Σαν Φραντσέσκο α Ρίπα (Σταντάλ)

Σαν Φραντσέσκο α Ρίπα (γαλλικός τίτλος:San Francesco à Ripa) είναι διήγημα του Γάλλου συγγραφέα Σταντάλ, που γράφτηκε το 1839, εκδόθηκε για πρώτη φορά το 1853 και περιλαμβάνεται στα Ιταλικά χρονικά. Massimo Colesanti (a cura di), Per uno Stendhal romano: libri idee immagini, Roma: Edizioni di storia e letteratura, 2002, p. 14 n. 20

Η ιστορία αφηγείται την περιπετειώδη ερωτική ιστορία ενός νεαρού Γάλλου με μια Ιταλίδα  κόμισσα και αποκαλύπτει τα βίαια συναισθήματα και την εκδίκηση στα οποία μπορεί να οδηγήσει η ζήλια. Στο διήγημα ο συγγραφέας συγκρίνει δύο ασύμβατους κόσμους, σύμφωνα με τον ίδιο: τον παθιασμένο ιταλικό κόσμο όπου κυριαρχούν τα βίαια συναισθήματα και τον γαλλικό κόσμο όπου κυριαρχεί η ελαφρότητα, η ματαιοδοξία και η επιπολαιότητα. 

 Υπόθεση 
Η ιστορία διαδραματίζεται στη Ρώμη το 1726. Βρισκόμαστε στην αυλή του Πάπα Βενέδικτου ΙΓ΄(Ορσίνι) όπου κυριαρχούν οι μηχανορραφίες και ο νεποτισμός. Ο πάπας έχει δύο νεαρές ανιψιές με αντίθετους χαρακτήρες, παντρεμένες με ισχυρούς άνδρες. Η κόμισσα Ορσίνι, λαμπερή και ανάλαφρη, επιπόλαιη, δραστήρια, ενδιαφέρουσα, έχει συνεχώς εφήμερους εραστές, αντίθετα, η πριγκίπισσα Καμπομπάσο είναι ευσεβής και μελαγχολική μετά το τέλος του δεσμού της με έναν Ισπανό δούκα πριν τρία χρόνια. 

Η αγέρωχη πριγκίπισσα Καμπομπάσο, μια γυναίκα εξαιρετικής ομορφιάς, συναντά τον ιππότη ντε Σενεσέ, έναν 22χρονο Γάλλο διπλωμάτη, ανιψιό του δούκα του Σαιντ-Αινιάν, πρεσβευτή του Λουδοβίκου ΙΕ' της Γαλλίας στη Ρώμη. Ο Σενεσέ είναι ένας νεαρός εύθυμος και θαρραλέος, αλλά επιπόλαιος και πολύ αλαζόνας. Ωστόσο, η πριγκίπισσα παρασύρεται από την ελαφρότητά του και τον ερωτεύεται βαθιά, δημιουργώντας μια μυστική σχέση.
μικρογραφία|Εσωτερικό της εκκλησίας Σαν Φραντσέσκο α Ρίπα στη Ρώμη.
Η σχέση τους κράτησε περίπου οκτώ μήνες, «ο χρόνος, που διπλασιάζει το πάθος μιας Ιταλίδας, σκοτώνει αυτό ενός Γάλλου» και ο Σενεσέ άρχισε να συχνάζει στην όμορφη ξαδέρφη της πριγκίπισσας, την κόμισσα Ορσίνι και θέλει να την κατακτήσει. Η πριγκίπισσα το επιβεβαιώνει σε μια γιορτή που έδωσε η αντίζηλός της και τρελαμένη από τη ζήλια, αποφασίζει να εκδικηθεί. Στη συνέχεια μιλά για τα συναισθήματά της στον Σενεσέ, που δεν υποψιάζεται τον πιθανό κίνδυνο και της προσφέρει μια διευθέτηση - μια σχέση συγχρόνως με εκείνη και την εξαδέλφη της - κάτι που θα σφραγίσει τη μοίρα του. Η πριγκίπισσα αρχίζει να υφαίνει τον ιστό της εκδίκησής της.

Δύο μέρες μετά τη γιορτή, γύρω στα μεσάνυχτα, ο ιππότης Σενεσέ, επιστρέφοντας στο σπίτι του, αντιλήφθηκε ότι τον παρακολουθούν, και ήταν μόνος του γιατί ο αμαξάς του είχε εξαφανιστεί. Φεύγοντας από παράδρομους, βρέθηκε απροσδόκητα μπροστά στην εκκλησία Σαν Φραντσέσκο α Ρίπα, όπου αναζήτησε καταφύγιο. Ο ιππότης μέσα στην εκκλησία παρατηρεί τις ετοιμασίες μιας κηδείας. Πλησιάζοντας, βλέπει το όνομα και το οικόσημο που φέρουν το όνομά του: είναι η κηδεία του! Έκπληκτος, τρέπεται ξανά σε φυγή, μακριά από τη μακάβρια σκηνή.

Καταφέρνει να φθάσει στο μέγαρό του, όπου ένας υπηρέτης του ανακοινώνει ότι ο αμαξάς δολοφονήθηκε. Καθώς ο υπηρέτης μιλούσε, οκτώ πιστολιές που ήχησαν ταυτόχρονα από ένα παράθυρο που έβλεπε στον κήπο, άφησαν τον Σενεσέ νεκρό δίπλα στον υπηρέτη του. Η ιστορία τελειώνει απότομα υποδεικνύοντας ως διοργανωτή της δολοφονίας τον έμπιστο της πριγκίπισσας Μονσινιόρ Φερατέρα. 

Δύο χρόνια αργότερα, η πριγκίπισσα Καμπομπάσο τιμήθηκε στη Ρώμη ως το πρότυπο της υψηλότερης ευσέβειας, και ο Μονσινιόρ Φερατέρα ήταν από καιρό καρδινάλιος.

 Σχολιασμός 
Ακόμη κι αν ο Σταντάλ διάβασε, όπως ισχυρίζεται στην εισαγωγή, σε χειρόγραφο την ερωτική ιστορία μιας Ιταλίδας πριγκίπισσας για έναν Γάλλο διπλωμάτη και απλώς τη μεταφράζει, οι χαρακτήρες στο διήγημα είναι καθαρά φανταστικοί και χρησιμεύουν για την υποστήριξη της μυθοπλασίας. Ο δούκας του Σαιντ-Αινιάν ήταν πραγματικά πρεσβευτής του βασιλιά Λουδοβίκου ΙΕ'  από το 1731 έως το 1741, αλλά ποτέ δεν ενεπλάκη σε γεγονότα σαν τα αφηγούμενα.

Η πριγκίπισσα Καμπομπάσο ενσαρκώνει το πάθος που μόνο οι Ιταλοί, σύμφωνα με τον Σταντάλ, ήταν ικανοί να βιώσουν. Ο ανιψιός του Γάλλου πρεσβευτή, ο ιππότης Σενεσέ, αντιθέτως ενσαρκώνει τα ελαττώματα που αποδίδει ο συγγραφέας στους Γάλλους. 

 Μετάφραση στα ελληνικά 

 Στη συλλογή Ιταλικά Χρονικά, μετάφραση: Χαρά Κίττου και Στέργιος Βαρβαρούσης, εκδόσεις Ερατώ, 1991 

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Έργα του Σταντάλ
Κατηγορία:Γαλλικά διηγήματα