Αγγλορωσική Αντάντ

Η αγγλο-ρωσική Σύμβαση του 1907 (ρωσικά: Англо-Русская Конвенция 1907 г. / anglo-Russkaya Konventsiya 1907, αγγλικά: Anglo-Russian Convention), ή σύμβαση μεταξύ του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ρωσίας σχετικά με την Περσία, το Αφγανιστάν και το Θιβέτ (Конвенция между Соединенным Королевством и Россией относительно Персии, Афганистана, и Тибета / Konventsiya mezhdu Soyedinennym Korolevstvom i Rossiyey otnositel'no Persii, Afganistana i Tibeta), υπογράφηκε στις 31 Αυγούστου 1907 στην Αγία Πετρούπολη. Τερμάτισε τη μακροχρόνια αντιπαλότητα στην Κεντρική Ασία και επέτρεψε στις δύο χώρες να ξεπεράσουν τους Γερμανούς, οι οποίοι απειλούσαν να συνδέσουν το Βερολίνο με τη Βαγδάτη με έναν νέο σιδηρόδρομο, που θα μπορούσε ενδεχομένως να ευθυγραμμίσει την Οθωμανική Αυτοκρατορία με την Αυτοκρατορική Γερμανία.

Η Συνέλευση έδωσε τέλος στη μακρόχρονη διαμάχη για την Περσία. Η Μεγάλη Βρετανία υποσχέθηκε να μείνει έξω από τη βόρεια Περσία και η Ρωσία αναγνώρισε τη νότια Περσία ως μέρος της βρετανικής σφαίρας επιρροής. Η Ρωσία υποσχέθηκε επίσης να μείνει μακριά από το Θιβέτ και το Αφγανιστάν. Σε αντάλλαγμα, το Λονδίνο παρέτεινε δάνεια και κάποια πολιτική υποστήριξη.  Η σύμβαση έφερε στο προσκήνιο τις σαθρές βρετανο-ρωσικές σχέσεις ενισχύοντας τα όρια που προσδιόριζαν τον αντίστοιχο έλεγχο στην Περσία, Αφγανιστάν και Θιβέτ. Οριοθετούσε σφαίρες επιρροής στην Περσία, όριζε ότι καμία χώρα δεν θα αναμειχθεί στις εσωτερικές υποθέσεις του Θιβέτ και αναγνώριζε την επιρροή της Βρετανίας στο Αφγανιστάν. Η συμφωνία οδήγησε στο σχηματισμό της Τριπλής Αντάντ.

 Ιστορικό 
Κατά το τελευταίο τρίτο του 19ου αιώνα, οι πρόοδος της Ρωσικής Αυτοκρατορίας στην Κεντρική Ασία και η εδραίωση της κυριαρχίας της Μεγάλης Βρετανίας στη Νότια Ασία οδήγησαν σε έντονο ανταγωνισμό μεταξύ των δύο ευρωπαϊκών δυνάμεων. Τα αντικρουόμενα συμφέροντα επικεντρώθηκαν στο Αφγανιστάν, το Ιράν και το Θιβέτ, τρία κράτη που αποτελούσαν ρυθμιστές μεταξύ των δύο δυνάμεων. Η εμφάνιση της Γερμανικής Αυτοκρατορίας ως παγκόσμιας δύναμης και η ήττα το 1905 της Ρωσίας από μια αναδυόμενη ασιατική δύναμη, την Αυτοκρατορία της Ιαπωνίας, στον Ρωσοϊαπωνικό Πόλεμο, βοήθησαν να πειστούν ορισμένοι Βρετανοί και Ρώσοι αξιωματούχοι για την ανάγκη επίλυσης των αντίστοιχων διαφορές στην Ασία. Έγινε λόγος για μια συμφωνία κατά τη διάρκεια των δεκαετιών 1880 και 1890, ειδικά μετά την κατοχή της Αιγύπτου από τη Βρετανία το 1882. Ωστόσο, υπήρξε σκληρή αντίσταση στη Βρετανία σε μια συμφωνία με τη Ρωσία. Πριν από τη σύμβαση, υπήρξαν συζητήσεις για το ζήτημα των Στενών. Ο Υπουργός Εξωτερικών, Σερ Έντουαρντ Γκρέι, θεώρησε ότι η συμφωνία με τη Ρωσία είναι μια καλή ιδέα. Στις 20 Οκτωβρίου 1905, κατά τη διάρκεια των εκλογών, είπε:

Στις αρχές του 1907, ο Αλεξάντερ Ιζβόλσκι, ο Ρώσος Υπουργός Εξωτερικών έθεσε το ερώτημα και πραγματοποιήθηκαν συνομιλίες στο Λονδίνο με τον Ρώσο Πρέσβη Κόμη Αλεξάντερ φον ΜπένκεντορφSoroka, Marina. ''Britain, Russia and the Road to the First World War: The Fateful Embassy of Count Aleksandr Benckendorff (1903–16)'' (Routledge, 2016).. Λίγα είναι γνωστά, αλλά «φαίνεται να έχει γίνει η πρόταση ότι η Ρωσία πρέπει να έχει ελεύθερη έξοδο από τη Μαύρη Θάλασσα μέσω των Στενών, ενώ άλλες δυνάμεις θα πρέπει να έχουν το δικαίωμα να στέλνουν τα πολεμικά πλοία τους στα Στενά χωρίς να πάνε στη Μαύρη Θάλασσα» με κάποιες κουβέντες για «ρωσική κατάληψη του Βοσπόρου και αγγλική κατάληψη των Δαρδανελίων, μετά την οποία τα Στενά μπορεί να ανοίξουν και σε άλλα πολεμικά πλοία». Στην περίπτωση αυτή δεν προέκυψε τίποτα από τις συζητήσεις εκείνη την εποχή.

Αυτό προκάλεσε την αντίδραση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Ο Ρωσοτουρκικός πόλεμος του 1877-1878 με τη συμμετοχή της Βουλγαρίας, της Ρουμανίας, της Σερβίας και του Μαυροβουνίου είχε αφήσει ανοικτές πληγές.

 Παραπομπές 

 Βιβλιογραφία 
 Ronald Hingley, The Russian Secret Police: Muscovite, Imperial, and Soviet Political Security Operations (Simon & Schuster, New York, 1970). ISBN 0-671-20886-1
 R. J. Stove, The Unsleeping Eye: Secret Police and Their Victims (Encounter Books, San Francisco, 2003). ISBN 1-893554-66-X
 Judith Lissauer Cromwell, "Dorothea Lieven: A Russian Princess in London and Paris" (McFarland and Co., 2007) ISBN 0-7864-2651-9
 V. Gregorian, The Emergence of Modern Afghanistan, Stanford, 1969.
 J. A. Norris, The First Afghan War, 1838-1842, Cambridge, 1967.
 P. Spear, The Oxford History of India, 3rd ed., Oxford, 1958, book 9, chap. 3.
 Christopher Clark, The Sleepwalkers: How Europe went to war in 1914 (London: Allen Lane, 2012)
 Dominic Lieven, Towards the flame: Empire, war and the end of Tsarist Russia (London: Allen Lane, 2015)

 Εξωτερικοί Σύνδεσμοι 
 Avalon Project - The Anglo-Russian Entente - 1907
 Encyclopaedia Iranica Foundation - ANGLO-RUSSIAN AGREEMENT OF 1873
 The Anglo-Russian Agreement - Volume 183: debated on Monday 10 February 1908
 Anglo-Russian Entente 1907 - History of government

Κατηγορία:Διμερείς σχέσεις του Ηνωμένου Βασιλείου
Κατηγορία:Διμερείς σχέσεις της Ρωσίας