Γέζι Στουρ

Ο Γέζι Όσκαρ Στουρ (πολωνικά: Jerzy Oskar Stuhr) (18 Απριλίου 1947 - 9 Ιουλίου 2024) ήταν Πολωνός ηθοποιός του κινηματογράφου και του θεάτρου και σκηνοθέτης. Είναι ένας από τους πιο δημοφιλείς, σημαντικούς και ευέλικτους Πολωνούς ηθοποιούς. Εργάζεται επίσης ως σεναριογράφος, σκηνοθέτης και καθηγητής δράματος. Υπηρέτησε ως Πρύτανης της Εθνικής Ακαδημίας Θεατρικών Τεχνών της Κρακοβίας «Στανίσουαφ Βισπιάνσκι» για δύο θητείες: από το 1990 έως το 1996 και ξανά από το 2002 έως το 2008.

 Ζωή και καριέρα 
Ο Στουρ γεννήθηκε στην Κρακοβία. Οι πρόγονοί του, Λεόπολντ Στουρ και Άννα Τιλ, μετανάστευσαν από την Αυστροουγγαρία στην Κρακοβία λίγο μετά τον γάμο τους, το 1879

Έχοντας πάρει πτυχίο στην πολωνική λογοτεχνία από το Γιαγκιελόνιο Πανεπιστήμιο το 1970, ο Στουρ πέρασε τα επόμενα δύο χρόνια σπουδάζοντας υποκριτική στην Ακαδημία Δραματικών Τεχνών της Κρακοβίας (, συχνά συντομεύεται σε PWST), όπου έγινε καθηγητής.

Από τις αρχές της δεκαετίας του 1970, ο Στουρ εμφανίστηκε στο πολωνικό θέατρο και εργάστηκε σε κινηματογραφικές παραγωγές, κάνοντας το ντεμπούτο του με τον ρόλο του Βελζεβούλ στο Dziady του Άνταμ Μιτσκιέβιτς, σε σκηνοθεσία Κόνραντ Σφινάρσκι.

Έχοντας γνωρίσει τον σκηνοθέτη Κσίστοφ Κιεσλόφσκι στα μέσα της δεκαετίας του 1970, συνέχισε να συνεργάζεται μαζί του μέχρι το θάνατο του Κιεσλόφσκι το 1996. Σε ένα διεθνές κοινό, ο Στουρ μπορεί να είναι περισσότερο γνωστός για τον δευτερεύοντα ρόλο του ως ο χοντρός κομμωτής Γιούρεκ (Jurek) στο Τρία χρώματα: Η Λευκή ταινία του Κιεσλόφσκι, στο οποίο πρωταγωνίστησε μαζί με τους Ζυλί Ντελπί, Γιάνους Γκάγιος και Ζμπίγκνιεφ Ζαμαχόφσκι. Στην Πολωνία και τις γειτονικές χώρες, είναι πιθανώς περισσότερο γνωστός για το ρόλο του Μαξ στη δυστοπική καλτ κωμωδία Seksmisja του Γιούλιους Μαχούλσκι το 1984 (μία από τις πιο δημοφιλείς πολωνικές ταινίες) και – σε ένα νεότερο κοινό – για τον δανεισμό της φωνής του στον γάιδαρο που μιλάει στη μεταγλωττισμένη πολωνική εκδοχή της τριλογίας του Σρεκ. Άλλες σημαντικές ταινίες περιλαμβάνουν τις Η ουλή ( , 1976), Ερασιτέχνης κινηματογραφιστής (Amator, 1979) και Μέρος 10 της σειράς Δεκάλογος (1988) του Κιεσλόφσκι, Kingsize (1987), Kiler (1997) και Kiler 2 (1999) του Μαχούλσκι και Life for Life (1988) του Ζανούσι. Ο Στουρ συνεργάστηκε επίσης με τους Πολωνούς σκηνοθέτες Αγκνιέσκα Χόλαντ, Άντζεϊ Βάιντα και Κσίστοφ Ζανούσι.

Το 1985, ο Στουρ έκανε το δικό του σκηνοθετικό ντεμπούτο ανεβάζοντας την πολωνική εκδοχή του έργου του Πάτρικ Ζίσκιντ Το κοντραμπάσο, στο οποίο έπαιξε επίσης τον (μοναδικό) ρόλο. Παρά την επιτυχία της παραγωγής, μόλις το 1995 ο Στουρ άρχισε να σκηνοθετεί ταινίες επίσης, με το Απογραφή μοιχών () βασισμένο σε μυθιστόρημα του Γέζι Πιλχ. Οι κριτικοί συνέκριναν ευνοϊκά την επόμενη προσπάθειά του Ιστορίες αγάπης (, 1997) με το έργο του Κιεσλόφσκι. Η ταινία αποτελείται από τέσσερα ασύνδετα επεισόδια, με τον Στουρ να παίζει τον πρωταγωνιστικό ρόλο στο καθένα. Άλλες ταινίες σε σκηνοθεσία Στουρ είναι το Μεγάλο ζώο ( , 2000 – βασισμένο σε σενάριο του Κιεσλόφσκι) και Αυριανός καιρός (, 2003). Για αυτές τις δύο, ο Στουρ χρησιμοποίησε το πολωνικό εναλλακτικό ροκ συγκρότημα Myslovitz, που συνέθεσε τα ομαδικά κομμάτια και είχε επίσης ρόλους στο δεύτερο. Σε συνέντευξή του στην Krakow Post, ο Στουρ παραδέχτηκε ότι ο Ιταλός σκηνοθέτης Νάνι Μορέτι επηρέασε την προσέγγισή του στη δημιουργία ταινιών.

Από το 1990 έως το 1997, και ξανά από το 2002, ο Στουρ κατείχε τη θέση του πρύτανη στην Εθνική Δραματική Σχολή της Κρακοβίας, όπου είχε μάθει την τέχνη του δύο δεκαετίες πριν. Απέκτησε επίσημα τον τίτλο του καθηγητή στις Δραματικές Τέχνες το 1994.

Ο γιος του Στουρ, Μάτσεϊ (γενν. 1975) είναι επίσης ηθοποιός, ο οποίος έχει παίξει δίπλα στον πατέρα του στο Decalogue X (1988) του Κιεσλόφσκι, Αυριανός καιρός (2003) και Ιστορίες αγάπης (1997). Η κόρη του, Μαριάννα (γενν. 1982) είναι ζωγράφος.

Το 2004 ήταν μέλος της κριτικής επιτροπής στο 26ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Μόσχας. Είναι πρόεδρος του συμβουλίου εποπτών στο Παιδικό Ίδρυμα Γιούζεφ Τίσχνερ της Κρακοβίας και είναι υποστηρικτής αυτού του ιδρύματος από το 2004.

Ήταν επικεφαλής της κριτικής επιτροπής του 2ου Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Οδησσού που έλαβε χώρα στην Οδησσό από τις 15 έως τις 23 Ιουλίου 2011.

Έχει συνεργαστεί με τον RMF FM και έχει γράψει και βιβλία όπως το Αποδράστε εμπρός! () και Στουρ: Οικογενειακές ιστορίες ().

Το φθινόπωρο του 2011, ο Στουρ υπέστη, όπως πίστευε, σοβαρή λοίμωξη στο λαιμό, αλλά τελικά διαγνώστηκε με καρκίνο του λάρυγγα. Πέρασε τους περισσότερους από τους επόμενους οκτώ μήνες σε νοσοκομεία στο Γκλιβίτσε, στην Κρακοβία και στο Ζακοπάνε, υποβαλλόμενος σε θεραπεία που περιελάμβανε χειρουργικές επεμβάσεις, ακτινοθεραπεία και χημειοθεραπεία. Η κόρη του, η ίδια επιζήσασα από καρκίνο, τον συμβούλεψε να γράψει ένα ημερολόγιο για να είναι ψυχικά απασχολημένος εκείνη τη δύσκολη στιγμή. Το 2012 εκδόθηκε από τον εκδοτικό οίκο Wydawnictwo Literackie με τον τίτλο Tak sobie myślę... (που μεταφράζεται χονδρικά ως Έτσι σκέφτομαι..). Η ασθένειά του καλύφθηκε ευρέως από τα πολωνικά μέσα ενημέρωσης και έλαβε σχόλια από καρκινοπαθείς σε όλη τη χώρα για τους οποίους η ανοιχτότητά του ήταν παρηγορητική. Τελικά περιέγραψε τον καρκίνο του ως «τον πιο σημαντικό ρόλο της ζωής μου». Από τον Απρίλιο του 2013, ο καρκίνος του βρίσκεται σε ύφεση και άρχισε να παίζει ξανά τόσο τη σκηνή όσο και σε ρόλους φωνής.

Απεβίωσε στις 9 Ιουλίου 2024, σε ηλικία 77 ετών.

 Φωνητική υποκριτική 
Ο Στουρ έγινε πολύ δημοφιλής στους νεότερους θεατές αφού έδωσε τη φωνή του Γάιδαρου στην πολωνική μεταγλωττισμένη έκδοση του Σρεκ (καθώς και στο Σρεκ 2, στο Σρεκ ο Τρίτος και σε βιντεοπαιχνίδια, βασισμένα στις ταινίες του Σρεκ). Ο Στουρ έδωσε επίσης τη φωνή του Μούσου του δράκου στις Μουλάν και Μουλάν 2 της Disney και για τον χαρακτήρα Λάρι Λάφερ (Larry Laffer) στο παιχνίδι Leisure Suit Larry: Love for Sail!.

 Φιλμογραφία 

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 


 Giuseppe Sedia, An Interview with Jerzy Stuhr  Αρχειοθετήθηκε στις 6 Οκτωβρίου 2014 στην Wayback Machine, στο The Krakow Post, 26 Μαρτίου 2012.

Κατηγορία:Πολωνοί ηθοποιοί κινηματογράφου
Κατηγορία:Πολωνοί ηθοποιοί θεάτρου
Κατηγορία:Πολωνοί ηθοποιοί φωνής
Κατηγορία:Πολωνοί σεναριογράφοι
Κατηγορία:Πολωνοί σκηνοθέτες κινηματογράφου
Κατηγορία:Πολωνοί αυστριακής καταγωγής
Κατηγορία:Απόφοιτοι του Γιαγκελόνιου Πανεπιστημίου
Κατηγορία:Αποδέκτες του Χρυσού Μεταλλίου για Αξία στον Πολιτισμό - Gloria Artis
Κατηγορία:Διοικητές του Τάγματος της Αναγέννησης της Πολωνίας
Κατηγορία:Αποδέκτες του Τάγματος του Χαμόγελου
Κατηγορία:Αποδέκτες του Χρυσού Σταυρού της Αξίας (Πολωνία)
Κατηγορία:Ενταφιασμοί στο Κοιμητήριο Ρακοβίτσκι