Οικονομία της Ρουμανίας

Η οικονομία της Ρουμανίας είναι μια σύνθετη οικονομία υψηλού εισοδήματος με εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό. Κατατάσσεται 12η στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως προς το συνολικό ονομαστικό ΑΕΠ και ως 7η μεγαλύτερη όταν προσαρμόζεται με βάση την ισοτιμία αγοραστικής δύναμης. Η Παγκόσμια Τράπεζα σημειώνει ότι οι προσπάθειες της Ρουμανίας επικεντρώνονται στην επιτάχυνση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων και στην ενίσχυση των θεσμών προκειμένου να συγκλίνει περαιτέρω με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η οικονομική ανάπτυξη της χώρας ήταν μία από τις υψηλότερες στην Ευρωπαϊκή Ένωση από το 2010, με το πρώτο εξάμηνο του 2022 να σημειώνει απροσδόκητη αύξηση 5,8%.

Τα τελευταία χρόνια, παρουσίασε ρυθμούς ανάπτυξης όπως 4,8% το 2016, 7,1% το 2017, 4,4% το 2018 και 4,1% το 2019. Το 2020, το κατά κεφαλήν ΑΕΠ της σε πρότυπα αγοραστικής δύναμης έφτασε το 72% του μέσου όρου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, από 44% το 2007, τον υψηλότερο ρυθμό ανάπτυξης στα Μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η οικονομία της Ρουμανίας κατατάσσεται στην 36η στον κόσμο ως προς το ΑΕΠ (ισοτιμία αγοραστικής δύναμης), με ετήσια παραγωγή 731 δισεκατομμυρίων δολαρίων (2022).

Η χώρα είναι κορυφαίος προορισμός στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη για άμεσες ξένες επενδύσεις: οι οποίες από το 1989 ανέρχονται συνολικά σε περισσότερα από 170 δισεκατομμύρια δολάρια. Η Ρουμανία είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός ηλεκτρονικών ειδών στην περιοχή. Τα τελευταία 20 χρόνια η Ρουμανία έχει επίσης εξελιχθεί σε σημαντικό κέντρο για την τεχνολογία κινητής τηλεφωνίας, την ασφάλεια των πληροφοριών και τη σχετική έρευνα υλικού. Η χώρα κατέχει ηγετική θέση σε περιφερειακό επίπεδο σε τομείς όπως η πληροφορική και η παραγωγή μηχανοκίνητων οχημάτων. Το Βουκουρέστι, η πρωτεύουσα, είναι ένα από τα κορυφαία οικονομικά και βιομηχανικά κέντρα στην Ανατολική Ευρώπη. Οι 10 κορυφαίες εξαγωγές της Ρουμανίας είναι οχήματα, μηχανήματα, χημικά προϊόντα, ηλεκτρονικά προϊόντα, ηλεκτρικός εξοπλισμός, φαρμακευτικά προϊόντα, εξοπλισμός μεταφορών, βασικά μέταλλα, προϊόντα διατροφής, καουτσούκ και πλαστικά. Οι εισαγωγές αγαθών και υπηρεσιών αυξήθηκαν κατά 9,3%, ενώ οι εξαγωγές αυξήθηκαν κατά 7,6% το 2016, σε σύγκριση με το 2015. Οι εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών αναμενόταν να αυξηθούν κατά 5,6% το 2017, ενώ οι εισαγωγές αυξήθηκαν κατά 8,5%, σύμφωνα με τις τελευταίες προβλέψεις της Εθνικής Επιτροπής Πρόγνωσης.

Η βιομηχανία στη Ρουμανία παρήγαγε το 33,6% του τοπικού ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) το πρώτο εξάμηνο του 2018.

 Ιστορία 
 Πριν τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο 
Η οικονομία της Ρουμανίας εισήλθε στη νεωτερικότητα με τη Συνθήκη της Αδριανούπολης το 1829, δίνοντας τέλος στον τουρκικό έλεγχο. Η οικονομική ανάπτυξη υποκινήθηκε από πολλά ορόσημα: η ανακάλυψη και η βιομηχανική εκμετάλλευση του πετρελαίου το 1857, η πολιτική ένωση μεταξύ της Βλαχίας και της Μολδαβίας το 1859, οι αγροτικές μεταρρυθμίσεις, η υιοθέτηση ενός τοπικού νομίσματος, του λέου (1867), η ανεξαρτησία (1877), καθώς και η κατασκευή ενός εκτεταμένου σιδηροδρομικού συστήματος υπό τον βασιλιά Κάρολο Α'.

Μετά τη διάλυση των γειτονικών ρωσικών και αυστροουγγρικών αυτοκρατοριών μετά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, αρκετές ρουμανόφωνες επαρχίες (Τρανσυλβανία, Βεσσαραβία, Μπανάτ, Βουκοβίνα) ενώθηκαν με το Βασίλειο της Ρουμανίας, σχηματίζοντας το ρουμανικό κράτος στη σύγχρονη μορφή του. Η εφαρμογή ριζικών γεωργικών μεταρρυθμίσεων και η ψήφιση ενός νέου συντάγματος δημιούργησαν ένα δημοκρατικό πλαίσιο και επέτρεψαν τη γρήγορη οικονομική ανάπτυξη (η βιομηχανική παραγωγή διπλασιάστηκε μεταξύ 1923 και 1938, παρά τις επιπτώσεις της Μεγάλης Ύφεσης στη Ρουμανία).

Μέχρι τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, η Ρουμανία ήταν ο δεύτερος μεγαλύτερος παραγωγός πετρελαίου και τροφίμων στην Ευρώπη.

 Κομμουνιστική περίοδος 
Μετά το 1945, η υπό σοβιετική κατοχή Ρουμανία έγινε μέλος του Ανατολικού Μπλοκ και μεταπήδησε σε μια σοβιετικού τύπου οικονομία διοίκησης. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου η χώρα γνώρισε ταχεία εκβιομηχάνιση σε μια προσπάθεια να δημιουργήσει μια «πολυμερώς ανεπτυγμένη σοσιαλιστική κοινωνία». Η οικονομική ανάπτυξη τροφοδοτήθηκε περαιτέρω από τις ξένες πιστώσεις τη δεκαετία του 1970, οδηγώντας τελικά σε ένα αυξανόμενο εξωτερικό χρέος, το οποίο κορυφώθηκε στα 11-12 δισεκατομμύρια δολάρια.Klepper, Nicolae.

Το χρέος της Ρουμανίας εξοφλήθηκε πλήρως κατά τη δεκαετία του 1980 με την εφαρμογή αυστηρών μέτρων λιτότητας που στέρησαν από τους Ρουμάνους βασικά καταναλωτικά αγαθά. Το 1989, πριν από τη Ρουμανική Επανάσταση, η Ρουμανία είχε ΑΕΠ περίπου 800 δισεκατομμύρια λέου, ή 53,6 δισεκατομμύρια δολάρια. Περίπου το 58% του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος της χώρας προερχόταν από τη βιομηχανία και ένα άλλο 15% από τη γεωργία. Ο κατώτατος μισθός ήταν 2.000 λέου, ή 400 δολάρια ΗΠΑ.

 Μετάβαση στην ελεύθερη αγορά 
Το τέλος της κομμουνιστικής περιόδου σηματοδότησε την αρχή μιας απότομης οικονομικής ύφεσης. Το βάρος της Ρουμανίας στην παγκόσμια οικονομία μειώθηκε στο 0,3% το 1993 από 0,8% το 1983.

Η ιδιωτικοποίηση της βιομηχανίας ξεκίνησε με τη μεταβίβαση το 1992 του 30% των μετοχών περίπου 6.000 κρατικών επιχειρήσεων σε πέντε ιδιωτικά ταμεία ιδιοκτησίας, στα οποία κάθε ενήλικος πολίτης έλαβε πιστοποιητικά ιδιοκτησίας. Το υπόλοιπο 70% της ιδιοκτησίας των επιχειρήσεων μεταβιβάστηκε σε κρατικό ιδιοκτησιακό ταμείο, με εντολή να πουλήσει τις μετοχές του με ποσοστό τουλάχιστον 10% ετησίως. Ο νόμος για τις ιδιωτικοποιήσεις προέβλεπε επίσης την άμεση πώληση περίπου 30 ειδικά επιλεγμένων επιχειρήσεων και την πώληση «περιουσιακών στοιχείων» μεγαλύτερων επιχειρήσεων.

Από το 2008, ο πληθωρισμός ήταν 7,8%, από 4,8% το 2007 που εκτιμάται από την BNR στο 6% για το έτος 2006 (ο ΔΤΚ σε ετήσια βάση, που δημοσιεύθηκε τον Μάρτιο του 2007, είναι 3,66%). Επίσης, από το 2001, η οικονομία αναπτύσσεται σταθερά γύρω στο 6-8%. Επομένως, το ΙΑΔ κατά κεφαλήν ΑΕΠ της Ρουμανίας το 2008 εκτιμήθηκε ότι ήταν μεταξύ 12.200 δολάρια ΗΠΑ και 14.064 $.Data refer to the year 2008.

Η Ρουμανία ήταν ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος των ΗΠΑ στην Κεντρική-Ανατολική Ευρώπη μέχρι την αποκήρυξη του Νικολάε Τσαουσέσκου το 1988 από το καθεστώς του πιο ευνοημένου έθνους (χωρίς διακρίσεις), το οποίο είχε ως αποτέλεσμα υψηλότερους δασμούς των ΗΠΑ στα ρουμανικά προϊόντα. Το Κογκρέσο ενέκρινε την αποκατάσταση του καθεστώτος με ισχύ στις 8 Νοεμβρίου 1993, ως μέρος μιας νέας διμερούς εμπορικής συμφωνίας. Οι δασμοί στα περισσότερα ρουμανικά προϊόντα μειώθηκαν στο μηδέν τον Φεβρουάριο του 1994 με τη συμπερίληψη της Ρουμανίας στο Σύστημα Γενικευμένων Προτιμήσεων (ΣΓΠ). Οι κύριες εξαγωγές της Ρουμανίας στις ΗΠΑ περιλαμβάνουν παπούτσια και ρούχα, χάλυβα και χημικά.

Η Ρουμανία υπέγραψε συμφωνία σύνδεσης με την ΕΕ το 1992 και συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών με την Ευρωπαϊκή Ζώνη Ελεύθερων Συναλλαγών (ΕΖΕΣ) το 1993, κωδικοποιώντας την πρόσβαση της Ρουμανίας στις ευρωπαϊκές αγορές και δημιουργώντας το βασικό πλαίσιο για περαιτέρω οικονομική ολοκλήρωση. Η Ρουμανία εντάχθηκε επίσημα στην ΕΕ το 2007. Κατά το τελευταίο μέρος της περιόδου Τσαουσέσκου, η Ρουμανία είχε κερδίσει σημαντικά συμβόλαια από πολλές αναπτυσσόμενες χώρες, κυρίως το Ιράκ, για έργα που σχετίζονται με το πετρέλαιο. Τον Αύγουστο του 2005 η Ρουμανία συμφώνησε να διαγράψει το 43% του χρέους των 1,7 δισεκατομμυρίων δολαρίων ΗΠΑ που οφείλει το Ιράκ που εξακολουθεί να είναι σε μεγάλο βαθμό κατεχόμενο από τις στρατιωτικές δυνάμεις του υπό την ηγεσία των ΗΠΑ «Συνασπισμού των Πρόθυμων», κάνοντας τη Ρουμανία την πρώτη χώρα εκτός της Λέσχης του Παρισιού που διέγραψαν τα χρέη του Ιράκ.

Η ανάπτυξη την περίοδο 2000–2007 υποστηρίχθηκε από τις εξαγωγές προς την ΕΕ, κυρίως προς την Ιταλία και τη Γερμανία, και από την ισχυρή ανάκαμψη των ξένων και εγχώριων επενδύσεων. Η εγχώρια ζήτηση παίζει ολοένα και πιο σημαντικό ρόλο στη στήριξη της ανάπτυξης καθώς μειώνονται τα επιτόκια και αυξάνεται η διαθεσιμότητα πιστωτικών καρτών και στεγαστικών δανείων. Τα ελλείμματα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών περίπου 2% του ΑΕΠ αρχίζουν να μειώνονται καθώς η ζήτηση για ρουμανικά προϊόντα στην Ευρωπαϊκή Ένωση αυξάνεται. Η προσχώρηση στην ΕΕ δίνει περαιτέρω ώθηση και κατεύθυνση στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις.

Στις αρχές του 2004 η κυβέρνηση ενέκρινε αυξήσεις στον φόρο προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ) και ενίσχυσε την επιλεξιμότητα για κοινωνικές παροχές με σκοπό να μειώσει το χάσμα των δημόσιων οικονομικών στο 4% του ΑΕΠ έως το 2006, αλλά έπρεπε να γίνουν πιο δύσκολες μεταρρυθμίσεις στο συνταξιοδοτικό και την υγειονομική περίθαλψη. Η ιδιωτικοποίηση της κρατικής τράπεζας Banca Comercială Română πραγματοποιήθηκε το 2005. Η εντατική αναδιάρθρωση μεταξύ των μεγάλων επιχειρήσεων, οι βελτιώσεις στον χρηματοπιστωτικό τομέα και η αποτελεσματική χρήση των διαθέσιμων κεφαλαίων της ΕΕ αναμένεται να επιταχύνουν την οικονομική ανάπτυξη. Ωστόσο, η ρουμανική οικονομία επηρεάστηκε από τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2007–08 και συρρικνώθηκε το 2009. Μετά τον κομμουνισμό, η Ρουμανία χρειαζόταν εισροή κεφαλαίων, επιχειρηματικές και διαχειριστικές δεξιότητες, όπου ο ταχύτερος τρόπος για να το αποκτήσει ήταν μέσω άμεσων ξένων επενδύσεων. Από το 2018, οι συνολικές ΑΞΕ στη Ρουμανία ήταν 81 δισεκατομμύρια ευρώ, το 63% του συνόλου (51 δισεκατομμύρια) είναι επενδύσεις στην πράσινη οικονομία. Οι κορυφαίες επενδύσεις ανά χώρα προέλευσης το 2018 ήταν: Ολλανδία (23,9%), Γερμανία (12,7%), Αυστρία (12,2%), Ιταλία (9,5%), Κύπρος (6,2%), Γαλλία (6%), Ελβετία ( 4,5%), Λουξεμβούργο (4,2%), Βέλγιο (2,2%) και Ηνωμένο Βασίλειο (2,1%).

 Επενδύσεις στη Ρουμανία 
Το επίπεδο των επενδύσεων παραμένει πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ. Οι επενδύσεις αντιπροσωπεύουν σχεδόν το 25% του ΑΕΠ στη Ρουμανία σε αντίθεση με το 19% του ΑΕΠ στην ΕΕ, το 2016.

 Ένταξη στην ΕΕ (2007) 

Την 1η Ιανουαρίου 2007 η Ρουμανία και η Βουλγαρία εντάχθηκαν στην ΕΕ, δίνοντας στην Ένωση πρόσβαση στη Μαύρη Θάλασσα. Αυτό οδήγησε σε κάποια άμεση απελευθέρωση του διεθνούς εμπορίου. Η Ρουμανία είναι μέρος της ευρωπαϊκής ενιαίας αγοράς που αντιπροσωπεύει περισσότερους από 447 εκατομμύρια καταναλωτές. Αρκετές εγχώριες εμπορικές πολιτικές καθορίζονται από συμφωνίες μεταξύ των μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και από τη νομοθεσία της ΕΕ. Αυτό πρέπει να αντιπαραβληθεί με τα τεράστια ελλείμματα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών. Τα χαμηλά επιτόκια εγγυώνται τη διαθεσιμότητα κεφαλαίων για επενδύσεις και κατανάλωση. Για παράδειγμα, μια έκρηξη στην αγορά ακινήτων ξεκίνησε γύρω στο 2000 και δεν έχει υποχωρήσει ακόμη. Ταυτόχρονα, ο ετήσιος πληθωρισμός είναι μεταβλητός και κατά τα μέσα της δεκαετίας του 2000 (2003–2008) σημειώθηκε χαμηλός 2,3% και υψηλός 7,8%.

Η Ρουμανία ενέκρινε την 1η Ιανουαρίου 2005 έναν ενιαίο φόρο 16% για τη βελτίωση των συντελεστών είσπραξης φόρων. Στη συνέχεια, η Ρουμανία απολάμβανε τη χαμηλότερη δημοσιονομική επιβάρυνση στην Ευρωπαϊκή Ένωση, έως ότου η Βουλγαρία μεταπήδησε επίσης σε έναν ενιαίο φόρο 10% το 2007. Από το 2018 το κατ' αποκοπή επιτόκιο μειώθηκε στο 10%.

Η Ρουμανία σημείωσε οικονομική ανάπτυξη 6% το 2016, την υψηλότερη μεταξύ των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σύμφωνα με το Bloomberg, η οικονομική ανάπτυξη της χώρας προχώρησε με τον ταχύτερο ρυθμό από το 2008 Θεωρείται πλέον η επόμενη χώρα-κόμβος τεχνολογίας για νεοφυής εταιρείες στην ΕΕ. Σήμερα, ότι η ψηφιακή υποδομή της Ρουμανίας κατατάσσεται υψηλότερα από άλλες χώρες της Ανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης, την καθιστά ελκυστικό μέρος για την έναρξη μιας τεχνολογικής επιχείρησης.

 Οικονομία 
 ΑΕΠ 
Το ΔΝΤ για το 2022 (Οκτώβριος) δημοσίευσε τα ακόλουθα στοιχεία:
Ετος 2022 2023 2024 2025 2026 2027 $/κατά κεφαλήν (PPP) 38.097 40.673 43.100 45.445 47.940 50.573 $/κατά κεφαλήν (Ονομαστικό) 15.619 16.228 17.566 18.935 20.263 21.665
Στον ρουμανικό τύπο η οικονομία αναφέρεται ως «Τίγρης της Ανατολής» κατά τη δεκαετία του 2000. Η Ρουμανία είναι μια χώρα με σημαντικό οικονομικό δυναμικό: πάνω από 10 εκατομμύρια εκτάρια γεωργικής γης, ποικίλες πηγές ενέργειας (άνθρακας, πετρέλαιο, φυσικό αέριο, υδροηλεκτρικά, πυρηνικά και αιολικά ), μια ουσιαστική μεταποιητική βάση και ευκαιρίες για διευρυμένη ανάπτυξη στον τουρισμό στη Μαύρη Θάλασσα και στα βουνά.

 Επενδύσεις 
Οι καθαρές επενδύσεις στην οικονομία της Ρουμανίας ανήλθαν σε 7,2 δισ. ευρώ το πρώτο εξάμηνο του 2018, αυξημένες κατά 5,8% σε σύγκριση με την ίδια περίοδο του 2017, σύμφωνα με το Εθνικό Ινστιτούτο Στατιστικής (INS).

Το ίδιο έτος (2018) οι άμεσες ξένες επενδύσεις ήταν 51 δισ., με το 63% να είναι για την "πράσινη οικονομία"

 Δεδομένα 
Ο παρακάτω πίνακας δείχνει τους κύριους οικονομικούς δείκτες την περίοδο 1980–2020. Ο πληθωρισμός κάτω του 2% είναι πράσινος.
ΈτοςΑΕΠ
ολικό, δις $)Κατά κεφαλήν ΑΕΠ
(ολικό, δις $)ΑΕΠ
(ονομαστικό, δις $)Κατά κεφαλήν ΑΕΠ
(ονομαστικό, δις $)Αύξηση ΑΕΠ
(πραγματική)Πληθωρισμός
(%)Ανεργία
(%)Χρέος Γενικής Κυβέρνησης
(ως % του ΑΕΠ)1980107.04,7693.3%1.5%1981117.15,1880.1%2.2%1982129.35,6983.9%16.9%1983142.46,2536.0%4.7%1984156.36,8366.0%−0.3%1985161.17,016−0.1%−0.2%4.0%1986168.47,2912.4%0.7%3.9%1987174.07,4930.8%1.1%3.7%1988179.27,677−0.5%2.6%3.7%1989175.47,486−5.8%0.9%3.4%1990171.77,319−5.6%127.9%3.4%1991154.56,594−12.9%161.1%3.5%1992144.16,177−8.8%210.4%5.4%1993149.86,4561.5%256.1%9.2%1994159.06,8943.9%136.7%11.0%1995173.97,5867.1%32.3%9.9%1996184.18,0756.8%38.8%7.3%1997175.97,756−6.1%154.8%7.9%1998169.37,501−4.8%59.1%9.6%1999169.97,564−1.2%45.8%7.2%2000178.87,9702.9%45.7%7.6%29.5%2001193.18,6185.6%34.5%7.3%27.4%2002206.29,4625.2%22.2%8.3%27.3%2003222.010,2645.5%15.3%7.8%24.9%2004247.111,4848.4%11.9%8.0%21.3%2005274.112,8234.2%9.0%7.1%17.8%2006305.114,3568.1%6.6%7.2%12.6%2007336.015,9036.8%4.8%6.3%12.4%2008374.418,1468.3%7.8%5.5%13.0%2009356.517,441−5.9%5.6%6.3%22.4%2010346.617,077−2.8%6.1%7.0%30.8%2011360.517,8512.0%5.8%7.2%34.3%2012378.418,8341.2%3.3%6.8%38.0%2013395.319,7463.8%4.0%7.1%39.0%2014411.320,6123.6%1.1%6.8%40.4%2015428.221,5462.9%−0.6%6.8%39.3%2016478.124,1974.7%−1.6%5.9%39.0%2017534.727,2207.3%1.3%5.0%36.8%2018572.029,2904.5%1.3%4.0%36.5%2019606.231,2434.1%1.3%3.9%36.8%

 Εθνικός προϋπολογισμός 
Ο προγραμματισμένος εθνικός προϋπολογισμός για το 2017 είναι 422 δισεκατομμύρια λέι (103 δισεκατομμύρια δολάρια), με εκτιμώμενο δημοσιονομικό έλλειμμα ως προς το ΑΕΠ 1,1%.

 Αυξανόμενη μεσαία τάξη 
Η Ρουμανία έχει αυξανόμενες μεσαίες και ανώτερες τάξεις με σχετικά υψηλό κατά κεφαλήν εισόδημα. Η Παγκόσμια Τράπεζα εκτίμησε ότι το 2002 το 99% του αστικού και το 94% του αγροτικού πληθυσμού είχε πρόσβαση σε ηλεκτρική ενέργεια. Το 2004, το 91% του αστικού και μόνο το 16% του αγροτικού πληθυσμού είχε πρόσβαση σε βελτιωμένη παροχή νερού και το 94% του αστικού πληθυσμού είχε πρόσβαση σε βελτιωμένη αποχέτευση. Το 2017 υπήρχαν περίπου 22,5 εκατομμύρια χρήστες κινητών τηλεφώνων στη Ρουμανία και περίπου 18 εκατομμύρια με πρόσβαση στο διαδίκτυο.

Τον Μάρτιο του 2017, ο ακαθάριστος μέσος μηνιαίος μισθός ήταν 3.256 λέι (716 ευρώ) και ο καθαρός μέσος μηνιαίος μισθός ήταν 2.342 λέι (515 ευρώ).

 Γείτονες 
Οι χώρες τείνουν να επωφελούνται από την κοινή χρήση συνόρων με ανεπτυγμένες αγορές, καθώς αυτό διευκολύνει το εμπόριο και την ανάπτυξη. Το 2017, το 11,58% των ρουμανικών εξαγωγών κατευθύνθηκε προς τους γείτονές της, ενώ το 12,95% των εισαγωγών προέρχονταν από αυτές τις πέντε χώρες. Για σύγκριση, μόνο η Γερμανία αντιπροσώπευε το 23% των εξαγωγών της Ρουμανίας και το 20,1% των εισαγωγών της.

Χώρα κατά κεφαλήν ΑΕΠ, (τρέχον δολ. ΗΠΑ) 2021 Διαφοράσε % Ουγγαρία 18.773 +26,3 Ρουμανία 14.862 Βουλγαρία 11.635 −21.7 Σερβία 9.215 −37,9 Μολδαβία 5.315 −64,2 Ουκρανία 4.836 −67,4

 Κατώτατος μισθός στη Ρουμανία 
Ο κατώτατος ακαθάριστος μισθός στη ρουμανική οικονομία ανέρχεται σε 2550 λέι από την 1η Ιανουαρίου 2022. Ο ίδιος κατώτατος μισθός ισχύει και για υπαλλήλους με προϋπηρεσία άνω των 15 ετών.

 Πλούτος ανά ενήλικα 
Το 2021, ο μεσος πλούτος ανά ενήλικα στη Ρουμανία υπολογίστηκε από την Credit Suisse σε 20.389 δολ ΗΠΑ. Ο μέσος όρος περιουσίας ανά ενήλικα ήταν 42.351 δολ. ΗΠΑ.

Το 35% των 15,1 εκατομμυρίων ενηλίκων Ρουμάνων είχε πλούτο μικρότερο από 10.000 δολάρια. Πρόκειται για βελτίωση από 40% το 2018.

 Τουρισμός
Η Ρουμανία είναι ένας δημοφιλής τουριστικός προορισμός, με περισσότερα από 15,7 εκατομμύρια εγχώριους και ξένους τουρίστες το 2018.

Ο τουρισμός της Ρουμανίας δέχτηκε μεγάλο πλήγμα κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19 του 2020, με πτώση έως και 68,7% των ξένων επισκεπτών το 2020. Αλλά άρχισε να ανακάμπτει το 2022.

Η Ρουμανία έχει πόλεις μεγάλου πολιτιστικού ενδιαφέροντος όπως το Βουκουρέστι, την Κωνστάντζα, το Μπρασόβ, το Ιάσιο, την Τιμισοάρα, το Κλουζ-Ναπόκα και την Άλμπα Ιούλια, παραλίες και παραθαλάσσια θέρετρα, θέρετρα σκι και καλοδιατηρημένες αγροτικές περιοχές που εκτιμώνται για την ομορφιά και την ηρεμία τους. Η Ρουμανία είναι ο προορισμός πολλών θρησκευτικών προσκυνημάτων,  φιλοξενώντας πολλές χιλιάδες επισκέπτες κάθε χρόνο.

 Εκπλήρωση των κριτηρίων του Μάαστριχτ 
Η Ρουμανία, ως κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, απαιτείται να υιοθετήσει το κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα, το ευρώ. Για το λόγο αυτό, η Ρουμανία πρέπει να πληροί τα πέντε κριτήρια του Μάαστριχτ, από τα οποία δεν πληρούσε κανένα από τον Ιούνιο του 2020.

 Φυσικοί πόροι 
Η Ρουμανία είναι παραγωγός πετρελαίου και φυσικού αερίου. Το δίκτυο αγωγών στη Ρουμανία περιελάμβανε 2.427 χλμ για αργό πετρέλαιο, 3.850 χλμ για προϊόντα πετρελαίου και 3.508 χλμ για φυσικό αέριο το 2006. Σχεδιάζονται αρκετοί μεγάλοι νέοι αγωγοί, ειδικά ο αγωγός Nabucco για τα κοιτάσματα πετρελαίου της Κασπίας. Η Ρουμανία θα μπορούσε να εξαργυρώσει τέσσερα δισεκατομμύρια δολάρια από τον αγωγό Κωνστάντζα-Τεργέστη.Romania could cash in four billion dollars from the Constanta-Trieste pipeline.

Η Ρουμανία έχει αρκετούς φυσικούς πόρους για μια χώρα του μεγέθους της, όπως άνθρακα, σιδηρομετάλλευμα, χαλκό, χρώμιο, ουράνιο, αντιμόνιο, υδράργυρο, χρυσό, βαρίτη, βορικό άλας, σελεστίνη, περλίτη, στρόντιο, σμύριδα, ασβεστόλιθο, μαγνησίτη, μάρμαρο, ελαφρόπετρα, πυρίτες, καλλιεργήσιμη γη και υδροηλεκτρική ενέργεια. Η παραγωγή ορυκτών της Ρουμανίας επαρκεί για την παροχή της μεταποιητικής παραγωγής της. Οι ενεργειακές ανάγκες καλύπτονται επίσης με την εισαγωγή ασφαλτούχου και ανθρακίτη άνθρακα και αργού πετρελαίου. Το 2007 εξορύχθηκαν περίπου 34 εκατομμύρια τόνοι άνθρακα, περίπου 4.000 τόνοι βολφραμίου, 565.000 τόνοι σιδηρομεταλλεύματος και 47.000 τόνοι ψευδαργύρου. Μικρότερες ποσότητες χαλκού, μολύβδου, μολυβδαινίου, χρυσού, αργύρου, καολίνης και φθορίτη εξορύχθηκαν επίσης. 

 Ενέργεια 
μικρογραφία|250x250εσ| Ο υδροηλεκτρικός σταθμός The Iron Gate, μια κοινοπραξία μεταξύ Ρουμανίας και Σερβίας
Στον ενεργειακό τομέα κυριαρχούν κρατικές εταιρείες όπως η Termoelectrica, η Hidroelectrica και η Nuclearelectrica. Τα ορυκτά καύσιμα είναι η κύρια πηγή ενέργειας της χώρας, ακολουθούμενα από την υδροηλεκτρική ενέργεια.

 Πυρηνική ενέργεια στη Ρουμανία 
Λόγω της εξάρτησης από τις εισαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου από τη Ρωσία, η χώρα έχει δώσει ολοένα και μεγαλύτερη έμφαση στην πυρηνική ενέργεια από τη δεκαετία του 1980. Ο πυρηνικός σταθμός Cernavodă είναι ο μοναδικός στο είδος του στη Ρουμανία, αν και υπάρχουν σχέδια για την κατασκευή ενός δεύτερου στην Τρανσυλβανία, πιθανώς μετά το 2020.

Για οικιακή κατανάλωση, το 48% των νοικοκυριών της υπαίθρου και της μικρής πόλης χρησιμοποιούν στερεά καύσιμα (σχεδόν αποκλειστικά εγχώρια παραγόμενη ξυλεία) ως κύρια πηγή ενέργειας.

Η αιολική ενέργεια είχε εγκατεστημένη ισχύ 76 MW το 2008, και 3028 MW το 2016. Η χώρα έχει το μεγαλύτερο δυναμικό αιολικής ενέργειας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, με τη Δοβρουτσά να αναφέρεται ως το δεύτερο καλύτερο μέρος στην Ευρώπη για την κατασκευή αιολικών πάρκων. Ως αποτέλεσμα, υπάρχουν αυτή τη στιγμή  αιτήματα σύνδεσης επενδυτών για πάνω από 12.000 MW. Υπάρχουν επίσης σχέδια για την κατασκευή αρκετών σταθμών ηλιακής ενέργειας, όπως το Covaci Solar Park, το οποίο θα είναι ένα από τα μεγαλύτερα στον κόσμο.

 Φυσική υποδομή 
μικρογραφία|250x250εσ|Αυτοκινητόδρομος Α1 κοντά στο Orăștie
Ο όγκος της κυκλοφορίας στη Ρουμανία, ιδίως των μεταφορών εμπορευμάτων, έχει αυξηθεί τα τελευταία χρόνια λόγω της στρατηγικής της θέσης στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Τις τελευταίες δεκαετίες, μεγάλο μέρος της εμπορευματικής κίνησης μετατοπίστηκε από τις σιδηροδρομικές σε οδικές. Περαιτέρω ισχυρή αύξηση της κίνησης αναμένεται στο μέλλον. Από τον Δεκέμβριο του 2020, 914 χλμ αυτοκινητόδρομων χρησιμοποιούνται με ένα μικρό τμήμα του Lugoj-Deva (μεταξύ Margina και Holdea) να έχει ολοκληρωθεί όσο το Sibiu-Pitesti είναι ακόμη σε διαγωνισμό. Το σιδηροδρομικό δίκτυο, το οποίο επεκτάθηκε σημαντικά κατά τα κομμουνιστικά χρόνια, είναι το τέταρτο μεγαλύτερο στην Ευρώπη.

Το Βουκουρέστι είναι η μόνη πόλη στη Ρουμανία που διαθέτει υπόγειο σιδηροδρομικό σύστημα, που περιλαμβάνει τόσο το μετρό του Βουκουρεστίου όσο και το ελαφρύ σιδηροδρομικό σύστημα που διαχειρίζεται η Regia Autonomă de Transport București. Αν και η κατασκευή σχεδιάστηκε να ξεκινήσει το 1941, λόγω γεωπολιτικών παραγόντων, το μετρό του Βουκουρεστίου άνοιξε μόλις το 1979. Τώρα είναι ένα από τα πιο προσβάσιμα συστήματα του δικτύου δημόσιων μεταφορών του Βουκουρεστίου με μέσο όρο επιβατών 800.000 επιβατών κατά τη διάρκεια της εβδομάδας. Συνολικά, το δίκτυο είναι 71 χλμ. μήκος και έχει 53 σταθμούς.

 Τομείς της οικονομίας 
 Αέριο και φυσικοί πόροι 
Η Ρουμανία έχει γίνει εξαγωγέας φυσικού αερίου. Ο Ρουμάνος επιστήμονας, Λαζάρ Εντελέανου, είχε καταφέρει, για πρώτη φορά στον κόσμο, να διυλίσει προϊόντα με βάση το πετρέλαιο με διοξείδιο του θείου, με άλλα λόγια διαχωρισμό από το πετρέλαιο ορισμένων ομάδων υδρογονανθράκων, χωρίς χημική αλλοίωση τους.

 Γεωργία 
Η γεωργία απασχολεί περίπου το 26% του πληθυσμού (ένα από τα υψηλότερα ποσοστά στην Ευρώπη) και συνεισφέρει περίπου το 4,3% του ΑΕΠ. Το Bărăgan χαρακτηρίζεται από μεγάλες φάρμες σιταριού. Η παραγωγή γαλακτοκομικών προϊόντων, χοιρινού κρέατος, πουλερικών και μήλων συγκεντρώνεται στη δυτική περιοχή.

Η παραγωγή βοείου κρέατος βρίσκεται στην κεντρική Ρουμανία, ενώ η παραγωγή φρούτων, λαχανικών και κρασιού κυμαίνεται από την κεντρική έως τη νότια Ρουμανία. Η Ρουμανία είναι μεγάλος παραγωγός πολλών γεωργικών προϊόντων και επεκτείνει επί του παρόντος τη δασοκομία και την αλιεία της. Η εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων του Γύρου της Ουρουγουάης της Γενικής Συμφωνίας Δασμών και Εμπορίου (GATT) οδήγησαν σε μεταρρυθμίσεις στον γεωργικό τομέα της οικονομίας.

 Αλιεία 
Η αλιεία είναι ένας οικονομικός πυλώνας σε μέρη της ανατολικής Ρουμανίας και κατά μήκος της ακτής της Μαύρης Θάλασσας, με σημαντικές αγορές ψαριών σε μέρη όπως η Κωνστάντζα, το Γκαλάτσι και η Τούλτσεα. Ψάρια όπως ο ευρωπαϊκός γαύρος, η παπαλίνα, ο κέφαλος, το νταούκι, η Ζαργάνα, το καλκάνι Μαύρης Θάλασσας ή το σαφρίδι εκφορτώνονται σε λιμάνια όπως της Κωνστάντζας.

Σημειώθηκε μεγάλη μείωση της απασχόλησης στον αλιευτικό κλάδο στη Ρουμανία λόγω της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής της ΕΕ, η οποία θέτει περιορισμούς στη συνολική χωρητικότητα των αλιευμάτων που μπορούν να εκφορτωθούν, λόγω της υπεραλίευσης στη Μαύρη Θάλασσα. Μαζί με τη μείωση της θαλάσσιας αλιείας, οι εμπορικές ιχθυοκαλλιέργειες - ειδικά στον σολομό, έχουν αυξηθεί σε εξέχουσα θέση στα ποτάμια και τις λίμνες της ανατολικής Ρουμανίας. Τα εσωτερικά ύδατα είναι πλούσια σε ψάρια γλυκού νερού όπως ο σολομός, η πέστροφα και ειδικότερα ο κυπρίνος που παραδοσιακά ήταν το πιο δημοφιλές ψάρι, συμπεριλαμβανομένων των αυγών του, φρέσκα ή σε κονσέρβα.

 Βιομηχανία 
 Αυτοκινητοβιομηχανία 
μικρογραφία| Το Dacia Duster, 2018
Η Ρουμανία έχει σημειώσει επιτυχία στην ανάπτυξη του βιομηχανικού της τομέα τα τελευταία χρόνια. Η βιομηχανία και οι κατασκευές αντιπροσώπευαν το 32% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) το 2003, ένα συγκριτικά μεγάλο μερίδιο, ακόμη και χωρίς να ληφθούν υπόψη οι σχετικές υπηρεσίες. Ο κλάδος απασχολούσε το 26,4% του εργατικού δυναμικού. Η Ρουμανία υπερέχει στην παραγωγή αυτοκινήτων, εργαλειομηχανών και χημικών. Το 2013, περίπου 410.997 αυτοκίνητα κατασκευάστηκαν στη Ρουμανία, από 78.165 το 2000. Από το 2018, ο κύκλος εργασιών της αυτοκινητοβιομηχανίας της Ρουμανίας υπολογίστηκε σε 28 δισεκατομμύρια ευρώ, με 230.000 Ρουμάνους να απασχολούνται στον κλάδο.

 Πληροφορική και άλλη βιομηχανία 
Το 2004 η Ρουμανία απολάμβανε ένα από τα μεγαλύτερα μερίδια παγκόσμιας αγοράς εργαλειομηχανών (5,3%).  Εταιρείες με έδρα τη Ρουμανία όπως οι Dacia, Petrom, Rompetrol, Bitdefender, Romstal και Mobexpert έχουν επεκτείνει τις δραστηριότητές τους σε όλη την περιοχή. Ωστόσο, οι μικρομεσαίες μεταποιητικές επιχειρήσεις αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος του βιομηχανικού τομέα της Ρουμανίας.

Η αύξηση της βιομηχανικής παραγωγής ήταν 6,9% σε ετήσια βάση τον Δεκέμβριο του 2009, καθιστώντας την την υψηλότερη στη ζώνη της ΕΕ-27, η οποία ήταν κατά μέσο όρο −1,9%.

Η Ρουμανία έχει το τρίτο υψηλότερο ποσοστό γυναικών που εργάζονται στις τεχνολογίες της πληροφορίας και των επικοινωνιών (ΤΠΕ) στην Ευρώπη. Το 29% του εργατικού δυναμικού τους αποτελείται από γυναίκες.

 Υπηρεσίες 
Το 2003 ο τομέας των υπηρεσιών αποτελούσε το 55% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) και απασχολούσε το 51,3% του εργατικού δυναμικού. Οι επιμέρους συνιστώσες των υπηρεσιών είναι οι χρηματοοικονομικές, οι ενοικιάσεις και οι επιχειρηματικές δραστηριότητες (20,5%). το εμπόριο, τα ξενοδοχεία και εστιατόρια και οι μεταφορές (18%) καθώς και άλλες δραστηριότητες παροχής υπηρεσιών (21,7%). Ο τομέας των υπηρεσιών στη Ρουμανία έχει επεκταθεί τα τελευταία χρόνια, απασχολώντας περίπου το 47% των Ρουμάνων και αντιπροσωπεύει λίγο περισσότερο από το ήμισυ του ΑΕΠ.

Ο μεγαλύτερος εργοδότης είναι ο κλάδος του λιανικού εμπορίου, ο οποίος απασχολεί σχεδόν το 12% των Ρουμάνων. Ο κλάδος του λιανικού εμπορίου συγκεντρώνεται κυρίως σε έναν σχετικά μικρό αριθμό αλυσίδων καταστημάτων συγκεντρωμένων σε εμπορικά κέντρα. Τα τελευταία χρόνια η άνοδος των μεγάλων καταστημάτων, όπως η Cora (υπερμάρκετ) και η Carrefour (γαλλική θυγατρική), οδήγησαν σε λιγότερους εργαζομένους σε αυτόν τον τομέα και στη μετανάστευση θέσεων εργασίας λιανικής στα προάστια.

 Βιομηχανία βιοτεχνολογίας 
Η Ρουμανία προωθεί και αναπτύσσει επιθετικά τη βιοτεχνολογία της. Εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια επενδύθηκαν στον τομέα για τη δημιουργία υποδομών, τη χρηματοδότηση έρευνας και ανάπτυξης και την πρόσληψη κορυφαίων διεθνών επιστημόνων στη Ρουμανία. Η Ρουμανία διαθέτει μια από τις νεότερες ανταγωνιστικές βιομηχανίες στον κόσμο, σε βασικούς τομείς όπως η φαρμακογονιδιωματική, η μηχανική πρωτεϊνών, η γλυκομηχανική, η μηχανική ιστών, η βιοπληροφορική, η ιατρική του γονιδιώματος και η προληπτική ιατρική. Η Ρουμανία αφιερώνει σημαντικούς πόρους για την ανάπτυξη πανεπιστημίων και εγκαταστάσεων έρευνας και ανάπτυξης, αυξάνει τις νεοφυείς επιχειρήσεις, αναπτύσσει βιο-συστάδες (κοινότητες εταιρειών και ιδρυμάτων βιοτεχνολογίας) και αναπτύσσει ανθρώπινο δυναμικό, όλα με στόχο να την καταστήσει μια από τις πιο προηγμένες περιοχές βιοτεχνολογίας στον κόσμο. 

 Περιφερειακή παραλλαγή 
Η ισχύς της ρουμανικής οικονομίας ποικίλλει από περιοχή σε περιοχή. το ονομαστικό και το κατά κεφαλήν ΑΕΠ είναι το υψηλότερο στο Βουκουρέστι. Ο παρακάτω πίνακας δείχνει το υψηλότερο κατά κεφαλήν ΑΕΠ των άλλων 4 κομητειών, με στοιχεία που παρέχονται από την CNP. 
Τάξη Κομητεία κατά κεφαλήν ΑΕΠ (2022) (ΕΥΡΩ) 1 Βουκουρέστι 57.189 2 Τιμισοάρα 29.996 3 Κωνστάντζα 27.608 4 Κλουζ 25.682 5 Μπρασόφ 23.908 6 Αράντ 21.000
Το υψηλότερο κατά κεφαλήν ΑΕΠ βρίσκεται στο Βουκουρέστι και στη γύρω κομητεία Ilfov. Τιμές πολύ πάνω από τον εθνικό μέσο όρο βρίσκονται στην Τιμισοάρα, το Άρτζες, το Μπρασόφ, το Κλουζ, την Κωστάντζα, το Αράντ, το Σιμπίου και τη Πράχοβα. Τιμές πολύ κάτω από τον εθνικό μέσο όρο βρίσκονται στο Βασλούι, Botoșani, Călărași, Neamț, Βράντσεα, Suceava, Giurgiu, Mehedinți, Olt και Teleorman.

 Εξωτερικό εμπόριο 
μικρογραφία|450x450εσ|Διάγραμμα των εξαγωγικών προϊόντων της Ρουμανίας.
Το 2017, ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Ρουμανίας ήταν η Γερμανία, ακολουθούμενη από την Ιταλία. Οι κύριες εισαγωγές και εξαγωγές της Ρουμανίας είναι ηλεκτρικά μηχανήματα, μηχανοκίνητα οχήματα και ανταλλακτικά και βιομηχανικά μηχανήματα. Ενώ η Ρουμανία εισάγει σημαντικές ποσότητες σιτηρών, είναι σε μεγάλο βαθμό αυτάρκης σε άλλα γεωργικά προϊόντα και είδη διατροφής, λόγω του γεγονότος ότι τα τρόφιμα πρέπει να υπόκεινται σε ρύθμιση για πώληση στη λιανική αγορά της Ρουμανίας, και ως εκ τούτου δεν εισάγει σχεδόν κανένα προϊόν διατροφής από άλλες χώρες.

Η Ρουμανία εισήγαγε το 2006 προϊόντα διατροφής ύψους 2,4 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά σχεδόν 20% σε σύγκριση με το 2005, όταν οι εισαγωγές είχαν αξία ελαφρώς μεγαλύτερη από 2 δισ. ευρώ. Η ΕΕ είναι ο κύριος εταίρος της Ρουμανίας στο εμπόριο αγροδιατροφικών προϊόντων. Οι εξαγωγές προς αυτόν τον προορισμό αντιπροσωπεύουν το 64%, και οι εισαγωγές από τις χώρες της ΕΕ αντιπροσωπεύουν το 54%. Άλλοι σημαντικοί εταίροι είναι οι χώρες της CEFTA, η Τουρκία, η Δημοκρατία της Μολδαβίας και οι ΗΠΑ. Παρά την πτώση της βιομηχανίας όπλων στη μετακομμουνιστική εποχή, η Ρουμανία είναι σημαντικός εξαγωγέας στρατιωτικού εξοπλισμού, αντιπροσωπεύοντας το 3-4% του παγκόσμιου συνόλου το 2007. Τα μέλη της ΕΕ εκπροσωπούνται από έναν μόνο υπάλληλο στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου.

Κατά το πρώτο τρίμηνο του 2010, οι εξαγωγές της Ρουμανίας αυξήθηκαν κατά 21%, ένα από τα μεγαλύτερα ποσοστά στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το εμπορικό έλλειμμα ανήλθε σε περίπου 2 δισ. ευρώ, το όγδοο μεγαλύτερο στην ΕΕ. Το ετήσιο εμπορικό έλλειμμα διευρύνθηκε κάθε χρόνο από το 2014 και διαμορφώθηκε σε περίπου 18,77 δισεκατομμύρια ευρώ το 2020.

 Διάφορα δεδομένα 
Τα Νοικοκυριά με πρόσβαση στη σταθερή τηλεφωνία ανέρχονται στο 76% (2017) και σε κινητή τηλεφωνία στο 115% (2017) Ενώ το ποσοστό ευρυζωνικής διείσδυσης είναι 79% (2019).
Επίσης τα άτομα που χρησιμοποιούν υπολογιστή ανέρχονται στο 74% (2017) και το διαδίκτυο είναι 87% (2017)

 Παραπομπές 

Ρουμανια