Umschlagplatz

Umschlagplatz ( γερμανικά : σημείο περισυλλογής) ήταν ο όρος που χρησιμοποιήθηκε κατά τη διάρκεια του Ολοκαυτώματος για να δηλώσει τις περιοχές κράτησης δίπλα σε σιδηροδρομικούς σταθμούς στην κατεχόμενη Πολωνία όπου συγκεντρώνονταν Εβραίοι από τα γκέτο για απέλαση σε ναζιστικά στρατόπεδα θανάτου. Το μεγαλύτερο σημείο περισυλλογής ήταν στη Βαρσοβία δίπλα στο γκέτο της Βαρσοβίας. Το 1942 254.000 – 265.000 Εβραίοι πέρασαν από την πλατεία Umschlagplatz της Βαρσοβίας στο δρόμο τους προς το στρατόπεδο εξόντωσης Treblinka κατά τη διάρκεια της Επιχείρησης Ράινχαρντ, την πιο θανατηφόρα φάση του Ολοκαυτώματος στην Πολωνία . Συχνά εκείνοι που περίμεναν την άφιξη των τρένων του Ολοκαυτώματος , κρατούνταν στην Umschlagplatz όλη τη νύχτα.Άλλα παραδείγματα Umschlagplatz περιλαμβάνουν αυτήν στο σταθμό Radogoszcz - δίπλα στο γκέτο του Łódź - όπου οι άνθρωποι στάλθηκαν στο στρατόπεδο εξόντωσης Χέλμνo και στο Άουσβιτς.

Το 1988, ένα μνημείο ανεγέρθηκε στη Βαρσοβία για να τιμήσει τα θύματα της απέλασης από την Umschlagplatz. Το μνημείο θυμίζει φορτηγό βαγόνι με ανοιχτές τις πόρτες του. Βρίσκεται στη γωνία της οδού Stawki. 

 Γκέτο της Βαρσοβίας 
μικρογραφία|Γκέτο της Βαρσοβίας. Εβραίοι περιμένουν την απέλαση στην Umschlagplatz
Κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Επιχείρησης της Βαρσοβίας, που ξεκίνησε στις 22 Ιουλίου 1942, οι Εβραίοι απελαύνονταν στην Τρεμπλίνκα δύο φορές την ημέρα, νωρίς το πρωί, συχνά μετά από μια ολονύκτια αναμονή, και το απόγευμα. Μερικές μέρες οδηγούνταν έως και 10.000 Εβραίοι. Υπολογίζεται ότι 300.000 Εβραίοι οδηγήθηκαν στους θαλάμους αερίων της Τρεμπλίνκα. Ορισμένες πηγές το περιγράφουν ως τη μεγαλύτερη δολοφονία μιας κοινότητας στη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Η δράση της μαζικής απέλασης έληξε στις 21 Σεπτεμβρίου 1942, αν και τα τρένα για την Τρεμπλίνκα συνέχισαν να αναχωρούν από τις 19 Απριλίου 1943 μέχρι το τέλος της Εξέγερσης του Γκέτο της Βαρσοβίας το 1943. 

Η Umschlagplatz της Βαρσοβίας δημιουργήθηκε με την περίφραξη ενός δυτικού τμήματος του εμπορευματικού σιδηροδρομικού σταθμού Warszawa Gdańska που βρισκόταν δίπλα στο γκέτο. Η περιοχή περιβαλλόταν από ξύλινο φράχτη, που αργότερα αντικαταστάθηκε από τσιμεντένιο τοίχο. Κτίρια και εγκαταστάσεις σιδηροδρόμων στην τοποθεσία, καθώς και ένα πρώην καταφύγιο αστέγων και ένα νοσοκομείο μετατράπηκαν σε κέντρο επιλογής κρατουμένων. Ο υπόλοιπος σιδηροδρομικός σταθμός εξυπηρετούσε την κανονική του λειτουργία για την υπόλοιπη πόλη κατά τη διάρκεια των απελάσεων.

Ο σιδηρόδρομος που οδηγεί στην πλατεία κατασκευάστηκε αρχικά το 1876, ως πλευρική ράγα προς την κύρια γραμμή της πόλης. Αποθήκες και άλλα κτίρια χτίστηκαν μεταξύ 1921 και 1935.

Μετά τη γερμανική εισβολή στην Πολωνία τον Σεπτέμβριο του 1939, και την κατάληψη της χώρας, η πλατεία περιήλθε στη διαχείριση ενός αφοσιωμένου γερμανικού ιδρύματος, του Transferstelle (Γραφείο Μεταφορών). Αρχικά σκοπός του ήταν να επιβλέπει τη ροή των αγαθών μεταξύ του νεοσύστατου γκέτο της Βαρσοβίας και της «Άριας πλευράς» της Βαρσοβίας. Την εποχή εκείνη οι κάτοικοι του γκέτο αναφέρονταν στην πλατεία ως Umschlag. Στα τέλη Ιανουαρίου 1942, το νότιο τμήμα της πλατείας ενσωματώθηκε στο γκέτο.

 Απελάσεις στην Τρεμπλίνκα 
Από τον Ιούλιο του 1942 τα κτίρια που βρίσκονταν γύρω από την πλατεία άρχισαν να χρησιμοποιούνται από τους Γερμανούς ως τόποι επιλογής. Οι Εβραίοι συγκεντρώθηκαν και κρατήθηκαν εκεί πριν απελαθούν στο στρατόπεδο θανάτου της Τρεμπλίνκα. Το αρχηγείο των μονάδων των SS που ήταν υπεύθυνο για τις επιλογές και τις απελάσεις βρισκόταν στο κτίριο του παλιού δημοτικού σχολείου στην οδό Stawki. Η Umschlagplatz χωρίστηκε σε δύο μέρη. Το νότιο τμήμα, που βρισκόταν εντός του περιτειχισμένου γκέτο, ήταν το σημείο συγκέντρωσης όπου όσοι προορίζονταν για μεταφορά περίμεναν την άφιξη των τρένων. Το βόρειο τμήμα περιλάμβανε τη σιδηροδρομική γραμμή και τον σταθμό όπου οι άνθρωποι στοιβάζονταν στα τρένα για την Τρεμπλίνκα.

Αρχικά, οι συγκεντρώσεις για την πλατεία Umschlagplatz επιτηρούνταν από την αστυνομία του εβραϊκού γκέτο. Σπίτια ή ολόκληρα τετράγωνα αποκλείστηκαν και στη συνέχεια όλοι οι κάτοικοι αναγκάστηκαν να συγκεντρωθούν σε ελεγχόμενο σημείο, όπως σε έναν κλειστό δρόμο ή στην αυλή μιας πολυκατοικίας. Μετά από έλεγχο εγγράφων, τα άτομα αναγκάστηκαν, υπό συνοδεία, να προχωρήσουν στην πλατεία Umschlagplatz. Τα άδεια κτίρια ερευνήθηκαν και όσοι βρέθηκαν κρυμμένοι είτε σκοτώθηκαν επί τόπου είτε ενώθηκαν με αυτούς που προχωρούσαν στην πλατεία. Μερικοί νεαροί άνδρες μεταφέρθηκαν στο λεγόμενο Dulag, ένα προσωρινό στρατόπεδο εγκλεισμού, από το οποίο κάποιοι στάλθηκαν σε στρατόπεδα εργασίας και όχι σε στρατόπεδα θανάτου.

Η σειρά με την οποία εκκενώθηκαν τα τετράγωνα του γκέτο οργανώθηκε από τους Γερμανούς. Ξεκινώντας τον Αύγουστο, οι γερμανικές κατοικίες και τα εργοστάσια ( szopas ) και τα γραφεία του Γιούντενρατ αποκλείστηκαν επίσης, και το προσωπικό στάλθηκε επίσης στην Umschlagplatz. Ο διάσημος Πολωνός πιανίστας, Βουαντίσουαφ Σπίλμαν , θα σωζόταν αφού τραβήχτηκε από τη γραμμή μετά την αναγνώριση του από έναν Εβραίο αστυνομικό, ο οποίος έτυχε να φρουρεί την πλατεία Umschlagplatz. Η επιβίωση του περιγράφεται στην αυτοβιογραφία του ο πιανίστας , η οποία έγινε κινηματογραφική ταινία από τον σκηνοθέτη Roman Polanski . Ο Πολάνσκι, όπως και η οικογένειά του, θα επηρεαζόταν επίσης από το Ολοκαύτωμα. Οι περισσότεροι από τους ανθρώπους που έφτασαν στην Umschlagplatz μεταφέρθηκαν εκεί μέσω της οδού Zamenhof.

 Μνημείο 
Στις 18 Απριλίου 1988, την παραμονή της 45ης επετείου από το ξέσπασμα της Εξέγερσης του Γκέτο της Βαρσοβίας, εγκαινιάστηκε ένα πέτρινο μνημείο που έμοιαζε με ανοιχτό φορτηγό βαγόνι για να σηματοδοτήσει την πλατεία Umschlagplatz. Η επιγραφή σε τέσσερις αναμνηστικές πλάκες στα πολωνικά, γίντις , αγγλικά και εβραϊκά γράφει:Σε αυτό το μονοπάτι του πόνου και του θανάτου, περισσότεροι από 300.000 Εβραίοι οδηγήθηκαν το 1942-1943 από το γκέτο της Βαρσοβίας στους θαλάμους αερίων των ναζιστικών στρατοπέδων εξόντωσης.Τα 400 πιο δημοφιλή εβραιοπολωνικά ονόματα, με αλφαβητική σειρά από Aba έως Żanna, είναι χαραγμένα στο μνημείο. Κάθε ένα τιμά τη μνήμη 1.000 θυμάτων του γκέτο της Βαρσοβίας. Το μνημείο δημιουργήθηκε από την αρχιτέκτονα Hanna Szmalenberg και τον γλύπτη Władysław Klamerus. Αντικατέστησε μια αναμνηστική πλάκα που τοποθετήθηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1940. Το 2002 ο χώρος του μνημείου και τα παρακείμενα κτίρια καταχωρήθηκαν στο Μητρώο Ιστορικών Μνημείων. 

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Ολοκαύτωμα στην Πολωνία