Αντίο παιδιά

Το Αντίο παιδιά (γαλλικός τίτλος πρωτοτύπου Au revoir les enfants) είναι γαλλική κινηματογραφική ταινία του 1987 σε σενάριο, παραγωγή και σκηνοθεσία του Λουί Μαλ με αυτοβιογραφικά στοιχεία. Βασίζεται στη δράση του πατρός Ζακ, ενός Γάλλου ιερέα και διευθυντή σχολείου που προσέφερε καταφύγιο σε παιδιά Εβραίων κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής και του Ολοκαυτώματος. Η ταινία κέρδισε το ανώτατο βραβείο, τον Χρυσό Λέοντα, στο 44ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας.

Υπόθεση
Τον χειμώνα του 1943-1944 ο Ζυλιέν Κεντέν, μαθητής σε ένα εσωτερικό σχολείο των Καρμηλιτών στην κατεχόμενη Γαλλία, επιστρέφει στο σχολείο μετά από τις διακοπές. Φέρεται σκληρά στους άλλους μαθητές, αλλά στην πραγματικότητα είναι ένα παραχαϊδεμένο αγόρι που θα ήθελε να βρίσκεται κοντά στην οικογένειά του. Τα μαθήματα αρχίζουν και η μονοτονία κυριαρχεί, μέχρι που ο πατήρ Ζαν, ο διευθυντής του σχολείου, γνωρίζει στα παιδιά τρεις νέους μαθητές. Ο ένας από αυτούς, ο Ζαν Μπονέ, είναι συνομήλικος με τον Ζυλιέν. Ο Ζυλιέν, όπως και πολλοί άλλοι μαθητές, περιφρονεί τον Μπονέ, ένα κοινωνικά αδέξιο αγόρι με ταλέντο στα μαθηματικά και στο πιάνο.

Μια νύχτα ο Ζυλιέν ξυπνάει ξαφνικά και βρίσκει τον Μπονέ να προσεύχεται στα  εβραϊκά φορώντας κιπά. Εξερευνώντας το ντουλάπι του Μόνέ, ο Ζυλιέν μαθαίνει ότι το πραγματικό του επώνυμο είναι Κιπελστέν. Ο πατήρ Ζαν είχε συμφωνήσει να παράσχει μυστικά καταφύγιο σε μερικά Εβραιόπουλα. Μετά από ένα παιχνίδι «κυνηγιού του θησαυρού», ο Ζυλιέν και ο Ζαν Κιπελστέν/Μπονέ γίνονται φίλοι.

Η μητέρα του Ζυλιέν τον επισκέπτεται κατά την Ημέρα των Γονέων, οπότε αυτός τη ρωτάει αν ο Μπονέ, του οποίου οι γονείς δεν μπορούσαν να έλθουν, θα μπορούσε να τους συνοδεύσει σε ένα γεύμα σε καλό εστιατόριο. Στο τραπέζι η συζήτηση έχει στραφεί στον πατέρα του Ζυλιέν, που είναι ιδιοκτήτης ενός εργοστασίου, όταν εισβάλλει η Πολιτοφυλακή και επιχειρεί να εκδιώξει έναν Εβραίο πελάτη του εστιατορίου. Ο αδελφός του Ζυλιέν τους αποκαλεί «κολαμπό» (Collabos, από το Collaborationnistes, δηλαδή συνεργάτες των Γερμανών), οπότε ο επικεφαλής τους οργίζεται και λέει στην κυρίε Κεντέν: «Υπηρετούμε τη Γαλλία κυρία μου, μας προσέβαλε.» Αλλά όταν ένας αξιωματικός της Βέρμαχτ διατάζει ψυχρά τους πολιτοφύλακες να αποχωρήσουν, εκείνοι τον υπακούουν απρόθυμα. Η μητέρα του Ζυλιέν σχολιάζει ότι ο Εβραίος πελάτης φαίνεται να είναι ένας πολύ αξιοπρεπής κύριος. Επιμένει ότι δεν έχει τίποτα κατά των Εβραίων, αλλά δεν θα είχε αντίρρηση να κρεμάσουν τον σοσιαλιστή πολιτικό Λεόν Μπλουμ.

Λίγες μέρες αργότερα ο Ζοζέφ, ο βοηθός μάγειρας του σχολείου, ανακαλύπτεται ότι πουλούσε τρόφιμα του σχολείου στη μαύρη αγορά. Εμπλέκει αρκετούς μαθητές ως συνεργάτες του, μεταξύ των οποίων τον Ζυλιέν και τον αδελφό του τον Φρανσουά. Αν και ο πατήρ Ζαν είναι φανερά στενοχωρημένος από την αδικία, απολύει τον Ζοζέφ, αλλά δεν αποβάλλει τους μαθητές από το σχολείο, φοβούμενος ότι θα προσβάλει τους εύπορους και με επιρροή γονείς τους.

Ένα κρύο πρωινό του Ιανουαρίου του 1944, η Γκεστάπο εισβάλλει στο σχολείο αναζητώντας τον Ζαν Κιπελστέν. Καθώς ερευνούν την τάξη, ο Ζυλιέν προδίδει άθελά του τον Ζαν κοιτάζοντας προς το μέρος του. Καθώς και τα άλλα δύο Εβραιόπουλα καταδιώκονται, ο Ζυλιέν συναντά τον άνθρωπο που τους κατέδωσε, και είναι ο απολυμένος βοηθός μάγειρας, ο Ζοζέφ. Επιχειρώντας να δικαιολογήσει την προδοσία του στον Ζυλιέν, ο Ζοζέφ του λέει: «Μην αντιδράς με τέτοια ευσέβεια. Έχουμε πόλεμο, μικρέ.» Αηδιασμένος, ο Ζυλιέν τρέχει μακριά. Οι Ζαν και Ζυλιέν ανταλλάσσουν βιβλία όπως το συνήθιζαν, καθώς πακετάρουν τα υπάρχοντά τους εξαιτίας του κλεισίματος του σχολείου.

Καθώς οι μαθητές μπαίνουν στη σειρά στο προαύλιο του σχολείου, ένας αξιωματικός της Γκεστάπο αποδοκιμάζει τη δράση του πατρός Ζαν και αποκαλεί τον γαλλικό λαό «αδύναμο» και «απείθαρχο». Στο μεταξύ ο πατήρ Ζαν και τα τρία Εβραιόπουλα οδηγούνται έξω από τους άνδρες του. Ο π. Ζαν φωνάζει: «Αντίο παιδιά!» και εκείνα του απαντούν: «Αντίο πάτερ μου!» Καθώς φεύγουν, ο Ζαν κοιτάζει για λίγο τον Ζυλιέν και εκείνος του κινεί το χέρι σε αποχαιρετισμό.

Η ταινία τελειώνει με τη φωνή του ηλικιωμένου πλέον Ζυλιέν να αναφέρει ότι οι Μπονέ, Νεγκύς και Ντυπρέ έχασαν τη ζωή τους στο Στρατόπεδο συγκέντρωσης Άουσβιτς, ενώ ο πατέρας Ζαν πέθανε στο Μαουτχάουζεν. Οι Καρμηλίτες ξανάνοιξαν το σχολείο τον Οκτώβριο. Ο Ζυλιέν προσθέτει ότι, αν και έχουν περάσει περισσότερα από σαράντα χρόνια, θα θυμάται το κάθε δευτερόλεπτο εκείνου του πρωινού μέχρι την ημέρα που θα πεθάνει.

 Διανομή ρόλων 
 Γκασπάρ Μανές ως Ζυλιέν Κεντέν
 Ραφαέλ Fejtö ως Ζαν Κιπελστέν/«Μπονέ»
 Φρανσέν Ρασέτ ως κυρία Κεντέν (μητέρα του Ζυλιέν)
 Στανισλάς Καρέ ντε Μαλμπέργκ ως Φρανσουά Κεντέν (μεγαλύτερος αδελφός του Ζυλιέν)
 Φιλίπ Μοριέ-Ζενού (Philippe Morier-Genoud) ως πατήρ Ζαν (περ Ζαν)
 Φρανσουά Μπερλεάν ως πατήρ Μισέλ
 Ιρέν Ζακόμπ ως δεσποινίς Νταβέν
 Φρανσουά Νεγκρέ ως Ζοζέφ (βοηθός μάγειρα)
 Πέτερ Φιτς ως δρ. Μύλερ, αρχηγός της διμοιρίας της Γκεστάπο
 Πασκάλ Ριβέ ως φούρναρης
 Μπενουά Ανριέ ως Σιρόν
 Ρισάρ Λεμπέφ ως Σαγκάρ
 Ξαβιέ Λεγκράν ως Μπαμπινό
 Αρνώ Ανριέ ως Νεγκύς
 Νταμιέν Σαλό ως Ντυπρέ

 Πραγματικά γεγονότα 
Η ταινία βασίζεται σε γεγονότα της παιδικής ηλικίας του σκηνοθέτη Λουί Μαλ, ο οποίος σε ηλικία 11 ετών ήταν εσωτερικός μαθητής σε ένα σχολείο της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας κοντά στο Φονταινεμπλώ. Μια ημέρα έγινε αυτόπτης μάρτυρας μιας επιδρομής της Γκεστάπο στην οποία τρεις Εβραίοι μαθητές και ένας Εβραίος δάσκαλος πιάστηκαν και απελάθηκαν στο Στρατόπεδο συγκέντρωσης Άουσβιτς. Ο διευθυντής του σχολείου, ονόματι πατήρ Ζακ, συνελήφθη επίσης και στάλθηκε στο Στρατόπεδο συγκέντρωσης Μαουτχάουζεν-Γκούζεν, όπου πέθανε λίγο μετά την απελευθέρωση του στρατοπέδου από τον αμερικανικό στρατό. Σαράντα χρόνια αργότερα το Γιαντ Βασσέμ του Ισραήλ απέδωσε μεταθανατίως στον πατέρα Ζακ τον τίτλο του Δίκαιου των Εθνών.

Υποδοχή
 Εμπορική επιτυχία 
Το Αντίο παιδιά σημείωσε επιτυχία στη Γαλλία, με 3,5 εκατομμύρια εισιτήρια, και σχετικώς και στις ΗΠΑ-Καναδά με εισπράξεις 4,54 εκατομμύρια δολάρια.

Κριτικές
Η ταινία είχε εξαιρετικά καλή υποδοχή από τους κριτικούς κινηματογράφου. Το Αντίο παιδιά έχει ποσοστό αποδοχής 97% στον συλλογέα κριτικών ιστότοπο Rotten Tomatoes, με βάση 37 κριτικές και μέση βαθμολογία 9,1/10, με τη συναίνεση ότι: «Η αυτοβιογραφική αφήγηση του Λουί Μαλ μιας παιδικής ηλικίας σε εσωτερικό σχολείο του Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο είναι μια όμορφα φιλοτεχνημένη απεικόνιση της φιλίας και της νιότης.» Ο Metacritic έδωσε στην ταινία μέσο ζυγισμένη βαθμολογία 88 στα 100, με βάση 18 κριτικές.

Από το έτος ήδη της πρώτης προβολής του έργου στις κινηματογραφικές αίθουσες κυκλοφόρησε το σενάριο της ταινίας σε βιβλίο από τις εκδόσεις Gallimard.

 Βραβεύσεις και υποψηφιότητες 
 Έτος Βραβείο Κατηγορία Υποψήφιος Αποτέλεσμα Παραπομπή1988«Όσκαρ» Καλύτερης ξένης ταινίας η ίδια η ταινία  Καλύτερου πρωτότυπου σεναρίουΛουί Μαλ 1989BAFTA Καλύτερης ταινίας  Καλύτερης σκηνοθεσίας  Καλύτερου πρωτότυπου σεναρίου  Καλύτερης μη αγγλόφωνης ταινίας 1988Βραβεία Σεζάρ Καλύτερης ταινίας η ίδια η ταινία  Καλύτερου σκηνοθέτη Λουί Μαλ  Πιο υποσχόμενου ηθοποιού Φρανσουά Νεγκρέ  Καλύτερου σεναρίου Λουί Μαλ  Καλύτερης φωτογραφίας Ρενάτο Μπέρτα  Καλύτερου μοντάζ Εμανυέλ Καστρό  Καλύτερης ηχοληψίαςJean-Claude Laureux,Claude Villand,Bernard Leroux  Καλύτερης ενδυματολογίας Κορίν Ζορύ  Καλύτερου σχεδιασμού παραγωγής Willy Holt  1988 Χρυσές Σφαίρες Καλύτερης ξενόγλωσσης ταινίας Au revoir les enfants  1987 Βραβείο Λουί Ντελύκ Καλύτερης ταινίαςΛουί Μαλ  1987 Ενώσεως Κριτικών Κινηματογράφου του Λος Άντζελες Καλύτερης ξένης ταινίας  1987Φεστιβάλ Κινηματογράφου Βενετίας Χρυσός Λέοντας  Βραβείο OCIC  Βραβείο UNICEF  Βραβείο «Sergio Trasatti»  Ειδικό Χρυσό Ciak  1987 National Board of Review Κορυφαίες 5 διεθνείς ταινίες η ίδια η ταινία 1988Νταβίντ ντι Ντονατέλο Καλύτερης ξένης ταινίαςΛουί Μαλ  Καλύτερου ξένου σκηνοθέτη  Καλύτερου ξένου σεναρίου 1988Βραβεία Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου Καλύτερης ταινίας  Καλύτερου σκηνοθέτη  Καλύτερου σεναριογράφου  1988 Ανεξάρτητα Βραβεία Spirit Καλύτερης διεθνούς ταινίας  1988 Γαλλικής Ενώσεως Κριτικών Κινηματογράφου Καλύτερης γαλλικής ταινίας  1988 Νάστρο ντ' Αρτζέντο Σκηνοθέτη καλύτερης ξένης ταινίας  1989 Βραβεία Μπόντιλ Καλύτερης μη-αμερικανικής ταινίας  1989 Ενώσεως Κριτικών Κινηματογράφου Σικάγου Καλύτερης ξενόγλωσσης ταινίας η ίδια η ταινία  1989 Ενώσεως Γερμανικών Αιθουσών Τέχνης Ξένης ταινίας (αργυρό)  1989 Κύκλου Κριτικών Κινηματογράφου του Λονδίνου Ξενόγλωσσης ταινίας της χρονιάς  1989 Φεστιβάλ Κινηματογράφου SESC Καλύτερης ξένης ταινίας Λουί Μαλ  2022 Online Film & Television Association Film Hall of Fame (Motion Picture) η ίδια η ταινία 

Παραπομπές

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Το σενάριο της ταινίας στα Google Books
 Au revoir les enfants: Childhood's End, δοκίμιο για την ταινία από τον Philip Kemp

Κατηγορία:Ταινίες του 1987
Κατηγορία:Γαλλικές ταινίες της δεκαετίας 1980
Κατηγορία:Ταινίες σε σκηνοθεσία Λουί Μαλ
Κατηγορία:Ταινίες ενηλικίωσης
Κατηγορία:Γαλλικές δραματικές ταινίες
Κατηγορία:Νικητές Χρυσού Λέοντα
Κατηγορία:Ταινίες σχετικά με το Ολοκαύτωμα
Κατηγορία:Ταινίες από Δυτική Γερμανία