Εργοστάσιο Όσκαρ Σίντλερ

Το εργοστάσιο σμάλτου του Όσκαρ Σίντλερ( πολωνικά : Fabryka Emalia Oskara Schindlera ) είναι ένα πρώην εργοστάσιο μεταλλικών ειδών στην Κρακοβία. Τώρα φιλοξενεί δύο μουσεία: το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης της Κρακοβίας στα πρώην εργαστήρια, και ένα παράρτημα του Ιστορικού Μουσείου της Πόλης της Κρακοβίας, που βρίσκεται στη διεύθυνση ul. Lipowa 4 στην περιοχή Zabłocie, στο διοικητικό κτίριο του πρώην εργοστασίου σμάλτου γνωστού ως Oskar Schindler's Deutsche Emailwarenfabrik (DEF), όπως φαίνεται στην ταινία Η λίστα του Σίντλερ.

 Ιστορικό 
Το εργοστάσιο παραγωγής ειδών σμάλτου ιδρύθηκε από τρεις Εβραίους επιχειρηματίες. Οι εταίροι αγόρασαν ένα οικόπεδο στην οδό ul. Lipowa 4 για τη μελλοντική τους βάση. Τότε χτίστηκαν τα εξής: η αίθουσα σφράγισης όπου γινόταν η επεξεργασία, η προετοιμασία και η συμπίεση των μεταλλικών φύλλων, η εγκατάσταση αποξίνισης (βερνίκωμα) όπου τα δοχεία λούζονταν με διάλυμα θειικού οξέος για την απομάκρυνση όλων των ακαθαρσιών και λίπους όπου στρώθηκε το σμάλτο σε διάφορα στρώματα: πρώτα το αστάρι, μετά το χρώμα και τέλος ένα άλλο προστατευτικό βερνίκι.

Η ιδιοκτησία της εταιρείας άλλαξε πολλές φορές και η οικονομική της κατάσταση συνέχισε να χειροτερεύει. Τον Ιούνιο του 1939, η εταιρεία υπέβαλε αίτηση για κήρυξη σε  αφερεγγυότητα, η οποία ανακοινώθηκε επίσημα από το Περιφερειακό Δικαστήριο της Κρακοβίας.

 Β' Παγκόσμιος Πόλεμος 
Την 1η Σεπτεμβρίου 1939, η ναζιστική Γερμανία εισέβαλε στην Πολωνία και ξέσπασε ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος. Στις 6 Σεπτεμβρίου, τα γερμανικά στρατεύματα εισήλθαν στην Κρακοβία. Ήταν επίσης πιθανώς περίπου εκείνη την εποχή ο Όσκαρ Σίντλερ να έφτασε στην Κρακοβία. Ο Σίντλερ ήταν ένας Σουδήτης Γερμανός που ήταν μέλος του Ναζιστικού Κόμματος και πράκτορας της Abwehr. Χρησιμοποιώντας τη δύναμη των γερμανικών δυνάμεων κατοχής με την ιδιότητα του εντολοδόχου, ανέλαβε το γερμανικό κατάστημα μαγειρικών σκευών στην οδό ul. Krakowska, και τον Νοέμβριο του 1939, με την ισχύ της απόφασης της Αρχής Επιμελητείας, ανέλαβε τη διοίκηση της εταιρείας "Rekord" στην Zabłocie. Παρήγαγε επίσης οβίδες πυρομαχικών, έτσι ώστε το εργοστάσιό του να χαρακτηριστεί ως ουσιαστικό μέρος της πολεμικής προσπάθειας. Κατάφερε να χτίσει ένα υποστρατόπεδο του στρατοπέδου καταναγκαστικής εργασίας Πλάζοφ στις εγκαταστάσεις του οποίου οι Εβραίοι είχαν ελάχιστη επαφή με τους φρουρούς του στρατοπέδου.

Τον Ιανουάριο του 1940, ο Σίντλερ άλλαξε το όνομα του εργοστασίου σε Deutsche Emailwarenfabrik - DEF. Αρχικά, οι μη Εβραίοι Πολωνοί κυριαρχούσαν μεταξύ των εργαζομένων. Χρόνο με το χρόνο, ο αριθμός των Εβραίων Πολωνών εργατών που προσλαμβάνονταν μέσω του γραφείου μισθοδοσίας του γκέτο αυξανόταν. Ο Σίντλερ από αυτή την άποψη αρχικά οδηγήθηκε από οικονομικούς λόγους - η απασχόληση Εβραίων μείωσε σημαντικά το κόστος στρατολόγησης, καθώς δεν έλαβαν καμία αποζημίωση. Για κάθε Εβραίο Πολωνό εργάτη, ο διευθυντής του εργοστασίου πλήρωνε μια μικρή αμοιβή στα SS - 4 ζλότι την ημέρα για κάθε εργαζόμενη γυναίκα και 5 ζλότι την ημέρα για κάθε εργαζόμενο άνδρα. Οι μη Εβραίοι Πολωνοί παρέμειναν απασχολούμενοι κυρίως σε διοικητικές θέσεις. Ο αριθμός των Πολωνών Εβραίων εργατών αυξήθηκε από 150 άτομα το 1940 σε περίπου 1100 το 1944 (αυτό είναι το άθροισμα των εργατών από τρία κοντινά εργοστάσια).

Από την αρχή της λειτουργίας του εργοστασίου, ο Σίντλερ χρησιμοποιούσε μέρος των κερδών του για να παρέχει τρόφιμα στους Εβραίους εργάτες του. Οι συνθήκες εργασίας ήταν δύσκολες, ειδικά οι εγκαταστάσεις με τους φούρνους σμάλτου. Άλλες δυσκολίες ήταν οι χαμηλές θερμοκρασίες το χειμώνα, καθώς και οι επιδημίες ψειρών, που προκαλούσαν κυρίως δυσεντερία, αλλά και τύφο. Από την άλλη πλευρά, οι εργαζόμενοι στο εργοστάσιο του Σίντλερ λάμβαναν μεγαλύτερες μερίδες φαγητού από ό,τι σε άλλα εργοστάσια που βασίζονταν στην καταναγκαστική εργασία. Κατά τη διάρκεια της ύπαρξης του γκέτο στο Podgórze, Εβραίοι εργάτες οδηγήθηκαν στο εργοστάσιο υπό τη συνοδεία φρουρών ( Werkschutzs ) ή Ουκρανών.

Όταν το 1943 εκκαθαρίστηκε το γκέτο, οι Εβραίοι της Κρακοβίας που γλίτωσαν τον θάνατο εκείνη την εποχή μεταφέρθηκαν στο στρατόπεδο εργασίας Πλάζοφ. Η απόσταση από το γκέτο μέχρι το εργοστάσιο Emalia του Σίντλερ δεν ήταν πολύ μεγάλη, αλλά από το στρατόπεδο Πλάζοφ οι τρόφιμοι έπρεπε να περπατήσουν αρκετά μίλια. Η εργάσιμη μέρα τους ήταν ήδη δώδεκα ώρες και ο Σίντλερ στεναχωριόταν για αυτό. Για αυτό το λόγο ο Σίντλερ ζήτησε ειδική άδεια για να ιδρύσει ένα υποστρατόπεδο του στρατοπέδου Πλάζοφ στις εγκαταστάσεις του εργοστασίου του. Υποστήριξε ότι οι υπάλληλοί του έπρεπε να περπατούν περισσότερα από δέκα χιλιόμετρα από τον καταυλισμό μέχρι το εργοστάσιο κάθε μέρα και έτσι η μεταφορά τους στο εργοστάσιο θα αύξανε την αποτελεσματικότητά τους. Τα επιχειρήματά του καθώς και οι δωροδοκίες τελικά έπιασαν τόπο. Το νέο υποστρατόπεδο περιβαλλόταν από συρματοπλέγματα, χτίστηκαν σκοπιές και ανάμεσα στους στρατώνες βρισκόταν μια πλατεία συγκέντρωσης. Οι διατροφικές συνθήκες ήταν πολύ καλύτερες από ό,τι στο στρατόπεδο του Πλάζοφ, ειδικά λόγω της συνεργασίας με Πολωνούς υπαλλήλους οι οποίοι ήρθαν σε επαφή με ανθρώπους στην πόλη και έφερναν γράμματα και φαγητό στους Εβραίους εργάτες.

Η παραγωγή στο εργοστάσιο και στο στρατόπεδο ήταν ελεγχόμενη και ο Hauptsturmführer Άμον Γκετ, ο διοικητής του στρατοπέδου Πλάζοφ, ήταν συχνά φιλοξενούμενος εδώ. Χάρη στις προσπάθειες του Σίντλερ, οι επιθεωρήσεις δεν ήταν τόσο επαχθείς για τους υπαλλήλους του εργοστασίου. Μόνο μετά τη μετατροπή του στρατοπέδου του Πλάζοφ σε στρατόπεδο συγκέντρωσης τον Ιανουάριο του 1944, οι κρατούμενοι από το Zabłocie υπόκεινται σε μόνιμο έλεγχο των SS. Η εργασία διήρκεσε αρχικά 12 ώρες σε σύστημα δύο βάρδιων, στη συνέχεια 8 ώρες σε σύστημα τριών βάρδιων. Καθώς οι Ρώσοι πλησίαζαν στην Κρακοβία, οι Γερμανοί άρχισαν να εκκαθαρίζουν τα στρατόπεδα και τις φυλακές στα ανατολικά του Γενικού Κυβερνείου. Τότε ήταν που ο Σίντλερ αποφάσισε να εκκενώσει το εργοστάσιο με τους Εβραίους υπαλλήλους του στο Brünnlitz στη Σουδητία (τώρα μέρος της Τσεχικής Δημοκρατίας ).

 Μεταπολεμικά 
Μετά τον πόλεμο, ήδη από το 1946, το εργοστάσιο κρατικοποιήθηκε. Την περίοδο 1948–2002, οι πρώην εγκαταστάσεις της DEF χρησιμοποιήθηκαν από την Krakowskie Zakłady Elektroniczne Unitra-Telpod (αργότερα μετονομάστηκε σε Telpod SA), μια εταιρεία που κατασκευάζει τηλεπικοινωνιακό εξοπλισμό. Μόνο το 2005, η περιοχή επέστρεψε στη χρήση της πόλης της Κρακοβίας και από το 2007 υπάρχει το μουσείο με την έκθεση «Κρακοβία. Η περίοδος της κατοχής 1939-1945».Το μουσείο διαθέτει το γραφείο και τις σκάλες από το σετ της ταινίας η Λίστα του Σίντλερ ως μέρος της ξενάγησης.

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Κτίρια και κατασκευές στην Κρακοβία
Κατηγορία:Μουσεία στην Κρακοβία