Νίνα Παπαβασιλείου

Η Νίνα Παπαβασιλείου είναι ανοσολόγος και καθηγήτρια στο Τμήμα Ανοσολογικής Ποικιλομορφίας στο Γερμανικό Κέντρο Έρευνας για τον Καρκίνο στη Χαϊδελβέργη της Γερμανίας. Είναι επίσης επίκουρη καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Ροκφέλερ, όπου προηγουμένως ήταν αναπληρώτρια καθηγήτρια και επικεφαλής του Εργαστηρίου Βιολογίας Λεμφοκυττάρων. Είναι γνωστή για το έργο της στους τομείς της επεξεργασίας του DNA και του RNA.

 Βιογραφία 
Η Παπαβασιλείου έλαβε το πτυχίο της στη βιολογία από το Oberlin College το 1992 και ολοκλήρωσε το διδακτορικό της στο Πανεπιστήμιο Ροκφέλερ, στο Εργαστήριο Μοριακής Ανοσολογίας. Εκεί άρχισε να μελετά πώς οι υποδοχείς αντιγόνων των Β κυττάρων - ή αντισώματα αγκυροβολημένα στην κυτταρική μεμβράνη - υφίστανται μετάλλαξη ώστε να μπορούν να αναγνωρίζουν ειδικά ένα συγκεκριμένο αντιγόνο και να προκαλούν ανοσολογική απάντηση. Το ενδιαφέρον της για αυτό το τομέα συνεχίστηκε στην Ιατρική Σχολή του Γέιλ, όπου εργάστηκε ως μεταδιδακτορική υπότροφος.

 Έρευνα 
Η έρευνα της Παπαβασιλείου επικεντρώνεται στην απομυθοποίηση του τρόπου με τον οποίο τα κύτταρα και οι οργανισμοί διαφοροποιούνται και επεκτείνουν τις πληροφορίες που είναι κωδικοποιημένες στο γονιδίωμά τους, τόσο σε επίπεδο DNA όσο και σε επίπεδο RNA. Το 2001, όντας επίκουρη καθηγήτρια, ίδρυσε το Εργαστήριο Βιολογίας Λεμφοκυττάρων στο Πανεπιστήμιο Ροκφέλερ. Μεγάλο μέρος της πρώιμης εργασίας της ομάδας της έγινε στο πλαίσιο της προσαρμοστικής ανοσολογικής απάντησης, η οποία είναι σε θέση να καταπολεμεί ένα ευρύ φάσμα παθογόνων που επιδιώκουν να εισβάλουν στον ξενιστή, δημιουργώντας γρήγορα νέα αντισώματα που είναι σε θέση να αναγνωρίσουν ειδικά έναν συγκεκριμένο εισβολέα. Η ομάδα της εργάστηκε για να χαρακτηρίσει τη δραστηριότητα ενός ενζύμου, γνωστού ως επαγόμενη από την ενεργοποίηση κυτιδίνη δεαμινάση. Το ένζυμο αυτό μετατρέπει τα κατάλοιπα κυτιδίνης σε ουρακίλη στο DNA, τα οποία αναγνωρίζονται ως βλάβη του DNA και επιδιορθώνονται με τέτοιο τρόπο ώστε να εισάγεται θυμιδίνη, μεταλλάσσοντας ουσιαστικά την κυτιδίνη σε ουρακίλη στο DNA. Η διαδικασία αυτή είναι γνωστή ως σωματική υπερμετάλλαξη και είναι ο τρόπος με τον οποίο τα κύτταρα Β μπορούν να εισάγουν ταχέως μεταλλάξεις DNA σε υποδοχείς που αναγνωρίζουν τους εισβολείς, γνωστούς ως αντιγόνα. Το εργαστήριο της Παπαβασιλείου έχει εργαστεί για να κατανοήσει πώς ρυθμίζεται η έκφραση της δεαμινάσης στο ανοσοποιητικό σύστημα και πώς η δεαμινάση στοχεύει ορισμένα γονίδια για μετάλλαξη.

Η Παπαβασιλείου μελετά επίσης την επεξεργασία του RNA στο πλαίσιο της έμφυτης ανοσολογικής απόκρισης, χρησιμοποιώντας προσεγγίσεις αλληλούχισης της επόμενης γενιάς και της βιοπληροφορικής για τον εντοπισμό και τον χαρακτηρισμό των στόχων επεξεργασίας του RNA. Η ομάδα της εντόπισε για πρώτη φορά νέους στόχους RNA-επεξεργασίας του APOBEC1, ο οποίος μεταλλάσσει μια κυτοσίνη σε ουρακίλη σε ένα RNA-μεταγράφημα. Η ομάδα της έχει έκτοτε προχωρήσει στην προσπάθεια να χαρακτηρίσει τον πιθανό ρόλο που μπορεί να διαδραματίζει η επεξεργασία του APOBEC1.

Η Παπαβασιλείου ασχολήθηκε επίσης με τη μελέτη των μηχανισμών αντιγονικής παραλλαγής - ή πώς οι παθογόνοι οργανισμοί μεταβάλλουν τις επιφανειακές πρωτεΐνες τους για να ξεφύγουν από την ανοσολογική απόκρισ η- χρησιμοποιώντας το Trypanosoma brucei, το παράσιτο που προκαλεί την αφρικανική ασθένεια του ύπνου, ως οργανισμό-μοντέλο. Η ομάδα της έχει αναπτύξει νέα εργαλεία για την καλύτερη κατανόηση της δυναμικής της εναλλαγής των πρωτεϊνών του περιβλήματος στα τρυπανοσώματα και εργάζεται για την καλύτερη κατανόηση των μηχανισμών με τους οποίους τα τρυπανοσώματα είναι σε θέση να διαφοροποιούν τις πρωτεΐνες του περιβλήματός τους κατά τη διάρκεια μιας λοίμωξης.

Το 2016, η Παπαβασιλείου μετακόμισε στο Γερμανικό Κέντρο Έρευνας για τον Καρκίνο και ίδρυσε ένα εργαστήριο στο τμήμα ανοσολογικής ποικιλομορφίας με πρόσθετη υποστήριξη από μια επιχορήγηση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας.

 Βραβεία και τιμές 

 Keck Fellow, 2002
 Searle Scholar, 2003
 Sinsheimer Fund Scholar, 2005
 Thorbecke Award, Society for Leukocyte Biology, 2006
 The Vilcek Foundation Prize Finalist for Creative Promise in Biomedical Science, 2009
 National Institutes of Health Director’s Transformative Research Project Award, 2011

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Έλληνες πανεπιστημιακοί του 21ου αιώνα