Γεωγραφία της Αυστρίας

Η Αυστρία είναι ορεινή χώρα της Κεντρικής Ευρώπης, συνολικής έκτασης 83.871 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Είναι μία από τις οκτώ Αλπικές χώρες.

Είναι περίκλειστο κράτος και συνορεύει δυτικά με την Ελβετία και το πριγκιπάτο του Λίχτενσταϊν, βόρεια με τη Γερμανία και την Τσεχία, ανατολικά με την Ουγγαρία και νότια με την Σλοβενία και την Ιταλία. Το δυτικότερο τμήμα της χώρας αποτελείται από έναν στενό διάδρομο μεταξύ Γερμανίας και Ιταλίας, πλάτους μεταξύ 32 και 60 χιλιομέτρων. Το υπόλοιπο της χώρας βρίσκεται στα ανατολικά και έχει μέγιστο πλάτος από βορρά προς νότο 280 χιλιόμετρα. Η χώρα έχει μήκος σχεδόν 600 χιλιομέτρων και εκτείνεται από τη Λίμνη Κωνσταντίας () στα σύνορα Αυστρίας-Ελβετίας-Γερμανίας στα δυτικά έως τη λίμνη Νόισιντλ () στα σύνορα Αυστρίας-Ουγγαρίας στα ανατολικά. Η αντίθεση μεταξύ αυτών των δύο λιμνών, με την πρώτη να βρίσκεται στις Άλπεις και την άλλη να είναι μια τυπική λίμνη στην στέπα του δυτικότερου άκρου της Ουγγρικής Πεδιάδας απεικονίζει την ποικιλομορφία του γεωγραφικού χώρου της Αυστρίας.

Επτά από τα εννέα ομόσπονδα κρατίδια της Αυστρίας έχουν μακραίωνη ιστορική παράδοση, πολύ παλαιότερη από την ίδρυση της Δημοκρατίας της Αυστρίας το 1918. Αυτά είναι η Άνω Αυστρία, η Κάτω Αυστρία, η Στυρία, η Καρινθία, το Σάλτσμπουργκ, το Τιρόλο και το Φόραρλμπεργκ. Τα κρατίδια του Μπούργκενλαντ και της Βιέννης ιδρύθηκαν μετά το τέλος του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Το μεγαλύτερο μέρος της έκτασης του Μπούργκενλαντ ανήκε στο Βασίλειο της Ουγγαρίας, όμως ο πληθυσμός του ήταν κατά κύριο λόγο γερμανόφωνος και έτσι η περιοχή ενσωματώθηκε στην Αυστρία. Κάθε κρατίδιο έχει τη δική του πρωτεύουσα, με εξαίρεση τη Βιέννη που είναι αυτοτελές κρατίδιο εκτός από ομοσπονδιακή πρωτεύουσα. Στη Βιέννη το Δημοτικό Συμβούλιο και ο δήμαρχος της πόλης έχουν επίσης ρόλους κοινοβουλίου () και κυβερνήτη του κρατιδίου () αντίστοιχα.

Φυσική γεωγραφία
Η Αυστρία μπορεί να χωριστεί σε τρεις άνισες γεωγραφικές περιοχές. Το μεγαλύτερο μέρος της (62%) καταλαμβάνεται από τα σχετικά νεαρά βουνά των Άλπεων, αλλά στα ανατολικά αυτά δίνουν τη θέση τους σε ένα τμήμα της Πεδιάδας της Παννονίας και βόρεια του ποταμού Δούναβη βρίσκεται ο Βοημικός Δρυμός, μια παλαιότερη χαμηλότερου μέσου υψομέτρου οροσειρά.

 Οροσειρές 

 Οι Άλπεις 

Οι τρεις σπουδαιότερες οροσειρές των Άλπεων, δηλαδή οι Βόρειες ασβεστολιθικές Άλπεις, οι Κεντρικές Ανατολικές Άλπεις και οι Νότιες ασβεστολιθικές Άλπεις, διατρέχουν την Αυστρία σε άξονα δύσης-ανατολής. Οι Κεντρικές Άλπεις, οι οποίες αποτελούνται σε μεγάλο βαθμό από γρανιτική βάση, είναι οι μεγαλύτερες και υψηλότερες οροσειρές της Αυστρίας. Εκτείνονται από το Τιρόλο μέχρι περίπου τα σύνορα Στυρίας-Κάτω Αυστρίας και περιλαμβάνουν περιοχές που είναι μόνιμα παγωμένες Άλπεις Έτσταλ () στα σύνορα Τιρόλου-Ιταλίας και στις Άλπεις Χόχε Τάουερν () στο Ανατολικό Τιρόλο και την Καρινθία. Οι Βόρειες ασβεστολιθικές Άλπεις, οι οποίες εκτείνονται από το Φόραλμπεργκ ( μέσω του Τιρόλου στο Σάλτσμπουργκ κατά μήκος των γερμανικών συνόρων και μέσω της Άνω Αυστρίας και της Κάτω Αυστρίας προς τη Βιέννη, καθώς και οι Νότιες ασβεστολιθικές Άλπεις, στα σύνορα Καρινθίας-Σλοβενίας, αποτελούνται κυρίως από ασβεστόλιθο και δολομίτη.

Το Γκροσγκλόκνερ (), που φτάνει σε ύψος 3.797 m, είναι το ψηλότερο βουνό της Αυστρίας. Ως γενικότερη παρατήρηση, όσο πιο ανατολικά εκτείνονται οι Βόρειες και Κεντρικές Άλπεις τόσο περισσότερο χαμηλώνουν. Το υψόμετρο των βουνών μειώνεται επίσης βορείως και νοτίως των κεντρικών οροσειρών.

Ως γεωγραφικό χαρακτηριστικό, οι Άλπεις επισκιάζουν τις άλλες γεωμορφές. Μόλις το 28% της έκτασης της χώρας αποτελείται από λόφους ή πεδινές εκτάσεις. Τα τμήματα της χώρας που είναι καταλληλότερα για να κατοικηθούν και να καλλιεργηθούν εκτείνονται βόρεια των Άλπεων στις επαρχίες της Άνω Αυστρίας και της Κάτω Αυστρίας στην κοιλάδα του Δούναβη και στη συνέχεια εντοπίζονται ανατολικά και νότια των Άλπεων στην Κάτω Αυστρία, της Βιέννη, το Μπούργκενλαντ και την Στυρίας. Το λιγότερο ορεινό τμήμα της χώρας βρίσκεται νοτιοανατολικά των χαμηλού υψομέτρου Λάιταγκεμπιργκε () που σχηματίζουν το νότιο χείλος της λεκάνης της Βιέννης, όπου αρχίζει η στέπα της πεδιάδας της Παννονίας.

 Ο Βοημικός Δρυμός (οροσειρά) 

Ο γρανιτένιος ορεινός όγκος του Βοημικού Δρυμού () είναι μια χαμηλή οροσειρά με γυμνά και ανεμοδαρμένα οροπέδια και αφιλόξενο κλίμα. Βρίσκεται βορείως της κοιλάδας του Δούναβη και καλύπτει το υπόλοιπο 10% της έκτασης της Αυστρίας. Αξιοσημείωτη είναι επίσης η γρανιτένια κορυφογραμμή Μάνχαρτσμπεργκ ().

 Τα υψηλότερα βουνά της Αυστρίας 

+ Τα είκοσι υψηλότερα βουνά της Αυστρίας #Εικόνα Όρος Υψόμετρο (m) Περιοχή Οροσειρά 1 150px Γκροσγκλόκνερ(Großglockner) 3798 Καρινθία / Τιρόλο Ομάδα Γκλόκνερ(Glocknergruppe) 2 150px Βίλτσπίτσε(Wildspitze) 3768 Τιρόλο Άλπεις Έτσταλ(Ötztaler Alpen) 3 147px Βάισκούγκελ(Weißkugel) 3738 Τιρόλο / Νότιο Τιρόλο (Ιταλία) Άλπεις Έτσταλ(Ötztaler Alpen) 4 147px ΓκλόκνερβαντGlocknerwand 3721 Καρινθία / Τιρόλο Ομάδα Γκλόκνερ/Χόχε ΤάουερνGlocknergruppe/Hohe Tauern 5 147px Γκρόσβενεντιγκερ(Großvenediger) 3657 Τιρόλο / Σάλτσμπουργκ Βενέντιγκεργκρουπε/Χόχε Τάουερν(Venedigergruppe/Hohe Tauern) 6 146px Χίντερερ Μπρόχκογκελ(Hinterer Brochkogel) 3624 Τιρόλο Άλπεις Έτσταλ(Ötztaler Alpen) 7 146px Χίντερερε Σβέρτσε (Hintere Schwärze) 3624 Τιρόλο / Νότιο Τιρόλο (Ιταλία) Άλπεις Έτσταλ(Ötztaler Alpen) 8 146px Σίμιλαουν(Similaun) 3599 Τιρόλο / Νότιο Τιρόλο (Ιταλία) Άλπεις Έτσταλ(Ötztaler Alpen) 9 146px Φόρντερερ Μπροχκόγκελ(Vorderer Brochkogel) 3565 Τιρόλο Άλπεις Έτσταλ(Ötztaler Alpen) 10 146px Γκρόσες Βίσμπακχορν(Großes Wiesbachhorn) 3564 Σάλτσμπουργκ Ομάδα Γκλόκνερ(Glocknergruppe) 11 146px Ράινερχορν(Rainerhorn) 3559 Τιρόλο Ομάδα Βενέντιγκερ(Venedigergruppe/Hohe Tauern) 12 146px Γκρόσερ Ράμοκογκελ(Großer Ramolkogel) 3550 Τιρόλο Άλπεις Έτσταλ(Ötztaler Alpen) 13146px Χόχφερναγκτσπιτσε(Hochvernagtspitze) 3539 Τιρόλο Άλπεις Έτσταλ(Ötztaler Alpen) 14 146px Σάλφκογκελ(Schalfkogel) 3537  Τιρόλο Άλπεις Έτσταλ(Ötztaler Alpen) 15 146px Βάτσεσπιτσε(Watzespitze) 3533 Τιρόλο Άλπεις Έτσταλ(Ötztaler Alpen) 16 146px Λανγκτάουφερερσπιτσε(Langtauferer Spitze) 3529 Τιρόλο / Νότιο Τιρόλο (Ιταλία) Άλπεις Έτσταλ(Ötztaler Alpen) 17 146px Mούτμαλσπιτσε(Mutmalspitze) 3522 Τιρόλο Άλπεις Έτσταλ(Ötztaler Alpen) 18 146px Φινάιλσπιτσε(Fineilspitze) 3514 Τιρόλο / Νότιο Τιρόλο (Ιταλία) Άλπεις Έτσταλ(Ötztaler Alpen) 19 146px Χοχφάιλερ(Hochfeiler) 3510 Τιρόλο / Νότιο Τιρόλο (Ιταλία) Άλπεις Τσίλλερταλ(Zillertaler Alpen) 20 146px Τσούκερχυτλ(Zuckerhütl) 3507 Τιρόλο Άλπεις Στουμπάιερ(Stubaier Alpen)

 Ποταμοί 

 Ο Δούναβης 

Ο Δούναβης έχει τις πηγές του στη νοτιοδυτική Γερμανία και ρέει μέσω της Αυστρίας για να εκβάλλει, αφού πρώτα περάσει από άλλες χώρες, στη Μαύρη Θάλασσα. Είναι ο μόνος μεγάλος ευρωπαϊκός ποταμός που ρέει προς τα ανατολικά και η σημασία του ως εσωτερικής πλωτής οδού έχει ενισχυθεί έπειτα από την ολοκλήρωση το 1992 της διώρυγας Ρήνου-Μάιν-Δούναβη στη Βαυαρία. Η διώρυγα αυτή συνδέει τους ποταμούς Ρήνο και Μάιν με τον Δούναβη και καθιστά δυνατή την κυκλοφορία φορτηγίδων από τη Βόρεια Θάλασσα προς τη Μαύρη Θάλασσα.

Οι μεγάλοι ποταμοί βορείως της λεκάνης απορροής των αυστριακών Άλπεων (ο Ινν () στο Τιρόλο, ο Ζάλτσαχ () στο Σάλτσμπουργκ και ο Εννς () στη Στυρία και την Άνω Αυστρία) είναι άμεσοι παραπόταμοι του Δούναβη και ρέουν προς βορά για να εκβάλλουν στην κοιλάδα του Δούναβη. Από την άλλη, οι ποταμοί Γκάιλ ( και Ντράου (, ) στην Καρινθία καθώς και οι Μυρτζ () και Μουρ () στη Στυρία) εκβάλλουν νότια, στην λεκάνει του Ντράου, που εν τέλει εκβάλλει στον Δούναβη στη Σερβία. Κατά συνέπεια, η κεντρική και ανατολική Αυστρία είναι γεωγραφικά προσανατολισμένες μακριά από τη λεκάνη απορροής των Άλπεων: οι επαρχίες της Άνω και Κάτω Αυστρίας προς τον Δούναβη και οι επαρχίες της Καρινθίας και της Στυρίας προς τον Ντράου.

Πολιτική γεωγραφία

Ομόσπονδα κρατίδια

Η Αυστρία είναι ομοσπονδιακό κράτος και αποτελείται από εννέα κρατίδια.
  Ομόσπονδο κρατίδιο (Bundesland) Πρωτεύουσα300px|Χάρτης των Ομόσπονδων Κρατιδίων της Αυστρίας Ελληνικά  Γερμανικά Ελληνικά  Γερμανικά 1  Μπούργκενλαντ  Burgenland Άιζενστατ  Eisenstadt 2  Καρινθία  Kärnten Κλάγκενφουρτ  Klagenfurt am Wörthersee 3  Κάτω Αυστρία  Niederösterreich Σανκτ Πέλτεν  St. Pölten 4  Άνω Αυστρία  Oberösterreich Λιντς  Linz 5  Σάλτσμπουργκ  Salzburg Σάλτσμπουργκ  Salzburg 6  Στυρία  Steiermark Γκρατς  Graz 7  Τιρόλο  Tirol Ίνσμπρουκ  Innsbruck 8  Φόραρλμπεργκ  Vorarlberg Μπρέγκεντς  Bregenz 9  Βιέννη  Wien —

 Πόλεις 

Η μητροπολιτική περιοχή της Βιέννης είναι μακράν η μεγαλύτερη περιοχή οικιστική ζώνη της χώρας με πληθυσμό 2.067.652 κατοίκους (2005). Αυτό σημαίνει ότι το ένα τέταρτο του πληθυσμού της χώρας συγκεντρώνεται στην περιοχή της πρωτεύουσας. Το καθεστώς της πόλης έχουν 203 δήμοι. Υπάρχει επίσης ζήτημα με την εσωτερική μετανάστευση από την ύπαιθρο στα αστικά κέντρα.

Εξκλάβια και θύλακες
Παρόλο που η κοιλάδα Κλάινβασερταλ ( βρίσκεται σε αυστριακό έδαφος και ανήκει στο Φόραρλμπεργκ, η τοπογραφία της την καθιστά ένα αυστριακό εξκλάβιο εντός της Γερμανίας, καθώς μπορεί να προσεγγιστεί μόνο μέσω γερμανικού εδάφους. Άλλα εξκλάβια είναι ο δήμος Γιούνγκχολτς ( και η κοιλάδα Ρίσταλ ().

Παλαιότερα το χωριό Σάμναουν () ήταν ένας ελβετικός θύλακας που περιβάλλονταν από αυστριακό έδαφος, καθώς ήταν προσβάσιμο μόνο οδικώς μέσω του Τιρόλου. Αυτή η γεωγραφική σύνδεση οδήγησε τον 19ο αιώνα τους κατοίκους του να εγκαταλείψουν τη ραιτορωμανική μητρική τους γλώσσα και να υιοθετήσουν μια βαυαρική διάλεκτο παρόμοιας με εκείνη του γειτονικού Τιρόλου. Παρόλο που σήμερα ο δρόμος προς το Σάμναουν διέρχεται αποκλειστικά μέσα από το ελβετικό έδαφος, η τελωνειακή ελεύθερη ζώνη που είχε καθιερωθεί κάποτε εξακολουθεί να υφίσταται. Μέχρι το 1980 βρίσκονταν υπό παρόμοιο καθεστώς και ο τιρολέζικος οικισμός Σπις ( στα σύνορα με την Ελβετία. Εξαιτίας της θέσης του το χωριό αυτό είχε ελάχιστες δυνατότητες οικονομικής ανάπτυξης και πολλοί από τους κατοίκους του μετανάστευσαν σε αναζήτηση εργασίας.

Παραπομπές

Πηγές
 Elisabeth Lichtenberger; Austria - Society and Regions. Austrian Academy of Sciente Press, Vienna 2000, 491 S


Εξωτερικοί σύνδεσμοι