Δολοφονία του Ισμαήλ Χανίγια

Στις 31 Ιουλίου 2024, ο Ισμαήλ Χανίγια, ο πολιτικός ηγέτης της Χαμάς, δολοφονήθηκε στην κατοικία του στην Τεχεράνη, στο Ιράν, κατά τις πρώτες πρωινές ώρες, μετά από την παρακολούθηση της ορκωμοσίας του Ιρανού προέδρου Μασούντ Πεζεσκιάν, σύμφωνα με ιρανικούς και αξιωματούχους της Χαμάς. Ένας Ιρανός σωματοφύλακας σκοτώθηκε επίσης. Η αιτία του θανάτου του Χανίγια είναι υπό έρευνα από το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης.

Ο Χανίγια ήταν μια εξέχουσα προσωπικότητα της Χαμάς από το 1987. Υπηρέτησε προηγουμένως ως Πρωθυπουργός της Παλαιστινιακής Αρχής και ως επικεφαλής της Χαμάς στη Λωρίδα της Γάζας. Το 2017 εκλέχθηκε επικεφαλής του Πολιτικού Γραφείου της Χαμάς. Την ημέρα του θανάτου του, ο Χανίγια ήταν ο υψηλότερος πολιτικός ηγέτης της Χαμάς, που σκοτώθηκε από την έναρξη του πολέμου Ισραήλ- Χαμάς.

 Υπόβαθρο 

 Ισμαήλ Χανίγια 
μικρογραφία|Συνάντηση του Ισμαήλ Χανίγια (στο κέντρο) με τον Ανώτατο Ηγέτη του Ιράν Αλί Χαμενεΐ (δεξιά) στις 30 Ιουλίου.
Ο Ισμαήλ Χανίγια ήταν ο πολιτικός ηγέτης της Χαμάς, της οποίας υπήρξε εξέχον μέλος από τη δημιουργία της στον απόηχο της Πρώτης Ιντιφάντα κατά της ισραηλινής κατοχής το 1987, και εξελέγη επικεφαλής του πολιτικού γραφείου της Χαμάς το 2017. Ο Χανίγια ζούσε στο εξωτερικό και συγκεκριμένα στο Κατάρ από τότε που έφυγε από τη Λωρίδα της Γάζας το 2019. Το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ τον χαρακτήρισε Ειδικό Προσδιορισμένο Παγκόσμιο Τρομοκράτη το 2018.

Πλάνα από το γραφείο του στην πρωτεύουσα του Κατάρ, τη Ντόχα, δείχνουν τον Χανίγια να γιορτάζει τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου στο Ισραήλ υπό την ηγεσία της Χαμάς μαζί με άλλους αξιωματούχους της οργάνωσης, προτού προσευχηθούν και δοξάσουν τον Θεό. Σύμφωνα με την βρετανική εφημερίδα Telegraph, ο Χανίγια έγινε το «δημόσιο πρόσωπο» της επίθεσης, περιγράφοντάς την ως την έναρξη μιας νέας εποχής στην ισραηλινο-παλαιστινιακή σύγκρουση. Ο Χανίγια έδωσε μια τηλεοπτική ομιλία στην οποία ανέφερε απειλές για το Τέμενος Αλ-Άκσα στην Ιερουσαλήμ, τον ισραηλινό αποκλεισμό της Γάζας και τα δεινά των Παλαιστινίων προσφύγων λέγοντας χαρακτηριστικά: Πόσες φορές σας έχουμε προειδοποιήσει ότι ο παλαιστινιακός λαός ζει σε πρόσφυγες στρατόπεδα για 75 χρόνια και αρνείστε να αναγνωρίσετε τα δικαιώματα του λαού μας;. Συνέχισε λέγοντας ότι το Ισραήλ, το οποίο δεν μπορεί να προστατευτεί μπροστά στις αντιστάσεις, δεν μπορεί να παράσχει προστασία σε άλλες αραβικές χώρες και ότι όλες οι συμφωνίες ομαλοποίησης που υπογράψατε με αυτήν την οντότητα δεν μπορούν να επιλύσουν αυτή τη [παλαιστινιακή] σύγκρουση." Τον Απρίλιο του 2024, τρεις από τους γιους του και τέσσερα από τα εγγόνια του σκοτώθηκαν σε αεροπορική επιδρομή στη Λωρίδα της Γάζας. 

Η τελευταία γνωστή εμφάνιση του Χανίγια, που αναφέρθηκε από τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης, έγινε στις 30 Ιουλίου, μια μέρα πριν από το θάνατό του, σε έκθεση ενός θεματικού πάρκου στην Τεχεράνη, με ορόσημα του « άξονα αντίστασης». Στη φωτογραφία, συνοδεύεται από τον Ziyad al-Nakhalah, ηγέτη της Παλαιστινιακής Ισλαμικής Τζιχάντ, και μια ομάδα ανδρών που ποζάρουν με ένα μοντέλο του τέμενους του Αλ-Άκσα.

 Δολοφονίες αξιωματούχων της Χαμάς 
Σε απάντηση στην επίθεση της Χαμάς στο Ισραήλ το 2023, το Ισραήλ δήλωσε ότι θα στόχευε τους ηγέτες της Χαμάς. Στις 2 Ιανουαρίου 2024, ο βουλευτής της Χαμάς Σαλέχ αλ-Αρούρι δολοφονήθηκε σε αεροπορική επιδρομή στη Βηρυτό. Στις 13 Ιουλίου 2024, το Ισραήλ επιχείρησε να δολοφονήσει τον στρατιωτικό αρχηγό της Χαμάς Μοχάμεντ Ντέιφ, αν και παραμένει ασαφές εάν σκοτώθηκε. Ώρες πριν από το θάνατο του Χανίγια, το Ισραήλ ανακοίνωσε τη δολοφονία του Φουάντ Σουκρ, ανώτερου ηγέτη της Χεζμπολάχ στη Βηρυτό.

 Δολοφονία 
Η αρχική αναφορά για τη δολοφονία του  Ισμαήλ Χανίγια προέκυψε από το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν, το οποίο παρείχε περιορισμένες λεπτομέρειες σχετικά με τις συνθήκες του θανάτου του, οι οποίες, όπως είπε, συνέβησαν νωρίς στις 31 Ιουλίου και ανέφερε ότι το περιστατικό ήταν υπό έρευνα. Ο Χανίγια βρέθηκε στο Ιράν για να παραστεί στην ορκωμοσία του προέδρου Μασούντ Πεζεσκιάν την προηγούμενη ημέρα. Σύμφωνα με τη Χαμάς, σκοτώθηκε από αεροπορική επιδρομή «σιωνιστών» στην κατοικία του. Το Ισραήλ αρνήθηκε να κάνει οποιοδήποτε σχόλιο. Στην επίθεση σκοτώθηκε και ένας από τους σωματοφύλακές του. Τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι η επίθεση είχε στόχο "τις ειδικές κατοικίες για βετεράνους πολέμου στη βόρεια Τεχεράνη".

 Αντιδράσεις 
 Παλαιστίνη 
Ο Πρόεδρος Μαχμούντ Αμπάς καταδίκασε τη δολοφονία, χαρακτηρίζοντάς την "ως μια άνανδρη πράξη και μια σοβαρή κλιμάκωση". Κάλεσε επίσης τον παλαιστινιακό λαό να ενωθεί. Η Χαμάς δήλωσε ότι θρήνησε για το θάνατο του Χανίγια, η οποία ισχυρίστηκε ότι σκοτώθηκε σε «μια προδοτική σιωνιστική επιδρομή στην κατοικία του στην Τεχεράνη». Ο ανώτερος αξιωματούχος της Χαμάς, Μούσα Αμπού Μαρζούκ, δήλωσε ότι η δολοφονία του Χανίγια ήταν «μια άνανδρη πράξη που δεν θα περάσει μάταια». Ένας άλλος υψηλόβαθμος αξιωματούχος, ο Sami Abu Zuhri, κατηγόρησε το Ισραήλ ότι σκότωσε τον Χανίγια, δηλώνοντας ότι στοχεύει να σπάσει τη βούληση της Χαμάς και των Παλαιστινίων. Η στρατιωτική πτέρυγα της Χαμάς, οι Ταξιαρχίες Αλ-Κασάμ χαρακτήρισαν τη δολοφονία επικίνδυνο γεγονός που θα έχει μεγάλες επιπτώσεις σε ολόκληρη την περιοχή. Λίγες ώρες αργότερα, οι Ταξιαρχίες Αλ-Κασάμ ανέλαβαν την ευθύνη για μια επίθεση με πυροβολισμούς και μαχαίρι κοντά στο Beit Einun, βόρεια της Χεβρώνας, η οποία τραυμάτισε σοβαρά έναν Ισραηλινό άνδρα. Δήλωσαν ότι η επίθεση έγινε ως αντίποινα για τη δολοφονία του Χανίγια και ανέφεραν ότι θα σημειωθούν περισσότερες επιθέσεις στην περιοχή της Χεβρώνας.

Η Παλαιστινιακή Ισλαμική Τζιχάντ εξέδωσε μια δήλωση λέγοντας ότι «θρηνεί μαζί με τον παλαιστινιακό λαό και το αραβικό και ισλαμικό έθνος» για το θάνατο του Χανίγια.

 Ιράν 
Ο Ανώτατος Ηγέτης Αλί Χαμενεΐ πραγματοποίησε έκτακτη συνεδρίαση του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας με κορυφαίους Ιρανούς αξιωματούχους μετά τη δολοφονία. Ο Χαμενεΐ δήλωσε αργότερα ότι «θεωρούμε καθήκον μας να εκδικηθούμε για το αίμα του [Χανίγια] καθώς « μαρτύρησε » στο έδαφος της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν». Ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών Nasser Kanaani καταδίκασε τη δολοφονία, δηλώνοντας ότι το αίμα του Χανίγια "δεν θα πάει ποτέ χαμένο". Ο Πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν καταδίκασε τη δολοφονία και είπε ότι το Ιράν θα υπερασπιστεί την εδαφική του ακεραιότητα και θα κάνει τους υπεύθυνους να μετανιώσουν για τις πράξεις τους. Η κυβέρνηση κήρυξε τριήμερο δημόσιο πένθος για τον Χανίγια. Ιρανός αξιωματούχος είπε ότι η δολοφονία ήταν «μια επιθετική ενέργεια κατά του Ιράν».

 Ισραήλ 
Οι ισραηλινές αμυντικές δυνάμεις είπαν στο CNN ότι «δεν απαντούν σε αναφορές στα ξένα μέσα ενημέρωσης».  Το IDF δεν δημοσίευσε νέες κατευθυντήριες γραμμές ασφαλείας για τους αμάχους. Ο υπουργός Πολιτιστικής Κληρονομιάς Amihai Eliyahu επαίνεσε τη δολοφονία, λέγοντας ότι "κάνει τον κόσμο λίγο καλύτερο". Το Ισραήλ αύξησε τα μέτρα ασφαλείας στις διπλωματικές του αποστολές και στους εβραϊκούς χώρους του σε όλο τον κόσμο. Η ασφάλεια της αντιπροσωπείας του Ισραήλ στους Θερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες του 2024 αυξήθηκε λόγω φόβων για πιθανές επιθέσεις. Ο υπουργός Άμυνας Yoav Gallant απευθύνθηκε στα στρατεύματα του, δηλώνοντας, Δεν θέλουμε πόλεμο, αλλά προετοιμαζόμαστε για όλες τις πιθανότητες.

 Άλλες χώρες 
Αρκετές κυβερνήσεις θεώρησαν ότι η δολοφονία ήταν αντίθετη με το Διεθνές Δίκαιο και το Διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο. Αυτή η άποψη υιοθετήθηκε ιδιαίτερα από το Ιράκ,  και το Ομάν.  Η ιρακινή κυβέρνηση καταδίκασε έντονα την «επιθετική» επιχείρηση, χαρακτηρίζοντάς την παραβίαση του διεθνούς δικαίου και απειλή.  Ο επικεφαλής εκπρόσωπος της αφγανικής κυβέρνησης Zabihullah Mujahid επαίνεσε τον Χανίγια ως έναν «έξυπνο και πολυμήχανο μουσουλμάνο ηγέτη» που έκανε σημαντικές θυσίες. Δήλωσε ότι η διοίκηση των Ταλιμπάν θεωρεί ότι είναι τόσο ισλαμικό όσο και ανθρωπιστικό καθήκον να υπερασπιστεί τη Χαμάς.  Το υπουργείο Εξωτερικών της Αιγύπτου δήλωσε ότι η δολοφονία του Χανίγια δείχνει ότι το Ισραήλ δεν έχει πολιτική βούληση για κατάπαυση του πυρός.  Το Κατάρ, όπου διέμενε τακτικά ο Χανίγια, καταδίκασε σθεναρά τη δολοφονία χαρακτηρίζοντάς την ως «ειδεχθή έγκλημα, επικίνδυνη κλιμάκωση και κατάφωρη παραβίαση του διεθνούς και ανθρωπιστικού δικαίου».  Ο πρωθυπουργός της, σεΐχης Μοχάμεντ μπιν Αμπντουλραχμάν Αλ Θάνι ρώτησε «Πώς μπορεί να πετύχει η διαμεσολάβηση όταν η μία πλευρά δολοφονεί διαπραγματευτή στην άλλη πλευρά;»  Το ιορδανικό υπουργείο Εξωτερικών καταδίκασε τη δολοφονία και εξέφρασε τα συλλυπητήριά του στο παλαιστινιακό έθνος και στους συγγενείς των νεκρών στην επίθεση.  Στον Λίβανο, η Χεζμπολάχ εξέφρασε συλλυπητήρια χωρίς να καταλογίσει ευθέως την ευθύνη στο Ισραήλ, υπονοώντας ότι το περιστατικό θα ενίσχυε την αποφασιστικότητα των ομάδων που είναι ευθυγραμμισμένες με το Ιράν να αντιμετωπίσουν το Ισραήλ.  Στην Υεμένη, ο Μοχάμεντ Αλί αλ-Χούθι, πρόεδρος της Ανώτατης Επαναστατικής Επιτροπής, καταδίκασε την επίθεση, χαρακτηρίζοντάς την "ένα φρικτό τρομοκρατικό έγκλημα και μια κατάφωρη παραβίαση των νόμων και των ιδανικών αξιών". 

Ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών της Κίνας, Λιν Τζιάν, καταδίκασε τη δολοφονία και είπε ότι το Πεκίνο «ανησυχεί βαθύτατα ότι αυτό το περιστατικό μπορεί να οδηγήσει σε περαιτέρω αστάθεια στην περιφερειακή κατάσταση».  Στις Ηνωμένες Πολιτείες, ένας εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου αναγνώρισε ότι είχαν δει αναφορές για το θάνατο του Χανίγια, αλλά αρνήθηκε να δώσει οποιοδήποτε σχόλιο.  Ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ Λόιντ Όστιν είπε ότι δεν πιστεύει ότι ένας ευρύτερος πόλεμος στη Μέση Ανατολή είναι αναπόφευκτος και πρόσθεσε ότι αυτό θα επιλυθεί με διπλωματικό τρόπο, προσθέτοντας ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα βοηθούσαν στην υπεράσπιση του Ισραήλ εάν δεχόταν επίθεση.  Η γερμανική κυβέρνηση ζήτησε «μέγιστη αυτοσυγκράτηση» και αποκλιμάκωση.  Η κυβέρνηση της Μαλαισίας καταδίκασε τη δολοφονία και κάλεσε σε διάλογο.  Η πακιστανική κυβέρνηση καταδίκασε τη δολοφονία και προειδοποίησε ενάντια στον ισραηλινό «τυχοδιωκτισμό στην περιοχή».  Ο Ρώσος υφυπουργός Εξωτερικών Μιχαήλ Μπογκντάνοφ καταδίκασε τη δολοφονία, χαρακτηρίζοντάς την «απαράδεκτη πολιτική δολοφονία».  Ο εκπρόσωπος του προέδρου Ντιμίτρι Πεσκόφ δήλωσε ότι το Κρεμλίνο «καταδικάζει σθεναρά» τη δολοφονία που θα παρεμπόδιζε την ειρήνη σε ολόκληρη την περιοχή.  Ο πρόεδρος της Σρι Λάνκα, Ρανίλ Γουικρεμεσίνγκε, καταδίκασε τη δολοφονία.  Ο Πρόεδρος της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, καταδίκασε τη δολοφονία του συμμάχου και «αδελφού» του Χανίγια, δηλώνοντας ότι η επίθεση ήταν να διαταράξει την παλαιστινιακή υπόθεση και ότι «η σιωνιστική βαρβαρότητα δεν θα φτάσει τους στόχους της».  Το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών καταδίκασε την «ειδεχθή» δολοφονία και κατηγόρησε το Ισραήλ, δηλώνοντας ότι η κυβέρνηση του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου «δεν έχει καμία πρόθεση να επιτύχει ειρήνη». 

 ΜΜΕ και αναλυτές 
Ο Πίτερ Ρίκετς, πρώην Σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας του Ηνωμένου Βασιλείου, φέρεται να είπε στο BBC ότι η δολοφονία ήταν «μια πολύ ισχυρή απόδειξη της ικανότητας του Ισραήλ να φτάσει σε όλη την περιοχή». 

Το CNN σημείωσε ότι η δολοφονία του Χανίγια ήταν «ένα σημαντικό πλήγμα» για τη Χαμάς, που συνέβη «σε μια δύσκολη στιγμή για τη Μέση Ανατολή» και πρόσθεσε ότι «θέτει επίσης υπό αμφισβήτηση το μέλλον των διαπραγματεύσεων Ισραήλ-Χαμάς».  Ο Nick Paton Walsh, γράφοντας για το CNN, περιέγραψε τη δολοφονία ως ταπεινωτική για το Ιράν και πιθανώς για το IRGC, ο οποίος μπορεί να ήταν υπεύθυνος για την προστασία του Χανίγια. Σημείωσε ότι η δολοφονία δύο ανώτερων στελεχών των υποστηριζόμενων από το Ιράν ομάδων, της Χεζμπολάχ και της Χαμάς, μέσα σε λίγες ώρες, αμφισβητεί τη κυριαρχία του Ιράν και την εικόνα του ως περιφερειακής δύναμης ικανής να προστατεύσει τους συμμάχους του και εγείρει ερωτήματα σχετικά με την πιθανή απάντησή του. 

Η Jerusalem Post περιέγραψε τον θάνατο του Χανίγια ως "μεγάλη οπισθοδρόμηση" για την υποστηριζόμενη από το Ιράν τρομοκρατία, προσθέτοντας ότι "ενώ ορισμένοι θεωρούν ήδη τη δολοφονία του ηγέτη της Χαμάς ως κλιμάκωση, η πραγματικότητα είναι ότι ο θάνατός του είναι μια μικρή ποσότητα δικαιοσύνης για τα εγκλήματα της 7ης Οκτωβρίου».  Ο Avi Issacharoff, γράφοντας για το Yedioth Ahronoth, έγραψε ότι η δολοφονία του Haniyeh αναμένεται να προκαλέσει μια απάντηση από το Ιράν, το οποίο μπορεί να εξετάσει προσεκτικά τις ενέργειές του δεδομένων των πιθανών επιπτώσεων στο πυρηνικό του πρόγραμμα. Ο Ισαχάρωφ θεωρεί ότι η Χαμάς συνεχίζει να υφίσταται σημαντικές αποτυχίες. 

Περιγράφοντας τον Χανίγια ως έναν πιο μετριοπαθή και πραγματιστικό ηγέτη στη Χαμάς σε σύγκριση με ορισμένους σκληροπυρηνικούς, η FirstPost υπέθεσε εάν ο διάδοχός του θα μπορούσε να είναι πιο ασυμβίβαστος.  Η δολοφονία θεωρήθηκε παραβίαση της κυριαρχίας του Ιράν από την ανθρωπιστική βοήθεια και την αρωγή της Μαλαισίας. 

Παραπομπές

Κατηγορία:Ισραηλινοπαλαιστινιακή σύγκρουση