Ιμπν Ταγκρι-Μπιρντί

Ο Τζαμάλ αλ-Ντιν Γιουσούφ μπιν αλ-Αμίρ Σαΐφ αλ-Ντιν Ταγκρί-Μπιρντί (αραβ. جمال الدين يوسف بن الأمير سيف الدين تغري بردي) ή Αμπού αλ-Μαχασίν ιμπν ΤαγκριμπιρντίΓια πληρέστερο κατάλογο των παραλλαγών της αποδόσεως του ονόματός του, δείτε στο ISNI εδώ. (2 Φεβρουαρίου 1411 – 5 Ιουνίου 1470 ή 813-874 από Εγίρας) ήταν Άραβας ιστορικός, που γεννήθηκε και έζησε στο Κάιρο της Αιγύπτου των Μαμελούκων. Είχε δασκάλους του τον Αλ-Αϊνί και τον Αλ-Μακρίζι, δύο από τους κορυφαίους Αιγύπτιους ιστορικούς και λόγιους της εποχής εκείνης.  

Το γνωστότερο έργο του Ιμπν Ταγκριμπιρντί είναι ένα πολύτομο χρονικό της Αιγύπτου και του σουλτανάτου των Μαμελούκων, με τον τίτλο al-Nujum al-zahira fi muluk Misr wa'l-Qahira. Το ύφος του είναι «χρονικογραφικό» και δίνει ακριβείς ημερομηνίες για τα περισσότερα γεγονότα. Αυτό καθιστά σαφές ότι ο Ιμπν Ταγκριμπιρντί διέθετε προνομιακή πρόσβαση στους σουλτάνους και στα αρχεία τους. Το όνομα «Ταγκρί-Μπιρντί» έχει την ίδια ρίζα με το σημερινό τουρκικό «Τανριβερντί» (Tanrıverdi) και σημαίνει «θεόσδοτος» στις τουρκικές γλώσσες.

Πέντε είναι τα σημαντικά έργα του Αμπού αλ-Μαχασίν ιμπν Ταγκριμπιρντί, τα εξής:

 النجوم الزاهرة في ملوك مصر والقاهرة (Al-Nujūm al-Zāhirah fī Mulūk Miṣr wa-al-Qāhirah), το προαναφερθέν χρονικό της περιόδου από την μουσουλμανική κατάκτηση της Αιγύπτου το 641 μέχρι το 1468. Τον 20ό αιώνα εκδόθηκε με επιμέλεια του Γουίλιαμ Πόπερ σε 12 τόμους (εκδ. Dār al-Kutub al-Miṣrīyah, Κάιρο 1929-1956) και μέρος του υπό τον τίτλο History of Egypt 1382-1469 σε μετάφραση του Πόπερ στο Μπέρκλεϋ το 1954-1963. Η πιο πρόσφατη έκδοση είναι το Miṣr al-Jadīdah, al-Qāhirah, al-Maktab al-ʻArabī lil-Maʻārif (στην αραβική), από το 2017.
 المنهل الصافي والمستوفي بعد الوافي (Al-Manhal al-ṣāfī wa-al-mustawfá baʻda al-wāfī), ένα λεπτομερές βιογραφικό λεξικό σε 13 τόμους, με περίπου 3.000 λήμματα αναφερόμενα στους βίους σουλτάνων πριγκίπων («αμιράδων»), λογίων, επιστημόνων («ουλεμάδων»), αξιωματούχων και ψυχαγωγών από τη Δυναστεία Μπαχρί και μεταγενέστερα.  
 حوادث الدهور في مدى الأيام والشهور (Ḥawādith al-duhūr fī madá al-ayyām wa-al-shuhūr), μια αιγυπτιακή ιστορία των ετών 1250-1517, που αποτελεί συνέχεια του έργου του Αλ-Μακρίζι Suluk li-ma'rifat duwwal al-muluk.
 البحر الزاخر في تاريخ العالم وأخبار الأوائل والأواخر (Al-Baḥr al-zākhir fī tārīkh al-ʻālam wa-akhbār al-awāʼil wa-al-awākhir), μια παγκόσμια ιστορία από της δημιουργίας του Αδάμ. Χειρόγραφο αυτού του έργου βρίσκεται στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας (No. 1551).
 مورد اللطافة في من وليه السلطنة والخلافة (Mawrid al-laṭāfah fī man waliya al-salṭanah wa-al-khilāfah), βιογραφίες των σουλτάνων και των χαλίφηδων.

 Παραπομπές 

Πηγές
 Το λήμμα «Αμπού αλ-Μαχασίν Ιμπν Ταρχρί Μπιρντί» στη Νέα Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια «Χάρη Πάτση», τόμος 5, σελ. 152

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Σύντομη σύνοψη του al-Nujum al-zahira fi muluk Misr wa'l-Qahira  (στην αραβική γλώσσα)
 Μερικές ενότητες του al-Nujum al-zahira fi muluk Misr wa'l-Qahira (στην αραβική)

Κατηγορία:Αιγύπτιοι ιστορικοί
Κατηγορία:Βιογράφοι
Κατηγορία:Εγκυκλοπαιδιστές +«Ντενί Ντιντερό» +«Πιερ Λαρούς»
Κατηγορία:Μαμελουκικό Σουλτανάτο (Κάιρο)