Δολοφονία του Ανουάρ Σαντάτ

Στις 6 Οκτωβρίου 1981, ο Ανουάρ Σαντάτ, ο 3ος Πρόεδρος της Αιγύπτου, δολοφονήθηκε κατά τη διάρκεια της ετήσιας νικηφόρας παρέλασης που πραγματοποιήθηκε στο Κάιρο για τον εορτασμό της Επιχείρησης Μπαντρ, κατά την οποία ο αιγυπτιακός στρατός είχε διασχίσει τη Διώρυγα του Σουέζ και είχε πάρει πίσω τη χερσόνησο του Σινά από το Ισραήλ στην αρχή του πολέμου του Γιομ Κιπούρ.  Τη δολοφονία ανέλαβαν μέλη της Αιγυπτιακής Ισλαμικής Τζιχάντ. Αν και το κίνητρο έχει συζητηθεί, η δολοφονία του Σαντάτ πιθανότατα προήλθε από Άραβες εθνικιστές που αντιτάχθηκαν στην ειρηνευτική πρωτοβουλία του Σαντάτ με το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες σχετικά με τις Συμφωνίες του Καμπ Ντέιβιντ.

 Ιστορικό 
Μετά τις Συμφωνίες του Καμπ Ντέιβιντ, ο Σαντάτ και ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μεναχέμ Μπέγκιν μοιράστηκαν το Νόμπελ Ειρήνης το 1978. Ωστόσο, η επακόλουθη Συνθήκη Ειρήνης Αιγύπτου-Ισραήλ του 1979 έγινε δεκτή με διαμάχες μεταξύ των αραβικών εθνών, ιδιαίτερα των Παλαιστινίων. Η ένταξη της Αιγύπτου στον Αραβικό Σύνδεσμο ανεστάλη (και δεν αποκαταστάθηκε μέχρι το 1989). BBC Timeline: Arab League Ο ηγέτης της PLO Γιάσερ Αραφάτ είχε δηλώσει:Αφήστε τους να υπογράψουν ό,τι τους αρέσει. Η ψευδής ειρήνη δεν θα διαρκέσει.  Στην Αίγυπτο, διάφορες τζιχαντιστικές ομάδες, όπως η Αιγυπτιακή Ισλαμική Τζιχάντ και η al-Jama'a al-Islamiyya, χρησιμοποίησαν τις Συμφωνίες του Καμπ Ντέιβιντ για να συγκεντρώσουν υποστήριξη για τον σκοπό τους.  Προηγουμένως συμπαθείς στην προσπάθεια του Σαντάτ να τους ενσωματώσει στην αιγυπτιακή κοινωνία,  οι ισλαμιστές της Αιγύπτου ένιωθαν τώρα προδομένοι και ζήτησαν δημόσια την ανατροπή του Αιγύπτιου προέδρου και την αντικατάσταση του συστήματος διακυβέρνησης του έθνους με μια κυβέρνηση βασισμένη στην ισλαμική θεοκρατία. 

Οι τελευταίοι μήνες της προεδρίας του Σαντάτ χαρακτηρίστηκαν από εσωτερική ένταση. Ο Σαντάτ απέρριψε τους ισχυρισμούς ότι η εξέγερση υποκινήθηκε από εσωτερικά ζητήματα, πιστεύοντας ότι η Σοβιετική Ένωση στρατολογούσε τους περιφερειακούς συμμάχους της στη Λιβύη και τη Συρία προκειμένου να υποκινήσει μια εξέγερση που τελικά θα τον αναγκάσει να φύγει από την εξουσία. Μετά από ένα αποτυχημένο στρατιωτικό πραξικόπημα τον Ιούνιο του 1981, ο Σαντάτ διέταξε μια μεγάλη καταστολή που είχε ως αποτέλεσμα τη σύλληψη πολλών στελέχη της αντιπολίτευσης. Αν και εξακολουθούσε να διατηρεί υψηλά επίπεδα δημοτικότητας στην Αίγυπτο, λέγεται ότι δολοφονήθηκε στο αποκορύφωμα της αντιδημοφιλίας του. 

 Αιγυπτιακή Ισλαμική Τζιχάντ 
Νωρίτερα στην προεδρία του Σαντάτ, οι ισλαμιστές είχαν επωφεληθεί από την «επανάσταση της επανόρθωσης» και την απελευθέρωση από τη φυλακή ακτιβιστών που φυλακίστηκαν υπό τον Γκαμάλ Άμπντελ Νάσερ , αλλά η συνθήκη του Σινά με το Ισραήλ εξόργισε τους ισλαμιστές, ιδιαίτερα τη ριζοσπαστική Αιγυπτιακή Ισλαμική Τζιχάντ. Σύμφωνα με συνεντεύξεις και πληροφορίες που συγκέντρωσε ο δημοσιογράφος Λώρενς Ράιτ, η ομάδα στρατολογούσε στρατιωτικούς και συγκέντρωνε όπλα, περιμένοντας την κατάλληλη στιγμή για να ξεκινήσει μια πλήρη ανατροπή της υπάρχουσας τάξης στην Αίγυπτο. Επικεφαλής στρατηγός του El-Jihad ήταν ο Abbud al-Zumar, ένας συνταγματάρχης της υπηρεσίας στρατιωτικών πληροφοριών του οποίου το σχέδιο ήταν να σκοτώσει τους κύριους ηγέτες της χώρας, να καταλάβει το αρχηγείο του στρατού και την κρατική ασφάλεια, το κτίριο του τηλεφωνικού κέντρου και φυσικά το κτίριο ραδιοφώνου και τηλεόρασης, όπου θα μεταδίδονταν στη συνέχεια ειδήσεις για την ισλαμική επανάσταση, εξαπολύοντας – όπως περίμενε – μια λαϊκή εξέγερση ενάντια στην κοσμική εξουσία σε όλη τη χώρα. 

Τον Φεβρουάριο του 1981, οι αιγυπτιακές αρχές ειδοποιήθηκαν για το σχέδιο του El-Jihad με τη σύλληψη ενός πράκτορα που μετέφερε κρίσιμες πληροφορίες. Τον Σεπτέμβριο, ο Σαντάτ διέταξε μια εξαιρετικά αντιδημοφιλή σύλληψη περισσότερων από 1.500 ατόμων, συμπεριλαμβανομένων πολλών μελών της Τζιχάντ, αλλά και του Κόπτη Πάπα και άλλων Κόπτων κληρικών, διανοουμένων και ακτιβιστών όλων των ιδεολογικών στρωμάτων. 'Cracking Down', Time, 14 September 1981 Επίσης, απαγορεύτηκε και κάθε μη κυβερνητικός τύπος.  Οι συλλήψεις αυτές είχαν σαν αποτελέσμα να χαθεί ένας πυρήνα της τζιχάντ στον στρατό με επικεφαλής τον υπολοχαγό Khalid Al-Islambouli, ο οποίος θα κατάφερνε να δολοφονήσει τον Σαντάτ τον Οκτώβριο. 

Σύμφωνα με τον Tala'at Qasim, πρώην επικεφαλής της Gama'a Islamiyya που έδωσε συνέντευξη στο Middle East Report, δεν ήταν η Ισλαμική Τζιχάντ αλλά η οργάνωσή του, γνωστή στα αγγλικά ως "Ισλαμική Ομάδα", που οργάνωσε τη δολοφονία και στρατολόγησε τον δολοφόνο. Μέλη του "Majlis el-Shura" ("Συμβουλευτικό Συμβούλιο") της Ομάδας - με επικεφαλής τον διάσημο τυφλό σεΐχη - συνελήφθησαν δύο εβδομάδες πριν από την δολοφονία, αλλά δεν αποκάλυψαν τα υπάρχοντα σχέδια και ο Ισλαμπούλι πέτυχε να δολοφονήσει τον Σαντάτ. For an account that uses this version of events, look at Middle East Reports January–March 1996 issue, specifically Hisham Mubarak's interview with ? On pp. 42–43 Qasim deals specifically with rumors of Jihad Group involvement in the assassination, and denies them entirely.

 Δολοφονία 
αριστερά|μικρογραφία|Ο Σαντάτ (αριστερά) με τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Τζίμι Κάρτερ (δεξιά) στην Ουάσινγκτον, στις 8 Απριλίου 1980, κατά τη διάρκεια επίσκεψης στον Λευκό Οίκο.

Στις 6 Οκτωβρίου 1981, πραγματοποιήθηκε μια παρέλαση νίκης στο Κάιρο για να τιμήσει την όγδοη επέτειο από τη διάβαση της Διώρυγας του Σουέζ από την Αίγυπτο κατά τη διάρκεια του πολέμου του Γιομ Κιπούρ.  Ο Σαντάτ προστατεύονταν από τέσσερα επίπεδα ασφαλείας και οκτώ σωματοφύλακες και η στρατιωτική παρέλαση θα έπρεπε να ήταν ασφαλής λόγω των κανόνων κατάσχεσης πυρομαχικών. Καθώς αεροσκάφη τύπου Mirage της Αιγυπτιακής Πολεμικής Αεροπορίας πετούσαν από πάνω, αποσπώντας την προσοχή του πλήθους, στρατιώτες του Αιγυπτιακού Στρατού και στρατιωτικά φορτηγά που ρυμουλκούσαν πυροβολικό παρέλασαν από μπροστά. Ένα φορτηγό περιείχε το απόσπασμα δολοφονίας, με επικεφαλής τον υπολοχαγό Χαλίντ Ισλαμπούλι. Καθώς περνούσε την εξέδρα επισήμων, ο Ισλαμπούλι ανάγκασε τον οδηγό υπό την απειλή του όπλου να σταματήσει. Από εκεί, οι δολοφόνοι κατέβηκαν και ο Ισλαμπούλι πλησίασε τον Σαντάτ με τρεις χειροβομβίδες κρυμμένες κάτω από το κράνος του. Ο Σαντάτ στάθηκε για να λάβει τον χαιρετισμό του. Ο ανιψιός του Ανουάρ, Ταλαάτ Ελ Σαντάτ είπε αργότερα: Ο πρόεδρος νόμιζε ότι οι δολοφόνοι ήταν μέρος της παράστασης όταν πλησίασαν τις κερκίδες πυροβολώντας, έτσι στάθηκε χαιρετώντας τους,  οπότε ο Ισλαμπούλι πέταξε όλες τις χειροβομβίδες του στον Σαντάτ, μόνο μία από τις οποίες εξερράγη (αλλά υποχώρησαν), και επιπλέον δολοφόνοι βγήκαν από το φορτηγό, πυροβολώντας στις κερκίδες μέχρι να εξαντλήσουν τα πυρομαχικά τους και στη συνέχεια προσπάθησαν να τραπούν σε φυγή. Αφού χτυπήθηκε ο Σαντάτ και έπεσε στο έδαφος, οι άνθρωποι πέταξαν καρέκλες γύρω του για να τον προστατεύσουν από την βροχή των σφαίρων.

Η επίθεση διήρκεσε περίπου δύο λεπτά. Ο Σαντάτ και δέκα άλλοι σκοτώθηκαν αμέσως ή υπέστησαν θανατηφόρα τραύματα, μεταξύ των οποίων ο υποστράτηγος Χασάν Αλάμ, ο Χαλφάν Νάσερ Μοχάμεντ (στρατηγός από την αντιπροσωπεία του Ομάν), ο Samir Helmy Ibrahim, ο Mohammed Yousuf Rashwan (ο προεδρικός φωτογράφος), ο Saeed Abdel Raouf Bakr, ο Κινέζος μηχανικός Zhang Baoyu,  καθώς και ο πρέσβης της Κούβας στην Αίγυπτο και ο Κόπτης Ορθόδοξος επίσκοπος, Ανμπά Σαμουήλ των Κοινωνικών και Οικουμενικών Υπηρεσιών. 

Είκοσι οκτώ τραυματίστηκαν, μεταξύ των οποίων ο Αντιπρόεδρος Χόσνι Μουμπάρακ, ο Ιρλανδός υπουργός Άμυνας Τζέιμς Τάλι, ο Σάιεντ Μαρέι, σύμβουλος του Ανουάρ Σαντάτ, ο Βέλγος πρεσβευτής Κλοντ Ρουέλ, ο Κόπτης Επίσκοπος Σαμουήλ και τέσσερις αξιωματικοί των Ενόπλων Δυνάμεων των Ηνωμένων Πολιτειών .  Οι δυνάμεις ασφαλείας έμειναν στιγμιαία άναυδοι, αλλά αντέδρασαν μέσα σε 45 δευτερόλεπτα. Ο Σουηδός πρέσβης Olov Ternström κατάφερε να διαφύγει με ασφάλεια.   Η κρατική τηλεόραση της Αιγύπτου, η οποία μετέδιδε ζωντανά την παρέλαση, γρήγορα έκοψε τη στρατιωτική μουσική και τις απαγγελίες του Κορανίου .  Ένας από τους δράστες σκοτώθηκε και οι άλλοι τρεις τραυματίστηκαν και συνελήφθησαν. Ο Σαντάτ μεταφέρθηκε με αεροπλάνο σε στρατιωτικό νοσοκομείο  όπου και πέθανε σχεδόν δύο ώρες αργότερα.  Ο θάνατος του Σαντάτ αποδόθηκε σε «βίαιο νευρικό σοκ και εσωτερική αιμορραγία στην κοιλότητα του θώρακα, όπου ο αριστερός πνεύμονας και τα κύρια αιμοφόρα αγγεία κάτω από αυτόν κόπηκαν». 

 Επακόλουθα 
δεξιά|μικρογραφία|Μια επιγραφή στο Μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη, όπου είναι θαμμένος ο Σαντάτ.
Σε συνδυασμό με τη δολοφονία, οργανώθηκε μια εξέγερση στο Ασιούτ στην Άνω Αίγυπτο. Οι αντάρτες πήραν τον έλεγχο των αρχηγείων των υπηρεσιών ασφαλείας για μια ημέρα και κράτησαν τις κυβερνητικές δυνάμεις για άλλη μια μέρα. Έξι δράστες και 68 αστυνομικοί και στρατιώτες σκοτώθηκαν στις μάχες που ακολούθησαν. Ο κυβερνητικός έλεγχος δεν αποκαταστάθηκε έως ότου έφτασαν οι αλεξιπτωτιστές από το Κάιρο και η Πολεμική Αεροπορία έστειλε ένα ζευγάρι τζετ για να εκφοβίσει τους μαχητές. Οι περισσότεροι από τους μαχητές που καταδικάστηκαν για τις μάχες έλαβαν ελαφρές ποινές και εξέτισαν μόνο τρία χρόνια φυλάκιση. 

Η δολοφονία χαιρετίστηκε γενικά με ενθουσιασμό από τις κυβερνήσεις του ισλαμικού κόσμου, οι οποίες θεωρούσαν τον Σαντάτ ως προδότη της ειρηνευτικής συνθήκης Αιγύπτου-Ισραήλ . Η κρατική εφημερίδα της Συρίας, Tishreen, δημοσίευσε τον τίτλο: Η Αίγυπτος σήμερα αποχαιρετά τον απόλυτο προδότη, ενώ το Ιράν έδωσε το όνομά της σε έναν δρόμο στην Τεχεράνη από τον Ισλαμπούλι.  Ο Πρόεδρος Siad Barre της Σομαλίας και ο Πρόεδρος Gaafar Nimeiry του Σουδάν, μαζί με τον έκπτωτο διάδοχο του Ιράν, Ρεζά Παχλαβί, ήταν οι μόνοι μουσουλμάνοι πολιτικοί ηγέτες που παρευρέθηκαν στην κηδεία του Σαντάτ. 

Τον Σαντάτ διαδέχθηκε αρχικά ο Σούφι Αμπού Ταλέμπ, Πρόεδρος της Λαϊκής Συνέλευσης, ο οποίος ανέλαβε τα καθήκοντά του ως αναπληρωτής πρόεδρος και κήρυξε αμέσως κατάσταση έκτακτης ανάγκης . Οκτώ ημέρες αργότερα, στις 14 Οκτωβρίου 1981, ο Αντιπρόεδρος του Σαντάτ, Χόσνι Μουμπάρακ, ορκίστηκε ως νέος Αιγύπτιος Πρόεδρος, παραμένοντας στη θέση του για σχεδόν 30 χρόνια μέχρι την παραίτησή του ως αποτέλεσμα της αιγυπτιακής επανάστασης του 2011 .   

 Ταφή 
Ο Σαντάτ θάφτηκε στο Μνημείο Άγνωστου Στρατιώτη, που βρίσκεται στην περιοχή Nasr City του Καΐρου . Η επιγραφή στον τάφο του γράφει: Ο ήρωας του πολέμου και της ειρήνης.  Στην κηδεία παρευρέθηκαν τρεις πρώην Πρόεδροι των Ηνωμένων Πολιτειών — Ρίτσαρντ Νίξον, Τζέραλντ Φορντ, Τζίμι Κάρτερ — καθώς και ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μεναχέμ Μπέγκιν, ο Γάλλος Πρόεδρος Φρανσουά Μιτεράν, ο Δυτικογερμανός Καγκελάριος Χέλμουτ Σμιτ, ο Ιταλός Πρόεδρος Σάντρο Περτίνι, ο Ιρλανδός Πρόεδρος Patrick Hillery, ο Ισπανός πρωθυπουργός Λεοπόλδο Κάλβο Σοτέλο και ο βασιλιάς του Βελγίου .  Ο εν ενεργεία Πρόεδρος των ΗΠΑ Ρόναλντ Ρήγκαν, ο οποίος είχε επιζήσει από μια απόπειρα δολοφονίας του αρκετούς μήνες νωρίτερα, επέλεξε να μην παραστεί λόγω της τεταμένης πολιτικής κατάστασης, αν και η κυβέρνησή του θα εκπροσωπούνταν από τον Υπουργό Εξωτερικών Αλεξάντερ Χέιγκ, τον Υπουργό Άμυνας Κάσπαρ Γουίνμπεργκερ και την Πρέσβειρα στα Ηνωμένα Έθνη Τζιν Κιρκπάτρικ. Παρευρέθηκαν επίσης οι Στίβι Γουόντερ και Γουόλτερ Κρόνκαϊτ .  

 Εκτέλεση δολοφόνων 
Ο Ισλαμπούλι και οι άλλοι δολοφόνοι δικάστηκαν, και καταδικάστηκαν σε θάνατο. Εκτελέστηκαν στις 15 Απριλίου 1982, οι δύο στρατιώτες με τυφεκισμό και οι τρεις πολίτες με απαγχονισμό. 

 Δείτε επίσης 
 Δολοφονία του Γιτζάκ Ράμπιν
Παραπομπές

 Βιβλιογραφία 



Κατηγορία:Πολιτικές δολοφονίες
Κατηγορία:Ιστορία της Αιγύπτου