Ιερά Μητρόπολις Φιλιππουπόλεως

Η Ιερά Μητρόπολις Φιλιππουπόλεως () είναι σημαντική πρώην επισκοπή του Οικουμενικού Πατριαρχείου και σημερινή επαρχία της Βουλγαρικής Ορθόδοξης Εκκλησίας. Η μητρόπολη εδρεύει στην Φιλιππούπολη της Νότιας Βουλγαρίας και είναι η μεγαλύτερη της Βουλγαρίας.

 Ιστορία 
Η επισκοπή Φιλιππουπόλεως ιδρύθηκε γύρω στο έτος 36, όταν κατά την παράδοση ο Απόστολος Παύλος χειροτόνησε τον πρώτο επίσκοπο Ερμά, εκ των Εβδομήκοντα.

Σύμφωνα με πηγές του 7ου αιώνα, η επισκοπή Φιλιππουπόλεως ήταν Μητρόπολη που περιελάμβανε, εκτός από τη Φιλιππούπολη, επισκοπές με έδρα την Διοκλητιανούπολη, τη Σεβαστούπολη και τη Διόσπολη και ο Μητροπολίτης της έφερε τον τίτλο «Έξαρχος Θράκης Δραγοβιτίας». Τον 8ο αιώνα οι επισκοπές Βερόης, Μαρκέλλας, Λιθοπροσώπου, Δεκατερού και Λεβεδού υπήχθησαν επίσης στην Μητρόπολη Φιλιππουπόλεως.

Το 879 η Μητρόπολη έγινε μέρος της νεοσύστατης αυτοκέφαλης Βουλγαρικής Εκκλησίας, όπου παρέμεινε μέχρι την επιστροφή της Φιλιππούπολης στην Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία το 969, οπότε υπήχθη ξανά στο Οικουμενικό Πατριαρχείο. Προς τα τέλη του 10ου αιώνα, οι επισκοπές Αγαθονικείας, Λιτίτζης, Σκουταρίου, Βλεπτού, Λεύκης, Δραμίτσης, Ιωαννιτσών, Κωνστάντειας, Βελίκειας και Βουκόβου ή Βούκοβας υπάγονταν στην Μητροπολίτη Φιλιπποπόλεως. Η κατάσταση αυτή συνεχίστηκε μέχρι τα μέσα του 14ου αιώνα, οπόταν η επισκοπή Λιτίτζης αναβαθμίστηκε σε Μητρόπολη και η επισκοπή Περπερακίου υπήχθη στη Μητρόπολη Φιλιππουπόλεως.

Νεότερα χρόνια
Το 1861, εν μέσω της ανόδου του βουλγαρικού εθνικισμού, ο Μητροπολίτης Παΐσιος (Ζαφίρωφ ή Ζαφειρίου ή Κλεινόβιος) έπαψε να μνημονεύει τον Οικουμενικό Πατριάρχη και στις 25 Φεβρουαρίου 1861 καθαιρέθηκε και εξελέγη νέος Μητροπολίτης ο Ξάνθης Πανάρετος (Μισαΐκωφ). Ο Παΐσιος συνέχισε να λειτουργεί παράλληλα ως Μητροπολίτης Φιλιππουπόλεως, ανεξάρτητος από το Πατριαρχείο και τον Απρίλιο του 1861 το Πατριαρχείο ζήτησε τον εκτοπισμό του. Εκτοπίστηκε για τρία χρόνια στο Άγιον Όρος, κατόπιν στα Δαρδανέλια και τέλος στη Χάλκη. Συμμετείχε στις ενέργειες για την ίδρυση της Βουλγαρικής Εξαρχίας και ήταν ο πρώτος Εξαρχικός Μητροπολίτης Φιλιππουπόλεως ως τον θάνατό του στις 25 Φεβρουαρίου 1872.

Ο Πατριαρχικός Μητροπολίτης Πανάρετος προσχώρησε το 1868 στο μέρος των Βουλγάρων και συμμετείχε και αυτός στις διεργασίες για την ίδρυση της Βουλγαρικής Εξαρχίας. Στις 15 Ιανουαρίου 1872 η Ιερά Σύνοδος του Οικουμενικού Πατριαρχείου τον καθαίρεσε, στις 19 Ιανουαρίου εξέλεξε διάδοχό του και στις 13 Μαΐου 1872 τον αφόρισε. Στις 20 Ιουνίου 1872 η Βουλγαρική Εξαρχία τον εξέλεξε Μητροπολίτη Φιλιππουπόλεως, θέση στην οποία παρέμεινε ως το θάνατό του στις 26 Νοεμβρίου 1883.

Δύο Μητροπολίτες Φιλιππουπόλεως, ένας Πατριαρχικός και ένας Εξαρχικός, συνέχισαν να υπάρχουν ως τις 21 Ιουλίου 1925, οπότε ο Βενιαμίν (Ψωμάς ή Κυριακού) εξελέγη Οικουμενικός Πατριάρχης και το Πατριαρχείο δεν εξέλεξε διάδοχό του. Έκτοτε, Βούλγαροι Μητροπολίτες που χειροτονούνταν από την Εξαρχία συνέχισαν να θεωρούνται σχισματικοί ως το 1945. Μετά την άρση του σχίσματος το 1945, η Ιερά Μητρόπολις Φιλιππουπόλεως αποτελεί μέρος της Βουλγαρικής Ορθόδοξης Εκκλησίας (από το 1953 Πατριαρχείο Βουλγαρίας).

Επισκοπικός κατάλογος
+  Όνομα  Έτη  ΠαρατηρήσειςΕπίσκοποι Φιλιππουπόλεως Ερμάς  36 – 57  εκ των Εβδομήκοντα, χειροτονημένος από τον Απόστολο ΠαύλοJ.-P. Migne, Patrologia graeca. τόμ. 92, 1064Schermann, T. (ed.) Prophetarum vitae fabulosae. Leipzig, 1907, 139 Ευτύχιος  ~ 343  Σιλβανός Α΄  ~ 381  Βρύσων  ~ 403 – 404  Σιλβανός Β΄  ~ 406 – 425  Φραγκίων  ~ 451  συμμετείχε στη Δ΄ Οικουμενική Σύνοδο Δημήτριος  ~ 453  Βαλεντίνος  ~ 458 Μητροπολίτες Φιλιππουπόλεως (Οικουμενικό Πατριαρχείο) Νικόλαος  ~ 880  Νικηφόρος  ~ 920 – 940Anonymi Professoris Epistulae (ed. A. Markopoulos). Berlin, 2000, № 63 = Лондон, Британска библиотека, ръкопис Add. 36749, л. 189.  Ευθύμιος  ~ 997  Θεόγνωστος  ~ 1000  αναφέρεται σε σφραγίδα Συμεών  πριν το 1029 – μετά το 1032G. Ficker, Erlasse des Patriarchen von Konstantinopel Alexios Studites. Kiel, 1911, 19, 26.  Λάζαρος  πριν το 1042 – μετά το 1050  Κωνσταντίνος  11ος αιώνας  Βασίλειος  ~ 1092Σφραγίδα «Βασιλείου Φιλιππουπόλεως» (συλλογή μολύβδινων σφραγίδων του Dumbarton Oaks, Washington).  Νώε  ~ 1100  επί Δυναστείας Κομνηνών Κωνσταντίνος  ~ 1140 – 1146  Μιχαήλ Ιταλικός  μετά το 1143 – μετά το 1147  Θεόδωρος  ~ 1156/7  Βασίλειος  πριν το 1166 – μετά το 1170  Μέγιστος  ~ 1185  Κωνσταντίνος Παντέχνης  1186 – 1192  Ευφημιανός  ~ 1193 ή 1197  Γεώργιος  ~ 1272  Ιγνάτιος  ; – 1276/77  κατόπιν Πατριάρχης Τυρνόβου Γεράσιμος  1285 – 1298  Ιωάννης  ~ 1322  Μάξιμος  1322 – 1329  Μανουήλ  ~ 1360  (ιερέας) Γρηγόριος  ~ 1379  Δαμιανός  1386  εκτελέστηκε από τους Τούρκους το 1410 Ιωσήφ  ~ 1452  Διονύσιος  ~ 1454 – 1456  Γεννάδιος  ~ 1474  Ιωάσαφ  ~ 1494  Αρσένιος  ~ 1500  Κάλλιστος  ~ 1511 – 11 Οκτωβρίου 1513 †  Γεράσιμος  ~ 1528  Θεοδόσιος  ~ 1541  Γεννάδιος  ~ 1546  Αρσένιος  πριν το 1561 – μετά τον Ιανουάριο 1565  υπογράφει την καθαίρεση του Πατριάρχη Ιωάσαφ Β΄ (Ιαν. 1565) Θεόληπτος  πριν τον Ιανουάριο 1580 – 27 Φεβρουαρίου 1585  κατόπιν Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Θεοφάνης  πριν τον Μάρτιο 1585 – μετά τον Αύγουστο του 1590  Χαρίτων  ~ 1583  Δανιήλ  ~ 1606  Ιωάσαφ  πριν τον Ιούνιο του 1608 – αρχές 1627 †  Μελέτιος  28 Μαρτίου 1627 – 25 Ιουνίου 1628  από πρώην Δρύστρας, καθαιρέθηκε Χριστόφορος  27 Ιουνίου 1628 – μετά τον Σεπτέμβριο 1636 †  από Αγχιάλου Γαβριήλ  Δεκέμβριος 1636  Κύριλλος (Σπανός)  Ιανουάριος 1637 – 1639  από Κορίνθου, μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης Γαβριήλ  πριν τον Ιούλιο 1639 – 1673 †  επανήλθε μετά την ακύρωση μετάθεσης του Κυρίλλου, καθαιρέθηκε το 1648 Διονύσιος  1673 – 29 Ιουνίου 1676  πρώην Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Κύριλλος  1676; – 1679;  κατόπιν Σοφίας Διονύσιος  2 Αυγούστου 1679 – ;  πρώην Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Νεκτάριος  ~ 1682 – 1688  καθαιρέθηκε Δαμασκηνός  1688 – 1697;  Νεόφυτος  7 Ιανουαρίου 1698 – 8 Απριλίου 1711  παραιτήθηκε Καλλίνικος  08 Απριλίου 1711 – 1718  Θεόκλητος (Τηγανίτης)  Οκτώβριος 1718 – Δεκέμβριος 1727  α΄ θητεία Μητροφάνης  1727 – 1728  Άνθιμος  1723 – ;  Κωνσταντίνος  1725 – ;  Θεόκλητος (Τηγανίτης)  1729 – 1734  β΄ θητεία Θεοφάνης  1740 – ;  Σεραφείμ  8 Οκτωβρίου 1746 – Ιούλιος 1757  κατόπιν Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Αυξέντιος  Ιούλιος 1757 – 1 Απριλίου 1765 †  από Διδυμοτείχου Σαμουήλ (Χαντζερής)  Απρίλιος 1765 – Φεβρουάριος 1780  κατόπιν Εφέσου, ανηψιός του Πατριάρχη Σαμουήλ Κύριλλος  Φεβρουάριος 1780 – 1808 †  Ευγένιος (Καραβίας)   Μάρτιος 1808 – Ιούνιος 1808  Ιωάσαφ ή Ιωσήφ (Καλογεράς)  Ιούνιος 1808 – Μάρτιος 1809  από Αγχιάλου, καθαιρέθηκε, αργότερα Σκοπίων Ιωαννίκιος  31 Μαρτίου 1809 – 15 Μαρτίου 1818  από Ελασσώνος, κατόπιν Σηλυβρίας Παΐσιος  15 Μαρτίου 1818 – 1821 †  από Σηλυβρίας Σαμουήλ  Ιανουάριος 1822 – 24 Σεπτεμβρίου 1824  παραιτήθηκε, αργότερα Πισιδίας Νικηφόρος (Κανταναδάκης)  4 Σεπτεμβρίου 1824 – 17 Αυγούστου 1850 †  Χρύσανθος  24 Αυγούστου 1850 – 15 Νοεμβρίου 1857  από Κρήτης, κατόπιν Σμύρνης Παΐσιος (Ζαφίρωφ ή Ζαφειρίου ή Κλεινόβιος)  15 Νοεμβρίου 1857 – 25 Φεβρουαρίου 1861  προσχώρησε στην Βουλγαρική Εξαρχία Πανάρετος (Μισαΐκωφ)  25 Φεβρουαρίου 1861 – 15 Ιανουαρίου 1872  από Ξάνθης, καθαιρέθηκε και αφορίστηκε Νεόφυτος (Παπακωνσταντίνου)  19 Ιανουαρίου 1872 – 1880  από Ελευθερουπόλεως Γρηγόριος (Γιάνναρης ή Προδρόμου)  14 Νοεμβρίου 1880 – 1884  γεννημένος στη Λέσβο, κατόπιν Τραπεζούντος (1884-1888), Ρόδου (1888-1893) και Δρυϊνουπόλεως (1894-1899). Ιωακείμ (Ευθυβούλης)  29 Δεκεμβρίου 1884 – 1889  κατόπιν Χαλκηδόνος Φώτιος (Μανιάτης)  19 Δεκεμβρίου 1889 – 5 Αυγούστου 1910  κατόπιν Σερβίων Σμάραγδος (Χατζηευσταθίου)  5 Αυγούστου 1910 – 1912  από Μογλενών Τιμόθεος (Λαμνής)  21 Ιουνίου 1912 – 10 Σεπτεμβρίου 1913  από Βοδενών, κατόπιν Γάνου και Χώρας Βενιαμίν (Ψωμάς ή Κυριακού)  10 Σεπτεμβρίου 1913 – 21 Ιουλίου 1925  κατόπιν Νικαίας και μετέπειτα Οικουμενικός ΠατριάρχηςΜητροπολίτες Φιλιππουπόλεως (Βουλγαρική Εξαρχία) Παΐσιος (Ζαφίρωφ)  25 Φεβρουαρίου 1861 – 25 Φεβρουαρίου 1872 †  ως την ίδρυση της Βουλγαρικής Εξαρχίας δρούσε ως ανεξάρτητος από το Οικουμενικό Πατριαρχείο Μητροπολίτης Φιλιππουπόλεως Πανάρετος (Μισαΐκωφ)  20 Ιουνίου 1872 – 26 Νοεμβρίου 1883 †  Ναθαναήλ (Μποϊκίκεφ)  24 Μαρτίου 1891 – 18 Σεπτεμβρίου 1906 †  Μάξιμος (Πέλωφ)  1 Οκτωβρίου 1906 – 1 Μαρτίου 1938 †  Κύριλλος (Κωνσταντίνωφ)  29 Μαΐου 1938 – 1945 Μητροπολίτες Φιλιππουπόλεως (Βουλγαρική Ορθόδοξη Εκκλησία) Κύριλλος (Κωνσταντίνωφ)  1945 – 31 Δεκεμβρίου 1968  Βαρλαάμ (Πέσεφ)  9 Μαρτίου 1969 – 13 Νοεμβρίου 1986 †  Αρσένιος (Χακαντράκωφ)  8 Φεβρουαρίου 1987 – 13 Οκτωβρίου 2006  Νικόλαος (Σεβαστιάνωφ)  4 Φεβρουαρίου 2007 – σήμερα 

Παραπομπές

Πηγές
 Τσουκαλάς, Γ. Ιστοριογεωγραφική περιγραφή της επαρχίας Φιλιππουπόλεως . Βιέννη της Αυστρίας, 1851, 39, 82 - 84
 Preiser-Kapeller, J. Das Episkopat im späten Byzanz. Ein Verzeichnis der Metropoliten und Bischöfe des Patriarchats von Konstantinopel in der Zeit von 1204 bis 1453. Saarbrücken, 2008, 362 - 365.










Φιλιππουπολεως
Φιλιππουπολεως
Κατηγορία:Ιερά Μητρόπολις Φιλιππουπόλεως
Κατηγορία:Φιλιππούπολη