Θάνατος και κρατική κηδεία του Κονσταντίν Τσερνιένκο

Στις 10 Μαρτίου 1985, ο Κονσταντίν Ουστίνοβιτς Τσερνιένκο, ο πέμπτος Γενικός Γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος της Σοβιετικής Ένωσης και  ο έβδομος Ηγέτης της Σοβιετικής Ένωσης πέθανε σε ηλικία 74 ετών από πολλαπλές ασθένειες όπως είχε εμφύσημα, δεξιά καρδιακή ανεπάρκεια, κίρρωση του ύπατος και πολλές άλλες ασθένειες και χρόνιες και μη παθήσεις. Ο θάνατός του αναγνωρίστηκε επίσημα στις 11 Μαρτίου ταυτόχρονα από τη σοβιετική ραδιοφωνία και τηλεόραση. Στον Τσερνιένκο έγινε κρατική κηδεία μετά από τρεις ολόκληρες ημέρες εθνικού πένθους, και στη συνέχεια θάφτηκε σε ατομικό τάφο στην Κόκκινη Πλατεία στη Νεκρόπολη του Τείχους του Κρεμλίνου. Ο Μιχαήλ Γκορμπατσώφ ο μοναδικός Σοσιαλιστής Σοβιετικός ηγέτης και τελικός διάδοχος του Τσερνιένκο ως γενικός γραμματέας αμέσως με την εγκαθίδρυση Πραγματικού Σοσιαλισμού, ήταν πρόεδρος της επιτροπής που ήταν επιφορτισμένη με τη διαχείριση της κηδείας του Τσερνιένκο, που πραγματοποιήθηκε στις 13 Μαρτίου 1985, τρεις ημέρες μετά τον θάνατό του. Στην κηδεία παρευρέθηκαν πολλοί αρχηγοί και αναπληρωτές αρχηγοί κρατών, αρχηγοί και αναπληρωτές αρχηγοί κυβερνήσεων, αρχηγοί υπουργείων εξωτερικών, δικαιοσύνης, άμυνας ή άλλων κυβερνητικών υπουργείων, αρχηγοί ξένων νομοθετικών σωμάτων και εκπρόσωποι βασιλικών οικογενειών. Τα περισσότερα από τα έθνη υπό την ηγεσία του Κομμουνιστικού Κόμματος του κόσμου το 1985 εκπροσωπήθηκαν, καθώς και κομμουνιστικά κόμματα από χώρες όπου το κόμμα δεν ήταν στην εξουσία έστειλαν επίσης αντιπροσώπους. Ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ρόναλντ Ρίγκαν έστειλε τον Αντιπρόεδρο Τζορτζ Χ. Γ. Μπους. Επικήδειους εκφώνησαν οι Μιχαήλ Γκορμπατσώφ, Βίκτορ Γκρίσιν, Σεμιόν Σεργκέγιεβιτς Τσεγκλίμοφ, Πιότρ Νικολάγιεβιτς Φεντασίβοφ και Βίκτορ Μαξίμοβιτς Μίσενοφ.

 Τελευταίοι μήνες 

 Ιστορικό 
Ο Τσερνιένκο άρχισε να καπνίζει σε ηλικία εννέα ετών,[12] και ήταν πάντα γνωστός ότι ήταν βαρύς καπνιστής ως ενήλικας.[13] Πολύ πριν την εκλογή του ως γενικός γραμματέας, είχε εμφανίσει εμφύσημα και δεξιά καρδιακή ανεπάρκεια. Το 1983 απουσίαζε από τα καθήκοντά του για τρεις μήνες λόγω βρογχίτιδας, πλευρίτιδας και πνευμονίας. Ο ιστορικός John Lewis Gaddis τον περιέγραψε ως «έναν εξασθενημένο γηριατρικό τόσο ζόμπι που δεν μπορούσε να αξιολογήσει τις αναφορές πληροφοριών, ανησυχητικών ή όχι», όταν διαδέχθηκε τον Γιούρι Αντρόπωφ το 1984. Στην κηδεία του Αντρόπωφ, ο Τσερνιένκο μόλις και μετά βίας μπορούσε να διαβάσει τον επικήδειο.[7] Οι παρευρισκόμενοι ζορίστηκαν να πιάσουν το νόημα αυτού που προσπαθούσε να πει. Μιλούσε γρήγορα, κατάπινε τα λόγια του, συνέχιζε να βήχει και σταματούσε επανειλημμένα για να σκουπίσει τα χείλη και το μέτωπό του. Ανέβηκε στο Μαυσωλείο του Λένιν μέσω μιας πρόσφατα τοποθετημένης κυλιόμενης σκάλας και κατέβηκε με τη βοήθεια δύο σωματοφυλάκων. Αυτό καταδεικνύει ότι ο Τσερνιένκο ήταν ο ίδιος άρρωστος στο τελικό στάδιο.[5] Αυτό έγινε ένα αυξανόμενο πρόβλημα καθώς η ασθένεια του Τσερνιένκο τον οδήγησε να χάνει συναντήσεις με αυξανόμενη συχνότητα.

 Καλοκαίρι 1984 - Ιανουάριος 1985 
Το καλοκαίρι του 1984, οι γιατροί του τον έστειλαν στο Kislovodsk για τα μεταλλικά λουτρά, αλλά την ημέρα της άφιξής του στο θέρετρο η υγεία του Τσερνιένκο επιδεινώθηκε και προσβλήθηκε από πνευμονία. Ο Τσερνιένκο δεν επέστρεψε σύντομα στο Κρεμλίνο παρά αργότερα το 1984. Απένειμε παράσημα σε κοσμοναύτες και συγγραφείς στο γραφείο του, αλλά δεν μπόρεσε να περπατήσει στους διαδρόμους και οδηγήθηκε σε αναπηρικό καροτσάκι.

Στα τέλη του 1984, ο Τσερνιένκο μετά βίας μπορούσε να φύγει από το Κεντρικό Κλινικό Νοσοκομείο, μια βαριά φυλασσόμενη εγκατάσταση στη δυτική Μόσχα, και το Πολιτικό Γραφείο έβαζε φαξ με την υπογραφή του σε όλα τα γράμματα, όπως είχε κάνει ο Τσερνιένκο με την υπογραφή του Αντρόπωφ όταν αυτός πέθαινε. 

 Φεβρουάριος - Μάρτιος, 1985 
Η ασθένεια του Τσερνιένκο αναγνωρίστηκε για πρώτη φορά δημόσια στις 22 Φεβρουαρίου 1985 κατά τη διάρκεια μιας τηλεοπτικής προεκλογικής συγκέντρωσης στο Kuibyshev Borough της βορειοανατολικής Μόσχας, όπου ο Γενικός Γραμματέας ήταν υποψήφιος για το Ανώτατο Σοβιέτ της Ρωσικής ΣΟΣΔ, όταν το μέλος του Πολιτικού Γραφείου Βίκτορ Γκρίσιν αποκάλυψε ότι ο Γενικός Γραμματέας απουσίαζε, σύμφωνα με τις συμβουλές των γιατρών.[15] Δύο μέρες αργότερα, σε μια τηλεοπτική σκηνή που συγκλόνισε το έθνος,[16] ο Γκρίσιν έσυρε τον άρρωστο στο τελικό στάδιο Τσερνιένκο από το κρεβάτι του νοσοκομείου σε μια κάλπη για να ψηφίσει. Στις 28 Φεβρουαρίου 1985, ο Τσερνιένκο εμφανίστηκε για άλλη μια φορά στην τηλεόραση για να λάβει τα κοινοβουλευτικά διαπιστευτήρια και να διαβάσει μια σύντομη δήλωση για την εκλογική του νίκη: «η προεκλογική εκστρατεία τελείωσε και τώρα είναι καιρός να εκτελέσουμε τα καθήκοντα που μας έθεσαν οι ψηφοφόροι και οι Κομμουνιστές που έχουν μιλήσει».[15]

Το εμφύσημα και η σχετική βλάβη στους πνεύμονες και την καρδιά επιδεινώθηκαν σημαντικά για τον Τσερνιένκο τις τελευταίες τρεις εβδομάδες του Φεβρουαρίου 1985. Σύμφωνα με τον επικεφαλής γιατρό του Κρεμλίνου, Γιεβγκένι Ι. Τσάζοφ, ο Τσερνιένκο είχε επίσης αναπτύξει τόσο χρόνια ηπατίτιδα όσο και κίρρωση του ήπατος.[9]

 Θάνατος και ανακοίνωση 
Στις 10 Μαρτίου στις 3:00 μ.μ., ο Τσερνιένκο έπεσε σε κώμα και πέθανε αργότερα το ίδιο βράδυ στις 7:20 μ.μ., σε ηλικία 74 ετών. Μια νεκροψία αποκάλυψε ότι η αιτία θανάτου ήταν ένας συνδυασμός χρόνιου εμφυσήματος, μεγέθυνσης και κατεστραμμένης καρδιάς, συμφορητικής καρδιακής ανεπάρκειας και κίρρωσης του ήπατος.  Η επιβεβαίωση του θανάτου του Τσερνιένκο δημοσιοποιήθηκε τελικά την Δευτέρα 11 Μαρτίου, ταυτόχρονα από τους Σοβιετικούς ραδιοφωνικούς και τηλεοπτικούς οικοδεσπότες.[63] Η τηλεοπτική ανακοίνωση διαβάστηκε από τον Ιγκόρ Κιρρίλοφ με δάκρυα στα μάτια.[66]

 Κήρυξη εθνικού πένθους 
Κηρύχθηκε τριήμερο πένθος σε όλη τη χώρα.[17][18] Η Ινδία, [19] το Ιράκ, [19] η Συρία[20] και η Νικαράγουα[21] κήρυξαν τριήμερο πένθος. Το Πακιστάν[22] κήρυξε διήμερο πένθος. Η Ανατολική Γερμανία[23] και η Τσεχοσλοβακία[24] κήρυξαν μονοήμερο πένθος.

 Κηδεία 
Τα τμήματα Φρουράς Taman και Kantemir της πολιτοφυλακής της Μόσχας σφράγισαν το κέντρο της Μόσχας την Κυριακή 10 Μαρτίου.[81] Οι μεγάλες λεωφόροι φυλάσσονταν αυστηρά από την αστυνομία και τη στρατιωτική φρουρά της Μόσχας, ενώ στρατιώτες, φορώντας κόκκινα περιβραχιόνια με μαύρες άκρες, στέκονταν μπροστά από το Σώμα των Συνδικάτων, ενώ το ίδιο το κτίριο ήταν διακοσμημένο με πολλές κόκκινες σημαίες και άλλα κομμουνιστικά σύμβολα.[63] Η σορός του Τσερνιένκο βρισκόταν στην Αίθουσα των Πυλώνων ή στην Αίθουσα των Κιόνων της Βουλής των Συνδικάτων για τρεις ολόκληρες ημέρες, μια περίοδο πένθους κατά την οποία σοβιετικοί πολίτες, κυβερνητικοί αξιωματούχοι και διάφοροι ξένοι αξιωματούχοι ήρθαν για να αποτίσουν φόρο τιμής και να καταθέσουν στεφάνια στο το πόδι του βάθρου του φερέτρου του Τσερνιένκο. Ο Γκορμπατσώφ και άλλα μέλη του Πολιτικού Γραφείου απέδωσαν τα σέβη τους στην οικογένεια του Τσερνιένκο, συμπεριλαμβανομένης της χήρας του Άννα Τσερνιένκο και των τέκνων τους, οι οποίοι κάθονταν όλοι σε έναν χώρο υποδοχής δίπλα στο βάθρο του φερέτρου του Τσερνιένκο.[82] Παρά το επίσημο καθεστώς αθεΐας του σοβιετικού κράτους, ο Πατριάρχης Ποιμήν, Πατριάρχης Μόσχας και πάσης Ρωσίας της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, παρευρέθηκε στο λαϊκό προσκύνημα του Τσερνιένκο μαζί με Μητροπολίτες. Ο Ποιμήν, ο οποίος από καταπίεση υποστήριξε τις σοβιετικές πολιτικές στο εσωτερικό και στο εξωτερικό, διατηρώντας το εκκλησιαστικό του έργο «εντός των ορίων που καθόρισε το κράτος», εξέφρασε επίσης τα συλλυπητήριά του στη χήρα και τα παιδιά του Τσερνιένκο κατά την επίσκεψή του.[83] Την ημέρα της κηδείας, τη Τετάρτη 13 Μαρτίου, το φέρετρο του Τσερνιένκο τοποθετήθηκε σε μια άμαξα πυροβολικού και ρυμουλκήθηκε από ένα λαδοπράσινο τεθωρακισμένο όχημα BRDM-2 του Κόκκινου Στρατού σε μια πομπή προς το Μαυσωλείο του Λένιν στην Κόκκινη Πλατεία. Στην κεφαλή της πομπής, ένα μεγάλο πορτρέτο του Τσερνιένκο έφεραν μέλη του στρατού[84] τους οποίους, με τη σειρά τους, ακολούθησαν τα μέλη της οικογένειας του Τσερνιένκο, δεκάδες στεφάνια και τα στρατιωτικά και πολιτικά μετάλλια του Τσερνιένκο που μετέφεραν οι Σοβιετικοί συνταγματάρχες και άλλοι στρατιωτικοί.[85] Κατά τη διάρκεια των σοβιετικών κηδειών, τα μετάλλια του αποθανόντος τοποθετούνται σε μαξιλάρια που αργότερα συνοδεύουν το φέρετρο σε μια πομπή μέχρι τον τάφο. Εκτός από τους σοβιετικούς αξιωματούχους, ξένους αξιωματούχους και άλλους VIP που συγκεντρώθηκαν στην εξέδρα της Κόκκινης Πλατείας, πολλοί απλοί Σοβιετικοί πολίτες συγκεντρώθηκαν στην Κόκκινη Πλατεία για να λειτουργήσουν ως «σιωπηλό» κοινό. Μόλις η νεκρώσιμη ακολουθία έφτασε στην Κόκκινη Πλατεία, αποχαιρέτησαν τον Τσερνιένκο με επικήδειους μιλώντας εγκωμιαστικά από το μπαλκόνι του Μαυσωλείου του Λένιν ο Γκορμπατσώφ, ο Πρώτος Γραμματέας του Κόμματος στη Μόσχα και μέλος του Πολιτικού Γραφείου Βίκτορ Γκρίσιν και οι Σεμιόν Σεργκέγιεβιτς Τσεγκλίμοφ, Πιότρ Νικολάγιεβιτς Φεντασίβοφ και Βίκτορ Μαξίμοβιτς Μίσενοφ.

 Ταφή 
Μετά την παράδοση των εγκώμιων, μια στρατιωτική ορχήστρα έπαιξε το τρίτο μέρος της Σονάτας του Σοπέν Νο. 2 καθώς τα μέλη του Πολιτικού Γραφείου με επικεφαλής τον Γκορμπατσώφ και τον Νικολάι Τίχονοφ μετέφεραν το φέρετρο σε έναν τάφο που βρίσκεται πίσω από το Μαυσωλείο του Λένιν, ακριβώς στα δεξιά του τάφου του Σεμιόν Μπουντιόνι, Στρατάρχη της Σοβιετικής Ένωσης. Η οικογένεια του Τσερνιένκο έκανε τότε τον αποχαιρετισμό της, με τη χήρα του Άννα και την κόρη του να φιλούν τον Τσερνιένκο στο πρόσωπο σύμφωνα με τις ρωσικές ορθόδοξες παραδόσεις.[94] Καθώς το σώμα του Τσερνιένκο κατέβαινε στον τάφο, τα ρυμουλκά στον ποταμό της Μόσχας και οχήματα παντός είδους σε όλη την επικράτεια ήχησαν τις κόρνες των σημάτων τους.[92] Ο σοβιετικός εθνικός ύμνος παίχτηκε μαζί με την τελετουργική εκτόξευση πολλών βόλων πυροβολικού.[95] Ενώ οι νεκροθάφτες άρχισαν να φτυαρίζουν το χώμα, η οικογένεια του Τσερνιένκο και οι συνάδελφοί του που περιέβαλλαν αμέσως τον τάφο, πέταξαν προσεκτικά χώμα από τις δικές τους χούφτες, σύμφωνα με τις σοβιετικές ταφικές παραδόσεις.[96] Το τέλος της ταφής περιλάμβανε μια στρατιωτική παρέλαση με ναύτες με μαύρες στολές, στρατεύματα πεζικού ντυμένα στα καφέ, συνοριακές μονάδες με σκούρο πράσινο χρώμα και αεροπόρους με μπλε στολές να βαδίζουν ως σειρές δεκάδων στην Κόκκινη Πλατεία.[97] Ο Τσερνιένκο είναι το τελευταίο άτομο που έχει ενταφιαστεί στην Νεκρόπολη του Τείχους του Κρεμλίνου. 

 Υποδοχή συλλυπητηρίων ξένων αντιπροσωπειών 
Μετά την κηδεία στην Κόκκινη Πλατεία, πραγματοποιήθηκε στην Αίθουσα του Αγίου Γεωργίου του Κρεμλίνου μια δεξίωση υποδοχής συλλυπητηρίων για συμμετέχουσες αντιπροσωπίες από εκπροσώπους ξένων κρατών και Κομμουνιστικών Κομμάτων, με παρόντα τέσσερα αξιωματούχα μέλη της Σοβιετικής Ηγεσίας: τον Γενικό Γραμματέα Μιχαήλ Γκορμπατσώφ (ως επικεφαλή του ΚΚΣΕ), τον Αναπληρωτή Πρόεδρο του Ανωτάτου Σοβιέτ Βασίλι Κουζνετσόφ (ως μεταβατικό αρχηγό του κράτους), τον Πρωθυπουργό Νικολάι Τίχονοφ (ως επικεφαλή της κυβέρνησης) και τον Υπουργό Εξωτερικών Γκρομίκο (ως επικεφαλή των εξωτερικών υποθέσεων).[94] Κάθε αντιπροσωπεία στάθηκε στην ουρά για να χαιρετήσει τους τέσσερις αρχηγούς, και ύστερα να περάσει και να αποτίνει φόρο τιμής με υπόκλιση ή χαιρετισμό σε ένα πορτραίτο του Τσερνιένκο που έφερε στην γωνία πένθιμη κόκκινη κορδέλα με μαύρες άκρες.

Κατηγορία:Θάνατοι και κρατικές κηδείες σοβιετικών ηγετών