν με μεταχειρισμένα είδη. Αυτή πωλήθηκε ως μέρος ενός κουτιού το οποίο περιελάμβανε αζήτητα αντικείμενα. Ο ιδιοκτήτης είδε τον τίτλο "Shadows" να είναι γρατσουνίσμένος στο καπάκι του πρώτου κυλίνδρου, αλλά δεν αναγνώρισε το όνομα της ταινίας. Το κατάστημα έπαψε να λειτουργεί και ο ιδιοκτήτης αποσύρθηκε. Τα καρούλια του φιλμ αποθηκεύτηκαν σε μια σοφίτα στη Φλόριντα και τον Νοέμβριο του 2003 δόθηκαν από την κόρη του ιδιοκτήτη στον καθηγητή κινηματογράφου Ρέι Κάρνεϊ, ο οποίος προσπαθούσε να εντοπίσει την συγκεκριμένη εκτύπωση από τη δεκαετία του 1980. Ένα ψηφιακό αντίγραφο αυτής παρουσιάστηκε στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Ρότερνταμ κατά την διάρκεια του τέλους του Ιανουαρίου του 2004. Από τότε, λίγοι άνθρωποι έχουν δει αυτήν την εκδοχή, καθώς το κτήμα Κασσαβέτης και Ρόουλαντς έχουν εμπλακεί σε δικαστική διαμάχη όσον αφορά τη χρήση της ταινίας από τον Κάρνεϊ.

 Παραπομπές 

 Περαιτέρω ανάγνωση 
 Carney, Raymond Francis, Junior, "American Dreaming: The Films of John Cassavetes and the American Experience," (Μπέρκλεϊ και Λος Άντζελες, Καλιφόρνια και Λονδίνο: University of California Press, 1985).

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Δοκίμιο Shadows από τον Ρέι Κάρνεϊ στο Εθνικό Μητρώο Κινηματογράφου


 Shadows: Eternal Times Square, ένα δοκίμιο του Γκάρι Γκίντινς στην Criterion Collection
 Η κριτική του Νικ Σάγκερ για το Shadows
 1961 Κριτική των New York Times

Κατηγορία:Αμερικανικές ανεξάρτητες ταινίες
Κατηγορία:Αμερικανικές ασπρόμαυρες ταινίες
Κατηγορία:Ταινίες του 1958
Κατηγορία:Ταινίες του 1959
Κατηγορία:Ταινίες τοποθετημένες στη Νέα Υόρκη
Κατηγορία:Ταινίες Εθνικού Μητρώου Κινηματογράφου Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής