Εξελικτική ιστορία της ζωής

Η Εξελικτική Ιστορία της Ζωής είναι η εξελικτική πορεία που ακολούθησε η ζωή στη Γη από την πρωταρχική εμφάνιση της μέχρι και σήμερα.

 Εξέλιξη 
μικρογραφία|Το «δέντρο της ζωής» του Ερνστ Χέκελ αποτυπώνει την μεταφορική περιγραφή του Δαρβίνου ως προς το πρότυπο της καθολικής κοινής καταγωγής. Ο άνθρωπος βρίσκεται στο στέμμα του δέντρου θεωρούμενος το απόγειο της εξέλιξης, τόσο για τον ίδιο τον Χέκελ όσο και για πολλούς πρώιμους εξελικτικούς.|αριστεράΟι ομοιότητες μεταξύ όλων των γνωστών σημερινών ειδών αποδεικνύουν ότι έχουν προκύψει μέσω της διαδικασίας της εξέλιξης από έναν κοινό πρόγονο. Εντούτοις, μόνο ένα πολύ μικρό ποσοστό των ειδών έχει εντοπιστεί: μία εκτίμηση υποστηρίζει ότι μπορεί να υπάρχουν 1 τρισεκατομμύριο είδη, καθώς η αναγνώριση κάθε μικροβιακού είδους στη Γη παρουσιάζει μια τεράστια πρόκληση. Ωστόσο, μόνο 1,75 εκατομμύρια έχουν ονομαστεί ενώ 1,8 εκατομμύρια τεκμηριώθηκαν σε μια κεντρική βάση δεδομένων. Αυτά τα επί του παρόντος ζωντανά είδη αντιπροσωπεύουν λιγότερο από το ένα τοις εκατό όλων των ειδών που έχουν ζήσει ποτέ στη Γη.

Από τη στιγμή που δημιουργήθηκαν οι οργανισμοί αλλάζουν, όπως φαίνεται από το αρχείο των απολιθωμάτων. Διάφοροι τύποι φυτών και ζώων εμφανίστηκαν, εξαπλώθηκαν και στη συνέχεια έσβησαν. Η ποικιλομορφία της ζωής στη Γη σήμερα είναι αποτέλεσμα της εξέλιξης. Η ζωή ξεκίνησε στη Γη τουλάχιστον πριν από 3,5 έως 4 δισεκατομμύρια χρόνια και από τότε εξελίσσεται. Στην αρχή, όλα τα έμβια όντα στη Γη ήταν απλοί, μονοκύτταροι οργανισμοί. Πολύ αργότερα, οι πρώτοι πολυκύτταροι οργανισμοί εξελίχθηκαν και μετά από αυτό, η βιοποικιλότητα της Γης αυξήθηκε σημαντικά. Η εξελικτική ιστορία μερικές φορές αναπαριστάνεται με τη μορφή του ''δέντρου της ζωής''. Στη βάση του δέντρου υπάρχουν μία ή δύο πρωταρχικές μορφές ζωής, που σταδιακά διακλαδίζονται σε όλο και περισσότερα διαφορετικά είδη. Οι άκρες των ''κλαδιών'' είναι οι οργανισμοί που υπάρχουν σήμερα. Ωστόσο θα ήταν πιο εύστοχο να μιλάμε για τον μπερδεμένο ''θάμνο της ζωής'', μια που ορισμένα είδη εξαφανίζονταν, ενώ εμφανίζονται άλλα. Αν εξαιρέσουμε τα πρώιμα στάδια της ζωής, φαίνεται πως πάντοτε υπήρχε μεγάλη ποικιλία και αφθονία ειδών.

 Παρέλαση ζωής 
Ο αριθμός των ειδών ζώων, φυτών και άλλων οργανισμών που υπάρχουν σήμερα ίσως ξεπερνά τα 10 εκατομμύρια. Τα έντομα αποτελούν την συντριπτική πλειονότητα. Σε άλλες ομάδες ασπόνδυλων (ζώων χωρίς σπονδυλική στήλη) περιλαμβάνονται περίπου 100.000 είδη σαλιγκαριών, γυμνοσαλιάγκων, χταποδιών, μυδιών και άλλων Μαλακίων· 40.000 είδη καβουριών, γαρίδων, αστακών και άλλων Καρκινοειδών· και άλλα 10.000 είδη σπόγγων, των απλούστερων από όλα τα ζώα. Η πιο πολυάριθμη ομάδα Σπονδυλωτών είναι οι Ιχθύες με 25.000 είδη. Ακολουθούν τα Πτηνά με 9.000 είδη, τα Ερπετά με 7.000 είδη και τα Αμφίβια με 5.000 είδη. Η δική μας ομάδα τα Θηλαστικά, περιλαμβάνει μόλις 4.500 είδη. Συνολικά οι επιστήμονες έχουν περιγράψει, ονομάσει και ταξινομήσει σχεδόν 2 εκατομμύρια ζωντανών πλασμάτων όλων των ομάδων, συμπεριλαμβανομένων των φυτών. Όμως, τουλάχιστον τα 99 στα 100 είδη οργανισμών που έζησαν ποτέ έχουν εκλείψει. Σχηματίζουν μια τεράστια παρέλαση μορφών ζωής που εμφανίστηκαν στον πλανήτη μας και κατόπιν εξαφανίστηκαν.

Τα στοιχεία είναι συντριπτικά ότι όλη η ζωή στη Γη έχει εξελιχθεί από κοινούς προγόνους σε μια αδιάσπαστη αλυσίδα από την αρχή της. Η αρχή της εξέλιξης του Δαρβίνου συνοψίζεται στα ακόλουθα γεγονότα. Όλη η ζωή τείνει να αυξάνεται: περισσότεροι οργανισμοί συλλαμβάνονται, γεννιούνται, εκκολάπτονται, βλασταίνουν από σπόρους, φυτρώνουν από σπόρια ή παράγονται με κυτταρική διαίρεση (ή άλλα μέσα) από ό,τι μπορούν ενδεχομένως να επιβιώσουν. Κάθε οργανισμός που παράγεται έτσι ποικίλλει, όσο λίγο κι αν είναι, με κάποιο μετρήσιμο τρόπο από τους συγγενείς του. Σε οποιοδήποτε δεδομένο περιβάλλον ανά πάσα στιγμή, αυτές οι παραλλαγές που ταιριάζουν καλύτερα σε αυτό το περιβάλλον θα τείνουν να αφήνουν περισσότερους απογόνους από τις άλλες. Οι απόγονοι μοιάζουν με τους προγόνους τους. Οι παραλλαγμένοι οργανισμοί θα αφήσουν απογόνους σαν τους ίδιους. Επομένως, οι οργανισμοί θα αποκλίνουν από τους προγόνους τους με τον καιρό. Ο όρος φυσική επιλογή είναι συντομογραφία για να πει ότι όλοι οι οργανισμοί δεν επιβιώνουν για να αφήσουν απογόνους με την ίδια πιθανότητα. Όσοι ζουν σήμερα έχουν επιλεγεί σε σχέση με παρόμοιους που δεν επέζησαν ή δεν γεννήθηκαν ποτέ. Όλοι οι οργανισμοί στη Γη σήμερα είναι εξίσου εξελιγμένοι αφού όλοι μοιράζονται τους ίδιους αρχαίους προγόνους που αντιμετώπισαν μυριάδες απειλές για την επιβίωσή τους. Όλα έχουν επιμείνει από περίπου 3,7 δισεκατομμύρια έως 3,5 δισεκατομμύρια χρόνια πριν κατά τη διάρκεια του Αρχαίου Αιώνα (4 δισεκατομμύρια έως 2,5 δισεκατομμύρια χρόνια πριν), προϊόντα της μεγάλης εξελικτικής διαδικασίας με τις πανομοιότυπες μοριακές βιολογικές βάσεις. Επειδή το περιβάλλον της Γης είναι τόσο ποικίλο, οι ιδιαίτερες λεπτομέρειες της εξελικτικής ιστορίας οποιουδήποτε οργανισμού διαφέρουν από αυτές ενός άλλου είδους παρά τις χημικές ομοιότητες.

 Φυσική Επιλογή 
μικρογραφία|Η εξέλιξη των σπίνων
Η διαδικασία με την οποία οι οργανισμοί που είναι περισσότερο προσαρμοσμένοι στο περιβάλλον τους επιβιώνουν και αναπαράγονται περισσότερο από τους λιγότερο προσαρμοσμένους ονομάστηκε από τον Κάρολο Δαρβίνο φυσική επιλογή. Ο όρος χρησιμοποιήθηκε σε αντιδιαστολή με την τεχνητή επιλογή την οποία εφαρμόζει ο άνθρωπος κάθε φορά που επιλέγει τα καταλληλότερα ζώα, ή φυτά, ή αυτά που έχουν οικονομικό ενδιαφέρον, προκειμένου να παραγάγει απογόνους με επιθυμητά χαρακτηριστικά.Σχολικό βιβλίο βιολογίας Β' Γενικού Λυκείου, σελ.126 

Η θεωρία του Δαρβίνου προσέφερε μια απλή, αλλά πειστική εξήγηση για την ποικιλία των ειδών στη Γη. Επειδή οι διάφορες περιοχές έχουν διαφορετικές συνθήκες και διαφορετικές ευκαιρίες επιβίωσης, διαφορετικοί οργανισμοί επιλέγονται από τη φυσική επιλογή ως οι πιο προσαρμοσμένοι στο συγκεκριμένο περιβάλλον. Η θεωρία της φυσικής επιλογής μπορεί να συνοψιστεί σε 4 βασικές παρατηρήσεις και σε 3 συμπεράσματα που απορρέουν από αυτές:

 Παρατηρήσεις 

 Οι πληθυσμοί των διάφορων ειδών τείνουν να αυξάνονται από γενιά σε γενιά με ρυθμό γεωμετρικής προόδου.
 Αν εξαιρεθούν οι εποχικές διακυμάνσεις, τα μεγέθη των πληθυσμών παραμένουν σχετικά σταθερά.
 Τα άτομα ενός είδους δεν είναι όμοια. Στους πληθυσμούς υπάρχει μια τεράστια ποικιλομορφία όσον αφορά τα φυσικά χαρακτηριστικά των μελών τους.
 Τα περισσότερα από τα χαρακτηριστικά των γονέων κληροδοτούνται στους απογόνους τους.

 Συμπεράσματα 

 Για να παραμείνει σταθερό το μέγεθος ενός πληθυσμού, παρά την τάση για αύξηση, μερικά άτομα δεν επιβιώνουν ή δεν αναπαράγονται. Συνεπώς, μεταξύ των οργανισμών ενός πληθυσμού διεξάγεται ένας αγώνας επιβίωσης.
 Η επιτυχία στον αγώνα για την επιβίωση δεν είναι τυχαία. Αντιθέτως, εξαρτάται από το είδος των χαρακτηριστικών που έχει κληρονομήσει ένας οργανισμός από τους προγόνους του. Οι οργανισμοί οι οποίοι έχουν κληρονομήσει χαρακτηριστικά που τους βοηθούν να προσαρμόζονται καλύτερα στο περιβάλλον τους επιβιώνουν περισσότερο ή/και αφήνουν μεγαλύτερο αριθμό απογόνων από τους οργανισμούς οι οποίοι έχουν κληρονομήσει λιγότερο ευνοϊκά για την επιβίωσή τους χαρακτηριστικά.
 Τα ευνοϊκά για την επιβίωση χαρακτηριστικά μεταβιβάζονται στην επόμενη γενιά με μεγαλύτερη συχνότητα από τα λιγότερο ευνοϊκά, καθώς οι φορείς τους επιβιώνουν και αφήνουν μεγαλύτερο αριθμό απογόνων από τους φορείς των λιγότερο ευνοϊκών χαρακτηριστικών. Έτσι, με την πάροδο του χρόνου, η συσσώρευση όλο και περισσότερων ευνοϊκών χαρακτηριστικών σε έναν πληθυσμό μπορεί να οδηγήσει στην εμφάνιση ενός νέου είδους.

 Χρονολόγιο της ζωής στη Γη 
Μεγα-αιώναςΚαταρχαιοζωικόςΑρχαιοζωικόςΠροτεροζωικόςΦανεροζωικός   Αιώνας - - -ΠαλαιοζωικόςΜεσοζωικόςΚαινοζωικόςΠερίοδος - - -ΚάμβριαΟρδοβίκιαΣιλούριαΔεβόνιαΛιθανθρακοφόροςΠέρμιαΤριαδικήΙουράσιαΚρητιδικήΤριτογενήςΤεταρτογενήςΕποχή - - - - - - -ΜισισίπειαΠενσυλβάνια - - - -ΠαλαιόκαινοςΗώκαινοΟλιγόκαινοΜειόκαινοΠλειόκαινοςΠλειστόκαινοΟλόκαινος      Αρχή
Διαστήματος
(εκατομ. χρόνια)4600380025005454954434173543232902482061426555342451.80.01   Μορφές 
Ζωής -Πρώτοι 
πολυκύτταροι
οργανισμοί
(φύκη και
βακτήρια)Εμφάνιση ασπόνδυλων
με μαλακό σώμα
(πρώτα αποικιακά
φύκη και μέδουσες)Πρώιμοι 
οργανισμοί με
κέλυφος
(πρώτα 
ψάρια)Πρώτα ζώα
του γλυκού
νερού
(πρώτα
κοράλλια)Πρώτα
χερσαία
φυτά και
έντομαΠρώτα 
τετρά-
ποδαΕμφάνιση
πτερωτών
εντόμων
και πρώτων
δασώνΠρώτα ερπετάΠρώτα
τετράποδα
με γνωρίσματα
θηλαστικώνΕμφάνιση πρώτων πτερόσαυρωνκαι δεινόσαυρωνΠρώτα πτηνά και
θηλαστι-
κάΠρώτα ανθοφόρα φυτά και πλακουντοφόρα θηλαστικά.Πρώτα μεγάλα θηλαστικάΕμφάνιση του προγόνου του αλόγου και της καμήλαςΜετάβαση πολλών περιοχών από πυκνά τροπικά δάση σε σαβάνες.Εμφάνιση πιθήκων, φαλαινών και βοσκητικών θηλαστικώνΕμφάνιση των παλαιότερων γνωστών ανθρωπιδώνΕμφάνιση των πρώτων ανθρώπων
(γένος 
Homo)Εξάπλωση του σύγχρονου ανθρώπου

 Δείτε επίσης 

 Εξέλιξη
 Φυσική Επιλογή

Παραπομπές