Βερνάρδος Γουλιέλμος της Γασκώνης

Ο Βερνάρδος Γουλιέλμος, γαλλ.: Bernard Guillaume,  μερικές φορές Bερνάρδος Α΄ (απεβ. στις 25 Δεκεμβρίου 1009), ήταν δούκας της Γασκώνης  και κόμης του Μπορντώ από  997 μέχρι το τέλος του. Κατά τη διάρκεια της εποχής του, η Γασκώνη ήταν ουσιαστικά ανεξάρτητη, ο δούκας της κυρίαρχος και οποιαδήποτε σχέση με το βασίλειο της Γαλλίας θεωρητική. Η βασιλεία του έπεσε σε μία περίοδο σχετικής ειρήνης και ευημερίας: το κίνημα της ειρήνης (εκεχειρίας) του Θεού ξεκίνησε στη Γασκώνη την εποχή του πατέρα του, η μοναστική μεταρρύθμιση εισήχθη κατά τη διάρκεια της βασιλείας του και η περίοδος των επιθέσεων των Βίκινγκ είχε τελειώσει. Ωστόσο, ήταν επίσης μία περίοδος αυξανόμενου φεουδαρχικού κατακερματισμού, και ο Bερνάρδος απεβίωσε με βίαιο τέλος. Jean Dunbabin, France in the Making, 843–1180 (Oxford University Press, 2000), p. 177. Michel Zimmerman, "Western Francia: The Southern Principalities", in Timothy Reuter (ed.), The New Cambridge Medieval History: Volume 3, c. 900 – c. 1024 (Cambridge University Press, 1999), pp. 420–55, at 439–40.

Καταγόμενος και στις δύο πλευρές από δυναστείες βασκικής καταγωγής, ο Bερνάρδος ήταν ο μεγαλύτερος γιος του δούκα Γουλιέλμου Σάντσεθ και της Ουρράκας, κόρης του βασιλιά Γκαρθία Α΄ Σάντσεθ της Παμπλόνας. Το "Bερνάρδος" ήταν το όνομά του και το "Γουλιέλμος" ήταν πατρώνυμο, δηλ. δηλώνει το όνομα του πατέρα του. Χρησιμοποίησε και τα δύο ονόματα. Charles Higounet, Bordeaux pendant le Haut Moyen Âge (Bordeaux: 1963), pp. 46–48, 52, 304–05. For photographs of Bernard's coin, see plates III–IV.

 Η εξουσία του 
Η ημερομηνία του τέλους του υούκα Γουλιέλμου και της διαδοχής του Bερνάρδου μπορεί να τοποθετηθεί μεταξύ 996 και 999. Ο πρώτος σύγχρονος ιστορικός Πιέρ ντε Μάρκα πίστευε ότι ο Bερνάρδος ήταν ανήλικος και υπό την εξουσία της αντιβασιλείας την εποχή της ένταξής του, αλλά αυτό είναι πολύ απίθανο.  Ο Ζαν ντε Ζωργκαίν υπολογίζει ότι ήταν 23 ή 24 ετών, με βάση τη διάρκεια ζωής τού πατέρα και τού αδελφού του. Jean de Jaurgain, La Vasconie: Étude historique et critique sur les origines du royaume de Navarre, du duché de Gascogne, des comtés de Comminges, d'Aragon, de Foix, de Bigorre, d'Alava et de Biscaye, de la vicomté de Béarn et des grands fiefs du duché de Gascogne, 2 vols. (Pau: Garet, 1898–1902), vol. 1, pp. 200–01.

Ο πατέρας του Bερνάρδου είχε κληρονομήσει την κομητεία του Μπορντώ μεταξύ 977 και 988, και άρχισε να κόβει νομίσματα εκεί. Ο Βερνάρδος συνέχισε να κόβει δηνάρια (deniers) και οβολούς με το όνομά του, και πιθανώς και με το πατρώνυμό του. Από τους πολλούς διαφορετικούς τύπους οβολού που κόπηκαν με το όνομα Γουλιέλμος, μερικοί πιθανότατα κόπηκαν από τον Bερνάρδο. Charles Higounet, Bordeaux pendant le Haut Moyen Âge (Bordeaux: 1963), pp. 46–48, 52, 304–05. For photographs of Bernard's coin, see plates III–IV. Το χέρι στην εμπρόσθια όψη μερικών από τα νομίσματα του Bερνάρδου μπορεί να αντιπροσωπεύει ένα γάντι, όπως χρησιμοποιείται σε μία τελετή περιβολής αξιώματος. Adolphe Dieudonné, Manuel de numismatique française, Volume 4 (Paris: 1936), pp. 215–16. Ένα νόμισμα που φέρει το όνομά του βρέθηκε σε έναν θησαυρό του 11ου αι. με διάφορα νομίσματα στο Πιεμόντε. Ο θησαυρός μάλλον συγκεντρώθηκε από έναν έμπορο ή προσκυνητή, που ταξίδεψε σε όλη τη Γαλλία και τη Γασκώνη. Elina Screen, "The 'Ratto' Parcel: A Find of Eleventh-Century French Coins from Italy", The Numismatic Chronicle, 163 (2004), pp. 349–54. Ο οβολός έχει την επιγραφή +BENARDU +BURDIGA και κόπηκε στο όνομα του Bερνάρδου στα Βουρδίγαλα (Μπορντώ)· στην εμπρόσθια όψη ανθρώπινο χέρι, στην πίσω όψη σταυρός.

Κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης του Bερνάρδου, ο ηγούμενος Άμπο του Φλερύ επισκέφτηκε το μοναστήρι του Λα Ρεόλ με μερικούς από τους μοναχούς του, για να μεταρρυθμίσει το μοναστήρι και να καθιερώσει τον κανόνα των Βενεδικτίνων. Λέγεται ότι παρατήρησε ότι ήταν πιο ισχυρός στη Λα Ρεόλ από τον βασιλιά της Γαλλίας (τότε Ροβέρτο Β΄), αφού κανείς δεν φοβόταν τη δύναμη του βασιλιά. Στην πραγματικότητα, η αποστολή του Φλερύ βρισκόταν υπό την προστασία του Aμαλβί, υποκόμη του Μπεζών (Bézeaune). Claire Taylor, "Royal Protection in Aquitaine and Gascony by c. 1000: The Public, the Private, and the Princely", in T. B. Lambert and D. W. Rollason (eds.), Peace and Protection in the Middle Ages (Durham: Centre for Medieval and Renaissance Studies, 2009), pp. 36–59, at 52–53. Όταν ο Άμπο δολοφονήθηκε στις 13 Νοεμβρίου 1004, σύμφωνα με τον σύγχρονο χρονικογράφο Aντεμάρ ντε Σαμπανέ, ο Bερνάρδος τιμώρησε τους δολοφόνους, «άλλους κρέμασε, άλλους έστειλε στις φλόγες» και έδωσε όλη την αμφισβητούμενη μοναστική περιουσία και τη μοναστική εκκλησία του Αγίου Πέτρου στους Γάλλους μοναχούς από τον Φλερύ, που είχαν συνοδεύσει τον Άμπο. Agathe Corre, "Être princeps et agir en tant que tel en Gascogne au Xe siècle", in Jacqueline Hoareau-Dodinau, Guillaume Métairie and Pascal Texier (eds.), Le prince et la norme: ce que légiférer veut dire (Pulim, 2007), pp. 331–48, at 347: Bernardus Wasconiae dux necem tanti viri de interfectoribus ejus punivit, alios suspendio, alios flammis tradens, et omnem illam possessionem Regulatensem [cum ecclesia sancti Petri], quae ante in lite invadentium erat, sine lite dehinc monachis Francis sancti Benedicti paravit vindicandam. Claire Taylor, "Reform and the Basque Dukes of Gascony: A Context for the Origins of the Peace of God and the Murder of Abbo of Fleury", Early Medieval Europe, 15:1 (2007), pp. 35–52.
μικρογραφία|230x230εσ| Ένα σκαλισμένο κιονόκρανο από το Σαιν-Σεβέρ, ένα μοναστήρι που ιδρύθηκε από τον πατέρα τού Bερνάρδου και προικίστηκε και επιβεβαιώθηκε από τον Bερνάρδο.
Η ταχεία απάντηση του Bερνάρδου στη δολοφονία του Άμπο μπορεί να είχε σχεδιαστεί για να ενισχύσει την εξουσία του στην επικράτεια του υποκόμη Αμαλβί, και να δείξει ποιος ήταν ο πραγματικός προστάτης του Λα Ρεόλ, διότι υπάρχουν άλλα στοιχεία αμφισβήτησης της εξουσίας του Bερνάρδου στα μοναστήρια της Γασκώνης. Η άρχουσα οικογένεια των Μοντανέρ προσάρτησε το αβαείο του Σαιν-Οράν ντε Λαρέλ το 1009 και εγκατέστησε έναν δικό τους ηγούμενο. Μέχρι το 1010, ο αρχηγός της οικογένειας Oντόν-Ντοάτ, είχε οικειοποιηθεί για τον εαυτό του τον τίτλο του υποκόμη. Claire Taylor, "Royal Protection in Aquitaine and Gascony by c. 1000: The Public, the Private, and the Princely", in T. B. Lambert and D. W. Rollason (eds.), Peace and Protection in the Middle Ages (Durham: Centre for Medieval and Renaissance Studies, 2009), pp. 36–59, at 52–53.

Στις 3 Απριλίου 1009 ο Bερνάρδος και η σύζυγός του Ουρράκα εξέδωσαν ένα καταστατικό επιβεβαίωσης για την ιδιοκτησία του αβαείου του Σαιν-Σεβέρ, που ιδρύθηκε από τον πατέρα του. Μέχρι τη στιγμή αυτού του καταστατικού, η μητέρα του Bερνάρδου είχε επίσης αποβιώσει. Jaurgain, La Vasconie, vol. 1, pp. 169 and 399–401.

 Το τέλος του 
Το τέλος του Bερνάρδου χρονολογείται στις 25 Δεκεμβρίου 1009 από τη νεκρολογία του αβαείου του Σαιν-Σεβέρ. Jaurgain, La Vasconie, vol. 2, p. 13: VIII kalendas januarii, obiit inclitus comes Vasconiae Bernardus, filius Willelmi Sancii comitis, in die dominico. Translation: "On the eighth kalends of January, died the renowned count of Gascony, Bernard, son of count William Sánchez, on a Sunday." Δεδομένου ότι ο Bερνάρδος απεβίωσε χωρίς άνδρα κληρονόμο, τον διαδέχθηκε ο μικρότερος αδελφός του Σάντσο ΣΤ΄ Γουλιέλμος. Charles Higounet, Bordeaux pendant le Haut Moyen Âge (Bordeaux: 1963), pp. 46–48, 52, 304–05. For photographs of Bernard's coin, see plates III–IV. Κάποιος Γουλιέλμος Βερνάρδος, που ονομάζεται de Laussianum, ο οποίος είχε μία διαμάχη με το αβαείο του Σαιν-Σεβέρ κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Σάντσο Γουλιέλμου, μπορεί να ήταν φυσικός (νόθος) γιος του Bερνάρδου. Jaurgain, La Vasconie, vol. 2, p. 12, n. 7. Υπάρχουν δύο μη αλληλεπικαλυπτόμενες μαρτυρίες για το τέλος του Bερνάρδου.

Σύμφωνα με τον Aντεμάρ, ο Bερνάρδος δηλητηριάστηκε μέσω «γυναικείων δολοπλοκιών». Corpus Christianorum Continuatio Medievalis29, book III, chapter 38, p 160: At Bernardo, insidiis muliebribus, maleficis artibus corpore fatescente, vitae privato, Santius, frater eius, dux Wasconum extitit; Chronique, III, 39, p. 250. Bernard, privé de la vie par des intrigues féminines, la santé ruinée par de néfastes artifices, Sanche, son frère, devint duc de Gascogne. Translation: "Bernard, deprived of life by feminine intrigues, his health ruined by harmful arts; Sancho, his brother, came to be duke of Gascony." Μάλλον εννοεί να δηλώσει τους δολοφόνους ως μάγισσες. Ο Aντεμάρ περιγράφει τη δηλητηρίαση του κόμη Γουλιέλμου Β΄ του Aνγκουλέμ το 1028 με σχεδόν πανομοιότυπους όρους. Richard Allen Landes, Relics, Apocalypse, and the Deceits of History: Ademar of Chabannes, 989–1034 (Harvard University Press, 1995), p. 190.

Σύμφωνα με ένα έγγραφο στο «μαύρο» καταστατικό του καθεδρικού ναού της Αγίας Μαρίας του Ως (Auch), που χρονολογείται περί το 1110, Cyprien La Cave La Plagne-Barris, Cartulaires du chapitre de l'église métropolitaine Sainte-Marie d'Auch, 2 vols. (Paris: Champion, 1899), i, pp. 157–64, doc. CXXXIIII. ο Bερνάρδος δολοφονήθηκε από έναν ιππότη, που ονομαζόταν Ραϋμόντ Παμπά.  Μετά τη δολοφονία, ο Ραϋμόντ αναζήτησε καταφύγιο στην αυλή του Aιμερίκ Α΄, κόμη του Φεζανσάκ, ο οποίος του παραχώρησε το φέουδο του Βικ-Φεζανσάκ.  Αυτό σαφώς εμπλέκει τον Aιμερίκ στη δολοφονία. Σε απάντηση, ο Όντο του Ασταράκ, αρχιεπίσκοπος του Ως, αφόρισε τον Ραϋμόντ. Ως πράξη μετάνοιας, ο τελευταίος πήγε σε προσκύνημα στην Ιερουσαλήμ, κατά τη διάρκεια του οποίου απεβίωσε. Πριν φύγει, ωστόσο, έλαβε από τον δούκα Σάντσo ως φέουδο το κάστρο Μπουζέ-συρ-Μπαΐζ, το οποίο είχε κατασκευαστεί από τον Σάντσo και τον παππού τού Βερνάρδου, φούκα Γκαρσία Β¨ Σάντσεθ, για να προστατεύσει ένα χαμένο πλέον μοναστήρι. Claire Taylor, "Royal Protection in Aquitaine and Gascony by c. 1000: The Public, the Private, and the Princely", in T. B. Lambert and D. W. Rollason (eds.), Peace and Protection in the Middle Ages (Durham: Centre for Medieval and Renaissance Studies, 2009), pp. 36–59, at 52–53.

 Σημειώσεις 

 Βιβλιογραφικές αναφορές 

Κατηγορία:Δούκες της Γασκώνης