Φαιός πελεκάνος

Ο φαιός πελεκάνος (επιστημονική-λατινική ονομασία Pelecanus occidentalis) είναι είδος πελεκάνου, το ένα από τα τρία που ζουν στην αμερικανική ήπειρο και το ένα από τα δύο, που τρέφονται καταδυόμενα μέσα στο νερό. Συναντάται στη μεν ακτή του Ατλαντικού από το Νιου Τζέρσεϊ μέχρι τις εκβολές του Αμαζονίου, στη δε ακτή του Ειρηνικού από τη Βρετανική Κολομβία μέχρι τη βόρεια Χιλή, συν τα Νησιά Γκαλαπάγκος. Το είδος αυτό έχει 5 υποείδη, τα οποία σε γενικές γραμμές έχουν λευκή κεφαλή και σκούρο γκρίζο-καφέ σώμα. Ο φαιός πελεκάνος τρέφεται κυρίως με ψάρια, αλλά κάποτε τρώει και αμφίβια, οστρακόδερμα, αβγά και νεοσσούς άλλων ειδών πτηνών. Φωλιάζει σε αποικίες σε απομονωμένες περιοχές, συχνά πάνω σε μικρά νησιά, σε εδάφη με βλάστηση ανάμεσα σε αμμόλοφους, σε συστάδες θάμνων και δέντρων, καθώς και σε μαγκρόβια βλάστηση. Τα θηλυκά γεννούν δύο ή τρία λευκά αβγά, η επώαση των οποίων διαρκεί 28 έως 30 ημέρες με αμφότερους τους γονείς να μοιράζονται το καθήκον αυτό. Οι νεοσσοί έχουν ρόδινο χρώμα αμέσως μετά την εκκόλαψή τους, το οποίο γίνεται γκρίζο ή σχεδόν μαύρο μέσα σε 4 έως 14 ημέρες. Για να πετάξουν χρειάζονται κατά μέσο όρο 63 ημέρες από την εκκόλαψη, ενώ κάποια ημέρα στην έκτη έως την ένατη εβδομάδα της ζωής τους εγκαταλείπουν τη φωλιά και συγκεντρώνονται σε μικρές ομάδες.

Ο φαιός πελεκάνος έχει ανακηρυχθεί «εθνικό πτηνό» σε μερικές νησιωτικές χώρες της Καραϊβικής: στον Άγιο Μαρτίνο, στο Μπαρμπάντος, στον Άγιο Χριστόφορο και Νέβις, καθώς και στα Τερκς και Κέικος. Επιπλέον, είναι το «επίσημο» πτηνό της πολιτείας Λουιζιάνα των ΗΠΑ, εμφανιζόμενος στη σφραγίδα και τη σημαία της.

Ταξινομική
Ο φαιός πελεκάνος περιγράφηκε από τον μεγάλο Σουηδό ζωολόγο Κάρολο Λινναίο στη 12η έκδοση του βιβλίου του Systema Naturae (έτος 1766), όπου του δόθηκε η σημερινή του διωνυμική ονομασία: Pelecanus occidentalis. Ανήκει στον κλάδο του Νέου Κόσμου του γένους Pelecanus.

Σήμερα γίνονται δεκτά γενικώς τα παρακάτω πέντε υποείδη φαιού πελεκάνου. Αυτά είναι γενετικώς διαφοροποιημένα, παρά το ότι έχουν σχεδόν την ίδια εμφάνιση, και ξεχωρίζουν συνήθως από τα διαφορετικά ενδιαιτήματά τους. :

 Εικόνα  Υποείδος  Γεωγραφική κατανομή120px P. o. californicus(Ridgway, 1884)  Αναπαράγεται στα παράλια της Καλιφόρνια και της Μπάχα Καλιφόρνια, νοτίως έως το Χαλίσκο. Η μη-αναπαραγωγική κατανομή του εκτείνεται βορείως κατά μήκος των ακτών του Ειρηνικού Ωκεανού έως τη Βρετανική Κολομβία και νοτίως έως τη Γουατεμάλα. Σπανίως παρατηρείται στο Ελ Σαλβαδόρ.120px P. o. carolinensis (Gmelin, 1789)  Αναπαράγεται στις ανατολικές ΗΠΑ, από το Μέριλαντ έως τον Κόλπο του Μεξικού, σε όλη την ακτογραμμή του Κόλπου και την Καραϊβική. Νοτίως φθάνει έως την Ονδούρα (και την ακτή της στον Ειρηνικό Ωκεανό), την Κόστα Ρίκα και τον Παναμά. Η μη-αναπαραγωγική κατανομή του εκτείνεται από τη Νέα Υόρκη μέχρι τη Βενεζουέλα.120px P. o. occidentalis(Linnaeus, 1766)  Αναπαράγεται στις Μεγάλες και τις Μικρές Αντίλλες, τις Μπαχάμες, την Κολομβία και τη Βενεζουέλα, μέχρι το Τρίνινταντ και Tομπάγκο.120px P. o. murphyi(Wetmore, 1945)  Συναντάται από τη δυτική Κολομβία έως το Εκουαδόρ και (χωρίς να αναπαράγεται) στο βόρειο Περού.120px P. o. urinator(Wetmore, 1945)  Συναντάται μόνο στα Νησιά Γκαλαπάγκος.

Ο φαιός πελεκάνος ανήκει σε έναν κλάδο που περιλαμβάνει τον πελεκάνο του Περού (P. thagus) και τον αμερικανικό λευκό πελεκάνο (P. erythrorhynchos). Ο πελεκάνος του Περού ταξινομείτο παλαιότερα ως υποείδος του φαιού πελεκάνου, αλλά πλέον θεωρείται ξεχωριστό είδος, καθώς έχει αρκετά μεγαλύτερο μέγεθος (περίπου το διπλάσιο βάρος από εκείνο του φαιού), διαφέρει στο χρώμα του ράμφους και το πτέρωμα, και δεν υβριδίζεται με τον φαιό, παρά την κοινή παρουσία τους σε μεγάλη περιοχή.

Το 1932 ο Τζέιμς Λ. Πήτερς διαχώρισε τον αμερικανικό λευκό πελεκάνο από τον φαιό (και από τον πελεκάνο του Περού) σε μονοτυπικά υπογένη. Αυτός ο διαχωρισμός υποστηρίχθηκε το 1979 από μελέτες των Γάλλων ορνιθολόγων Ζαν Ντορστ και Ραούλ Μουζέν. Φυλογενετικά δέντρα με βάση το γενετικό υλικό τους, με πρωτοπόρα τη μελέτη του 1990 από τους Τσαρλς Σίμπλυ και Τζον Άλκβιστ, που έγινε με την τεχνική του υβριδισμού DNA-DNA, έδειξαν ότι ο αμερικανικός λευκός πελεκάνος, ο μεγάλος λευκός πελεκάνος και ο αυστραλιανός πελεκάνος είναι αδελφά είδη, και ότι ο φαιός πελεκάνος είχε τη μεγαλύτερη απόκλιση από όλα.

Περιγραφή
Ο φαιός πελεκάνος είναι το μικρότερο από τα οκτώ είδη πελεκάνου που ζουν σήμερα στον κόσμο, αν και συχνά είναι ένα από τα μεγαλύτερα θαλασσοπούλια των περιοχών όπου συχνάζει.Daniels, R.C., White, T.W., & Chapman, K.K.: «Sea-level rise: destruction of threatened and endangered species habitat in South Carolina», Environmental management, τόμ. 17(3), έτος 1993, σσ. 373-385 Το μήκος του είναι 1 έως 1,52 μέτρο, ενώ το άνοιγμα πτερύγων του είναι 2,03 έως 2,28 μέτρα. Το βάρος των ώριμων ατόμων ξεκινά από τα 2 κιλά και μπορεί να φθάσει έως τα 5, περίπου το μισό του βάρους των άλλων αμερικανικών ειδών πελεκάνου. Το μέσο βάρος δείγματος 47 θηλυκών από τη Φλόριντα υπολογίσθηκε σε 3,17 κιλά, ενώ το μέσο βάρος 56 αρσενικών σε 3,7 κιλά.<ref>Schreiber, R.W., Schreiber, E.A., Anderson, D.W., & Bradley, D.W. (1989). «Plumages and molts of Brown Pelicans» , Natural History Museum of Los Angeles County Contributions to Science, 402</ref> Το ράμφος του, όπως και όλων των πελεκάνων, έχει μεγάλο μήκος, από 28 μέχρι 34,8 εκατοστά.

Το πτέρωμα του βασικού υποείδους, του Pelecanus occidentalis occidentalis, την εποχή της αναπαραγωγής είναι λευκό στην κεφαλή με κιτρινωπή την κορυφή. Ο λαιμός είναι καστανός, αλλά το επάνω μέρος του φέρει λευκές γραμμές κατά μήκος της βάσης του θύλακα του ράμφους, ενώ το κατώτερο μέρος της εμπρόσθιας πλευράς του λαιμού έχει χλομό κιτρινωπό «μπάλωμα». Το κάτω όριο του αυχένα είναι ασημόγκριζο, όπως και η περιοχή κάτω από τις πτέρυγες και η επάνω πλευρά των πτερύγων, με μια καφετιά απόχρωση. Το πτέρωμα επάνω από την ουρά είναι ασημόλευκο στο κέντρο, ενώ τα άκρα των πτερύγων είναι σχεδόν μαύρα.. Γενικώς η ουρά είναι σκούρα γκρίζα, με μεταβλητές ασημί αποχρώσεις. Η κάτω σιαγόνα είναι γκριζόμαυρη, ενώ ο θύλακας πρασινόμαυρος Το στήθος και η κοιλιά είναι σκουρόχρωμα, ενώ τα πόδια μαύρα. Το ράμφος είναι γκριζόλευκο με φαιά (καφετιά) απόχρωση και διάστικτο με χλομές κεραμιδί κηλίδες. Το αρσενικό και το θηλυκό είναι πολύ παρόμοια μεταξύ τους, με το θηλυκό να είναι ελαφρώς μικρότερο. Επιπλέει με άνεση στο νερό, καθώς έχει κάτω από το δέρμα και στα οστά σάκους με αέρα. Πετά με χάρη, ενώ βαδίζει αδέξια στο έδαφος.

Εκτός της εποχής αναπαραγωγής έχει λευκή κεφαλή και λαιμό, ενώ το ρόδινο δέρμα γύρω από τα μάτια γίνεται θαμπό και γκρίζο. Ο θύλακας παίρνει χρώμα μεταξύ του χρώματος της ώχρας και του πράσινου λαδί, ενώ τα πόδια γίνονται γκρίζα. Οι ίριδες των ματιών έχουν χρώμα από γαλάζιο μέχρι κιτρινόλευκο, που γίνεται καφετί την εποχή της αναπαραγωγής.

Τα νεαρά άτομα είναι παρόμοια, αλλά με γενικά γκρίζο-καφετί χρώμα (και η κεφαλή και ο λαιμός) και λιγότερο σκούρο κάτω μέρος. Η ουρά και τα ερειστικά πούπουλα είναι πιο καφετιά από τα αντίστοιχα μέρη των ενηλίκων. Οι ίριδες των ματιών τους είναι σκούρες καφετιές, ενώ το δέρμα του προσώπου έχει γαλαζωπή απόχρωση. Το ράμφος τους είναι γκρίζο με κιτρινόλευκο έως πορτοκαλί άκρο και ροδόγκριζο θύλακα. Αποκτούν το πτέρωμα των ενηλίκων μετά την ηλικία των τριών ετών.

Ο φαιός πελεκάνος ξεχωρίζει εύκολα από τον αμερικανικό λευκό πελεκάνο από το σκούρο χρώμα του, το μικρότερο μέγεθός του και από το ότι καταδύεται ορμώντας από τον αέρα για να πιάσει ψάρια.

Η φωνή του φαιού πελεκάνου παρουσιάζει μεγάλη ποικιλία, αλλά είναι τραχιά.

Ενδιαίτημα
Μετά την εποχή του φωλιάσματος, οι φαιοί πελεκάνοι της Βόρειας Αμερικής αποδημούν σε κοπάδια προς τα βόρεια κατά μήκος των ακτών, και επιστρέφουν σε θερμότερα νερά για να ξεχειμωνιάσουν. Το καλοκαίρι μπορεί να παρατηρηθούν ακόμα και στον Καναδά.

Ο πελεκάνος του Περού και ο φαιός πελεκάνος αποτελούν τα μόνα πραγματικά θαλάσσια είδη πελεκάνου., με ενδιαίτημα κυρίως την παλιρροιακή περιοχή στη νηριτική ζώνη και τα θερμά ύδατα των εκβολών μεγάλων ποταμών. Συναντάται επίσης σε μαγκρόβια δάση και προτιμά τα αβαθή νερά, ιδίως κοντά σε όρμους και παραλίες. Αποφεύγει την ανοικτή θάλασσα, σπανίως παρατηρούμενος σε αποστάσεις άνω των τριάντα χιλιομέτρων από την ακτή. Κάποια νεαρά άτομα μπορεί να φθάσουν μέχρι και σε λίμνες γλυκού νερού μακριά από τη θάλασσα. Κουρνιάζει πάνω σε βράχους, στο νερό, σε αποβάθρες, σε αμμουδιές και αλλού.

Αποδημία
Οι περισσότεροι πληθυσμοί φαιού πελεκάνου δεν είναι αποδημητικοί και απλώς μετακινούνται από και προς τις περιοχές αναπαραγωγής, ή από μια περιοχή αναπαραγωγής σε μια άλλη. Αποδημητική συμπεριφορά παρατηρείται, όπως προαναφέρθηκε, στις βορειότερες περιοχές της γεωγραφικής κατανομής του πελεκάνου, αλλά αυτές οι μετακινήσεις δεν είναι σταθερές και εξαρτώνται από τις εκάστοτε τοπικές συνθήκες. Προς τα νότια, περιπλανώνται κάποτε μέχρι και τη Γη του Πυρός. Ή παρουσία τους έχει καταγραφεί έξω από την ανατολική ακτή της Βραζιλίας, στην πολιτεία Αλαγκόας. Σπανίως περιπλανώνται μακριά από τη θάλασσα, κυρίως εξαιτίας τυφώνων ή ακραίου φαινομένου Ελ Νίνιο, με περιπτώσεις να έχουν αναφερθεί στις κολομβιανές Άνδεις. Υπάρχουν 4 καταγραφές τους στη λεκάνη του Αμαζονίου πολύ μακριά από τη θάλασσα.

Συμπεριφορά
Ο φαιός πελεκάνος είναι πολύ κοινωνικό ζώο. Ζει όλο το έτος σε κοπάδια αμφότερων των φύλων. Πετάει σε ομάδες, με το κεφάλι του να κρατείται πίσω στους ώμους και το ράμφος να ακουμπά πάνω στον διπλωμένο λαιμό. Κάποτε πετούν σε σχηματισμό V, αλλά συνήθως σε κανονικές γραμμές ή σε σμήνος, συχνά χαμηλά πάνω από την επιφάνεια του νερού. Προκειμένου να μην εισδύει νερό μέσα στα ρουθούνια τους, το εσωτερικό τους είναι στενότερο.

Διατροφή
Ο φαιός πελεκάνος τρέφεται κυρίως με ψάρια. Μέχρι και το 90% της τροφής του μπορεί να αποτελείται από ψάρια της οικογένειας της ρέγγας και της σαρδέλας, τις κλυπεΐδες, ενώ και οι πληθυσμοί του γαύρου είναι ιδιαιτέρως σημαντικοί για την επιτυχία της αναπαραγωγής του φαιού πελεκάνου. Κάποια άλλα ψάρια σημαντικά για τη διατροφή του πελεκάνου είναι ο λαγόδων, ο αρχόσαργος, τα αθερινόμορφα, οι κέφαλοι και ψάρια της οικογένειας Fundulidae. Οι φαιοί πελεκάνοι της νότιας Καλιφόρνια βασίζονται πολύ στη σαρδέλα του Ειρηνικού ως πηγή τροφής (έως και το 26% της συνολικής προσλήψεως τροφής). Εκτός από ψάρια, ο φαιός πελεκάνος τρέφεται και με Καρκινοειδή, ιδίως γαρίδες, και περιπτωσιακά με αμφίβια ή αβγά και νεοσσούς πουλιών (ερωδιών, αλκιδών, ακόμα και του δικού του είδους).

Καθώς ο φαιός πελεκάνος πετάει σε μέγιστο ύψος 18 έως 21 μέτρων πάνω από τη θάλασσα, μπορεί να βλέπει κοπάδια ψαριών. Ψαρεύει καταδυόμενος με το ράμφος, σαν αλκυόνη, βυθιζόμενος συχνά τελείως κάτω από το νερό για μερικά δευτερόλεπτα καθώς συλλαμβάνει τη λεία του. Εκτός από τον πελεκάνο του Περού, ο φαιός είναι ο μόνος πελεκάνος που συλλαμβάνει τη λεία του με κατάδυση, με όλα τα άλλα είδη πελεκάνου να επιπλέουν στην επιφάνεια του νερού και απλώς να βυθίζουν σε αυτό το ράμφος και τον λαιμό τους.Arnqvist, G.: «Brown pelican foraging success related to age and height of dive», The Condor, τόμ. 94(2), έτος 1992, σσ. 521-522.Zavalaga, C.B., Dell'Omo, G., Becciu, P., & Yoda, K. (2011): «Patterns of GPS tracks suggest nocturnal foraging by incubating Peruvian pelicans (Pelecanus thagus)». PloS one, τόμ. 6(5), e19966. Μόλις βγει στην επιφάνεια, αδειάζει το νερό από τον θύλακά του, στον οποίο παραμένουν τα ψάρια, τα οποία καταπίνει. Αποτελεί κάποιες φορές στόχο κλεπτοπαρασιτισμού από άλλα ιχθυοφάγα πτηνά, που τού κλέβουν την τροφή, όπως είναι οι γλάροι και οι φρεγάτες. Ο φαιός πελεκάνος μπορεί να πίνει θαλάσσιο νερό χάρη στη μεγάλη ικανότητα ειδικών αδένων του να απεκκρίνουν αλάτι.

Αναπαραγωγή
Ο φαιός πελεκάνος είναι σειριακά μονογαμικό είδος, δηλαδή το κάθε άτομο έχει μόνο ένα ταίρι την κάθε αναπαραγωγική εποχή, αλλά δεν κρατά το ίδιο για όλη του τη ζωή. Η εποχή αυτή κορυφώνεται τον Μάρτιο και τον Απρίλιο. Το αρσενικό επιλέγει μια θέση για την κατασκευή φωλιάς και εκτελεί μια σειρά κινήσεων της κεφαλής προκειμένου να προσελκύσει ένα θηλυκό. Στον χώρο της φωλιάς αμφότερα τα φύλα προβαίνουν σε πιο εκτεταμένες επιδείξεις των αισθημάτων τους, όπως υποκλίσεις, στροφές, ανόρθωση πάνω στα αδύναμα πόδια τους και πιθανώς χαμηλές φωνές που ακούγονται σαν ένα «ραααα».

Μόλις ένα ζεύγος συνάψει δεσμό, η μεταξύ τους επικοινωνία διατηρείται σε ένα ελάχιστο. Το είδος σχηματίζει αποικίες, μερικές από τις οποίες διατηρούνται επί πολλά έτη. Εξαιτίας ίσως παρενοχλήσεων, προσβολών από τσιμπούρια ή μεταβολές στην ποσότητα διαθέσιμης τροφής, οι αποικίες αλλάζουν συχνά τοποθεσία. Οι φαιοί πελεκάνοι φωλιάζουν σε απομονωμένες περιοχές, συχνά πάνω σε μικρά νησιά, σε εδάφη με βλάστηση ανάμεσα σε αμμόλοφους, σε συστάδες θάμνων και δέντρων, καθώς και σε μαγκρόβια βλάστηση, αλλά κάποιες φορές και σε απόκρημνες ακτές. Στις τοποθεσίες φωλιάσματος παρατηρείται συνήθως συνωστισμός, καθώς η επικράτεια του ενός ζεύγους μπορεί να απέχει μόλις 1 μέτρο από εκείνη του γειτονικού ζεύγους. Συνήθως η φωλιά κατασκευάζεται από το θηλυκό, με υλικά καλάμια, φύλλα, βότσαλα και μικρά κλαδιά. Το εσωτερικό της είναι ένα βαθούλωμα καλυμμένο από πούπουλα και προστατευμένο από ένα τοίχωμα ύψους 10 έως 25 εκατοστών από χώμα και διάφορα άλλα σκόρπια υλικά. Η βάση είναι επίσης υπερυψωμένη από 0,9 έως και 3 μέτρα πάνω από την επιφάνεια του εδάφους. Εάν συμβεί απώλεια των αβγών από τη φωλιά και είναι ακόμα νωρίς στην αναπαραγωγική περίοδο, μπορεί να υπάρξει και δεύτερη ωοτοκία.

Τα θηλυκά γεννούν δύο ή τρία λευκά αβγά (κάποτε μέχρι τέσσερα) σε κάθε ωοτοκία, που έχουν κανονικό (οβάλ) σχήμα, διαστάσεις 76 επί 51 χιλιοστά και χρώμα «λευκής κιμωλίας». Η επώασή τους διαρκεί 28 έως 30 ημέρες με αμφότερους τους γονείς να μοιράζονται το καθήκον αυτό, κρατώντας τα αβγά ζεστά πάνω στα πόδια τους ή κάτω από αυτά. οι νεοσσοί έχουν μάζα περί τα 60 γραμμάρια και ρόδινο χρώμα αμέσως μετά την εκκόλαψή τους, το οποίο γίνεται γκρίζο ή σχεδόν μαύρο μέσα σε 4 έως 14 ημέρες. Για να πετάξουν χρειάζονται κατά μέσο όρο 63 ημέρες από την εκκόλαψη, ενώ κάποια ημέρα στην έκτη έως την ένατη εβδομάδα της ζωής τους εγκαταλείπουν τη φωλιά και συγκεντρώνονται σε μικρές ομάδες. Η πιθανότητα επιβιώσεως μπορεί να φθάσει το 100% για τον νεοσσό που εκκολάπτεται πρώτος, ενώ είναι περίπου 60% για αυτόν που εκκολάπτεται δεύτερος και μόλις 6% για τον τρίτο.

Οι γονείς μπορούν να βγάζουν χωνευμένη τροφή από τον στόμαχό τους και να ταΐζουν με αυτή τα μικρά τους μέχρι που να μπορέσουν να πετάξουν. Σε ηλικία περίπου 35 ημερών μετά την εκκόλαψή τους οι νεοσσοί περπατούν για πρώτη φορά έξω από τη φωλιά και αρχίζουν να πετούν 71 έως 88 ημέρες μετά την εκκόλαψή τους. Οι γονείς παραμένουν μαζί τους για λίγο καιρό ακόμη, συνεχίζοντας να τα ταΐζουν. Στους 8 μέχρι 10 μήνες του ταΐσματος από τους γονείς τους, τα μικρά πελεκανάκια καταναλώνουν περίπου 70 κιλά ψάρια. Τα νεαρά άτομα φθάνουν στη σεξουαλική ωριμότητα (και το ενήλικο πτέρωμά τους) σε ηλικία τριών έως πέντε ετών. Η μέγιστη ηλικία που έχει φθάσει φαιός πελεκάνος έχει καταγραφεί για έναν πελεκάνο σε αιχμαλωσία και είναι 31+ έτη.

 Θηρευτές και παράσιτα 
Θηρευτές αυγών και νεοσσών του πελεκάνου είναι οι γλάροι, αρπακτικά πτηνά (ιδίως ο λευκοκέφαλος θαλασσαετός), το είδος Ctenosaura pectinata (σαύρα συγγενής του ιγκουάνα), ο αμερικανικός αλιγάτορας, όρνεα, αδέσποτες γάτες και σκύλοι, ρακούν, ο ψαροκόρακας (Corvus ossifragus) και άλλες κορακίδες. Οι απώλειες μειώνονται πιθανώς όταν η αποικία βρίσκεται πάνω σε νησί. Σπανίως, ερυθροί λύγκες έχουν καταγραφεί να τρώνε νεοσσούς, αλλά και τραυματισμένα ενήλικα άτομα. Η επίθεση σε ενήλικες φαιούς πελεκάνους αναφέρεται σπανίως, αλλά έχουν αναφερθεί περιπτώσεις που έχουν αποτελέσει τη λεία λευκοκέφαλων θαλασσαετών. Επίσης, νοτιοαμερικανικοί θαλάσσιοι λέοντες και μεγάλοι καρχαρίες έχουν παρατηρηθεί να τρώνε ενήλικες φαιούς πελεκάνους, συλλαμβάνοντάς τους από κάτω όταν τα πουλιά επιπλέουν στην επιφάνεια της θάλασσας. Το επιθέτικό κόκκινο μυρμήγκι Solenopsis invicta είναι γνωστό ότι τρώει νεοσσούς που μόλις έχουν εκκολαφθεί. Καθώς συμβαίνει και με όλα τα άλλα είδη πελεκάνου, οι φαιοί πελεκάνοι είναι πολύ ευαίσθητοι σε οχλήσεις από ανθρώπους (τουρίστες ή ψαράδες ή όποιους άλλους ανεξαιρέτως) στις θέσεις φωλιάσματος και μπορεί ακόμα και να εγκαταλείψουν τις φωλιές τους υπό τέτοιες συνθήκες.Brown Pelican. Smithsonian's National Zoological Park Παρόλο ότι εξαιτίας του μεγάλου μεγέθους τους τα ενήλικα άτομα σπανίως θηρεύονται από άλλα όντα, υποφέρουν συνήθως από όχι λίγα διαφορετικά γένη παρασιτικών σκωλήκων, όπως τα Petagiger, Echinochasmus, Phagicola, Mesostephanus και Contracaecum, εξαιτίας της διατροφής του με κέφαλους και άλλα τέτοια είδη ψαριών.

 Σχέση με τον άνθρωπο 
Ως συνήθης παρουσία σε πολυσύχναστες σήμερα παραλιακές περιοχές, ο φαιός πελεκάνος διετρέχει ως έναν βαθμό κινδύνους από ψαράδες των οποίων την ψαριά τρώει (ιδίως από παραγάδια) και από ταχύπλοα σκάφη. Στις αρχές του 20ού αιώνα το κυνήγι αποτελούσε μείζονα αιτία θανάτου για το πτηνό αυτό, και μερικοί άνθρωποι το κυνηγούν ακόμα για τα πούπουλά του, ή συλλέγουν τα αβγά του, στις ακτές της Καραϊβικής, στην Κεντρική και Νότια Αμερική, και σπανιότερα στις ΗΠΑ, παρά το ότι στην τελευταία χώρα προστατεύεται με νόμο ήδη από το 1918.

 Στον πολιτισμό 
Ο φαιός πελεκάνος είναι το «εθνικό πτηνό» σε μερικές νησιωτικές χώρες της Καραϊβικής: στον Άγιο Μαρτίνο, στο Μπαρμπάντος, στον Άγιο Χριστόφορο και Νέβις, καθώς και στα Τερκς και Κέικος. Επιπλέον, είναι το «επίσημο» πτηνό της πολιτείας Λουιζιάνα των ΗΠΑ από το 1902, εμφανιζόμενος στη σφραγίδα της και από το 1912 και στη σημαία της. Η Λουιζιάνα φέρει και την προσωνυμία «The Pelican State». Στα πλαίσια αυτά, ο φαιός πελεκάνος είναι ειδικότερα μία από τις μασκότ του Πανεπιστημίου Τουλέιν της Νέας Ορλεάνης και εικονίζεται στο επάνω μέρος της σφραγίδας του, όπως και στην κορυφή του εμβλήματος του Πανεπιστημίου των Δυτικών Ινδιών. Επίσης, η ομάδα καλαθοσφαιρίσεως του NBA Νιου Ορλίνς Πέλικανς ονομάσθηκε έτσι προς τιμή του φαιού πελεκάνου.

Στην κινηματογραφική ταινία του 1993 The Pelican Brief, που βασίζεται στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Τζων Γκρίσαμ, μια νομικός εικάζει ότι οι δολοφόνοι δύο δικαστών του ανώτατου δικαστηρίου είχαν ως κίνητρο την επιθυμία για γεωτρήσεις πετρελαίου σε έναν υγρότοπο της Λουιζιάνας που ήταν ενδιαίτημα του φαιού πελεκάνου. Το ίδιο έτος η γνωστή ταινία Τζουράσικ Παρκ έδειχνε φαιούς πελεκάνους στο τέλος της. Το 1998 ο Αμερικανός διευθυντής ορχήστρας Ντέιβιντ Γούνταρντ διεύθυνε την εκτέλεση ενός ρέκβιεμ για έναν φαιό πελεκάνο της Καλιφόρνια στο ανάχωμα της παραλίας όπου είχε πέσει νεκρό το πουλί. Το 2003 η ταινία κινούμενων σχεδίων Ψάχνοντας τον Νέμο, ένας φαιός πελεκάνος (του οποίου τη φωνή δίνει στο πρωτότυπο ο Τζέφρεϊ Ρας με αυστραλιανή προφορά) παριστάνεται ως ένας φιλικός και ενάρετος χαρακτήρας, με το όνομα «Νάιτζελ». Το περίεργο είναι ότι η υπόθεση αυτής της ταινίας διαδραματίζεται στην Αυστραλία, όπου το μοναδικό είδος πελεκάνου είναι ο αυστραλιανός πελεκάνος.

Παραπομπές

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Ο Pelecanus occidentalis στα Wikispecies Ο φαιός πελεκάνος στο EBird.org Φωτογραφίες στο VIREO του Πανεπιστημίου Ντρέξελ
 Φωτογραφίες στο Flickr''

Κατηγορία:Πελεκανίδες
Κατηγορία:Πτηνά της Αμερικής
Κατηγορία:Πανίδα του Ισημερινού
Κατηγορία:Πανίδα του Μεξικού
Κατηγορία:Λουιζιάνα