Με το νεύμα του αντίχειρα

μικρογραφία| Το μετάλλιο Cavillargues (περ. 200 μ.Χ.) απεικονίζει τον ēditor (διαιτητή αθλημάτων) να δείχνει μια κλειστή γροθιά με περιτυλιγμένο αντίχειρα, που σημαίνει «δίνεται έλεος».
Με το νεύμα του αντίχειρα προέρχεται από μια λατινική φράση  ή , που σημαίνει "με γυρισμένο αντίχειρα", η οποία χρησιμοποιείται στο πλαίσιο της μονομαχία μονομάχων. Αναφέρεται σε μια χειρονομία με το χέρι ή νεύμα του αντίχειρα που χρησιμοποιούσαν τα πλήθη της Αρχαίας Ρώμης για να κρίνουν έναν ηττημένο μονομάχο.

Η ακριβής χειρονομία που περιγράφεται από τη φράση ''pollice verso'', καθώς και το νόημά της, αποτελούν αντικείμενο επιστημονικής συζήτησης.

Σύμφωνα με τον Anthony Corbeill, καθηγητή κλασικών σπουδών που έχει ερευνήσει εκτενώς την πρακτική, ο αντίχειρας σηματοδοτούσε τη δολοφονία του μονομάχου ενώ «μια κλειστή γροθιά με έναν περιτυλιγμένο αντίχειρα» σήμαινε ότι του έδινε έλεος.  Where Does the 'Thumbs-Up' Gesture Really Come From?, Time

 Αρχαία Ρώμη 
Η ακριβής χειρονομία που περιγράφεται από τη φράση  είναι ασαφής. Από ιστορικές, αρχαιολογικές και λογοτεχνικές πηγές δεν είναι βέβαιο αν ο αντίχειρας ήταν γυρισμένος προς τα πάνω ή προς τα κάτω, σε οριζόντια θέση ή κρυμμένος μέσα στο χέρι για να υποδηλώσει θετική ή αρνητική άποψη.html James Grout: The Gladiator and the Thumb, μέρος της Encyclopædia RomanaDesmond Morris, Peter Collett, Peter Marsh, and Marie O'Shaughnessy, 1979 Webified by Bernd Wechner: Gestures: Their Origin and Meanings, The Thumb Up

Ο Γιουβενάλης χρησιμοποιεί το verso pollice στις Σάτιρες:
 ...Juvenal, Satirae 3.34-37Αυτοί οι άνδρες ήταν κάποτε σαλπιγκτές που έκαναν το γύρο κάθε επαρχιακής παράστασης,
και τα φουσκωμένα μάγουλα τους ήταν γνωστά σε κάθε χωριό,
Σήμερα διοργανώνουν τις δικές τους παραστάσεις και κερδίζουν το χειροκρότημα σκοτώνοντας
όποιον το πλήθος με ένα γύρισμα του αντίχειρα τους προστάζει να σκοτώσουν.Juvenal Satires, μετάφραση George Gilbert Ramsay (1839-1921)
Ο Προυντέντιος αναφέρει τη χειρονομία του αντίχειρα (converso pollice), που χρησιμοποιείται από την Βεσταλίνα που απολαμβάνει τις αιματοχυσίες:

 Στη συνέχεια στη συγκέντρωση στο αμφιθέατρο περνάει αυτή η μορφή της ζωογόνου καθαρότητας και της αναίμακτης ευσέβειας [της Βεσταλίνας], για να δει αιματηρές μάχες και θανάτους ανθρώπων και να κοιτάξει με ιερά μάτια τις πληγές που υφίστανται οι άνθρωποι για το τίμημα της διατήρησής τους. Εκεί κάθεται επιδεικτικά με τα φοβερά στολίδια των κεφαλόδεσμων της και απολαμβάνει ό,τι παρήγαγαν οι εκπαιδευτές. Τι απαλή, ευγενική καρδιά! Σηκώνεται στα χτυπήματα, και κάθε φορά που ένας νικητής μαχαιρώνει το λαιμό του θύματός του τον αποκαλεί κατοικίδιο της- η σεμνή παρθένα με ένα ''γύρισμα του αντίχειρα'' τον διατάζει να τρυπήσει το στήθος του πεσμένου εχθρού του, ώστε κανένα απομεινάρι ζωής να μη μείνει να παραμονεύει βαθιά στα ζωτικά του όργανα, ενώ κάτω από μια βαθύτερη μαχαιριά του σπαθιού ο μαχητής βρίσκεται στην αγωνία του θανάτου. Prudentius. Reply to Symmachus, Book II, in Prudentius Volume II, translated by H. J. Thomson, Loeb Classical Library 398, pp. 93-95.

 Στη λαϊκή κουλτούρα 
Η έννοια του σήματος του αντίχειρα  ήρθε στη σύγχρονη λαϊκή επικαιρότητα από έναν πίνακα του 1872 του Γάλλου ιστοριογράφος Jean-Léon Gérôme με τίτλο Pollice Verso (συνήθως μεταφράζεται στα αγγλικά ως Thumbs Down). Πρόκειται για έναν μεγάλο καμβά που απεικονίζει τις Βεσταλίνες να διατάζουν έναν μυρμιρίλο (είδος μονομάχου) το θάνατο ενός πεσόντος μονομάχου στην αρένα. Ο πίνακας αγοράστηκε από τον Αμερικανό μεγιστάνα πολυκαταστημάτων Alexander Turney Stewart, ο οποίος τον εξέθεσε στη Νέα Υόρκη, και τώρα βρίσκεται στο Μουσείο Τέχνης του Φοίνιξ στην Αριζόνα.
μικρογραφία| Σελίδα τίτλου με εικονογράφηση από το "Pollice Verso": To The Lovers of Truth in Classic Art, This is Most Respectfully Addressed, 1879
Ο πίνακας πυροδότησε σχεδόν αμέσως μια διαμάχη σχετικά με την ακρίβεια της χειρονομίας του αντίχειρα προς τα κάτω από τους θεατές στο Κολοσσαίο. Ένα 26σέλιδο φυλλάδιο που δημοσιεύτηκε το 1879, "Pollice Verso": To the Lovers of Truth in Classic Art, This is Most Respectfully Addressed, αναδημοσίευσε στοιχεία υπέρ και κατά της ακρίβειας του πίνακα, συμπεριλαμβανομένης μιας επιστολής με ημερομηνία 8 Δεκεμβρίου 1878 από τον ίδιο τον ζωγράφο."Pollice Verso": To the Lovers of Truth in Classic Art, This is Most Respectfully Addressed, φυλλάδιο με ημερομηνία 10 Απριλίου 1879, Παρίσι. Ο πίνακας του Gérôme διέδωσε σε μεγάλο βαθμό την ιδέα ότι οι αντίχειρες προς τα πάνω σηματοδοτούσαν το χάρισμα της ζωής του, και οι αντίχειρες προς τα κάτω το θάνατο, για έναν ηττημένο μονομάχο.

Η χειρονομία χρησιμοποιείται σε πολλές ταινίες για την Αρχαία Ρώμη από τις κλασσικές των δεκαετιών 1950-60 όπως Quo vadis (1951), Ben Hur (1959), Σπάρτακος (1960), Βαραββάς (1961) έως την ταινία του 2000 Ο Μονομάχος, στην οποία ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Κόμμοδος χρησιμοποιεί τον αντίχειρα προς τα πάνω για να χαρίσει τη ζωή στον ήρωα της ταινίας, Μάξιμος.. 

 Βιβλιογραφικές αναφορές 

Κατηγορία:Λατινικές φράσεις
Κατηγορία:Ρωμαϊκός πολιτισμός