Ανρί Κονάν Μπεντιέ

Ο Ανρί Κονάν Μπεντιέ (Aimé Henri Konan Bédié, 5 Μαΐου 1934 – 1 Αυγούστου 2023) ήταν πολιτικός της Ακτής Ελεφαντοστού. Διετέλεσε πρόεδρος της Ακτής Ελεφαντοστού από το 1993 έως το 1999 και αργότερα αρχηγός του Δημοκρατικού Κόμματος της Ακτής του Ελεφαντοστού – Αφρικανική Δημοκρατική Συσπείρωση (PDCI-RDA).  Πριν γίνει πρόεδρος, ήταν μέλος και πρόεδρος της Εθνοσυνέλευσης της Ακτής Ελεφαντοστού. Ανεπιτυχώς αναζήτησε άλλη μια προεδρική θητεία στις προεδρικές εκλογές του 2020.

 Πρώτα χρόνια 
Ο Μπεντιέ γεννήθηκε στο Νταντιεκρό, στο διαμέρισμα Νταουκρό, στις 5 Μαΐου 1934. Μετά τις σπουδές του στη Γαλλία   έγινε ο πρώτος πρεσβευτής της Ακτής Ελεφαντοστού στις Ηνωμένες Πολιτείες και τον Καναδά μετά την ανεξαρτησία το 1960, και από το 1966 έως το 1977 υπηρέτησε στην κυβέρνηση ως υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών. Ενώ υπηρετούσε ως υπουργός Οικονομικών, ο Μπεντιέ έγινε ο πρώτος Πρόεδρος της κοινής Επιτροπής Ανάπτυξης του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας"Pages from World Bank History: The Development Committee, 1974–1984", World Bank website, 11 April 2003. κατέχοντας αυτή τη θέση από το 1974 έως το 1976. Διετέλεσε Ειδικός Σύμβουλος της Διεθνούς Χρηματοοικονομικής Εταιρείας του Ομίλου της Παγκόσμιας Τράπεζας από το 1978 έως το 1980.

Το 1980 εξελέγη στην Εθνοσυνέλευση της Ακτής Ελεφαντοστού  και στη συνέχεια εξελέγη Πρόεδρος της Εθνοσυνέλευσης τον Δεκέμβριο του 1980. Επανεξελέγη Πρόεδρος της Εθνοσυνέλευσης το 1985 και το 1990.

 Προεδρία (1993–1999) 
Ως Πρόεδρος της Εθνοσυνέλευσης, ο Μπεντιέ διαδέχθηκε τον επί μακρόν πρόεδρο Φελίξ Ουφουέ-Μπουανί . Ανακοίνωσε την ανάληψη της προεδρίας από τον ίδιο στην κρατική τηλεόραση λίγες ώρες μετά τον θάνατο του Ουφουέ-Μπουανί στις 7 Δεκεμβρίου 1993  Ακολούθησε μια σύντομη διαμάχη για την εξουσία μεταξύ του Μπεντιέ και του πρωθυπουργού Αλασάν Ουαταρά . . Ο Μπεντιέ επικράτησε και ο Ουαταρά παραιτήθηκε από την πρωθυπουργία στις 9 Δεκεμβρίου."Parliament Leader Prevails In Ivory Coast", Associated Press (Tulsa World), 10 December 1993. Ο Μπεντιέ εξελέγη στη συνέχεια πρόεδρος του κόμματος PDCI τον Απρίλιο του 1994.

Ως πρόεδρος, ο Μπεντιέ ενθάρρυνε την εθνική σταθερότητα, αλλά κατηγορήθηκε για πολιτική καταστολή και στρατοσφαιρικά επίπεδα διαφθοράς. Στις προεδρικές εκλογές του Οκτωβρίου του 1995, ο εκλογικός νόμος τροποποιήθηκε και απαιτούσε από τους υποψηφίους προέδρους να έχουν γεννηθεί από δύο Ιβοριανούς γονείς και να έχουν διαμείνει στη χώρα για πέντε χρόνια πριν από τις εκλογές. Αυτές οι διατάξεις θεωρήθηκε ότι στόχευαν τον Ουααταρά, ο οποίος διέμενε στις Ηνωμένες Πολιτείες από το 1990 ενώ υπηρετούσε ως αναπληρωτής διευθύνων σύμβουλος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και ο πατέρας του φημολογείται ότι ήταν από την Μπουρκίνα Φάσο . Τα δύο κύρια κόμματα της αντιπολίτευσης, ο Συναγερμός των Ρεπουμπλικανών (RDR) και το Λαϊκό Μέτωπο της Ελεφαντοστού (FPI), αποφάσισαν να μποϊκοτάρουν τις εκλογές και ο Μπεντιέ κέρδισε τις εκλογές με 96% των ψήφων.

Ο Μπεντιέ ανατράπηκε με στρατιωτικό πραξικόπημα στις 24 Δεκεμβρίου 1999, καθώς  απέρριψε τα αιτήματα των στρατιωτών που στασίασαν στις 23 Δεκεμβρίου. Ένα από αυτά τα αιτήματα ήταν η αποφυλάκιση των μελών του RDR. Ο απόστρατος στρατηγός Ρομπέρ Γκουέι έγινε πρόεδρος. Ο Μπεντιέ κατέφυγε σε μια γαλλική στρατιωτική βάση πριν φύγει από την Ακτή Ελεφαντοστού με ελικόπτερο στις 26 Δεκεμβρίου και μεταβεί στο Τόγκο, μαζί με μέλη της οικογένειας. Κατά την άφιξή του στο αεροδρόμιο της Λομέ, τον υποδέχτηκε ο πρόεδρος του Τόγκο Γκνασινγκμπέ Εγιαντεμά .

 Μετά την προεδρία 
Ο Μπεντιέ έφυγε από το Τόγκο στις 3 Ιανουαρίου 2000 και πήγε στο Παρίσι."Deposed Ivorian president leaves Togo for France", AFP (nl.newsbank.com), 3 January 2000. Το PDCI ανακοίνωσε στις αρχές του 2000 τη διεξαγωγή ενός συνεδρίου προκειμένου να επιλεγεί νέα ηγεσία, και ο Μπεντιέ το κατήγγειλε ως « πραξικόπημα »."Cote d'Ivoire: Ousted president accuses party of staging "putsch" against him", AFP (nl.newsbank.com), 29 February 2000.. Ωστόσο, το κόμμα αποφάσισε να διατηρήσει τον Μπεντιέ στην ηγεσία. Στις αρχές Ιουνίου του  2000 εκδόθηκε διεθνές ένταλμα σύλληψης για τον Μπεντιέ και τον Νιαμιέν Ν' Γκοράν, ο οποίος είχε υπηρετήσει ως υπουργός Οικονομικών επί προεδρίας Μπεντιέ, για φερόμενη κλοπή δημοσίων πόρων. Μιλώντας στη γαλλική τηλεόραση, ο Μπεντιέ είπε ότι δεν ανησυχούσε να επιστρέψει στην Ακτή Ελεφαντοστού για να δικαστεί στα χέρια μιας κυβέρνησης που έκρινε παράνομη, εκφράζοντας την «πίστη του στο γαλλικό δίκαιο».

Ο Μπεντιέ εγγράφηκε ως υποψήφιος στις προεδρικές εκλογές του Οκτωβρίου του 2000,"COTE D'IVOIRE: Nineteen register as presidential candidates", IRIN, 18 August 2000. αν και ο Εμίλ Κονστάν Μπομπέ,  ο οποίος είχε υπηρετήσει ως υπουργός Εσωτερικών υπό τον Μπεντιέ, τον νίκησε και πήρε το χρίσμα για να είναι υποψήφιος του PDCI τον Αύγουστο."COTE D'IVOIRE: Ex-interior minister chosen as PDCI presidential candidate", IRIN, 21 August 2000. Ο Μπεντιέ αποκλείστηκε από το Συνταγματικό Δικαστήριο "Dictator has one credible foe in vote", The Washington Times, 22 October 2000. μαζί με τον Μπομπέ  και στις 10 Οκτωβρίου ο Μπεντιέ ζήτησε μποϊκοτάζ των εκλογών."Cote d'Ivoire: Former President Bedie calls for presidential election boycott", AFP (nl.newsbank.com), 10 October 2000.

Στις 23 Ιουνίου 2001 ο Λοράν Γκμπαγκμπό, ο οποίος είχε εκλεγεί πρόεδρος στις εκλογές του 2000, συναντήθηκε με τον Μπεντιέ στο Παρίσι και τον προέτρεψε να επιστρέψει στην Ακτή Ελεφαντοστού."France: Cote d'Ivoire president asks predecessor to return home", AFP (nl.newsbank.com), 23 June 2001. Τελικά επέστρεψε στις 15 Οκτωβρίου 2001."Cote d'Ivoire: Ex-President returns home, wants to contribute to reconciliation", Radio Côte d'Ivoire (nl.newsbank.com), 16 October 2000."Cote d'Ivoire: Former ruling party postpones ordinary congress indefinitely", Africa No 1 radio, Libreville (nl.newsbank.com), 19 October 2001."COTE D'IVOIRE: Former, current presidents address reconciliation forum", IRIN, 14 November 2001. Λίγες μέρες αργότερα, το 11ο Τακτικό Συνέδριο του PDCI αναβλήθηκε επ' αόριστον κατόπιν αιτήματός του.

Ο Μπεντιέ μίλησε σε ένα φόρουμ εθνικής συμφιλίωσης στις 12 Νοεμβρίου 2001. Απέδωσε την πολιτική κρίση της χώρας στο πραξικόπημα του Δεκεμβρίου του 1999 και προέτρεψε όλους τους πολιτικούς της Ακτής Ελεφαντοστού να καταγγείλουν το πραξικόπημα. Είπε επίσης ότι η εθνικιστική έννοια του Ivoirité, η οποία προωθήθηκε κατά τη διάρκεια της προεδρίας του, ήταν μια προσπάθεια ενίσχυσης της «πολιτιστικής ταυτότητας» και όχι ένα μέσο πολιτικού αποκλεισμού. Σύμφωνα με τους επικριτές του Ivoriité, ήταν διχαστικό, ξενοφοβικό και είχε σκοπό να εξαλείψει τον πολιτικό ανταγωνισμό από τον Ουαταρά - ο οποίος υποστηρίχθηκε ότι ήταν γιος γονέων από την Μπουρκίνα Φάσο - αλλά ο Μπεντιέ απέρριψε εκείνη την κριτική. Όταν τελικά πραγματοποιήθηκε το συνέδριο του PDCI τον Απρίλιο του 2002, ο Μπεντιέ νίκησε τον Λοράν Ντονά Φολογκό στις εκλογές για την ηγεσία του κόμματος, λαμβάνοντας το 82% των ψήφων.

Ο Μπεντιέ αργότερα πέρασε έναν ακόμη χρόνο στη Γαλλία, επιστρέφοντας στην Ακτή Ελεφαντοστού στις 11 Σεπτεμβρίου 2005. Μετά την επιστροφή του, ανέφερε ότι ο πρόεδρος Γκμπαγκμπό δεν έπρεπε να παραμείνει στη θέση του μετά το τέλος της θητείας του τον Οκτώβριο του 2005 και ότι θα έπρεπε να εγκατασταθεί μια μεταβατική κυβέρνηση."COTE D'IVOIRE: Former president calls for Gbagbo to hand over to a transitional government", IRIN, 12 September 2005.

Σε μια συνέντευξη στο Γαλλικό Πρακτορείο στις 20 Μαΐου 2007, ο Μπεντιέ δήλωσε ότι θα ήταν ο υποψήφιος του PDCI στις επόμενες προεδρικές εκλογές, οι οποίες στη συνέχεια αναμενόταν να διεξαχθούν το 2008."Côte d'Ivoire: Bédié "impatient" d'aller à l'élection présidentielle", AFP (Afriquenews.com), 21 May 2007 .

Ο Μπεντιέ μίλησε σε ένα συλλαλητήριο στην Νταμπού στις 22 Σεπτεμβρίου 2007, στο οποίο δήλωσε την ανάγκη για μια «θεραπεία σοκ» για να επιστρέψει η χώρα στην κανονικότητα,Loucoumane Coulibaly, "Opposition leader unveils recovery plan", Reuters (IOL), 24 September 2007. υποσχέθηκε να αποκαταστήσει την οικονομία  και επέκρινε έντονα τον Γκμπαγκμπό.

Τον Ιούνιο του 2020 ο Μπεντιέ ανακοίνωσε ότι θα ήταν υποψήφιος στις προεδρικές εκλογές του Οκτωβρίου για λογαριασμό του Δημοκρατικού Κόμματος της Ακτής Ελεφαντοστού. Ήρθε στην τρίτη θέση, κερδίζοντας το 1,68% των ψήφων.Independent Electoral Commission

Ο Μπεντέ πέθανε την 1η Αυγούστου 2023 σε ιδιωτικό νοσοκομείο στο Αμπιτζάν, στην Ακτή Ελεφαντοστού, σε ηλικία 89 ετών.

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Πρόεδροι της Ακτής Ελεφαντοστού