Παλιρροϊκό κλείδωμα

μικρογραφία|300x300εσ| Πλάγια όψη του συστήματος Πλούτωνα-Χάροντα. Ο Πλούτωνας και ο Χάροντας είναι παλιρροϊκά κλειδωμένοι μεταξύ τους. Ο Χάροντας είναι αρκετά ογκώδης ώστε το κέντρο βάρους του συστήματος να βρίσκεται έξω από τον Πλούτωνα. Έτσι, ο Πλούτωνας και ο Χάροντας μερικές φορές θεωρούνται δυαδικό σύστημα.

Το παλιρροϊκό κλείδωμα (tidal locking) μεταξύ ενός ζεύγους ουρανίων σωμάτων που βρίσκονται σε τροχιά, συμβαίνει όταν ο ρυθμός περιστροφής του ενός σώματος γύρω από το άλλο διατηρείται σταθερός και παρουσιάζει κάποιου είδους συντονισμό με το ρυθμό περιφοράς του. Στην ειδική περίπτωση που ένα παλιρροϊκά κλειδωμένο σώμα εκτελεί σύγχρονη περιστροφή, ο χρόνος που χρειάζεται για να περιστραφεί γύρω από τον άξονά του ταυτίζεται με το χρόνο που χρειάζεται να εκτελέσει μια πλήρη περιφορά γύρω από το άλλο σώμα του συστήματος. Παράδειγμα παλιρροϊκού κλειδώματος συναντάμε στο σύστημα Γης-Σελήνης, στο οποίο η Σελήνη εκτελεί σύγχρονη περιστροφή γύρω από τη Γη και ως εκ τούτου έχει πάντοτε στραμμένο το ίδιο ημισφαίριο προς τη Γη. Συνήθως, σε ένα διπλό σύστημα ουρανίων σωμάτων, μόνο το μικρότερο από τα δύο είναι παλιρροιακά κλειδωμένο ως προς το μεγαλύτερο. Ωστόσο, εάν τόσο η διαφορά μάζας μεταξύ των δύο σωμάτων όσο και η απόσταση μεταξύ τους είναι σχετικά μικρές, το καθένα μπορεί να κλειδωθεί παλιρροϊκά στο άλλο. Παράδειγμα αμοιβαίου παλιρροϊκού κλειδώματος αποτελούν τα συστήματα Πλούτωνα-Χάροντα και Έριδας-Δυσνομίας. Εναλλακτικές ονομασίες για τη κατάσταση παλιρροϊκού κλειδώματος είναι βαρυτικό κλείδωμα, δεσμευμένη περιστροφή και κλείδωμα περιστροφής–τροχιάς.

 Λίστα γνωστών παλιρροϊκά κλειδωμένων σωμάτων 
 Ηλιακό σύστημα 

Βαρυτικά κυρίαρχο σώμα Παλιρροϊκά κλειδωμένοι δορυφόροι "The following satellites seem to corotate: Phobos and Deimos, Amalthea, Io, Europa, Ganymede, Callisto, Janus, Mimas, Enceladus, Tethys, Dione, Rhea, Titan, Hyperion, Japetus, Miranda, Ariel, Umbriel, Titania, and Oberon." Ήλιος Ερμής (αναλογία περιστροφής-περιφοράς 3:2) Γη Σελήνη (αναλογία περιστροφής-περιφοράς 1:1, σύγχρονη περιστροφή) Άρης Φόβος · Δείμος Δίας Μήτις · Αδράστεια · Αμάλθεια · Θήβη · Ιώ · Ευρώπη · Γανυμήδης · Καλλιστώ Κρόνος Παν · Άτλας · Προμηθέας · Πανδώρα · Επιμηθέας · Ιανός · Μίμας · Εγκέλαδος · Τελεστώ · Τηθύς · Καλυψώ · Διώνη · Ρέα · Τιτάνας · Ιαπετός Ουρανός Μιράντα · Άριελ · Ουμβριήλ · Τιτάνια · Όμπερον Ποσειδώνας Πρωτέας · Τρίτωνας Πλούτωνας Χάροντας (ο Πλούτωνας είναι επίσης κλειδωμένος ως προς τον Χάροντα) Έριδα Δυσνομία (η Έριδα είναι επίσης κλειδωμένη ως προς τη Δυσνομία)

 Δείτε επίσης 
 Παλιρροϊκές δυνάμεις
 Όριο του Roche
 Βαρύτητα
 Βαρυτικό πεδίο
 Νόμος της παγκόσμιας έλξης
 Παλίρροια

 Παραπομπές 

 Βιβλιογραφία 
 J. Audouze, Guy Israel: Cambridge Atlas of Astronomy. Cambridge University Press and Newnes Books, Cambridge 1985, ISBN 0-521-26369-7.
 C. D. Murray, S. F. Dermott: Solar System Dynamics. Cambridge University Press, Cambridge 2003, ISBN 0-521-57597-4.

Κατηγορία:Τροχιές
Κατηγορία:Ουράνια μηχανική
Κατηγορία:Παλιρροϊκές δυνάμεις