Ιερά Μητρόπολις Προικοννήσου

Η Ιερά Μητρόπολις Προ(ι)κοννήσου, παλαιότερα γνωστή ως Αρχιεπισκοπή Προ(ι)κοννήσου () είναι μια από τις αρχαιότερες επισκοπές του Οικουμενικού Πατριαρχείου, η οποία στην ιστορική της περίοδο υπήρχε από τον 5ο αιώνα ως το 1923.

Σήμερα ενεργός παραμένει μόνο ο τίτλος του Μητροπολίτη Προικοννήσου και από το 2008 τον φέρει ο Ιωσήφ (Χαρκιολάκης).

 Ιστορικά στοιχεία 
μικρογραφία|δεξιά|250px|Ο σημερινός Μητροπολίτης Προικοννήσου κ. Ιωσήφ (Χαρκιολάκης)
Στην Προ(ι)κόννησο έδρευε μια αρχαία αρχιεπισκοπή της επαρχίας Ελλησπόντου στην Διοίκηση Ασιανής, η οποία υπαγόταν στο Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως.

Αναφέρονται αρκετοί επίσκοποι Προκοννήσου κατά την πρώτη χριστιανική χιλιετία. Ο Ιωάννης μετατέθηκε εκεί από την Επισκοπή Γόρδης της Λυδίας και έλαβε μέρος στη σύνοδο της Εφέσου το 431. Ο Ακάκιος δεν έλαβε μέρος στη σύνοδο της Χαλκηδόνας το 451, αντ'αυτού τα πρακτικά των πανηγυρικών συνεδριάσεων της 25ης και 31ης Οκτωβρίου υπέγραψε ο Μητροπολίτης Κυζίκου Διογένης, στον οποίο υπαγόταν. Ο Στρατοκλής υπέγραψε διάταγμα του Γεννάδιου Α' Κωνσταντινουπόλεως κατά της Σιμωνίας περί το 458/459. Στη βυζαντινή αγιογραφία απαντάται ο άγιος Τιμόθεος, αρχιεπίσκοπος Προικοννήσου, ο οποίος έζησε σύμφωνα με ορισμένους συγγραφείς μεταξύ 518 και 548 ή τον όγδοο αιώνα κατ'άλλους. Ο Νικήτας παρέστη στη δεύτερη σύνοδο της Νίκαιας το 787. Ο Ιγνάτιος συμμετείχε στη Σύνοδο της Κωνσταντινούπολης του 879-880 που αποκατέστησε τον Πατριάρχη Φώτιο. Τέλος, σώζεται σφραγίδα με το όνομα του επισκόπου Λέοντος, ο οποίος έζησε μεταξύ 10ου και 11ου αιώνα.

Η Προικόννησος αναφέρεται στις Notitiae Episcopatuum του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως μέχρι τον 15ο αιώνα Jean Darrouzès, Notitiae episcopatuum Ecclesiae Constantinopolitanae. Texte critique, introduction et notes, Paris, 1981, indice p. 510, voce Prokonésos/Proikonésos.. Αρχικά υπαγόταν στη Μητρόπολη Κυζίκου, και περί τον 7ο αιώνα ανυψώθηκε σε αυτοκέφαλη αρχιεπισκοπή, εξαρτώμενη απευθείας από τον Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως. Ως τέτοια αναφέρεται σε όλη τη δεύτερη χριστιανική χιλιετία.

Τον Μάιο του 1823 ανυψώθηκε περαιτέρω σε Μητρόπολη και δόθηκε στον Μητροπολίτη της ο τίτλος του «Ὑπερτίμου καὶ Ἐξάρχου πάσης Προποντίδος». Στη δικαιοδοσία της, εκτός από την Προικόννησο, υπάγονταν και τα νησιά Αλώνη ή Αυλωνία, Οφιούσα ή Αφυσία και Κούταλη. Έδρα της Μητρόπολης ως το 1900 ήταν η Αλώνη. Μεταξύ 1900 και 1906 η έδρα μεταφέρθηκε στον Μαρμαρά.

Τον Σεπτέμβριο του 1922, μετά την Μικρασιατική Καταστροφή, όλοι οι Έλληνες Χριστιανοί που κατοικούσαν στο νησί του Μαρμαρά κατέφυγαν στην Ελλάδα πριν την άφιξη του τουρκικού στρατού (1923). Σήμερα δεν υπάρχουν πλέον Ορθόδοξοι Χριστιανοί στην επικράτεια της αρχαίας μητρόπολης, αν και το Πατριαρχείο διατηρεί και συνεχίζει να αποδίδει τον τίτλο της.

Τον 19ο αιώνα δημιουργήθηκε έδρα τιτουλάριου αρχιεπισκόπου Προικοννήσου στην Καθολική Εκκλησία, η οποία σταμάτησε να χρησιμοποιείται από τις 26 Ιουνίου 1967.

 Επισκοπικός κατάλογος 
+  Όνομα  Έτη  Σημειώσεις Ιωάννης  ~ 431  Ακάκιος  ~ 451  Στρατοκλής  ~ 458/459  Τιμόθεος  ~ 518 – 548  άγιος Νικήτας Α΄  ~ 787Πατριάρχου Γερμανού, Ευρισκόμενα πάντα, σελ. 204  Ιγνάτιος  ~ 879  Λέων  10ος–11ος αιώνας  Νικήτας Β΄  11ος αιώνας  Διονύσιος Α΄  πριν το 1027 – μετά το 1030  Κοσμάς Α΄  ~ 1078  Ισαάκιος  ~ 1166  Βασίλειος  ~ 1232  Νικόλαος  ~ 1280  Νήφων  ; – 1303  κατόπιν Κυζίκου, μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης Μανουήλ  ~ 1329 ~ 1330  Μακάριος  ~ 1548 ~ 1585  Άνθιμος  ~ 1580  Κλήμης Α΄  ~ 1585  Διονύσιος Β΄  ~ 1600  Κλήμης Β΄  πριν τον Αύγουστο 1605 – μετά τον Ιούλιο 1626  Δανιήλ Α΄  πριν το 1629 – Ιούνιος 1638 †  Γρηγόριος  Ιούνιος 1638 – Ιούλιος 1639  παραιτήθηκε Ιερεμίας  Ιούλιος  1639 – Ιούλιος 1660  από Ηρακλείας, καθαιρέθηκε Γεράσιμος  Ιούλιος 1660 – 1665 (;)  Δανιήλ Β΄  3 Νοεμβρίου 1665 – 1668 (;)  Κωνσταντίνος  1668 – 1677 (;)  Μητροφάνης  1677 – Μάρτιος 1702  Θεόκλητος  15 Μαρτίου 1702 – περί το 1731  Γαβριήλ  πριν το 1739 – Ιανουάριος 1745  Νικηφόρος Α΄  23 Ιανουαρίου 1745 – 25 Μαρτίου 1759 Ανανίας  25 Μαρτίου 1759 – Αύγουστος 1791  Αρσένιος  17 Αυγούστου 1791 – Αύγουστος 1795  Νικηφόρος Β΄ (Πηλουσιώτης)  Αύγουστος 1795 – Ιούνιος 1821  κατόπιν Αδριανουπόλεως Κοσμάς Β΄  Ιούνιος 1821 – Σεπτέμβριος 1830  κατόπιν Βιζύης Σαμουήλ ο Κύπριος  Σεπτέμβριος 1830 – Ιανουάριος 1835  κατόπιν Μεσημβρίας Βησσαρίων  Ιανουάριος 1835 – Αύγουστος 1841  από Κορυτσάς, κατόπιν Διδυμοτείχου Γεδεών  Αύγουστος 1841 – 14 Ιουλίου 1853  α΄ θητεία, κατόπιν Σόφιας Σωφρόνιος  14 Ιουλίου 1853 – 19 Απριλίου 1861  κατόπιν Νυσσάβας Γεδεών  19 Απριλίου 1861 – 12 Ιανουαρίου 1877 †  β΄θητεία Διονύσιος (Γεωργιάδης ή Ροΐδης)  24 Ιανουαρίου 1877 – 9 Μαρτίου 1885  επαύθη Νικόδημος (Αγγελίδης ή Αμαξόπουλος)  16 Μαρτίου 1885 – 14 Ιανουαρίου 1892  κατόπιν Ελασσώνος Ιγνάτιος  14 Ιανουαρίου 1892 – 4 Οκτωβρίου 1893 †  από Λιτίτσης Βενέδικτος (Αδαμαντίδης)  23 Οκτωβρίου 1893 – 9 Μαρτίου 1900  επαύθη Παρθένιος (Παπαφωτεινός)  9 Μαρτίου 1900 – 12 Δεκεμβρίου 1900 †  Σωφρόνιος (Αργυρόπουλος ή Βουτσάς)  16 Ιανουαρίου 1901 – 15 Νοεμβρίου 1911 †  Νικόδημος (Παπαδόπουλος)  8 Δεκεμβρίου 1911 – 4 Αυγούστου 1920 †  από Μοσχονησίων Γεώργιος (Μισαηλίδης)  20 Φεβρουαρίου 1922 – 9 Οκτωβρίου 1924  κατόπιν Θάσου Φιλόθεος (Παπακωνσταντίνου ή Σταυρίδης)  5 Οκτωβρίου 1943 – 13 Νοεμβρίου 1963 †  Ησαΐας (Χρονόπουλος)  24 Νοεμβρίου 1997 – 20 Δεκεμβρίου 2002  κατόπιν Ντένβερ Ιωσήφ (Χαρκιολάκης)  28 Ιουνίου 2008 – σήμερα 

 Παραπομπές 

 Πηγές 
 Ελληνόγλωσσες 

 Ξενόγλωσσες 






Κατηγορία:Τιμητικές επισκοπές
Κατηγορία:Πρώην Μητροπόλεις του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως