Κατάλογος πρωθυπουργών του Τόγκο

Αυτός είναι ένας κατάλογος των πρωθυπουργών του Τόγκο από τη δημιουργία του αξιώματος του πρωθυπουργού το 1960 μέχρι σήμερα. Συνολικά δεκατέσσερα άτομα έχουν διατελέσει πρωθυπουργοί του Τόγκο - 13 άνδρες και μία γυναίκα. Μεταξύ αυτών, ένα άτομο, ο Εντέμ Κοτζό, έχει υπηρετήσει σε δύο μη διαδοχικές περιπτώσεις.

Ο Πρόεδρος του Συμβουλίου Υπουργών του Τόγκο (γαλλικά: Président du Conseil des Ministres de la République togolaise, προηγουμένως γνωστός ως πρωθυπουργός του Τόγκο (Premier ministre du Togo), είναι ο αρχηγός κυβέρνησης της Τογκολέζικης Δημοκρατίας. Η πλειονότητα της κυβερνητικής εξουσίας και των εκτελεστικών αρμοδιοτήτων ανήκει στον πρόεδρο του Συμβουλίου των Υπουργών, ενώ ο πρόεδρος έχει κυρίως εθιμοτυπικό ρόλο. Ο πρόεδρος του Συμβουλίου των Υπουργών διορίζεται από τον πρόεδρο και μπορεί να υπηρετεί για αόριστο αριθμό θητειών διάρκειας έως έξι έτη η καθεμία.

Ο πρώην πρόεδρος της χώρας, Φορ Γκνασινγκμπέ θεσμοθέτησε τη θέση Πρόεδρος του Συμβουλίου Υπουργών του Τόγκο και ανέλαβε πρώτος στο αξίωμα, στις 3 Μαΐου 2025, με την ίδρυση της Ε΄ Τογκολέζικης Δημοκρατίας.

 Σύγκρουση με την προεδρία του 1991 
Τους μήνες που ακολούθησαν τον διορισμό του Ζοζέφ Κοκού Κοφιγκό ως πρωθυπουργού από την Εθνική Διάσκεψη στις 27 Αυγούστου 1991,"Oct 1991 — Failure of coup attempts", Keesing's Record of World Events, volume 37, October 1991, page 38,518. οι στρατιώτες των Ενόπλων Δυνάμεων του Τόγκο (FAT), πιστοί στον πρόεδρο Γκνασινγκμπέ Εγιαντεμά, προσπάθησαν επανειλημμένα να εκδιώξουν τον Κοφιγκό:

 Την 1η Οκτωβρίου 1991 οι στρατιώτες κατέλαβαν τον εθνικό ραδιοφωνικό και τηλεοπτικό σταθμό και απαίτησαν από τον Κοφιγκό να παραιτηθεί"Effort to oust Togo's interim leader fails", Deseret News, 1 October 1991. προτού εγκαταλείψουν το σταθμό. Ο Κοφιγκό ανέφερε στη συνέχεια σε μήνυμα στο ραδιόφωνο ότι είχε αποκατασταθεί η τάξη.
 Στις 8 Οκτωβρίου 1991 στρατιώτες επεχείρησαν ανεπιτυχώς να απαγάγουν τον Κοφιγκό και τέσσεα άτομα ανακοινώθηκε ότι σκοτώθηκαν στις διαδηλώσεις και βίαιες συγκρούσεις που ακολούθησαν."4 Killed After Rebel Troops Fail to Kidnap Togo Premier", The New York Times, 9 October 1991.
 Στα τέλη Νοεμβρίου του 1991 ο στρατός άρχισε να πολιορκεί την επίσημη κατοικία του Κοφιγκό στη Λομέ έπειτα από την απαγόρευση που επιβλήθηκε στο κόμμα του Εγιαντεμά Λαϊκός Συναγερμός του Τόγκο (RPT) από το μεταβατικό Ανώτατο Συμβούλιο της Δημοκρατίας (HCR)."Togo Leader Adds to Cabinet to End Crisis", The New York Times, 2 January 1992. Ο στρατός απαίτησε την παραίτηση της κυβέρνησης Κοφιγκό και απείλησε να "αφήσει στάχτες στην πόλη"."France Moves Troops to Block Togo Coup", Associated Press, 30 November 1991. Επίσης ζήτησαν να νομιμοποιηθεί ξανά το RPT και να διαλυθεί το HCR."Soldiers abandon coup bid in Togo", The New York Times, 1 December 1991. Ο Κοφιγκό ζήτησε τη βοήθεια του γαλλικού στρατού. Ο Εγιαντεμά κάλεσε δημοσίως τους στρατιώτες να επιστρέψουν στους στρατώνες τους και εξέφρασε τη συνεχή εμπιστοσύνη του στον Κοφιγκό, αλλά τον κάλεσε επίσης να ξεκινήσει διαβουλεύσεις για τον σχηματισμό μιας νέας κυβέρνησης εθνικής ενότητας. Έπειτα από διήμερες συνομιλίες, ο στρατός έλυσαν την πολιορκία. Όμως, σύντομα άρχισαν ξανά την πολιορκία"Soldiers, Breaking Promise, Resume Palace Siege in Togo", The New York Times, 2 December 1991. με τον Κοφιγκό να καταφεύγει ξανά σε γαλλική βοήθεια, αρνούμενος να διαλύσει την κυβέρνησή του, αν και προσφέρθηκε να συμπεριλάβει στην κυβέρνηση υποστηρικτές του Εγιαντεμά."Togo's Prime Minister Proposes Compromise", The New York Times, 3 December 1991. Στις 3 Δεκεμβρίου 1991 οι στρατιώτες κατόρθωσαν να συλλάβουν τον Κοφιγκό σε μια σφοδρή επίθεση στην επίσημη κατοικία του, στην οποία συμμετείχαν άρματα μάχης και πολυβόλα. Πολλοί άνθρωποι σκοτώθηκαν σε αυτο το κύμα βίας:"Rebels Seize Togolese Premier", The New York Times, 4 December 1991."Despite a Coup, Togo's Reform Prime Minister Clings to Post", Reuters, 5 December 1991. τουλάχιστον 17, και πιθανώς περισσότεροι από 200. Οι στρατιώτες μετέφεραν τον Κοφισκό για συνομιλίες με τον Εγιαντεμά, ο οποίος πιστεύεται ευρέως ότι βρισκόταν πίσω από τις δράσεις του στρατού, παρότι δεν είχε αναλάβει την ευθύνη γι' αυτούς. Αργότερα την ίδια ημέρα, ο Εγιαντεμά εξέδωσε δήλωση στην οποία ανέφερε ότι ο ίδιος και ο Κοφιγκό θα σχηματίσουν νέα μεταβατική κυβέρνηση. Αν και ο Κοφιγκό παρέμεινε στο αξίωμα, η εξουσία του θεωρήθηκε περιορισμένη. Στις 31 Δεκεμβρίου ανακοινώθηκε μια νέα κυβέρνηση με επικεφαλής τον Κοφιγκό , στην οποία υπηρετούσαν και τρία μέλη του RPT. Τα περισσότερα μέλη της προηγούμενης κυβέρνησης παρέμειναν στη θέση τους.

 Καθήκοντα και αρμοδιότητες 
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας διορίζει τον Πρωθυπουργό. Ο ίδιος τον παύει από τα καθήκοντά του.Άρθρο 66 του Συντάγματος του 1992.

Ο πρωθυπουργός είναι ο επικεφαλής της κυβέρνησης. Κατευθύνει τη δράση της κυβέρνησης και συντονίζει τα καθήκοντα των άλλων μελών της. Προεδρεύει των επιτροπών άμυνας. Αναπληρώνει, σε περίπτωση που προκύψει, τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας στην προεδρία των Συμβουλίων που προβλέπονται στα άρθρα 66 και 72 του παρόντος Συντάγματος. Διασφαλίζει την προσωρινή εκπροσώπηση του αρχηγού του κράτους σε περίπτωση ανικανότητας λόγω ασθένειας ή απουσίας από την εθνική επικράτεια.Άρθρο 78 του Συντάγματος του 1992.

Πριν από την ανάληψη των καθηκόντων του, ο Πρωθυπουργός παρουσιάζει ενώπιον της Εθνοσυνέλευσης το πρόγραμμα δράσης της κυβέρνησής του.

Η Εθνοσυνέλευση του παρέχει την εμπιστοσύνη της με ψηφοφορία με την απόλυτη πλειοψηφία των μελών της.

Ο Πρωθυπουργός διασφαλίζει την εκτέλεση των νόμων.Άρθρο 79 του Συντάγματος του 1992.

Μπορεί να μεταβιβάζει ορισμένες από τις εξουσίες του στους υπουργούς.

Οι πράξεις του Προέδρου της Δημοκρατίας, εκτός από εκείνες που προβλέπονται στα άρθρα 4, 66, 68, 73, 74, 98, 100, 104 και 109 του παρόντος Συντάγματος, προσυπογράφονται από τον Πρωθυπουργό ή, κατά περίπτωση, από τους Υπουργούς στους οποίους έχει ανατεθεί η εκτέλεσή τους..Άρθρο 80 του Συντάγματος του 1992.

 Κατάλογος πρωθυπουργών 
Πολιτικά κόμματα και λοιπές παρατάξεις

ΣειράΕικόναΌνομαΘητείαΠολιτικό κόμμαΠρόεδρος/οι Από Έως Χρόνος θητείας Πρωθυπουργός (1960–2025) 1 90px Σιλβάνους Ολίμπιο  1960  1961  CUT Ο ίδιοςΗ θέση καταργήθηκε (12 Απριλίου 1961 – 27 Αυγούστου 1991) 2 90px Ζοζέφ Κοκού Κοφιγκό  1991  1994  CFNΕγιαντεμά 3 90px Εντέμ Κοτζό  1994  1996  UTD 4 90px Κουασί Κλούτσε  1996  1999  RPT 5 90px Εζέν Κόφι Αντομπολί  1999  2000  RPT 6 90px Αγκμπεγιομέ Κότζο  2000  2002  RPT 790pxΚόφι Σαμά 2002 2005RPT Γκνασιγκμπέ ΑμπάςΓκνασινγκμπέ  90px Εντέμ Κοτζό  2005  2006  CPP 8 90px Γιαγοβί Αγκμπογιμπό  2006  2007  CAR 9 90px Κομλάν Μαλί  2007  2008  RPT 10 90px Ζιλμπέρ Ουνγκμπό  2008  2012  Ανεξάρτητος 1190pxΚουέσι Αουμέι-Ζουνού 2012 2015 CPP UNIR 12 90px Κομί Σελόμ Κλασού  2015  2020  UNIR 13 90px Βικτουάρ Τομεγκά Ντογκμπέ  2020  2025  UNIR Πρόεδρος του Συμβουλίου Υπουργών (2025–σήμερα) 14 90px Φορ Γκνασινγκμπέ  2025 Σημερινός  UNIR Σαβί ντε Τοβέ

Ιστορική γραμμή 

 Παραπομπές 


Τογκο