Ναντέρ Σαχ

Ο Ναντέρ Σαχ Αφσάρ, , γνωστό και ως Nαντέρ Κολί Μπέηγκ  ή Tαχμάσπ Κολί Χαν  , (Αύγουστος 1688 Nader's exact date of birth is unknown but August 6 is the "likeliest" according to Axworthy, p. 17 (and note) and The Cambridge History of Iran (vol. 7, p. 3); other biographers favour 1688. – 19 Ιουνίου 1747) ήταν ο ιδρυτής της δυναστείας των Αφσαριδών τού Ιράν και ένας από τους πιο ισχυρούς ηγεμόνες στην Ιρανική ιστορία, κυβερνώντας ως σάχης τού Ιράν (Περσίας) από το 1736 έως το 1747, όταν δολοφονήθηκε κατά τη διάρκεια μίας εξέγερσης. Πολέμησε πολυάριθμες εκστρατείες σε όλη τη Μέση Ανατολή, τον Καύκασο, την Κεντρική Ασία και τη Νότια Ασία, όπως τις μάχες τού Χεράτ, τού Μιχμαντούστ, τού Μούρτσε-Κορτ, τού Κιρκούκ, τού Γεγκεβάρντ, τού Χάιμπερ Πας, τού Καρνάλ και τού Καρς. Λόγω της στρατιωτικής του ιδιοφυΐας, The Sword of Persia: Nader Shah, from Tribal Warrior to Conquering Tyrant "Nader commanded the most powerful military force in Asia, if not the world" ορισμένοι ιστορικοί τον έχουν περιγράψει ως τον Ναπολέοντα της Περσίας, το ξίφος της Περσίας Axworthy, p. xvii ή τον δεύτερο Αλέξανδρο. Ο Ναντέρ ανήκε στους Τουρκομάνους Lockhart, L., "Nadir Shah: A Critical Study Based Mainly upon Contemporary Sources", London: Luzac & Co., 1938, 21:"Nadir Shah was from a Turkmen tribe and probably raised as a Shiʿa, though his views on religion were complex and often pragmatic" Αφσάρ, μία ημινομαδική φυλή, που εγκαταστάθηκε στο Χορασάν στο βορειοανατολικό Ιράν,  που παρείχε στρατιωτική δύναμη στη δυναστεία των Σαφαβιδών από την εποχή τού σάχη Ισμαήλ Α΄. Stephen Erdely and Valentin A. Riasanovski. The Uralic and Altaic Series, Routledge, 1997, , p. 102.

Ο Nαντέρ ανέβηκε στην εξουσία κατά τη διάρκεια μίας περιόδου χάους στο Ιράν, μετά από μία εξέγερση των Χοτακί Παστούν, που ανέτρεψε τον αδύναμο σαχ Σολτάν Χοσεΐν, ενώ ο αρχαιότερος εχθρός των Σαφαβιδών, οι Οθωμανοί, καθώς και οι Ρώσοι είχαν καταλάβει το ιρανικό έδαφος για τον εαυτό τους. Ο Nαντέρ επανένωσε το ιρανικό βασίλειο και απομάκρυνε τους εισβολείς. Έγινε τόσο ισχυρός, που αποφάσισε να καθαιρέσει τα τελευταία μέλη της δυναστείας των Σαφαβιδών, που κυβέρνησαν το Ιράν για περισσότερα από 200 χρόνια, και να γίνει ο ίδιος σάχης το 1736. Οι πολυάριθμες εκστρατείες του δημιούργησαν μία μεγάλη αυτοκρατορία, που στη μέγιστη έκτασή της περιελάμβανε για λίγο αυτό που τώρα είναι μέρος ή περιλαμβάνει το Ιράν, την Αρμενία, το Αζερμπαϊτζάν, τη Γεωργία, τον Βόρειο Καύκασο, το Ιράκ, την Τουρκία, το Τουρκμενιστάν, το Αφγανιστάν, το Ουζμπεκιστάν, το Μπαχρέιν, το Πακιστάν, το Ομάν και τον Περσικό Κόλπο, αλλά οι στρατιωτικές του δαπάνες είχαν καταστροφικές επιπτώσεις στην ιρανική οικονομία. 

Ο Nαντέρ ειδωλοποίησε τον Τζένγκις Χαν και τον Τιμούρ, τους προηγούμενους κατακτητές από την Κεντρική Ασία. Μιμήθηκε τη στρατιωτική τους ικανότητα και —ιδιαίτερα αργότερα στη βασιλεία του— τη σκληρότητά τους. Οι νίκες του κατά τη διάρκεια των εκστρατειών του τον έκαναν -για λίγο- τον πιο ισχυρό κυρίαρχο της Δυτικής Ασίας, κυβερνώντας αναμφισβήτητα την πιο ισχυρή αυτοκρατορία στον κόσμο, Modern Conflict in the Greater Middle East: A Country-by-Country Guide page: 84 "Under its great ruler and military leader Nader Shah (1736–1747), Persia was arguably the world's most powerful empire" αλλά η αυτοκρατορία του και η δυναστεία που ίδρυσε, διαλύθηκαν γρήγορα μετά τη δολοφονία του το 1747  Το σημείο καμπής στη στρατιωτική του σταδιοδρομία ξεκίνησε από τη δεύτερη και τρίτη εκστρατεία του εναντίον των -μέχρι τότε επαναστατημένων- Λεζγκί, καθώς και άλλων εθνοτήτων τού Νταγκεστάν στα βορειοδυτικά τμήματα της επικράτειάς του. Ο Nαντέρ Σαχ έχει περιγραφεί ως «ο τελευταίος μεγάλος ασιατικός στρατιωτικός κατακτητής». Cambridge History of Iran Vol.7, p. 59.

 Πρώιμη ζωή 

 Πτώση της δυναστείας των Σαφαβιδών 

 Πτώση της δυναστείας των Χοτάκι 
μικρογραφία| Άγαλμα του Nader Shah στο Μουσείο Naderi

 Πρώτη οθωμανική εκστρατεία και ανάκτηση τού Καυκάσου 
αριστερά|μικρογραφία| Πίνακας του Nader Shah

 Ο Ναντέρ γίνεται Σάχης τού Ιράν 

 Θρησκευτική πολιτική 
μικρογραφία| Ο Nader Shah και δύο από τους γιους του

 Εισβολή στην Ινδία 
αριστερά|μικρογραφία| Οι δυνάμεις Afsharid διαπραγματεύονται με έναν Mughal Nawab .
μικρογραφία| Η πλευρική πορεία του στρατού του Nader στο πέρασμα της Μάχης του Khyber έχει χαρακτηριστεί "στρατιωτικό αριστούργημα" από τον Ρώσο στρατηγό και ιστορικό Kishmishev
μικρογραφία| Στη μάχη του Karnal, ο Nader συνέτριψε έναν τεράστιο στρατό Mughal έξι φορές μεγαλύτερο από τον δικό του

 Κεντρική Ασία, Βόρειος Καύκασος, Αραβία και ο δεύτερος Οθωμανικός πόλεμος 
δεξιά|μικρογραφία|245x245εσ| Ασημένιο νόμισμα του Nader Shah, που κόπηκε στο Νταγκεστάν, με ημερομηνία 1741/2 (αριστερά = εμπροσθότυπο, δεξιά = όπισθεν)
μικρογραφία| Πορτρέτο του Reza Qoli Mirza Afshar
μικρογραφία| Η Μάχη του Καρς (1745) ήταν η τελευταία μεγάλη μάχη πεδίου που έδωσε ο Nader στη στρατιωτική του καριέρα

 Εσωτερικές πολιτικές 

 Εξωτερικές πολιτικές 

 Το τέλος του και οι διάδοχοι 
μικρογραφία| Μια δυτική άποψη του Nader στα τελευταία του χρόνια από ένα βιβλίο του Jonas Hanway (1753). Το φόντο δείχνει έναν πύργο από κρανία. 
μικρογραφία| Το στιλέτο του Nader Shah με μια μικρή μερίδα από τα κοσμήματά του. Τώρα μέρος των κοσμημάτων του ιρανικού στέμματος .

 Προσωπικότητα 

 Δείτε επίσης 

 Αναφορές 

Παραπομπές

 Περαιτέρω ανάγνωση 
 Lawrence Lockhart Nadir Shah (Λονδίνο, 1938)
 Michael Axworthy, Ιράν: Αυτοκρατορία του Νου: Μια Ιστορία από τον Ζωροάστρη μέχρι σήμερα (Χαρτόδετο) Publisher Penguin 6 Νοεμβρίου 2008

Κατηγορία:Δυναστεία των Αφσαριδών