12P/Πονς-Μπρουκς

Ο 12P/Πονς-Μπρουκς (Pons–Brooks) είναι περιοδικός κομήτης με τροχιακή περίοδο 71 ετών. Ταιριάζει στον κλασικό ορισμό ενός κομήτη τύπου Χάλεϊ (20 έτη < περίοδος < 200 έτη). Ο κομήτης Πονς-Μπρουκς ανακαλύφθηκε στο Αστεροσκοπείο της Μασσαλίας τον Ιούλιο του 1812 από τον Ζαν-Λουί Πονς και στο επόμενο περιήλιό του, το 1883, από τον Γουίλιαμ Ρόμπερτ Μπρουκς, αλλά έχει τεκμηριωθεί ότι είχε παρατηρηθεί και παλαιότερα.

Το πιο πρόσφατο πέρασμα από το περιήλιο ήταν στις 21 Απριλίου 2024, με την πλησιέστερη προσέγγιση στη Γη να είναι σε απόσταση 1,54 ΑΜ στις 2 Ιουνίου 2024. Ο πυρήνας του κομήτη εκτιμάται ότι έχει διάμετρο περίπου 30 χλμ, υποθέτοντας ότι δεν παρήγαγε πολλή σκόνη και αέριο κατά τη φωτομετρία του 2020. 

Ο 12P/Πονς-Μπρουκς μπορεί να είναι το μητρικό σώμα της ασθενούς βροχής μετεώρων κ-Δρακοντίδες του Δεκεμβρίου.

 Ιστορία 

 Πριν από το 1812 
Ο κομήτης Πονς-Μπρουκς έχει αναγνωριστεί ως οι κομήτες που παρατηρήθηκαν το φθινόπωρο του 1385 και τον χειμώνα του 1457. Η προσέγγιση του 1385 ήταν πολύ ευνοϊκή και ο κομήτης καταγράφηκε από τους Κινέζους στο Μινγκ Σιλού και αναφέρεται επίσης σε ορισμένες ευρωπαϊκές πηγές. Ένας κομήτης που παρατηρήθηκε από τον Πάολο νταλ Πότσο Τοσκανέλλι τον Ιανουάριο του 1457 και αναφέρεται επίσης σε κινεζικές πηγές, έχει ταυτοποιηθεί επίσης ως ο κομήτης Πονς-Μπρουκς. Και στις δύο περιπτώσεις ο κομήτης είχε μέγεθος 3 ή λαμπρότερο, χωρίς να υπολογίζονται πιθανές εξάρσεις. Είναι πιθανό ότι ήταν επίσης ένας κομήτης που καταγράφηκε σε κινεζικές πηγές τον Σεπτέμβριο του 245 Κ.E.

Ο κομήτης έχει προταθεί από τους Σο-Γιέον Παρκ και Γιονγκ-Τσουλ Τσαι ότι ήταν επίσης οι κομήτες που καταγράφηκαν στις ασιατικές πηγές το 1313 και το 1668. Ωστόσο, οι Μεγιέρ κ.ά. υποστηρίζουν ότι στην εμφάνιση του 1313, ο κομήτης θα ήταν δύσκολο να παρατηρηθεί, καθώς ήταν αμυδρός και κοντά στον Ήλιο, ενώ η αναφερόμενη θέση στους Διδύμους έρχεται σε αντίθεση με την υπολογισμένη θέση του κομήτη Πονς-Μπρουκς στον Κριό. Ο κομήτης του Μαρτίου 1668 που περιγράφεται στις κορεατικές πηγές είναι πιθανώς ο φωτεινός κομήτης που παρατηρήθηκε από τους Ευρωπαίους εκείνο τον μήνα, η τροχιά του οποίου δεν είναι συμβατή με αυτή του κομήτη Πονς-Μπρουκς.

 Ανακάλυψη 
μικρογραφία| Σκίτσα του κομήτη Πονς-Μπρουκς από τις 24 Ιανουαρίου 1884
Ο κομήτης 12P/Πονς-Μπρουκς ανακαλύφθηκε στις 12 Ιουλίου 1812 από τον Ζαν-Λουί Πονς. Ανεξάρτητα, αυτός ο κομήτης βρέθηκε αργότερα από τον Βίνσεντ Βισνιέβσκι την 1η Αυγούστου και τον Αλεξίς Μπουβάρ στις 2 Αυγούστου του ίδιου έτους. Ο κομήτης εντοπίστηκε δια γυμνού οφθαλμού στις 13 Αυγούστου και μέχρι το τέλος του μήνα αναφέρθηκε ότι είχε ουρά μήκους 2 μοιρών.  Λίγο μετά την αρχική ανακάλυψή του βρέθηκε ότι είχε μια τροχιακή περίοδο περίπου 70 ετών με σφάλμα περίπου 5 ετών. Ο Γιόχαν Ένκε καθόρισε οριστική τροχιά με περίοδο 70,68 ετών. Αυτή η τροχιά χρησιμοποιήθηκε για να υπολογιστεί η επιστροφή του το 1883-4.

Στις 2 Σεπτεμβρίου 1883 ένας (αχνός) κομήτης ανακαλύφθηκε από τον Γουίλιαμ Ρόμπερτ Μπρουκς και αργότερα ταυτίστηκε με τον κομήτη του 1812. Ο κομήτης έγινε ορατός με γυμνό μάτι στις 20 Νοεμβρίου και έφτασε σε φαινόμενο μέγεθος 3. Ο κομήτης αναφέρθηκε ότι είχε εξάρσεις την 1η Ιανουαρίου και τις 19 Ιανουαρίου του 1884. Πέρασε από τον Σχεάτ και τον Μαρκάμπ στο δυτικό Πήγασο, τις 13 Ιανουαρίου 1884, και συνέχισε νότια (μέσω των Ιχθύων) για να φτάσει στο περιήλιο κάτω από το Ιώτα και το Βήτα Κήτους γύρω στις 24 Ιανουαρίου. Τελευταία φορά εθεάθη τον Ιούνιο του 1884.

 Μετά το 1884 
Ο κομήτης ανακτήθηκε στις 20 Ιουνίου 1953. Τον Μάρτιο του 1954 ο κομήτης είχε μια έξαρση. Στις 23 Απριλίου, ο κομήτης είχε εκτιμώμενο μέγεθος 6,4 και η ουρά του είχε μήκος μισή μοίρα. Ο κομήτης Πονς-Μπρουκς έφτασε στο περιήλιο στις 22 Μαΐου 1954, όταν ήταν 1,7 AM από τη Γη. Μετά το περιήλιο έγινε καλύτερα ορατός από το νότιο ημισφαίριο. Παρατηρήθηκε τελευταία φορά στις 4 Σεπτεμβρίου 1954. Στις 10 Δεκεμβρίου 1954, μετέωρα του κομήτη Πονς-Μπρουκς πέρασαν περίπου 0,12 ΑΜ από τη Γη, με σχετική ταχύτητα 45 km/s.

Στις 10 Ιουνίου 2020 ο κομήτης Πονς-Μπρουκς ανακτήθηκε από το αστεροσκοπείο Λόουελ έχοντας φαινόμενο μέγεθος 23 και ενώ βρισκόταν 11,9 ΑΜ από τον Ήλιο, πέρα από την τροχιά του Κρόνου. Τις 20 Ιουλίου 2023, όταν ο κομήτης απείχε 3,9 ΑΜ από τον Ήλιο, σημειώθηκε μια έξαρση, με το φαινόμενο μέγεθος του κομήτη να αυξάνει από περίπου +17 σε +11 με +12. Ακολούθως η κόμη του κομήτη απέκτησε πεταλοειδές σχήμα. Εξάρσεις παρατηρήθηκαν επίσης τον Οκτώβριο, Νοέμβριο, Δεκέμβριο και Ιανουάριο. Μέχρι τα μέσα Μαρτίου είχε λαμπρύνει αρκετά ώστε να είναι ορατός διά γυμνού οφθαλμού από σκοτεινές τοποθεσίες ενώ η ουρά του φωτογραφικά είχε μήκος 5 μοίρες. Μια ακόμη έξαρση παρατηρήθηκε τις 3 Απριλίου, με τον κομήτη να φτάσει σε φαινόμενο μέγεθος +3.8.
Το πέρασμα από το περιήλιο ήταν στις 21 Απριλίου 2024.

 Τροχιά 
Ο κομήτης βρίσκεται σε συντονισμό 6:1 με τον Δία. Το αφήλιο (το πιο απομακρυσμένο σημείο από τον Ήλιο) βρίσκεται ακριβώς πέρα από την τροχιά του Ποσειδώνα, στις 33 αστρονομικές μονάδες.

Με απότομη τροχιακή κλίση 74,2° αυτός ο κομήτης δεν περνά πολύ χρόνο κοντά στην εκλειπτική. Ο ιστότοπος του Jet Propulsion Laboratory (JPL) δείχνει ότι μεταξύ των ετών 1900 και 2200 η σημαντικότερη βαρυτική επίδραση που δέχθηκε από πλανήτη ήταν από τον Κρόνο στις 29 Ιουλίου 1957, όταν πέρασε 1,6 ΑΜ από τον γιγάντιο πλανήτη, αλλά η προσέγγιση είχε αμελητέα επίδραση στην τροχιά του. Η τροχιά του κομήτη φαίνεται να είναι σταθερή μεταξύ 1740 και 2167, χωρίς ισχυρές παρέλξεις από τους πλανήτες. 

Άλλοι κομήτες με παρόμοια τροχιακή περίοδο περιλαμβάνουν τους 1P/Χάλεϊ, 13P/Όλμπερς, 23P/Μπρόρσεν-Μέτκαλφ και 122P/ντε Βικό.

 Βροχές μετεώρων 
Ο 12P/Πονς-Μπρουκς είναι πιθανώς το μητρικό σώμα της βροχής μετεώρων του Δεκεμβρίου κ-Δρακοντίδες. Αυτή είναι η πιο άφθονη από τις βροχές μετεωριτών που προβλέπεται ότι σχετίζεται με τον κομήτη. Μια ακόμη νυχτερινή βροχή μετεώρων έχει συσχετιστεί ισχνά με το Πονς-Μπρουκς, οι βόρειες Αετίδες του Ιουνίου, αν και πιθανότατα δεν είναι το μητρικό σώμα. Ο κομήτης Πονς-Μπρουκς θα μπορούσε επίσης να δημιουργήσει ένα σύμπλεγμα βροχών μετεώρων στην Αφροδίτη μαζί με τους περιοδικούς κομήτες 122P/ντε Βικό και 27P/Κρόμελιν.

 Παραπομπές 

 Πηγές 




πονς μπρουκς