Πρωθυπουργός της Νότιας Αφρικής

Ο Πρωθυπουργός της Νότιας Αφρικής (Αφρικάανς: Eerste Minister van Suid-Afrika) ήταν ο αρχηγός της κυβέρνησης της Νότιας Αφρικής μεταξύ 1910 και 1984. 

 Ιστορία του αξιώματος 
Το αξίωμα του πρωθυπουργού καθιερώθηκε το 1910, όταν η Ένωση της Νότιας Αφρικής σχηματίστηκε. Διοριζόταν από τον αρχηγό του κράτους-τον Γενικό Κυβερνήτη μέχρι το 1961 και τον Πρόεδρος του Κράτους της Νότιας Αφρικής όταν η Νότια Αφρική μετατράπηκε σε δημοκρατία το 1961. Στην πράξη, ήταν ο ηγέτης του πλειοψηφικού κόμματος ή συνασπισμού στην Βουλή της Συνέλευσης. Με ελάχιστες  εξαιρέσεις, ο Γενικός Κυβερνήτης/Πρόεδρος του Κράτους ήταν υποχρεωμένος από τη σύμβαση να ενεργεί με τη συμβουλή του πρωθυπουργού. Έτσι, ο πρωθυπουργός ήταν η κορυφαία πολιτική προσωπικότητα της χώρας και de facto αρχηγός του εκτελεστικού, με εξουσίες παρόμοιες με εκείνες του βρετανού ομόλογού του.

Ο πρώτος πρωθυπουργός ήταν ο Λουίς Μπόθα, πρώην στρατηγός των Μπόερς και ήρωας πολέμου κατά τη διάρκεια της Δευτέρου Πολέμου των Μπόερς.

Το αξίωμα του πρωθυπουργού καταργήθηκε το 1984, όταν ο πρόεδρος του κράτους ανέλαβε τις εκτελεστικές εξουσίες του κράτους μετά από την ψήφιση του νέου συντάγματος  που υιοθετήθηκε-συγχωνεύοντας αποτελεσματικά τον ρόλο του Πρωθυπουργού και του Προέδρου του Κράτους. Ο τελευταίος Πρωθυπουργός της Νότιας Αφρικής, ο Π. Β. Μπόθα, έγινε ο πρώτος Πρόεδρος του Κράτους με εκτελεστικές εξουσίες μετά τη συνταγματική μεταρρύθμιση το 1984 έπειτα από την απόσυρση του Μαράι Φιλγιούν.

Στη Νότια Αφρική μετά το απαρτχάιντ, το Κόμμα Ελευθερίας  της Ινκάθα έχει υποστηρίξει την επιστροφή στο παλιό πολιτικό σύστημα το οποίο διαχωρίζει την νομοθετική από την εκτελεστική εξουσία με έναν Πρωθυπουργό ως αρχηγό της κυβέρνησης ώστε να αποφευχθεί έναμονοκομματικό Νοτιοαφρικανικό κράτος.IFP: Statement by Mangosuthu Buthelezi, Inkatha Freedom Party Leader, welcomes Constitutional Court judgment on regulation of introduction of bills, 12 October 2012

 Κατάλογος Πρωθυπουργών της Νότιας Αφρικής 

ΠορτρέτοNameΘητείαΕκλογέςΚόμμαΚυβέρνησηΈναρξηΛήξηΔιάρκεια1143x143εσΛουίς Μπότα31 Μαιου 191027 Αυγούστου 19191910 ()1915 ()Νοτιοαφρικανικό ΚόμμαΛ. Μπόθα Α–Β2144x144εσΓιαν Κρίστιαν Σματς3 Σεπτεμβρίου 191930 Ιουνίου 1924— ()1920 ()1921 ()Νοτιοαφρικανικό ΚόμμαΣματς Α–Β133x133εσΤζέιμς Μιούνικ Χέρτζογκ30 Ιουνίου 19245 Σεπτεμβρίου 19391924 ()1929 ()1933 ()1938 ()Εθνικό Κόμμα Ενωμένο Κόμμα Χέρντζογκ Α–Β–Γ–Δ3133x133εσΓιαν Κρίστιαν Σματς5 Σεπτεμβρίου 19394 Ιουνίου 1948— ()1943 ()Ενωμένο ΚόμμαΣματς Γ4133x133εσΝτάνιελ Φρανσουά Μαλάν4 Ιουνίου 194830 Νοεμβρίου 19541948 ()1953 ()Εθνικό ΚόμμαΜάλαν Α–Β5141x141εσΓιόχανς Γκερχάρνους Στρίτζντομ30 Νοεμβρίου 195424 Αυγούστου 1958— ()1958 ()Εθνικό ΚόμμαΣτρίτζντομ6133x133εσΧέντρικ Φρενς Φέρβερντ2 Σεπτεμβρίου 19586 Σεπτεμβρίου 1966— ()1961 ()1966 ()Εθνικό ΚόμμαΦέρβερντ Α–Β7133x133εσΜπάλταζαρ Γιόχανς Βόρστερ13 Σεπτεμβρίου 19662 Οκτωβρίου 1978— ()1970 ()1974 ()1977 ()Εθνικό ΚόμμαΒόρστερ Α–Β–Γ8133x133εσΠίτερ Βίλεμ Μπότα9 Οκτωβρίου 197814 Σεπτεμβρίου 1984— ()1981 (18ο)1984 ()Εθνικό ΚόμμαΜπόθα

 Χρονοδιάγραμμα 

 Δείτε επίσης 

 Πρόεδρος του Κράτους της Νότιας Αφρικής
 Πρόεδρος της Νότιας Αφρικής
 Γενικός Κυβερνήτης της Νότιας Αφρικής

 Παραπομπές