Ισραηλινή βομβιστική επίθεση στο ιρανικό προξενείο στη Δαμασκό

Την 1η Απριλίου 2024, μια ισραηλινή αεροπορική επιδρομή κατέστρεψε το κτήριο του ιρανικού προξενείου δίπλα στην ιρανική πρεσβεία στη Δαμασκό της Συρίας, σκοτώνοντας 16 άτομα, συμπεριλαμβανομένου του ανώτατου διοικητή της Δύναμης Κουντς του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), Ταξίαρχου Μοχαμέντ Ρεζά Ζαχεντί και άλλων επτά αξιωματικών του IRGC. Επίσης στην επίθεση σκοτώθηκαν δύο άμαχοι.  Η αεροπορική επιδρομή έλαβε χώρα κατά τη διάρκεια μιας περιόδου αυξημένης έντασης μεταξύ Ισραήλ και Ιράν, και εν μέσω του πολέμου Ισραήλ-Χαμάς και της σύγκρουσης Ισραήλ-Χεζμπολάχ.

Πολλές χώρες και διεθνείς οργανισμοί καταδίκασαν την επίθεση. Στις 13 Απριλίου 2024, το Ιράν ανταπέδωσε την επίθεση με επιδρομές πυραύλων και drone κατά του Ισραήλ. με το Ιράν να ισχυρίζεται ότι στόχευε πρωτίστως τις βάσεις από τις οποίες ξεκίνησε η επίθεση στο προξενείο.

 Ιστορικό υπόβαθρο
Από το 2013 το Ιράν διατηρεί στρατευμάτα του στη Συρία ως απάντηση στον συριακό εμφύλιο πόλεμο, καθώς η Συρία είναι ένας κρίσιμος σύμμαχος του Ιράν. Επιπλέον, έχει συμμετάσχει στην εκπαίδευση και τη χρηματοδότηση παραστρατιωτικών δυνάμεων από τη Χεζμπολάχ, μαζί με ξένες πολιτοφυλακές από το Ιράκ και το Αφγανιστάν, όχι μόνο στη Συρία αλλά και στον γειτονικό Λίβανο. Από το ξέσπασμα του συριακού εμφυλίου πολέμου το 2011, το Ισραήλ έχει πραγματοποιήσει εκατοντάδες αεροπορικές επιδρομές με στόχο περιουσιακά στοιχεία της Χεζμπολάχ εντός της χώρας.

Με την έναρξη του πολέμου Ισραήλ-Χαμάς τον Οκτώβριο του 2023, το Ισραήλ αύξησε την ένταση των επιθέσεων του στη Συρία. Από τις 12 έως τις 22 Οκτωβρίου 2023, το Ισραήλ εξαπέλυσε τουλάχιστον τρεις επιθέσεις σε αεροδρόμια στη Συρία, ιδιαίτερα στη Δαμασκό και το Χαλέπι. Συγκεκριμένα, το Ισραήλ πραγματοποίησε τη δολοφονία του Razi Mousavi, ενός ανώτερου Ιρανού στρατηγού, στη συριακή πρωτεύουσα της Δαμασκού, στις 25 Δεκεμβρίου 2023, και του ταξίαρχου Sadegh Omidzadeh, αξιωματικού πληροφοριών της Δύναμης Quds του IRGC, στις 20 Ιανουαρίου 2024.

 Επίθεση 
Την 1η Απριλίου 2024, το κτίριο του παραρτήματος του ιρανικού προξενείου δίπλα στην ιρανική πρεσβεία στη Δαμασκό καταστράφηκε από ισραηλινή αεροπορική επιδρομή. Ο Ιρανός πρεσβευτής Χοσεΐν Ακμπάρι ισχυρίστηκε ότι το κτίριο του προξενείου «στοχοποιήθηκε με έξι πυραύλους από ισραηλινά πολεμικά αεροσκάφη F-35». Ο Guardian ανέφερε ότι ισραηλινά πολεμικά αεροσκάφη ήταν υπεύθυνα για την επίθεση. Οι New York Times ανέφεραν ότι τέσσερις Ισραηλινοί αξιωματούχοι επιβεβαίωσαν ανώνυμα την ευθύνη του Ισραήλ για την επίθεση.

Ο ύποπτος πρωταρχικός στόχος της επίθεσης ήταν ο διοικητής της δύναμης Quds του IRGC, ταξίαρχος Μοχαμέντ Ρεζά Ζαχεντί, ο οποίος σκοτώθηκε στην επίθεση. Σύμφωνα με τον Guardian, ο Ζαχεντί ήταν ένας κρίσιμος παράγοντας στη σχέση μεταξύ του Ιράν και της Χεζμπολάχ. Οι New York Times ανέφεραν ότι μια ανώνυμη πηγή από τους Φρουρούς της Επανάστασης δήλωσε ότι το χτύπημα είχε στόχο μια συνάντηση μεταξύ αξιωματούχων των Ιρανών πληροφοριών και Παλαιστινίων μαχητών, συμπεριλαμβανομένων των ηγετών της Παλαιστινιακής Ισλαμικής Τζιχάντ, που συζητούσαν τον πόλεμο στη Γάζα.

Πλάνα και φωτογραφίες από την περιοχή του προξενείου μετά την επίθεση έδειξαν εκτεταμένες ζημιές, φωτιές και καπνούς. Τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι το κτίριο είχε καταστραφεί ολοσχερώς και ότι ο πρεσβευτής και η οικογένειά του, που στεγάζονταν στην διπλανή πρεσβεία, δεν έπαθαν τίποτα.

Το κτίριο της καναδικής πρεσβείας στην άλλη πλευρά του προξενικού κτιρίου υπέστη επίσης ζημιές στην επίθεση, με τουλάχιστον μερικά από τα παράθυρά του να καταστραφούν. Η πρεσβεία είναι κλειστή από το 2012 λόγω του συριακού εμφυλίου πολέμου, αν και εξακολουθεί να ανήκει στην καναδική κυβέρνηση.

 Θύματα 
Δεκαέξι σκοτώθηκαν συνολικά, μεταξύ των οποίων επτά στρατιώτες του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, πέντε πολιτοφύλακες που υποστηρίζονται από το Ιράν, ένας μαχητής της Χεζμπολάχ, ένας Ιρανός σύμβουλος και δύο πολίτες. Εκτός από τον Ζαχεντί, τα θύματα περιλάμβαναν τον αναπληρωτή του Ζαχεντί, ταξίαρχο Mohammad Hadi Haji Rahimi και πέντε Ιρανούς αξιωματούχους. Ο Ζαχεντί ήταν ο υψηλότερος αξιωματικός του IRGC που σκοτώθηκε μετά τη δολοφονία του Κασέμ Σολεϊμανί από τις ΗΠΑ τον Ιανουάριο του 2020.

 Συνέπεια 
μικρογραφία|Ο Αλί Χαμενεΐ ηγείται της κηδείας για τους σκοτωμένους στρατιώτες του IRGC στις 4 Απριλίου
Σε πολλές πόλεις σε όλο το Ιράν, συμπεριλαμβανομένης της πρωτεύουσας, Τεχεράνης, καθώς και της Ταμπρίζ και του Ισφαχάν, μεγάλα πλήθη διαδηλωτών συγκεντρώθηκαν κυματίζοντας σημαίες της Παλαιστίνης και του Ιράν και ζητώντας εκδίκηση.

Επτά ισραηλινές πρεσβείες εκκενώθηκαν ως απάντηση στην πιθανή απειλή μιας ιρανικής επίθεσης αντιποίνων, αφού το Ιράν κατηγόρησε δημόσια το Ισραήλ και υποσχέθηκε να λάβει αντίποινα. Οι IDF ανέπτυξαν συστήματα παρεμβολής GPS εντός του Τελ Αβίβ για να προστατεύονται από πιθανές εναέριες επιθέσεις από το Ιράν. Οι υπηρεσίες πληροφοριών των ΗΠΑ προέβλεπαν μια σημαντική επίθεση σε αμερικανικά ή ισραηλινά περιουσιακά στοιχεία κατά την εβδομάδα 8-12 Απριλίου.

 Απάντηση 
Στις 5 Απριλίου 2024, το Ιράν είπε στις Ηνωμένες Πολιτείες να «παραμεριστούν» καθώς προετοιμάζονταν για αντίποινα κατά του Ισραήλ. Στις 13 Απριλίου 2024, το Πολεμικό Ναυτικό του IRGC επιβιβάστηκε στο πορτογαλικό πλοίο μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων MSC Aries στα στενά του Ορμούζ μέσω ελικοπτέρου. Ανακατευθύνθηκε σε ιρανικό έδαφος. Το MSC Aries ανήκει εν μέρει στον Ισραηλινό επιχειρηματία Eyal Ofer και λειτουργεί από την εταιρεία του, Zodiac Maritime .

Αργότερα, στις 13 Απριλίου 2024, ο ιρανικός στρατός εξαπέλυσε αεροπορική επίθεση, εκτοξεύοντας περισσότερα από 300 οπλικά συστήματα στο Ισραήλ, συμπεριλαμβανομένων τουλάχιστον 170 drones, 30 πυραύλων κρουζ και 120 βαλλιστικών πυραύλων. Η επίθεση, η οποία αποτέλεσε τη μεγαλύτερη μεμονωμένη επίθεση με drone στην ιστορία, ήταν μια μεγάλη αποτυχία. Η αντιαεροπορική άμυνα του Ισραήλ, υποστηριζόμενη από αυτές των συμμάχων, κατέστρεψε σχεδόν όλα τα εισερχόμενα όπλα πριν προλάβουν να φτάσουν στους στόχους τους. Το μόνο θύμα ήταν ένα 7χρονο κοριτσάκι στο Νεγκέβ, το οποίο τραυματίστηκε σοβαρά από θραύσματα από πύραυλο. Ισραηλινοί αξιωματούχοι δήλωσαν επίσης ότι η κοντινή αεροπορική βάση Nevatim υπέστη ελαφρές ζημιές.

Αρκετές χώρες εκκένωσαν τις πρεσβείες της Τεχεράνης και διέκοψαν τις πτήσεις των αεροπορικών εταιρειών τους.

 Νομιμότητα 
Οι διπλωματικές εγκαταστάσεις, όπως τα σπίτια και τα σχολεία, θεωρούνται "πολιτικά αντικείμενα" σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και δεν επιτρέπονται ως στόχοι εκτός εάν χρησιμοποιούνται για στρατιωτικούς σκοπούς. Τα διπλωματικά κτίρια δικαιούνται περαιτέρω προστασία από επίθεση ή άλλη παρέμβαση από τη χώρα υποδοχής σύμφωνα με το διεθνές εθιμικό δίκαιο, που κωδικοποιείται στη Σύμβαση της Βιέννης του 1961 για τις Διπλωματικές Σχέσεις και στη Σύμβαση του 1963 για τις Προξενικές Σχέσεις, αλλά στην περίπτωση αυτή δεν ισχύουν για το Ισραήλ. Σύμφωνα με τον Aurel Sari, καθηγητή διεθνούς δικαίου στο Πανεπιστήμιο του Έξετε στο Ηνωμένο Βασίλειο, «το Ισραήλ είναι ένα τρίτο κράτος και δεν δεσμεύεται από το δίκαιο των διπλωματικών σχέσεων σε σχέση με την Πρεσβεία του Ιράν στη Συρία».

Στη Μέση Ανατολή το Ιράν έχει για πολλά χρόνια θολώσει τα όρια μεταξύ των διπλωματικών του αποστολών και των στρατιωτικών του επιχειρήσεων. όπου σύμφωνα με τον Yuval Shany, καθηγητή διεθνούς δικαίου στο Εβραϊκό Πανεπιστήμιο στην Ιερουσαλήμ, αυτό πιθανότατα σημαίνει ότι η πρεσβεία ήταν νόμιμος στόχος. Σύμφωνα με τον Σάρι, «εκτός αν το Ισραήλ ήταν σε θέση να δικαιολογήσει την αεροπορική επιδρομή ως πράξη αυτοάμυνας» θα ήταν παράβαση του άρθρου 2 παράγρ. 4 του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. Το εάν η αυτοάμυνα επιτρέπει την επίθεση στο έδαφος τρίτης χώρας είναι μια συνεχιζόμενη νομική συζήτηση.Taub, Amanda (2 April 2024). 

 Ανάλυση 
Σύμφωνα με τους Peter Beaumont και Emma Graham-Harrison, το ισραηλινό χτύπημα ήταν ένας εσφαλμένος υπολογισμός που υποτίμησε το αποτέλεσμα της ρήξης του άτυπου πλαισίου εντός του οποίου είχαν λειτουργήσει τόσο το Ισραήλ όσο και το Ιράν. Το Ισραήλ, είπαν οι αναλυτές, είχε «περάσει από κάθε κόκκινη γραμμή» για να επιτεθεί σε μια τοποθεσία που η Τεχεράνη θεωρεί ότι ισοδυναμεί με ιρανικό έδαφος, δημιουργώντας ένα «στρατηγικό αίνιγμα». Ο Sanam Vakil, διευθυντής του προγράμματος Μέσης Ανατολής και Βόρειας Αφρικής στο thinktank Chatham House δήλωσε ότι η επίθεση στη Δαμασκό και η «παραβίαση» της σύμβασης της Βιέννης ήταν «το άχυρο που έσπασε την πλάτη της καμήλας. 

 Δείτε επίσης 
 1979-82 Κρίση ομηρίας στο Ιράν  –  το προσωπικό της πρεσβείας των ΗΠΑ στην Τεχεράνη κρατήθηκε σε ομηρεία για 444 ημέρες
 1992 Βομβιστική επίθεση στην πρεσβεία του Ισραήλ στο Μπουένος Άιρες  – η ιρανική κυβέρνηση κρίθηκε υπεύθυνη από το δικαστήριο της Αργεντινής, με το Ιράν κηρύσσεται τρομοκρατικό κράτος
 1994 Βομβιστική επίθεση στο Μπουένος Άιρες (85 νεκροί)  – μέρος της σύγκρουσης πληρεξουσίων Ιράν-Ισραήλ
 2020 Δολοφονία του Κασέμ Σολεϊμανί από τις ΗΠΑ
 2024 Ιρανικές επιδρομές κατά του Ισραήλ – η απάντηση του Ιράν
Παραπομπές

Κατηγορία:Πόλεμος Χαμάς-Ισραήλ το 2023