Κιμ (μυθιστόρημα)

Κιμ (αγγλικός τίτλος: Kim) είναι μυθιστόρημα του Βρετανού συγγραφέα Ράντγιαρντ Κίπλινγκ που δημοσιεύθηκε το 1901. Το μυθιστόρημα θεωρείται το αριστούργημα της αφηγηματικής τέχνης του Κίπλινγκ. Ο ήρωας Κιμ είναι ένα έξυπνο ορφανό αγόρι ιρλανδικής καταγωγής που μεγαλώνει σε φτωχογειτονιά της Λαχόρης κατά τη διάρκεια της βρετανικής κυριαρχίας στην Ινδία και ταξιδεύει στη βόρεια Ινδία ως μαθητής ενός Θιβετιανού λάμα. Όταν ανακαλύπτεται η καταγωγή του, αρχικά εκπαιδεύεται σε ένα βρετανικό σχολείο και στη συνέχεια εντάσσεται στις βρετανικές μυστικές υπηρεσίες και αναλαμβάνει μια αποστολή στα Ιμαλάια, όπου πρέπει να ξεγελάσει Ρώσους πράκτορες και να αποκτήσει τα μυστικά τους έγγραφα.

Το έργο παρουσιάζει μια ζωντανή εικόνα της Ινδίας, με τους πληθυσμούς, τον πολιτισμό, τις θρησκείες και τις δεισιδαιμονίες της και τη ζωή στα παζάρια και τους δρόμους με τα καραβάνια και ζωντανεύει την εξωτική ατμόσφαιρα του αγγλοϊνδικού τρόπου ζωής στα τέλη του 19ου αιώνα. 

Στο έργο, ο Κίπλινγκ αντλεί μνήμες της παιδικής του ηλικίας στις Βρετανικές Ινδίες στα τέλη του 19ου αιώνα. Σε μια μεταπολεμική προοπτική, το μυθιστόρημα κατηγορήθηκε για εξύμνηση του βρετανικού ιμπεριαλισμού.

Το 1998 η «Σύγχρονη Βιβλιοθήκη» το κατέταξε στη λίστα με τα 100 καλύτερα αγγλόφωνα μυθιστορήματα του 20ού αιώνα. Το 2003 σε δημοσκόπηση του BBC περιλαμβάνεται στα «πιο αγαπητά μυθιστορήματα στο Ηνωμένο Βασίλειο».

 Ιστορικό υπόβαθρο 
Το ιστορικό υπόβαθρο της ιστορίας είναι η περίοδος αποικιοκρατίας στις Βρετανικές Ινδίες γύρω στο 1890 και ο ανταγωνισμός μεταξύ Ρωσίας και Μεγάλης Βρετανίας για την υπεροχή στην Κεντρική Ασία και Νότια Ασία, το λεγόμενο Μεγάλο Παιχνίδι, οπότε οι δύο αποικιακές αυτοκρατορίες χρησιμοποίησαν στρατιωτικές επεμβάσεις και διπλωματικές διαπραγματεύσεις για να αποκτήσουν και να επαναπροσδιορίσουν τα εδάφη. 

Το μυθιστόρημα διαδραματίζεται μετά τον Β΄ Αγγλοαφγανικό πόλεμο (ο οποίος τελείωσε το 1881), αλλά πριν από τον Τρίτο (που διεξήχθη το 1919), πιθανώς την περίοδο 1893 έως 1898. 

 Υπόθεση 
μικρογραφία|250x250εσ|Ένας δρόμος στη Λαχώρη, έγχρωμη λιθογραφία 1842
Ο ορφανός δωδεκάχρονος Κιμ (Κίμπαλ Ο'Χάρα) ζει σε φτωχογειτονιά της Λαχόρης κατά τη διάρκεια της βρετανικής κυριαρχίας στην Ινδία. Το έξυπνο αγόρι κερδίζει τα προς το ζην ζητιανεύοντας και κάνοντας θελήματα, μεταξύ των οποίων περιστασιακά για τον Παστούν Μαχμπούμπ Άλι, τον οποίο ο Κιμ έχει γνωρίσει ως έμπορο αλόγων στην αγορά της Λαχόρης, αλλά είναι ένας από τους ιθαγενείς πράκτορες της βρετανικής μυστικής υπηρεσίας.

Ο Κιμ κατάγεται από ένα ζευγάρι Ιρλανδών που πέθαναν φτωχοί στην Ινδία. Αν και ιρλανδικής καταγωγής, ο Κιμ μεγαλώνει από μια Ινδουίστρια και είναι τόσο ενσωματωμένος στον ινδικό τρόπο ζωής που μιλάει ινδουστανικά καλύτερα από αγγλικά. Το πιστοποιητικό γέννησης του Κιμ βρίσκεται στο φυλαχτό του λαιμού του, χωρίς το παιδί να καταλαβαίνει το νόημά του. Μια μέρα, υπό την επίδραση όπιου, ο πατέρας του είχε προφητεύσει ότι η μοίρα του θα άλλαζε προς το καλύτερο με τη βοήθεια ενός μυστηριώδους κόκκινου ταύρου σε ένα καταπράσινο λιβάδι.

Η ζωή του Κιμ αλλάζει ριζικά όταν συναντά έναν περιπλανώμενο Θιβετιανό λάμα μπροστά στο μουσείο της Λαχώρης που αναζητά ένα θρυλικό ποτάμι, τον βουδιστικό Ποταμό του Λυτρωμού, του οποίου τα νερά απελευθερώνουν από τον κύκλο των αναγεννήσεων, τον τροχό της ζωής. Ο Κιμ ακολουθεί τον λάμα ως τσέλα (μαθητής) του και φεύγει μαζί του. Πριν φύγουν οι δυο τους από τη Λαχόρη, ο Κιμ δέχεται μια εντολή στον Μαχμπούμπ Άλι να παραδώσει ένα γράμμα σε έναν Βρετανό αξιωματικό στην Ουμπάλα. Ο Κιμ υποπτεύεται ότι δεν πρόκειται για πληροφορίες για ένα άλογο, όπως ισχυρίζεται, αλλά μάλλον για ένα σημαντικό μήνυμα.
μικρογραφία|250x250εσ|Ινδία, 1873
Ο λάμα και ο Κιμ συναντούν ένα ιρλανδικό σύνταγμα του οποίου η σημαία έχει έναν κόκκινο ταύρο σε ένα πράσινο χωράφι. Δύο ιερείς από το σύνταγμα βρίσκουν το πιστοποιητικό γέννησης του παιδιού και ένα χαρτί που αποδεικνύει τη συμμετοχή του πατέρα του στο σύνταγμα στο φυλαχτό του Κιμ. Το σύνταγμα αποφασίζει να στείλει τον Κιμ σε βρετανικό σχολείο στο Λάκναου και κατά τη διάρκεια των σχολικών διακοπών να εκπαιδεύεται από τη μυστική υπηρεσία.

Στο σχολείο, ο Κιμ μαθαίνει γραφή και αριθμητική, αλλά και τα βασικά της τοπογραφίας. Μετά την εκπαίδευσή του, υποτίθεται ότι θα γίνει τοπογράφος στην Εταιρεία Εθνικής Έρευνας, αλλά τις γνώσεις του θα χρησιμοποιήσει στη μεταγενέστερη δουλειά για την οποία τον προορίζουν, στις βρετανικές μυστικές υπηρεσίες. Κατά τη διάρκεια της τριετούς εκπαίδευσης, ο Κιμ συναντά τον λάμα στις διακοπές και πάντα διατηρεί τους δεσμούς ευγνωμοσύνης προς αυτόν. Ο φαινομενικά έμπορος κοσμημάτων κ. Λούργκαν στη Σίμλα του διδάσκει μερικές τεχνικές για την ανάπτυξη της νοημοσύνης του, μεταξύ άλλων, παίζουν ένα παιχνίδι μνήμης στο οποίο ο Κιμ πρέπει να θυμάται το μέγεθος και το χρώμα των πολύτιμων λίθων, το οποίο είναι τώρα γνωστό ως το παιχνίδι του Κιμ.

Μετά από τρία χρόνια, ο Κιμ εγκαταλείπει το σχολείο και με τον κατάσκοπο Χάρι Μπάμπου αναλαμβάνει το καθήκον να αναζητήσουν δύο Ρώσους κατασκόπους στα βουνά των Ιμαλαΐων. Ο Κιμ πρέπει να πάρει τα έγγραφά τους, αλλά κατά τη διάρκεια αυτής της επιχείρησης ο λάμα αρρωσταίνει. Με τη βοήθεια μιας φυλής από τα βουνά, καταφέρνουν να τον μεταφέρουν πίσω στις πεδιάδες της Ινδίας, όπου ανακάμπτει στο σπίτι ενός προστάτη. Ο Χάρι Μπάμπου και ο Μαχμπούμπ Άλι φτάνουν επίσης εκεί και ο Κιμ καταφέρνει να πάρει χάρτες, χαρτιά και άλλα σημαντικά έγγραφα από τους Ρώσους κατασκόπους, που εργάζονται για να υπονομεύσουν τον βρετανικό έλεγχο στην περιοχή. Το βιβλίο τελειώνει με τον λάμα να ανεβαίνει σε ένα κοντινό ποταμό, θεωρώντας τον εαυτό του απελευθερωμένο και φωτισμένο και ελπίζοντας ότι ο Κιμ θα πάρει επίσης το μονοπάτι για τη φώτιση.

 Διασκευές 
Το 1950 γυρίστηκε η ομώνυμη ταινία με τον Έρολ Φλιν σε κύριο ρόλο και το 1984 η τηλεοπτική ταινία Κιμ.  Το 1991 και το 2008 διασκευάστηκε σε ταινίες κινουμένων σχεδίων.

 Μεταφράσεις στα ελληνικά 

 Κιμ, μτφ. Ντίνος Γαρουφαλιάς, εκδ. Κονιδιάρης, 1989
 Κιμ, μτφ. Μαραγαρίτα Ζαχαριάδου, εκδ. Άγρα 2019 

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Μυθιστορήματα που έγιναν ταινίες
Κατηγορία:Βρετανικά μυθιστορήματα