Κουτί της Πανδώρας

μικρογραφία|Ένας πίθος από την Κρήτη, περ. 675 π.Χ. Μουσείο του Λούβρου
Το κουτί της Πανδώρας είναι τεχνούργημα στην ελληνική μυθολογία που συνδέεται με τον μύθο της Πανδώρας στα Έργα και Ημέραι του Ησιόδου.Hesiod, Works and Days. 47ff. Ανέφερε ότι η περιέργεια την οδήγησε να ανοίξει ένα δοχείο που αφέθηκε στη φροντίδα του συζύγου της, απελευθερώνοντας έτσι σωματικές και συναισθηματικές κατάρες στην ανθρωπότητα. Οι μεταγενέστερες απεικονίσεις της ιστορίας ήταν ποικίλες, ενώ ορισμένες λογοτεχνικές και καλλιτεχνικές επεξεργασίες επικεντρώθηκαν περισσότερο στο περιεχόμενο παρά στην ίδια την Πανδώρα.

Το δοχείο που αναφέρεται στην αρχική αναφορά ήταν στην πραγματικότητα ένα μεγάλο δοχείο αποθήκευσης, αλλά αργότερα η λέξη μεταφράστηκε λάθος. Στη σύγχρονη εποχή έχει αναπτυχθεί ένα ιδίωμα από την ιστορία που σημαίνει «Οποιαδήποτε πηγή μεγάλων και απροσδόκητων προβλημάτων»,Chambers Dictionary, 1998 ή εναλλακτικά «Ένα δώρο που φαίνεται πολύτιμο αλλά στην πραγματικότητα είναι κατάρα».Brewer's Concise Dictionary of Phrase and Fable, 1992

 Στη μυθολογία 
Σύμφωνα με τον Ησίοδο, όταν ο Προμηθέας έκλεψε τη φωτιά από τον ουρανό, ο Δίας, ο βασιλιάς των θεών, πήρε εκδίκηση παρουσιάζοντας την Πανδώρα στον αδερφό του Προμηθέα, Επιμηθέα. Η Πανδώρα άνοιξε ένα βάζο που άφησε στη φροντίδα της που περιείχε αρρώστια, θάνατο και πολλά άλλα απροσδιόριστα κακά, τα οποία στη συνέχεια απελευθερώθηκαν στον κόσμο.Ησίοδος, Έργα και Ημέραι, (90). "Διότι πριν από αυτό, οι φυλές των ανθρώπων ζούσαν στη γη απομακρυσμένες και απαλλαγμένες από ασθένειες και σκληρό μόχθο και βαριές αρρώστιες που φέρνουν τη μοίρα στους ανθρώπους... Μόνο η Ελπίδα παρέμεινε εκεί σε ένα άθραυστο σπίτι, κάτω από το χείλος του μεγάλου βάζου, και δεν πετάξτε έξω στην πόρτα? γιατί πριν από αυτό, το καπάκι του βάζου την εμπόδισε, με τη θέληση του Αιγιοφόρου Δία που μαζεύει τα σύννεφα. Αλλά τα υπόλοιπα, αμέτρητες πληγές, περιφέρονται ανάμεσα στους ανθρώπους. γιατί η γη είναι γεμάτη κακά και η θάλασσα γεμάτη. Από μόνες τους οι ασθένειες πλήττουν τους ανθρώπους συνεχώς τη μέρα και τη νύχτα, φέρνοντας κακία στους θνητούς σιωπηλά. γιατί ο σοφός Δίας τους αφαίρεσε τον λόγο." Παρόλο που έσπευσε να κλείσει το δοχείο, μόνο ένα πράγμα έμεινε πίσω - συνήθως μεταφράζεται ως Ελπίδα, αν και θα μπορούσε επίσης να έχει την απαισιόδοξη έννοια της «παραπλανητικής προσδοκίας».Brill's Companion to Hesiod, Leiden NL 2009, p.77

Από αυτή την ιστορία έχει αναπτυχθεί το ιδίωμα «να ανοίξεις το κουτί της Πανδώρας», που σημαίνει να κάνεις ή να ξεκινήσεις κάτι που θα προκαλέσει πολλά απρόβλεπτα προβλήματα.Longman Dictionary of Contemporary English
εναλλ.=|μικρογραφία| Μια αττική πυξίδα, 440–430 π.Χ. Βρετανικό Μουσείο

 Ετυμολογία του «κουτιού» 
Η λέξη που μεταφράστηκε ως «κουτί» ήταν στην πραγματικότητα ένα μεγάλο βάζο (πίθος).Schlegel and Weinfield, "Introduction to Hesiod" p. 6Meagher 2314, p. 148 Οι πίθοι χρησιμοποιούνταν για αποθήκευση κρασιού, λαδιού, σιτηρών ή άλλων προμηθειών ή, τελετουργικά, ως δοχείο για το ανθρώπινο σώμα για την ταφή, από το οποίο πίστευαν ότι οι ψυχές διέφευγαν και αναγκαστικά επέστρεφαν.Cf. Harrison, Jane Ellen, Prolegomena to the Study of Greek history, Chapter II, "The Pithoigia", σελ. 42-43. Cf. also Figure 7 which shows an ancient Greek pot painting in the University of Jena where Hermes is presiding over a body in a pithos buried in the ground. "Στον πίνακα του αγγείου στο σχ. 7 από λήκυθο στο Πανεπιστημιακό Μουσείο της Ιένας βλέπουμε μια Πιθοίγια από πολύ άλλη και πανηγυρική λεία. Ένας μεγάλος πίθος είναι βυθισμένος βαθιά στο έδαφος. Έχει λειτουργήσει ως τάφος. ... Η αγγειογραφία στο σχ. 7 δεν πρέπει να θεωρηθεί ως πραγματική συνειδητή αναπαράσταση της ιεροτελεστίας που τελέστηκε την πρώτη ημέρα των Ανθεστηρίων. Είναι πιο γενικό σε περιεχόμενο. είναι στην πραγματικότητα απλώς μια αναπαράσταση ιδεών γνωστών σε κάθε Έλληνα, ότι ο πίθος ήταν τάφος, ότι από τέτοια τάφους δραπέτευαν ψυχές και αναγκαστικά επέστρεφαν σε αυτούς, και ότι ο Ερμής ήταν «Ψυχοπόμπος», Προκλητής και Ανακλητής. των ψυχών. Η αγγειογραφία είναι στην πραγματικότητα μόνο μια άλλη μορφή της σκηνής που τόσο συχνά αναπαριστάται στους αθηναϊκούς λευκούς «λήκυθους», όπου οι ψυχές κυματίζουν γύρω από την επιτύμβια στήλη. Το πιθάρι του τάφου δεν είναι παρά η προγενέστερη μορφή σαθρού. Οι μικρές φτερωτές φιγούρες, οι Κέρες, είναι πανομοιότυπες και στις δύο τάξεις της αγγειογραφίας." Πολλοί μελετητές βλέπουν μια στενή αναλογία μεταξύ της ίδιας της Πανδώρας, η οποία ήταν φτιαγμένη από πηλό, και του πήλινου βάζου που διανέμει τα κακά.Cf. Jenifer Neils 2005, σελ. 41 ειδικά: "Αγνοούν, ωστόσο, την περιγραφή του Ησίοδου για τους «πίθους» της Πανδώρας ως «αρρέκτωση» ή άθραυστη. Αυτό το επίθετο, το οποίο συνήθως χρησιμοποιείται σε αντικείμενα από μέταλλο, όπως χρυσά δεσμά και κρίκοι στον Όμηρο («Ιλ. 13.37, 15.20»), θα υπονοούσε έντονα ότι το βάζο είναι κατασκευασμένο από μέταλλο και όχι από πήλινο, το οποίο είναι προφανώς ικανό του σπασμένου."

Η λανθασμένη μετάφραση των πίθων συνήθως αποδίδεται στον ανθρωπιστή του 16ου αιώνα Έρασμο, ο οποίος, στη λατινική αφήγηση της ιστορίας της Πανδώρας, άλλαξε τον ελληνικό πίθο σε pyxis, που σημαίνει «κουτί».Meagher 1995, σελ. 56. Στις σημειώσεις του για τα «Έργα και Ημέραι» του Ησιόδου (σ. 168) ο Μ.Λ. Οουέστ υπέθεσε ότι ο Έρασμος μπορεί να μπέρδεψε την ιστορία της Πανδώρας με αυτή που βρέθηκε αλλού σε ένα κουτί που άνοιξε η Ψυχή. Το πλαίσιο στο οποίο εμφανίστηκε η ιστορία ήταν η συλλογή παροιμιών του Έρασμου, Adagia (1508), σε απεικόνιση του λατινικού ρητού Malo accepto stultus sapit (από το να αντιμετωπίζει προβλήματα ο ανόητος γίνεται σοφός). Στην έκδοσή του το κουτί ανοίγει ο Επιμηθέας, του οποίου το όνομα σημαίνει «Μετά από σκέψη» – ή όπως σχολιάζει ο Ησίοδος, «αυτός που τα λάθη των έκαναν σοφό».William Watson Baker, The Adages of Erasmus, Πανεπιστήμιο του Τορόντο 2001, 1 i 31, σελ.32

 Παραπομπές 

 Βιβλιογραφία 

 Απόστολος Αθανασάκης, Ησίοδος: Θεογονία, Έργα και ημέρες και Η ασπίδα του Ηρακλή . Μετάφραση, εισαγωγή και σχολιασμός, Johns Hopkins University Press, Βαλτιμόρη και Λονδίνο, 1983. Πρβλ. σελ. 90
 Beall, E. "The Contents of Hesiod's Pandora Jar: Erga 94–98," Hermes 117 (1989) 227–30.
 Gantz, Timothy, Early Greek Myth: A Guide to Literary and Artistic Sources, Johns Hopkins University Press, 1996, Δύο τόμοι: (Τόμος 1), (Τόμος 2).
 Γκρίφιθ, Μαρκ. Aeschylus Prometheus Bound Text and Commentary (Cambridge 1983).
 Ησίοδος; Έργα και Ημέραι, στο The Homeric Hymns and Homerica with an English Translation by Hugh G. Evelyn-White, Cambridge, MA., Harvard University Press; Λονδίνο, William Heinemann Ltd. 1914. Ηλεκτρονική έκδοση στην Ψηφιακή Βιβλιοθήκη Περσέα.
 Lamberton, Robert, Hesiod, New Haven: Yale University Press, 1988.ISBN 0-300-04068-7 . Πρβλ. Κεφάλαιο ΙΙ, «Η Θεογονία», και Κεφάλαιο ΙΙΙ, «Τα Έργα και Ημέρες», ιδιαίτερα σελ. 96–103 για μια παράπλευρη σύγκριση και ανάλυση της ιστορίας της Πανδώρας.
 Leinieks, V. " Elpis in Hesiod, Works and Days 96," Philologus 128 (1984) 1–8.
 Meagher, Robert E.; The Meaning of Helen: in Search of an Ancient Icon, Bolchazy-Carducci Publishers, 1995.ISBN 978-0-86516-510-6 .
 Neils, Jenifer, «The Girl in the Pithos: Hesiod's Elpis», στο Periklean Athens and its Legacy. Προβλήματα και προοπτική, επιμ. JM Barringer και JM Hurwit (Austin: University of Texas Press), 2005, σελ. 37–45.
 Ο Πανόφσκι, η Ντόρα και ο Έρβιν. Το κουτί της Πανδώρας. Οι μεταβαλλόμενες όψεις ενός μυθικού συμβόλου (Νέα Υόρκη: Pantheon, σειρά Bollingen) 1956.
 Revard, Stella P., "Milton and Myth" in Reassembling Truth: Twenty-first-century Milton, επιμέλεια Charles W. Durham, Kristin A. Pruitt, Susquehanna University Press, 2003. ISBN 9781575910628 .
 Rose, Herbert Jennings, A Handbook of Greek Literature; From Homer to the Age of Lucian, Λονδίνο, Methuen & Co., Ltd., 1934. Πρβλ. ιδίως Κεφάλαιο III, Ο Ησίοδος και οι Ησιόδειες Σχολές, σελ. 61
 Schlegel, Catherine και Henry Weinfield, «Εισαγωγή στον Ησίοδο» στο Ησίοδος / Θεογονία και Έργα και Ημέρες, Εκδόσεις Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν, 2006. ISBN 978-0-472-06932-3 .
 Verdenius, Willem Jacob, A Commentary on Hesiod Works and Days vv 1-382 (Leiden: EJ Brill, 1985). ISBN 90-04-07465-1. Αυτό το έργο έχει μια πολύ σε βάθος συζήτηση και σύνθεση των διαφόρων θεωριών και εικασιών σχετικά με την ιστορία της Πανδώρας και το βάζο. Πρβλ. σελ. 62 & 63 και μετά.
 West, ML Ησίοδος, Έργα και Ημέραι, εκδ. με προλεγόμενα και σχόλια (Οξφόρδη 1978)

Κατηγορία:Ελληνική μυθολογία
Κατηγορία:Φράσεις και ιδιωματισμοί που προέρχονται από την ελληνική μυθολογία
Κατηγορία:Μυθολογικά αντικείμενα
Κατηγορία:Ιδιωματισμοί