Ορφέας (Μοντεβέρντι)

Το έργο Ορφέας ( ή La favola d'Orfeo , SV 318) είναι όπερα του Κλαούντιο Μοντεβέρντι σε λιμπρέτο του Αλεσάντρο Στρίτζο. Βασίζεται στον ελληνικό μύθο του Ορφέα και αφηγείται την ιστορία της καθόδου του στον Άδη και την άκαρπη προσπάθειά του να επαναφέρει τη νεκρή νύφη του, Ευρυδίκη, στον κόσμο των ζωντανών.

 Ιστορία 

 Σύνθεση 
Συντέθηκε το 1607, για να παρουσιαστεί κατά τη διάρκεια του ετήσιου Καρναβαλιού της Μάντοβας. Παρότι η όπερα Δάφνη του Τζάκοπο Πέρι αναγνωρίζεται ευρέως ως το πρώτο έργο στο είδος της όπερας και το έργο του Ευρυδίκη είναι η παλαιότερη όπερα που έχει διασωθεί, ο Ορφέας του Μοντεβέρντι είναι η παλαιότερη όπερα που παρουσιάζεται τακτικά έως και στη σημερινή εποχή. Περαιτέρω, το έργο ήταν η πρώτη καθαρή εκδοχή του τότε αναδυόμενου μουσικοθεατρικού είδους της όπερας.

 Παραγωγές 
Το έργο ανέβηκε ξανά στη Μάντοβα, και πιθανώς σε άλλα πολιτιστικά κέντρα της Ιταλίας τα επόμενα χρόνια. Η παρτιτούρα του δημοσιεύτηκε από τον Μοντεβέρντι το 1609 και ξανά το 1615. Μετά τον θάνατο του συνθέτη το 1643, η όπερα δεν παρουσιάστηκε για εκτενές χρονικό διάστημα, μέχρι την αναβίωση του ενδιαφέροντος για αυτή στα τέλη του 19ου αιώνα, που οδήγησε σε μια σειρά από σύγχρονες εκδόσεις και παραστάσεις. Οι πρώτες αυτές παρουσιάσεις είχαν συναυλιακό χαρακτήρα και λάμβαναν χώρα σε πολιτιστικά κέντρα. Μετά την πρώτη σύγχρονη δραματοποιημένη παράσταση στο Παρίσι το 1911, το έργο παρουσιαζόταν όλο και συχνότερα σε λυρικές σκηνές ανά τον κόσμο, ενώ μετά το 1945 κυκλοφορήθηκαν πολλές ηχογραφήσεις της όπερας και αυξήθηκαν σημαντικά οι σκηνικές παρουσιάσεις της, παρά τον αρχικό δισταγμό των διευθύνσεων ορισμένων μουσικοθεατρικών σκηνών. Το 2007, η τετρακοσιοστή επέτειος της πρεμιέρας εορτάστηκε με παραστάσεις σε όλο τον κόσμο.

 Μουσική 
Στην αυθεντική παρτιτούρα του έργου, ο Μοντεβέρντι απαριθμεί περίπου 41 όργανα για την όπερά του, με ξεχωριστές ομάδες οργάνων να χρησιμοποιούνται για την απεικόνιση συγκεκριμένων σκηνών και χαρακτήρων. Επί παραδείγματι, τα έγχορδα, το τσέμπαλο και οι φλογέρες αποδίδουν τα ποιμενικά τοπία της Θράκης με τις νύμφες και τους βοσκούς τους, ενώ τα χάλκινα πνευστά χρησιμοποιούνται για την απόδοση της ατμόσφαιρας του Κάτω Κόσμου.Glover, Jane (1986). Solving the musical problem (στα αγγλικά) in Whenham, John (επιμ.): Claudio Monteverdi: Orfeo. Cambridge, Αγγλία: Cambridge University Press. σελ. 142. ISBN 0-521-24148-0. Ευρισκόμενο χρονολογικά στο μεταίχμιο μεταξύ Αναγεννησιακής και Μπαρόκ μουσικής, στο έργο είναι ενσωματωμένοι όλοι οι τότε γνωστοί στη μουσική τέχνη συνθετικοί τρόποι, με εξέχουσα την πολυφωνία.Hull, Robert H. (15 September 1929). The Development of Harmony (στα αγγλικά). The School Music Review: 111. Σύμφωνα με την παράδοση της εποχής, το έργο δεν είναι αυστηρά ενορχηστρωμένο· οι οργανοπαίκτες είχαν την ελευθερία να αυτοσχεδιάσουν πάνω στις γενικές συνθετικές οδηγίες του Μοντεβέρντι.Donington, Robert (1968). Monteverdi's First Opera (στα αγγλικά) in Arnold, Denis and Fortune, Nigel (επιμ.): The Monteverdi Companion. Λονδίνο: Faber and Faber. σελ. 257

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Παρτιτούρες της όπερας στη βιβλιοθήκη International Music Score Library Project
 Λιμπρέτο στα ιταλικά και τα αγγλικά
 Λιμπρέτο στα γερμανικά 

Κατηγορία:Όπερες
Κατηγορία:Όπερες στην ιταλική γλώσσα
Κατηγορία:Όπερες του Κλαούντιο Μοντεβέρντι