Τόμας Άντριους (επιστήμονας)

Ο Τόμας Άντριους (αγγλ. Thomas Andrews, 19 Δεκεμβρίου 1813 – 26 Νοεμβρίου 1885) ήταν Ιρλανδός χημικός, φυσικοχημικός και ιατρός, με σημαντικό ερευνητικό έργο στις μεταβάσεις φάσεως μεταξύ της αέριας και της υγρής καταστάσεως. Διετέλεσε επί δεκαετίες καθηγητής της Χημείας στο Πανεπιστήμιο Κουήνς του Μπέλφαστ.

 Η ζωή του 
Ο Άντριους γεννήθηκε στο Μπέλφαστ της Βόρειας Ιρλανδίας, όπου ο πατέρας του ήταν έμπορος λινών υφασμάτων. Το 1828 εγγράφηκε στο Πανεπιστήμιο της Γλασκώβης για να σπουδάσει χημεία με καθηγητή τον Τόμας Τόμσον, αλλά συνέχισε τις σπουδές του στο Πανεπιστήμιο του Δουβλίνου, όπου διακρίθηκε, και στο Πανεπιστήμιο του Παρισιού. Τέλος πήρε διδακτορικό στην ιατρική το 1835 από το Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου.

Ξεκίνησε μια επιτυχημένη σταδιοδρομία ως ιδιώτης ιατρός στο Μπέλφαστ, διδάσκοντας επίσης χημεία σε σχολείο (το «Royal Belfast Academical Institution», όπου είχε μορφωθεί και ο ίδιος). Το 1845 διορίσθηκε αντιπρόεδρος του μόλις ιδρυθέντος Πανεπιστημίου Κουήνς του Μπέλφαστ και καθηγητής της χημείας εκεί. Παρέμεινε στις δύο αυτές θέσεις μέχρι τη συνταξιοδότησή του το 1879, σε ηλικία 66 ετών. 

Το 1842 ο Άντριους νυμφεύθηκε την Τζέιν Χάρντι Γουόκερ (Jane Hardie Walker, 1818-1899). Απέκτησαν 6 τέκνα, μεταξύ των οποίων τη μετέπειτα γεωλόγο Μαίρυ Άντριους (1854-1914). Ο Τόμας Άντριους πέθανε σε ηλικία 71 ετών και τάφηκε στο Δημοτικό Κοιμητήριο του Μπέλφαστ.

 Οι έρευνές του 
Ο Άντριους έγινε γνωστός για πρώτη φορά ως ερευνητής επιστήμονας από το έργο του στο θέμα της θερμότητας που αναπτύσσεται σε χημικές αντιδράσεις, για το οποίο η Βασιλική Εταιρεία του απένειμε το Βασιλικό Μετάλλιο το 1844. Μια άλλη σημαντική έρευνα, σε συνεργασία με τον Πήτερ Γκάθρι Τέιτ, αφορούσε το όζον. Μελέτησε επίσης την ηλεκτρική αγωγιμότητα του θερμού αέρα και των φλογών.

Η φήμη του Άντριους πάντως οφείλεται κυρίως στις έρευνές του σχετικώς με την υγροποίηση των αερίων. Τη δεκαετία του 1860 διεξήγαγε μια πλήρη διερεύνηση των νόμων των αερίων, εκφράζοντας τις σχέσεις μεταξύ της πιέσεως, της θερμοκρασίας και του όγκου στο διοξείδιο του άνθρακα. Ειδικότερα, θεμελίωσε τις έννοιες της κρίσιμης θερμοκρασίας και της κρίσιμης πιέσεως, αποδεικνύοντας ότι μια ουσία μεταβαίνει από την αέρια στην υγρή κατάσταση χωρίς καμιά διακοπή της συνεχείας,.Ο Άντριους εισήγαγε τον όρο «κρίσιμο σημείο το 1869 στη «The Bakerian lecture: On the continuity of the gaseous and liquid states of matter», Philosophical Transactions of the Royal Society, τόμος 159, Λονδίνο 1869, στη σελ. 588. Κατέληξε στο συμπέρασμα ότι:
 «... η αέρια και η υγρή κατάσταση αποτελούν απλώς διαφορετικές απέχουσες φάσεις της ιδίας συνθήκης της ύλης, και είναι δυνατόν να διαδεχθούν η μία την άλλη με μια διαδικασία συνεχούς μεταβολής.
Με πειράματα πάνω στις μεταβάσεις φάσεων, ο Άντριους έδειξε ότι το διοξείδιο του άνθρακα μπορεί να μεταβεί από όποια από τις καταστάσεις που συνήθως αποκαλούμε υγρό σε οποιαδήποτε από τις καταστάσεις που συνήθως αποκαλούμε αέριο, χωρίς απώλεια της ομοιογένειάς του. Ο φυσικομαθηματικός Τζοσάια Γουίλαρντ Γκιμπς μνημόνευσε αυτά τα πειραματικά δεδομένα προκειμένου να υποστηρίξει την εξίσωσή του για την «ελεύθερη ενέργεια Γκιμπς». Επιπλέον, τα αποτελέσματα του Άντριους πυροδότησαν έναν αγώνα δρόμου μεταξύ των ερευνητών για την υγροποίηση διάφορων άλλων αερίων: Το 1877-1878 ο Λουί Πωλ Καϊγιετέ έγινε ο πρώτος που υγροποίησε το οξυγόνο.

 Επιλεγμένες δημοσιεύσεις 
 Thomas Andrews: «The Bakerian Lecture: On the Continuity of the Gaseous and Liquid States of Matter», Philosophical Transactions of the Royal Society of London, τόμ. 159 (έτος 1869), σσ. 575-590
 Tait, P.G., και Crum Brown, A.: The Scientific Papers of the Late Thomas Andrews, Macmillan & Co., Λονδίνο και Νέα Υόρκη 1889 (περιέχει και βιογραφικό υπόμνημα του Άντριους από τους Tait και Crum Brown)

Παραπομπές

Πηγές
 Το λήμμα «Άντριους Θωμάς» στη Νέα Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια «Χάρη Πάτση», τόμος 6

Βιβλιογραφία
 Scott, E.L.: το λήμμα «Andrews, Thomas» στο Dictionary of Scientific Biography, τόμ. 1, σσ. 160-161, εκδ. Charles Scribner's Sons, Νέα Υόρκη 1970, ISBN 978-0-684-10114-9

Κατηγορία:Ιρλανδοί χημικοί
Κατηγορία:Φυσικοχημικοί
Κατηγορία:Ιρλανδοί φυσικοί
Κατηγορία:Εταίροι της Βασιλικής Εταιρείας
Κατηγορία:Απόφοιτοι του Πανεπιστημίου του Παρισιού
Κατηγορία:Απόφοιτοι του Πανεπιστημίου του Εδιμβούργου