Ανδίρα

Η ανδίρα (λατινική και επιστημονική ονομασία Andira) είναι γένος δικοτυλήδονων αειθαλών φυτών, που ανήκει στην υποοικογένεια των ψυχανθών (τα φυτά που δίνουν τα όσπρια). Οι ανδίρες συναντώνται στη φύση στις τροπικές χώρες της Αμερικανικής ηπείρου, εκτός από το είδος A. inermis, που συναντάται και στην Αφρική. Μοριακές φυλογενετικές μελέτες (ανάλυση DNA) το 2012 και το 2013 τοποθετούν τις ανδίρες σε έναν ξεχωριστό κλάδο μέσα στην υποοικογένεια ψυχανθή («κλάδος Andira»).

Σε σύγκριση με άλλα ψυχανθή, οι ανδίρες διαθέτουν ασυνήθιστα συστήματα κόμβων στις ρίζες τους και καρπούς. Οι καρποί είναι σαρκώδεις δρύπες, ωοειδείς, με μέγεθος καρυδιού, αλλά ο πυρήνας (κουκούτσι), ένας σε κάθε καρπό, είναι πολύ σκληρός, με πικρή και άσχημη γεύση. Στα περισσότερα είδη ο σπόρος διασπείρεται μέσα από νυχτερίδες που τρώνε τους καρπούς, ενώ σε μερικά διασπείρεται με τον ίδιο τρόπο από τρωκτικά. Μπορεί επίσης να παρασύρεται και να διασπείρεται από τρεχούμενο νερό. Τα φύλλα είναι περιττά εναλλασσόμενα, ενώ τα άνθη είναι μικρά, ροζ έως βυσσινί, και έχουν ωραίο άρωμα.

Μερικά είδη του γένους χρησιμεύουν στην παραδοσιακή ιατρική σε μέρη της Βραζιλίας για την παραγωγή αντιπυρετικών, καθαρτικών και  ανθελμινθικών φαρμακευτικών παρασκευασμάτων. Ωστόσο τα παρασκευάσματα αυτά είναι τοξικά σε μεγάλες δόσεις. Οι χημικές ενώσεις που έχουν απομονωθεί από μέρη των φυτών του γένους περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων ισοφλαβόνες, φλαβανόλες, γλυκοσίδια, πτεροκαρπάνες, τη χρωμόνη και το ουρσολικό οξύ.

Είδη
Σήμερα (Απρίλιος του 2023), σύμφωνα με τον βρετανικό ιστότοπο Plants of the World Online, γίνονται ευρύτερα αποδεκτά στο γένος ανδίρα τα εξής είδη:

 Andira anthelmia (Vell.), J.F.Macbr.
 Andira carvalhoi, R.T.Penn. & H.C.Lima
 Andira chigorodensis, R.T.Penn.
 Andira cordata, Arroyo από R.T.Penn. & H.C.Lima
 Andira coriacea, Pulle
 Andira cubensis, Benth. («ανδίρα της Κούβας»)
 Andira cujabensis, Benth.
 Andira fraxinifolia, Benth.
 Andira galeottiana, Standl.
 Andira grandistipula, Amshoff
 Andira humilis, Mart. από Benth.
 Andira inermis (W.Wright), Kunth εκ DC.
 Andira jaliscensis, R.T.Penn.
 Andira legalis (Vell.), Toledo
 Andira macrocarpa, R.T.Penn. («ανδίρα η μακρόκαρπος»)
 Andira macrothyrsa, Ducke
 Andira marauensis, Mattos
 Andira micrantha, Ducke
 Andira multistipula, Ducke
 Andira nitida, Mart. από Benth.
 Andira ormosioides, Benth.
 Andira parviflora, Ducke
 Andira praecox, Arroyo εκ R.T.Penn.
 Andira spectabilis, Saldanha
 Andira surinamensis (Bondt), Splitg. εκ Pulle
 Andira taurotesticulata, R.T.Penn.
 Andira tervequinata, R.T.Penn., Aymard & Cuello
 Andira trifoliolata, Ducke
 Andira unifoliolata, Ducke
 Andira vermifuga (Mart.), Benth.

Παραπομπές

Πηγές
 Το ομώνυμο λήμμα στη Νέα Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια «Χάρη Πάτση», τόμ. 5, σελ. 547

Ανδιρα