Ρουθ Πράουερ-Τζαμπβάλα

Η Ρουθ Πράουερ-Τζαμπβάλα (Αγγλικά: Ruth Prawer Jhabvala)  (Κολωνία 7 Μαΐου 1927 – Νέα Υόρκη 3 Απριλίου 2013) ήταν Αγγλίδα συγγραφέας και σεναριογράφος. Το 1975 το μυθιστόρημά της ‘’Κάψα και σκόνη’’ κέρδισε το Βραβείο Μπούκερ, αλλά είναι κυρίως γνωστή για τη μακρόχρονη συνεργασία της με τον σκηνοθέτη Τζέιμς Άιβορι. Κέρδισε δύο Όσκαρ καλύτερου διασκευασμένου σεναρίου για τις ταινίες Δωμάτιο με θέα και Επιστροφή στο Χάουαρντς Εντ, και οι δυο σκηνοθετημένες από τον Άιβορι. 

 Πρώτα χρόνια 
Η Ρουθ Πράουερ γεννήθηκε στην Κολωνία της Γερμανίας το 1927. Ο πατέρας της Μάρκους Πράουερ (Πράβερ στα πολωνικά), δικηγόρος στο επάγγελμα, εβραίος της Πολωνίας, είχε εγκαταλείψει τη χώρα του για να αποφύγει τη στράτευση. Η μητέρα της, Ελεωνόρα Κον, Γερμανοεβραία, ήταν κόρη του ιεροψάλτη της μεγαλύτερης συναγωγής στην Κολωνία. Ο πατέρας της κατηγορήθηκε για επαφές με κομμουνιστές, συνελήφθη αλλά αφέθηκε ελεύθερος. Η οικογένεια της Ρουθ ήταν από τις τελευταίες ομάδες προσφύγων που διέφυγαν από το ναζιστικό καθεστώς το 1939 και πήγαν μετανάστες στη Βρετανία.

Κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου οι Πράουερ έζησαν στο Χέντον του Λονδίνου, όπου βίωσαν όλη τη φρίκη των γερμανικών αεροπορικών επιδρομών. Η Ρουθ έγινε Βρεττανή υπήκοος το 1948. Τον επόμενο χρόνο, ο πατέρας της αυτοκτόνησε αφού ανακάλυψε ότι 40 μέλη της οικογένειάς του είχαν δολοφονηθεί κατά τη διάρκεια του Ολοκαυτώματος. Η Ρουθ, μετά τις εγκύκλιες σπουδές της, παρακολούθησε μαθήματα στο Queen Mary College, από όπου αποφοίτησε με μάστερ στην αγγλική λογοτεχνία το 1951. Ο μεγαλύτερος αδερφός της, Ζίγκμπερτ Σάλομων Πράουερ (1925–2012), έγινε αργότερα καθηγητής Γερμανικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.

 Σταδιοδρομία 
Το 1951 παντρεύτηκε τον Ινδό αρχιτέκτονα Κύρο Τζαμπβάλα. Το ζευγάρι μετακόμισε στο Νέο Δελχί και απέκτησαν τρεις κόρες. Η Ρουθ άρχισε να επεξεργάζεται τις νέες της εμπειρίες στην  που απεικόνιζαν τις συνθήκες της ινδικής κοινωνίας στα πρώτα χρόνια της ανεξαρτησίας της. Το πρώτο της μυθιστόρημα, To Whom She Will, εκδόθηκε το 1955. Ακολούθησαν τα Esmond in India (1957), The Householder (1960) και Get Ready for Battle (1963). 
Ο σκηνοθέτης Τζέιμς Άιβορι και ο παραγωγός Ισμαήλ Μέρτσαντ είχαν ιδρύσει μια κινηματογραφική εταιρεία παραγωγής με στόχο να γυρίζουν στην Ινδία ταινίες στην αγγλική γλώσσα, τις οποίες θα διένειμαν στην διεθνή αγορά. Προσέγγισαν την Πράουερ για να φτιάξει το σενάριο για μια ταινία που θα βασιζόταν στο μυθιστόρημά της The Householder. Αυτή ήταν η αρχή της μακρόχρονης συνεργασίας των Άιβορι-Μέρτσαντ-Πράουερ που είχε σαν αποτέλεσμα τη δημιουργία 22 ταινιών. Οι τρεις τους αντιπροσώπευαν τρεις διαφορετικούς πολιτισμούς και τρεις ηπείρους (Ο Άιβορι ήταν Αμερικάνος και ο Μέρτσαντ Ινδός), γι' αυτό ο Μέρτσαντ, αστειευόμενος, αποκαλούσε την ομάδα τους το τρικέφαλο τέρας.

Το 1975 έλαβε το βρετανικό λογοτεχνικό βραβείο Μπούκερ για το μυθιστόρημά της Κάψα και σκόνη, το οποίο έγινε ταινία από τον Άιβορι το 1983 και απέφερε στην Πράουερ το κινηματογραφικό βραβείο BAFTA στην κατηγορία καλύτερα διασκευασμένο σενάριο. Την ίδια χρονιά η Πράουερ μετακόμισε μαζί με τον σύζυγό της στη Νέα Υόρκη και έζησε εκεί μέχρι το θάνατό της. Έλαβε την αμερικανική υπηκοότητα το 1986. Η ίδια είχε δηλώσει πως ένιωθε άνθρωπος χωρίς ρίζες, καθώς πήγαινε από χώρα σε χώρα, από ήπειρο σε ήπειρο και από πολιτισμό σε πολιτισμό, όμως, όπως είπε, αυτό ήταν ένα από τα δυνατά της σημεία.

Προς τα τέλη του '70 η Πράουερ πρότεινε στους Άιβορι και Μέρτσαντ να ασχοληθούν με τον αγαπημένο της συγγραφέα Χένρι Τζέιμς. Το 1979 έγινε η κινηματογραφική προσαρμογή  του μυθιστορήματος Οι Ευρωπαίοι και ακολούθησε η μεταφορά στη μεγάλη οθόνη δυο ακόμη μυθιστορημάτων του Τζέιμς, Οι Βοστωνέζοι το 1984 και Η Χρυσή κούπα το 2000. Μεγαλύτερη επιτυχία γνώρισε η μεταφορά του μυθιστορήματος Δωμάτιο με θέα βασισμένο στο ομότιτλο μυθιστόρημα του συγγραφέα Ε. Μ. Φόρστερ. Η Πράουερ, με αυτήν την ταινία, κέρδισε το Όσκαρ καλύτερα διασκευασμένου σεναρίου και έτσι έγινε η μοναδική συγγραφέας στην οποία έχει απονεμηθεί και το Βραβείο Μπούκερ και το Όσκαρ σεναρίου. Το 1992 ήρθε η σειρά μιας ακόμη πετυχημένης ταινίας, Επιστροφή στο Χάουαρντς Εντ, μεταφορά και αυτή ομώνυμου μυθιστορήματος του Ε. Μ. Φόρστερ και η Πράουερ κέρδισε πάλι το Όσκαρ καλύτερα διασκευασμένου σεναρίου. Το 1993 ήταν πάλι υποψήφια στα Όσκαρ, στην ίδια κατηγορία, για την ταινία Τα απομεινάρια μιας μέρας, κινηματογραφική μεταφορά του ομώνυμου μυθιστορήματος του Ιάπωνα συγγραφέα Καζούο Ισιγκούρο.

Η ταινία Le Divorce έμελλε να είναι η τελευταία ταινία για το τρίο Άιβορι-Μέρτσαντ-Πράουερ, καθώς ο Μέρτσαντ απεβίωσε το 2005, ο θάνατός του ήταν ένα μεγάλο πλήγμα για τον Άιβορι, με τον οποίον ήταν για πάνω από 40 χρόνια σύντροφοι και συνεργάτες. Ύστερα από κάποια χρόνια, το 2009, ο Άιβορι γύρισε την τελευταία ταινία με σενάριο της Πράουερ, με τίτλο Τελευταίος προορισμός. Μετά από αυτήν ταινία η Πράουερ δεν ξανασχολήθηκε με τον κινηματογράφο, δημοσίευσε έκανε μόνο κάποιες δημοσιεύσεις στο περιοδικό The New Yorker στο οποίο, από το 1957 έχει δημοσιεύσει 31 διηγήματα.

Η Πράουερ πέθανε στο σπίτι της στο Μανχάταν στις 3 Απριλίου 2013 σε ηλικία 86 ετών, από πνευμονικό οίδημα. Ο σύζυγός της πέθανε την επόμενη χρονιά στο Λος Άντζελες. Οι κόρες τους έχουν μοιραστεί σε τρεις ηπείρους: η Άβα Τζαμπβάλα Γουντ κατοικεί στην Αγγλία, η Φιρόζα Τζαμπβάλα έγινε μουσικός και μένει στο Λος Άντζελες και η Ρενάνα Τζαμπβάλα είναι κοινωνική λειτουργός και μένει στο Αχμενταμπάντ της Ινδίας.

Κατά τη διάρκεια της παραμονής της στις Ηνωμένες Πολιτείες της είχαν απονεμηθεί:
1976 Υποτροφία Γκούγκενχάιμ
1979 Βραβείο Neil Gunn 
1984 Υποτροφία ΜακΆρθουρ 
1983 Βραβείο καλύτερης σεναριογράφου για το Κάψα και σκόνη από την Ένωση κριτικών κινηματογράφου του Λονδίνου
1986 Βραβείο καλύτερου διασκευασμένου σεναρίου για το Δωμάτιο με θέα από την Ένωση σεναριογράφων Αμερικής
1990 Βραβείο καλύτερης σεναριογράφου για το Ο κύριος και η κυρία Μπριτζ από την Ένωση κριτικών κινηματογράφου της Νέας Υόρκης
2003 Βραβείο O. Henry για τα διηγήματά της

Φιλμογραφία
Κατάλογος ταινιών με σενάριο της Ρουθ Πράουερ και σκηνοθεσία Τζέιμς Άιβορι για την εταιρία παραγωγής Merchant Ivory Productions:
 Έτος  Πρωτότυπος τίτλος  Ελληνικός τίτλος  Σημειώσεις 1963  The Householder    μεταφορά του ομώνυμου μυθιστορήματος της Πράουερ 1965  Shakespeare Wallah   πρωτότυπο σενάριο 1969  The Guru   πρωτότυπο σενάριο 1970  Bombay Talkie    πρωτότυπο σενάριο 1975  Autobiography of a Princess   πρωτότυπο σενάριο 1977  Roseland   πρωτότυπο σενάριο 1978  Hullabaloo Over Georgie and Bonnie's Pictures      τηλεταινία 1979  The Europeans  Οι Ευρωπαίοι     μεταφορά του ομώνυμου μυθιστορήματος του Χένρι Τζέιμς 1980  Jane Austen in Manhattan       βασισμένο σε θεατρικό έργο 1981  Quartet  Ερωτικό κουαρτέτο   μεταφορά του ομώνυμου μυθιστορήματος της Τζην Ρυς 1983  The Courtesans of Bombay    τηλεταινία  Heat and Dust  Κάψα και σκόνη   μεταφορά του ομώνυμου μυθιστορήματος της Πράουερ 1984  The Bostonians  Οι Βοστωνέζοι   μεταφορά του ομώνυμου μυθιστορήματος του Χένρι Τζέιμς 1985  A Room with a View  Δωμάτιο με θέα  μεταφορά του ομώνυμου μυθιστορήματος του Ε. Μ. Φόρστερ 1990  Mr. and Mrs. Bridge  Ο κύριος και η κυρία Μπριτζ  μεταφορά του ομώνυμου βιβλίου του Evan S. Connell 1992  Howards End  Επιστροφή στο Χάουαρντς Εντ   μεταφορά του ομώνυμου μυθιστορήματος του Ε. Μ. Φόρστερ 1993  The Remains of the Day  Τα απομεινάρια μιας μέρας  μεταφορά του ομώνυμου μυθιστορήματος του Καζούο Ισιγκούρο 1995  Jefferson in Paris Ο Τζέφερσον στο Παρίσι  πρωτότυπο σενάριο 1996 Surviving Picasso Πέρα από τον Πικάσο  βασισμένο στο βιβλίο Picasso: Creator and Destroyer της Αριάννα Χάφινγκτον 1998  A Soldier's Daughter Never Cries  Η κόρη του στρατιώτη δεν κλαίει ποτέ  βασισμένο στο ομώνυμο βιβλίο της Kaylie Jones 2000  The Golden Bowl  Η χρυσή κούπα  μεταφορά του ομώνυμου μυθιστορήματος του Χένρι Τζέιμς 2003  Le Divorce   βασισμένο στο ομώνυμο βιβλίο της Diane Johnson 2009  The City of Your Final Destination  Τελευταίος προορισμός  βασισμένο στο ομώνυμο βιβλίο του Πήτερ Κάμερον

Εκτός από τις συνεργασίες της με την εταιρία παραγωγής των Άιβορι και Μέρτσαντ, η Ρουθ Πράουερ-Τζαμπβάλα έγραψε τα σενάρια στις παρακάτω παραγωγές:
 1973, Ένα επεισόδιο για την αμερικάνικη τηλεοπτική σειρά ABC Afterschool Specials με τίτλο William: The Life, Works and Times of William Shakespeare (1η σεζόν, επεισόδιο 4) σε σενάριο Ρουθ Πράουερ-Τζαμπβάλα, Τζέιμς Άιβορι και Χίλντυ Παρκς
 1975, The Place of Peace, βρετανική τηλεταινία
 1985, American Playhouse (4η σεζόν, επεισόδιο 16) τηλεοπτική προσαρμογή του μυθιστορήματος Οι Ευρωπαίοι του Χένρι Τζέιμς σε σκηνοθεσία Τζέιμς Άιβορι
 1988, Μαντάμ Σουζάτσκα κινηματογραφική μεταφορά του ομώνυμου μυθιστορήματος της Μπερνίς Ρούμπενς, σε σκηνοθεσία Τζον Σλέσιντζερ. Η πρωταγωνίστρια της ταινίας, Σίρλεϊ Μακ Λέιν βραβεύτηκε για την ερμηνεία της στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Βενετίας και κέρδισε το βραβείο Α' Γυναικείου Ρόλου σε Δράμα στις Χρυσές Σφαίρες

Βιβλιογραφία
2004 My Nine Lives: Chapters of a Possible Past
1998 East Into Upper East: Plain Tales from New York and New Delhi
1995 Shards of Memory
1993 Poet and Dancer
1987 Three Continents
1987 Out of India: Selected Stories
1983 In Search of Love and Beauty
1976 How I Became a Holy Mother: And Other Stories
1975 Heat and Dust
1972 A New Dominion
1971 Experience of India
1968 A Stronger Climate: Nine Stories
1965 A Backward Place
1963 Like Birds, Like Fishes: And Other Stories
1962 Get Ready for Battle
1960 The Householder
1958 Esmond in India
1956 The Nature of Passion
1955 To Whom She Will

Ελληνικές μεταφράσεις
Ρουθ Πράουερ-Τζαμπβάλα (1992). Παράθυρο στην Ινδία. Αθήνα: Λιβάνης - Νέα Σύνορα. Μετάφραση: Σάντυ Παρίση ISBN 9789602362938
Ρουθ Πράουερ-Τζαμπβάλα (1993). Κάψα Και Σκόνη. Αθήνα: Λιβάνης - Νέα Σύνορα. Μετάφραση: Αγάπη Νταϊφά ISBN 9789602363638

 Σημειώσεις 

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Η Ρουθ Πράουερ-Τζαμπβάλα στο IMDb
 Αφιέρωμα στην Ρουθ Πράουερ-Τζαμπβάλα από την Βρετανική Βιβλιοθήκη
 Συνέντευξη του Τζέιμς Άιβορι για τη Ρουθ Πράουερ-Τζαμπβάλα

Κατηγορία:Βρετανοί συγγραφείς
Κατηγορία:Αγγλίδες μυθιστοριογράφοι
Κατηγορία:Αμερικανοί σεναριογράφοι
Κατηγορία:Βρετανοί σεναριογράφοι