Διεθνείς κυρώσεις κατά του Ιράν

Έχουν επιβληθεί διάφορες κυρώσεις κατά του Ιράν από ορισμένες χώρες, ιδίως τις Ηνωμένες Πολιτείες, και διεθνείς οντότητες. Το Ιράν ήταν η χώρα με τις περισσότερες κυρώσεις στον κόσμο μέχρι που το ξεπέρασε η Ρωσία μετά την εισβολή της στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022.Haidar, J.I., 2017."Sanctions and Exports Deflection: Evidence from Iran," Economic Policy (Oxford University Press), April 2017, Vol. 32(90), pp. 319-355.

Οι πρώτες κυρώσεις επιβλήθηκαν από τις Ηνωμένες Πολιτείες τον Νοέμβριο του 1979 όταν μια ομάδα ριζοσπαστών φοιτητών κατέλαβε την αμερικανική πρεσβεία στην Τεχεράνη και πήρε ομήρους. Αυτές οι κυρώσεις άρθηκαν τον Ιανουάριο του 1981 μετά την απελευθέρωση των ομήρων, αλλά επιβλήθηκαν εκ νέου από τις Ηνωμένες Πολιτείες το 1987 ως απάντηση στις ενέργειες του Ιράν από το 1981 έως το 1987 κατά των ΗΠΑ και πλοίων άλλων χωρών στον Περσικό Κόλπο και την υποστήριξη της τρομοκρατίας. Οι κυρώσεις επεκτάθηκαν το 1995 για να συμπεριλάβουν εταιρείες που συναλλάσσονται με την ιρανική κυβέρνηση.

Οι τρίτες κυρώσεις επιβλήθηκαν τον Δεκέμβριο του 2006 σύμφωνα με την απόφαση 1737 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, αφού το Ιράν αρνήθηκε να συμμορφωθεί με την απόφαση 1696 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, η οποία απαιτούσε από το Ιράν να σταματήσει το πρόγραμμα εμπλουτισμού ουρανίου. Αρχικά, οι κυρώσεις των ΗΠΑ στόχευαν επενδύσεις σε πετρέλαιο, φυσικό αέριο και πετροχημικά, εξαγωγές προϊόντων διύλισης πετρελαίου και επιχειρηματικές συναλλαγές με τους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης. Περιλάμβανε τραπεζικές και ασφαλιστικές συναλλαγές (συμπεριλαμβανομένης της Κεντρικής Τράπεζας του Ιράν), ναυτιλία, υπηρεσίες φιλοξενίας ιστοσελίδων για εμπορικές προσπάθειες και υπηρεσίες καταχώρισης ονομάτων τομέα. Μεταγενέστερα ψηφίσματα του ΟΗΕ επέκτειναν τις κυρώσεις κατά του Ιράν.

Με τα χρόνια, οι κυρώσεις έχουν προκαλέσει σοβαρό αντίκτυπο στην οικονομία και τον λαό του Ιράν. Από το 1979, οι Ηνωμένες Πολιτείες ηγήθηκαν των διεθνών προσπαθειών να χρησιμοποιήσουν κυρώσεις για να επηρεάσουν τις πολιτικές του Ιράν, συμπεριλαμβανομένου του προγράμματος εμπλουτισμού ουρανίου του Ιράν, το οποίο οι δυτικές κυβερνήσεις φοβούνται ότι προορίζεται για την ανάπτυξη της ικανότητας παραγωγής πυρηνικών όπλων. Το Ιράν αντιτείνει ότι το πυρηνικό του πρόγραμμα είναι για μη στρατιωτικούς σκοπούς, συμπεριλαμβανομένης της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και ιατρικών σκοπών.

Όταν οι πυρηνικές συνομιλίες μεταξύ του Ιράν και των δυτικών κυβερνήσεων σταμάτησαν και θεωρήθηκαν αποτυχημένες, οι Αμερικανοί γερουσιαστές τις ανέφεραν ως λόγο για την επιβολή ισχυρότερων οικονομικών κυρώσεων στο Ιράν. Στις 2 Απριλίου 2015, η ομάδα P5+1 και το Ιράν, που συναντήθηκαν στη Λωζάνη της Ελβετίας, κατέληξαν σε μια προσωρινή συμφωνία για ένα πλαίσιο που, μόλις οριστικοποιηθεί και εφαρμοστεί, θα άρει τις περισσότερες από τις κυρώσεις με αντάλλαγμα την επέκταση των ορίων στα πυρηνικά προγράμματα του Ιράν. για τουλάχιστον δέκα χρόνια.
 Η τελική συμφωνία, το "Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης", εγκρίθηκε στις 18 Οκτωβρίου 2015. Ως αποτέλεσμα, οι κυρώσεις του ΟΗΕ άρθηκαν στις 16 Ιανουαρίου 2016. Στις 8 Μαΐου 2018, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα αποχωρούσαν από την πυρηνική συμφωνία του Ιράν. Οι κυρώσεις από τις Ηνωμένες Πολιτείες αποκαταστάθηκαν τον Νοέμβριο του 2018 και επεκτάθηκαν το 2019 και το 2020 για να καλύψουν τον χρηματοπιστωτικό τομέα του Ιράν. Δόθηκαν προσωρινές εξαιρέσεις σε ορισμένες χώρες για να συνεχίσουν να εισάγουν μειωμένες ποσότητες πετρελαίου από το Ιράν μέχρι το 2019.

Στις 21 Φεβρουαρίου 2020, το Ιράν μπήκε στη μαύρη λίστα της FATF.

Το εμπάργκο όπλων του ΟΗΕ στο Ιράν έληξε στις 18 Οκτωβρίου 2020, όπως συμφωνήθηκε στην πυρηνική συμφωνία του 2015 του Ιράν, επιτρέποντας στο Ιράν να εισάγει ξένο στρατιωτικό εξοπλισμό.

 Ιστορικό 
 Κυρώσεις του 1979 
Οι κυρώσεις των Ηνωμένων Πολιτειών κατά του Ιράν επιβλήθηκαν τον Νοέμβριο του 1979 όταν ριζοσπάστες φοιτητές κατέλαβαν την αμερικανική πρεσβεία στην Τεχεράνη και έπιασαν ομήρους. Οι κυρώσεις επιβλήθηκαν με το Εκτελεστικό Διάταγμα 12170, το οποίο περιελάμβανε δέσμευση περίπου 8,1 δισεκατομμυρίων δολαρίων σε περιουσιακά στοιχεία του Ιράν, συμπεριλαμβανομένων τραπεζικών καταθέσεων, χρυσού και άλλων ακινήτων, και ένα εμπορικό εμπάργκο. Οι κυρώσεις άρθηκαν τον Ιανουάριο του 1981 ως μέρος των Συμφωνιών του Αλγερίου, που ήταν μια διευθέτηση της απελευθέρωσης των ομήρων κατόπιν διαπραγματεύσεων.Charles Nelson Brower, Jason D. Brueschke, The Iran-United States Claims Tribunal (1998) p. 7 online.

 Κυρώσεις των ΗΠΑ από το 1984 

Ενώ ο πόλεμος Ιράν-Ιράκ, που ξεκίνησε τον Σεπτέμβριο του 1980, βρισκόταν σε εξέλιξη, το 1984, οι κυρώσεις των Ηνωμένων Πολιτειών απαγόρευσαν τις πωλήσεις όπλων και κάθε αμερικανική βοήθεια στο Ιράν.

Το 1995, ως απάντηση στο ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα και την ιρανική υποστήριξη των τρομοκρατικών οργανώσεων, της Χεζμπολάχ, της Χαμάς και της Παλαιστινιακής Ισλαμικής Τζιχάντ, ο Πρόεδρος Μπιλ Κλίντον εξέδωσε διάφορα εκτελεστικά διατάγματα σχετικά με το Ιράν. Το εκτελεστικό διάταγμα 12957 της 15ης Μαρτίου 1995, απαγόρευε τις αμερικανικές επενδύσεις στον ενεργειακό τομέα του Ιράν και το εκτελεστικό διάταγμα 12959 της 6ης Μαΐου 1995, απαγόρευε το εμπόριο και τις επενδύσεις των ΗΠΑ στο Ιράν. Ο νόμος περί κυρώσεων του Ιράν και της Λιβύης υπογράφηκε στις 5 Αυγούστου 1996.(αργότερα μετονομάστηκε το 2006 σε νόμο για τις κυρώσεις του Ιράν όταν τερματίστηκαν οι κυρώσεις κατά της Λιβύης.).

Στις 8 Μαΐου 2018, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα αποχωρήσουν από την πυρηνική συμφωνία του Ιράν. Μετά την αποχώρηση των ΗΠΑ, η ΕΕ θέσπισε ένα ενημερωμένο καταστατικό στις 7 Αυγούστου 2018 για να ακυρώσει τις κυρώσεις των ΗΠΑ σε χώρες που εμπορεύονται το Ιράν.

Το τέταρτο πακέτο κυρώσεων από τις Ηνωμένες Πολιτείες τέθηκε σε ισχύ τον Νοέμβριο του 2018. Ο Λευκός Οίκος ανέφερε ότι ο σκοπός των κυρώσεων δεν ήταν η αλλαγή καθεστώτος , αλλά να αναγκαστεί το Ιράν να αλλάξει τις περιφερειακές του πολιτικές, να σταματήσει την υποστήριξή του σε περιφερειακές εξτρεμιστικές ομάδες και να τερματίσει το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων του. Τον Σεπτέμβριο του 2019, ένας Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα επιβάλουν κυρώσεις σε όποιον συναλλάσσεται με το Ιράν ή αγοράζει το πετρέλαιο του.  Επίσης τον Σεπτέμβριο του 2019, ως απάντηση σε μια ύποπτη ιρανική επίθεση σε βασικές πετρελαϊκές εγκαταστάσεις της Σαουδικής Αραβίας, ο Τραμπ είπε ότι έδωσε εντολή στο Υπουργείο Οικονομικών να «αυξήσει ουσιαστικά» τις κυρώσεις στο Ιράν. Οι νέες κυρώσεις στόχευαν την ιρανική εθνική τράπεζα. Ανώτερος αξιωματούχος της κυβέρνησης Τραμπ είπε ότι οι νέες κυρώσεις στοχεύουν τα οικονομικά περιουσιακά στοιχεία του στενού κύκλου του Ανώτατου Ηγέτη. . Ωστόσο, σύμφωνα με τους New York Times, η Τεχεράνη αρνήθηκε ότι έπαιξε οποιοδήποτε ρόλο στις επιθέσεις που επηρέασαν τις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις της Σαουδικής Αραβίας.

Στις 25 Αυγούστου 2020, το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών εμπόδισε την προσπάθεια των ΗΠΑ να επιβάλουν εκ νέου κυρώσεις στο Ιράν. Ο Πρόεδρος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, ο πρέσβης της Ινδονησίας Ντιάν Ντζανί, δήλωσε ότι "δεν είναι σε θέση να αναλάβει περαιτέρω δράση" σχετικά με το αίτημα των ΗΠΑ, αναφέροντας ως κύριο λόγο την έλλειψη συναίνεσης στο Συμβούλιο Ασφαλείας σχετικά με τη στρατηγική των ΗΠΑ.

Στις 20 Σεπτεμβρίου 2020, οι ΗΠΑ ισχυρίστηκαν ότι οι κυρώσεις του ΟΗΕ κατά του Ιράν είχαν επανέλθει σε ισχύ, ένας ισχυρισμός που απορρίφθηκε από το Ιράν και τα άλλα εναπομείναντα μέρη στο JCPOA. Την επόμενη μέρα, οι Ηνωμένες Πολιτείες επέβαλαν κυρώσεις σε Ιρανούς αξιωματούχους άμυνας, πυρηνικούς επιστήμονες, την Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας του Ιράν και οποιονδήποτε συμμετείχε σε συμφωνίες συμβατικών όπλων με το Ιράν.  Στις 8 Οκτωβρίου 2020, οι ΗΠΑ επέβαλαν περαιτέρω κυρώσεις στον χρηματοπιστωτικό τομέα του Ιράν, με στόχο 18 ιρανικές τράπεζες.US hits Iran's financial sector with fresh round of sanctions

 Κυρώσεις του ΟΗΕ κατά του Ιράν 
Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ ενέκρινε ορισμένα ψηφίσματα για την επιβολή κυρώσεων στο Ιράν, μετά την έκθεση του Συμβουλίου του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας σχετικά με τη μη συμμόρφωση του Ιράν με τη συμφωνία διασφαλίσεων και τη διαπίστωση του Συμβουλίου ότι οι πυρηνικές δραστηριότητες του Ιράν εγείρουν ερωτήματα εντός της αρμοδιότητας του Συμβούλιο Ασφαλείας. Οι κυρώσεις επιβλήθηκαν για πρώτη φορά όταν το Ιράν απέρριψε το αίτημα του Συμβουλίου Ασφαλείας να αναστείλει το Ιράν όλες τις δραστηριότητες που σχετίζονται με τον εμπλουτισμό και την επανεπεξεργασία του ουρανίου. Οι κυρώσεις θα αρθούν όταν το Ιράν ικανοποιήσει αυτές τις απαιτήσεις και εκπληρώσει τις απαιτήσεις του Συμβουλίου των Διοικητών του ΔΟΑΕ. Οι περισσότερες κυρώσεις του ΟΗΕ άρθηκαν στις 16 Ιανουαρίου 2016, μετά το Κοινό Συνολικό Σχέδιο Δράσης.

Ψήφισμα 1696 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών – που ψηφίστηκε στις 31 Ιουλίου 2006. Απαίτησε από το Ιράν να αναστείλει όλες τις δραστηριότητες που σχετίζονται με τον εμπλουτισμό και την επανεπεξεργασία και απείλησε με κυρώσεις.
Ψήφισμα 1737 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών – εγκρίθηκε στις 23 Δεκεμβρίου 2006 ως απάντηση στους κινδύνους διάδοσης που παρουσιάζει το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα και, στο πλαίσιο αυτό, από τη συνεχιζόμενη αδυναμία του Ιράν να εκπληρώσει τις απαιτήσεις του Συμβουλίου του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας και να συμμορφωθεί με τις διατάξεις του ψηφίσματος 1696 (2006) του Συμβουλίου Ασφαλείας. Έγινε υποχρεωτικό για το Ιράν να αναστείλει τις δραστηριότητες που σχετίζονται με τον εμπλουτισμό και την επανεπεξεργασία και να συνεργαστεί με τον ΔΟΑΕ. Επίσης επέβαλε κυρώσεις που απαγορεύουν την προμήθεια πυρηνικών υλικών και τεχνολογίας και πάγωσε τα περιουσιακά στοιχεία βασικών ατόμων και εταιρειών που σχετίζονται με το πρόγραμμα.
Ψήφισμα 1747 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών – εγκρίθηκε στις 24 Μαρτίου 2007. Επέβαλε εμπάργκο όπλων και επέκτεινε το πάγωμα των περιουσιακών στοιχείων του Ιράν.
Ψήφισμα 1803 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών – που ψηφίστηκε στις 3 Μαρτίου 2008. Παρέτεινε το πάγωμα περιουσιακών στοιχείων και κάλεσε τα κράτη να παρακολουθούν τις δραστηριότητες των ιρανικών τραπεζών, να επιθεωρούν ιρανικά πλοία και αεροσκάφη και να παρακολουθούν την κίνηση των ατόμων που εμπλέκονται στο πρόγραμμα μέσω της επικράτειάς τους.
Ψήφισμα 1835 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών – Εγκρίθηκε το 2008.
Ψήφισμα 1929 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών – εγκρίθηκε στις 9 Ιουνίου 2010. Απαγόρευσε στο Ιράν να συμμετέχει σε οποιαδήποτε δραστηριότητα που σχετίζεται με βαλλιστικούς πυραύλους, ενίσχυσε το εμπάργκο όπλων, επέβαλε ταξιδιωτικές απαγορεύσεις σε άτομα που εμπλέκονται στο πρόγραμμα, πάγωσε τα κεφάλαια και τα περιουσιακά στοιχεία των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν και των Ναυτιλιακών Γραμμών της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν και συνέστησε στα κράτη να επιθεωρήσουν τα ιρανικά φορτία, να απαγορεύσουν την εξυπηρέτηση των ιρανικών πλοίων που εμπλέκονται σε απαγορευμένες δραστηριότητες. Επίσης να αποτρέπουν την παροχή χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών που χρησιμοποιούνται για ευαίσθητες πυρηνικές δραστηριότητες, να παρακολουθούν στενά ιρανικά άτομα και οντότητες όταν συναλλάσσονται μαζί τους, να απαγορεύουν το άνοιγμα ιρανικών τραπεζών στην επικράτειά τους και εμποδίζουν τις ιρανικές τράπεζες να συνάψουν σχέσεις με τις τράπεζές τους, εάν αυτές μπορεί να συνεισφέρει στο πυρηνικό πρόγραμμα και να εμποδίσουν τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα που δραστηριοποιούνται στην επικράτειά τους να ανοίγουν γραφεία και λογαριασμούς στο Ιράν.
Ψήφισμα 1984 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών – εγκρίθηκε στις 9 Ιουνίου 2011. Το ψήφισμα αυτό παρέτεινε την εντολή της ομάδας εμπειρογνωμόνων που υποστηρίζει την Επιτροπή Κυρώσεων στο Ιράν για ένα έτος.
Ψήφισμα 2049 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών – που ψηφίστηκε στις 7 Ιουνίου 2012. Ανανέωσε την εντολή της Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής Κυρώσεων του Ιράν για 13 μήνες.
Ψήφισμα 2231 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών – εγκρίθηκε στις 20 Ιουλίου 2015. Καθορίζει ένα χρονοδιάγραμμα για την αναστολή και τελικά την άρση των κυρώσεων του ΟΗΕ, με διατάξεις για την εκ νέου επιβολή κυρώσεων του ΟΗΕ σε περίπτωση μη εκτέλεσης από το Ιράν, σύμφωνα με το Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης.

Οι κυρώσεις του ΟΗΕ κατά του Ιράν δεν περιλαμβάνουν τις εξαγωγές πετρελαίου από το Ιράν.  Από το 2019, εκτιμάται ότι το ένα τρίτο του συνόλου του πετρελαίου που διακινείται στη θάλασσα διέρχεται από τα στενά του Ορμούζ. Τον Αύγουστο του 2018, η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ Φεντερίκα Μογκερίνι, μιλώντας σε ενημέρωση με τον Υπουργό Εξωτερικών της Νέας Ζηλανδίας Ουίνστον Πίτερς , αμφισβήτησε τις κυρώσεις των ΗΠΑ στο Ιράν, δηλώνοντας ότι η ΕΕ ενθαρρύνει τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις ιδίως να αυξήσουν τις συναλλαγές με το Ιράν ως μέρος που αποτελεί για την ΕΕ «Προτεραιότητα Ασφάλειας».

Τον Σεπτέμβριο του 2019, η κυβέρνηση των ΗΠΑ ανακοίνωσε, μονομερώς, ότι θα αρχίσει να επιβάλλει κυρώσεις σε ορισμένους κινέζικους οργανισμούς που εισήγαγαν πετρέλαιο από το Ιράν.

Στις 14 Αυγούστου 2020, το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών απέρριψε ψήφισμα που πρότειναν οι Ηνωμένες Πολιτείες για την παράταση του παγκόσμιου εμπάργκο όπλων στο Ιράν, το οποίο επρόκειτο να λήξει στις 18 Οκτωβρίου 2020. Έντεκα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας, μεταξύ των οποίων η Γαλλία, η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο, απείχαν ενώ η Ρωσία και η Κίνα καταψήφισαν το ψήφισμα.

Μιλώντας για την επιθυμία των ΗΠΑ να αποκαταστήσουν τις κυρώσεις του ΟΗΕ κατά του Ιράν και να επεκτείνουν το εμπάργκο στις πωλήσεις όπλων στη χώρα το 2020, η πρέσβειρα των Ηνωμένων Πολιτειών στα Ηνωμένα Έθνη, Κέλι Κραφτ είπε: «Η ιστορία είναι γεμάτη τραγωδίες αυταρχικών καθεστώτων όπως αυτό, που για δεκαετίες έχουν κρατήσει τους ανθρώπους υπό τον έλεγχο τους. Η κυβέρνηση Τραμπ δεν φοβάται να συμμετάσχει σε αυτό το θέμα, υπό το φως της αναμφισβήτητης αλήθειας που καθοδηγεί τις ενέργειές μας. Λυπάμαι μόνο που άλλα μέλη αυτού του Συμβουλίου Ασφαλείας έχασαν τρόπο, και τώρα βρίσκονται παρέα με τρομοκράτες».  Η Κραφτ έγραψε επίσης μια επιστολή στις 20 Σεπτεμβρίου 2020 στον Πρόεδρο του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, πιέζοντας για τις κυρώσεις. Μιλώντας στο Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ τον Σεπτέμβριο του 2020, δήλωσε: «Όπως και στο παρελθόν, θα είμαστε μόνοι μας για να προστατεύσουμε την ειρήνη και την ασφάλεια ανά πάσα στιγμή».

Σύμφωνα με τους όρους που συμφωνήθηκαν στο πλαίσιο της πυρηνικής συμφωνίας του Ιράν , το εμπάργκο όπλων του ΟΗΕ έληξε στις 18 Οκτωβρίου 2020, μετά το οποίο επετράπη στο Ιράν να αγοράσει ξένα όπλα και στρατιωτικό εξοπλισμό. Μια προσπάθεια των ΗΠΑ να επεκτείνουν τις κυρώσεις του ΟΗΕ κατά του Ιράν στο πλαίσιο μιας διάταξης της JCPoA "αντιτάχθηκαν από 13 μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας , τα οποία υποστήριξαν ότι οι ΗΠΑ αποχώρησαν από τη συμφωνία με το Ιράν το 2018.

 Κυρώσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά του Ιράν 

Οι σχέσεις ΕΕ-Ιράν έχουν τεταθεί στις αρχές της δεκαετίας του 2010 λόγω της διαμάχης για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση μαζί με τις Ηνωμένες Πολιτείες έχουν επιβάλει κυρώσεις κατά του Ιράν λόγω των αντιπαραθέσεων γύρω από το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα. Αυτές οι κυρώσεις, οι οποίες έχουν περιγραφεί ως οι πιο σκληρές κυρώσεις της ΕΕ που επιβλήθηκαν σε οποιαδήποτε άλλη χώρα από ευρωπαίους αξιωματούχους, ενισχύθηκαν τελευταία φορά στις 15 Οκτωβρίου 2012 από το Συμβούλιο της ΕΕ.

Στις 23 Ιανουαρίου 2012, το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης δημοσίευσε μια έκθεση στην οποία επανέλαβε τις ανησυχίες του για την ανάπτυξη και τη φύση του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν. Ως αποτέλεσμα, το Συμβούλιο ανακοίνωσε ότι θα επιβάλει εμπάργκο στις ιρανικές εξαγωγές πετρελαίου. Περαιτέρω, δήλωσε ότι θα παγώσει επίσης περιουσιακά στοιχεία που κατέχει η Κεντρική Τράπεζα του Ιράν και θα εμποδίσει τις συναλλαγές πολύτιμων μετάλλων και πετροχημικών από και προς τη χώρα.  Αυτό αντικαθιστά και επικαιροποιεί τον προηγούμενο Κανονισμό 423/2007 του Συμβουλίου που δημοσιεύθηκε στις 27 Ιουλίου 2010. Οι νέες κυρώσεις θέτουν περιορισμούς στο εξωτερικό εμπόριο, τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, τους ενεργειακούς τομείς και τις τεχνολογίες και περιλαμβάνει απαγόρευση παροχής ασφάλισης και αντασφάλισης από ασφαλιστές της ΕΕ το κράτος του Ιράν και ιρανικές εταιρείες.Akbar E. Torbat, EU Embargoes Iran over the Nuke Issue, 8 July 2012, http://www.informationclearinghouse.info/article31795.htm  Το Ιράν έχει δηλώσει έκτοτε τις προθέσεις του να κλείσει τα στενά του Ορμούζ σε περίπτωση που επιβληθεί το εμπάργκο. Εκείνη την εποχή, η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιπροσώπευε το 20% των εξαγωγών πετρελαίου του Ιράν, με το μεγαλύτερο μέρος του υπόλοιπου να εξάγεται σε ασιατικές χώρες όπως η Κίνα , η Ιαπωνία, η Ινδία και η Νότια Κορέα. Τα υπάρχοντα συμβόλαια πετρελαίου θα ισχύουν μέχρι τον Ιούλιο του 2012.

Σε απάντηση στις κυρώσεις, εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών του Ιράν, δήλωσε ότι το εμπάργκο δεν θα επηρεάσει σημαντικά τα έσοδα από το ιρανικό πετρέλαιο. Πρόσθεσε ότι «όποια χώρα στερηθεί από την ενεργειακή αγορά του Ιράν, σύντομα θα δει ότι έχει αντικατασταθεί από άλλες». Επιπλέον, το κοινοβούλιο του Ιράν εξετάζει έναν νόμο που θα προλάβει την απαγόρευση της ΕΕ διακόπτοντας αμέσως τις αποστολές προς την Ευρώπη, προτού οι ευρωπαϊκές χώρες μπορέσουν να κανονίσουν εναλλακτικές προμήθειες.

Στις 12 Απριλίου 2021, η Ευρωπαϊκή Ένωση επέβαλε κυρώσεις σε οκτώ Ιρανούς διοικητές πολιτοφυλακών και αξιωματούχους ασφαλείας για παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

 Κυρώσεις του SWIFT 
Στις 17 Μαρτίου 2012, μετά από συμφωνία δύο ημέρες νωρίτερα μεταξύ και των 27 κρατών μελών του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και την επακόλουθη απόφαση του Συμβουλίου, το ηλεκτρονικό τραπεζικό δίκτυο SWIFT , ο παγκόσμιος κόμβος ηλεκτρονικών χρηματοοικονομικών συναλλαγών, αποσύνδεσε όλες τις ιρανικές τράπεζες από τις διεθνείς του δίκτυο που είχε αναγνωριστεί ως ιδρύματα που παραβιάζουν τις τρέχουσες κυρώσεις της ΕΕ και ότι άλλα ιρανικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα θα μπορούσαν να αποσυνδεθούν από το δίκτυό του.

 Κυρώσεις που δεν επιβάλλονται από τον ΟΗΕ κατά του Ιράν 

+Κυρώσεις ανά τομέα και πηγή  Τομείς  ΗΠΑ (1995–)   ΕΕ (2007– )   ΟΗΕ (2006–16) Βιομηχανία πυραύλων/όπλων      Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης      Πυρηνική βιομηχανία      Βιομηχανία ενέργειας/πετρελαίου      Τραπεζικές εργασίες      Κεντρική Τράπεζα του Ιράν      Ναυτιλιακή βιομηχανία      Διεθνές εμπόριο       Ασφάλιση       Ξένες εταιρείες που δραστηριοπιούνται με το Ιράν   

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει επιβάλει περιορισμούς στη συνεργασία με το Ιράν στο εξωτερικό εμπόριο, τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, τους ενεργειακούς τομείς και τις τεχνολογίες και απαγόρευσε την παροχή ασφάλισης και αντασφάλισης από ασφαλιστές σε κράτη μέλη προς το Ιράν και εταιρείες ιρανικής ιδιοκτησίας. Στις 23 Ιανουαρίου 2012, η ΕΕ συμφώνησε σε εμπάργκο πετρελαίου στο Ιράν, με ισχύ από τον Ιούλιο, και να παγώσει τα περιουσιακά στοιχεία της κεντρικής τράπεζας του Ιράν. Τον επόμενο μήνα, το Ιράν προέτρεψε συμβολικά το εμπάργκο σταματώντας τις πωλήσεις στη Βρετανία και τη Γαλλία (και οι δύο χώρες είχαν ήδη σχεδόν εξαλείψει την εξάρτησή τους από το ιρανικό πετρέλαιο και η Ευρώπη στο σύνολό της είχε σχεδόν στο μισό τις ιρανικές εισαγωγές της), αν και ορισμένοι Ιρανοί πολιτικοί ζήτησαν άμεση διακοπή των πωλήσεων σε όλα τα κράτη της ΕΕ, ώστε να πλήξουν χώρες όπως η Ελλάδα, η Ισπανία και η Ιταλία που δεν είχαν βρει ακόμη εναλλακτικές πηγές.

Στις 17 Μαρτίου 2012, όλες οι ιρανικές τράπεζες που προσδιορίστηκαν ως ιδρύματα που παραβιάζουν τις κυρώσεις της ΕΕ αποσυνδέθηκαν από το SWIFT, τον παγκόσμιο κόμβο ηλεκτρονικών χρηματοοικονομικών συναλλαγών.  Στις 10 Νοεμβρίου 2018, ο Γκότφριντ Λέιμπραντ, διευθύνων σύμβουλος της SWIFT, δήλωσε στο Βέλγιο ότι ορισμένες τράπεζες στο Ιράν θα αποσυνδεθούν από αυτήν την υπηρεσία χρηματοοικονομικών μηνυμάτων.

Μια παρενέργεια των κυρώσεων είναι ότι οι παγκόσμιες ασφαλιστικές εταιρείες ναυτιλίας που εδρεύουν στο Λονδίνο δεν είναι σε θέση να παρέχουν κάλυψη για φορτία τόσο μακρινά όπως οι ιαπωνικές αποστολές Ιρανικού υγραερίου στη Νότια Κορέα.

Η Κίνα προσπάθησε να ικανοποιήσει τις ανησυχίες των ΗΠΑ για το Ιράν. Δεν έχει αναπτύξει εμπορικές και επενδυτικές θέσεις εκεί τόσο γρήγορα όσο θα μπορούσε να είχε, και έχει μετατοπίσει ορισμένες ροές συναλλαγών που σχετίζονται με το Ιράν στο Renminbi για να βοηθήσει την κυβέρνηση Ομπάμα να αποφύγει τις κυρώσεις στις κινεζικές τράπεζες (ομοίως, η Ινδία πληρώνει τώρα για ορισμένες εισαγωγές ιρανικού πετρελαίου σε ρουπίες).
Η Αυστραλία έχει επιβάλει οικονομικές κυρώσεις και ταξιδιωτικές απαγορεύσεις σε άτομα και οντότητες που εμπλέκονται στα πυρηνικά και πυραυλικά προγράμματα του Ιράν ή βοηθούν το Ιράν να παραβιάσει τις κυρώσεις, καθώς και εμπάργκο όπλων.Government of Australia, Australia's autonomous sanctions: Iran , 29 July 2010
Ο Καναδάς επέβαλε απαγόρευση σε: συναλλαγές σε περιουσιακά στοιχεία καθορισμένων Ιρανών υπηκόων, πλήρες εμπάργκο όπλων, εξοπλισμό διύλισης πετρελαίου, είδη που θα μπορούσαν να συμβάλουν στο ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, ίδρυση ιρανικού χρηματοπιστωτικού ιδρύματος, υποκαταστήματος, θυγατρικής ή γραφείου στον Καναδά ή καναδικού στο Ιράν, επενδύσεις στον τομέα πετρελαίου και φυσικού αερίου του Ιράν, σχέσεις με ιρανικές τράπεζες, αγορά χρέους από την ιρανική κυβέρνηση ή παροχή πλοίου ή υπηρεσιών στις Ναυτιλιακές Γραμμές Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν , αλλά επιτρέπει στον Υπουργό Εξωτερικών να εκδώσει άδεια διεξαγωγής μιας καθορισμένης απαγορευμένης δραστηριότητας ή συναλλαγής.Government of Canada, Sanctions against Iran , 26 July 2010
Η Ινδία απαγόρευσε την εξαγωγή όλων των αντικειμένων, υλικών, εξοπλισμού, αγαθών και τεχνολογίας που θα μπορούσαν να συμβάλουν στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Το 2012, η χώρα δήλωσε ότι ήταν ενάντια στην επέκταση των κυρώσεων. Η Ινδία εισάγει το 12% του πετρελαίου της από το Ιράν και δεν μπορεί χωρίς αυτό,  και η χώρα σχεδίαζε να στείλει μια «τεράστια αντιπροσωπεία» στο Ιράν στα μέσα Μαρτίου 2012 για περαιτέρω διμερείς οικονομικούς δεσμούς.  Τον Ιούλιο του 2012, η Ινδία δεν ενέκρινε την απαραίτητη ασφάλιση για τα ιρανικά πλοία που επλήγησαν από τις αμερικανικές κυρώσεις, εμποδίζοντάς τους ουσιαστικά να εισέλθουν στα ινδικά χωρικά ύδατα.
Το Ισραήλ απαγόρευσε τις συναλλαγές με ή τα μη εξουσιοδοτημένα ταξίδια στο Ιράν βάσει νόμου που απαγορεύει τις σχέσεις με εχθρικά κράτη.  Το Ισραήλ έχει επίσης θεσπίσει νομοθεσία που τιμωρεί οποιεσδήποτε εταιρείες παραβιάζουν τις διεθνείς κυρώσεις.France 24, "Israel to 'finally' impose sanctions on Iran", 3 March 2011  Μετά από αναφορές για κρυφό ισραηλινο-ιρανικό εμπόριο και αφού οι ΗΠΑ επέβαλαν κυρώσεις σε μια ισραηλινή εταιρεία για δεσμούς με το Ιράν, το Ισραήλ επέβαλε μια σειρά διοικητικών και κανονιστικών μέτρων για να εμποδίσει τις ισραηλινές εταιρείες να εμπορεύονται με το Ιράν και ανακοίνωσε τη σύσταση εθνικής διεύθυνσης για την εφαρμογή των κυρώσεων.
Η Ιαπωνία επέβαλε απαγόρευση συναλλαγών με ορισμένες ιρανικές τράπεζες, επενδύσεις με τον ιρανικό ενεργειακό τομέα και δέσμευση περιουσιακών στοιχείων σε άτομα και οντότητες που εμπλέκονται στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Τον Ιανουάριο του 2012, ο δεύτερος μεγαλύτερος πελάτης για το ιρανικό πετρέλαιο ανακοίνωσε ότι θα λάβει «συγκεκριμένα βήματα» για να μειώσει την εξάρτησή του από το πετρέλαιο κατά 10%.
Η Νότια Κορέα επέβαλε κυρώσεις σε 126 ιρανικά άτομα και εταιρείες.  Η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα μαζί αντιπροσωπεύουν το 26% των εξαγωγών πετρελαίου του Ιράν.
Η Ελβετία απαγόρευσε την πώληση όπλων και αντικειμένων διπλής χρήσης στο Ιράν, καθώς και προϊόντων που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν στον ιρανικό τομέα πετρελαίου και φυσικού αερίου, τη χρηματοδότηση αυτού του τομέα και περιορισμούς στις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν επιβάλει απαγόρευση όπλων και σχεδόν ολοκληρωτικό οικονομικό εμπάργκο στο Ιράν, το οποίο περιλαμβάνει κυρώσεις σε εταιρείες που συναλλάσσονται με το Ιράν, απαγόρευση όλων των εισαγωγών ιρανικής καταγωγής, κυρώσεις σε ιρανικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και σχεδόν πλήρη απαγόρευση πώλησης αεροσκαφών. ή επισκευή ανταλλακτικών σε ιρανικές αεροπορικές εταιρείες. Απαιτείται άδεια από το Υπουργείο Οικονομικών για συναλλαγές με το Ιράν. Τον Ιούνιο του 2011, οι Ηνωμένες Πολιτείες επέβαλαν κυρώσεις κατά της Iran Air και της Tidewater Middle East Co. (η οποία διαχειρίζεται επτά ιρανικά λιμάνια), δηλώνοντας ότι η Iran Air είχε παράσχει υλική υποστήριξη στους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης, οι οποίοι υπόκειται ήδη σε κυρώσεις του ΟΗΕ, ότι η Tidewater Middle East ανήκει στους Φρουρούς και ότι και οι δύο έχουν εμπλακεί σε δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένης της παράνομης μεταφοράς όπλων. ] Οι ΗΠΑ άρχισαν επίσης να ορίζουν έναν αριθμό ανώτατων Ιρανών αξιωματούχων σύμφωνα με τους Κανονισμούς Κυρώσεων για την Παραβίαση των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Ιράν. Στις 14 Δεκεμβρίου 2011, το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ όρισε τους Hassan Firouzabadi και Abdollah Araqi στο πλαίσιο αυτού του προγράμματος κυρώσεων.OFAC Targets Two Iranians for SDN Designations, Sanction Law, 14 December 2011 Τον Φεβρουάριο του 2012 οι ΗΠΑ πάγωσαν όλη την περιουσία της Κεντρικής Τράπεζας του Ιράν και άλλων ιρανικών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, καθώς και της ιρανικής κυβέρνησης, εντός των Ηνωμένων Πολιτειών. Η αμερικανική άποψη είναι ότι οι κυρώσεις πρέπει να στοχεύουν τον ενεργειακό τομέα του Ιράν που παρέχει περίπου το 80% των κρατικών εσόδων και να προσπαθήσουν να απομονώσουν το Ιράν από το διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα. Στις 6 Φεβρουαρίου 2013 η κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών έθεσε στη μαύρη λίστα σημαντικούς Ιρανούς παραγωγούς ηλεκτρονικών ειδών, υπηρεσίες αστυνόμευσης του Διαδικτύου και την κρατική αρχή ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης, σε μια προσπάθεια να μειώσει τους περιορισμούς πρόσβασης σε πληροφορίες για το ευρύ κοινό. Οι κυρώσεις επιβλήθηκαν με στόχο τη ραδιοτηλεοπτική μετάδοση της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν, η οποία είναι υπεύθυνη για την πολιτική εκπομπής στο Ιράν και επιβλέπει την παραγωγή ιρανικών τηλεοπτικών και ραδιοφωνικών καναλιών. Στο στόχαστρο ήταν επίσης η "Ιρανική Αστυνομία στον Κυβερνοχώρο" και η "Ρυθμιστική Αρχή Επικοινωνιών", τις οποίες το Υπουργείο Οικονομικών περιγράφει ως αρχές που δημιουργήθηκαν πριν από τρία χρόνια για να φιλτράρουν τοποθεσίες Διαδικτύου και να παρακολουθούν τη συμπεριφορά του Διαδικτύου ενώ μπλοκάρουν ιστοσελίδες που η ιρανική κυβέρνηση θεωρεί απαράδεκτες. Επί του παρόντος, βάσει των αμερικανικών νόμων κυρώσεων,[ τον Ιανουάριο του 2015, η Τραπεζική Επιτροπή της Γερουσίας των ΗΠΑ προώθησε «ένα νομοσχέδιο που θα ενίσχυε τις κυρώσεις στο Ιράν εάν οι διεθνείς διαπραγματευτές αποτύχουν να καταλήξουν σε συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης μέχρι τα τέλη Ιουνίου».Zengerle, Patricia.  "Senate panel advances Iran sanctions bill."  Jewish Journal.  29 January 2015.  29 January 2015. Στις 5 Νοεμβρίου 2018, η κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών επανέφερε όλες τις κυρώσεις κατά του Ιράν. Αυτές οι κυρώσεις είχαν προηγουμένως αρθεί σύμφωνα με το Κοινό Συνολικό Σχέδιο Δράσης.  Στις 24 Ιουνίου 2019 η κυβέρνηση Τραμπ ανακοίνωσε περαιτέρω κυρώσεις στο Ιράν ως απάντηση στην κατάρριψη ενός αμερικανικού μη επανδρωμένου αεροσκάφους.

Στις 16 Απριλίου 2019, μια μέρα αφότου οι Ηνωμένες Πολιτείες χαρακτήρισαν τους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν ως ξένες τρομοκρατικές οργανώσεις , η πλατφόρμα κοινωνικών μέσων Instagram μπλόκαρε τους λογαριασμούς των Φρουρών, της Δύναμης Quds, του διοικητή της Qasem Soleimani και τριών άλλων διοικητών.

 Λόγοι κυρώσεων 

Το 2012, το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ δήλωσε:

Ο ιστότοπος της κυβέρνησης του Ηνωμένου Βασιλείου αναφέρει:

Το BBC, απαντώντας "Γιατί υπάρχουν κυρώσεις;" έγραψε το 2015:

Τον Νοέμβριο του 2011 ο ΔΟΑΕ ανέφερε "σοβαρές ανησυχίες σχετικά με πιθανές στρατιωτικές διαστάσεις του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν" και ενδείξεις ότι "ορισμένες δραστηριότητες ενδέχεται να συνεχίζονται".

Οι Ηνωμένες Πολιτείες είπαν ότι οι κυρώσεις δεν έγιναν για να ανατρέψουν την ιρανική κυβέρνηση, αλλά να την πείσουν να αλλάξει αρκετές από τις πολιτικές της.

 Νομικές προκλήσεις για τις κυρώσεις 
Το Γενικό Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ακύρωσε τις κυρώσεις της ΕΕ κατά δύο από τις μεγαλύτερες τράπεζες του Ιράν (Bank Saderat & Bank Mellat). Οι δύο τράπεζες είχαν καταθέσει μήνυση στο Ευρωπαϊκό δικαστήριο για να αμφισβητήσουν αυτές τις κυρώσεις.

 Επιπτώσεις 


Οι κυρώσεις φέρνουν δυσκολίες στην οικονομία του Ιράν (η οποία υπολογίζεται σε 483 δισ. δολάρια), που κυριαρχείται από το πετρέλαιο.  Στοιχεία που δημοσιεύθηκαν από την Κεντρική Τράπεζα του Ιράν δείχνουν μια πτωτική τάση στο μερίδιο των ιρανικών εξαγωγών από προϊόντα πετρελαίου (2006–2007: 84,9%, 2007–2008: 86,5%, 2008–2009: 85,5%, 2009–2010: 79,8%, 2010–2011 (πρώτα 3 τρίμηνα): 78,9%). Οι κυρώσεις είχαν σημαντικές δυσμενείς επιπτώσεις στο ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα καθιστώντας δυσκολότερη την απόκτηση εξειδικευμένων υλικών και εξοπλισμού που απαιτούνται για το πρόγραμμα. Οι κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις των κυρώσεων ήταν επίσης σοβαρές,  με ακόμη και εκείνους που αμφιβάλλουν για την αποτελεσματικότητά τους, όπως ο Τζον Μπόλτον, που περιγράφει τις κυρώσεις, ιδίως, ως «σκληρές, ακόμη και βάναυσες».  Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αλί Αχμπάρ Σαλεχί παραδέχτηκε ότι οι κυρώσεις έχουν αντίκτυπο, με την Κίνα να έχει γίνει ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος του Ιράν.

Οι κυρώσεις έχουν μειώσει την πρόσβαση του Ιράν σε προϊόντα που απαιτούνται για τους τομείς του πετρελαίου και της ενέργειας, έχουν ωθήσει πολλές πετρελαϊκές εταιρείες να αποσυρθούν από το Ιράν και προκάλεσαν επίσης μείωση της παραγωγής πετρελαίου λόγω μειωμένης πρόσβασης στις τεχνολογίες που απαιτούνται για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητάς τους. Σύμφωνα με τον υφυπουργό Εξωτερικών Γουίλιαμ Μπερνς, το Ιράν μπορεί να χάνει ετησίως έως και 60 δισ. δολάρια σε ενεργειακές επενδύσεις. Πολλές διεθνείς εταιρείες είναι επίσης απρόθυμες να συναλλάσσονται με το Ιράν από φόβο μήπως χάσουν την πρόσβαση σε μεγαλύτερες δυτικές αγορές. Εκτός από τον περιορισμό των εξαγωγικών αγορών, οι κυρώσεις έχουν μειώσει τα έσοδα από το πετρέλαιο του Ιράν αυξάνοντας το κόστος του επαναπατρισμού των εσόδων με περίπλοκους τρόπους που παρακάμπτουν τις κυρώσεις. Ιρανοί αναλυτές εκτιμούν το δημοσιονομικό έλλειμμα για το οικονομικό έτος 2011-2012, το οποίο στο Ιράν λήγει στα τέλη Μαρτίου, μεταξύ 30 και 50 δισεκατομμυρίων δολαρίων.  Οι επιπτώσεις των κυρώσεων των ΗΠΑ περιλαμβάνουν ακριβά βασικά αγαθά για τους Ιρανούς πολίτες και έναν γηρασμένο και ολοένα πιο ανασφαλή στόλο πολιτικών αεροσκαφών. Σύμφωνα με την Ένωση Ελέγχου Όπλων, το διεθνές εμπάργκο όπλων κατά του Ιράν μειώνει αργά τις στρατιωτικές δυνατότητες του Ιράν, σε μεγάλο βαθμό λόγω της εξάρτησής του από τη ρωσική και την κινεζική στρατιωτική βοήθεια. Το μόνο υποκατάστατο είναι να βρεθούν αντισταθμιστικά μέτρα που απαιτούν περισσότερο χρόνο και χρήμα και τα οποία είναι λιγότερο αποτελεσματικά. Σύμφωνα με τον αναλυτή Φαρίντ Ζακαρία, η αγορά εισαγωγών στο Ιράν κυριαρχείται από κρατικές επιχειρήσεις και φιλικές προς το κράτος επιχειρήσεις, επειδή ο τρόπος για να ξεπεραστούν οι κυρώσεις είναι το λαθρεμπόριο, το οποίοαπαιτεί ισχυρές διασυνδέσεις με την κυβέρνηση. Αυτό έχει αποδυναμώσει την ιρανική κοινωνία των πολιτών και έχει ενισχύσει το κράτος.

Η αξία του ιρανικού ριάλ έχει βυθιστεί από το φθινόπωρο του 2011, αναφέρεται ότι έχει υποτιμηθεί έως και 80%, σημειώνοντας πτώση 10% αμέσως μετά την επιβολή του εμπάργκο πετρελαίου της ΕΕ  από τις αρχές Οκτωβρίου 2012,  προκαλώντας εκτεταμένες ταραχές μεταξύ των ιρανών. Τον Ιανουάριο του 2012, η χώρα αύξησε το επιτόκιο των τραπεζικών καταθέσεων έως και 6 ποσοστιαίες μονάδες προκειμένου να περιορίσει την υποτίμηση του ριάλ. Η αύξηση των επιτοκίων ήταν μια οπισθοδρόμηση για τον Αχμαντινετζάντ, ο οποίος χρησιμοποιούσε επιτόκια κάτω του πληθωρισμού για να παρέχει φθηνά δάνεια στους φτωχούς, αν και φυσικά οι Ιρανοί τραπεζίτες ήταν ευχαριστημένοι από την αύξηση. Λίγο αργότερα, και μόλις λίγες μέρες αφότου ο υπουργός Οικονομικών του Ιράν δήλωσε ότι «δεν υπήρχε οικονομική δικαιολογία» για την υποτίμηση του νομίσματος, επειδή τα συναλλαγματικά αποθέματα του Ιράν ήταν «όχι μόνο καλά, αλλά τα επιπλέον έσοδα από πετρέλαιο είναι άνευ προηγουμένου». Η χώρα ανακοίνωσε την πρόθεσή της να υποτιμήσει κατά περίπου 8,5 % έναντι του δολαρίου ΗΠΑ, όρισε νέα συναλλαγματική ισοτιμία και υποσχέθηκε να μειώσει την επιρροή της μαύρης αγοράς (που προφανώς ανθεί λόγω της έλλειψης εμπιστοσύνης στο ριάλ).  Η ιρανική Κεντρική Τράπεζα προσπάθησε απεγνωσμένα να διατηρήσει την αξία του ριάλ στη ζωή εν μέσω της πτώσης του το 2012 αντλώντας δολάρια από το σύστημα για να επιτρέψει στο ριάλ να ανταγωνιστεί το δολάριο των ΗΠΑ. Οι προσπάθειες για τον έλεγχο των ποσοστών πληθωρισμού παρουσιάστηκαν από την κυβέρνηση μέσω μιας συναλλαγματικής ισοτιμίας τριών πολλαπλών επιπέδων. Αυτό το αποτέλεσμα απέτυχε να αποτρέψει την αύξηση του κόστους των βασικών αγαθών, προσθέτοντας ταυτόχρονα στην εξάρτηση του κοινού από το δίκτυο συναλλαγματικών ισοτιμιών της μαύρης αγοράς του Ιράν. Κυβερνητικά στελέχη προσπάθησαν να τερματίσουν τη μαύρη αγορά προσφέροντας επιτόκια 2% χαμηλότερα από τα υποτιθέμενα επιτόκια της μαύρης αγοράς, αλλά η ζήτηση φαίνεται να υπερτερεί των προσπαθειών τους.

Οι κυρώσεις έγιναν ακόμη πιο αυστηρές όταν μεγάλες εταιρείες δεξαμενόπλοιων δήλωσαν ότι θα σταματήσουν να φορτώνουν ιρανικό φορτίο. Οι προηγούμενες προσπάθειες να μειωθούν τα έσοδα του Ιράν από το πετρέλαιο απέτυχαν επειδή πολλά πλοία συχνά διαχειρίζονται από εταιρείες εκτός των Ηνωμένων Πολιτειών και της ΕΕ. Ωστόσο, οι ενέργειες της ΕΕ τον Ιανουάριο επέκτεινε την απαγόρευση στην ασφάλιση πλοίων. Αυτή η απαγόρευση ασφάλισης θα επηρεάσει το 95% του στόλου των δεξαμενόπλοιων, επειδή η ασφάλισή τους εμπίπτει σε κανόνες που διέπονται από την ευρωπαϊκή νομοθεσία. «Είναι η ασφάλεια που ολοκλήρωσε την απαγόρευση συναλλαγών με το Ιράν», σχολίασε ένας βετεράνος ναυλομεσίτης.  Αυτή η ολοκλήρωση της εμπορικής απαγόρευσης άφησε το Ιράν να δυσκολεύεται να βρει αγοραστή για σχεδόν το 1/4 των ετήσιων εξαγωγών πετρελαίου του.

Ένα άλλο αποτέλεσμα των κυρώσεων, με τη μορφή της απειλής αντιποίνων του Ιράν να κλείσει τα στενά του Ορμούζ, οδήγησε στα σχέδια του Ιράκ να ανοίξει οδούς εξαγωγής για το αργό του μέσω της Συρίας, αν και ο αναπληρωτής πρωθυπουργός του Ιράκ για θέματα ενέργειας αμφέβαλλε ότι το Ιράν θα επιχειρούσε ποτέ να κλείσει.

Μετά την αποσύνδεση των ιρανικών τραπεζών που περιλαμβάνονται στη μαύρη λίστα από την ΕΕ από το τραπεζικό δίκτυο SWIFT, ο τότε υπουργός Οικονομικών του Ισραήλ Γιαβάλ Στάινιτς δήλωσε ότι το Ιράν θα δυσκολευόταν πλέον να εξάγει πετρέλαιο και να εισάγει προϊόντα. Σύμφωνα με τον Στάινιτς, το Ιράν θα αναγκαζόταν να δεχτεί μόνο μετρητά ή χρυσό, κάτι που είναι αδύνατο όταν έχουμε να κάνουμε με δισεκατομμύρια δολάρια. Ο Στάινιτς ανέφερε στο ισραηλινό υπουργικό συμβούλιο ότι η οικονομία του Ιράν μπορεί να καταρρεύσει ως αποτέλεσμα αυτών των κυρώσεων.

Τα αποτελέσματα των κυρώσεων συνήθως διαψεύδονται στον ιρανικό Τύπο. Το Ιράν έχει επίσης λάβει μέτρα για να παρακάμψει τις κυρώσεις, ιδίως χρησιμοποιώντας χώρες ή εταιρείες προπορευόμενου και χρησιμοποιώντας ανταλλακτικό εμπόριο. Άλλες φορές η ιρανική κυβέρνηση έχει υποστηρίξει μια «οικονομία αντίστασης» ως απάντηση στις κυρώσεις, όπως η χρήση περισσότερου πετρελαίου στο εσωτερικό καθώς οι εξαγωγικές αγορές τελειώνουν και η εκβιομηχάνιση του Ιράν γίνεται με υποκατάσταση εισαγωγών.

Τον Οκτώβριο του 2012, το Ιράν άρχισε να παλεύει να σταματήσει τη μείωση των εξαγωγών πετρελαίου που θα μπορούσε να μειωθεί περαιτέρω λόγω των δυτικών κυρώσεων και ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας υπολόγισε ότι οι ιρανικές εξαγωγές μειώθηκαν σε επίπεδο ρεκόρ σε 860.000 βαρέλια τον Σεπτέμβριο του 2012 από 2,2 εκατομμύρια στο τέλος του 2011. Τα αποτελέσματα αυτής της πτώσης οδήγησαν σε πτώση των εσόδων και συγκρούσεις στους δρόμους της Τεχεράνης όταν το τοπικό νόμισμα, το ριάλ, κατέρρευσε. Η παραγωγή τον Σεπτέμβριο του 2012 ήταν η χαμηλότερη του Ιράν από το 1988.

Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Ραμίν Μεχμανπαράστ δήλωσε ότι οι κυρώσεις δεν στοχεύουν μόνο στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και θα συνεχιστούν ακόμη και αν επιλυθεί η πυρηνική διαμάχη. Το 2018, ως απάντηση στους περιορισμούς έκδοσης βίζας των ΗΠΑ για όσους έχουν επισκεφθεί το Ιράν μετά το 2011, το Ιράν σταμάτησε να χορηγεί βίζες και να σφραγίζει διαβατήρια κατά την είσοδο αλλοδαπών από τις περισσότερες χώρες.

 «Αντιστασιακή οικονομία» 
Ενόψει της αυξημένης οικονομικής πίεσης από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη και την αξιοσημείωτη μείωση των εξαγωγών πετρελαίου, το Ιράν προσπάθησε να διαχειριστεί τον αντίκτυπο των διεθνών κυρώσεων και να περιορίσει τις εκροές κεφαλαίων επιδιώκοντας να οικοδομήσει μια «οικονομία αντίστασης»
Farideh Farhi (27 July 2012).Sanctions and the shaping of Iran’s"Resistance Economy"LobeLog.com-Foreign Policy. Retrieved 9 February 2013.T. Erdbrink and D. Sanger (6 February 2013)."U.S. Increases Pressure of Economic War on Tehran"  The New York Times. Retrieved 9 February 2013. με αντικατάσταση των εισαγωγών με εγχώρια αγαθά και απαγόρευση εισαγωγών πολυτελείας όπως υπολογιστές και κινητά τηλέφωνα. Αυτό προβλέπεται ότι θα οδηγήσει σε αύξηση του λαθρεμπορίου, καθώς «οι άνθρωποι θα βρουν τρόπο να κάνουν λαθρεμπόριο σε αυτό που θέλει ο Ιρανός καταναλωτής». Το 2012, το Ιράν προσπάθησε να πουλήσει περισσότερο αργό πετρέλαιο σε κινεζικά και ινδικά διυλιστήρια, αλλά η Κίνα - ο μοναδικός μεγαλύτερος αγοραστής ιρανικού αργού - έχει περιορίσει τις εισαγωγές πετρελαίου από το Ιράν στο μισό του προηγούμενου επιπέδου.

Στις 20 Οκτωβρίου 2018 , η Ένωση Γερμανικών Τραπεζών δήλωσε ότι οι εξαγωγές από τη Γερμανία στο Ιράν μειώθηκαν κατά 4% σε 1,8 δισεκατομμύρια ευρώ από τον Ιανουάριο.

Το Ιράν έχει εντείνει τη βιομηχανική συνεργασία με τη Ρωσική Ομοσπονδία για τη στήριξη της πετροχημικής βιομηχανίας του, παρά τις κυρώσεις. Το Ιράν αύξησε τις εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου μέσω του Αζερμπαϊτζάν και επεκτείνει τον αγωγό προς το Πακιστάν και το Ομάν. Τον Ιούλιο του 2022, το Ιράν και η Gazprom υπέγραψαν ένα μνημόνιο κατανόησης αξίας 40 δισεκατομμυρίων δολαρίων, υποστηρίζοντας την ανάπτυξη του Πεδίου Αερίου Κις και του Πεδίου φυσικού αερίου του Βόρειου Παρς."Iran agrees to import 3.3 bcm/year of Russia gas through Azerbaijan" enerdata.net. Retrieved 22 Sept 2022. Τον Σεπτέμβριο του 2022, μετά την καθυστέρηση των επαναδιαπραγματεύσεων της συμφωνίας για τα πυρηνικά, το Ιράν αύξησε τις εξαγωγές πετρελαίου του προς την Κίνα με ευνοϊκές τιμές, παρακάμπτοντας τις οικονομικές κυρώσεις."Oil Gains 2% As Iran Deal Fades, Market Eyes Tight Supply" oilprice.com. Retrieved 14 September 2022.

 Επίδραση στην τιμή του πετρελαίου 

Σύμφωνα με τις ΗΠΑ, το Ιράν θα μπορούσε να μειώσει την παγκόσμια τιμή του αργού πετρελαίου κατά 10%, εξοικονομώντας στις Ηνωμένες Πολιτείες ετησίως 76 δισεκατομμύρια δολάρια (στην παγκόσμια τιμή του πετρελαίου περίπου του 2008 των 100 δολ/βαρέλι). Το άνοιγμα της αγοράς του Ιράν σε ξένες επενδύσεις θα μπορούσε επίσης να είναι ένα όφελος για ανταγωνιστικές πολυεθνικές εταιρείες των ΗΠΑ που δραστηριοποιούνται σε διάφορους τομείς παραγωγής και υπηρεσιών.Dean A. DeRosa & Gary Clyde Hufbauer: "Normalization of Economic Relations" . (U.S.) National Foreign Trade Council. 21 November 2008. Retrieved 30 March 2012.

Από την άλλη πλευρά, σύμφωνα με μια μελέτη του 2012 από πρώην αξιωματούχους των ΗΠΑ από το Δικομματικό Κέντρο Πολιτικής, οι τιμές του πετρελαίου «θα μπορούσαν να διπλασιαστούν» εάν επιτραπεί στο Ιράν να αποκτήσει πυρηνικά όπλα. Το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν των ΗΠΑ θα μπορούσε να μειωθεί κατά περίπου 0,6% το πρώτο έτος - κοστίζοντας στην οικονομία περίπου 90 δισ. δολάρια - και έως και 2,5% (ή 360 δισ. δολάρια) μέχρι το τρίτο έτος. Αυτό είναι αρκετό, με τους ρυθμούς ανάπτυξης του 2012, για να οδηγήσει τις ΗΠΑ σε ύφεση.

Τον Σεπτέμβριο του 2018, ο Ιρανός υπουργός Πετρελαίου Μπιζάν Ζανγκάνε προειδοποίησε τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να σταματήσει να παρεμβαίνει στη Μέση Ανατολή, εάν θέλει να σταματήσουν να αυξάνονται οι τιμές του πετρελαίου. Ο Ζανγκάνε δήλωσε: "Εάν (ο Τραμπ) θέλει να μην ανέβει η τιμή του πετρελαίου και να μην αποσταθεροποιηθεί η αγορά, θα πρέπει να σταματήσει την αδικαιολόγητη και ανατρεπτική παρέμβαση στη Μέση Ανατολή και να μην αποτελεί εμπόδιο στην παραγωγή και την εξαγωγή του πετρελαίου του Ιράν."

Τον Οκτώβριο του 2021, ο Ιρανός υπουργός Πετρελαίου Τζαβάντ Οουτζί δήλωσε ότι εάν αρθούν οι κυρώσεις υπό την ηγεσία των ΗΠΑ στη βιομηχανία πετρελαίου και φυσικού αερίου του Ιράν, το Ιράν θα έχει κάθε ικανότητα να αντιμετωπίσει την παγκόσμια ενεργειακή κρίση του 2021. Με τις οικονομικές κυρώσεις σε ισχύ κατά του Ιράν, οι αναλυτές της αγοράς ενέργειας αναμένουν μια σφιχτή αγορά πετρελαίου μέχρι το 2023. Σε αντίθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, οι ευρωπαϊκές χώρες θα ήθελαν να δουν την επιστροφή του Ιράν (και της Βενεζουέλας) στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου για να αμβλύνουν τις πληθωριστικές πιέσεις παγκοσμίως."Biden fails to secure major security, oil commitments at Arab summit" Reuters. Retrieved 31 July 2022.

 Επιπτώσεις στις περιφερειακές οικονομίες 

Το Ιράν βασίζεται σε περιφερειακές οικονομίες για τη διεξαγωγή ιδιωτικών και κρατικών επιχειρήσεων. Το 2018, μετά την εκ νέου επιβολή κυρώσεων από τις ΗΠΑ, οι εμπορικές σχέσεις με γειτονικές χώρες, όπως το Αφγανιστάν και το Ιράκ, οι οποίες είχαν αυξηθεί σημαντικά πριν από το 2016, δέχθηκαν σημαντικό πλήγμα.Dehghanpisheh B. & Shalizi H. (April 2019). "Afghanistan feels impact of Iran's economic isolation". Reuters World News. Retrieved 12 January 2020. Τον Νοέμβριο του 2019, όταν οι οικονομικές κυρώσεις έγιναν περαιτέρω αυστηρότερες από την κυβέρνηση Τραμπ και η υποτίμηση του ριάλ συνεχίστηκε, μια επακόλουθη αύξηση των τιμών της ενέργειας προκάλεσε εκτεταμένες διαμαρτυρίες και βίαιες αντιπαραθέσεις στην Τεχεράνη και σε άλλες μεγάλες πόλεις. Οι οικονομίες των παραμεθόριων περιοχών με αστικές περιοχές, όπως το Ζαχεντάν, ένιωσε τον πιο δραστικό αντίκτυπο καθώς οι έμποροι έπρεπε να πληρώσουν περισσότερα για εισαγωγές, π.χ. ηλεκτρονικές συσκευές, ενώ ταυτόχρονα, μειώθηκε η αξία των εξαγωγών για βιομηχανικά προϊόντα, όπως τα περσικά χαλιά."Iran sanctions: How Iranians are feeling the impact". Retrieved 12 January 2020. Η οικονομία του Ιράκ επηρεάστηκε επίσης σοβαρά από τις συνεχιζόμενες οικονομικές κυρώσεις, καθώς το Ιράν είναι σημαντικός εξαγωγέας σιταριού στο Ιράκ, και οι τιμές των τροφίμων αυξήθηκαν στο Ιράκ μετά το 2016.Iraq food prices HDX.org. Retrieved 12 January 2020.

Στις αρχές Μαΐου 2020, με την κοινοβουλευτική εκλογή νέου πρωθυπουργού του Ιράκ, οι ΗΠΑ παρέτεινε την απαλλαγή από τις κυρώσεις του Ιράκ για την εισαγωγή διυλισμένων ιρανικών καυσίμων και ηλεκτρικής ενέργειας από 30 ημέρες σε 4 μήνες, προκειμένου να αυξηθεί η πολιτική και οικονομική σταθερότητα στην περιοχή.Hashem A. (May 2020). US grants Iraq a summer break from Iran electricity sanctions Al-Monitor. Retrieved 9 May 2020.

Σύμφωνα με τον Ειδικό Εισηγητή των Ηνωμένων Εθνών, Ίντρις Τζαζάιρι, η εκ νέου επιβολή οικονομικών κυρώσεων μετά τη μονομερή αποχώρηση των ΗΠΑ το 2018 "καταστρέφει την οικονομία και το νόμισμα του Ιράν, οδηγώντας εκατομμύρια ανθρώπους στη φτώχεια και καθιστά τα εισαγόμενα αγαθά απρόσιτα". Ο Τζαζάιρι έκανε έκκληση στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρωπαϊκή Ένωση να διασφαλίσουν ότι τα ιρανικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα είναι σε θέση να πραγματοποιούν πληρωμές για βασικά αγαθά, συμπεριλαμβανομένων τροφίμων, φαρμάκων και βιομηχανικών εισαγωγών. Το Γραφείο της Ύπατης Αρμοστείας των Ηνωμένων Εθνών για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα τόνισε ότι "οι κυρώσεις δεν πρέπει να βλάπτουν τα ανθρώπινα δικαιώματα των απλών πολιτών"."Iran sanctions are unjust and harmful, says UN expert warning against generalised economic war" ohchr.org. Retrieved 22 September 2022.

 Ανθρωπιστικός αντίκτυπος 
Τα φαρμακευτικά προϊόντα και ο ιατρικός εξοπλισμός δεν υπόκεινται σε διεθνείς κυρώσεις, αλλά το Ιράν αντιμετωπίζει ελλείψεις φαρμάκων για τη θεραπεία 30 ασθενειών—συμπεριλαμβανομένου του καρκίνου , των καρδιακών και αναπνευστικών προβλημάτων, της θαλασσαιμίας και της σκλήρυνσης κατά πλάκας — επειδή δεν επιτρέπεται η χρήση διεθνών συστημάτων πληρωμών.  Ένα έφηβο αγόρι πέθανε από αιμορροφιλία εξαιτίας της έλλειψης φαρμάκων που προκλήθηκε από τις κυρώσεις. Οι παραδόσεις ορισμένων γεωργικών προϊόντων στο Ιράν επηρεάστηκαν επίσης για τους ίδιους λόγους.

Οι εισαγωγές φαρμάκων στο Ιράν από τις ΗΠΑ και την Ευρώπη μειώθηκαν κατά περίπου 30% το 2012, σύμφωνα με έκθεση του Διεθνούς Κέντρου για Μελετητές Γουντρόου Γουίλσον. Το 2013, η βρετανική εφημερίδα  The Guardian ανέφερε ότι περίπου 85.000 ασθενείς με καρκίνο χρειάζονταν μορφές χημειοθεραπείας και ακτινοθεραπείας που είχαν γίνει σπάνιες. Οι δυτικές κυβερνήσεις είχαν ενσωματώσει εξαιρέσεις στο καθεστώς κυρώσεων για να διασφαλίσουν ότι τα βασικά φάρμακα θα μπορούσαν να περάσουν, αλλά αυτές οι εξαιρέσεις έρχονταν σε αντίθεση με γενικούς περιορισμούς στις τραπεζικές συναλλαγές, καθώς και με απαγορεύσεις σε χημικά "διπλής χρήσης" που μπορεί να έχουν στρατιωτική και ιατρική εφαρμογή. Υπολογίζεται ότι 40.000 αιμορροφιλικοί δεν μπορούσαν να λάβουν φάρμακα για την πήξη του αίματος και οι επεμβάσεις σε αιμορροφιλικούς ουσιαστικά ανεστάλησαν λόγω των κινδύνων που δημιουργούνταν από τις ελλείψεις. Υπολογίζεται ότι 23.000 Ιρανοί με HIV/AIDS είχαν αυστηρά περιορισμένη πρόσβαση στα φάρμακα που χρειάζονται. Η ένωση που εκπροσωπεί τους 8.000 Ιρανούς που πάσχουν από θαλασσαιμία, μια κληρονομική διαταραχή του αίματος, ανέφερε ότι τα μέλη της άρχισαν να πεθαίνουν εξαιτίας της έλλειψης ενός απαραίτητου φαρμάκου, της δεφεροξαμίνης, που χρησιμοποιείται για τον έλεγχο της περιεκτικότητας σε σίδηρο στο αίμα. Επιπλέον, το Ιράν δεν μπορούσε πλέον να αγοράζει ιατρικό εξοπλισμό, όπως αυτόκλειστα , απαραίτητο για την παραγωγή πολλών φαρμάκων, επειδή μερικές από τις μεγαλύτερες δυτικές φαρμακευτικές εταιρείες αρνήθηκαν να συνεργαστούν με τη χώρα.

Οι δημοσιογράφοι ανέφεραν την ανάπτυξη μαύρης αγοράς φαρμάκων. Αν και τα ζωτικά φάρμακα δεν επηρεάστηκαν άμεσα από τις κυρώσεις, το ποσό του σκληρού νομίσματος που ήταν διαθέσιμο στο υπουργείο Υγείας ήταν πολύ περιορισμένο. Η Marzieh Vahid-Dastjerdi, η πρώτη γυναίκα υπουργός της κυβέρνησης του Ιράν μετά την Ιρανική Επανάσταση, απολύθηκε τον Δεκέμβριο του 2012 επειδή μίλησε ανοιχτά κατά της έλλειψης υποστήριξης από την κυβέρνηση σε περιόδους οικονομικής δυσπραγίας. Επιπλέον, οι Ιρανοί ασθενείς κινδύνευαν από ενισχυμένες παρενέργειες και μειωμένη αποτελεσματικότητα επειδή το Ιράν αναγκάστηκε να εισάγει φάρμακα και χημικά δομικά στοιχεία για άλλα φάρμακα, από την Ινδία και την Κίνα, σε αντίθεση με την αγορά προϊόντων υψηλότερης ποιότητας από δυτικούς κατασκευαστές. Λόγω της προστασίας των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, τα υποκατάστατα προηγμένων φαρμάκων ήταν συχνά ανέφικτα, ιδιαίτερα όταν επρόκειτο για ασθένειες όπως ο καρκίνος και η σκλήρυνση κατά πλάκας.

Η Κίνα, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ομάδα των 77 και ειδικοί πιέζουν τις ΗΠΑ να χαλαρώσουν τις κυρώσεις στο Ιράν για να το βοηθήσουν να καταπολεμήσει την αυξανόμενη επιδημία του κορωνοϊού. "Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η ικανότητα του Ιράν να ανταποκριθεί στον νέο κορωνοϊό έχει παρεμποδιστεί από τις οικονομικές κυρώσεις της κυβέρνησης Τραμπ και ο αριθμός των νεκρών είναι πιθανώς πολύ μεγαλύτερος από ό,τι θα ήταν ως αποτέλεσμα", δήλωσε ο Μαρκ Γουέσμπρο του Κέντρο Οικονομικής και Πολιτικής. "Δεν μπορεί επίσης να αμφισβητηθεί ότι οι κυρώσεις έχουν επηρεάσει την ικανότητα του Ιράν να περιορίσει το ξέσπασμα, οδηγώντας με τη σειρά του σε περισσότερες μολύνσεις και πιθανώς στην εξάπλωση του ιού πέρα από τα σύνορα του Ιράν".

Στις 6 Απριλίου 2020, το παρατηρητήριο ανθρωπίνων δικαιωμάτων δημοσίευσε μια έκθεση που προτρέπει τις Ηνωμένες Πολιτείες να χαλαρώσουν τις κυρώσεις στο Ιράν "για να εξασφαλίσουν την πρόσβαση του Ιράν σε βασικούς ανθρωπιστικούς πόρους κατά τη διάρκεια της πανδημίας του κορωνοϊού".  Ο αντίκτυπος των κυρώσεων στο Ιράν έκανε τη διαχείριση του COVID-19 ένα δύσκολο ζήτημα στο Ιράν.

Τον Οκτώβριο του 2020, το Bloomberg ανέφερε ότι οι αμερικανικές κυρώσεις είχαν σταματήσει μια αποστολή εμβολίων 2 εκατομμυρίων δόσεων κατά της γρίπης. Η Ερυθρά Ημισέληνος του Ιράν ανέφερε πώς οι δραστικές οικονομικές κυρώσεις κατέστησαν αφερέγγυα την κοινότητα Shahr Bank, γεγονός που σταμάτησε την κρίσιμη αποστολή.Motevalli G.(Oct. 2020). "Iran Says U.S. Sanctions Halted Delivery of 2 Million Flu Vaccines". Bloomberg. Retrieved 2 December 2020.

 Κίνημα πολιτών κατά των κυρώσεων 

Το «Κίνημα Πολιτών» ξεκίνησε από δύο εξέχοντες Ιρανούς οικονομολόγους — τον Δρ Mousa Ghaninejad , του Τεχνολογικού Πανεπιστημίου Πετρελαίου της Τεχεράνης, και τον Δρ. Mohammad Mehdi Behkish, του Πανεπιστημίου Allameh Tabatabaei της Τεχεράνης — στις 14 Ιουλίου 2013. Περιέγραψαν τις κυρώσεις ως "άδικο" και "παράλογο" εργαλείο, υποστηρίζοντας ότι μια πιο ελεύθερη οικονομία θα οδηγούσε σε λιγότερη πολιτική εχθρότητα και θα ενθάρρυνε φιλικές σχέσεις μεταξύ των χωρών. Σημείωσαν επίσης ότι οι κυρώσεις εναντίον μιας χώρας τιμωρούν όχι μόνο τους ανθρώπους αυτής της χώρας, αλλά και τους ανθρώπους των εμπορικών εταίρων της.

Το κίνημα υποστηρίχθηκε από μια μεγάλη ομάδα διανοουμένων, ακαδημαϊκών, ακτιβιστών της κοινωνίας των πολιτών, ακτιβιστών για τα ανθρώπινα δικαιώματα, όπως και καλλιτεχνών. Τον Σεπτέμβριο του 2013, το Διεθνές Εμπορικό Επιμελητήριο-Ιράν δημοσίευσε μια ανοιχτή επιστολή 157 Ιρανών οικονομολόγων, δικηγόρων και δημοσιογράφων που επέκρινε τις ανθρωπιστικές συνέπειες των κυρώσεων και καλούσε τους συναδέλφους τους σε όλο τον κόσμο να πιέσουν τις κυβερνήσεις τους να λάβουν μέτρα για την επίλυση της υποκείμενης διαμάχης.

Τον Απρίλιο του 2021, περισσότερες από 40 οργανώσεις κάλεσαν την κυβέρνηση του προέδρου των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν να άρει τους περιορισμούς που "εμποδίζουν την αποστολή κρίσιμων εμβολίων, φαρμάκων και ανθρωπιστικών αγαθών στο Ιράν". Το Ιράν είχε δυσκολευτεί να αποκτήσει δυτικά εμβόλια λόγω κυρώσεων και ήταν μια από τις χώρες που επλήγησαν περισσότερο από την πανδημία Covid-19."Biden urged to lift sanctions 'obstructing' Iran's Covid-19 response" middleeasteye.net. Retrieved 22 Sept 2022.

 Δεσμευμένα περιουσιακά στοιχεία 
Μετά την Ιρανική Επανάσταση το 1979, οι Ηνωμένες Πολιτείες σταμάτησαν τους οικονομικούς και διπλωματικούς δεσμούς τους με το Ιράν, απαγόρευσαν τις εισαγωγές ιρανικού πετρελαίου και πάγωσαν περίπου 11 δισ. δολάρια του 1980.Suzanne Maloney (2010): "The Revolutionary Economy" . United States Institute of Peace. Retrieved 17 November 2010. Κατά τα έτη 2008 έως 2013, δισ. δολάρια περιουσιακών στοιχείων του Ιράν στο εξωτερικό κατασχέθηκαν ή δεσμεύτηκαν, συμπεριλαμβανομένου ενός κτιρίου στη Νέα Υόρκη και τραπεζικών λογαριασμών στη Μεγάλη Βρετανία, το Λουξεμβούργο,  την Ιαπωνία  και τον Καναδά.

Το 2012, το Ιράν ανέφερε ότι τα περιουσιακά στοιχεία εταιρειών που συνδέονται με τους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης σε πολλές χώρες δεσμεύτηκαν, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις τα περιουσιακά στοιχεία επιστράφηκαν.

Ο πρόεδρος της Επιτροπής Σχεδιασμού και Προϋπολογισμού του ιρανικού κοινοβουλίου Ματζλίς δηλωσε ότι 100 δισ. δολάρια από τα κεφάλαια του Ιράν πάγωσαν σε ξένες τράπεζες λόγω των κυρώσεων που επιβλήθηκαν στη χώρα. Το 2013, μόνο 30 έως 50 δισ. δολάρια των συναλλαγματικών αποθεμάτων της (δηλαδή περίπου το 50% του συνόλου) ήταν προσβάσιμα λόγω κυρώσεων.

 Ελάφρυνση των κυρώσεων 
Όταν το Κοινό Συνολικό Σχέδιο Δράσης μεταξύ του Ιράν και της Ομάδας 5+1 εφαρμόστηκε στις αρχές του 2016, η ελάφρυνση των κυρώσεων επηρέασε την οικονομία του Ιράν με τέσσερις κύριους τρόπους:
Αποδέσμευση των παγωμένων κεφαλαίων του Ιράν στο εξωτερικό , που υπολογίζεται σε 29 δισεκατομμύρια δολάρια, που αντιπροσωπεύουν περίπου το ένα τρίτο των συναλλαγματικών διαθεσίμων του Ιράν.
Άρση των κυρώσεων κατά των εξαγωγών ιρανικού πετρελαίου.
Επέτρεψε σε ξένες εταιρείες να επενδύσουν στο πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, τα αυτοκίνητα, τα ξενοδοχεία και άλλους τομείς του Ιράν.
Επέτρεψε στο Ιράν να εμπορεύεται με τον υπόλοιπο κόσμο και να χρησιμοποιήσει το παγκόσμιο τραπεζικό σύστημα όπως το SWIFT.

Σύμφωνα με την Κεντρική Τράπεζα του Ιράν, το Ιράν θα χρησιμοποιούσε κεφάλαια που δεν είχαν παγώσει από την πυρηνική του συμφωνία κυρίως για να χρηματοδοτήσει εγχώριες επενδύσεις, διατηρώντας τα χρήματα στο εξωτερικό μέχρι αυτά να χρειαστούν.

Σύμφωνα με το Ινστιτούτο της Ουάσιγκτον το 2015: "Το πάγωμα περιουσιακών στοιχείων πριν από τη συμφωνία δεν είχε τόσο μεγάλο αντίκτυπο στην ιρανική κυβέρνηση όπως υποδείκνυαν ορισμένες δηλώσεις από την Ουάσιγκτον. Και στο εξής, η χαλάρωση των περιορισμών μετά τη συμφωνία δεν θα έχει τόσο μεγάλη αντίκτυπο όπως προτείνουν ορισμένοι επικριτές της συμφωνίας".

Στις 16 Ιανουαρίου 2016, ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας δήλωσε ότι το Ιράν περιόρισε επαρκώς το πυρηνικό του πρόγραμμα, με αποτέλεσμα τα Ηνωμένα Έθνη να άρουν ορισμένες από τις κυρώσεις.

Τον Φεβρουάριο του 2019, η Γαλλία, η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο ανακοίνωσαν ότι δημιούργησαν ένα κανάλι πληρωμών με το όνομα INSTEX για να παρακάμψουν τις κυρώσεις που επιβλήθηκαν πρόσφατα από τις Ηνωμένες Πολιτείες, μετά τη μονομερή αποχώρηση από τη συμφωνία από την κυβέρνηση Τραμπ. Η κυβέρνηση Τραμπ προειδοποίησε ότι οι χώρες που συμμετέχουν σε οικονομικές συναλλαγές με το Ιράν θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν δευτερεύουσες κυρώσεις των ΗΠΑ.

Στα τέλη Ιανουαρίου 2020, τέθηκε σε εφαρμογή η Ελβετική Ανθρωπιστική Εμπορική Συμφωνία με το Ιράν, η οποία διασφαλίζει εγγυήσεις εξαγωγών μέσω ελβετικών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων για αποστολές τροφίμων και ιατρικών προϊόντων στην Ισλαμική Δημοκρατία. Η τράπεζα BCP με έδρα τη Γενεύη καθώς και μια μεγάλη ελβετική φαρμακοβιομηχανία συμμετείχαν στην αρχική πιλοτική αποστολή βασικών φαρμάκων αξίας 2,3 εκατομμυρίων ευρώ."U.S. says first shipments of medicine to Iran delivered via Swiss humanitarian channel". Reuters World News. Retrieved 2 February 2020.

 Δείτε επίσης 
Αντιστασιακή οικονομία
Διεθνείς κυρώσεις κατά τη διάρκεια της κρίσης στη Βενεζουέλα
Διεθνείς κυρώσεις κατά τη διάρκεια του απαρτχάιντ
Διεθνείς κυρώσεις κατά τη διάρκεια του Ρωσο-Ουκρανικού Πολέμου
Εμπάργκο των Ηνωμένων Πολιτειών
Εξωτερικές σχέσεις του Ιράν
Κατάλογος των μερών της Συνθήκης για τη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων
Κυρώσεις κατά της Ιαπωνίας
Κυρώσεις κατά του Ιράκ
Πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν
Υπόθεση Ίραν-Κόντρας

 Παραπομπές 

 Περαιτέρω ανάγνωση 
 Cordesman, Anthony H., Bryan Gold, and Chloe Coughlin-Schulte. Iran: Sanctions, Energy, Arms Control, and Regime Change (Rowman & Littlefield, 2014)
 Marossi, Ali Z., and Marisa R. Bassett, eds. Economic Sanctions under International Law: Unilateralism, Multilateralism, Legitimacy, and Consequences ( T.M.C. Asser Press, 2015), specialized essays by experts online

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 US Treasury's financial sanctions and associated material
 UK Treasury's financial sanctions and associated material

Κατηγορία:Οικονομία του Ιράν
Ιραν