To Περίπτερο της Βαρκελώνης

Το Περίπτερο της Βαρκελώνης (,  Το "German Pavilion"), σχεδιασμένο από τους Λούντβιχ Μις φαν ντερ Ρόε (Ludwig Mies van der Rohe) και Λίλλυ Ράιχ (Lilly Reich), το οποίο ήταν το γερμανικό περίπτερο για τη Διεθνή Έκθεση του 1929 στη Βαρκελώνη της Ισπανίας. Αυτό το κτίριο χρησιμοποιήθηκε για τα επίσημα εγκαίνια του γερμανικού τμήματος της έκθεσης. Είναι ένα σημαντικό κτίριο για την ιστορία της σύγχρονης αρχιτεκτονικής, γνωστό για την απλή του μορφή αλλά και τη θεαματική του χρήση εξωφρενικών υλικών, όπως το μάρμαρο, ο κόκκινος όνυχας και η τραβερτίνη . Τα έπιπλα που έχουν σχεδιαστεί ειδικά και αρχικά αποκλειστικά για το κτίριο, όπως της καρέκλας Barcelona, η οποία εξακολουθεί να παράγεται. Έχει γίνει έμπνευση για πολλά σημαντικά μοντερνιστικά κτίρια που ακολούθησαν τα επόμενα χρόνια

 Ιδέα 
Ανατέθηκε στον Mies και στον Reich αυτό το κτίριο το 1928 μετά την επιτυχή διαχείριση της έκθεσης Werkbund του 1927 στη Στουτγκάρδη. Η Γερμανική Δημοκρατία ανέθεσε στον Mies την καλλιτεχνική διαχείριση και ανέγερση όχι μόνο του περιπτέρου της Βαρκελώνης, αλλά και των κτιρίων για όλα τα γερμανικά τμήματα στη Διεθνή Έκθεση του 1929. Ωστόσο, ο Mies είχε σοβαρούς χρονικούς περιορισμούς και έπρεπε να σχεδιάσει το Περίπτερο της Βαρκελώνης σε λιγότερο από ένα χρόνο - και αντιμετώπιζε επίσης αβέβαιες οικονομικές συνθήκες. 

Τα επόμενα χρόνια, που ξεκίνησε o Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος, η Γερμανία άρχισε να αλλάζει. Η οικονομία της Γερμανίας άρχισε να ανακάμπτει μετά το σχέδιο Dawes, το 1924. Το περίπτερο της Διεθνούς Έκθεσης υποτίθεται ότι αντιπροσωπεύει τη νέα Γερμανία της Βαϊμάρης : μια δημοκρατική, πολιτιστικά προοδευτική, ευημερούσα και απόλυτα ειρηνική Γερμανία, άρα το περίπτερο είναι μια αυτοπροσωπογραφία της Γερμανίας μέσα από την αρχιτεκτονική.  Ο Επίτροπος, Georg von Schnitzler είπε ότι πρέπει να δώσει "φωνή στο πνεύμα μιας νέας εποχής".  Η ιδέα αυτή πραγματοποιήθηκε με την υλοποίηση του « Free Plan (Δωρεάν σχεδίου) » και της «Πλωτής στέγης».

 Κτίριο 
αριστερά|μικρογραφία|240x240εσ| Σχέδιο του Περιπτέρου της Βαρκελώνης
Η απάντηση του Mies στην πρόταση του von Schnitzler δεν ήταν αυτή που περίμενε. Αφού απέρριψε την αρχική τοποθεσία για αισθητικούς λόγους, ο Mies αποφάσισε να χτίσει το περίπτερο σε μια ήσυχη τοποθεσία στη στενή πλευρά ενός πλατύ, διαγώνιου άξονα, όπου το περίπτερο θα εξακολουθούσε να προσφέρει όψεις και μια διαδρομή που οδηγεί σε ένα από τα κύρια αξιοθέατα της έκθεσης, το Poble Espanyol.

Το περίπτερο έπρεπε να είναι απλό και γυμνό, χωρίς άλλα εκθέματα, μόνο με τη δομή του που περιέχει ένα μόνο γλυπτό και ειδικά σχεδιασμένα έπιπλα για αυτό (πχ. την καρέκλα Barcelona ). Αυτή η έλλειψη, επέτρεψε στον Mies να αντιμετωπίζει το περίπτερο ως έναν συνεχή χώρο, θολώνοντας τα όρια του εσωτερικού και του εξωτερικού χώρου μέσα και έξω. "Το σχέδιο βασίστηκε σε μια απόλυτη διάκριση μεταξύ δομής και κέλιφους - ένα κανονικό πλέγμα σταυροειδών χαλύβδινων στηλών που διασπώνται από ελεύθερα απέχοντα επίπεδα". Ωστόσο, η δομή ήταν περισσότερο υβριδικού στυλ, μερικά από αυτούς τους στήλους  λειτουργούσαν επίσης ως στηρίγματα. Η κάτοψη είναι πολύ απλή. Ολόκληρο το κτίριο στηρίζεται σε μια βάση από τραβερτίνη.  Ένα νότιο περίβλημα σε σχήμα U, επίσης από τραβερτίνη, βοηθά στη δημιουργία ενός παραρτήματος  και μιας μεγάλης λεκάνης νερού. Οι πλάκες δαπέδου του περιπτέρου προβάλλουν έξω και πάνω από την πισίνα - για άλλη μια φορά συνδέοντας το μέσα με το έξω. Ένας άλλος τοίχος σε σχήμα U στην αντίθετη πλευρά της τοποθεσίας σχηματίζει επίσης μια μικρότερη λεκάνη νερού. Εκεί βρίσκεται και το άγαλμα του Georg Kolbe . Οι πλάκες της οροφής είναι σχετικά μικρές και στηρίζονται στους σταυροειδείς κίονες. Αυτό δίνει την εντύπωση μιας αιωρούμενης οροφής. Ο Ρόμπιν Έβανς είπε ότι οι κολώνες φαίνεται να αγωνίζονται να κρατήσουν το επίπεδο της οροφής κάτω και να μην αντέχουν το βάρος του.

Ο Mies ήθελε αυτό το κτίριο να γίνει "μια ιδανική ζώνη ηρεμίας" για τον κουρασμένο επισκέπτη, ο οποίος θα έπρεπε να προσκληθεί στο περίπτερο στο δρόμο για το επόμενο αξιοθέατο. Δεδομένου ότι το περίπτερο δεν είχε πραγματικό εκθεσιακό χώρο, το ίδιο το κτίριο επρόκειτο να γίνει το έκθεμα. Το περίπτερο σχεδιάστηκε για να «μπλοκάρει» κάθε πέρασμα από τον χώρο. Οι επισκέπτες έμπαιναν ανεβαίνοντας μερικές σκάλες και λόγω της ελαφρώς κεκλιμένης τοποθεσίας, έφευγαν στο επίπεδο του εδάφους προς την κατεύθυνση του Poble Espanyol. Οι επισκέπτες επίτηδες δεν οδηγόντουσαν σε μια ευθεία γραμμή μέσα από το κτίριο, αλλά έκαναν συνεχείς στροφές. Οι τοίχοι όχι μόνο δημιουργούσαν χώρο, αλλά κατεύθυναν και τις κινήσεις των επισκεπτών. Αυτό επιτεύχθηκε με την μετατόπιση των επιφανειών των τοίχων η μία απέναντι στην άλλη, που περνούσαν η μία δίπλα στην άλλη και δημιουργώντας έναν χώρο που γινόταν στενότερος ή ευρύτερος.

Ένα άλλο μοναδικό χαρακτηριστικό αυτού του κτιρίου είναι τα εξωτικά υλικά που επιλέγει να χρησιμοποιήσει ο Mies. Πλάκες από υψηλής ποιότητας πέτρινα υλικά όπως καπλαμάδες από μάρμαρο Tino verde antico και χρυσός όνυχας καθώς και φιμέ γυαλί από γκρι, πράσινο, λευκό, καθώς και ημιδιαφανές γυαλί, που λειτουργούν αποκλειστικά ως διαχωριστικά χώρου.

Επειδή αυτό το κτίριο είχε προγραμματιστεί ως περίπτερο έκθεσης, προοριζόταν να υπάρχει μόνο προσωρινά. Το κτίριο γκρεμίστηκε στις αρχές του 1930, ούτε ένα χρόνο μετά την ολοκλήρωσή του.

 Ανοικοδόμηση 
Ανάμεσα στο 1983 και το 1986, μια ομάδα Καταλανών αρχιτεκτόνων ανακατασκεύασε μόνιμα το περίπτερο, με βάση ιστορικά σχέδια και νέες βάσεις στην τοποθεσία. Η ανοικοδόμηση  του περιπτέρου υπήρξε δημοφιλής τουριστικός προορισμός, αλλά υπήρξε επίσης αμφιλεγόμενο θέμα συζήτησης μεταξύ αρχιτεκτόνων, κριτικών και ιστορικών. Κάποιοι το έχουν περιγράψει ως ένα αναβιωμένο αριστούργημα, κάποιοι το έχουν καταδικάσει ως «ψεύτικο» και άλλοι είναι διχασμένοι . «[αυ]τό το κτίριο δεν έπρεπε να υπάρχει», υποστήριξε ο Paul Goldberger εκείνη την εποχή. Κατά τη διάρκεια του σχεδιασμού, ο Φίλιπ Τζόνσον αναρωτήθηκε: "Το πρόβλημα που έχουμε μπροστά μας είναι ότι πρέπει να πραγματοποιηθεί ένα όνειρο ή όχι; Έχουμε φτιάξει έναν τέτοιο μύθο για αυτό το κτίριο. Δεν θα έπρεπε να μείνει απλά στη μνήμη μας;" Ο αρχιτέκτονας Lance Hosey έχει τεκμηριώσει διεξοδικά τις αντιδράσεις στην ανακατασκευή, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι ενώ η ανακατασκευή είναι ένα καλύτερο φυσικό μνημείο, το πρωτότυπο ήταν ένα αναντικατάστατο προϊόν του κοινωνικοπολιτικού του πλαισίου της εποχής. 

 Γλυπτική 
Το περίπτερο δεν ήταν μόνο πρωτοπόρος στις κατασκευαστικές μορφές με φρέσκια και πειθαρχημένη κατανόηση του χώρου, αλλά και στη διαμόρφωση νέων ευκαιριών στην ένωση της ελεύθερης τέχνης με την αρχιτεκτονική. Ο Mies τοποθέτησε την Alba («Αυγή») του Georg Kolbe  στη μικρή λεκάνη νερού, αφήνοντας τη μεγαλύτερη ακόμα πιο άδεια. Το γλυπτό συνδέεται επίσης με τα εξαιρετικά υλικά ανατνάκλασης που χρησιμοποίησε ο Mies — επέλεξε το μέρος όπου αυτά τα οπτικά εφέ θα είχαν τον ισχυρότερο αντίκτυπο, το κτίριο προσφέρει πολλαπλή όψεις της Alba . «Από εδώ και στο εξής, με την έννοια της ισότητας για την αντιπαράθεση κτιρίου και εικαστικού έργου, τα γλυπτά δεν έπρεπε πλέον να εφαρμόζονται αναδρομικά στο κτίριο, αλλά μάλλον να αποτελούν μέρος του χωροταξικού σχεδιασμού, να βοηθούν στον ορισμό και την ερμηνεία του. Μέχρι σήμερα, ένα από τα πιο αξιοσημείωτα παραδείγματα είναι το Περίπτερο της Βαρκελώνης».

 Πρόγραμμα παρεμβάσεων 
Από την ανακατασκευή του Pavilion στη δεκαετία του 1980, το  έχει προσκαλέσει κορυφαίους καλλιτέχνες και αρχιτέκτονες να τροποποιήσουν προσωρινά το Περίπτερο. Αυτές οι εγκαταστάσεις και οι τροποποιήσεις, ονομάζονται «επεμβάσεις»,  έχουν διατηρήσει το περίπτερο ως αντικείμενο συζήτησης για αρχιτεκτονικές ιδέες και πρακτικές. Η λίστα των προσκεκλημένων περιλαμβάνει τους αρχιτέκτονες Kazuyo Sejima και Ryue Nishizawa ( SANAA ) που πρόσθεσαν σπειροειδείς ακρυλικούς εσωτερικούς τοίχους,  τον καλλιτέχνη Ai Weiwei που γέμισε τις δύο πισίνες με καφέ και γάλα,  τον Andrés Jaque  που αποκάλυψε το παραμελειμένο υπόγειο του περιπτέρου και ο ρόλος του στην απόκρυψη της καθημερινής εμπειρίας του ιστότοπου, ο Enric Miralles, ο Antoni Muntadas που έφερε στο περίπτερο τη μυρωδιά των αρχείων του MoMA όπου διατηρείται η μνήμη του και ο Jordi Bernadó που αφαίρεσε τις γυάλινες πόρτες του περιπτέρου.  Στον αρχιτέκτονα και ακτιβιστή Andrés Jaque (Γραφείο Πολιτικής Καινοτομίας), στους καλλιτέχνες Katarzyna Krakowiak,  Laura Martínez de Guereñu,  και στη σχεδιάστρια Sabine Marcelis  έχουν επίσης ανατεθεί να δημιουργήσουν κομμάτια για το πρόγραμμα παρεμβάσεων.

 Lilly Reich Grant για ισότητα στην αρχιτεκτονική 
Το 2018, το Ίδρυμα Mies van der Rohe παρουσίασε την πρώτη έκδοση του Lilly Reich Grant για την ισότητα στην αρχιτεκτονική.   Ο αποδέκτης της εναρκτήριας επιχορήγησης ήταν το Re-enactment: Το έργο της Lilly Reich καταλαμβάνει το περίπτερο της Βαρκελώνης που υποβλήθηκε από τη Laura Martínez de Guereñu.   Το 2020, η δεύτερη επιχορήγηση απονεμήθηκε στην [On Set with] Lilly Reich που υποβλήθηκε από τους Laura Lizondo Sevilla, Débora Domingo Calabuig και Avelina Prat García.  Η τρίτη επιχορήγηση, το 2022, απονεμήθηκε στην υποβολή Anna Bofill Levi . Η αρχιτεκτονική ως αντιμελωδία (1977–1996) των María-Elia Gutiérrez Mozo, José Parra Martínez, Ana Gilsanz Díaz και Joaquín Arnau Amo. 

 Δείτε επίσης 
 Η Ibero-American Exposition του 1929 ήταν μια παγκόσμια έκθεση που πραγματοποιήθηκε στη Σεβίλλη της Ισπανίας από τις 9 Μαΐου 1929 έως τις 21 Ιουνίου 1930.

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 


 Views of the replica German Pavilion
 Image gallery on the Barcelona Pavilion
 Photos of Barcelona Pavilion and Barcelona Chair
 Werkbund Exhibition of 1927

Κατηγορία:Κτίρια και κατασκευές στη Βαρκελώνη