Τομά Ρασπασάνι

Ο Τομά Ρασπασάνι (:, περίπου 1648-1718) ήταν Αλβανός Φραγκισκανός μοναχός και ιερέας, υφιστάμενος του Πιέτερ Μπογκντάνι, Αρχιεπίσκοπου των Σκοπίων, με τον οποίο οργάνωσε ένα Αλβανικό φιλοαυστριακό κίνημα, που θα πολεμούσε στον Μεγάλο Τουρκικό Πόλεμο κατά της Οθωμανικής  Αυτοκρατορίας.

 Βιογραφία 
Γεννήθηκε το 1648. Ο ακριβής τόπος γέννησής του δεν έχει καθοριστεί, και πιστεύεται ότι ήταν είτε στη Σκόπσκα Τσρνα Γκόρα, είτε στις γύρω περιοχές του Πρίζρεν ή του Ιπεκίου. Σύμφωνα με τον Βρετανό συγγραφέα Νόελ Μάλκολμ γεννήθηκε στην Σκόπσκα Τσρνα Γκόρα. Εκείνη την εποχή αυτά αποτελούσαν μέρος του Οθωμανικού Σαντζακίου των Σκοπίων και του Σαντζακίου του Πρίζρεν. Πιθανότατα γράφτηκε στο δημοτικό σχολείο και στο θεολογικό σχολείο του Τζάνγιεβο. Ο Τομά εκπαιδεύτηκε από Ιησουίτες στο Ιλλυρικό Κολέγιο στο Λορέτο. Μετά την σπουδές του στην Ιταλία διορίστηκε ιερέας ενορίας στο Πρίζρεν το 1679. Σύμφωνα με διάφορες πηγές, μιλούσε Αλβανικά, Σερβικά, Λατινικά και Ιταλικά. 

Με το ξέσπασμα του Μεγάλου Τουρκικού πολέμου, η Αυστριακή Αυτοκρατορία αναζήτησε συμμάχους στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Στις 1 ή 6 Νοεμβρίου, ο στρατηγός Ενέα Σίλβιο Πικκολομίνι έφτασε στο Πρίζρεν, όπου σύμφωνα με πηγές τον δέχτηκε "ένας αρχιεπίσκοπος και ένας πατριάρχης". Αυτό έχει ερμηνευτεί από μερικούς Γιουγκοσλάβους ιστορικούς ότι γινόταν αναφορά στον Αλβανό Καθολικό Πιέτερ Μπογκντάνι, Αρχιεπίσκοπο των Σκοπίων, και τον Αρσένιε Γ' Τσαρνόγιεβιτς, τον Σέρβο Πατριάρχη.   Αυτές οι πηγές ισχυρίζονται ότι ο Πικκολομίνι συμβουλεύτηκε τον Πατριάρχη Αρσένιε και τον Αρχιεπίσκοπο Μπογκντάνι για την οργάνωση των πρόσφατα στρατολογημένων επαναστατών και την παροχή τροφής για αυτούς, και ο Ρασπασάνι βοήθησε πολύ τον Πικκολομίνι, καθώς οι διαπραγματεύσεις γίνονταν μέσω αυτού καθώς ήξερε λατινικά και ιταλικά.  Ωστόσο, ο πατριάρχης δεν μπορούσε να είναι ο Σέρβος Πατριάρχης, καθώς "απουσίαζε από την περιοχή εκείνη την εποχή εκείνη". Ο Πιέτερ Μπογκντάνι φαινόταν να έχει διαδραματίσει τον πρωταγωνιστικό ρόλο στην οργάνωση του αλβανικού φιλοαυστριακού κινήματος στην περιοχή, ενώ ο Ρασπασάνι ήταν επίσης εξέχων πρόσωπο.  Σύμφωνα με κάποιες πηγές, ο Ρασπασάνι ήταν αυτός που συγκέντρωσε τους Αλβανούς μόνος του. 

Ο Πικκολομίνι πέθανε στο Πρίζρεν από πανώλη στις 9 Νοεμβρίου 1689, κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων. Ο Στρατηγός Φεντερίκο Βετεράνι διαδέχτηκε τον Πικκολομίνι. Ο Ρασπασάνι αντικατέστησε τον αποθανόντα Μπογκντάνι (1689†) ως αρχηγό του αλβανικού φιλοαυστριακού κινήματος.

Οι Αυστριακοί άρχισαν να οχυρώνουν τη Νις, και ο αντισυνταγματάρχης Αντόνιε Ζνόριτς επέστρεψε από το Βελιγράδι στη Νις με 2.500 πεζούς της Σερβικής Πολιτοφυλακής μετά από διαταγή του Βετεράνι. Μαζί τους ήταν και ο Ρασπασάνι, ως μεταφραστής.

Ο Ρασπασάνι έγραψε το 1693 ότι πολλοί από τους Καθολικούς του Κοσσυφοπεδίου είχαν φύγει για τη Βουδαπέστη, "όπου οι περισσότεροι από αυτούς πέθαναν, μερικοί από πείνα, άλλοι από ασθένεια".

Μετά την υποχώρηση των Αψβούργων από το Κοσσυφοπέδιο το 1690, ο Ρασπασάνι μετακόμισε μαζί με τον στρατό προς τη Βούδα, όπου έμεινε μέχρι το τέλος της ζωής του. Η ζωή του καταγράφεται εκεί σε αρχειακά έγγραφα της πόλης. Φαίνεται ότι είχε μια καλή ζωή, με μεγάλο πλούτο, ως ενεργό μέλος της κοινωνίας. Ο Ρασπασάνι είχε υψηλή θέση σε μια εκκλησία της πόλης, όπου ήταν κοντά στην τάξη των Ιησουίτων. Η διαθήκη του, που γράφτηκε λίγο πριν από το θάνατό του το 1718, φυλάσσεται ακόμα στα αρχειακά ταμεία στη Βουδαπέστη.

 Παραπομπές 

 Πηγές