Ποντεστά της Κωνσταντινούπολης

Ο Ποντεστά της Κωνσταντινούπολης ήταν το ανώτατο αξίωμα του αξιωματούχου που είχε η Δημοκρατία της Βενετίας στην Λατινική αυτοκρατορία με έδρα τη Βενετική συνοικία στην Κωνσταντινούπολη τον 13ο αιώνα. Ο Ποντεστά ήταν ανεξάρτητος κυβερνήτης απέναντι στους υπηκόους του, έδινε λογαριασμό μονάχα στον Δόγη της Βενετίας, για αυτόν τον λόγο μπορούσε να φορέσει τις πορφυρές αυτοκρατορικές μπότες.Hazlitt, William Carew. The Venetian Republic: Its Rise, Its Growth, and Its Fall 421–1797. Vol. 1, A. And C. Black, 1900 Οι Βενετοί είχαν την δική τους συνοικία στην Κωνσταντινούπολη με Χρυσόβουλο που τους παραχώρησε ο αυτοκράτορας Αλέξιος Α΄ Κομνηνός.Wolff 1952, σ. 539 Ο τρόπος διοίκησης της συνοικίας ήταν άγνωστος, πιθανότατα εξέλεγαν δικό τους κυβερνήτη και μόνο σποραδικά τους διοικούσε ο απεσταλμένος της Μητρόπολης. Οι Καπετάνιοι του Βενετσιάνικου στόλου είχαν επίσης τον δικό τους λόγο στα πολιτικά γεγονότα.Wolff 1952, σ. 540 Οι κατοχές των Βενετών στην Κωνσταντινούπολη αυξήθηκαν σημαντικά μετά την Δ΄ Σταυροφορία στην οποία ηγήθηκε ο υπέργηρος Δόγης της Βενετίας Ενρίκο Ντάντολο. Μετά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης (1204) και την δημιουργία της Λατινικής αυτοκρατορίας επέβαλε τους όρους του με τους οποίους η Βενετία ήταν πρωταγωνίστρια. Η Δημοκρατία κατείχε τα 3/8 των πρώην Βυζαντινών κτήσεων, τα προνόμια που είχε με τους Βυζαντινούς αυτοκράτορες αναγνωρίστηκαν και θα είχαν κυρίαρχο λόγο στην εκλογή του Λατίνου πατριάρχη. Ο υποψήφιος που υποστήριζε ο Ενρίκο Ντάντολο Βαλδουίνος Α΄ της Κωνσταντινούπολης εξελέγη ο πρώτος Λατίνος αυτοκράτορας της Κωνσταντινούπολης.Wolff 1952, σσ. 541-543 Ο υπέργηρος Ντάντολο παρέμεινε στην Κωνσταντινούπολη μέχρι τον θάνατο του την επόμενη χρονιά (29 Μαΐου 1205) μετά την καταστροφική Μάχη της Ανδριανούπολης, είχε τον κυρίαρχο λόγο όσο ζούσε.Wolff 1952, σσ. 543-544

Η καθιέρωση του αξιώματος

Μετά τον θάνατο του Ντάντολο οι Ενετοί της Κωνσταντινούπολης εξέλεξαν τον Μαρίνο Ζενό ως Ελέω Θεού Ποντεστά και "Άρχων του ενός τετάρτου και του ημίσεως ολόκληρης της αυτοκρατορίας της Ρωμανίας" στο όνομα του Δόγη.Wolff 1952, σ. 544Marin 2004, σσ. 121, 125 Η χρήση τέτοιων φανταχτερών τίτλων έγινε πιθανότητα με στόχο να καλύψει το κενό εξουσίας που υπήρχε πέρα από την Ανδριανούπολη.Van Tricht 2011, σσ. 175–176 Με το πρώτο διάταγμα (29 Ιουνίου 1205) φαίνεται το Συμβούλιο των Ποντεστά είχε παρόμοια σύνθεση με εκείνο του Δόγη της Βενετίας με δικαστές, συμβούλους και θησαυροφύλακες.Wolff 1952, σ. 545 Η Βενετική διοίκηση είχε ως έδρα το Μοναστήρι του Παντοκράτορα.Jacoby 2006, σσ. 36–38 Σύμφωνα με τον ιστορικό του 16ου αιώνα Ντανιέλε Μπάρμπαρο η κυβέρνηση της Δημοκρατίας σχεδίαζε να μεταφέρει την πρωτεύουσα της στην Κωνσταντινούπολη. Η άποψη αυτή θεωρείται εσφαλμένη και υπερβολική, δείχνει ωστόσο την δυναμική που είχε εκείνη την εποχή σε υποθέσεις της Λατινικής αυτοκρατορίας.Wolff 1952, σσ. 545–546Madden 2012, σ. 130Marin 2004, σ. 120 Ο Πιέτρο Τζιάνι εξελέγη νέος Δόγης της Βενετίας ως διάδοχος του Ενρίκο Ντάντολο, η πρώτη πράξη του ήταν να αναγνωρίσει τον Ζένο και να αποκαταστήσει τις ισορροπίες ανάμεσα στην Μητρόπολη και την αποικία της Κωνσταντινούπολης.Wolff 1952, σ. 547 Ο Ζένο παραχώρησε τον Οκτώβριο του 1205 το Δυρράχιο, την Βαγενετία και την Κέρκυρα απ΄ευθείας στην Δημοκρατία, ο πραγματικός κυβερνήτης τους ήταν ωστόσο ο Δεσπότης της Ηπείρου Μιχαήλ Α΄ Κομνηνός Δούκας τον οποίο η Βενετία αναγνώρισε ως υποτελή.Wolff 1952, σσ. 547-549 Ο Τζιάνι επέτρεψε ωστόσο σε ανεξάρτητους Βενετούς που κατακτούσαν Βυζαντινές περιοχές να τις κυβερνήσουν αυτόνομα οι ίδιοι και να τις κληρονομούν στα παιδιά τους. Η πράξη αυτή ωστόσο αφαιρούσε εξουσίες από τον Ποντεστά, ο Μάρκος Α΄ Σανούδος που κυβερνούσε το Δουκάτο της Νάξου δήλωσε την υποταγή του απ΄ευθείας στον Λατίνο αυτοκράτορα.Wolff 1952, σ. 550 Από το 1207 ο τίτλος "Άρχων του ενός τετάρτου και του ημίσεος ολόκληρης της αυτοκρατορίας της Ρωμανίας" πέρασε απ΄ευθείας στον ίδιο τον Δόγη. Ο τίτλος διατηρήθηκε από τον Δόγη μέχρι την "Συνθήκη της Ζάρα" (1358), οι Ποντεστά τον χρησιμοποιούσαν μόνο ως εκπρόσωποι των Δόγηδων.Wolff 1952, σσ. 550-551Marin 2004, σσ. 125–126, 146–149

Η παρακμή

Με βάση Συνθήκη τον Οκτώβριο του 1205 φαίνεται ότι ο Ποντεστά και οι σύμβουλοι του συμμετείχαν στο κεντρικό συμβούλιο διοίκησης της Λατινικής αυτοκρατορίας. Οι βασικές τους ευθύνες ήταν η άμυνα της αυτοκρατορίας, η εξωτερική πολιτική και η επίλυση των διαφορών ανάμεσα στον αυτοκράτορα και τους φεουδάρχες.Van Tricht 2011, σσ. 54–55, 251 Η θέση των Βενετών στην αυτοκρατορία ήταν ωστόσο αμφίβολη, όπως εξηγεί ο ιστορικός Φιλίπ βαν Τριχτ "ήταν ταυτόχρονα ένα ανεξάρτητο κράτος και ένας φεουδάρχης της αυτοκρατορίας".Van Tricht 2011, σ. 192 Ο Ποντεστά της Κωνσταντινούπολης θα μπορούσε να κλείσει συμφωνίες και να προχωρήσει σε εμπορικές συμφωνίες με άλλους λαούς αλλά δεν ήταν υποχρεωτικά στην ίδια γραμμή με αυτή του αυτοκράτορα. Οι διαφορές ανάμεσα στην Λατινική αυτοκρατορία και στην Βενετική κοινότητα έγιναν από την αρχή εμφανείς, ο αυτοκράτορας προσπάθησε από την αρχή να περιορίσει τα δικαιώματα τους όπως είχαν προκύψει από την συνθήκη (1204-1205).Van Tricht 2011, σσ. 215–216 Οι εντάσεις φάνηκαν σύντομα (1208) όπου ο αυτοκράτορας ξεκίνησε να αγνοεί στις αποφάσεις του την γνώμη του Ποντεστά.Van Tricht 2011, σσ. 217, 252 Η σταθεροποίηση της αυτοκρατορικής εξουσίας μετά τα ασταθή πρώτα χρόνια εξασθένησε σημαντικά το Συμβούλιο των Ποντεστά, η εξουσία πέρασε στα χέρια του αυτοκράτορα.Van Tricht 2011, σ. 253 Ο Μιχαήλ Η´ Παλαιολόγος ανακατέλαβε την Βυζαντινή αυτοκρατορία και εκδίωξε όλους τους Βενετούς από την πόλη (1261).Wolff 1952, σ. 558 Αργότερα (1265) τους επέστρεψε ο ίδιος αυτοκράτορας να επιστρέψουν στην Συνοικία τους αλλά χωρίς το αξίωμα του Ποντεστά, ο διοικητής τους είχε τον τίτλο του Βάιλου ή Ρέκτορα.

Οι Ποντεστά της Κωνσταντινούπολης

Μαρίνο Ζενό, (Μάιος 1205 - Μάιος 1207) Wolff 1952, σ. 559Jacoby 2006, σσ. 66–67
Οτταβιάνο Κουερίνι, (Μάιος 1207 - Άνοιξη του 1209) Jacoby 2006, σσ. 67–68
Μαρίνο Ντάντολο, καταγράφεται το 1214, την περίοδο (1212-1216) Jacoby 2006, σ. 68
Γιάκοπο Τιέπολο, (1218-1220) έκανε Συνθήκη με την Αυτοκρατορία της Νίκαιας και δέχτηκε τον τίτλο του Δεσπότη Wolff 1952, σ. 560Jacoby 2006, σ. 69
Μαρίνο Μικιέλ, (Φθινόπωρο 1220 - Άνοιξη 1222) Wolff 1952, σ. 561
Μαρίνο Στορλάτο, (Άνοιξη 1222 - Φθινόπωρο 1223) Jacoby 2006, σσ. 69-70
Γιάκοπο Τιέπολο (Δεύτερη θητεία, Φθινόπωρο 1223 - Φθινόπωρο 1224) Jacoby 2006, σσ. 70-71
Τεοφίλο Ζενό, πρίν τον Αύγουστο του 1228 Wolff 1952, σ. 562Jacoby 2006, σ. 71
Τζιοβάννι Κουερίνι, (πριν τον Σεπτέμβριο 1228 - Άνοιξη 1229) Jacoby 2006, σσ. 71-72
Ρόμεο Κουερίνι, (Μάιος 1229 - 1231) Jacoby 2006, σ. 72
Τεοφίλο Ζενό (Δεύτερη θητεία το 1235 - πιθανότατα μέχρι το 1237) Jacoby 2006, σσ. 72-73
Αλμπερτίνο Μοροζίνι, (1237 – 1239) Wolff 1952, σ. 563Jacoby 2006, σ. 73
Τζιοβάννι Μικιέλ, (1239 – 1241), το 1241 νίκησε με Βενετικό στόλο τον αντίστοιχο της Νίκαιας Jacoby 2006, σσ. 73-75
Τζιακόμο Μπασέτζιο, (πιθανότατα ανάμεσα στο 1243 και το φθινόπωρο του 1246) Jacoby 2006, σσ. 75-76
Εγκίντιο Κουερίνι, καταγράφεται τον Απρίλιο του 1247, την περίοδο 1245-1248 Jacoby 2006, σ. 76
Μάρκο Γκαουσόνι, (Άνοιξη 1250 - Φθινόπωρο 1251) Jacoby 2006, σσ. 76-77
Αντόνιο Σοράντζο, (Φθινόπωρο 1251 - Άνοιξη 1254) Jacoby 2006, σ. 77
Πιέτρο Φοσκαρίνι, (Άνοιξη 1254 - Άνοιξη 1256) 
Γιάκοπο Ντολφίν, (Άνοιξη 1256 - 1258) Wolff 1952, σ. 564Jacoby 2006, σσ. 77-78
Μάρκο Γκραντενίγκο, (Σεπτέμβριος 1258 - Ιούλιος 1261) Jacoby 2006, σσ. 78-79

Παραπομπές

Πηγές

Jacoby, David (2006). "The Venetian Government and Administration in Latin Constantinople, 1204–1261: A State within a State". In Gherardo Ortalli; Giorgio Ravegnani; Peter Schreiner (eds.). Quarta Crociata. Venezia - Bisanzio - Impero latino. Atti delle giornate di studio. Venezia, 4-8 maggio 2004. Venice: Istituto veneto di scienze, lettere ed arti. 
Madden, Thomas F. (2012). Venice: A New History. New York: Viking. 
Marin, Şerban (2004). "Dominus quartae partis et dimidiae totius imperii Romaniae: The Fourth Crusade and the Dogal Title in the Venetian Chronicles' Representation". Quaderni della Casa Romena di Venezia. 3: 119–150.
Van Tricht, Filip (2011). The Latin Renovatio of Byzantium: The Empire of Constantinople (1204–1228). Leiden: Brill. 
Wolff, Robert Lee (1952). "A New Document from the Period of the Latin Empire of Constantinople: The Oath of the Venetian Podesta". Annuaire de l'Institut de Philologie et d'Histoire Orientales et Slaves. 12: 539–573.
Jacoby, David (1993). "The Venetian Presence in the Latin Empire of Constantinople (1204-1261): the Challenge of Feudalism and the Byzantine Inheritance". Jahrbuch der österreichischen Byzantinistik. 43: 141–201.
Jacoby, David (2001). "The Venetian Quarter of Constantinople from 1082 to 1261: Topographical Considerations". In Claudia Sode; Sarolta Takács (eds.). Novum Millennium: Studies on Byzantine History and Culture dedicated to Paul Speck. Aldershot: Ashgate.

Κατηγορία:Λατινική Αυτοκρατορία
Κατηγορία:13ος αιώνας στη Βενετική Δημοκρατία
Κατηγορία:Ποντεστά της Κωνσταντινούπολης