Κινηματογραφική παρωδία

Μια κινηματογραφική παρωδία ή ταινία παρωδίας είναι ένα υποείδος κωμωδίας που παρωδεί άλλα είδη ταινιών ή άλλες ταινίες, απομιμούμενη το στιλ διαφορετικών ταινιών που ανασυναρμολογούνται όλες μαζί. Αν και το υποείδος συχνά θεωρείται υποδεέστερο από τους κριτικούς, οι κινηματογραφικές παρωδίες είναι συνήθως κερδοφόρες σε εισπράξεις. Η παρωδία σχετίζεται με τη σάτιρα, αν και "η παρωδία αποτελεί συχνότερα ένδειξη εκτίμησης, ενώ η σάτιρα συχνότερα... υποδεικνύει... τα κύρια ελαττώματα ενός αντικειμένου μέσω της γελοιοποίησης". Ο Τζ. Μ. Μάχερ σημειώνει ότι «η διαφορά δεν είναι πάντα ξεκάθαρη» και επισημαίνει ότι «ορισμένες ταινίες χρησιμοποιούν και τις δύο τεχνικές». Παρωδία υπάρχει σε μια σειρά από έργα τέχνης και πολιτισμού, όπως στη λογοτεχνία, τη μουσική, το θέατρο, την τηλεόραση, το animation και τα βιντεοπαιχνίδια.

Η πρώτη κινηματογραφική παρωδία ήταν το The Little Train Robbery (1905), που κοροϊδεύει Μεγάλη ληστεία του τρένου (1903), εν μέρει χρησιμοποιώντας αποκλειστικά παιδικό καστ για την παρωδία του γουέστερν. Ιστορικά, όταν ένα είδος καταντά βαρετό, όπως στην περίπτωση των ηθικολογικών μελοδραμάτων της δεκαετίας του 1910, διατηρεί την αξία του μόνο ως παρωδία, όπως αποδεικνύεται από τις ταινίες μικρού μήκους του Μπάστερ Κίτον που χλεύαζαν αυτό το είδος μελοδράματος.

Στις ΗΠΑ, σημαντικοί ηθοποιοί και δημιουργοί παρωδιών από το πρώτο μισό του 20ού αιώνα ήταν οι Αδελφοί Μαρξ (ενεργοί μεταξύ 1905-1949), ο Γ. Σ. Φιλντς (ενεργός μεταξύ 1898-1946), η Μέι Γουέστ (ενεργή μεταξύ 1907-1978), το κωμικό ντουέτο Χοντρός και Λιγνός (ενεργοί μεταξύ 1927-1955), και ο Μπομπ Χόουπ (ενεργός μεταξύ 1924–1998).Gehring, Wes D. Parody as Film Genre: Never Give a Saga an Even Break. Praeger, 1999. Οι δεκαετίες του 1970 και του 1980 έχουν ονομαστεί η «χρυσή εποχή» της κινηματογραφικής παρωδίας, με επικεφαλής του Μελ Μπρουκς και τους Ντέιβιντ Ζάκερ, Τζιμ Άμπρααμς και Τζέρι Ζάκερ. Οι παρωδίες του Μπρουκς ήταν μια παρωδία γουέστερν με τίτλο Μπότες, σπιρούνια και καυτές σέλες (Blazing Saddles, 1974), μια παρωδία ταινίας τρόμου με τίτλο Φρανκενστάιν Τζούνιορ (Young Frankenstein, 1974) και μια παρωδία διαστημικής όπερας, το Μπαλάκια τρίτου τύπου (Spaceballs, 1987). Οι υπόλοιποι τρεις είναι περισσότερο γνωστοί για την ταινία τους που παρωδεί μια σειρά από είδη ταινιών της δεκαετίας του 1960 και του 1970 (από τις ταινίες exploitation έως τις ταινίες κουνγκ φου), με τίτλο Η τρέλα δεν έχει όρια (The Kentucky Fried Movie, 1977) και για την παρωδία της ταινίας αεροπορικών καταστροφών Μια απίθανη... απίθανη πτήση (Airplane!, 1980). Ο Γούντι Άλεν επίσης γύρισε αρκετές παρωδίες. Στην Ελλάδα, ίσως ο γνωστότερος δημιουργός κινηματογραφικών παρωδιών είναι ο Χάρρυ Κλυνν.

Στη δεκαετία του 2000, η αυξανόμενη διαθεσιμότητα ψηφιακών καμερών (και στη συνέχεια smartphone) που μπορούσαν να τραβήξουν βίντεο και προσβάσιμου λογισμικού επεξεργασίας έδωσε τη δυνατότητα σε ερασιτέχνες και επαγγελματίες δημιουργούς να γυρίζουν παρωδίες και να τις αναρτούν στο διαδίκτυο.

 Δεκαετία του 1900 

 The Little Train Robbery (1905)
μικρογραφία|Αφίσα της ταινίας The Mystery of the Leaping Fish (1916) με τον Ντάγκλας Φέρμπανκς

 Δεκαετία του 1910 

 The Mystery of the Leaping Fish (1916)
 Teddy at the Throttle (1917)

 Δεκαετία του 1920 

 Mud and Sand (1922)
 Τρεις Εποχές (1923)
 Δρ. Πικλ και Κύριος Πράιντ (Dr. Pyckle and Mr. Pryde, 1925)
μικρογραφία|Όλιβερ Χάρντι (αριστερά) και Σταν Λόρελ στην ταινία Χοντρός-Λιγνός στη χώρα των παιχνιδιών (1934)

 Δεκαετία του 1930 

 Ο σκηνοθέτης (Free and Easy, 1930)
 Νούμερο δεκαεπτά (Number Seventeen, 1932)
 Χοντρός-Λιγνός στη Χώρα των Παιχνιδιών (Babes in Toyland, 1934)
μικρογραφία|Αφίσα της ταινίας Πιο δυνατός απ' τον Διάβολο (1953) με τους Χάμφρεϊ Μπόγκαρτ και Τζένιφερ Τζόουνς

 Δεκαετία του 1940 

 Τα κούτσουρα της Οξφόρδης (A Hump at Oxford, 1940)
 Ο τρελός παράδεισος (Hellzapoppin', 1941)
 Η πόλης των παγίδων (Along Came Jones, 1945)
 Με το ζόρι παντρειά (The Wistful Widow of Wagon Gap, 1947)

 Δεκαετία του 1950 

 Οι Άμποτ και Κοστέλο συναντούν τα τέρατα (Bud Abbott and Lou Costello Meet the Invisible Man, 1951)
 Ο Άμποτ κι ο Κοστέλο συναντούν τον δρα Τζέκιλ και τον κο Χάιντ (Abbott and Costello Meet Dr. Jekyll and Mr. Hyde, 1953)
 Πιο δυνατός απ' τον Διάβολο (Beat the Devil, 1953)
 Ο γελωτοποιός του βασιλέως (The Court Jester, 1956)
μικρογραφία|Επίσημο τρέιλερ της ταινίας του Στάνλεϊ Κιούμπρικ S.O.S Πεντάγωνο καλεί Μόσχα (1964)

 Δεκαετία του 1960 

 Λαγωνικό 24 καρατίων (A Shot in the Dark, 1964)
 S.O.S Πεντάγωνο καλεί Μόσχα (Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb, 1964)
 Τζο ο Λεμονάδας (Limonádový Joe Aneb Konská Opera, 1964)
 Η μεγάλη κούρσα γύρω από το κόσμο (The Great Race, 1965) The Top 100 Parody/Spoofs of All Time-Flickchart
 Πώς χάθηκε η Δύση (Carry On Cowboy1965)
 Πράκτωρ Φλιντ καλεί Ουάσινγκτον (Our Man Flint, 1966) 
 Τζέιμς Μποντ 007: Καζίνο Ρουαγιάλ (1967)
 Η ενέδρα (The Ambushers, 1967)

 Δεκαετία του 1970 

 Το μυστήριο με τις 12 καρέκλες (The Twelve Chairs, 1970)
 Και τώρα κάτι τελείως διαφορετικό (And Now for Something Completely Different, 1971)
 Μπότες, σπιρούνια και καυτές σέλες (Blazing Saddles, 1974)
 Φρανκενστάιν Τζούνιορ (Young Frankenstein, 1974)
 Θεότρελη τηλεόραση (The Groove Tube, 1974)
 Σκοτεινό αστέρι (Dark Star, 1974)
 Οι ιππότες της ελεεινής τραπέζης (Monty Python and the Holy Grail, 1975)
 Ο ειρηνοποιός (Love and Death, 1975)
 The Rocky Horror Picture Show (1975)
 Ο πιο πονηρός αδελφός του Σέρλοκ Χολμς (The Adventure of Sherlock Holmes' Smarter Brother, 1975)
 Το μαύρο γεράκι (The Black Bird, 1975)
 Thundercrack! (1975)
 Η τελευταία τρέλα του Μελ Μπρουκς (Silent Movie, 1976)
 Πρόσκληση σε γεύμα από έναν υποψήφιο δολοφόνο (Murder by Death, 1976)
 Ένα τρελό τρελό λεωφορείο (The Big Bus, 1976)
 Λίγο πολύ τρελούτσικος (High Anxiety, 1977)
 Η τρέλα δεν έχει όρια (The Kentucky Fried Movie, 1977)
 Πιράνχα, τα σαρκοφάγα (Piranha, 1978)
 Ένας προφήτης, μα τι προφήτης! (Life of Brian, 1979)

 Δεκαετία του 1980 

 Ένας υπέροχος Μωυσής (Wholly Moses!, 1980)
 Μια απίθανη... απίθανη πτήση (Airplane!, 1980)
 Η τρελή ιστορία του κόσμου (History of the World: Part I, 1981)
 Τρελοί γιατροί, απίθανες εγχειρήσεις (Young Doctors in Love, 1982)
 Μια απίθανη πτήση Νο 2: Το θεότρελο ταξίδι (Airplane II: The Sequel, 1982)
 Βασιλιάς για μία νύχτα (The King of Comedy, 1982)
 Οι ματάκηδες του θηριοτροφείου (Zapped!, 1982)
 Αλαλούμ (1982)
 Ζητείται πονηρός εγκέφαλος για... σεξ (The Man with Two Brains, 1983)
 Μόντι Πάιθον, το νόημα της ζωής (The Meaning of Life, 1983)
 Ο δράκουλας των Εξαρχείων (1983)
 Τζόνι, ο επικίνδυνος (Johnny Dangerously, 1984)
 Άκρως... τρελό και απόρρητο (Top Secret!, 1984)
 Η νύχτα του κομήτη (Night of the Comet, 1984)
 Σκάσε και φάε (Eat and Run, 1986)
 Στοιχειωμένος μήνας του μέλιτος (Haunted Honeymoon, 1986)
 Οι 3 αμίγκος (Three Amigos!, 1986)
 Ω, αποκάλυψη! (Whoops Apocalypse, 1986)
 Νεκρός την αυγή (Evil Dead II, 1987)
 Μπαλάκια τρίτου τύπου (Spaceballs, 1987)
 Τρελές σφαίρες (The Naked Gun: From the Files of Police Squad!, 1988)
 Οι περιπέτειες του βαρόνου Μινχάουζεν (The Adventures of Baron Munchausen, 1988)
 Ποιος παγίδεψε τον Ρότζερ Ράμπιτ (Who Framed Roger Rabbit, 1988)
 Ο πιο κουφός σταθμός στην πόλη (UHF, 1989)

 Δεκαετία του 1990 
μικρογραφία|Ο Μάικ Μάιερς ως Όστιν Πάουερς στην ομώνυμη σειρά ταινιών

 Εξορκιστής σε σύνταξη (Repossessed, 1990)

 Ο αρχάριος (The Freshman, 1990)
 Κατάσκοπος κατά λάθος (If Looks Could Kill, 1991)
 Τρελές σφαίρες 2½: Η μυρωδιά του φόβου (The Naked Gun 2½: The Smell of Fear, 1991)
 Ο Μπιλ, ο Τεντ και το παλαβό ταξίδι τους (Bill & Ted's Bogus Journey, 1991)
 Στραβοί πιλότοι σε F-16 (Hot Shots!, 1991)
 Το γεμιστό όπλο Νο 1 (Loaded Weapon 1, 1993)
 Στραβοί πιλότοι σε F-16: Μέρος δεύτερο (Hot Shots! Part Deux, 1993)
 Ρομπέν των Δασών: Οι ήρωες με τα κολάν (Robin Hood: Men in Tights, 1993)
 Μοιραίο ένστικτο (Fatal Instinct, 1993)
 Ο τελευταίος μεγάλος ήρωας (Last Action Hero, 1993)
 Η σιωπή των αχαμνών (Il silenzio dei prosciutti, 1994)
 Τρελές σφαίρες 33⅓ (Naked Gun 33 1/3: The Final Insult, 1994)
 Βλάκμαν (Blankman, 1994)
 Ο ηλίθιος και ο πανηλίθιος (Dumb and Dumber, 1994)
 Δράκουλας: Νεκρός και μ' αρέσει (Dracula: Dead and Loving It, 1995)
 Τρομερά παιδιά (Don't Be a Menace to South Central While Drinking Your Juice in the Hood, 1996)
 Ο κολλητσίδας (The Cable Guy, 1996)
 Με το δάχτυλο στο μπουκάλι (Spy Hard, 1996)
 Φευγάτη γενιά (High School High, 1996)
 Ο πόλεμος δύο κόσμων (Mystery Science Theater 3000: The Movie, 1996)
 Οι Αρειανοί επιτίθενται (Mars Attacks!, 1996)
 Austin Powers: Ο κατάσκοπος που γύρισε από... τρίο (Austin Powers: International Man of Mystery, 1997)
 Παράξενα παιχνίδια (Funny Games, 1997)
 Κινούμενος στόκος (Wrongfully Accused, 1998)
 Austin Powers: Ο κατάσκοπος που με κουτούπωσε (Austin Powers: The Spy Who Shagged Me, 1999)
 Ένα τρελό, τρελό κόλπο (Bowfinger, 1999)
 Αρσενικό ζιγκολό (Deuce Bigalow: Male Gigolo, 1999)
 Το πάρκο της τρέλας (South Park: Bigger, Longer & Uncut, 1999)
 Οι μυστήριοι (Mystery Men, 1999)
 Διαγωνισμός ομορφιάς (Drop Dead Gorgeous, 1999)

 Δεκαετία του 2000 

 2001: Τα οπίσθια του διαστήματος (2001: A Space Travesty, 2000)
 Scary Movie (2000)
 Θες να μάθεις τι έκανα πέρσι, Παρασκευή και 13; (Shriek If You Know What I Did Last Friday the Thirteenth, 2000)
 Scary Movie 2 (2001)
 Όχι άλλη χαζοαμερικάνικη ταινία (Not Another Teen Movie, 2001)
 Με το δάχτυλο στον Φρέντι (Freddy Got Fingered, 2001)
 Σρεκ (2001)
 Zoolander: Ο άρχοντας της πασαρέλας (Zoolander, 2001)
 Υγρό, καυτό, αμερικανικό καλοκαίρι (Wet Hot American Summer, 2001)
 Το κλάμα βγήκε απ' τον Παράδεισο (2002)
 Kung Pow: Οι οργισμένες γροθιές (Kung Pow: Enter the Fist, 2002)
 Ο μαύρος αδελφός (Undercover Brother, 2002)
 Ο Άλι Τζι στη Βουλή (Ali G Indahouse, 2002)
 Καυτή και... άντρας (The Hot Chick, 2002)
 Austin Powers: Το χρυσό εργαλείο (Austin Powers in Goldmember, 2002)
 Johnny English (2003)
 Κάτω ο έρωτας (Down with Love, 2003)
 Θριαμβευτική επιστροφή (A Mighty Wind, 2003)
 Σρεκ 2 (2004)
 Το ξύσιμο των νεκρών (Shaun of the Dead, 2004)
 Κουνγκ φου... ζιο (Kung fu, 2004)
 Μπομπ Σφουγγαράκης, η ταινία (The SpongeBob SquarePants Movie, 2004)
 Αρσενικός ζιγκολό: Ωραίος και... Ευρωπαίος! (Deuce Bigalow: European Gigolo, 2005)
 Κοκκινοσκουφίτσα (Hoodwinked!, 2005)
 Μπόρατ (Borat: Cultural Learnings of America for Make Benefit Glorious Nation of Kazakhstan, 2006)
 Φάρμα στόρι (Barnyard, 2006)
 Ο άντρας της χρονιάς (Man of the Year, 2006)
 OSS 117: Αποστολή στο Κάιρο (OSS 117: Le Caire, nid d'espions, 2006)
 Σρεκ ο τρίτος (Shrek the Third, 2007)
 Καυτοί και άσφαιροι (Hot Fuzz, 2007)
 Ένας θρύλος για γέλια (Walk Hard: The Dewey Cox Story, 2007)
 Η μαγεμένη (Enchanted, 2007)
 Ζόχαν: Πράκτορας υψηλής κομμωτικής (You Don't Mess with the Zohan, 2008)
 Σπαρτιάτες για κλάματα (Meet the Spartans, 2008)
 Superhero Movie (2008)
 Αμερική τέλος! (An American Carol, 2008)
 Τροπική καταιγίδα (Tropic Thunder, 2008)
 Μη χάσεις το ρυθμό (Dance Flick, 2009)
 Βρέχει κεφτέδες (Cloudy with a Chance of Meatballs, 2009)

 Δεκαετία του 2010 

 Σρεκ 4: κι εμείς καλύτερα (Shrek Forever After, 2010)
 Βρικόλακες για κλάματα (Vampires Suck, 2010)
 Ο παρθένος ετών 41 που άφησε έγκυο τη Σάρα Μάρσαλ με την πρώτη (The 41-Year-Old Virgin Who Knocked Up Sarah Marshall and Felt Superbad About It, 2010)
 Johnny English: Η επιστροφή (Johnny English Reborn, 2011)
 Κοκκινοσκουφίτσα 2: Σκουφίτσα εναντίον κακών (Hoodwinked Too! Hood vs. Evil, 2011)
 Ο δικτάτορας (The Dictator, 2012)
 Ted (2012)
 Αγώνες λόρδας (The Starving Games, 2013)
 Το τέλος του κόσμου (This Is the End, 2013)
 Βρέχει Κεφτέδες 2  (Cloudy with a Chance of Meatballs 2, 2013)
 Η ταινία Lego (The Lego Movie, 2014)
 Όσα κάνουμε στις σκιές (What We Do in the Shadows, 2014)
 Η συνέντευξη (The Interview, 2014)
 Μπομπ Σφουγγαράκης: Έξω απ' τα νερά του (The SpongeBob Movie: Sponge Out of Water, 2015)
 Ted 2 (2015)
 6 και γελοίοι (The Ridiculous 6, 2015)
 Οι παρτάκηδες (The Night Before, 2015)
 Οι 50 αποχρώσεις του μαύρου (Fifty Shades of Black, 2016)
 Popstar: Και δεν τον σταματάει τίποτα (Popstar: Never Stop Never Stopping, 2016)
 Πάρτι με... λουκάνικα (Sausage Party, 2016)
 Η ταινία LEGO Μπάτμαν (The Lego Batman Movie, 2017)
 Ο Johnny English ξαναχτυπά (Johnny English Strikes Again, 2018)
 Σέρλοκ Χολμς και δρ Γουάτσον (Holmes & Watson, 2018)
 Η Ντόρα και η πόλη του χρυσού (Dora and the Lost City of Gold, 2019)
 Between Two Ferns: Η ταινία (Between Two Ferns: The Movie, 2019)
 Jojo Rabbit (Τζότζο, 2019)
 Η ταινία Lego 2 (The Lego Movie 2, 2019)

 Δεκαετία του 2020 

 Διαγωνισμός Τραγουδιού Eurovision: Η ιστορία των Fire Saga (Eurovision Song Contest: The Story of Fire Saga, 2020)
 Μπόρατ, η δεύτερη ταινία (Borat Subsequent Moviefilm: Delivery of Prodigious Bribe to American Regime for Make Benefit Once Glorious Nation of Kazakhstan, 2020)
 Μυστική υπηρεσία ελέγχου μαγείας (Secret Magic Control Agency, 2021)
 Strays (2023)
 Barbie (2023)
 Η DC λεγεώνα από τα σούπερ-κατοικίδια (DC League of Super-Pets, 2023)
 Χελωνονιντζάκια: Μεταλλαγμένος χαμός (Teenage Mutant Ninja Turtles: Mutant Mayhem, 2023)

 Περαιτέρω ανάγνωση 

 Gehring, Wes D. Parody as Film Genre: Never Give a Saga an Even Break. Praeger, 1999. 

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Παρωδία (ταινίες)
Κατηγορία:Κινηματογραφικά είδη