Ρόμπερτ Άνταμ

Ο Ρόμπερτ Άνταμ (, 3 Ιουλίου 17283 Μαρτίου 1792) ήταν Βρετανός νεοκλασικός αρχιτέκτονας, σχεδιαστής εσωτερικών χώρων και επίπλων. Ήταν γιος του Γουίλιαμ Άνταμ (1689–1748), του σημαντικότερου αρχιτέκτονα της εποχής στη Σκωτία, και μαθήτευσε κοντά του. Μαζί με τον μεγαλύτερο αδελφό του Τζον, ο Ρόμπερτ ανέλαβε την οικογενειακή επιχείρηση, η οποία περιελάμβανε προσοδοφόρα έργα για το Συμβούλιο Διοίκησης, μετά τον θάνατο του Γουίλιαμ.

Το 1754 έφυγε για τη Ρώμη, όπου πέρασε σχεδόν πέντε χρόνια στην ευρωπαϊκή ήπειρο σπουδάζοντας αρχιτεκτονική υπό τους Σαρλ-Λουί Κλερισώ και Τζοβάνι Μπατίστα Πιρανέζι. Με την επιστροφή του στη Βρετανία ίδρυσε γραφείο στο Λονδίνο, όπου τον συνόδευσε ο μικρότερος αδελφός του Τζέιμς. Εκεί ανέπτυξε το «ύφος του Άνταμ», και τη θεωρία του για την «κίνηση» στην αρχιτεκτονική, βασισμένη στις μελέτες του για την αρχαιότητα και έγινε ένας από τους πιο επιτυχημένους και μοντέρνους αρχιτέκτονες της χώρας. Ο Άνταμ κατείχε τη θέση του αρχιτέκτονα των Βασιλικών Έργων από το 1761 έως το 1769.

Ο Ρόμπερτ Άνταμ ήταν πρωτεργάτης της πρώτης φάσης της κλασικής αναγέννησης στην Αγγλία και τη Σκωτία από το 1760 περίπου μέχρι το θάνατό του.Pevsner, σελ. 237 Επηρέασε την ανάπτυξη της δυτικής αρχιτεκτονικής, τόσο στην Ευρώπη όσο και στη Βόρεια Αμερική. Ο Άνταμ σχεδίασε εσωτερικούς χώρους και εξοπλισμό καθώς και κατοικίες.Adam silver (1953). Μεγάλο μέρος του έργου του συνίστατο στην αναδιαμόρφωση υφιστάμενων κατοικιών, καθώς και στη συμβολή του στο αστικό τοπίο του Εδιμβούργου και στο σχεδιασμό ρομαντικών ψευδομεσαιωνικών εξοχικών κατοικιών στη Σκωτία.

Διετέλεσε βουλευτής του Κίνρος-Σάιρ από το 1768 έως το 1774.

 Βιογραφία 

 Πρώτα χρόνια 
αριστερά|μικρογραφία|Βασιλικό Λύκειο (1578–1777) στο χώρο του μοναστηριού Μπλακφράιαρς, Εδιμβούργο.
Ο Άνταμ γεννήθηκε στις 3 Ιουλίου 1728 στην έπαυλη Γκλάντνεϊ στο Κιρκάλντυ του Φάιφ, δεύτερος γιος της Μαίρης Ρόμπερτσον (1699–1761), κόρης του Γουίλιαμ Ρόμπερτσον του Γκλάντνεϊ, και του αρχιτέκτονα Γουίλιαμ Άνταμ. Ως παιδί είχε σημειωθεί ότι είχε «αδύναμη σωματική διάπλαση».Fleming, σελ. 76 Από το 1734, σε ηλικία έξι ετών, ο Άνταμ φοίτησε στο Βασιλικό Λύκειο του ΕδιμβούργουGraham, σελ. 2 όπου έμαθε λατινικά (από το δεύτερο έτος τα μαθήματα διεξάγονταν στα λατινικά)Graham, σελ. 4 μέχρι τα 15 του χρόνια, διδάχθηκε να διαβάζει έργα του Βιργίλιου, του Οράτιου, του Σαλλούστιου και μέρη του Κικέρωνα και στο τελευταίο έτος του Λίβιου.

Το φθινόπωρο του 1743 εγγράφηκε στο Πανεπιστήμιο του ΕδιμβούργουGraham, σελ. 26 και τα υποχρεωτικά μαθήματα για όλους τους φοιτητές ήταν: ελληνική γλώσσα, λογική, μεταφυσική και φυσική φιλοσοφία. Οι φοιτητές μπορούσαν να επιλέξουν τρία μαθήματα επιλογής, ο Άνταμ παρακολούθησε μαθήματα μαθηματικών, τα οποία δίδασκε ο Κόλιν Μακλόριν, και ανατομίας, τα οποία δίδασκε ο Αλεξάντερ Μόνρο ο Γηραιός.Graham, σελ. 27 Οι σπουδές του διακόπηκαν από την άφιξη του Κάρολου Εδουάρδου Στιούαρτ και των Ορεινών του, οι οποίοι κατέλαβαν το Εδιμβούργο κατά τη διάρκεια της εξέγερσης των Ιακωβιτών το 1745. Στο τέλος του έτους, ο Ρόμπερτ αρρώστησε σοβαρά για μερικούς μήνες και φαίνεται απίθανο να επέστρεψε στο πανεπιστήμιο, έχοντας ολοκληρώσει μόνο δύο χρόνια σπουδών.Fleming, σσ. 79–80

Μετά την ανάρρωσή του από την ασθένεια το 1746, εντάχθηκε στο πλευρό του μεγαλύτερου αδελφού του Τζον ως μαθητευόμενος του πατέρα του. Βοήθησε τον Γουίλιαμ Άνταμ σε έργα όπως η κατασκευή του κάστρου του Ινβεραρέι και οι συνεχείς επεκτάσεις της οικίας του Χόουπταουν. Η θέση του Γουίλιαμ ως αρχιτεχνίτη στο Συμβούλιο Διοίκησης άρχισε επίσης να του προσφέρει πολλές εργασίες, καθώς τα Χάιλαντς οχυρώνονταν μετά την αποτυχημένη εξέγερση των Ιακωβιτών. Η πρώιμη φιλοδοξία του Ρόμπερτ ήταν να γίνει καλλιτέχνης και όχι αρχιτέκτονας, και το ύφος των πρώιμων σκίτσων του με τη μέθοδο του Σαλβατόρ Ρόζα αντανακλάται στα πρώτα σωζόμενα αρχιτεκτονικά του σχέδια, τα οποία απεικονίζουν γραφικά γοτθικά φουρούσια.Fleming, σελ. 81 Ο Γουίλιαμ Άνταμ πέθανε τον Ιούνιο του 1748 και άφησε το Ντάουχιλ, ένα μέρος της ιδιοκτησίας Μπλερ Άνταμ που περιλάμβανε το κάστρο Ντάουχιλ, στον Ρόμπερτ. Από τον πατέρα του, ο Ρόμπερτ κληρονόμησε μια πλούσια βιβλιοθήκη την οποία επέκτεινε.

 Αρχιτεκτονικό γραφείο στο Εδιμβούργο 
μικρογραφία|Η πρόσοψη της εισόδου της Οικίας Χόοπταουν, σχεδιασμένη από τον Γουίλιαμ Άνταμ και τροποποιημένη από τους αδελφούς Άνταμ
Με τον θάνατο του Γουίλιαμ Άνταμ, ο Τζον Άνταμ κληρονόμησε τόσο την οικογενειακή επιχείρηση όσο και τη θέση του αρχιτεχνίτη στο Συμβούλιο Διοίκησης. Αμέσως πήρε τον Ρόμπερτ ως συνέταιρο, ενώ αργότερα προσχώρησε και ο Τζέιμς Άνταμ. Η πρώτη μεγάλη παραγγελία των αδελφών Άνταμ ήταν η διακόσμηση των μεγαλοπρεπών κρατικών διαμερισμάτων στον πρώτο όροφο της οικίας Χοουπτάουν, ενώ ακολούθησε η πρώτη τους «νέα κατασκευή» στον οίκο Ντάμφρις. Για λογαριασμό του Συμβουλίου Διοίκησης, οι αδελφοί ήταν ο κύριος εργολάβος του Οχυρού Τζορτζ, ενός μεγάλου σύγχρονου οχυρού κοντά στο Ινβερνές, που σχεδιάστηκε από τον στρατιωτικό μηχανικό συνταγματάρχη Σκίνερ. Οι επισκέψεις σε αυτό το έργο, που ξεκίνησε το 1750, θα απασχολούσαν τους αδελφούς κάθε καλοκαίρι για τα επόμενα 10 χρόνια και, μαζί με τα έργα σε πολλούς άλλους στρατώνες και οχυρά, παρείχαν στον Ρόμπερτ στέρεα θεμέλια στην πρακτική οικοδόμησ.Fleming, σσ. 85–86

Το χειμώνα του 1749–1750, ο Άνταμ ταξίδεψε στο Λονδίνο με το φίλο του, τον ποιητή Τζον Χόουμ. Εκμεταλλεύτηκε την ευκαιρία για αρχιτεκτονική μελέτη, επισκεπτόμενος το Γουίλτον, σχεδιασμένο από τον Ίνιγκο Τζόουνς, και το Κουίνς Ερμιτάζ στο Ρίτσμοντ του Ρότζερ Μόρις. Το βιβλίο σκίτσων του από το ταξίδι αυτό δείχνει επίσης ένα συνεχιζόμενο ενδιαφέρον για τη γοτθική αρχιτεκτονική.Fleming, σελ. 85

Μεταξύ των φίλων του στο Εδιμβούργο ήταν οι φιλόσοφοι Άνταμ Φέργκιουσον και Ντέιβιντ Χιουμ και ο καλλιτέχνης Πολ Σάντμπι, τον οποίο γνώρισε στα Χάιλαντς. Άλλοι γνωστοί του στο Εδιμβούργο ήταν οι Γκίλμπερτ Έλιοτ, Γουίλιαμ Γουίλκι, Τζον Χόουμ και Αλεξάντερ Γουέντερμπερν.

 Μεγάλη περιοδεία 
αριστερά|μικρογραφία|Κάτοψη του ανακτόρου του Διοκλητιανού στο Σπλιτ της Κροατίας. Ρ. Άνταμ 1764
μικρογραφία|Περιστύλιο του ανακτόρου του Διοκλητιανού στο Σπλιτ της Κροατίας. Ρ. Άνταμ 1764
Στις 3 Οκτωβρίου 1754, ο Ρόμπερτ Άνταμ με τη συνοδεία του αδελφού του Τζέιμς (που πήγε μέχρι τις Βρυξέλλες) ξεκίνησε από το Εδιμβούργο για τη Μεγάλη Περιοδεία του, κάνοντας ολιγοήμερη στάση στο Λονδίνο, όπου επισκέφθηκαν το Μάνσιον Χάουζ του Λονδίνου, τον Άγιο Στέφανο Γουόλμπρουκ,Graham, σελ. 47 τον Καθεδρικό Ναό του Αγίου Παύλου, το Ουίνδσορ, το Μπέρκσαϊρ, με τη συνοδεία του Τόμας Σάντμπι, ο οποίος τους έδειξε τη διαμόρφωση του τοπίου του στο Μεγάλο Πάρκο του Ουίνδσορ και τη λίμνη Βιρτζίνια Γουότερ.Graham, σελ. 48 Απέπλευσαν από το Ντόβερ και έφτασαν στο Καλαί στις 28 Οκτωβρίου 1754.Graham, σελ. 52 Συνδέθηκε με τον Τσαρλς Χόουπ-Γουίρ, αδελφό του κόμη του Χόπετουν στις ΒρυξέλλεςGraham, σελ. 54 και μαζί ταξίδεψαν στη Ρώμη.Graham, σελ. 49 Ο Χόουπ συμφώνησε να πάρει τον Άνταμ στην περιοδεία μετά από πρόταση του θείου του, μαρκήσιου του Ανναντέιλ, ο οποίος είχε πραγματοποιήσει ο ίδιος τη Μεγάλη Περιοδεία. Ενώ βρίσκονταν στις Βρυξέλλες, οι δυο τους παρακολούθησαν μια θεατρική παράσταση και μια μασκαράτα, καθώς και επισκέφθηκε εκκλησίες και παλάτια της πόλης.Graham, σελ. 53 Συνέχισαν το ταξίδι τους στο Τουρναί και στη συνέχεια στη Λιλ, όπου επισκέφθηκαν το Σιταντάλ που σχεδίασε ο Σεμπαστιάν Λε Πρεστρ ντε Βωμπάν.Graham, σελ. 53-54 Στις 12 Νοεμβρίου 1754 ο Άνταμ και ο Χόουπ βρίσκονταν στο Παρίσι, όπου κατέλυσαν στο Ξενοδοχείο Ντε Νοτρ Νταμ.Graham, σελ. 55

Ο Άνταμ και ο Χόουπ ταξίδεψαν μαζί στην Ιταλία, πριν διαφωνήσουν στη Ρώμη για τα έξοδα ταξιδιού και τη διαμονή. Ο Ρόμπερτ Άνταμ παρέμεινε στη Ρώμη μέχρι το 1757, μελετώντας την κλασική αρχιτεκτονική και τελειοποιώντας τις σχεδιαστικές του ικανότητες. Στους δασκάλους του περιλαμβάνονταν ο Γάλλος αρχιτέκτονας και καλλιτέχνης Σαρλ-Λουί Κλερισώ και ο Ιταλός καλλιτέχνης Τζοβάνι Μπατίστα Πιρανέζι. Εκεί, γνώρισε το έργο του πρωτοπόρου κλασικού αρχαιολόγου και ιστορικού τέχνης, θεωρητικού Γιόχαν Γιοάχιμ Βίνκελμαν. Στο ταξίδι της επιστροφής του, ο Άνταμ και ο Κλερισώ πέρασαν χρόνο μελετώντας εντατικά τα ερείπια του παλατιού του Διοκλητιανού στο Σπαλάτρο της Δαλματίας (σήμερα γνωστό ως Σπλιτ, στη σύγχρονη Κροατία). Οι μελέτες αυτές δημοσιεύτηκαν αργότερα ως Ερείπια του παλατιού του αυτοκράτορα Διοκλητιανού στο Σπαλάτρο της Δαλματίας το 1764.

 Αρχιτεκτονικό γραφείο στο Λονδίνο 
αριστερά|μικρογραφία|Κτίριο Ναυαρχείου 1759–61, Γουάιτχολ, Λονδίνο, ένα από τα πρώτα κτίρια του Άνταμ που εκτελέστηκαν μετά τη μεγάλη περιοδεία του
μικρογραφία|Κέντλεστον Χολ στο Ντέρμπισιρ. Η νότια πρόσοψη του Ρόμπερτ Άνταμ, βασισμένη στην Αψίδα του Κωνσταντίνου στη Ρώμη
Επέστρεψε στη Βρετανία το 1758 και άρχισε να δραστηριοποιείται επιχειρηματικά στο Λονδίνο με τον αδελφό του Τζέιμς Άνταμ. Επικεντρώθηκαν στον σχεδιασμό ολοκληρωμένων σχεδίων για τη διακόσμηση και την επίπλωση σπιτιών. Το παλλαντιανό σχέδιο ήταν δημοφιλές και ο Ρόμπερτ σχεδίασε αρκετές εξοχικές κατοικίες σε αυτό το ύφος,Roth, σελ. 397 αλλά ανέπτυξε ένα νέο, πιο ευέλικτο ύφος που ενσωμάτωσε στοιχεία του κλασικού ρωμαϊκού σχεδίου μαζί με επιρροές από το ελληνικό, βυζαντινό και μπαρόκ στυλ.Roth, σελ. 402 Η επιτυχία των αδελφών Άνταμ μπορεί επίσης να αποδοθεί στην επιθυμία τους να σχεδιάζουν τα πάντα μέχρι την παραμικρή λεπτομέρεια, εξασφαλίζοντας μια αίσθηση ενότητας στο σχεδιασμό τους. Στους εσωτερικούς χώρους του Άνταμ, όλα τα έπιπλα σχεδιάζονταν κατά παραγγελία ώστε να συμφωνούν με τη διακόσμηση του δωματίου σε μια ενιαία αρμονία. Συχνά τα χαλιά πλέκονταν για να ταιριάζουν με τα περίπλοκα μοτίβα της οροφής από πάνω, ενώ κάθε εξάρτημα, συμπεριλαμβανομένων των απλικών, των καθρεπτών και των πόμολων, λάμβανε επίσης ένα προσαρμοσμένο σχέδιο που μιμούνταν τα μοτίβα του δωματίου.

Ωστόσο, η εργασία του Άνταμς δεν ήταν χωρίς απρόοπτα. Το 1768 οι αδελφοί Άνταμ αγόρασαν μια 99ετή μίσθωση για ένα ελώδες οικόπεδο δίπλα στον Τάμεση στο Ουέστμινστερ, όπου έχτισαν ένα συγκρότημα με 24 κατοικίες, γνωστό ως Adelphi. Το έργο ήταν πολύ φιλόδοξο και αποτελεί την πρώτη περίπτωση όπου τα σπίτια σε σειρά σχεδιάστηκαν ξεχωριστά για να δώσουν ενιαία αρμονία στο σύνολο της ανάπτυξης (προηγουμένως τα σπίτια σε σειρά χτίζονταν σε ένα επαναλαμβανόμενο σχέδιο δίπλα-δίπλα, γύρω από μια πλατεία). Ωστόσο, το έργο έγινε ασύμφορη επένδυση για τον Ρόμπερτ και τα αδέλφια του, με αβέβαιη χρηματοδότηση και το κόστος να ξεφεύγει από τον έλεγχο. Τα σπίτια χτίστηκαν σε μια τεράστια τεχνητή βεράντα που στηριζόταν σε θολωτές υποκατασκευές στο επίπεδο του Τάμεση, οι οποίες ο Ρόμπερτ Άνταμ ήταν βέβαιος ότι θα μπορούσαν να εκμισθωθούν στη βρετανική κυβέρνηση ως αποθήκες. Ωστόσο, το ενδιαφέρον αυτό δεν ευοδώθηκε και οι αδελφοί Άνταμ έμειναν με τεράστια χρέη και το 1772 αναγκάστηκαν να απολύσουν 3.000 εργάτες και να σταματήσουν την οικοδόμηση. Ο ίδιος ο Άνταμ μετακόμισε σε ένα από τα σπίτια του Adelphi, μαζί με υποστηρικτές φίλους όπως ο Ντέιβιντ Γκάρικ και ο Τζόσια Γουέτζγουντ, ο οποίος άνοιξε εκθετήριο για τα κεραμικά του σε ένα από τα σπίτια. Το 1774, πραγματοποιήθηκε δημόσια λαχειοφόρος αγορά για να συγκεντρωθούν κεφάλαια για τους αδελφούς, γεγονός που τους επέτρεψε να αποφύγουν τη χρεοκοπία.

 Δημόσιος βίος 
αριστερά|μικρογραφία|Ένα από τα αριστουργήματα του Άνταμ: Γέφυρα Πάλτενεϊ, Μπαθ
Ο Άνταμ εξελέγη μέλος της Εταιρείας για την Προώθηση των Τεχνών, των Βιοτεχνιών και του Εμπορίου το 1758 και της Εταιρείας Αρχαιοτήτων το 1761, την ίδια χρονιά που διορίστηκε Αρχιτέκτονας των Βασιλικών Έργων (από κοινού με τον σερ Γουίλιαμ Τσέιμπερς). Ο νεότερος αδελφός του Τζέιμς τον διαδέχθηκε στη θέση αυτή όταν εκείνος παραιτήθηκε από το αξίωμα αυτό το 1768 για να αφιερώσει περισσότερο χρόνο στο αιρετό αξίωμά του ως βουλευτής του Κίνρος-Σάιρ.

 Αρχιτεκτονικό ύφος 
Ο Άνταμ απέρριψε το παλλαντιανό ύφος, όπως εισήχθη στην Αγγλία από τον Ίνιγκο Τζόουνς και υποστηρίχθηκε από τον λόρδο Μπέρλινγκτον, ως «βαρύγδουπο» και «αηδιαστικό».Glendinning and McKechnie, σελ. 106 Ωστόσο, συνέχισε την παράδοσή τους να αντλεί έμπνευση απευθείας από την κλασική αρχαιότητα, κατά τη διάρκεια της τετραετούς παραμονής του στην Ευρώπη. Ο Άνταμ ανέπτυξε ένα νέο ύφος αρχιτεκτονικής διακόσμησης, το οποίο ήταν πιο ακριβές από αρχαιολογική άποψη από τα προηγούμενα νεοκλασικά πρότυπα, αλλά παρ' όλα αυτά καινοτόμο και δεν δεσμευόταν μόνο από τα αρχαία προηγούμενα. Στο έργο Works in Architecture, το οποίο συνέγραψε με τον αδελφό του Τζέιμς, οι αδελφοί δήλωσαν ότι τα ελληνορωμαϊκά παραδείγματα «θα πρέπει να χρησιμεύουν ως πρότυπα που θα πρέπει να μιμηθούμε και ως πρότυπα με βάση τα οποία θα πρέπει να κρίνουμε». Οι ανακαλύψεις στο Ερκολάνο και την Πομπηία που βρίσκονταν σε εξέλιξη εκείνη την εποχή παρείχαν άφθονο υλικό για να αντλήσει έμπνευση ο Ρόμπερτ Άνταμ.

Η αρχή της «κίνησης» των αδελφών Άνταμ ήταν σε μεγάλο βαθμό σύλληψη του Ρόμπερτ, αν και η θεωρία καταγράφηκε για πρώτη φορά από τον Τζέιμς. Η «κίνηση» βασιζόταν στις δραματικές αντιθέσεις και την ποικιλομορφία της μορφής και στηριζόταν στη γραφική αισθητική. Ο πρώτος τόμος του Works των αδελφών Άνταμ (1773) ανέφερε το Κέντλεστον Χολ, που σχεδιάστηκε από τον Ρόμπερτ το 1761, ως εξαιρετικό παράδειγμα κίνησης στην αρχιτεκτονική.

Με την αντίθεση των μεγεθών των δωματίων και των διακοσμητικών σχεδίων, ο Άνταμ εφάρμοσε την έννοια της κίνησης και στους εσωτερικούς του χώρους. Το ύφος της διακόσμησής του, που περιγράφεται από τον Πέβσνερ ως «κλασσικό ροκοκό», βασίστηκε στη ρωμαϊκή «γκροτέσκα» στοκαρισμένη διακόσμηση.Pevsner, σελ. 238

 Επιρροή 
δεξιά|μικρογραφία|Ο Άνταμ σχεδίασε τη βιβλιοθήκη του 1776, που πιθανώς κατασκευάστηκε από τον Τόμας Τσίπεντεϊλ
Το έργο του Άνταμ επηρέασε την κατεύθυνση της αρχιτεκτονικής και του σχεδιασμού σε ολόκληρο τον δυτικό κόσμο. Στην Αγγλία, η συνεργασία του με τον Τόμας Τσίπεντεϊλ είχε ως αποτέλεσμα μερικά από τα ωραιότερα νεοκλασικιστικά σχέδια της εποχής, κυρίως στη συλλογή έργων του Τσίπεντεϊλ στο Χέργουντ Χάουζ. Στη Βόρεια Αμερική, ο ομοσπονδιακός ρυθμός οφείλει πολλά στον νεοκλασικισμό, όπως τον εφάρμοσε ο Άνταμ. Στην Ευρώπη, ο Άνταμ επηρέασε ιδιαίτερα τον Τσαρλς Κάμερον, τον Σκωτσέζο που σχεδίασε το Τσάρσκογιε Σελό και άλλα ρωσικά παλάτια για τη Μεγάλη Αικατερίνη.Glendinning & McKechnie, σελ. 108 Ωστόσο, την εποχή του θανάτου του, ο νεοκλασικισμός του Άνταμ είχε αντικατασταθεί στη Βρετανία από μια πιο αυστηρή, ελληνική φάση της κλασικής αναβίωσης, όπως την εφάρμοσε ο Τζέιμς Στιούαρτ. Οι αδελφοί Άνταμ απασχολούσαν αρκετούς σχεδιαστές που θα καθιερώνονταν στη συνέχεια ως αρχιτέκτονες, μεταξύ των οποίων ο Τζορτζ Ρίτσαρντσον και ο Ιταλός Τζόζεφ Μπονόμι, τον οποίο ο Ρόμπερτ προσέλαβε αρχικά στη Ρώμη.

 Γραπτά έργα 
Κατά τη διάρκεια της ζωής τους ο Ρόμπερτ και ο Τζέιμς Άνταμ δημοσίευσαν δύο τόμους με τα σχέδιά τους, Works in Architecture of Robert and James Adam (Έργα αρχιτεκτονικής των Ρόμπερτ και Τζέιμς Άνταμ, το 1773–1778 και το 1779· ένας τρίτος τόμος δημοσιεύτηκε μετά θάνατον, το 1822).

 Θάνατος και ταφή 
Ο Άνταμ υπέφερε επί μακρόν από προβλήματα στο στομάχι και το έντερο,Graham, Roderick (2009) Arbiter of Elegance: A Biography of Robert Adam, Birlinn, , σσ. 328–329 τα οποία πιθανώς οφείλονταν σε πεπτικό έλκος και σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου. Ενώ βρισκόταν στο σπίτι του - στην οδό Albemarle Street 11 του Λονδίνου - την 1η Μαρτίου 1792, ένα από τα έλκη εκδηλώθηκε και στις 3 Μαρτίου ο Άνταμ πέθανε.

Η κηδεία του έγινε στις 10 Μαρτίου. Θάφτηκε στο νότιο κλίτος του Αββαείου του Ουέστμινστερ.

Γνωρίζοντας ότι πέθαινε, συνέταξε τη διαθήκη του στις 2 Μαρτίου 1792. Καθώς δεν είχε παντρευτεί ποτέ, ο Άνταμ άφησε την περιουσία του στις αδελφές του Ελίζαμπεθ Άνταμ και Μάργκαρετ Άνταμ.

Άφησε σχεδόν 9.000 σχέδια, 8.856 από τα οποία (τόσο του Ρόμπερτ όσο και του Τζέιμς Άνταμ) αγοράστηκαν στη συνέχεια το 1833 για 200 λίρες από τον αρχιτέκτονα Τζον Σόαν και βρίσκονται σήμερα στο Μουσείο Σόαν στο Λονδίνο.The Adam Brothers in Rome: Drawings from the Grand Tour, A.A. Tait, 2008 Scala Publishers Ltd, , σελ. 11

 Παραπομπές 

 Πηγές 
 Adam, Robert (1764) Ruins of the palace of the Emperor Diocletian at Spalatro in Dalmatia
 Bolton, Arthur T. (1922, ανατύπωση 1984) The Architecture of Robert & James Adam, 1785–1794, 2 τόμοι 
 Curl, James Stevens (2006) Oxford Dictionary of Architecture and Landscape Architecture 2nd Edition. Oxford University Press. 
 Fleming, John (1962) Robert Adam and his Circle John Murray 
 Glendinning, Miles, and McKechnie, Aonghus, (2004) Scottish Architecture, Thames and Hudson. 
 Graham, Roderick (2009) Arbiter of Elegance: A Biography of Robert Adam (Birlinn, )
 Harris, Eileen (1963) The Furniture of Robert Adam Alec Tiranti, London. .
 Harris, Eileen (2001) The Genius of Robert Adam: His Interiors 
 Lees-Milne, James (1947) The Age of Adam
 Pevsner, Nikolaus (1951) An Outline of European Architecture 2nd Edition. Pelican
 Roderick, Graham (2009) Arbiter of Elegance A Biography of Robert Adam. Birlinn 
 Roth, Leland M. (1993). Understanding Architecture: Its Elements, History and Meaning (First ed.). Boulder, CO: Westview Press. .
 Stillman, Damie (1966) The Decorative Work of Robert Adam
 Tait, AA (2004) "Adam, Robert (1728–1792)", Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press,   
 Yarwood, Doreen (1970) Robert Adam  και  (χαρτόδετο 1973)
 Belamarić, Joško – Šverko, Ana (επιμ.): Robert Adam and Diocletian's Palace in Split, Zagreb 2017, 

Κατηγορία:Βρετανοί αρχιτέκτονες
Κατηγορία:Εταίροι της Βασιλικής Εταιρείας