Το χρυσό κύπελλο (Χένρι Τζέιμς)

Το χρυσό κύπελλο (αγγλικός τίτλος: The Golden Bowl) είναι μυθιστόρημα του Αμερικανο-Βρετανού συγγραφέα Χένρι Τζέιμς που δημοσιεύθηκε το 1904. Διαδραματίζεται στην Αγγλία και ολοκληρώνει αυτό που ορισμένοι κριτικοί έχουν ονομάσει «μείζονα φάση» της καριέρας του Τζέιμς. Το μυθιστόρημα είναι μια μελέτη του γάμου και της μοιχείας και εστιάζει βαθιά και σχεδόν αποκλειστικά στη συνείδηση των κεντρικών χαρακτήρων, περιγράφοντας τις πιο εσώτερες σκέψεις τους με συχνά εμμονικές λεπτομέρειες αλλά και ισχυρή διορατικότητα. Είναι το τελευταίο ολοκληρωμένο μυθιστόρημα του συγγραφέα. 

 Υπόθεση 
Ο πρίγκιπας Αμέριγκο, ένας ξεπεσμένος αλλά χαρισματικός Ιταλός αριστοκράτης, βρίσκεται στο Λονδίνο για τον γάμο του με τη Μάγκι Βέρβερ, μοναχοκόρη του χήρου Άνταμ Βέρβερ, πάμπλουτου Αμερικανού επιχειρηματία και συλλέκτη έργων τέχνης. Ενώ βρίσκεται εκεί, συναντά ξανά την όμορφη και καλλιεργημένη Σάρλοτ Σταντ, μια άλλη νεαρή Αμερικανίδα και πρώην ερωμένη του στη Ρώμη, που δεν την παντρεύτηκε γιατί και οι δύο ήταν φτωχοί. Αν και η Μάγκι και η Σάρλοτ είναι αγαπημένες φίλες από την παιδική τους ηλικία, η Μάγκι δεν γνωρίζει για την προηγούμενη σχέση της Σάρλοτ και του Αμέριγκο. Η Σάρλοτ και ο Αμέριγκο πηγαίνουν μαζί να αγοράσουν το γαμήλιο δώρο της Μάγκι. Σε ένα κατάστημα με αντίκες, ο καταστηματάρχης τους παρουσιάζει ένα επιχρυσωμένο κρυστάλλινο κύπελλο. Δεν το αγοράζουν επειδή είχε μια ρωγμή.

Μετά τον γάμο της, η Μάγκι, ανησυχώντας μήπως ο πατέρας της αισθάνεται μοναξιά, τον πείθει να κάνει πρόταση γάμου στη Σάρλοτ, η οποία δέχεται την πρόταση. Μετά τον γάμο, η Μάγκι και ο πατέρας της συνεχίζουν την ίδια ζωή όπως πριν, κρατώντας ο ένας συντροφιά στον άλλον και συλλέγοντας έργα τέχνης και παρόλο που τώρα είναι παντρεμένοι, δείχνουν να ενδιαφέρονται περισσότερο για τη σχέση πατέρα-κόρης παρά για τους συζύγους τους. Η Σάρλοτ και ο Αμέριγκο, νιώθοντας παραμελημένοι, βγαίνουν όλο και περισσότερο μαζί και τελικά γίνονται ξανά εραστές.

Η Μάγκι αρχίζει να υποψιάζεται το ζευγάρι. Τυχαία, πηγαίνει στο ίδιο μαγαζί και αγοράζει το χρυσό κύπελλο που η Σάρλοτ και ο Αμέριγκο είχαν απορρίψει. Μετανιωμένος για την υψηλή τιμή που της χρέωσε, ο έμπορος επισκέπτεται τη Μάγκι για να την ενημερώσει για τη ρωγμή. Στο σπίτι της, βλέπει φωτογραφίες του Αμέριγκο και της Σάρλοτ και της λέει για τα ψώνια του ζευγαριού την παραμονή του γάμου της και την τρυφερή συνομιλία τους στο μαγαζί του. (Μιλούσαν ιταλικά, αλλά καταλαβαίνει τη γλώσσα.)

Η Μάγκι αρχίζει να εφαρμόζει μια πολύ λεπτή στρατηγική για να χωρίσει τους δύο εραστές και να σώσει τον γάμο της, ενώ δεν αποκαλύπτει ποτέ τον δεσμό τους στον πατέρα της.  Αντιμετωπίζει τον σύζυγό της και τη Σάρλοτ, χωρίς όμως να αποκαλύψει ότι έχει στοιχεία για την απιστία τους. Χωρίς καμία αλλαγή στη συμπεριφορά της, πείθει τον πατέρα της να επιστρέψει στην Αμερική με τη γυναίκα του. 

Ενώ προηγουμένως θεωρούσε τη Μάγκι ως μια αφελή και ανώριμη Αμερικανίδα, ο Αμέριγκο φαίνεται εντυπωσιασμένος από τη λεπτή διπλωματία της συζύγου του. Το μυθιστόρημα τελειώνει με τον Άνταμ και τη Σάρλοτ να αναχωρούν για τις Ηνωμένες Πολιτείες και τον Αμέριγκο να δηλώνει την αγάπη του και να αγκαλιάζει τη γυναίκα του.

 Σχόλια 
Στο μυθιστόρημα - που θεωρείται πρόδρομος της μοντερνιστικής γραφής - η εστίαση στους τέσσερις πρωταγωνιστές, τη Μάγκι, τον Άνταμ, τη Σάρλοτ και τον Αμέριγκο, δίνει ταυτόχρονα βάθος και κλειστοφοβική ατμόσφαιρα. Η απιστία και η ζήλια, καθώς και ο τρόπος με τον οποίο κάθε χαρακτήρας τα αντιμετωπίζει, το καθιστούν ένα από τα πιο ενδιαφέροντα έργα του συγγραφέα. 

 Διασκευές 

 1972: The Golden Bowl, εξάωρη τηλεοπτική έκδοση, παραγωγή του BBC.
 2000: The Golden Bowl, βρετανο-γαλλική ταινία σε σκηνοθεσία Τζέιμς Άιβορι, με τους Νικ Νόλτε, Κέιτ Μπεκινσέιλ και Ούμα Θέρμαν. 

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Μυθιστορήματα του Χένρι Τζέιμς
Κατηγορία:Μυθιστορήματα που έγιναν ταινίες