Αγχολυτικό

Το αγχολυτικό είναι μια μορφή φαρμάκου, του οποίου λειτουργία είναι να καταπραΰνει το άγχος. Τα αγχολυτικά δηλαδή είναι φάρμακα που καταπολεμούν τους αγχογονικούς παράγοντες που αυξάνουν το άγχος. Τα αγχολυτικά φάρμακα χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία των αγχωδών διαταραχών και των σχετικών συμπτωμάτων του στη ψυχολογία και τη σωματική υγεία ενός ανθρώπου. 

 Ομάδες αγχολυτικών 

 Βενζοδιαζεπίνες 
Η δράση των βενζοδιαζεπινών ξεκινά σχεδόν αμέσως μετά την λήψη τους. Αν και δεν εμφανίζουν σοβαρές παρενέργειες συνήθως, υπάρχει πάντα ο κίνδυνος ανάπτυξης ενός γρήγορου και μερικές φορές πολύ ισχυρού εθισμού σε αυτές.M. Lader, A. Tylee, J. Donoghue: Withdrawing benzodiazepines in primary care. In: CNS Drugs. 23 (1), 2009, S. 19–34. Ως εκ τούτου, οι βενζοδιαζεπίνες χρησιμοποιούνται συνήθως μόνο για μικρό χρονικό διάστημα, κυρίως για την θεραπεία κρίσεων πανικού ή σοβαρών ψυχασθενειών. Ένα άλλο πρόβλημα με τη χρήση βενζοδιαζεπινών είναι η πιθανότητα κάποιου ανθρώπου που υπέφερε παλαιότερα από εθισμό σε αυτές τις ουσίες να επανέλθει σε αυτή τη κακή συνήθεια.M. Gelder, R. Mayou, J. Geddes: Psychiatry. 3η έκδοση. Οξφόρδη, Νέα Υόρκη, 2005.

Γνωστές βενζοδιαζεπίνες είναι η βρωμαζεπάμη, η λοραζεπάμη, η διαζεπάμη, η αλπραζολάμη, η κλοναζεπάμη, η οξαζεπάμη, η μιδαζολάμη και η καμαζεπάμη.

 Αντικαταθλιπτικά 
Τα αντικαταθλιπτικά χρησιμοποιούνται συχνά για τη θεραπεία των αγχωδών διαταραχών. Συχνά για να δείξουν επαρκή αποτελεσματικότητα ο πάσχοντας πρέπει να λάβει αντικαταθλιπτικά για κάποιο διάστημα που κυμαίνεται σε μερικές εβδομάδες. Είναι επομένως εν μέρει ακατάλληλα να χρησιμοποιηθούν για βραχυπρόθεσμη θεραπεία ή για επιλεκτική χρήση για την θεραπεία κρίσεων πανικού οξείας κλίμακας. Τα αντικαταθλιπτικά χωρίζονται σε διαφορετικές ομάδες δραστικών συστατικών που έχουν ορισμένες κοινές ιδιότητες.

 Νευροληπτικά 
Τα λεγόμενα χαμηλής ισχύος νευροληπτικά είναι άλλη μια ομάδα φαρμάκων που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για αγχολυτικούς σκοπούς. Λόγω των πιθανών παρενεργειών τους, αλλά και λόγω του γεγονότος ότι αυτά τα φάρμακα είναι αρκετά ισχυρά ως προς την δράση τους, συνήθως τα νευροληπτικά είναι φάρμακα δεύτερης διαλογής για την θεραπεία αγχωδών διαταραχών. Ωστόσο, μπορούν να είναι η πρώτη επιλογή στην περίπτωση έντονων συμπτωμάτων άγχους στο πλαίσιο σοβαρών ψυχικών ή σωματικών ασθενειών. Γνωστά νευροληπτικά φάρμακα με αγχολυτική δράση είναι η προμεθαζίνη, η μελπερόνη και η πιπαμπερόνη.Borwin Bandelow, Stefan Bleich, Stefan Kropp: Handbuch Psychopharmaka. 3η πλήρως αναθεωρημένη έκδοση, Γκέτινγκεν, 2012.

 Λοιπές φαρμακευτικές ουσίες 
Υπάρχουν διάφορες άλλες φαρμακευτικές ουσίες και βότανα που χρησιμοποιούνται σαν αγχολυτικά. Σε αυτά περιλαμβάνονται τα παρακάτω:

 η βουσπιρόνη – της οποίας η δράση ξεκινά μετά από μερικές εβδομάδες. Ο εθισμός του πάσχοντα που λαμβάνει βουσπιρόνη δεν υποστηρίζεται στη βιβλιογραφία.Gerd Laux, Hans-Jürgen Möller: Memorix Psychiatrie und Psychotherapie. 2η ενημερωμένη έκδοση, Τίμεν (Tiemen), 2011.
 η οπιπραμόλη – της οποίας η δράση ξεκινά μετά από λίγες ημέρες. Η πιθανότητα εθισμού του πάσχοντα που λαμβάνει οπιπραμόλη είναι απίθανη, αλλά τα φαινόμενα στέρησης είναι πιθανά μετά από μακροχρόνια ή/και υψηλή δόση είναι κάτι που έχει τεκμηριωθεί στην επιστημονική βιβλιογραφία.Borwin Bandelow, Stefan Bleich, Stefan Kropp: Handbuch Psychopharmaka. 3η πλήρως αναθεωρημένη έκδοση, Γκέτινγκεν, 2012.
 η πρεγκαμπαλίνη – της οποίας η δράση ξεκινά μετά από λίγες ημέρες.Ρ. Τ. Όουεν: Pregabalin: its efficacy, safety and tolerability profile in generalized anxiety. Στο: Drugs Today. 43 (9), Σεπτέμβριος 2007, σελ. 601–610. Υπάρχει πιθανότητα εθισμού, η έκταση της είναι όμως άγνωστη.Arzneimittelkommission der deutschen Ärzteschaft: Abhängigkeitspotenzial von Pregabalin (Lyrica®) (Aus der UAW-Datenbank) Στο: Deutsches Ärzteblatt (Γερμανική Επιθεώρηση Ιατρικής). Jg. 108, Heft 4, 28 Ιανουαρίου 2011, ανακτήθηκε στις 3 Σεπτεμβρίου 2022.
 και η φαμπομοτιζόλη.

Υπάρχουν επίσης ορισμένα βότανα και άλλα παραδοσιακά αγχολυτικά, όπως η βαλεριάνα, η λεβάντα, το κάβα κάβα (αν και έχουν τεκμηριωθεί παρενέργειες στο ήπαρ, κάτι που έχει οδηγήσει σε απαγόρευση του σε κάποιες χώρες), το λουλούδι του πάθους, το χαμομήλι, τα βότανα Γιοχάνις και το θυμίαμα (σε λιβάνι). 

 Παραπομπές