Πανδούλφος Γ΄ του Σαλέρνου

Ο Πανδόλφος Γ΄, γερμ.: Pandulf III ήταν για λίγο πρίγκιπας του Σαλέρνο από τις 3 έως τις 10 Ιουνίου 1052. Ήταν ο μεγαλύτερος από τα τέσσερα αδέρφια της Γκέμα, συζύγου του πρίγκιπα Γουαϊμάρος Δ΄. Κατέλαβε το θρόνο με πραξικόπημα, όταν δολοφόνησε μαζί με τον αδελφό του τον Γουαϊμάρος Δ΄. Βασίλεψε μόνο μία εβδομάδα, προτού αναγκαστεί να παραιτηθεί και δολοφονήθηκε αμέσως.

Ο Πανδόλφος ήταν πιθανότατα μέλος της οικογένειας των κόμητων του Τεάνo στο Πριγκιπάτο της Καπούης. Graham A. Loud, The Age of Robert Guiscard: Southern Italy and the Northern Conquest (Routledge, 2000), p. 117.

Σύμφωνα με τον Αμάτους του Μοντεκασίνo, ο οποίος είναι η κύρια πηγή για το πραξικόπημα του 1052, η πρώτη αμφισβήτηση της εξουσίας του Γουαϊμάρος Δ΄ προήλθε από το δουκάτο του Aμάλφι, το οποίο υπαγόταν στον Γουαϊμάρος Δ΄ και του όφειλε φόρο υποτέλειας. Τον Απρίλιο, ο εκπρόσωπος του Γκουαϊμάρ Δ΄, δούκας Mάνσο Β΄, αναγκάστηκε να φύγει από το Αμάλφι, το οποίο άρχισε να επιτίθεται στο ναυτικό του Σαλέρνο. Καθώς τα έσοδα από τον φόρο υποτέλειας εξαφανίστηκαν, ορισμένοι από τους ηγέτες του Γουαϊμάρος Δ΄ άρχισαν να παραιτούνται από την πίστη τους. Σύμφωνα με τον Αμάτους, ο αρχηγός της συνωμοσίας για την απομάκρυνση του Γουαϊμάρος Δ΄ ήταν ο Πανδόλφος, ο οποίος προσφέρθηκε να ανταμείψει με ευεργεσίες όποιον θα τον βοηθούσε να γίνει πρίγκιπας. Αν και ο Γουαϊμάρος Δ΄ προφανώς γνώριζε το σχέδιο, δεν πίστευε ότι ήταν ευάλωτος. Όταν οι Αμαλφιτανοί επιτέθηκαν στο Σαλέρνο από τη θάλασσα, ο Πανδόλφος και τα τρία αδέλφια του διατάχθηκαν να υπερασπιστούν την ακτή. Αρνήθηκαν και στη διαμάχη που ακολούθησε, μαχαίρωσαν τον Γουαϊμάρος Δ΄ μέχρι θανάτου. Σκότωσαν επίσης τον θαλαμηπόλο του και τον αδελφό του, Πανδόλφος δούκα του Καπάτσιο. Προσπάθησαν να σκοτώσουν τον άλλο αδελφό του, τον Γκυ δούκα του Σορέντο, αλλά αυτός διέφυγε. Ο Aμάτους δίνει την ημερομηνία των δολοφονιών στις 3 Ιουνίου, ενώ τα Χρονικά του Μπενεβέντο (Annales Beneveventani) δίνουν στις 2 Ιουνίου και το τέλος του Γουαϊμάρος Δ΄ εορτάστηκε στο αβαείο του Moντεκασίνo στις 4 Ιουνίου. Prescott N. Dunbar (trans.) and Graham A. Loud (ed.), The History of the Normans by Amatus of Montecassino (Boydell Press, 2004). pp. 96–97. Vincenzo De Bartholomaeis (ed.), Storia de' Normanni di Amato di Montecassino volgarizzata in antico francese, Fonti per la Storia d'Italia 76 (Rome, 1935), Book III; Odon Delarc (ed.), Ystoire de li Normant par Aimé (Rouen: A. Lestringant, 1892).

Μετά τις δολοφονίες, ο Πανδόλφος Γ΄ έγινε πρίγκιπας και τα τρία μικρότερα αδέλφια του ορκίστηκαν πίστη σε αυτόν. Η πρώτη του πράξη ήταν να ανατρέψει αρκετές δημεύσεις γης, που έγιναν από τον Γουαϊμάρος Δ΄. Επέτυχε να πάρει την ακρόπολη του Σαλέρνο, επειδή ήταν ανεπαρκώς εφοδιασμένη με τρόφιμα και δεν μπορούσε να αντέξει. Η αδελφή του Γουαϊμάρος και άλλοι συγγενείς στην ακρόπολη φυλακίστηκαν. Ο γιος και κληρονόμος του Γουαϊμάρος, Γισούλφος Β΄, έπεσε επίσης στα χέρια του Πανδόλφος Γ΄. Prescott N. Dunbar (trans.) and Graham A. Loud (ed.), The History of the Normans by Amatus of Montecassino (Boydell Press, 2004). pp. 96–97.

Η αποτυχία να σκοτωθεί ο Γκυ έγινε η ανατροπή του πραξικοπήματος. Ο Γκυ κατέφυγε στον Νορμανδό Ονφρουά κόμη της Απουλίας και πιστό υποτελή του Γουαϊμάρος Δ΄. Μία Νορμανδική δύναμη έφτασε έξω από το Σαλέρνο στις 8 Ιουνίου. Δύο ημέρες αργότερα οι πύλες άνοιξαν. Ο Γκυ προφανώς διαπραγματεύτηκε την παράδοση της ακρόπολης, υποσχόμενος να χαρίσει τη ζωή του Πανδόλφος Γ΄ και των συνεργατών του με αντάλλαγμα τον ανιψιό του, Γισούλφος. Οι Νορμανδοί δεν ένιωθαν δεσμευμένοι από αυτή τη συμφωνία, και κυνήγησαν και σκότωσαν τον Πανδόλφος Γ΄ και τους 35 άλλους, για να εκδικηθούν τις 36 πληγές που βρέθηκαν στο σώμα του Γουαϊμάρος Δ΄. Στην αξιολόγηση του Aμάτους, ο Πανδόλφος Γ΄ «έλαβε την κακή συμβουλή να προσπαθήσει να γίνει πρίγκιπας με τα τρία αδέλφια του». Prescott N. Dunbar (trans.) and Graham A. Loud (ed.), The History of the Normans by Amatus of Montecassino (Boydell Press, 2004). pp. 96–97.

Ανάμεσα σε εκείνους τους συνωμότες που συνελήφθησαν και φυλακίστηκαν, ήταν τα αδέλφια του μελλοντικού αρχιεπισκόπου του Σαλέρνο, Αλφάνου Α΄. Michelangelo Schipa, "Storia del Principato Longobardo di Salerno", in La Longobardia meridionale (570–1077): Il ducato di Benevento, il principato di Salerno (Rome: Edizioni di storia e letteratura, 1968), pp. 209–10, originally published as Storia del Principato Longobardo di Salerno (Naples: Francesco Giannini e Figli 1887), in which cf. pp. 147-49.

 Σημειώσεις 

 Περαιτέρω ανάγνωση 
 Taviani-Carozzi, Huguette. La Principauté lombarde de Salerne (IX e –XI e siècle): pouvoir et société en Italie lombarde méridionale, τόμ. 2. École française de Rome, 1991.

Κατηγορία:Πρίγκιπες του Σαλέρνου