Μεράρχης

O μεράρχης ήταν τίτλος στον στρατό της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.

 Ιστορία 
Ο τίτλος προέρχεται από τις λέξεις μέρος και   ("να κυβερνάς, να διοικείς"). Ο όρος μεράρχης μαρτυρείται για πρώτη φορά στα τέλη του 6ου αιώνα στο Στρατηγικό, ένα στρατιωτικό εγχειρίδιο που αποδίδεται στον βυζαντινό αυτοκράτορα Μαυρίκιο (582–602), αν και ο ιστορικός Warren Treadgold έχει προτείνει ότι ο βαθμός χρονολογείται από τη βασιλεία του αυτοκράτορα Ζήνωνα (474–499). . Την εποχή του Στρατηγικού, ο στρατός υπαίθρου (διοικούμενος από τον στρατηγό ) αποτελούνταν συνήθως από τρεις μεριές, η καθέμια περιλάμβανε πιθανώς από πέντε έως επτά χιλιάδες στρατιώτες. . . Το μέρος χωριζόνταν σε πολλές μοίρες, οι οποίες αποτελούνταν από έναν αριθμό ταγμάτων ή μπαντών, υπό την ηγεσία ενός αρχηγού .  . . .

Ο τίτλος αυτός διατηρήθηκε και στον υστεροβυζαντινό στρατό, αν και ήδη από τον 7ο αιώνα, χρησιμοποιούνταν λιγότερο συχνά, καθώς προτιμούνταν ο όρος τουρμάρχης . Παρομοίως, η τούρμα αντικατέστησε το μέρος τόσο στην στρατιωτική ορολογία όσο και στην κοινή γλώσσα. . Η ισοδυναμία των δύο αυτών όρων επιβεβαιώνεται ρητά στα Τακτικά του Αυτοκράτορα Λέοντος ΣΤ' του Σοφού (886–912). . . Οι τούρμες ήταν πλέον οι κύριες εδαφικές και τακτικές υποδιαιρέσεις του επαρχιακού στρατού ( θέμα ). Κάθε θέμα, υπό έναν στρατηγό, χωριζόταν κανονικά σε τρεις τούρμες, οι οποίοι με τη σειρά τους χωρίζονταν περαιτέρω σε δρούγγους (ανάλογα με τις παλαιότερες μοίρες) και στη συνέχεια σε μπάντα . . Ανάλογα με το μέγεθος του θέματος, ο αριθμός της μπάντας ποίκιλε και, κατά συνέπεια, κάθε μέρος / τούρμα θα μπορούσε να περιέχει από 1.000 έως 5.000 άνδρες. .

Δεδομένου ότι οι μεράρχες – διακρίνονται μερικές φορές στις πηγές  από τους άλλους τουρμάρχες (π.χ. το Κλητορολόγιον του Φιλοθέου), ο μελετητής John B. Bury πρότεινε ότι τον 9ο και 10ο αιώνα, ο μεράρχης ήταν μια ξεχωριστή θέση, την οποία κατείχαν οι τουρμαρχείς ως βοηθοί  του Στρατηγού του θέματος, χωρίς συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή υπό τον έλεγχο του, σε αντίθεση με τους δύο «τυπικούς» τουρμαρχές . . Όμως, η ανακάλυψη μιας σφραγίδας ενός μεράρχη της Κνωσού δείχνει ότι είχαν υπό τον έλεγχο τους εδαφικές περιοχές, με αποτέλεσμα ο Alexander Kazhdan να απορρίψει την υπόθεση του Bury στο Oxford Dictionary of Byzantium . . Ο στρατιωτικός ιστορικός John Haldon, στο βιβλίο του Three Treatises on Imperial Military Expeditions, ουσιαστικά συμφώνησε με την άποψη του Bury, επειδή υποστηρίζει ότι ο μεράρχης είναι διοικητής της τούρμας, που περιλάμβανει την πρωτεύουσα του θέματος. Σύμφωνα με τον Χάλντον, αυτό εξηγεί και τον φαινομενικά χαμηλότερο βαθμό του σε σχέση με τους άλλους τουρμαρχές, καθώς ήταν μέλος του επιτελείου του Στρατηγού και όχι ανεξάρτητος διοικητής. .

Οι τίτλοι μέραρχος και μεραρχία χρησιμοποιούνται και σήμερα από τον Ελληνικό Στρατό.

 Παραπομπές 
Κατηγορία:Βυζαντινοί στρατιωτικοί τίτλοι

 Πηγές