Οι ζητιάνοι

Οι ζητιάνοι ή Οι σακάτηδες είναι έργο του Φλαμανδού καλλιτέχνη της Αναγέννησης Πίτερ Μπρίγκελ του πρεσβύτερου. Ζωγραφίστηκε το 1568 και σήμερα βρίσκεται στο Μουσείο του Λούβρου στο Παρίσι.

 Ιστορία 
Αυτό το έργο είναι ο μοναδικός πίνακας του Μπρίγκελ στο Μουσείο του Λούβρου, που παραλήφθηκε ως δώρο το 1892.

Έχουν γίνει προσπάθειες να ερμηνευθεί ο πίνακας με τους πέντε ανάπηρους και τη μία ζητιάνα ως αναφορά σε κάποιο ιστορικό γεγονός. Οι ουρές του ασβού ή της αλεπούς στα ρούχα τους θα μπορούσαν να παραπέμπουν σε ένα επαναστατικό κόμμα που σχηματίστηκε εναντίον της κυβέρνησης του Φιλίππου Β' της Ισπανίας. Οι ίδιες ουρές εμφανίζονται επίσης στον πίνακα του Μπρίγκελ Ο Αγώνας Μεταξύ Καρναβαλιού και Σαρακοστής στη Βιέννη, που χρονολογείται το 1559. Επιπλέον, δεν πρόκειται για εντελώς συνηθισμένους ζητιάνους καθώς φορούν καρναβαλικά ενδύματα στο κεφάλι, τα οποία αντιπροσωπεύουν τις διάφορες κοινωνικές τάξεις : ένα χάρτινο στέμμα (ο βασιλιάς), ένα χάρτινο σάκο (ο στρατιώτης), έναν μπερέ (ο αστός), ένα καπέλο (ο χωρικός) και μια μίτρα (ο επίσκοπος). Το έργο έχει κάποιο σατιρικό νόημα, το οποίο μέχρι στιγμής έχει διαφύγει της ερμηνείας. Ίσως οι σωματικές ατέλειες να συμβολίζουν την ηθική παρακμή, η οποία μπορεί να επηρεάσει όλους τους ανθρώπους ανεξαρτήτως κοινωνικής τάξης.

Στο πίσω μέρος του πίνακα υπάρχουν δύο επιγραφές που φαίνεται πως χρονολογούνται από τον 16ο αιώνα. Η μία είναι στα φλαμανδικά και σε αποσπασματική κατάσταση και η άλλη είναι στα λατινικά και καταγράφει τον θαυμασμό που ένιωθε κάποιος θαυμαστής για τον Μπρίγκελ, του οποίου η τέχνη ξεπερνά την ίδια την Φύση.

Ο πίνακας χρονολογείται στο τέλος της καριέρας του Μπρίγκελ, όταν έδειξε εντονότερο ενδιαφέρον για τον φυσικό κόσμο. Αν και μικροσκοπικό, το τοπίο που βλέπουμε μέσα από το άνοιγμα είναι λουσμένο σε ένα λεπτό φως που σιγοβράζει σαν δροσιά στα φυλλώματα.

 Περιγραφή 
Στο πίσω μέρος του πίνακα αναγράφεταιRichardson, 2011, page 61 :

Ότι λείπει από τη φύση, λείπει από την τέχνη μας,

Τόσο μεγάλη ήταν η χάρη που δόθηκε στον ζωγράφο μας.

Εδώ η φύση, εκφρασμένη σε ζωγραφικές μορφές, εκπλήσσεται

Για να δει μέσα από αυτούς τους σακάτηδες ότι ο Μπρίγκελ είναι ισάξιός της.

 Ανάλυση 
Τα σύγχρονα μάτια μπορεί να συμπεράνουν ότι ο Μπρίγκελ ήθελε να προκαλέσει συμπάθεια για τη δυσχερή θέση των αναπήρων. Από ιστορική άποψη αυτό είναι απίθανο. Οι Ευρωπαίοι της εποχής του Μπρίγκελ δεν έδιναν ιδιαίτερη σημασία στους ζητιάνους και ο πίνακας προσφέρει ενδείξεις ότι ο Μπρίγκελ συμμεριζόταν αυτή την απαξίωση : οι μορφές βρίσκονται έξω από τα τείχη της πόλης και είναι τοποθετημένες με τέτοιο τρόπο ώστε να προκαλούν περιφρόνηση και διασκέδαση. Η αλεπού σε ρισμένες από τις μορφές ήταν εκείνη τη μορφή σύμβολο γελοιοποίησης στη πολιτική γελοιογραφία και στην πραγματική ζωή. Η γυναίκα πίσω από τους ζητιάνους κουβαλάει ένα άδειο μπολ και τείνει να φαίνεται πως αγνοεί τους ζητιάνους.Bonn 2006, page 111

Έργα




Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

The Beggars at the Louvre 
99 works by Pieter Bruegel the Elder 
Complete list of paintings which includes all of the 100 proverbs from the painting, with explanation (in French). 
 Creativity Brueghel laid the foundation of the Netherlands School

Pieter Bruegel the Elder: Drawings and Prints, a full text exhibition catalog from The Metropolitan Museum of Art, which includes material on The Beggars (see Crippled Beggars)