Ταξική συνείδηση

Στον μαρξισμό, ταξική συνείδηση αποκαλείται το σύνολο των πεποιθήσεων που έχει ένα άτομο σχετικά με την κοινωνική του τάξη ή την οικονομική του θέση στην κοινωνία, τη δομή της τάξης του και τα ταξικά του συμφέροντα. Σύμφωνα με τον Καρλ Μαρξ, αποτελεί συνειδητοποίηση που είναι το κλειδί για να πυροδοτήσει μια επανάσταση που θα «εγκαθίδρυε μια δικτατορία του προλεταριάτου, μετατρέποντάς το από μια μισθωτή, χωρίς περιουσία μάζα σε άρχουσα τάξη».

Στις αρχές του 19ου αιώνα, οι όροι εργατική τάξη και μεσαία τάξη είχαν ήδη αρχίσει να χρησιμοποιούνται: «Η παλιά κληρονομική αριστοκρατία, ενισχυμένη από τους νέους ευγενείς που όφειλαν την επιτυχία τους στο εμπόριο, τη βιομηχανία και τα επαγγέλματα, εξελίχθηκε σε μια "ανώτερη τάξη". Η συνείδησή της σχηματίστηκε εν μέρει από δημόσια σχολεία (με τη βρετανική έννοια όπου αναφέρεται σε μια μορφή ιδιωτικού σχολείου) και πανεπιστήμια. Η ανώτερη τάξη διατήρησε επίμονα τον έλεγχο του πολιτικού συστήματος, στερώντας όχι μόνο τις εργατικές τάξεις αλλά οι μεσαίες τάξεις μιας εκπροσώπησης στην πολιτική διαδικασία».

Ενώ ο Μαρξ σπάνια χρησιμοποιούσε τον όρο «ταξική συνείδηση», έκανε τη διάκριση μεταξύ της «τάξης καθεαυτή», η οποία ορίζεται ως μια κατηγορία ανθρώπων που έχουν κοινή σχέση με τα μέσα παραγωγής. και μια «τάξη για τον εαυτό της», η οποία ορίζεται ως ένα στρώμα οργανωμένο στην ενεργό επιδίωξη των δικών του συμφερόντων.

Ο καθορισμός της κοινωνικής τάξης ενός ατόμου μπορεί να είναι καθοριστικός για τη συνειδητοποίησή του. Οι μαρξιστές ορίζουν τις τάξεις με βάση τη σχέση τους με τα μέσα παραγωγής, ειδικά με το αν κατέχουν κεφάλαιο. Οι μη μαρξιστές κοινωνικοί επιστήμονες διακρίνουν διάφορα κοινωνικά στρώματα με βάση το εισόδημα, το επάγγελμα ή το καθεστώς.

Παραπομπές

Κατηγορία:Μαρξισμός