Φλορεστάνο ντι Φάουστο

Ο Φλορεστάνο ντι Φάουστο (16 Ιουλίου 1890 – 11 Ιανουαρίου 1965) ήταν Ιταλός αρχιτέκτονας, μηχανικός και πολιτικός που είναι περισσότερο γνωστός για τα σχέδια κτιρίων του στα ιταλικά υπερπόντια εδάφη γύρω από τη Μεσόγειο. Θεωρείται ο σημαντικότερος αποικιακός αρχιτέκτονας της φασιστικής εποχής στην Ιταλία και έχει χαρακτηριστεί ως ο «αρχιτέκτονας της Μεσογείου».  Αδιαμφισβήτητος πρωταγωνιστής της αρχιτεκτονικής σκηνής πρώτα στα ιταλικά νησιά του Αιγαίου και στη συνέχεια στην ιταλική Λιβύη, ήταν προικισμένος με μια αξιοσημείωτη προετοιμασία σε συνδυασμό με άψογες δεξιότητες, που του επέτρεψαν να κυριαρχεί και να χρησιμοποιεί αδιάφορα και σε κάθε γεωγραφικό πλαίσιο τα πιο διαφορετικά αρχιτεκτονικά στυλ, που ταλαντεύονται μεταξύ εκλεκτικισμού και ορθολογισμού. Η κληρονομιά του, παραμελημένη εδώ και καιρό, έχει τονιστεί από τη δεκαετία του 1990.

 Πρώιμη ζωή και καριέρα 
Γεννημένος στη Rocca Canterano, μια πόλη κοντά στη Ρώμη, σπούδασε στη Ρώμη, παίρνοντας πρώτα το πτυχίο της Αρχιτεκτονικής στην Ακαδημία Καλών Τεχνών και στη συνέχεια το 1922 πήρε επίσης το πτυχίο του πολιτικού μηχανικού. Το πρώτο του έργο, από το 1916 έως το 1923, ήταν το αρχιτεκτονικό μέρος του τάφου του Πάπα Πίου Χ στη Βασιλική του Αγίου Πέτρου στο Βατικανό, έργο σωστό αλλά ψυχρό. Ακολούθησε ο σχεδιασμός του Γολγοθά και του παρεκκλησίου των λειψάνων του Πάσχα στη ρωμαϊκή βασιλική του Τιμίου Σταυρού στην Ιερουσαλήμ, που εγκαινιάστηκε το 1930 αλλά ολοκληρώθηκε μόλις το 1952. Από το 1924 έως το 1932 ήταν τεχνικός σύμβουλος του Υπουργείο Εξωτερικών, για την ανέγερση, τροποποίηση ή αναδιάρθρωση μεγάλου αριθμού ιταλικών πρεσβειών, προξενείων, πολιτιστικών ιδρυμάτων και σχολείων στην Ευρώπη, την Αφρική και την Αμερική. Τα σημαντικότερα έργα του είναι οι ιταλικές πρεσβείες στο Βελιγράδι και την Άγκυρα και η πρεσβεία στο Κάιρο, όπου συνεργάστηκε με τον Μελχιόρ Μπέγκα, έναν από τους σημαντικότερους Ιταλούς αρχιτέκτονες εσωτερικού χώρου του 20ού αιώνα. Μεταξύ 1926 και 1928, ο Ντι Φάουστο, ο οποίος είχε καλές σχέσεις με τον Μπενίτο Μουσολίνι, σχεδίασε το σχέδιο πόλης και τα κυριότερα κτίρια της Νέας πόλης του Πρεντάππιο. Ο Ιταλός δικτάτορας είχε αποφασίσει να μεταφέρει τη γενέτειρά του, το Πρεντάππιο, μετά από μια κατολίσθηση που απειλούσε την επιβίωσή του. Η ιδέα πίσω από το έργο του Ντι Φάουστο εδώ ήταν η δημιουργία ενός εξιδανικευμένου επαρχιακού χωριού, μέσα από έναν «αστικό σχεδιασμό λατρευτικού είδους», σύμφωνα με τους πολλούς προσκυνητές που επισκέπτονταν κάθε μέρα τη γενέτειρα του «Duce», αλλά σε αρμονία με το ιδανικό του Μουσολίνι για μια αγροτική Ιταλία και τη θέλησή του να δείξει τις σεμνές και απλές ρίζες του. Τα οικονομικά σπίτια για τους κατοίκους που εκτοπίστηκαν από την κατολίσθηση, η ανακαίνιση του Palazzo Varano, το κτίριο του ταχυδρομείου, η αγορά τροφίμων, η Santa Rosa, το δημοτικό σχολείο και το νηπιαγωγείο, το σπίτι των γιατρών, η επέκταση του νεκροταφείου του San Cassiano και η ομώνυμη εκκλησία και ο τάφος της οικογένειας Μουσολίνι αποτελούν τα στάδια της δουλειάς του στο Πρεντάππιο.

 Ρόδος και Δωδεκάνησα 
Το 1923, ο Ντι Φάουστο άρχισε να εργάζεται για τον κυβερνήτη των Ιταλικών Νήσων του Αιγαίου, Μάριο Λάγκο. Αυτός ήταν ένας φιλελεύθερος και διορατικός διπλωμάτης, ο πρώτος πολιτικός κυβερνήτης των νησιών μετά την κατοχή τους το 1912 κατά τον Ιταλοτουρκικό πόλεμο ο οποίος ευνόησε την ειρηνική συνύπαρξη μεταξύ των διαφορετικών εθνοτήτων των νησιών: Έλληνες, Τούρκοι, Λαδίνοι και από το 1912 και Ιταλοί. Το πρώτο του έργο στη Ρόδο ήταν το σχέδιο πόλης, το οποίο ολοκληρώθηκε στις 29 Ιανουαρίου 1926: επέλεξε να διατηρήσει σχεδόν πλήρως τη μεσαιωνική περιτειχισμένη πόλη, απομονώνοντας τα αρχαία τείχη και εισάγοντας ζώνες σεβασμού και επαναχρησιμοποιημένα μονοπάτια και ευθυγραμμίσεις του αρχαίου σχεδίου του Ιππόδαμου της Μιλήτου για τις νέες συνοικίες. Η νέα πόλη ανεγέρθηκε έξω από τα τείχη, νότια της δυτικής όχθης του λιμανιού Μανδράκι, και σχεδιάστηκε ως μια πόλη κήπου, ένα αστικό μοντέλο που ήταν πολύ της μόδας στην Ιταλία εκείνα τα χρόνια. Ο κεντρικός δρόμος της νέας πόλης, νότια του Μανδρακίου, βαφτίστηκε Foro Italico και εκεί ο Ντι Φάουστο σχεδίασε τα κυριότερα κτίρια, προτιμώντας ένα εκλεκτικό στυλ που συνδυάζει Βυζαντινά, Οθωμανικά, Ρωμαϊκής Αναγέννησης, Ενετικά, Ιπποτικά, καθώς και τοπικά στοιχεία.  Αυτό το στυλ ήταν κατάλληλο για τον πολυεθνικό πληθυσμό του νησιού. Τα σημαντικότερα έργα από τα πολλά που σχεδίασε στην πόλη της Ρόδου είναι: το Palazzo del Governo (σήμερα το κτήριο της νομαρχίας) που χτίστηκε το 1926, σε βενετσιάνικο γοτθικό ρυθμό, με λευκή και ροζ πέτρινη πρόσοψη, που μοιάζει με το παλάτι των Δόγηδων στη Βενετία, το νεοαναγεννησιακό ταχυδρομείο του 1927, ο καθολικός καθεδρικός ναός του Αγίου Ιωάννη των Ιπποτών (σημερινή ελληνική ορθόδοξη εκκλησία του Ευαγγελισμού) που ξαναχτίστηκε ανάμεσα σε μεγάλες διαμάχες το 1924–25, τα σχέδια του οποίου ανακατασκευάστηκαν χρησιμοποιώντας χαρακτικά της αρχικής εκκλησίας, που βρίσκεται εντός της περιτειχισμένης πόλης και καταστράφηκε το 1856, το Ξενοδοχείο των Ρόδων (Grande Albergo delle Rose), σήμερα Καζίνο Ρόδου, που χτίστηκε με τον Michele Platania, αλλά «καθαρίστηκε» από όλα τα διακοσμητικά του στοιχεία στα τέλη της δεκαετίας του 1930 από τον κυβερνήτη Τσέζαρε Μαρία Ντε Βέκκι, η «Νέα Αγορά της Ρόδου» (Mercato nuovo), στο κέντρο της νέας πόλης, μια ακανόνιστη πολυγωνική δομή που περικλείει το περίπτερο των ιχθυοπωλών, που διαθέτει αναμφισβήτητο ανατολίτικο ύφος, και τέλος τα παλιά ιταλικά σφαγεία (Mattatoio).

Εκτός από τη Ρόδο, ο Ντι Φάουστο δραστηριοποιήθηκε και στην Κω, όπου τα σημαντικότερα έργα του είναι το Palazzo del Governo (1927–29) και η καθολική εκκλησία των Agnus Dei (1927), που χτίστηκε με τον Ροδόλφο Πετράκο, με κεντρικό σχέδιο και ένα καμπαναριό. κωνικό στην πρόσοψη, που θεωρείται το καλύτερο έργο του στα Δωδεκάνησα. Στο Καστελλόριζο, ανήγειρε το κτίριο του Αντιπροσώπου. Από το 1926 οι συνεχώς αυξανόμενες διαφορές απόψεων με τον κυβερνήτη τον ώθησαν να εγκαταλείψει σταδιακά τις δεσμεύσεις του στο Αιγαίο. Η διαμάχη έληξε το 1927 με μια δικαστική διαμάχη, όπου ο Ντι Φάουστο έδειξε ότι κατά τη διάρκεια της υπηρεσίας του στα Δωδεκάνησα είχε σχεδιάσει τουλάχιστον πενήντα κτίρια, μεταξύ αυτών οικίες, δημόσια κτίρια, εκκλησίες, στρατώνες, αγορές, σχολεία, τριάντα δύο από αυτά ήδη κατασκευασμένα ή κατασκευάστηκαν το 1927. Για να διατηρήσει αυτόν τον υψηλό ρυθμό εργασίας, ο αρχιτέκτονας εργαζόταν επίσης κατά τη διάρκεια των συχνών ταξιδιών του με πλοίο μεταξύ Ιταλίας και Ρόδου.

O Φλορεστάνο Ντι Φάουστο πραγματοποίησε επίσης το 1932 την ανακαίνιση της Casa d'Italia (σημερινό Ιταλικό Πολιτιστικό Ινστιτούτο), χτισμένη το 1909 στην οδό Πατησίων στην Αθήνα.

 Παράλληλο έργο στην Ιταλία και στην Αλβανία 
Ταυτόχρονα, ο Ντι Φάουστο, του οποίου η παραγωγικότητα ήταν εντυπωσιακή, συνέχιζε επίσης τη δουλειά του στην Ιταλία, κυρίως στη Ρώμη -όπου είχε ένα ακμάζον στούντιο- και στις γύρω περιοχές, όπου στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του '20, σχεδίασε αρκετές κατοικίες συγκροτήματα: ανάμεσά τους, αυτά για τους δημοσίους υπαλλήλους του MAE, στη Via delle tre Madonne, που χαρακτηρίζεται από το ρωμαϊκό στυλ μπαροκέτο.  Το 1926–28 σχεδίασε στο λόφο Montelarice κοντά στο Λορέτο τη βίλα του διάσημου τενόρου Μπενιαμίνο Τζίλι, ένα επιτηδευμένο και πολυτελές αρχοντικό, του οποίου το ενδιαφέρον έγκειται στην κάτοψή του με κεντρικό σώμα και δύο κεκλιμένα κάτω φτερά, μια ιδέα που ο Ντι Φάουστο θα επαναχρησιμοποιούσε αρκετές φορές στο μέλλον.  Στις 21 Φεβρουαρίου 1930 είχε ένα άσχημο αεροπορικό ατύχημα στο βόρειο Τυρρηνικό Πέλαγος, διασώθηκε μαζί με το πλήρωμά του μετά από 12 ώρες από το πλοίο Citta' di Tripoli.  Στη δεκαετία του '30, τα πιο σημαντικά έργα του στην Ιταλία ήταν το "Γαλακτοκομικό εργοστάσιο" (Centrale del latte) στην Πεσκάρα (1932), όπου ο Ντι Φάουστο εγκατέλειψε τον εκλεκτικισμό του υπέρ ενός καθαρού λειτουργισμού, το "Σπίτι των χωρικών" (Casa del contadino) στη νέα πόλη Λιττόρια (σημερινή Λατίνα) και το στρατιωτικό σανατόριο στο Άντσιο (1930–33). Το τελευταίο συγκρότημα, τοποθετημένο σε γραφική θέση σε ένα πευκοδάσος μπροστά στη θάλασσα και κοντά στα ερείπια της βίλας του Νέρωνα, είναι ένα καλό παράδειγμα ιταλικού ορθολογισμού .  Εδώ είναι ιδιαίτερα αξιοσημείωτο το περίπτερο χειρουργικής φυματίωσης, με κεντρικό σώμα που περιέχει το χειρουργείο, του οποίου ο ημικυκλικός εξωτερικός τοίχος είναι μια ενιαία γυάλινη πρόσοψη.  Από αυτό το σώμα αποκλίνουν δύο μακριά γωνιακά φτερά που φιλοξενούν τους ασθενείς. Το σπίτι των αγροτών στη Λατίνα, με κεντρικό πύργο και φτερά, κατεδαφίστηκε τη δεκαετία του εξήντα. Το γαλακτοκομείο στην Πεσκάρα, το οποίο επίσης κατεδαφίστηκε το 2010 εν μέσω πολλών αντιπαραθέσεων και νομικών αγώνων, ήταν ένα κτίριο τριών αμαξωμάτων επενδυμένο με Clinke, του οποίου η κεντρική πρόσοψη του σώματος είχε έναν τοίχο από τρίκλινα γυάλινα. Τα δύο τελευταία κτίρια ανατέθηκαν από το Υπουργείο Γεωργίας, το οποίο έδωσε στον αρχιτέκτονα πολλά άλλα έργα, όπως η οργάνωση της εθνικής έκθεσης σιταριού, αποκατάστασης και συλλογής φρούτων, που πραγματοποιήθηκε στη Villa Borghese το 1932, και ο σχεδιασμός της κύριας έδρας της φασιστικής ένωσης αγροτικών εργατών (CFLA), στο Corso d'Italia στη Ρώμη, το 1936–37. Σε εκείνη την περίπτωση, ο Ντι Φάουστο άλλαξε ριζικά ένα προϋπάρχον οικοδόμημα, μετατρέποντάς το σε ένα τυπικό κτήριο λιτορίου, μεταξύ 1937 και 1939 έχτισε στη Via Agri της Ρώμης το Villino Staccioli, ένα κλασικό παράδειγμα του ιταλικού ορθολογισμού. Οι Stacciolis, μια οικογένεια από το Αμπρούτσο, ήταν ιδιοκτήτες μιας οικοδομικής εταιρείας που εκτέλεσε πολλά από τα έργα του αρχιτέκτονα στην Ιταλία και στο εξωτερικό.

Την ίδια περίοδο δραστηριοποιήθηκε και στην Αλβανία (την εποχή εκείνη ουσιαστικά ιταλικό προτεκτοράτο), όπου αντικατέστησε τον Αρμάντο Μπρασίνι. Εκεί σχεδίασε το νέο σχέδιο πόλης για τα Τίρανα, με το κέντρο της πόλης και τα μνημειώδη κτίρια των διαμερισμάτων γύρω από την Πλατεία Σκεντέρμπεη, σε νεοαναγεννησιακό ύφος με αρθρωμένες γωνιακές λύσεις και γιγαντιαίες τάπες (1932). Κατά την ίδια περίοδο σχεδίασε επίσης το βασιλικό ανάκτορο του Δυρραχίου (1928–30), με έναν κεντρικό πύργο και δύο πτέρυγες και τη βασιλική βίλα στα Σκόδρα (1928), και τα δύο έργα ανατέθηκαν από τον βασιλιά Ζογ Α΄.

 Λιβύη 
Το 1932, ο Ντι Φάουστο έγινε «σύμβουλος αρχιτεκτονικής» της πόλης της Τρίπολης, της πρωτεύουσας της ιταλικής Λιβύης, ξεκινώντας την τελευταία δημιουργική φάση της επαγγελματικής του ζωής. Το 1934, η αντικατάσταση του Πιέτρο Μπαντόλιο με τον Ίταλο Μπάλμπο, ως Γενικό Κυβερνήτη της Λιβύης, ενίσχυσε το έργο του. Οι δύο άνδρες σύντομα κατάλαβαν ο ένας τον άλλον καλά (ο Μπάλμπο ήταν τόσο σίγουρος για τον Ντι Φάουστο για να του αναθέσει το 1938 το έργο να σχεδιάσει το σχέδιο πόλης του κέντρου της πόλης του) και ο Ντι Φάουστο, που προτάθηκε από τον Μπάλμπο ως διευθύνων της "Επιτροπής Αστικής Προστασίας και Αισθητικής", με κύριο καθήκον τον σχεδιασμό του σχεδίου πόλης της Τρίπολης,  άρχισε να παράγει μια σειρά έργων για την πρωτεύουσα της Λιβύης: εκεί ο αρχιτέκτονας περιέγραψε το σχέδιο της Piazza Castello (η περιοχή γύρω από το Κόκκινο Κάστρο) και της πλατείας γύρω από την Αψίδα του Μάρκου Αυρήλιου, στη Μεδίνα. Επιπλέον, κατασκεύασε δημόσια κτίρια, εκκλησίες, αγορές, ξενοδοχεία, συνολικά δεκαπέντε έργα μέσα σε λίγα χρόνια. Το αριστούργημά του στην Τρίπολη είναι το πολυλειτουργικό κέντρο Al Waddan (ξενοδοχείο, πισίνες, καζίνο, θέατρο), που χαρακτηρίζεται από μια μεγάλη σειρά από καμάρες παράλληλες με τον σημερινό χώρο περιπάτου Sharia al Fatah. Στις 15 Μαρτίου 1937, με μια πλούσια νυχτερινή τελετή παρουσία του Μουσολίνι, εγκαινιάστηκε η Αψίδα των Φιλαίνι κοντά στο Ra's Lanuf, σηματοδοτώντας τα σύνορα μεταξύ Τριπολιτανίας και Κυρηναϊκής κατά μήκος της νεόδμητης Via Balbia (σημερινή Λιβυκή Παράκτια Οδός). Σε όλα αυτά τα έργα, ο αρχιτέκτονας συνέχισε την ελληνική του εμπειρία, αναμειγνύοντας με μεγάλη δεξιοτεχνία αραβικά και novecento στοιχεία.

Μέχρι το ξέσπασμα του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, ο Ντι Φάουστο επέκτεινε τη δραστηριότητά του σε όλη τη Λιβύη, χτίζοντας ξενοδοχεία σε προ-ερημικές πόλεις όπως οι Jefren και Nalut, κατοικίες για αξιωματικούς στο Τομπρούκ, Menina και Castel Benito, διάφορες τυπολογίες κτιρίων στη Βεγγάζη, τη Misrata και τη Derna και οκτώ από τα τριάντα δύο αγροτικά χωριά, θεμελιώδεις πόλεις για Ιταλούς αποίκους.  Σε όλα αυτά τα έργα ο Ντι Φάουστο επέδειξε την επαγγελματική του ωριμότητα, κατακτώντας τον σχεδιασμό των πιο διαφορετικών τύπων κτιρίων και σχεδιαστικές κλίμακες. Η κορύφωση της αφρικανικής δουλειάς του ήταν ο σχεδιασμός του λιβυκού περιπτέρου στο "Έκθεση των ιταλικών υπερπόντιων εδαφών" (Mostra delle terre Italiane d'oltremare) που πραγματοποιήθηκε στη Νάπολη το 1940.  Η θέση του ως "αρχιτέκτονας της αυλής" του Μπάλμπο σφραγίστηκε με την τοποθέτηση του πορτρέτου του κοντά στου Κυβερνήτη στις τοιχογραφίες που φιλοτέχνησε ο Φερραρέζος ζωγράφος Achille Funi στους θόλους της εκκλησίας του Αγίου Φραγκίσκου στην Τρίπολη, ένα ακόμη έργο του.

Το 1940, ο Ντι Φάουστο έκανε επίσης μια μικρή παράκαμψη από την κύρια δραστηριότητά του, σχεδιάζοντας τη σκηνογραφία της ιστορικής ταινίας The King's Jester (Il re si diverte ), σε σκηνοθεσία Μάριο Μπόναρντ.

 Τελευταία χρόνια 
Κατά τα χρόνια του πολέμου, ο Ντι Φάουστο εγκατέλειψε τη φασιστική του θέση πλησιάζοντας την Καθολική Δράση (Azione Cattolica), ώσπου στο τέλος του πολέμου εξελέγη εκπρόσωπος της Δημοκρατίας Κριστιάνα τόσο στη Συντακτική Συνέλευση όσο και στο πρώτο Νομοθετικό Σώμα. Το 1953 άφησε το κόμμα του για το Μοναρχικό Εθνικό Κόμμα. Κατά τη διάρκεια αυτών των ετών, καταδίκασε τις σύγχρονες αρχιτεκτονικές εξελίξεις. Σε μια ομιλία στο κοινοβούλιο σχετικά με την Μπιενάλε Αρχιτεκτονικής της Βενετίας, όρισε την κοσμοπολίτικη αρχιτεκτονική της Ιταλίας μετά τον πόλεμο ως «τρελή επιθυμία για νέα πράγματα» και είπε ότι ο αφηρημένος, ο υπαρξισμός και ο σχετικισμός ήταν «εκδηλώσεις σάπιας ύλης». Τα πιο αξιόλογα έργα του εκείνα τα χρόνια ήταν το σχέδιο για τη μεταπολεμική ανοικοδόμηση του Subiaco, η αποκατάσταση του καθεδρικού ναού του Sant'Andrea Apostolo της ίδιας πόλης, ο σχεδιασμός του Γενικού Οίκου των Κιστερκιανών στον λόφο Aventine στη Ρώμη, και την αναδιάρθρωση του Ιερού του Montevergine, χτισμένο σε άνυδρο νεορωμανικό στυλ. Ολοκληρώθηκε το 1966, το συγκρότημα δείχνει μια επιστροφή στον παραδοσιακό χαρακτήρα των πρώτων ημερών του.  

Ο Ντι Φάουστο πέθανε στη Ρώμη το 1965. Ήταν μέλος της Accademia di San Luca και της Ποντιφικής Ακαδημίας Καλών Τεχνών και Γραμμάτων του Virtuosi al Pantheon .

 Παραπομπές 

 Πηγές 
 Κλεανθίδης Π. (2025) Γνωριμία με τα κτήρια της ιταλοκρατίας στην πόλη της Ρόδου. Παράλλαξη (https://parallaximag.gr/taxidi/gnorimia-me-ta-ktiria-tis-italokratias-stin-poli-tis-rodoy)
 Di Fausto Florestano[permanent dead link]. Fascismo – Architettura – Arte / Arte fascista web site
 Giuseppe Miano (1991). "Florestano Di Fausto". Dizionario Biografico degli Italiani (in Italian). Enciclopedia Italiana. Retrieved 12 July 2014.
 Vittorio Santoianni (2008). "Il Razionalismo nelle colonie italiane 1928–1943. La "nuova architettura" delle Terre d'Oltremare" (PDF) (in Italian). Università degli Studi di Napoli "Federico II" – Facoltà di Architettura. Dipartimento di Progettazione Architettonica e Ambientale. Retrieved 12 July 2014.
 Sean Anderson (2010). "The Light and the Line: Florestano Di Fausto and the Politics of Mediterraneità". California Italian Studies. University of California. doi:10.5070/C311008864. Retrieved 12 July 2014.
 Di Marco, Fabrizio (2011). "Florestano Di Fausto, architetto del Mediterraneo". In Varagnoli, Claudio (ed.). Pescara senza rughe (in Italian). Roma: Gangemi. ISBN 9788849222128.
 https://www.rodiaki.gr/article/430224/to-italiko-thayma-me-ta-kthria-toys-dromoys-thn-omorfia-ths-allotinhs-rodoy
 https://urbanguru.gr/living/texnh-politismos/florestano-di-fausto-o-italos-architektonas-poy-schediase-tin-megaloprepi-apoikiaki-rodo/
 https://www.rodiaki.gr/article/348807/poioi-einai-oi-arxitektones-twn-italikwn-kthriwn-ths-rodoy

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 


Κατηγορία:Ιταλοί αρχιτέκτονες
Κατηγορία:Δωδεκάνησα
Κατηγορία:Ρόδος