Εμβολισμός

Εμβολισμός είναι η σκόπιμη απόφραξη ενός αιμοφόρου αγγείου ή του αγγειακού χώρου. Χρησιμοποιείται ως συμπληρωματική διαδικασία στη μικροχειρουργική ή στην ακτινοχειρουργική για την εξάλειψη των εν τω βάθει αρτηριών, την απόφραξη αγγείων τροφοδοσίας που δεν είναι εύκολα προσβάσιμα κατά τη διάρκεια της επέμβασης, τη μείωση του μεγέθους αρτηριοφλεβωδών δυσπλασιών και την εξάλειψη των σχετικών ανευρυσμάτων.

Ο εμβολισμός μπορεί να διακριθεί μεταξύ επειγόντων εμβολισμών λόγω απειλητικής για τη ζωή αιμορραγίας που είναι δύσκολο να σταματήσει και εκλεκτικών (προγραμματισμένων) εμβολισμών, π.χ. για μια αγγειακή δυσπλασία ή θεραπεία όγκου.

Τύποι εμβολισμού είναι ο αρτηριακός εμβολισμός, ο χημειοεμβολισμός και ο ραδιοεμβολισμός. Στον χημειοεμβολισμό μικρά σωματίδια επικαλυμμένα με φάρμακα χημειοθεραπείας εγχέονται επιλεκτικά μέσω ενός καθετήρα σε μια αρτηρία που τροφοδοτεί απευθείας τον όγκο. Στον ραδιοεμβολισμό μικροσκοπικά σφαιρίδια γεμάτα με ραδιενεργό ισότοπο τοποθετούνται μέσα στα αιμοφόρα αγγεία που τροφοδοτούν έναν όγκο. Αυτό εμποδίζει την παροχή αίματος στα καρκινικά κύτταρα και παρέχει υψηλή δόση ακτινοβολίας στον όγκο, ενώ παράλληλα αφήνει ανέπαφο τον φυσιολογικό ιστό.

 Διαδικασία στην περίπτωση αιμορραγίας 
Ο εμβολισμός στην περίπτωση αιμορραγίας πραγματοποιείται με την τοποθέτηση ενός μικρού καθετήρα μέσα στα αιμοφόρα αγγεία που τροφοδοτούν την περιοχή που αιμορραγεί. Πλοηγώντας προσεκτικά τον καθετήρα, υπό την καθοδήγηση εικόνας (π.χ. ψηφιακή αγγειογραφία), στο ασφαλέστερο και πιο απομακρυσμένο σημείο, μια ποικιλία διαφορετικών υλικών μπορεί στη συνέχεια να χρησιμοποιηθεί για την απόφραξη των αγγείων που αιμορραγούν. Τα υλικά περιλαμβάνουν υγρούς ιστικούς συγκολλητές, μικρο-σπειράματα και μικροσφαιρίδια ή σωματίδια. Η θεραπεία εμβολισμού μπορεί να πραγματοποιηθεί σε συνδυασμό με άλλες χειρουργικές επεμβάσεις ανάλογα με την αιτία της αιμορραγίας.

 Είδη 

 Επείγοντες εμβολισμοί 

 Πυελικό τραύμαM. Krotz, K. J. Pfeifer, M. Reiser, U. Linsenmaier: Radiological intervention in multiply injured patients. In: Radiologe. 45, 2005, S. 1129–1145: αιμορραγία συνήθως από σπασμένο οστό πυέλου, το προιερό φλεβικό πλέγμα και κλάδους της έσω λαγόνιας αρτηρίας.
 ΣπλήναςA. Raikhlin, M. O. Baerlocher, M. R. Asch, A. Myers: Imaging and transcatheter arterial embolization for traumatic splenic injuries: review of the literature. In: Can J Surg. 51(6), Dec 2008, S. 464–472.: ανάλογα με την έκταση του τραυματισμού, συντηρητική προσέγγιση υπό παρακολούθηση, σπληνεκτομή (χειρουργική αφαίρεση της σπλήνας) ή θεραπεία ολοένα και περισσότερο με εμβολισμό (συνήθως απόφραξη της σπληνικής αρτηρίας).
 ΉπαρV. Monnin, C. Sengel, F. Thony, I. Bricault, D. Voirin, C. Letoublon, C. Broux, G. Ferretti: Place of arterial embolization in severe blunt hepatic trauma: a multidisciplinary approach.In: Cardiovasc Intervent Radiol. 31(5), Sep-Oct 2008, S. 875–882.: Το πιο επικίνδυνο όργανο για τον ασθενή. Οι επιλογές θεραπείας περιλαμβάνουν τη χειρουργική επέμβαση και τον εμβολισμό.
 Γαστρεντερική αιμορραγίαH. H. Wang, B. Bai, K. B. Wang u. a.: Interventional therapy for acute hemorrhage in gastrointestinal tract. In: World J Gastroenterol. 12, 2006, S. 134–136.: Η γαστρεντερική αιμορραγία (π.χ. αιμορραγία από έλκος στομάχου στον εντερικό αυλό) είναι έκτακτη ανάγκη, αλλά οι περισσότερες από αυτές τις αιμορραγίες σταματούν με υποκατάσταση (χορήγηση αποθεμάτων αίματος).
 Αιμορραγικό έλκος δωδεκαδακτύλου: η αγγειογραφία ενδείκνυται εάν η ενδοσκοπική προσπάθεια έχει αποτύχει δύο φορές.
 Εμβολισμός βρογχικής αρτηρίαςF. Baltacıoğlu, N. C. Cimşit, K. Bostanci, M. Yüksel, N. Kodalli: Transarterial microcatheter glue embolization of the bronchial artery for life-threatening hemoptysis: Technical and clinical results. In: Eur J Radiol. 2008 Dec 12.: Ένδειξη για απειλητική για τη ζωή αιμορραγία που εκδηλώνεται ως αιμόπτυση (βήχας με αίμα) (> 250 ml αιμόπτυση/24 ώρες). Η τεχνική επιτυχία του εμβολισμού της βρογχικής αρτηρίας είναι έως και 100%, αλλά σε περίπου 30% των περιπτώσεων υπάρχει επαναιμορραγία εντός 14 ημερών (ανάλογα με την υποκείμενη νόσο).

Οι παράγοντες εμβολισμού ταξινομούνται συνήθως ως προσωρινοί ή μόνιμοι παράγοντες. Οι προσωρινοί παράγοντες περιλαμβάνουν αυτόλογους θρόμβους αίματος, λίπος, μύες και περιτονία (που χρησιμοποιούνται σπάνια και έχουν μόνο ιστορικό ενδιαφέρον). Οι μόνιμοι παράγοντες περιλαμβάνουν μεταλλικά πηνία και σωματίδια εμβολισμού. Οι περισσότεροι υγροί παράγοντες, συμπεριλαμβανομένης της καθαρής αλκοόλης και άλλων σκληρυντικών παραγόντων δεν έχουν κανένα ρόλο στη θεραπεία τραυματισμών λόγω του σημαντικού κινδύνου νέκρωσης των ιστών.

 Προγραμματισμένοι εμβολισμοί 

 Εμβολισμός πνευμονικών κολποκοιλιακών συριγγίων
 Εμβολισμός κολποκοιλιακών δυσπλασιών (π.χ. στα άκρα)
 Εμβολισμός αιμαγγειωμάτων (π.χ. στα άκρα)
 Εμβολισμός όγκου οστών της σπονδυλικής στήληςB. Radeleff, M. Eiers, R. Lopez-Benitez, G. Noeldge, P. Hallscheidt, L. Grenacher, M. Libicher, Felix Zeifang, P. J. Meeder, G. W. Kauffmann, G. M. Richter: Transarterial embolization of primary and secondary tumors of the skeletal system. In: Eur J Radiol. 58(1), Apr 2006, S. 68–75. (συνήθως προεγχειρητικά πριν την αφαίρεση του όγκου· σε μεμονωμένες περιπτώσεις ως παρηγορητική θεραπεία για τον πόνο και τη μείωση του όγκου).
 Εμβολισμός όγκου οστών των άκρων (συνήθως προεγχειρητικός, σε μεμονωμένες περιπτώσεις ως παρηγορητική θεραπεία για τον πόνο και τη μείωση του όγκου).
 Εμβολισμός ινομυωμάτων της μήτραςJ. P. Pelage, W. J. Walker, O. Le Dref, A. Laurent, R. Rymer: Treatment of uterine fibroids. In: Lancet. 357, 2001, S. 1530.: μέθοδος για τη θεραπεία των συμπτωματικών ινομυωμάτων της μήτρας μέσω της έγχυσης σφαιρικών μικροσωματιδίων στην αρτηρία της μήτρας.

 Υλικά 

 Υγροί εμβολικοί παράγοντες 
Οι συνήθεις υγροί εμβολικοί παράγοντες περιλαμβάνουν την αιθανόλη, τις κόλλες κυανοακρυλικού N-βουτυλεστέρα (NBCA), το Lipiodol (ένα αιθιοδιωμένο έλαιο) (Guerbet) και το Onyx (Medtronic).

Ο ενδαγγειακός εμβολισμός είναι μια αποτελεσματική θεραπευτική επιλογή για τις εγκεφαλικές αρτηριοφλεβώδεις δυσπλασίες και τα αρτηριοφλεβικά συρίγγια. Μια ποικιλία υγρών εμβολικών παραγόντων έχουν χρησιμοποιηθεί και χρησιμοποιούνται επί του παρόντος για τον εμβολισμό τους. 

Οι υγροί παράγοντες είναι πολύ αποτελεσματικοί στον εμβολισμό και λειτουργούν ανεξάρτητα από την κατάσταση πήξης του ασθενούς (πολύ σημαντικό εάν, για παράδειγμα, ο ασθενής έχει χάσει αρκετά λίτρα αίματος μετά από τροχαίο ατύχημα και η πήξη του δεν έχει ακόμη επανέλθει επαρκώς παρά τις μαζικές μεταγγίσεις). Ορισμένοι υγροί παράγοντες έχουν αυξημένο κίνδυνο επιπλοκών επειδή λειτουργούν γρήγορα, παρόμοια με την υπερκόλλα.

 Σωματίδια εμβολισμού 
Οι εμβολισμοί σωματιδίων περιλαμβάνουν το Gelfoam, την πολυβινυλική αλκοόλη (PVA) και τα πρόσφατα αναπτυγμένα σφαιρικά μικροσωματίδια από ζελατίνη ή πλαστικό. Σε ορισμένες περιπτώσεις έχουν μόνο προσωρινό αποτέλεσμα, καθώς τα εμβολισμένα αγγεία ανοίγουν ξανά. Λόγω της παρουσίας τους σε πολλαπλά μεγέθη (μεταξύ 40 και 900 μm σε προσαυξήσεις περίπου 100 μm), τα σφαιρικά μικροσωματίδια προσφέρουν τη δυνατότητα επιλογής κατάλληλου εμβολισμού για το αντίστοιχο αγγείο ή παρεγχυματικό όργανο.

Αυτά τα σωματίδια μπορεί να έχουν ακανόνιστη επιφάνεια (συμβατικό PVA) ή λείο σφαιρικό σχήμα. Τα συμβατικά PVA και HepaSphere έχουν την ικανότητα να διαστέλλονται σε υγρό διάλυμα. Τα περισσότερα από τα άλλα κοινά σφαιρικά μικροσωματίδια είναι βαθμονομημένα, συμπιέσιμα και μπορούν να γεμίσουν με φάρμακα όπως χημειοθεραπευτικά μέσα. Όλα τα μικροσωματίδια ταξινομούνται ως μόνιμα, μη απορροφήσιμα, βιοσυμβατά ή κατευθυνόμενα στη ροή, με τους περισσότερους από αυτούς τους εμβολικούς παράγοντες να είναι μη ραδιοδιαφανείς στην ακτινοσκόπηση (μη διαπερατοί από ακτίνες Χ).

 Συσκευές μηχανικής απόφραξης 
Πηνία, αλληλοσυνδεόμενα αποσπώμενα πηνία (IDC) και συστήματα κλεισίματος που μοιάζουν με πλέγμα χρησιμεύουν ως μεταλλικά υλικά εμβολισμού.

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Ακτινολογία
Κατηγορία:Χειρουργική