Οικονομία του Ηνωμένου Βασιλείου

Η οικονομία του Ηνωμένου Βασιλείου είναι μια ιδιαίτερα ανεπτυγμένη κοινωνική οικονομία της αγοράς. Είναι η έκτη μεγαλύτερη εθνική οικονομία στον κόσμο που μετράται με το ονομαστικό ακαθάριστο εγχώριο προϊόν, η 10η μεγαλύτερη με βάση την ισοτιμία αγοραστικής δύναμης και η 22η μεγαλύτερη από το ονομαστικό κατά κεφαλήν ΑΕΠ, που αποτελεί το 3,1% του ονομαστικού παγκόσμιου ΑΕΠ . Με όρους αγοραστικής δύναμης, το Ηνωμένο Βασίλειο αποτελεί το 2,3% του παγκόσμιου ΑΕΠ.

Το Ηνωμένο Βασίλειο είναι μια από τις πιο παγκοσμιοποιημένες οικονομίες, και περιλαμβάνει την Αγγλία, τη Σκωτία, την Ουαλία και τη Βόρεια Ιρλανδία. Το 2020, το Ηνωμένο Βασίλειο ήταν ο πέμπτος μεγαλύτερος εξαγωγέας στον κόσμο και ο πέμπτος μεγαλύτερος εισαγωγέας. Είναι επίσης η τρίτη μεγαλύτερη χώρα με τις άμεσες ξένες επενδύσεις  και είναι η πέμπτη μεγαλύτερη σε άμεσες ξένες επενδύσεις στο εξωτερικό. Το 2020, το εμπόριο του Ηνωμένου Βασιλείου με την Ευρωπαϊκή Ένωση αντιπροσώπευε το 49% των εξαγωγών της χώρας και το 52% των εισαγωγών της.

Ο τομέας των υπηρεσιών κυριαρχεί, συνεισφέροντας το 82% του ΑΕΠ. Ο κλάδος των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών είναι ιδιαίτερα σημαντικός και το Λονδίνο είναι το δεύτερο μεγαλύτερο χρηματοοικονομικό κέντρο στον κόσμο. Το Εδιμβούργο κατατάχθηκε 17ο στον κόσμο και 6ο στην Ευρώπη στον κλάδο των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών για το 2021. Ο τεχνολογικός τομέας του Ηνωμένου Βασιλείου αποτιμάται σε 1 τρισεκατομμύριο δολάρια και είναι τρίτος πίσω από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα. Η αεροδιαστημική βιομηχανία της Βρετανίας είναι η δεύτερη μεγαλύτερη εθνική αεροδιαστημική βιομηχανία. Επιπλέον η φαρμακοβιομηχανία της, είναι η 10η μεγαλύτερη στον κόσμο, η οποία παίζει σημαντικό ρόλο στην οικονομία. Από τις 500 μεγαλύτερες εταιρείες του κόσμου, οι 18 έχουν την έδρα τους στο Ηνωμένο Βασίλειο. Επίσης η οικονομία ενισχύεται από την παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου στη Βόρεια Θάλασσα. τα αποθεματικά της υπολογίστηκαν σε 2,8 δισεκατομμύρια βαρέλια το 2016, αν και είναι καθαρός εισαγωγέας πετρελαίου από το 2005. Υπάρχουν σημαντικές περιφερειακές διακυμάνσεις στην ευημερία, με τη Νοτιοανατολική Αγγλία και τη Βορειοανατολική Σκωτία να είναι οι πλουσιότερες κατά κεφαλήν περιοχές. Το μέγεθος της οικονομίας του Λονδίνου το καθιστά την πλουσιότερη πόλη κατά ΑΕΠ κατά κεφαλήν στην Ευρώπη.

Τον 18ο αιώνα, η Βρετανία ήταν το πρώτο έθνος που εκβιομηχανίστηκε. Κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα, μέσω της επεκτατικής αποικιακής αυτοκρατορίας και της τεχνολογικής υπεροχής της, η Βρετανία είχε πρωταγωνιστικό ρόλο στην παγκόσμια οικονομία, αντιπροσωπεύοντας το 9,1% του παγκόσμιου ΑΕΠ το 1870. Η Δεύτερη Βιομηχανική Επανάσταση που έλαβε χώρα επίσης είχε ταχείς ρυθμούς στις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Γερμανική Αυτοκρατορία. Αυτό παρουσίασε μια αυξανόμενη οικονομική πρόκληση για το Ηνωμένο Βασίλειο, που το οδήγησε στον 20ο αιώνα. Το πολεμικό κόστος τόσο στον Α' όσο και στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο αποδυνάμωσε περαιτέρω τη σχετική θέση του ΗΒ. Παρά τη σχετική μείωση της παγκόσμιας κυριαρχίας του, τον 21ο αιώνα το Ηνωμένο Βασίλειο διατηρεί την ικανότητα να προβάλλει σημαντική δύναμη και επιρροή σε όλο τον κόσμο.CIA World Factbook (est. 2011):, which also roughly correspond to figures given by Eurostat (est. 2010): 

Η κυβερνητική συμμετοχή ασκείται κυρίως από το Υπουργείο Οικονομικών, με επικεφαλής τον Υπουργό Οικονομικών, και το Υπουργείο Επιχειρήσεων και Εμπορίου . Από το 1979, η διαχείριση της οικονομίας ακολουθεί μια γενικά laissez-faire προσέγγιση. Η Τράπεζα της Αγγλίας είναι η κεντρική τράπεζα του Ηνωμένου Βασιλείου και από το 1997 η Επιτροπή Νομισματικής Πολιτικής της είναι υπεύθυνη για τον καθορισμό των επιτοκίων, την ποσοτική χαλάρωση και την καθοδήγηση μελλοντικών εκπληρώσεων.

 Ιστορία 

 1945 έως 1979 
Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, η νέα κυβέρνηση των Εργατικών εθνικοποίησε πλήρως την Τράπεζα της Αγγλίας, την πολιτική αεροπορία, τα τηλεφωνικά δίκτυα, τους σιδηρόδρομους, το φυσικό αέριο, την ηλεκτρική ενέργεια και τις βιομηχανίες άνθρακα, σιδήρου και χάλυβα, επηρεάζοντας 2,3 εκατομμύρια εργαζόμενους. Μεταπολεμικά, το Ηνωμένο Βασίλειο γνώρισε μια μακρά περίοδο χωρίς μεγάλη ύφεση, όπου σημειώθηκε ταχεία ανάπτυξη της ευημερίας στις δεκαετίες του 1950 και του 1960, με την ανεργία να παραμένει σε χαμηλά επίπεδα και να μην ξεπερνά το 3,5% μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1970. Ο ετήσιος ρυθμός ανάπτυξης μεταξύ 1960 και 1973 ήταν κατά μέσο όρο 2,9%, αν και το ποσοστό αυτό ήταν πολύ πίσω από άλλες ευρωπαϊκές χώρες όπως η Γαλλία, η Δυτική Γερμανία και η Ιταλία.

Η αποβιομηχάνιση σήμαινε το κλείσιμο των επιχειρήσεων στα ορυχεία, τη βαριά βιομηχανία και τη μεταποίηση, με αποτέλεσμα την απώλεια υψηλά αμειβόμενων θέσεων εργασίας της εργατικής τάξης. Το μερίδιο του Ηνωμένου Βασιλείου στη μεταποιητική παραγωγή είχε αυξηθεί από 9,5% το 1830 κατά τη διάρκεια της Βιομηχανικής Επανάστασης σε 22,9% τη δεκαετία του 1870. Μειώθηκε στο 13,6% το 1913, στο 10,7% το 1938 και στο 4,9% το 1973. Ο υπερπόντιος ανταγωνισμός, η έλλειψη καινοτομίας, ο συνδικαλισμός, το κράτος πρόνοιας, η απώλεια της Βρετανικής Αυτοκρατορίας και οι πολιτιστικές συμπεριφορές έχουν αναφερθεί ως εξηγήσεις. Έφτασε σε σημείο κρίσης τη δεκαετία του 1970 στο πλαίσιο μιας παγκόσμιας ενεργειακής κρίσης, υψηλού πληθωρισμού και μιας δραματικής εισροής βιομηχανικών προϊόντων χαμηλού κόστους από την Ασία.

Κατά τη διάρκεια της πετρελαϊκής κρίσης του 1973 (που είδε τις τιμές του πετρελαίου να τετραπλασιαστούν), το κραχ του χρηματιστηρίου το 1973-74 και τη δευτερογενή τραπεζική κρίση του 1973-75, η βρετανική οικονομία έπεσε στην ύφεση του 1973-75 με την κυβέρνηση του Έντουαρντ Χιθ να εκδιώχθηκε από το Εργατικό Κόμμα υπό τον Χάρολντ Ουίλσον, το οποίο είχε προηγουμένως κυβερνήσει από το 1964 έως το 1970. Ο Ουίλσον σχημάτισε μια κυβέρνηση μειοψηφίας τον Μάρτιο του 1974 μετά τις γενικές εκλογές στις 28 Φεβρουαρίου. Ο Ουίλσον εξασφάλισε συνολική πλειοψηφία τριών εδρών στις δεύτερες εκλογές τον Οκτώβριο του ίδιου έτους. Το Ηνωμένο Βασίλειο κατέγραψε ασθενέστερη ανάπτυξη από πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες τη δεκαετία του 1970. Ακόμη και μετά την ύφεση, η οικονομία καταστράφηκε από την αύξηση της ανεργίας και τον διψήφιο πληθωρισμό, ο οποίος ξεπέρασε το 20% περισσότερες από μία φορές και σπάνια ήταν κάτω από το 10% μετά το 1973.

Το 1976, το Ηνωμένο Βασίλειο αναγκάστηκε να υποβάλει αίτηση για δάνειο 2,3 δισεκατομμύριων λιρών από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Ο Ντένις Χίλεϊ, τότε Υπουργός Οικονομικών, χρειάστηκε να εφαρμόσει περικοπές στις δημόσιες δαπάνες και άλλες οικονομικές μεταρρυθμίσεις για να εξασφαλίσει το δάνειο, και για λίγο η βρετανική οικονομία βελτιώθηκε, με ανάπτυξη 4,3% στις αρχές του 1979.  Μετά την ανακάλυψη μεγάλων αποθεμάτων πετρελαίου της Βόρειας Θάλασσας, το Ηνωμένο Βασίλειο έγινε καθαρός εξαγωγέας πετρελαίου μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1970, γεγονός που συνέβαλε στη μαζική ανατίμηση της λίρας, καθιστώντας τις εξαγωγές γενικά ακριβότερες και τις εισαγωγές φθηνότερες. Οι τιμές του πετρελαίου διπλασιάστηκαν μεταξύ 1979 και 1980, μειώνοντας περαιτέρω την κερδοφορία της μεταποίησης. Μετά τον χειμώνα, όταν το Ηνωμένο Βασίλειο επλήγη από πολυάριθμες απεργίες στον δημόσιο τομέα, η κυβέρνηση του Τζέιμς Κάλαχαν έχασε από ψήφο δυσπιστίας τον Μάρτιο του 1979. Αυτό πυροδότησε τις γενικές εκλογές στις 3 Μαΐου 1979 που οδήγησαν στο Συντηρητικό Κόμμα της Μάργκαρετ Θάτσερ να σχηματίσει μια νέα κυβέρνηση.

 1979 έως 1997 
Μια νέα περίοδος νεοφιλελεύθερων οικονομικών ξεκίνησε με αυτές τις εκλογές. Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1980, πολλές κρατικές βιομηχανίες και επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας ιδιωτικοποιήθηκαν, μειώθηκαν οι φόροι, εγκρίθηκαν οι μεταρρυθμίσεις των συνδικαλιστικών οργανώσεων και οι αγορές απελευθερώθηκαν. Το ΑΕΠ μειώθηκε αρχικά κατά 5,9%,Phillip Inman, "Reports of recovery much exaggerated, says CBI", The Guardian (UK), 15 June 2009, p. 21. αλλά η ανάπτυξη επέστρεψε στη συνέχεια και ανήλθε σε ετήσιο ρυθμό 5% στο αποκορύφωμά του το 1988, ένα από τα υψηλότερα ποσοστά από οποιαδήποτε άλλη χώρα στην Ευρώπη.The ONS figures, reproduced by the Local Government Association, "From Recession to recovery" , November 2008.

Ο εκσυγχρονισμός της οικονομίας από τη Θάτσερ δεν ήταν καθόλου εύκολος. Η μάχη με τον πληθωρισμό, ο οποίος το 1980 είχε ανέλθει στο 21,9%, είχε ως αποτέλεσμα μια σημαντική αύξηση της ανεργίας από 5,3% το 1979 σε πάνω από 10,4% στις αρχές του 1982, κορυφώνοντας σχεδόν στο 11,9% το 1984 – επίπεδο που δεν παρατηρείται στη Βρετανία από τη Μεγάλη Ύφεση του 1929. Η αύξηση της ανεργίας συνέπεσε με την παγκόσμια ύφεση στις αρχές της δεκαετίας του 1980, μετά την οποία το ΑΕΠ του Ηνωμένου Βασιλείου δεν έφτασε στο προ της ύφεσης ποσοστό μέχρι το 1983. Παρόλα αυτά, η Θάτσερ επανεξελέγη τον Ιούνιο του 1983 με συντριπτική πλειοψηφία. Ο πληθωρισμός είχε υποχωρήσει στο 3,7%, ενώ τα επιτόκια ήταν σχετικά υψηλά στο 9,56%. Η αύξηση της ανεργίας οφειλόταν σε μεγάλο βαθμό στην οικονομική πολιτική της κυβέρνησης που είχε ως αποτέλεσμα το κλείσιμο απαρχαιωμένων εργοστασίων και ανθρακωρυχείων . Η μεταποίηση στην Αγγλία και την Ουαλία μειώθηκε από περίπου 38% των θέσεων εργασίας το 1961 σε περίπου 22% το 1981. Αυτή η τάση συνεχίστηκε για το μεγαλύτερο μέρος της δεκαετίας του 1980, με τις νεότερες βιομηχανίες και τον τομέα των υπηρεσιών να απολαμβάνουν σημαντική ανάπτυξη. Πολλές θέσεις εργασίας χάθηκαν επίσης καθώς η μεταποίηση έγινε πιο αποτελεσματική και λιγότερα άτομα χρειάστηκαν να εργαστούν στον τομέα. Η ανεργία είχε πέσει κάτω από τα 3 εκατομμύρια μέχρι την τρίτη διαδοχική εκλογική νίκη της Θάτσερ τον Ιούνιο του 1987 και στο τέλος του 1989 μειώθηκε στο 1,6 εκατομμύριο.

Η οικονομία της Βρετανίας διολίσθησε ξανά σε άλλη μια παγκόσμια ύφεση στα τέλη του 1990 όπου συρρικνώθηκε συνολικά κατά 6%,  και η ανεργία αυξήθηκε από περίπου 6,9% την άνοιξη του 1990 σε σχεδόν 10,7% μέχρι το τέλος του 1993. Ωστόσο, ο πληθωρισμός μειώθηκε από 10,9% το 1990 σε 1,3% τρία χρόνια αργότερα. Η επακόλουθη οικονομική ανάκαμψη ήταν εξαιρετικά ισχυρή και σε αντίθεση με την ύφεση μετά τις αρχές της δεκαετίας του 1980, η ανάκαμψη σημείωσε ταχεία και ουσιαστική πτώση της ανεργίας, η οποία μειώθηκε στο 7,2% μέχρι το 1997, αν και η δημοτικότητα της συντηρητικής κυβέρνησης δεν είχε βελτιωθεί παρά την οικονομική ανάκαμψη. Η κυβέρνηση κέρδισε τέταρτες διαδοχικές εκλογές το 1992 υπό τον Τζον Μέιτζορ, ο οποίος είχε διαδεχτεί τη Θάτσερ τον Νοέμβριο του 1990, αλλά λίγο αργότερα ήρθε η Μαύρη Τετάρτη, η οποία έπληξε τη φήμη της συντηρητικής κυβέρνησης ως προς την οικονομική ικανότητα, και από εκείνο το στάδιο και μετά, το Εργατικό Κόμμα ήταν ανοδικό, ιδιαίτερα αμέσως μετά την εκλογή του Τόνι Μπλερ ως αρχηγού του κόμματος τον Ιούλιο του 1994 μετά τον ξαφνικό θάνατο του προκατόχου του Τζον Σμιθ .

Παρά τις δύο υφέσεις, οι μισθοί αυξάνονταν σταθερά κατά περίπου 2% ετησίως σε πραγματικούς όρους από το 1980 έως το 1997 και συνέχισαν να αυξάνονται μέχρι το 2008.

 1997 έως 2009 
Τον Μάιο του 1997, οι Εργατικοί, με επικεφαλής τον Τόνι Μπλερ, κέρδισαν τις γενικές εκλογές μετά από 18 χρόνια των Συντηρητικών. Οι Εργατικοί κληρονόμησαν μια ισχυρή οικονομία με χαμηλό πληθωρισμό, πτώση της ανεργίας,ONS unemployment rate bulletin και πλεόνασμα τρεχουσών συναλλαγών . Ο Μπλερ έθεσε υποψηφιότητα σε μια πλατφόρμα των Νέων Εργατικών, η οποία χαρακτηριζόταν σε μεγάλο βαθμό από τη συνέχιση των νεοφιλελεύθερων οικονομικών πολιτικών, αλλά και από την υποστήριξη ενός ισχυρού κράτους πρόνοιας. Στη Βρετανία θεωρήθηκε σε μεγάλο βαθμό ως ένας συνδυασμός σοσιαλιστικών και καπιταλιστικών πολιτικών, που ονομάστηκε ως «Τρίτος Δρόμος». Τέσσερις ημέρες μετά τις εκλογές, ο Γκόρντον Μπράουν, ο νέος υπουργός Οικονομικών, έδωσε στην Τράπεζα της Αγγλίας την ελευθερία να ελέγχει τη νομισματική πολιτική, η οποία μέχρι τότε καθοδηγούνταν από την κυβέρνηση.

Κατά τη διάρκεια των 10 ετών της εξουσίας του Μπλερ, σημειώθηκαν 40 διαδοχικά τρίμηνα οικονομικής ανάπτυξης, που διήρκεσαν μέχρι το δεύτερο τρίμηνο του 2008. Η αύξηση του ΑΕΠ, που είχε φτάσει για λίγο 4% ετησίως στις αρχές της δεκαετίας του 1990, με ήπια πτώση στη συνέχεια, ήταν σχετικά αναιμική σε σύγκριση με τις προηγούμενες δεκαετίες, όπως το 6,5% ετησίως στις αρχές της δεκαετίας του 1970, αν και η ανάπτυξη ήταν πιο ομαλή και πιο συνεπής. Οι ετήσιοι ρυθμοί ανάπτυξης ήταν κατά μέσο όρο 2,68% μεταξύ 1992 και 2007, με τον χρηματοοικονομικό τομέα να αντιπροσωπεύει μεγαλύτερο μέρος από ό,τι στο παρελθόν. Η περίοδος είδε έναν από τους υψηλότερους ρυθμούς αύξησης του ΑΕΠ από οποιαδήποτε ανεπτυγμένη οικονομία και τον ισχυρότερο από οποιοδήποτε ευρωπαϊκό έθνος. Την ίδια στιγμή, το χρέος των νοικοκυριών αυξήθηκε από 420  δισ. λίρες το 1994 σε £1 τρισεκατομμύριο το 2004 και £1,46 τρισεκατομμύρια το 2008 – περισσότερο από το συνολικό ΑΕΠ του Ηνωμένου Βασιλείου.

Αυτή η εκτεταμένη περίοδος ανάπτυξης έληξε το δεύτερο τρίμηνο του 2008 όταν το Ηνωμένο Βασίλειο εισήλθε σε ύφεση που προκλήθηκε από την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση . Το Ηνωμένο Βασίλειο ήταν ιδιαίτερα ευάλωτο στην κρίση, επειδή ο χρηματοπιστωτικός του τομέας ήταν ο πιο ισχυρός μοχλός από οποιαδήποτε άλλη μεγάλη οικονομία. Ξεκινώντας με την κατάρρευση της Northern Rock, η οποία κρατικοποιήθηκε τον Φεβρουάριο του 2008 και άλλες τράπεζες έπρεπε να εθνικοποιηθούν εν μέρει. Ο Όμιλος Royal Bank of Scotland, που στο αποκορύφωμά του ήταν η πέμπτη μεγαλύτερη τράπεζα στον κόσμο με βάση την κεφαλαιοποίηση, εθνικοποιήθηκε ουσιαστικά τον Οκτώβριο του 2008. Μέχρι τα μέσα του 2009, η HM Treasury είχε 70,33% των μετοχών στην RBS, μέσω της UK Financial Investments Limited, στον Lloyds Banking Group. Η Μεγάλη Ύφεση, όπως έγινε γνωστό, είδε την ανεργία να αυξάνεται από λίγο πάνω από το 1,6 εκατομμύρια τον Ιανουάριο του 2008 σε σχεδόν 2,5 εκατομμύρια έως τον Οκτώβριο του 2009.

Τον Αύγουστο του 2008 το ΔΝΤ προειδοποίησε ότι οι προοπτικές της χώρας είχαν επιδεινωθεί λόγω ενός διπλού σοκ: της χρηματοπιστωτικής αναταραχής και της αύξησης των τιμών των εμπορευμάτων. Και οι δύο εξελίξεις έβλαψαν το Ηνωμένο Βασίλειο περισσότερο από τις περισσότερες ανεπτυγμένες χώρες, καθώς απέκτησε έσοδα από την εξαγωγή χρηματοοικονομικών υπηρεσιών ενώ παρουσίαζε ελλείμματα σε αγαθά και εμπορεύματα, συμπεριλαμβανομένων των τροφίμων. Το 2007, το Ηνωμένο Βασίλειο είχε το τρίτο μεγαλύτερο έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών στον κόσμο, λόγω κυρίως του μεγάλου ελλείμματος στα μεταποιημένα προϊόντα. Τον Μάιο του 2008, το ΔΝΤ συμβούλεψε την κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου να διευρύνει το εύρος της δημοσιονομικής πολιτικής για την προώθηση της εξωτερικής ισορροπίας. Η παραγωγή του Ηνωμένου Βασιλείου ανά ώρα εργασίας ήταν ισοδύναμη με τον μέσο όρο για τις «παλιές» χώρες της ΕΕ-15.

 2009 έως 2020 
Τον Μάρτιο του 2009, η Τράπεζα της Αγγλίας (BoE) μείωσε τα επιτόκια σε ένα ιστορικό χαμηλό της τάξης του 0,5% και ξεκίνησε την ποσοτική χαλάρωση για να τονώσει τον δανεισμό και να στηρίξει την οικονομία. Το Ηνωμένο Βασίλειο βγήκε από τη Μεγάλη Ύφεση το τέταρτο τρίμηνο του 2009 έχοντας βιώσει έξι συνεχόμενα τρίμηνα αρνητικής ανάπτυξης, συρρικνώνοντας κατά 6,03% από αιχμή σε κατώτατη βάση, καθιστώντας το τη μεγαλύτερη ύφεση από την έναρξη του και τη βαθύτερη από τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο . Η υποστήριξη των Εργατικών μειώθηκε κατά τη διάρκεια της ύφεσης και οι γενικές εκλογές του 2010 οδήγησαν στο σχηματισμό μιας κυβέρνησης συνασπισμού από τους Συντηρητικούς και τους Φιλελεύθερους Δημοκράτες.

Το 2011, τα χρέη των νοικοκυριών, των χρηματοοικονομικών και των επιχειρήσεων ανήλθαν στο 420% του ΑΕΠ στο Ηνωμένο Βασίλειο. Ως η πιο υπερχρεωμένη χώρα στον κόσμο, οι δαπάνες και οι επενδύσεις περιορίστηκαν μετά την ύφεση, δημιουργώντας οικονομική δυσφορία . Ωστόσο, αναγνωρίστηκε ότι ο κρατικός δανεισμός, ο οποίος αυξήθηκε από 52% σε 76% του ΑΕΠ, είχε βοηθήσει στην αποφυγή μιας ύφεσης όπως της δεκαετίας του 1930. Μέσα σε τρία χρόνια από τις γενικές εκλογές, οι κρατικές περικοπές με στόχο τη μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος οδήγησαν σε εξαψήφιες απώλειες θέσεων εργασίας στον δημόσιο τομέα, αλλά ο ιδιωτικός τομέας απολάμβανε ισχυρή αύξηση των θέσεων εργασίας.

Τα 10 χρόνια μετά τη Μεγάλη Ύφεση χαρακτηρίστηκαν από ακραίες καταστάσεις. Το 2015, η απασχόληση ήταν στο υψηλότερο επίπεδο από τότε που καταγράφηκε σε αρχεία, και η αύξηση του ΑΕΠ είχε γίνει η ταχύτερη στην Ομάδα των Επτά (G7) και στην Ευρώπη, αλλά η παραγωγικότητα του εργατικού δυναμικού ήταν η χειρότερη από τη δεκαετία του 1820, με οποιαδήποτε αύξηση να αποδίδεται σε πτώση των ωρών εργασίας. Η παραγωγή ανά ώρα εργασίας ήταν 18% κάτω από τον μέσο όρο για τους υπόλοιπους του G7. Η αύξηση των πραγματικών μισθών ήταν η χειρότερη από τη δεκαετία του 1860 και ο Διοικητής της Τράπεζας της Αγγλίας την περιέγραψε ως μια χαμένη δεκαετία. Οι μισθοί μειώθηκαν κατά 10% σε πραγματικούς όρους την οκταετία έως το 2016, ενώ αυξήθηκαν στον ΟΟΣΑ κατά μέσο όρο κατά 6,7%. Για το 2015 συνολικά, το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών αυξήθηκε σε ιστορικό υψηλό 5,2% του ΑΕΠ (96,2 δισ. £), το υψηλότερο στον ανεπτυγμένο κόσμο. Το τέταρτο τρίμηνο του 2015, ξεπέρασε το 7%, ένα επίπεδο που δεν παρατηρήθηκε σε καιρό ειρήνης από τότε που καταγράφηκε σε αρχεία το 1772. Το Ηνωμένο Βασίλειο βασίστηκε σε ξένους επενδυτές για να καλύψουν το έλλειμμα στο ισοζύγιο πληρωμών του. Τα σπίτια είχαν γίνει λιγότερο προσιτά, ένα πρόβλημα που επιδεινώθηκε, χωρίς το οποίο οι τιμές των κατοικιών θα είχαν μειωθεί κατά 22%, σύμφωνα με την ανάλυση της ίδιας της ΤτΕ.

Η αύξηση του μη εξασφαλισμένου χρέους των νοικοκυριών προστέθηκε σε ερωτήματα σχετικά με τη βιωσιμότητα της οικονομικής ανάκαμψης το 2016. Η BoE επέμεινε ότι δεν υπήρχε λόγος ανησυχίας, παρά το γεγονός ότι είχε πει δύο χρόνια νωρίτερα ότι η ανάκαμψη δεν ήταν «ούτε ισορροπημένη ούτε βιώσιμη». Μετά την απόφαση του Ηνωμένου Βασιλείου το 2016 να αποχωρήσει από την Ευρωπαϊκή Ένωση, η BoE μείωσε τα επιτόκια σε ένα νέο ιστορικό χαμηλό 0,25% για λίγο περισσότερο από ένα χρόνο. Επίσης, αύξησε το ποσό της ποσοτικής χαλάρωσης από την έναρξη της Μεγάλης Ύφεσης σε 435 δις λίρες. Μέχρι το τέταρτο τρίμηνο του 2018 ο καθαρός δανεισμός στο Ηνωμένο Βασίλειο ήταν ο υψηλότερος στον ΟΟΣΑ με 5% του ΑΕΠ.  Τα νοικοκυριά ήταν ελλειμματικά για εννέα συνεχόμενα τρίμηνα χωρίς προηγούμενο. Από τη Μεγάλη Ύφεση, η χώρα δεν είχε πλέον κέρδος από τις ξένες επενδύσεις της.

 2020 έως σήμερα 
Τον Μάρτιο του 2020, ως απάντηση στην πανδημία του COVID-19, επιβλήθηκε προσωρινή απαγόρευση σε μη βασικές επιχειρήσεις και ταξίδια στο Ηνωμένο Βασίλειο. Η ΤτΕ μείωσε το επιτόκιο στο 0,1%. Η οικονομική ανάπτυξη ήταν ασθενής πριν από την κρίση, με μηδενική ανάπτυξη το 4ο τρίμηνο του 2019. Μέχρι τον Μάιο, το 23% του βρετανικού εργατικού δυναμικού απολύθηκε (προσωρινά). Κυβερνητικά προγράμματα ξεκίνησαν για να βοηθήσουν τους πληγέντες εργαζόμενους. Το πρώτο εξάμηνο του 2020, το ΑΕΠ συρρικνώθηκε κατά 22,6%, η βαθύτερη ύφεση στην ιστορία του Ηνωμένου Βασιλείου και χειρότερη από οποιαδήποτε άλλη του G7 ή ευρωπαϊκής χώρας. Κατά τη διάρκεια του 2020, η BoE αγόρασε κρατικά ομόλογα ύψους 450 δισεκατομμυρίων λιρών, ανεβάζοντας το ποσό της ποσοτικής χαλάρωσης από την έναρξη της Μεγάλης Ύφεσης σε 895 δισεκατομμύρια λίρες. Συνολικά, το ΑΕΠ συρρικνώθηκε κατά 9,9% το 2020, καθιστώντας τη τη χειρότερη συρρίκνωση από τον μεγάλο παγετό που παρέλυσε την οικονομία το 1709.

Το 2021 ο πληθωρισμός τιμών καταναλωτή άρχισε να αυξάνεται απότομα λόγω του υψηλότερου κόστους ενέργειας και μεταφοράς. Με τον ετήσιο πληθωρισμό να πλησιάζει το 11%, η BoE αύξησε σταδιακά το βασικό επιτόκιο στο 2,25% κατά τους πρώτους εννέα μήνες του 2022. Το Ηνωμένο Βασίλειο δεν ήταν μόνο: τα παγκόσμια ποσοστά πληθωρισμού ήταν τα υψηλότερα των τελευταίων 40 ετών λόγω της πανδημίας και της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία, αν και τον Σεπτέμβριο του 2022, η χώρα είχε τις υψηλότερες εγχώριες τιμές ηλεκτρικής ενέργειας και από τις υψηλότερες τιμές φυσικού αερίου στην Ευρώπη, συμβάλλοντας σε μια κρίση του κόστους ζωής. Τον Φεβρουάριο του 2022 η BoE ξεκίνησε ποσοτική σύσφιξη (αναστροφή του QE) μη ανανεώνοντας κρατικά ομόλογα και τον Νοέμβριο άρχισε να εκφορτώνει ομόλογα σε ιδιώτες επενδυτές , σηματοδοτώντας το τέλος μιας εποχής εύκολου δανεισμού. Τον Οκτώβριο του 2022 ο ΔΤΚ ήταν 11,1%, ο χειρότερος εδώ και 41 χρόνια, ο πληθωρισμός των τιμών των τροφίμων ήταν 16,2%, οι τιμές του φυσικού αερίου 130% και η ηλεκτρική ενέργεια 66%. Το ΑΕΠ ήταν ακόμα χαμηλότερο από ό,τι πριν από την πανδημία.Milk and cheese drive food price inflation to 45-year high BBC

Ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης δήλωσε ότι μεταξύ της ομάδας του G20 των κορυφαίων εθνών μόνο η Ρωσία θα συρρικνωθεί περισσότερο από τη Βρετανία το 2023. Οι αδύναμες επιδόσεις προβλέπεται να συνεχιστούν το 2024. Ο οικονομολόγος του ΟΟΣΑ, Αλβάρο Περέιρα είπε ότι η κακή απόδοση του Ηνωμένου Βασιλείου οφείλεται στην αύξηση των επιτοκίων, στα κυβερνητικά μέτρα για τη μείωση του δανεισμού και του χρέους και στη διαταραχή της αγοράς κατά τη διάρκεια της πρωθυπουργίας της Λιζ Τρας.UK to be second weakest performer of world’s big economies next year – OECD The Guardian

Η Εθνική Στατιστική Υπηρεσία δήλωσε ότι η οικονομία του Ηνωμένου Βασιλείου συρρικνώθηκε κατά 0,3% κατά τη διάρκεια των τριών μηνών έως τον Σεπτέμβριο του 2022. Το ΑΕΠ του Ηνωμένου Βασιλείου πιστεύεται ότι είναι 0,8% χαμηλότερο το τρίτο τρίμηνο του 2022 σε σχέση με τους τελευταίους τρεις μήνες του 2019.UK only G7 member whose GDP is still lower than pre-pandemic level The Guardian. 22 December 2022

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Οικονομίες της Ευρώπης ανά χώρα