Ακανθοπτεροκτητίδες

Οι ακανθοπτεροκτητίδες (λατινική και επιστημονική ονομασία Acanthopteroctetidae) είναι μικρή οικογένεια εντόμων της τάξεως λεπιδόπτερα, που περιλαμβάνει δύο περιγραφέντα μέχρι σήμερα γένη «πρωτόγονων» λεπιδόπτερων, τα ακανθοπτεροκτήτης (Acanthopteroctetes) και καταπτέρυξ (Catapterix), με συνολικώς επτά περιγραφέντα είδη. Δύο ακόμα είδη, ένα της Κίνας και ένα των Άνδεων του Περού, είναι γνωστό ότι υπάρχουν, αλλά δεν έχουν ακόμα περιγραφεί επιστημονικώς.

Μέχρι το 2002 οι ακανθοπτεροκτητίδες ταξινομούνταν ως η μοναδική οικογένεια της υπεροικογένειας ακανθοπτεροκτητοειδή (Acanthopteroctetoidea) και την ανθυπόταξη «ακανθοκτήσια» (Acanthoctesia). Με βάση πιο πρόσφατες έρευνες, μπορεί να περιληφθούν εντός της υπεροικογένειας νεοψευστοειδή (Neopseustoidea).

Μορφολογία
Τα έντομα της οικογένειας είναι συνήθως μικρότερα των 15 χιλιοστόμετρων σε άνοιγμα πτερύγων και ιριδίζοντα λέπια. Παρόμοια με άλλα ομόνευρα κοιλολέπιδα (Coelolepida) και με τα ετερόνευρα που δεν ανήκουν στα διτρύσια, οι απλοί οφθαλμοί έχουν χαθεί κατά την πορεία της εξελίξεως. Υπάρχουν αρκετά διαφορετικά μοναδικά χαρακτηριστικά, ενώ τα ενήλικα θηλυκά των ειδών Catapterix crimaea και C. tianshanica είναι άγνωστα, δηλαδή δεν έχουν παρατηρηθεί ποτέ.

 Γεωγραφική κατανομή 
Τέσσερα από τα είδη του γένους Acanthopteroctetes (τα Acanthopteroctetes aurulenta, A. bimaculata, A. tripunctata και A. unifascia) είναι πολύ εντοπισμένα στη δυτική Βόρεια Αμερική, ενώ το πέμπτο (το A. nepticuloides) περιγράφηκε ως είδος της Νότιας Αφρικής. Απο το γένος Catapterix, το Catapterix crimaea έχει παρατηρηθεί στην Κριμαία και τη νότια Γαλλία, ενώ το Catapterix tianshanica είναι γνωστό από την Κιργισία.

Είδη
Τα επτά επισήμως καταγεγραμμένα είδη της οικογένειας είναι τα εξής:

 Στο γένος ακανθοπτεροκτήτης (Braun, 1921):
 Acanthopteroctetes aurulenta, Davis, 1984
 Acanthopteroctetes bimaculata, Davis, 1969
 Acanthopteroctetes nepticuloides, Mey, 2011
 Acanthopteroctetes tripunctata, Braun, 1921
 Acanthopteroctetes unifascia, Davis, 1978
 Στο γένος καταπτέρυξ (Zagulajev & Sinev, 1988):
 Catapterix crimaea, Zagulajev & Sinev, 1988
 Catapterix tianshanica, Mey & Rutjan, 2016

Το γένος Catapterix περιγράφηκε αρχικώς ως μέλος της δικής του, ομώνυμης οικογένειας, των Catapterigidae, αλλά οι δύο οικογένειες μοιράζονται εξειδικευμένα δομικά χαρακτηριστικά, όπως την παρόμοια μορφολογία των πτερύγων (ιδίως με το A. unifascia).

Βιολογία
Τα επιστημονικά δεδομένα για τα είδη των ακανθοπτεροκτητιδών είναι ελάχιστα. Από τα επτά περιγραφέντα είδη μόνο για το Acanthopteroctetes unifascia υπάρχει πλήρης περιγραφή του σταδίου της προνύμφης. Εκτός από μία και μόνη καταγραφή ενός δείγματος που χωρίς βεβαιότητα έχει ταυτοποιηθεί ως Acanthopteroctetes bimaculata, οι προνύμφες των υπόλοιπων ειδών σε αμφότερα τα γένη είναι άγνωστες.

Οι προνύμφες (κάμπιες) του Acanthopteroctetes unifascia κατοικούν μέσα στα φύλλα του γένους θάμνων Ceanothus (Rhamnaceae), με τα οποία και τρέφονται. Διαχειμάζουν ως προνύμφες χωρίς να καταναλώνουν τροφή και επαναλαμβάνουν τη λήψη τροφής την άνοιξη. Στο στάδιο της νύμφης το είδος σχηματίζει κουκούλι επάνω στο έδαφος. Τα ακμαία (τα ώριμα έντομα) ξεπροβάλλουν από το κουκούλι την άνοιξη και είναι ημερόβια.

Παραπομπές

Βιβλιογραφία
 Firefly Encyclopedia of Insects and Spiders, επιμ. Christopher O'Toole, ISBN 1-55297-612-2, 2002

Ακανθοπτεροκτητιδες