Μουσείο Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας Κώστα Κοτσανά

Το Μουσείο Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας «Κώστας Κοτσανάς» είναι ελληνικός μη κερδοσκοπικός φορέας και πολιτιστικός οργανισμός που απαρτίζεται από τέσσερα μουσειακά παραρτήματα σε Κατάκολο, Αρχαία Ολυμπία, Αθήνα και Ηράκλειο Κρήτης. Ο φορέας στοχεύει στην ανάδειξη και προβολή, τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό, των τεχνολογικών επιτευγμάτων των Αρχαίων Ελλήνων.

 Ιστορικό 
Την δεκαετία του 1980, ο δημιουργός του Μουσείου, Κώστας Κοτσανάς, μετά από συζήτηση με τον αείμνηστο καθηγητή μηχανολογίας του Πανεπιστημίου Πατρών και του Πανεπιστημίου της Ουάσινγκτον στο Σαίντ Λίουις, Ανδρέα Δημαρόγκωνα, ξεκινά την ενασχόληση του με το πεδίο της αρχαίας ελληνικής τεχνολογίας. Το 1990 ξεκινούν οι πρώτες περιοδεύουσες εκθέσεις Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας σε σχολικές μονάδες και πολιτιστικούς συλλόγους ανά την Ελλάδα και σταδιακά τίθενται οι βάσεις για την δημιουργία ενός μουσείου αφιερωμένου κατεξοχήν στην αρχαία ελληνική τεχνολογία, στα αρχαία ελληνικά μουσικά όργανα και στα αρχαία ελληνικά παιχνίδια, το οποίο μέχρι σήμερα διαθέτει τέσσερα παραρτήματα ανά την Ελλάδα. Η τριακονταετής έρευνα του δημιουργού του Μουσείου, Κώστα Κοτσανά, οδήγησε στην δημιουργία πλήρως λειτουργικών εκθεμάτων, επιστημονικά τεκμηριωμένων από την ενδελεχή μελέτη της αρχαιοελληνικής, λατινικής και αραβικής γραμματείας, των αγγειογραφικών πληροφοριών και των ελαχίστων σχετικών αρχαιολογικών ευρημάτων.

 Μουσείο Κοτσανά Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας – Κατάκολο Ηλείας 
αριστερά|μικρογραφία|Η πατρική οικία Γιάννη Λάτση στην οποία στεγάζεται το Μουσείο Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας Κώστα Κοτσανά.
Το 2003, ιδρύεται το μόνιμο Μουσείο Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας στο Κατάκολο Ηλείας, σε κτήριο παραχωρημένο από τον Δήμο Πύργου, ενώ στην πατρική οικία του εφοπλιστή Γιάννη Λάτση στεγαζόταν η έκθεση των αρχαίων ελληνικών μουσικών οργάνων έως το 2018. Συνολικά παρουσιάζονται περί τις 300 εφευρέσεις. Από το 2020, το Μουσείο Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας στεγάζεται εξ ολοκλήρου στην πατρική οικία Γιάννη Λάτση. Χαρακτηριστικό είναι ότι τα επίσημα εγκαίνια του Μουσείου έγιναν τον Μάρτιο του 2011 από τον ομότιμο καθηγητή του Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου, Θεοδόση Τάσιο, ο οποίος είναι και πρόεδρος της Εταιρείας Μελέτης Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας (ΕΜΑΕΤ).
 Μουσείο Αρχιμήδη – Αρχαία Ολυμπία 
Το 2014, ιδρύεται το μόνιμο Μουσείο Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας με την ονομασία Μουσείο Αρχιμήδη στην Αρχαία Ολυμπία, σε κτήριο παραχωρημένο από το Δήμο Αρχαίας Ολυμπίας, με προτροπή του Συλλόγου Εμπόρων και Ξενοδόχων της περιοχής. Το μουσείο είναι αφιερωμένο στο ιδιοφυέστερο μυαλό της ελληνικής αρχαιότητας και στις εφευρέσεις του, ενώ φιλοξενεί και πληθώρα άλλων εφευρέσεων, καθώς και μία επιστημονικά τεκμηριωμένη αναπαράσταση του αγάλματος του Ολύμπιου Δία, έργου του γλύπτη Φειδία, που υπήρξε ένα από τα Επτά Θαύματα του αρχαίου κόσμου.

 Μουσείο Κοτσανά Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας – Αθήνα 
Το 2018, ιδρύεται το μόνιμο Μουσείο Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας, σε διατηρητέο κτήριο (υπήρξε οικία της Ασπασίας Μάνου, συζύγου του βασιλιά Αλεξάνδρου Α'), χαρακτηρισμένο ως έργο τέχνης από το Υπουργείο Πολιτισμού, στην οδό Πινδάρου 6 στο Κολωνάκι. Το Μουσείο Κοτσανά στην Αθήνα αποτελεί πόλο έλξης για χιλιάδες τουρίστες από όλο τον κόσμο αλλά και Έλληνες, καθ΄ όλη τη διάρκεια του έτους, όντας ένας από τους πιο προσφιλείς μουσειακούς προορισμούς της πόλης, ο οποίος συμπεριλαμβάνεται σε πληθώρα ταξιδιωτικών εντύπων του εξωτερικού, προβάλλοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο την τεχνολογική παρακαταθήκη της Αρχαίας Ελλάδας. Το Μουσείο της Αθήνας φιλοξενεί δύο μόνιμες εκθέσεις: «Αρχαία Ελλάδα – Οι απαρχές των τεχνολογιών» και «Μουσικά όργανα και παιχνίδια των Αρχαίων Ελλήνων», καθώς και περιοδικές εκθέσεις. Η πιο πρόσφατη περιοδική έκθεση είναι αυτή των «Αρχαίων Ελληνικών Πανοπλιών», του Δημήτρη Κατσίκη. Στο παρελθόν το Μουσείο είχε φιλοξενήσει την περιοδική έκθεση «Νίκολα Τέσλα - Ο άνθρωπος από το μέλλον». Ο φορέας είναι γνωστός για πληθώρα εκπαιδευτικών και ψυχαγωγικών δράσεων που διοργανώνει καθ΄ όλη την διάρκεια του έτους ενώ θεωρείται και το μοναδικό pet-friendly μουσείο της Αθήνας.
μικρογραφία|Το παράρτημα του Μουσείου Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας Κώστα Κοτσανά στο Κολωνάκι (Πινδάρου 6).

 Μουσείο Κοτσανά Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας – Ηράκλειο Κρήτης 
Το 2019, ιδρύεται το Μουσείο Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας, στο αρχοντικό Μέγαρο Ιττάρ (Palazzo d’ Ittar), κτήριο του 16ου αι., στο ιστορικό κέντρο του Ηρακλείου της Κρήτης, στην οδό Επιμενίδου 18. Στο μουσείο υπάρχουν πάνω από 60 λειτουργικά εκθέματα, τα οποία εξοικειώνουν τον επισκέπτη με την τεχνολογία του παρελθόντος.

 Συλλογές και εκθέματα 
Τα μουσεία φιλοξενούν πληθώρα εκθεμάτων, με ανακατασκευασμένες πολλές από τις γνωστότερες εφευρέσεις της αρχαιότητας, οι οποίες αποδίδονται στον Αρχιμήδη, τον Αρχύτα τον Ταραντινό, τον Αρίσταρχο, τον Κτησίβιο, τον Ερατοσθένη, τον Ήρωνα τον Αλεξανδρέα, τον Κλαύδιο Πτολεμαίο, τον Φίλωνα, τον Πλάτωνα, τον Πυθαγόρα, κ. α. Ο ιδρυτής του Μουσείου, Κώστας Κοτσανάς, έχει κατασκευάσει και επιμεληθεί κάθε ένα από τα εκθέματα. Αυτά δημιουργούν ένα παλίμψηστο διαφόρων θεματικών. Οι θεματικές αυτές περιλαμβάνουν τα εξής: ρομποτική, υπολογιστική, ατμοκίνηση, αεριοπροώθηση, αυτοκίνηση, αυτόματη πλοήγηση, αυτοματισμοί, προγραμματισμός, τηλεπικοινωνίες, κρυπτογράφηση, γεωδαισία, χαρτογράφηση, αστρονομία, μαθηματικά, αξιοποίηση υδραυλικής αιολικής ενέργειας, μετρητικά όργανα, αυτόματα, ανυψωτικές μηχανές, πολιορκητικές μηχανές, εργαλεία και μηχανήματα.

 Περιοδικές εκθέσεις 
μικρογραφία|Το βανάκι του Μουσείου σε περιοδική έκθεση στην Bibliothèque Marie Curie της Λυών, το 2017.Το 2007 ξεκινούν οι περιοδικές εκθέσεις σε αρχαιολογικά και τεχνολογικά μουσεία, πανεπιστήμια και διεθνείς οργανισμούς στην Ευρώπη, Αμερική, Αυστραλία, Ασία και Αφρική. Εκθέσεις σταθμοί αποτέλεσαν αυτές στο Ευρωπαϊκό Γραφείο Ευρεσιτεχνιών της Χάγης, στο Πολυτεχνείο της Λυών, στο Αρχαιολογικό Μουσείο του Βαρέζε, στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας, στο Πανεπιστήμιο του Κονέκτικατ, στο Ευρωπαϊκό Γραφείο Ευρεσιτεχνιών της Βιέννης, στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Βασιλείας (Ελβετία), στο Ευρωπαϊκό Γραφείο Ευρεσιτεχνιών του Μονάχου, στο Ελληνικό Μουσείο της Μελβούρνης, στο Γαλιλαίο Παρκ της Γερμανίας, στην Κύπρο, στη Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας, στη Νότια Κορέα, στο Εθνικό Μουσείο Επιστημών της Μπανγκόκ, στο Εθνικό Μουσείο Επιστημών της Σιγκαπούρης, κ.ά. Χαρακτηριστικό είναι ότι την περιοδική έκθεση «Αρχαία Ελλάδα – Οι απαρχές της σύγχρονης τεχνολογίας μας», την επισκέφτηκαν περισσότεροι από 1.500.000 καταγεγραμμένοι επισκέπτες. Επιπλέον σε όλη την Ελλάδα έχουν πραγματοποιηθεί περιοδεύουσες εκθέσεις σε δεκάδες πόλεις, όπως η Θεσσαλονίκη, η Πάτρα, την Κρήτη, η Λάρισα, τα Ιωάννινα, τα Τρίκαλα, η Χαλκίδα, η Κόρινθος, η Λαμία, κ.ά. Η πιο πρόσφατη περιοδική έκθεση του Μουσείο υπήρξε αυτή στο Βίλνιους της Λιθουανίας, με τίτλο «Ο Αρχιμήδης και η εποχή του», από τον Απρίλιο έως τον Νοέμβριο του 2024.

 Λοιπές δραστηριότητες φορέα 
Τον Ιανουάριο του 2025, πραγματοποιήθηκαν τα αποκαλυπτήρια μνημειακού ομοιώματος του Μηχανισμού των Αντικυθήρων στην πόλη της Ρόδου, έργο του ιδρυτή του Μουσείου Κώστα Κοτσανά. Το ομοίωμα είναι κατασκευασμένο από ορείχαλκο και σχεδιάστηκε έτσι ώστε να είναι εμφανή τα διασωθέντα τμήματα του μηχανισμού, όπως γρανάζια, πλάκες και επιγραφές (πρασινωπή απόχρωση) καθώς και τα συμπληρωματικά τμήματα (σκούρα χρυσή απόχρωση). Ο μηχανισμός λειτουργεί αυτόματα και σε πραγματικό χρόνο, δείχνοντας τη φάση της Σελήνης, τη θέση του Ήλιου και της Σελήνης στον ζωδιακό κύκλο, τις επερχόμενες εκλείψεις (σεληνιακές ή ηλιακές), το περίγειο και το απόγειο της Σελήνης κ.ά. Το έργο χρηματοδοτήθηκε από το Κέντρο Ελληνικών Σπουδών «Παιδεία», με έδρα το Πανεπιστήμιο του Κονέκτικατ, αποτελώντας δωρεά του Δήμου Ρόδου.

 Παραπομπές 

 Περαιτέρω ανάγνωση 
 Κοτσανάς, Κώστας (2009) - Οικείες και άγνωστες πτυχές της αρχαίας ελληνικής τεχνολογίας 
 Κοτσανάς, Κώστας (2008) - Αρχαία Ελληνική Τεχνολογία 
 Κοτσανάς, Κώστας (2009) - Τα Μουσικά Όργανα των Αρχαίων Ελλήνων 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Επίσημος ιστότοπος
 Σχετικά με το μουσείο στο cyprusevents.net
 Σχετικά με το μουσείο στο mlahanas.de
 Πανεπιστήμιο του Σουόνσι 

Κατηγορία:Μουσεία στη Δυτική Ελλάδα
Κατηγορία:Μουσεία τεχνολογίας στην Ελλάδα
Κατηγορία:Επιστημονικά μουσεία στην Ελλάδα
Κατηγορία:Αρχαιοελληνική τεχνολογία