Θαύμα (θεατρικό είδος)

Θαύμα (από το λατινικό miraculum) είναι σύνθεση θεατρικής μορφής σε στίχους του μεσαιωνικού θεάτρου (μαζί με τα Μυστήρια και τις Ηθικές αλληγορίες) που παρουσιάζει μια πραγματική ή πλασματική αφήγηση της ζωής, των θαυμάτων και του μαρτυρίου ενός αγίου. Το είδος - εξέλιξη του Λειτουργικού δράματος που αναπτύχθηκε από τον 10ο αιώνα - προορίζονταν για να εκπαιδεύσει και να ψυχαγωγήσει τον σε μεγάλο βαθμό αναλφάβητο πληθυσμό και να λαμπρύνει τις γιορτές του χριστιανικού εορτολόγιου.  

 Παρουσίαση 
Τα Θαύματα προέρχονται από ύμνους προς τιμήν των αγίων και από την ανάγνωση του βίου τους στην εκκλησία την παραμονή εορτών. Ήταν συνθέσεις αρχικά στα λατινικά σε ομοιοκατάληκτους στίχους και παρουσιάζονταν από μαθητές και νέους κληρικούς την παραμονή της εορτής του αγίου.  

Από τις αρχές του 13ου αιώνα τα Θαύματα, όπως και τα Μυστήρια, εκλαϊκεύθηκαν, γράφονταν στην καθομιλουμένη και εμπλουτίστηκαν με μη εκκλησιαστικά στοιχεία, ανεξαρτητοποιήθηκαν από την εκκλησιαστική λειτουργία και τελούνταν σε λαϊκά πανηγύρια. Συχνά ενσωμάτωναν και κωμικά στοιχεία.  

Στα Θαύματα που έχουν διασωθεί, ο κύριος χαρακτήρας είναι η Παναγία και ο Άγιος Νικόλαος. 
μικρογραφία|250x250εσ|Αναπαράσταση του Θαύματος του Θεόφιλου του Ρυτμπέφ, εικονογραφημένο χειρόγραφο
Η Παναγία εμφανίζεται σταθερά στον ρόλο του Από μηχανής θεού, που σπεύδει να βοηθήσει όλους όσοι την επικαλούνται, είτε είναι άξιοι βοήθειας είτε αμαρτωλοί. Σώζει, για παράδειγμα, έναν ιερέα που έχει πουλήσει την ψυχή του στον διάβολο, μια γυναίκα που κατηγορείται ψευδώς ότι δολοφόνησε το ίδιο της το παιδί και μια έγκυο ηγουμένη. Χαρακτηριστικό από αυτά είναι ένα έργο με τίτλο Άγιος Ιωάννης ο Δασύτριχος: στην αρχή ο χαρακτήρας του τίτλου σαγηνεύει και δολοφονεί μια πριγκίπισσα. Μετά τη σύλληψή του, ομολογεί το έγκλημά του, οπότε η Παναγία εμφανίζεται και τον βοηθά να αναστήσει την πριγκίπισσα, το θαύμα, και ο δολοφόνος ανακηρύσσεται άγιος και γίνεται επίσκοπος. 

Τα έργα που αναφέρονται στον Άγιο Νικόλαο είναι παρόμοια, χαρακτηριστικό είναι Η παράσταση του Αγίου Νικολάου (περ. 1200) του Ζαν Μποντέλ από το Αράς, το οποίο με βάση τον βίο του αγίου, επεκτάθηκε και τροποποιήθηκε σημαντικά και περιγράφει τη μάχη των Σταυροφόρων με τους Μουσουλμάνους, την απελευθέρωση ενός αιχμαλώτου Σταυροφόρου και τη θαυματουργή μεταστροφή στον Χριστιανισμό ενός Σαρακηνού βασιλιά μαζί με τον στρατό του.  

 Έργα 
Η πιο διάσημη συλλογή θεατρικών Θαυμάτων είναι του Γάλλου Βενεδικτίνου μοναχού και ποιητή Γκωτιέ ντε Κουανσί (1177-1236), 58 κείμενα σε 30.000 στίχους: Τα Θαύματα της Παναγίας. Σώζεται επίσης Το θαύμα του Θεοφίλου του Γάλλου ποιητή Ρυτμπέφ και τέσσερα με θέμα τον Άγιο Νικόλαο που αποδίδονται στον Χιλάριο, μαθητή του Αβελάρδου (12ος αιώνας). Ελάχιστα αγγλικά έργα Θαυμάτων σώζονται, επειδή απαγορεύτηκαν από τον Ερρίκο Η' στα μέσα του 16ου αιώνα και τα περισσότερα στη συνέχεια καταστράφηκαν ή χάθηκαν.

Στα τέλη του 16ου αιώνα, οι προτιμήσεις του κοινού στράφηκαν προς τις Ηθικές αλληγορίες έως ότου και αυτές αντικαταστάθηκαν από έργα επαγγελματικών περιοδευόντων θιάσων που άρχιζαν να φτάνουν στη Βόρεια Ευρώπη από την Ιταλία και την ανάπτυξη του θεάτρου της Αναγέννησης. 

 Παραπομπές 


Κατηγορία:Θεατρικά είδη