Σούτζι Νακαμούρα

Ο Σούτζι Νακαμούρα (ιαπωνικά: 中村 修二, γενν. 22 Μαΐου 1954) είναι Ιάπωνας και Αμερικανός μηχανικός ηλεκτρονικών και εφευρέτης, με ειδίκευση στην τεχνολογία ημιαγωγών, καθηγητής στο Τμήμα Υλικών του Κολεγίου Μηχανικών του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στη Σάντα Μπάρμπαρα (UCSB). Είναι εφευρέτης της μπλε διόδου εκπομπής φωτός, μιας σημαντικής ανακάλυψης στην τεχνολογία φωτισμού.

Μαζί με τους Ισάμου Ακαζάκι και Χιρόσι Αμάνο, είναι ένας από τους τρεις νικητές του βραβείου Νόμπελ Φυσικής του 2014 «για την εφεύρεση φωτοδιόδων μπλε χρώματος που επιτρέπει την έκλυση λαμπρού φωτός από ενεργειακά οικονομικές πηγές φωτός». Το 2015, η συμβολή του στην εμπορευματοποίηση και ανάπτυξη της τεχνολογίας ενεργειακά αποδοτικού λευκού φωτισμού LED τιμήθηκε με το Παγκόσμιο Βραβείο Ενέργειας. Το 2021, ο Νακαμούρα, μαζί με τους Ακαζάκι, Νικ Χολόνιακ, Τζορτζ Κρέφορντ και Ράσελ Ντουπουί, τιμήθηκαν με το Βραβείο Μηχανικής της Βασίλισσας Ελισάβετ «για τη δημιουργία και την ανάπτυξη του φωτισμού LED, ο οποίος αποτελεί τη βάση όλων των τεχνολογιών φωτισμού στερεάς κατάστασης».

Σταδιοδρομία
Ο Νακαμούρα έλαβε πτυχίο ηλεκτρονικής μηχανικής από το Πανεπιστήμιο της Τοκουσίμα το 1977, ενώ δύο χρόνια αργότερα πήρε μεταπτυχιακό τίτλο σπουδών στο ίδιο αντικείμενο, και στη συνέχεια εντάχθηκε στην Nichia Corporation, η οποία εδρεύει επίσης στην Τοκουσίμα. Ενώ εργαζόταν για τη Nichia, ο Νακαμούρα επινόησε τη μέθοδο για την παραγωγή του πρώτου εμπορικού LED υψηλής φωτεινότητας από νιτρίδιο γαλλίου (GaN), του οποίου το λαμπρό μπλε φως, που μετατρέπεται εν μέρει σε κίτρινο από ένα στρώμα φωσφόρου, είναι το κλειδί για τον λευκό φωτισμό LED, και το οποίο άρχισε να παράγεται το 1993.

Προηγουμένως, ο J. I. Πανκόβε και οι συνάδελφοί του στην RCA είχαν καταβάλει σημαντικές προσπάθειες, αλλά δεν κατόρθωσαν να κατασκευάσουν ένα εμπορεύσιμο LED GaN τη δεκαετία του 1960, καθώς το κύριο πρόβλημα ήταν η δυσκολία κατασκευής υψηλής περιεκτικότητας σε p-τύπου GaN. Ο Νακαμούρα εμπνεύστηκε από το έργο μιας άλλης ιαπωνικής ομάδας με επικεφαλής τον καθηγητή Ισάμου Ακασάκι, ο οποίος δημοσίευσε τη μέθοδό του για την παραγωγή ΓαΝ υψηλού p-τύπου με ακτινοβόληση με δέσμη ηλεκτρονίων του ΓαΝ με ντοπαρισμένο μαγνήσιο- ωστόσο, η μέθοδος δεν ήταν κατάλληλη για μαζική παραγωγή. Ο Νακαμούρα κατάφερε να αναπτύξει μια μέθοδο θερμικής ανόπτησης που ήταν πολύ πιο κατάλληλη για μαζική παραγωγή. Επιπλέον, ο ίδιος και οι συνεργάτες του ασχολήθηκαν με τη φυσική και υπέδειξαν ότι ο ένοχος ήταν το υδρογόνο, το οποίο παθητικοποιούσε τους αποδέκτες στο GaN.

Εκείνη την εποχή, πολλοί θεωρούσαν ότι η δημιουργία ενός LED GaN ήταν πολύ περίπλοκη υπόθεση, οπότε ο Νακαμούρα ήταν τυχερός που ο ιδρυτής της Nichia, ο Νομπούο Ογκάουα [ja] (1912-2002), ήταν πρόθυμος να υποστηρίξει και να χρηματοδοτήσει το έργο του GaN. Ωστόσο, ο Νόμπουο Ογκάουα παρέδωσε την προεδρία στον γαμπρό του Εϊτζι Ογκάουα (το 1989), και η εταιρεία που διοικούσε ο Εϊτζι διέταξε τον Νακαμούρα να αναστείλει τις εργασίες του πάνω στο GaN, με τον ισχυρισμό ότι καταλάμβανε πολύ χρόνο και χρήμα. Ο Νακαμούρα συνέχισε να αναπτύσσει μόνος του το μπλε LED και κατόρθωσε να κατασκευάσει τη συσκευή το 1993.

Παρά τις συνθήκες αυτές, μόλις ο Νακαμούρα μπόρεσε να δημιουργήσει ένα εμπορικά βιώσιμο πρωτότυπο, 3 τάξεις μεγέθους (1000 φορές) φωτεινότερο από τις μπλε λυχνίες LED που χρησιμοποιούνταν προηγουμένως, η Nichia συνέχισε να αναπτύσσει το εμπορεύσιμο προϊόν. Οι ακαθάριστες πωλήσεις της εταιρείας αυξήθηκαν  λίγο πάνω από 20 δισεκατομμύρια γιεν (≈200 εκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ) το 1993 σε 80 δισεκατομμύρια γιεν (≈800 εκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ) το 2001, το 60% των οποίων προήλθε από τις πωλήσεις προϊόντων μπλε LED Το εργατικό δυναμικό της εταιρείας διπλασιάστηκε μεταξύ 1994 και 1999, από 640 σε 1.300 υπαλλήλους.

Ο Νακαμούρα αποφοίτησε από το πανεπιστήμιο της Τοκουσίμα το 1994. Έφυγε από την Nichia Corporation το 1999 για να γίνει καθηγητής μηχανικής στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στη Σάντα Μπάρμπαρα.

Το 2001, ο Νακαμούρα μήνυσε τον πρώην εργοδότη του Nichia για το μπόνους ανακάλυψης σε μια σειρά αγωγών μεταξύ της Nichia και του Νακαμούρα με τον αμερικανικό ανταγωνιστή της Nichia, την Cree Inc.- συμφώνησαν το 2000 να μηνύσουν από κοινού τη Nichia με έξοδα της Cree και ο Νακαμούρα έλαβε δικαιώματα προαίρεσης αγοράς μετοχών από την Cree. Ο Νακαμούρα ισχυρίστηκε ότι έλαβε μόνο 20.000 γιεν (≈180 δολάρια ΗΠΑ) για την ανακάλυψη του διπλώματος ευρεσιτεχνίας '404, ενώ ο πρόεδρος της Nichia, Eiji Ogawa, δήλωσε ότι ήταν εντελώς σοκαρισμένος που το δικαστήριο θα έδινε 20 δισεκατομμύρια γιεν στον Νακαμούρα και υποβάθμισε τη σημασία του διπλώματος ευρεσιτεχνίας '404, θεώρησε ότι η εταιρεία τον είχε αποζημιώσει δεόντως για την καινοτομία του με προαγωγές και μπόνους ύψους 62 εκατομμυρίων γιεν επί 11 χρόνια και ετήσιο μισθό αυξημένο στα 20 εκατομμύρια γιεν μέχρι τη στιγμή που ο Νακαμούρα έφυγε από τη Nichia.

Ο Νακαμούρα άσκησε αγωγή για 2 δισεκατομμύρια γιεν (<20 εκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ) ως δίκαιο μερίδιο της εφεύρεσης και το περιφερειακό δικαστήριο της επιδίκασε το δεκαπλάσιο ποσό, δηλαδή 20 δισεκατομμύρια γιεν (<200 εκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ). Ωστόσο, η Nichia άσκησε έφεση κατά της απόφασης και τα μέρη κατέληξαν σε διακανονισμό το 2005 για 840 εκατομμύρια γιεν (≈8,1 εκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ, λιγότερο από το 5% της επιδίκασης), ο οποίος παραμένει η μεγαλύτερη πληρωμή που έχει γίνει ποτέ από ιαπωνική εταιρεία σε εργαζόμενο για μια εφεύρεση - το ποσό αυτό ήταν αρκετό μόνο για την κάλυψη των δικαστικών εξόδων του Νακαμούρα.

Ο Νακαμούρα εργάστηκε επίσης πάνω στις πράσινες διόδους εκπομπής φωτός και ήταν υπεύθυνος για τη δημιουργία των λευκών διόδων εκπομπής φωτός και των μπλε διόδων λέιζερ που χρησιμοποιούνται στους δίσκους Blu-ray και στα HD DVD.

Ο Νακαμούρα είναι καθηγητής υλικών στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στη Σάντα Μπάρμπαρα. Το 2008, ο Νακαμούρα, μαζί με τους συναδέλφους του καθηγητές του UCSB Στίβεν Ντενμπάαρς και Τζέιμς Σπεκ, ίδρυσε τη Soraa, μια εταιρεία ανάπτυξης τεχνολογίας φωτισμού στερεάς κατάστασης που βασίζεται σε υποστρώματα καθαρού νιτριδίου του γαλλίου. Ο Νακαμούρα κατέχει 208 διπλώματα ευρεσιτεχνίας χρησιμότητας στις ΗΠΑ από τις 5 Μαΐου 2020.

Τον Νοέμβριο του 2022, ο Νακαμούρα συνιδρύει την Blue Laser Fusion, μια εμπορική εταιρεία σύντηξης, με τον Χιροάκι Ότα, πρώην πρόεδρο της εταιρείας κατασκευής μη επανδρωμένων αεροσκαφών ACSL με έδρα το Τόκιο. Τον Ιούλιο του 2023, η Blue Laser Fusion συγκεντρώνει 25 εκατομμύρια δολάρια από την εταιρεία επιχειρηματικών κεφαλαίων JAFCO Group και το Ταμείο Δημιουργίας Mirai, το οποίο υποστηρίζεται από την Toyota Motor και άλλους επενδυτές και το οποίο διαχειρίζεται η SPARX Group.

Τιμές
2001 - Βραβείο Asahi από την ιαπωνική εφημερίδα Asahi Shimbun
2002 - Μετάλλιο Βενιαμίν Φραγκλίνου στη Φυσική από το Ινστιτούτο Φραγκλίνου
2006 - Βραβείο Τεχνολογίας της Χιλιετίας της Φινλανδίας για τις συνεχείς προσπάθειές του να κατασκευάσει φθηνότερες και αποδοτικότερες πηγές φωτός
2007 - υποψήφιος για το βραβείο του Ευρωπαίου Εφευρέτη που απονέμεται από το Ευρωπαϊκό Γραφείο Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας
2008 - Βραβείο Πρίγκιπα της Αστούριας για την τεχνική και επιστημονική έρευναPrince of Asturias Awards for Technical and Scientific Research.
2008 - Επίτιμο πτυχίο Διδάκτορα Μηχανικού από το Πανεπιστήμιο Επιστήμης και Τεχνολογίας του Χονγκ Κονγκ.
2008 - Βραβείο διάλεξης στη μνήμη του Χολστ Philips Research, Κάτω Χώρες.
2009 - Βραβείο Harvey από το Technion του Ισραήλ.
2012 - Σύλλογος Δικαίου Πνευματικής Ιδιοκτησίας της Silicon Valley (SVIPLA), εφευρέτης της χρονιάς
2014 - Βραβείο Νόμπελ Φυσικής μαζί με τους καθηγητές Isamu Akasaki και Χιρόσι Αμάνο για την εφεύρεση των διόδων εκπομπής μπλε φωτός
2015 - Παγκόσμιο Βραβείο Ενέργειας για την εφεύρεση, την εμπορική διάθεση και την ανάπτυξη της ενεργειακά αποδοτικής τεχνολογίας φωτισμού με λευκές λυχνίες LED
2015 - Asia Game Changer Award
2016 - Εξαιρετικό επίτευγμα στην επιστήμη και την τεχνολογία στα Ασιατικά Βραβεία
2017 - Μετάλλιο Μαουντμπάτεν
2018 - Βραβείο Zayed για την ενέργεια του μέλλοντος
2021 - Βραβείο μηχανικής της βασίλισσας Ελισάβετ
2022 - Βραβείο Χρυσής Πλάκας της Αμερικανικής Ακαδημίας Επιτευγμάτων

Δημοσιεύσεις 
Shuji Nakamura, Gerhard Fasol, Stephen J. Pearton, The Blue Laser Diode : The Complete Story, Springer; 2nd edition, October 2, 2000, ()

Παραπομπές

 Βιβλιογραφία 




Κατηγορία:Ιάπωνες φυσικοί
Κατηγορία:Αμερικανοί φυσικοί
Κατηγορία:Ιάπωνες νομπελίστες
Κατηγορία:Αμερικανοί νομπελίστες
Κατηγορία:Ιάπωνες εφευρέτες
Κατηγορία:Αμερικανοί εφευρέτες
Κατηγορία:Βραβευμένοι με Νόμπελ Φυσικής
Κατηγορία:Φυσικοί του 20ού αιώνα
Κατηγορία:Φυσικοί του 21ου αιώνα