Τσάι στη Σαχάρα (ταινία)

Το Τσάι στη Σαχάρα (Πρωτότυπος τίτλος: The Sheltering Sky) είναι βρετανοϊταλική δραματική ταινία του 1990 σε σκηνοθεσία Μπερνάρντο Μπερτολούτσι με πρωταγωνιστές την Ντέμπρα Γουίνγκερ και τον Τζον Μάλκοβιτς. Η ταινία βασίζεται στο ομώνυμο μυθιστόρημα του 1949 του Πολ Μπόουλς (ο οποίος εμφανίζεται σε έκτακτο ρόλο) για ένα ζευγάρι που ταξιδεύει στη Βόρεια Αφρική με την ελπίδα να αναζωπυρώσει τον γάμο του, αλλά σύντομα πέφτει θύματα των κινδύνων που το περιβάλλουν. Η ιστορία κορυφώνεται με τον άνδρα να αρρωσταίνει βαριά σε μια πολύ απομακρυσμένη περιοχή της ερήμου Σαχάρα, απ' όπου τα γεγονότα γίνονται καταστροφικά.

 Πλοκή 
Τρεις Αμερικανοί από τη Νέα Υόρκη φτάνουν στο Οράν της Γαλλικής Αλγερίας το 1947. Ο Πορτ Μόρεσμπι και η σύζυγός του Κιτ συνοδεύονται από τον φίλο τους Τζορτζ Τάνερ σε ένα ταξίδι που θα τους πάει βαθιά στην έρημο Σαχάρα. Ο Τάνερ παρατηρεί: «Είμαστε πιθανώς οι πρώτοι τουρίστες που είχαν μετά τον πόλεμο», στον οποίο η Κιτ απαντά «Δεν είμαστε τουρίστες. Είμαστε ταξιδιώτες». Ενώ ο Τάνερ σχεδιάζει να επιστρέψει στο σπίτι σε λίγες εβδομάδες, ο Πορτ και η Κιτ σχεδιάζουν να μείνουν για ένα ή δύο χρόνια.

Εν αναμονή της μεταφοράς σε ένα ξενοδοχείο, η ομάδα συναντά ένα ζευγάρι Αγγλών ταξιδιωτών, την κυρία Λάιλ, ταξιδιωτική συγγραφέα, και τον Έρικ, τον ενήλικο γιο της. Η μητέρα του Έρικ δεν του δίνει ποτέ χρήματα, γι' αυτό εκείνος ζητά πάντα πίστωση και δάνεια. Καθώς φτάνουν στο ξενοδοχείο, κάθονται στο μπαρ του ξενοδοχείου και τους παρατηρεί ένας ηλικιωμένος άνδρας που κάθεται μόνος σε ένα τραπέζι. Ο Πορτ καλεί την Κιτ να τον συνοδεύσει σε μια βόλτα στην πόλη. Αφού εκείνη αρνείται και αποκρούει το φλερτ του, ο Πορτ φεύγει θυμωμένος. Κατά τη διάρκεια της βόλτας του συναντά έναν μαστροπό που του συστήνει μια πόρνη σε έναν καταυλισμό Βερβέρων. Οι δυο τους κάνουν σεξ και η ιερόδουλη προσπαθεί να του κλέψει το πορτοφόλι. Ο Πορτ φεύγει γρήγορα και καταδιώκεται από το καταυλισμό από έναν όχλο.

Το επόμενο πρωί ο Τάνερ φτάνει στο δωμάτιο της Κιτ για να την πάει για ψώνια. Μη θέλοντας ο Τάνερ να ξέρει ότι ο Πορτ έμεινε έξω όλο το βράδυ, αφαιρεί τα καλύμματα από το κρεβάτι του για να φαίνεται ότι κοιμόταν εκεί. Καθώς η Κιτ και ο Τάνερ ετοιμάζονται να φύγουν, ο ατημέλητος Πορτ φτάνει. Βλέποντας το κρεβάτι του, υποθέτει ότι ο Τάνερ πέρασε τη νύχτα με την Κιτ.

Το ζεύγος Μόρεσμπι συναντά ξανά τους Λάιλ και τους προσφέρεται μια βόλτα με το αυτοκίνητό τους στο Μπουσίφ, τον επόμενο προορισμό τους, αλλά ενημερώνονται ότι δεν υπάρχει χώρος για τον Τάνερ. Ο Πορτ δέχεται τη βόλτα με τους Λάιλ ενώ η Κιτ και ο Τάνερ παίρνουν το τρένο. Ο Τάνερ και η Κιτ πίνουν σαμπάνια και ξυπνούν το επόμενο πρωί στο δωμάτιο του ξενοδοχείου της Κιτ. Υποψιασμένος για τη σχέση της Κιτ με τον Τάνερ, ο Πορτ κανονίζει με τον Έρικ Λάιλ να παράσχει στον Τάνερ την μεταφορά στο Μεσάντ με το πρόσχημα ότι ο Πορτ και η Κιτ θα τον συναντήσουν αργότερα. Ο Έρικ συμφωνεί αλλά κλέβει και το διαβατήριο του Πορτ.

Στη Μπουνούρα, ο Πορτ ανακαλύπτει ότι το διαβατήριό του λείπει. Ακόμη και καθώς ενημερώνεται από τοπικούς αξιωματούχους ότι το διαβατήριο μπορεί να ανακτηθεί στο Μεσάντ, ο Πορτ αποφασίζει να πάει με λεωφορείο στο Ελ Γκάα με την Κιτ για να αποφύγει μια συνάντηση με τον Τάνερ. Στο ταξίδι, ο Πορτ προσβάλλεται από τυφοειδή πυρετό. Το ξενοδοχείο δεν θα τους φιλοξενήσει από φόβο μόλυνσης. Η Κιτ μεταφέρει τον Πορτ σε ένα στρατόπεδο της Γαλλικής Λεγεώνας των Ξένων, αλλά δεν έχει γιατρό και τον νοσηλεύει η ίδια, ολοένα και πιο απελπισμένη για την κατάστασή του. Τελικά πεθαίνει δίπλα της στο δωμάτιό τους. Η Κιτ αφήνει τον Πορτ και ξεκινά να περιπλανιέται μόνη της στη Σαχάρα.

Η Κιτ περιπλανιέται στην έρημο μέχρι που ζητάει να πάει μια βόλτα από ένα καραβάνι με καμήλες με επικεφαλής έναν Άραβα, τον Μπελκασίμ. Αφού το καραβάνι φτάνει στο σπίτι του στον Νίγηρα, ο Μπελκασίμ μεταμφιέζει την Κιτ σε αγόρι και την κλειδώνει σε έναν ξενώνα. Αν και κρατείται αιχμάλωτη, η Κιτ δέχεται την ερωτική πολιορκία του Μπελκασίμ και οι δυο τους ξεκινούν μια σχέση. Η Κιτ ανακαλύπτεται σύντομα από τις γυναίκες του Μπελκασίμ, οι οποίες τη διατάζουν να φύγει. Η Κιτ βρίσκεται αποπροσανατολισμένη στην τοπική αγορά και καταδιώκεται από έναν όχλο. Βρίσκεται τελικά, βουβή και σχεδόν τρελή, σε ένα νοσοκομείο της καθολικής ιεραποστολής από το προσωπικό της αμερικανικής πρεσβείας, το οποίο έχει παρακινηθεί να την αναζητήσει από τον Τάνερ, ο οποίος βρήκε τον τάφο του Πορτ. Μεταφέρεται πίσω στην Ταγγέρη και της λένε ότι ο Τάνερ την περιμένει εκεί. Καθώς φτάνει στο ξενοδοχείο, η Κιτ φεύγει στην πόλη προτού ο Τάνερ προλάβει να τη συναντήσει.
 Διανομή ρόλων 

 Ντέμπρα Ουίνγκερ ως Κιτ Μόρεσμπι 
 Τζον Μάλκοβιτς ως Πορτ Μόρεσμπι
 Κάμπελ Σκοτ ως Τζορτζ Τάνερ
 Τζιλ Μπένετ ως κυρία Λάιλ
 Τίμοθι Σπολ ως Έρικ Λάιλ
 Έρικ Βυ-Αν ως Μπελκασίμ
 Άμινα Ανάμπι ως Μάρνια
 Φιλίπ Μοριέ-Τζενό ως Λογαχός Μπρουσάντ
 Νικολέτα Μπράσκι ως Γαλλίδα κυρία
 Σοτογκούι Κογιατέ ως Αμπντελκάντερ
 Τομ Νοβέμπρε ως Γάλλος αξιωματικός μετανάστευσης

 Υποδοχή 
 Κριτικές 
Στον ιστότοπο συλλλογής κριτικών Rotten Tomatoes η ταινία έχει βαθμολογία θετικής έγκρισης 50%, βασισμένες σε 26 κριτικές, παρά το γεγονός ότι η ταινία ήταν μια οικονομική αποτυχία.  Μεταξύ εκείνων που επαίνεσαν την ταινία ήταν ο κριτικός των New York Times, Βίνσεντ Κάνμπι, ο οποίος την περιέγραψε ως μια «μακριά, όμορφα διαμορφωμένη κραυγή απόγνωσης».  Ρότζερ Ίμπερτ έδωσε στην ταινία δύο αστέρια, δηλώνοντας ότι «έμεινα με την εντύπωση ότι τα δάχτυλά μου κλείνουν στον αέρα». https://www.rogerebert.com/reviews/the-sheltering-sky-1991

 Βραβεία και υποψηφιότητες 
ΒραβείοΚατηγορίαΥποψήφιοιΑποτέλεσμαΈνωση Κριτικών Κινηματογράφου της Βοστώνης Καλύτερη ΦωτογραφίαΒιτόριο Στοράρο  BAFTA Καλύτερη ΦωτογραφίαΒιτόριο Στοράρο Καλύτερος σχεδιασμός παραγωγήςΤζιάνι Σιλβέστρι Golden CiakΚαλύτερη ΤαινίαΜπερνάρντο Μπερτολούτσι Καλύτερη Σκηνοθεσία Καλύτερη ΦωτογραφίαΒιτόριο Στοράρο Καλύτερο ΜοντάζΓκαμπριέλα Κριστάνι Καλύτερος σχεδιασμός παραγωγήςΤζιάνι Σιλβέστρι Χρυσές Σφαίρες Καλύτερη ΣκηνοθεσίαΜπερνάρντο Μπερτολούτσι Καλύτερη Πρωτότυπη ΜουσικήΡουίτσι Σακαμότο και Ρίτσαρνττ Χόροβιτς Ένωση Κριτικών Κινηματογράφου του Λος Άντζελες Καλύτερη ΦωτογραφίαΒιτόριο Στοράρο ΕπιλαχώνΚαλύτερη ΜουσικήΡουίτσι Σακαμότο και Ρίτσαρνττ Χόροβιτς Νάστρο ντ' ΑρτζέντοΚαλύτερη ΣκηνοθεσίαΜπερνάρντο Μπερτολούτσι Καλύτερη ΦωτογραφίαΒιτόριο Στοράρο Εθνική Ένωση Κριτικών Κινηματογράφου Καλύτερος Α' Γυναικείος ΡόλοςΝτέμπρα Γουίνγκερ 3η θέσηΈνωση Κριτικών Κινηματογράφου της Νέας Υόρκης Καλύτερη ΣκηνοθεσίαΜπερνάρντο Μπερτολούτσι ΕπιλαχώνΚαλύτερη ΦωτογραφίαΒιτόριο Στοράρο 

 Ανάλυση 
Ο συγγραφέας Raj Chandarlapaty πιστεύει ότι η ταινία του Μπερτολούτσι κάνει μια «εξαιρετική δουλειά γλυκαίνοντας την εικόνα του Μπελκασίμ για το σημερινό κοινό», σε αντίθεση με την «ακανόνιστη κτηνωδία» του χαρακτήρα του μυθιστορήματος. The Beat Generation and Counterculture: Paul Bowles, William S. Burroughs, Jack Kerouac; Raj Chandarlapaty; Peter Lang, 2009; page 36

Το 1998, ο Πολ Μπόουλς έγραψε έναν νέο πρόλογο στο μυθιστόρημα στον οποίο δήλωσε «όσο λιγότερο λέγονται για την ταινία τώρα, τόσο το καλύτερο». 
 Παραπομπές 

 Βιβλιογραφία 
 Bowles, Paul. The Sheltering Sky (The Ecco Press), 1998. 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 The Sheltering Sky - A Second Take (Stylus Magazine) 
 The Sheltering Sky at Box Office Mojo

Κατηγορία:Ταινίες γυρισμένες στην Αλγερία
Κατηγορία:Ταινίες σε σκηνοθεσία Μπερνάρντο Μπερτολούτσι
Κατηγορία:Ταινίες βασισμένες σε αμερικανικά μυθιστορήματα
Κατηγορία:Ταινίες του 1990
Κατηγορία:Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις
Κατηγορία:Βρετανικές ταινίες της δεκαετίας 1990
Κατηγορία:Βρετανικές δραματικές ταινίες
Κατηγορία:Ιταλικές ταινίες της δεκαετίας 1990
Κατηγορία:Ιταλικές δραματικές ταινίες
Κατηγορία:Αγγλόφωνες ταινίες