Μάχη του Αεροδρομίου Λευκωσίας

Η μάχη για το αεροδρόμιο της Λευκωσίας έγινε ανάμεσα στις Ελληνικές (Κύπρου και Ελλάδας) και Τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις, και έλαβε χώρα από τις 20 μέχρι τις 23 Ιουλίου 1974, στα πλαίσια της τουρκικής εισβολής στο νησί.

Ιστορικό
To Διεθνές Αεροδρόμιο Λευκωσίας, ήταν το κύριο αεροδρόμιο της Κύπρου πριν την Τουρκική εισβολή. Βρίσκεται περίπου 5 χλμ. δυτικά του Προεδρικού Μεγάρου και ήταν στόχος στρατηγικής σημασίας για την επιτυχή έκβαση των πολεμικών επιχειρήσεων και για τις δυο πλευρές.https://www.telegraph.co.uk/travel/destinations/europe/cyprus/articles0/nicosia-international-airport-abandoned/Sideridis, D., 2018. Nicosia International Airport: The Cypriot airport abandoned for 44 years. [online] CNN. Available at: <https://edition.cnn.com/travel/article/nicosia-airport-abandoned-cyprus/index.html> [Accessed 27 May 2022]

Η τουρκική εισβολή στη Κύπρο ξεκίνησε τα ξημερώματα της 20ης Ιουλίου με Τούρκους αλεξιπτωτιστές να πέφτουν στην πρωτεύουσα της Κύπρου, Λευκωσία και συγκεκριμένα, στον θύλακα του Κιόνελι, ενώ παράλληλα, στην Κερύνεια πραγματοποιούνταν αμφίβια απόβαση. Στην εισβολή πήρε μέρος και η  Τουρκική Πολεμική Αεροπορία, με αεροπορικές επιδρομές και βομβαρδισμούς.Smith, T., 1974. The Nicosia Battle Scene: Shells, Bombs, Paratroops. New York Times, [online] p.1. Available at: <https://www.nytimes.com/1974/07/21/archives/the-nicosia-battle-scene-shells-bombs-paratroops-the-nicosia-battle.html> [Accessed 5 June 2022].

19 Ιουλίου-23 Ιουλίου
Στις 19 Ιουλίου, ο 32ος Λόχος Κρούσεων της 33ης Μοίρας Καταδρομών έλαβε διαταγές να δημιουργήσει περιμετρική ασφάλεια γύρω από το  Αεροδρόμιο Λευκωσίας.Παναγιώτου, Θ., 2015. Με την 33 ΜΚ στον πολεμο του 1974. 2η εκ. Λεμεσός, σελ.126.
21 Ιουλίου
Το πρωί της 21ης Ιουλίου, ο αεροδιάδρομος του αεροδρομίου, έγινε στόχος της τουρκικής αεροπορίας.Brooke, M., n.d. Military Histories - 21 to 22 July 1974. [online] Militaryhistories.co.uk. Available at: <https://www.militaryhistories.co.uk/unpa/part3> [Accessed 28 May 2022].

Μετά από μία μέρα μάχης στην Κύπρο, η χούντα του Ιωαννίδη, αποφάσισε να στείλει την Α΄ Μοίρα Καταδρομών, που είχε έδρα στο Μάλεμε της Κρήτης, και με Διοικητή τον Ταξίαρχο Γεώργιο Παπαμελετίου, να ενισχύσει την Εθνική Φρουρά . Η επιχείρηση έλαβε την κωδική ονομασία «ΝΙΚΗ».Adamou, M ., 2019. Decades in Arms, 1964-1974, A Brief History of the Commando Forces in Cyprus. 1st ed. Sotira Famagusta: Cyprus Institute of Scientific and Historical Research, pp.156-157.

Στις 22:35 μ.μ., 15 αεροσκάφη τύπου Noratlas απογειώθηκαν από το αεροδρόμιο της Σούδας αλλά για δήθεν τεχνικούς λόγους, μόνο 13 από τα 15 φθάσαν στην Κύπρο με τα άλλα 2 να έχουν η προσγειωθεί ή στην Κρήτη ή στην Ρόδο.Αδάμου, Μ., 2019. Δεκαετία Εν Όπλοις, 1964-1974, Συνοπτική Ιστορία των Δυνάμεων Καταδρομών στην Κύπρο. 1st ed. Σωτήρα Αμμοχώστου: Κυπριακό Ινστιτούτο Επιστημονικών και Ιστορικών Ερευνών, pp.159.

Περίπου στις 2 π.μ. τα πρώτα αεροσκάφη με κωδική ονομασία "Νίκη 1" και "Νίκη 2", προσγειώθηκαν αλλά λόγο  κακής συνεννόησης, τα αεροσκάφη, "Νίκη 3", "Νίκη 4" και "Νίκη 6" κτυπήθηκαν από αντιαεροπορικά της Εθνικής Φρουράς.Brooke, M., n.d. Military Histories - July 21st to 22nd 1974. [online] Militaryhistories.co.uk. Available at: <https://www.militaryhistories.co.uk/unpa/part3> [Accessed 28 May 2022].
22 Ιουλίου

Η πρώτη κατάπαυση του πυρός, συμφωνήθηκε και θα είχε ισχύ από της 22 Ιουλίου από της 16:00 μ.μ., αλλά πριν την έναρξη, η Τουρκική αεροπορία βομβάρδισε το αεροδρόμιο και κατάστρεψε μερικούς τόπους το αεροδιαδρόμου.Brooke, M., n.d. Military Histories - July 21st to 22nd 1974. [online] Militaryhistories.co.uk. Available at: <https://www.militaryhistories.co.uk/unpa/part3> [Accessed 2 June 2022].
Στις 16:00 όπως άρχισε η κατάπαυση του πυρός, η 33 Μ.Κ. έλαβε πληροφορίες ότι οι Τούρκοι ετοιμάζονταν για αιφνιδιαστική αντεπίθεση για να πάρουν το αεροδρόμιο και ως εκ τούτου, έλαβαν τα απαραίτητα μέτρα προστασίας χωρίς ενισχύσεις.Παναγιώτου, Θ., 2015. Με την 33 ΜΚ στον πολεμο του 1974. 2nd ed. Λεμεσός, p.126.

Περίπου στις 16:45 μ.μ. μετά την κατάπαυση του πυρός, η τουρκική αεροπορία με 6 αεροσκάφη τύπου Lockheed F-104 Starfighter και 2 F-100 Super Sabre, άρχισαν να βομβαρδίζουν το αεροδρόμιο και κατάστρεψαν ένα αεροσκάφος τύπου Trident των Κυπριακών Αερογραμμών.Brooke, M., n.d. Military Histories - The Four Tridents. [online] Militaryhistories.co.uk. Available at: <https://www.militaryhistories.co.uk/unpa/trident#:~:text=Cyprus%20Airways%20Trident%205B%2DDAE,Cyprus%20was%20Trident%205B%2DDAC.> [Accessed 2 June 2022].Higgins, J., 2001. Aviation Photo #0153792: Hawker Siddeley HS-121 Trident 1E - Cyprus Airways. [online] Airliners.net. Available at: <https://www.airliners.net/photo/Cyprus-Airways/Hawker-Siddeley-HS-121-Trident-1E/153792> [Accessed 2 June 2022].

23 Ιουλίου
Το πρωί της 23ης Ιουλίου, άρχισαν πάλι οι επιθέσεις ενάντια του αεροδρομίου αλλά αυτη την φορά, με την ενεργή εμπλοκή του 41ου Λόχου Κρούσεων της Α' Μ.Κ.Αδάμου, Μ., 2019. Δεκαετία Εν Όπλοις, 1964-1974, Συνοπτική Ιστορία των Δυνάμεων Καταδρομών στην Κύπρο. 1st ed. Σωτήρα Αμμοχώστου: Κυπριακό Ινστιτούτο Επιστημονικών και Ιστορικών Ερευνών, pp.166.

Οι Καταδρομείς παρατήρησαν ότι τουρκικά στρατεύματα άρχισαν να προχωρούν προς τον φράχτη και έλαβαν διαταγές να κάνουν προειδοποιητικές βολές ενάντια τον Τούρκων.Αδάμου, Μ., 2019. Δεκαετία Εν Όπλοις, 1964-1974, Συνοπτική Ιστορία των Δυνάμεων Καταδρομών στην Κύπρο. 1st ed. Σωτήρα Αμμοχώστου: Κυπριακό Ινστιτου΄΄το Επιστημονικών και Ιστορικών Ερευνών, pp.166. Έγινε φανερό ότι οι Τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις προσπαθούσαν να τους υπερφαλαγγίσουν.Chronopoulos, V., 2013. Alpha Raiders Squadron in Cyprus 1974. [online] SOFREP. Available at: <https://sofrep.com/news/alpha-raiders-squadron-in-cyprus1974/> [Accessed 2 June 2022].

Στις 11 π.μ. άρχισε κανονική μάχη με τουρκικά άρματα μάχης (Πιθανόν M47 Patton) και όλμοι 81 χιλ. άρχισαν να χτυπούν Ελληνικές θέσεις και όπως ερχόταν ο 3ος Λόχος Κρούσεως, δέχθηκαν σφοδρά πυρά από τους επιτιθέμενους και τα αυτοκίνητα που ήταν μέσα οι Ταξίαρχοι Αβραμίδης και Κυριάκος, χτυπήθηκαν και τα αυτοκίνητα τους, πέσαν σε χαντάκι αλλά μετά από λίγο, ενώ οι Τούρκοι ρίχναν πυρά πάνω τους, κατάφεραν να ξεφύγουν από την ζώνη κίνδυνου. Κατά την διάρκεια αυτού, Τουρκικά τεθωρακισμένα άρχισαν να κινούνται προς τα δυτικά, προσπαθώντας να καλύψουν τους Τούρκους πεζικάριους που έρχονταν από τον βορρά, έτσι να τους υπερφαλαγγίσουν με ένα αντίστροφο "L".
Το αυτοκίνητο το Ταγματάρχη Παπαμελετίου είχε επίσης χτυπηθεί και ακινητοποιήθηκε μερικά μέτρα κοντά στης πύλες του αεροδρομίου με τον Παπαμελετίου να δέχετε πυρά από της Τουρκικές θέσεις και από της θέσεις της ΟΥΝΦΙΚΥΠ, όμως εντέλει "απελευθερώθηκε" με την βοήθεια από όχημα BTR της Εθνικής Φρουράς και στο τέλος είχε τραυματιστεί σοβαρά ένας καταδρομέας.

Μέχρι το μεσημέρι της 23ης Ιουλίου η επίθεση των Τούρκων αποκρούστηκε από τις Ελληνικές δυνάμεις και οι Τούρκοι υποχωρήσαν.Αδάμου, Μ., 2019. Δεκαετία Εν Όπλοις, 1964-1974, Συνοπτική Ιστορία των Δυνάμεων Καταδρομών στην Κύπρο. 1st ed. Σωτήρα Αμμοχώστου: Κυπριακό Ινστιτούτο Επιστημονικών και Ιστορικών Ερευνών, pp.167.Erickson, D. and Uyar, D., 2020. Phase Line Attila: The Amphibious Campaign for Cyprus, 1974. Quantico, Virginia: Marine Corps University Press, p.155.

Δείτε επίσης
 Στρατιωτική Επιχείρηση ΝΙΚΗ

Σημειώσεις

Κατηγορία:Τουρκική εισβολή στην Κύπρο