Τζουλιάνο, ο αρχιληστής

Το Τζουλιάνο, ο αρχιληστής (Πρωτότυπος τίτλος:Salvatore Giuliano) είναι ιταλική ταινία του 1962 σε σκηνοθεσία Φραντσέσκο Ρόσι. Γυρισμένο σε νεορεαλιστικό ντοκιμαντέρ παρακολουθεί τις ζωές όσων εμπλέκονται με τον διάσημο Σικελό ληστή Σαλβατόρε Τζουλιάνο. Ο Τζουλιάνο είναι κυρίως εκτός οθόνης κατά τη διάρκεια της ταινίας και εμφανίζεται κυρίως ως πτώμα. 

Το 2008, η ταινία συμπεριλήφθηκε στις 100 ιταλικές ταινίες του Ιταλικού Υπουργείου Πολιτιστικής Κληρονομιάς που πρέπει να διασωθούν, έναν κατάλογο με 100 ταινίες που «άλλαξαν τη συλλογική μνήμη της χώρας μεταξύ 1942 και 1978». 

 Πλοκή 

1950: στο Καστελβετράνο βρίσκεται το άψυχο σώμα του ληστή Σαλβατόρε Τζουλιάνο. Μια αναδρομή επαναφέρει την αφήγηση στο 1945: οι ηγέτες αυτονομιστές αποφασίζουν να προσλάβουν τον ληστή Τζουλιάνο και τη συμμορία του για την ανεξαρτησία του Σικελίας, με τους ληστές στη συνέχεια επιτίθενται στους τοπικούς στρατώνες και στις δυνάμεις της τάξης. Η αφήγηση επιστρέφει στο 1950: οι καραμπινιέροι δίνουν αντικρουόμενες εκδοχές για το τέλος του ληστή, που δεν πείθουν τους δημοσιογράφους που έσπευσαν στον τόπο του εγκλήματος.

Μια άλλη αναδρομή ταξιδεύει στο 1945-46: ο αυτονομιστής αντάρτης αναγκάζει τον στρατό να παρέμβει ο οποίος, αφού εγκαταστάθηκε στο Μοντελέπρε (γενέτειρα του Τζουλιάνο), «καλοδεχούμενος» από τους ληστές με τη δολοφονία ενός στρατιώτη, που προκαλεί ισχυρούς περιορισμούς στον τοπικό πληθυσμό, που θα καταλήξουν στη σύλληψη όλων των ανδρών του χωριού για να αποθαρρύνουν τους ληστές. Η παραχώρηση της Αυτονομία της Σικελίας έβαλε τέλος στην αυτονομιστική υπόθεση, παρακινώντας τη συμμορία του Τζουλιάνο να αυξήσει τις απαγωγές σε συνεννόηση με τη μαφία.
δεξιά|μικρογραφία|380x380εσ|Μια σκηνή του Σαλβατόρε Τζουλιάνο

Η αφήγηση πηγαίνει πίσω στο 1950, όπου διαδραματίζεται η σπαρακτική σκηνή της αναγνώρισης του πτώματος του Τζουλιάνο από τη μητέρα του. Μια άλλη αναδρομή πηγαίνει στην 1η Μαΐου 1947, όπου κατά τη διάρκεια μιας συγκέντρωσης στην Portella della Ginestra για τον εορτασμό της νίκης του Λαϊκού Μετώπου στις περιφερειακές εκλογές, οι ληστές πυροβολούν στο πλήθος , με αποτέλεσμα πολλούς θανάτους και τραυματισμούς. Η αστυνομία συλλαμβάνει τους πρώτους υπόπτους, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι ήταν η συμμορία Τζουλιάνο που πυροβόλησε. Μια άλλη επιστροφή στο 1950, όπου μετά το θάνατο του Τζουλιάνο, η αστυνομία συλλαμβάνει τον υπαρχηγό του Κασπάρε Πισκιότα. Η διαδικασία ξεκινά στο Βιτέρμπο για τον εντοπισμό των υπευθύνων για τη σφαγή της Portella, η οποία βλέπει τον Πισκιότα και όλους τους άλλους ληστές ως κατηγορούμενους, οι οποίοι ανακαλούν τις προηγούμενες ομολογίες τους και προσποιούνται τους σπασμούς στην αίθουσα του δικαστηρίου. Παραδόξως, ο Πισκιότα κατηγορεί τον εαυτό του για τη δολοφονία του Τζουλιάνο.

Κατά τη διάρκεια των ακροάσεων της δίκης, επιχειρείται να αναδημιουργηθούν οι σκοτεινοί δεσμοί μεταξύ ληστών, αστυνομίας, πολιτικής και μαφίας μέσα από διάφορες μαρτυρίες. Μια νέα αναδρομή ταξιδεύει λίγο πριν το θάνατο του Τζουλιάνο, όπου πραγματοποιούνται επαφές μεταξύ των καραμπινιέρων και της μαφίας που οδηγούν στη σύλληψη των ληστών. Ο Πισκιότα γίνεται έμπιστος των δυνάμεων της τάξης και, σε συνεννόηση μαζί τους, σκοτώνει τον Τζουλιάνο, του οποίου το πτώμα τακτοποιούν στη συνέχεια από τους καραμπινιέρους έτσι ώστε να φαίνεται ότι σκοτώθηκε από αυτούς κατά τη διάρκεια ανταλλαγής πυροβολισμών.

Η αφήγηση επιστρέφει στη δίκη του Βιτέρμπο, η οποία τελικά τελειώνει με βαριές ποινές κατά των ληστών. Στην αίθουσα του δικαστηρίου, ο Πισκιότα υπόσχεται νέες αποκαλύψεις για τους πολιτικούς υποκινητές της σφαγής της Portella della Ginestra, αλλά δηλητηριάζεται στη φυλακή το 1954. Στο φινάλε, η ταινία μεταβαίνει εγκαίρως στο 1960, τελειώνοντας με τη δολοφονία του μαφιόζου-έμπιστου που είχε συλλάβει τους ληστές.

 Κυκλοφορία 
Στην Ελλάδα η ταινία έκανε πρεμιέρα στις 24 Φεβρουαρίου 1963 στις κινηματογραφικές αίθουσες Αθηνά, Έμπασυ και Ορφεύς στην Αθήνα.

 Υποδοχή 
 Κριτικές 
Ο Ντέρεκ Μάλκολμ την χαρακτήρισε σχεδόν σίγουρα την καλύτερη ταινία για τις κοινωνικές και πολιτικές δυνάμεις που έχουν διαμορφώσει τη Σικελία, αυτό το νυχτερινό νησί.  Ο Τζίνο Μολιτέρνο υποστήριξε ότι η εξαιρετικά πρωτότυπη στρατηγική του Ρόσι σε αυτήν την ταινία ορόσημο δεν είναι να στοχεύει ούτε σε ένα αντικειμενικό δημοσιογραφικό ντοκιμαντέρ ούτε σε μια φανταστική αναψυχή, αλλά να χρησιμοποιεί ένα ευρύ φάσμα ετερόκλητων τυπικών και στιλιστικών στοιχείων όσο χρειάζεται για να διεξάγει μια αφοσιωμένη αναζήτηση για την αλήθεια, κατά μία έννοια, η δική της αφήγηση. 

Ο Ντέιβιντ Γκούρεβιτς είπε ότι «ο Ρόσι παντρεύει τη νεορεαλιστική, ασπρόμαυρη, λαϊκιστική αισθητική με το τρελό τσίρκο των μέσων ενημέρωσης της Γλυκιάς ζωής, δίνοντας μια μινιμαλιστική αποξένωση από τον Μικελάντζελο Αντονιόνι, κάνει την ταινία να πηδάει πέρα δώθε στο χρόνο χωρίς κανένα μαρκαδόρο. (ώστε να συνειδητοποιήσετε ότι επιστρέφετε στο παρόν μόνο λίγα λεπτά αφού είστε ήδη σε μια σειρά) και κάνει την απόγνωσή του τόσο μεταδοτική που πιθανότατα θα απογοητευόμασταν αν μάθαμε την αλήθεια.  

Ο Τέρενς Ράφερτι σημείωσε ότι η ταινία καταφέρνει να διατηρήσει μια σχεδόν αδύνατη ισορροπία αμεσότητας και προβληματισμού: είναι ένα τόσο συναρπαστικό κομμάτι κινηματογραφικής δημιουργίας που μπορεί να μην καταλάβεις μέχρι το τέλος ότι ο κυρίαρχος τόνος του είναι στοχαστικός, ακόμη και μελαγχολικός. 

Ο σκηνοθέτης Μάρτιν Σκορσέζε κατέταξε το Τζουλιάνο, ο αρχιληστής ως μία από τις δώδεκα αγαπημένες του ταινίες όλων των εποχών. 

 Βραβεία 
 Αργυρή Άρκτος Καλύτερης Σκηνοθεσίας, 1962 
 Βραβείο Silver Ribbon Καλύτερης Φωτογραφίας, 1963
 Βραβείο Silver Ribbon Καλύτερης Σκηνοθεσίας, 1963
 Βραβείο Silver Ribbon για την καλύτερη μουσική, 1963

 Δείτε επίσης 
 Σαλβατόρε Τζουλιάνο, ιταλική όπερα του 1986 του Λορέντζο Φερέρο.
 Ο Σικελός, ένα μυθιστόρημα του Μάριο Πούζο βασισμένο στη ζωή του Σαλβατόρε Τζουλιάνο.
 Ο Σικελός, μια ταινία βασισμένη στο μυθιστόρημα, σε σκηνοθεσία Μάικλ Τσιμίνο.

 Παραπομπές 

 Βιβλιογραφία 
 Gesù Sebastiano (a cura di), Francesco Rosi, Giuseppe Maimone Editore, Catania 1993
 Kezich Tullio e Sebastiano Gesù (a cura di), Salvatore Giuliano, Giuseppe Maimone Editore, Catania 1993
 Annarita Curcio, Salvatore Giuliano: una parabola storica'', https://www.doppiozero.com/materiali/salvatore-giuliano-una-parabola-storica

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Salvatore Giuliano an essay by Michel Ciment at the Criterion Collection



Κατηγορία:Πολιτικές δραματικές ταινίες
Κατηγορία:Ιταλικές αστυνομικές ταινίες
Κατηγορία:Ταινίες στη σικελική γλώσσα
Κατηγορία:Ταινίες του 1962
Κατηγορία:Ιταλικές ταινίες της δεκαετίας 1960
Κατηγορία:Ταινίες σε σκηνοθεσία Φραντσέσκο Ρόσι
Κατηγορία:Ταινίες τοποθετημένες στη Σικελία
Κατηγορία:Ταινίες με θέμα τη σικελική μαφία