Νομοθετική Συνέλευση (Σαμόα)

Η Νομοθετική Συνέλευση (στη γλώσσα Σαμόα: Fono Aoao Faitulafono a Samoa), επίσης γνωστή ως το Κοινοβούλιο της Σαμόα (Σαμόα: Palemene o Samoa), είναι το εθνικό νομοθετικό σώμα της Σαμόα, με έδρα την Απία, όπου βρίσκεται η κεντρική διοίκηση της χώρας. Το κτήριο που στεγάζεται και συνεδριάζει η συνέλευση έχει σχήμα κυψέλης, με βάση την παραδοσιακή αρχιτεκτονική της χώρας. 

Το Κοινοβούλιο της Σαμόα αποτελείται από δύο μέρη: τον O le Ao o le Malo (αρχηγός του κράτους) και την Νομοθετική Συνέλευση.

Το Κοινοβούλιο έχει διαλυθεί από τις 3 Ιουνίου 2025.

Στη γλώσσα των Σαμόα, η Νομοθετική Συνέλευση της Σαμόα αναφέρεται μερικές φορές ως Samoan Fono ενώ η κυβέρνηση της χώρας αναφέρεται ως Malo. Η λέξη fono είναι ένας όρος στη Σαμόα και στην Πολυνησία για συμβούλια ή συνεδριάσεις μεγάλες και μικρές και ισχύει για τις εθνικές συνελεύσεις και τα νομοθετικά σώματα, καθώς και για τα τοπικά συμβούλια χωριών.

Η σύγχρονη κυβέρνηση της Σαμόα υπάρχει σε εθνικό επίπεδο παράλληλα με το σύστημα διακυβέρνησης και κοινωνικής οργάνωσης κυρίως των ιθαγενών fa'amatai της χώρας.  Από μόνος του, ο O le Ao o le Malo μπορεί να συγκαλέσει τη Νομοθετική Συνέλευση και μπορεί να αναβάλει ή να διαλύσει το Κοινοβούλιο, προκειμένου είτε να τερματίσει μια κοινοβουλευτική περίοδο είτε να προκηρύξει γενικές εκλογές για λογαριασμό του πρωθυπουργού της Σαμόα.

Ιστορία
Η Σαμοανή Fono προέρχεται από την Νομοθετική Συνέλευση της Δυτικής Σαμόα που συστάθηκε επί νεοζηλανδικής διακυβέρνησης στις αρχές του 20ού αιώνα. Όταν η χώρα απέκτησε την ανεξαρτησία της το 1962, η 5η Νομοθετική Συνέλευση έγινε το 1ο Κοινοβούλιο της Δυτικής Σαμόα.Parliament of Samoa: general information 

Αρχηγός κράτους

Ο εθιμοτυπικός αρχηγός κράτους ή  O le Ao o le Malo εκλέγεται από το Fono για πενταετή θητεία. Η παραμονή του στο αξίωμα περιορίζεται σε 2 θητείες. Επίσης, ο ίδιος μπορεί να διαλύσει τη Συνέλευση, έπειτα από πρόταση του πρωθυπουργού.

Εκλογές
Οι εκλογές διεξάγονται με απλό πλειοψηφικό σύστημα. Η Σαμόα διαιρείται σε 51 μονοεδρικές εκλογικές περιφέρειες. Οι ψηφοφόροι πρέπει να είναι πολίτες των Σαμόα και ηλικίας από 21 ετών και πάνω.Electoral Act 1963, s16   Για να είναι κανείς υποψήφιος, πρέπει να έχει δικαίωμα ψήφου, και να κατέχει τον τίτλο matai.Electoral Act 1963, s5 

 Τελευταίες εκλογές 

Οι πιο πρόσφατες εκλογές διεξήχθησαν στις 9 Απριλίου 2021.

 Κατάλογος προέδρων της Νομοθετικής Συνέλευσης 
Ο Πρόεδρος της Νομοθετικής Συνέλευσης εκλέγεται από τα μέλη της για θητεία 5 ετών.
Από το  1948 έως το 1957 ο Ύπατος Αρμοστής ασκούσε και καθήκοντα προέδρου της Νομοθετικής Συνέλευσης.

 Όνομα ΠερίοδοςΦράνσις Γουίλιαμ Βέλκερ1948–1949Γκάι Ρίτσαρντσον Πάουλις1949–1957

Πρόεδροι της Νομοθετικής Συνέλευσης
 Όνομα Από Έως ΠαραπομπέςΛαουφατασάγκα Καλάπου19571961A Short History of Western SamoaΑμόα Ταουσίλια19611967Μαγκέλε Άτε19671973Τολεαφόα Ταλιτίμου 19731976Palamene  Parliament of SamoaΛεότα Λεουλουαγιάλιι Ιτουάου Άλε19761979Δρ Τουούου Φαλετοέσε19791982Αϊόνο Νουμονάλο Σοφάρα19821988Αεάου Πενιαμίνα19881991Φατού Βαϊλί Ασαμασάγκα7 Μαΐου 19911995Λεαουπέπε Τολεαφόα Φααφίσι19962006Τολοφουαϊβαλελέι Φαλεμόε Λεϊαταούα22 Απριλίου 200618 Μαρτίου 2011Λααούλι Λεουατέα Πολαταϊβάο Φόσι18 Μαρτίου 201116 Μαρτίου 2016Λεαουπέπε Τολεαφόα Φααφίσι16 Μαρτίου 20169 Απριλίου 2021Παπαλίι Λίο Ταεάου Μασιπάου 24 Μαΐου 2021Σήμερα

 Παραπομπές 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι


Σαμοα
Νομοθετικη