Κρανάη (νησί)

Η Κρανάη (επίσης Μαραθονήσι) είναι νησί στα ανοικτά των ακτών του Γυθείου, που συνδέεται με τη στεριά με ένα μονοπάτι που κατασκευάστηκε το 1898.

 Ετυμολογία 
Ορισμένοι πιστεύουν ότι η ετυμολογία για το όνομα Κραναί προέρχεται από τον θρυλικό βασιλιά της Αθήνας Κραναό, τον διάδοχο του βασιλιά Κέκροπα, καθώς η Αθήνα ήταν γνωστή και ως «Κρανάα». Ωστόσο η λέξη Κραναός κατά τον Όμηρο έχει τις εξής έννοιες: «βραχώδης», «κουρελιασμένος», «σκληρός». Ως εκ τούτου, ορισμένοι πιστεύουν ότι η λέξη Κραναί κυριολεκτικά σημαίνει «βράχος».

Το όνομα «Μαραθονήσι» μεταφράζεται σε «νήσος μάραθου», καθώς το βότανο μάραθο φύτρωνε φυσικά σε αυτό το νησί.

 Ιστορία 
Σύμφωνα με το μύθο, όταν ο Πάρις της Τροίας απήγαγε την Ελένη από την Σπάρτη, πέρασαν την πρώτη τους νύχτα στους Κρανούς. 

Μετά την ήττα του από τον Μενέλαο έξω από τα τείχη της Τροίας, στην 3η Ραψωδία της Ιλιάδας, ο Πάρις μιλώντας στην Ωραία Ελένη αναφέρεται στην Κρανάη. Στην Ομήρου Ιλιάδα γίνεται η πρώτη γραπτή αναφορά στην νήσο Κρανάη.

Όταν το Γύθειο έγινε το κύριο λιμάνι της αρχαίας Σπάρτης, η Κρανάη έγινε τόπος ξεκούρασης των εμπόρων. Η συλλογή και το εμπόριο πορφύρας από την Κρανάη ήταν ασχολία Φοινίκων εμπόρων, στο δρόμο τους για τα λιμάνια της δυτικής Μεσογείου.  Αφού η υπόλοιπη Ελλάδα υποδουλώθηκε στους Οθωμανούς Τούρκους μόνο η Μάνη παρέμεινε ελεύθερη. 

Με την επέλαση του Ιμπραήμ στην Πελοπόννησο χιλιάδες γυναίκες και παιδιά από το Γύθειο και τις γειτονικές περιοχές είχαν βρεί καταφύγιο στην Κρανάη, ενώ ο Τζαννετάκης, όπως σημειώνει ο Ουίλιαμ Μπλακ, είχε οχυρώσει τα σπίτια του Γυθείου. Σε εγγραφή της 8ης Οκτωβρίου 1825, στο προσωπικό του ημερολόγιο, ο Ουίλιαμ Μπλακ, χειρούργος πάνω σε βρετανικό πλοίο που ήταν ελλιμενισμένο έξω από το Καραβοστάσι, σημειώνει ότι είδε την Κρανάη όλο ζωντάνια, με γυναίκες να ασχολούνται με το νοικοκυριό και παιδιά να παίζουν και να τρέχουν ανάμεσα σε αυτοσχέδιες σκηνές και καλύβες.

Οι μπέηδες της Μάνης οχύρωσαν την Κρανάη με έναν μανιάτικο πύργο που ονομαζόταν Πύργος Τζαννετάκη, που χτίστηκε το 1829.

Συγκεκριμένα ο  Τζαννετάκης Γρηγοράκης, εγγονός του  Τζανέτου Γρηγοράκη - 3ου μπέη της Μάνης - ανέγειρε τον Πύργο ως οχυρό για την προστασία του Γυθείου από τους πειρατές. Με τον τρόπο αυτό ο Τζαννετάκης Γρηγοράκης υποστηρικτής του Καποδίστρια συνέβαλε στην προσπάθεια του Κυβερνήτη να καταστείλει την πειρατεία. Ο Πύργος χωρίστηκε στα δύο από τους γιούς του Τζαννετάκη Γρηγοράκη, Πιέρρο και Θεόδωρος Τζαννετάκης . Οι τελευταίοι κάτοικοι του Πύργου ήταν ο Γρηγόρης (1862 - 1932) και ο Χαρίλαος Τζαννετάκης (1852 - 1928).

Τους τελευταίους μήνες του 1944 κάηκαν όλα τα δέντρα της Κρανάης, ελιές και αμυγδαλιές. Κάηκαν και τα παράθυρα, τα πατώματα, η στέγη, όλα τα ξύλινα στοιχεία του πύργου, από τους 800 περίπου συνεργάτες των Γερμανών που είχαν συλληφθεί στην Πελοπόννησο από τις αγγλικές δυνάμεις και τις αντιστασιακές ομάδες της Πελοποννήσου και φυλασσόντουσαν στην Κρανάη από τον φρούραρχο Γυθείου, καπετάνιο του ΕΛΑΣ, Σωτήρη Πέτρουλα.  

Το 1950 φυτεύτηκαν στην Κρανάη  πεύκα, κυπαρίσσια και ελιές. 

Η αναστήλωση του Πύργου Τζαννετάκη  από τον ΕΟΤ ξεκίνησε το 1975 και από το 1989 λειτουργεί σ' αυτόν το Ιστορικό και Πολιτιστικό Μουσείο της Μάνης.

Στο νησί υπάρχει ένα παρεκκλήσι αφιερωμένο στον Άγιο Πέτρο, που προτιμάται από πολλά ζευγάρια για τους γάμους τους λόγω της υπέροχης θέας του στην πόλη του Γυθείου και της γραφικής τοποθεσίας του. Υπάρχει επίσης ένας περίοπτος φάρος ύψους 23 μέτρων που χτίστηκε το 1873, με μάρμαρο υψηλής ποιότητας από την περιοχή Ταίναρο στη νότια χερσόνησο της Μάνης.

 Εικόνες 

 Παραπομπές 

 Πηγές 
 Παυσανίας, μετάφραση WHS Jones, (1918). Παυσανίας Περιγραφή της Ελλάδας. Λονδίνο: Harvard University Press. ISBN 0-14-044362-2
 Όμηρος, μετάφραση Alexander Pope. Ιλιάδα. Penguin Books Ltd; Νέα έκδοση (7 Μαρτίου 1996). ISBN 0140445048

Κατηγορία:Γεωγραφικοί σχηματισμοί της Λακωνίας
Κατηγορία:Μυθολογία της αρχαίας Λακωνίας
Κατηγορία:Νησιά της Πελοποννήσου
Κατηγορία:Τοποθεσίες της Ιλιάδας