Τβρτκο Α΄ της Βοσνίας

Ο Στέφεν Τβρτκο Α΄,  (π. 1338 – 10 Μαρτίου 1391) ήταν ο πρώτος βασιλιάς της Βοσνίας. Μέλος του Οίκου των Κοτρόμανιτς, διαδέχθηκε τον θείο του Στέφανο Β΄ ως μπαν της Βοσνίας το 1353. Καθώς ήταν ανήλικος εκείνη την εποχή, ο πατέρας τού Tβρτκo, Βλαντίσλαβ, κυβέρνησε για λίγο ως αντιβασιλιάς, ακολουθούμενος από τη μητέρα τού Tβρτκo, Γιελένα. Στις αρχές της προσωπικής του διακυβέρνησης, ο Tβρτκo διαπληκτιζόταν με τον Ρωμαιοκαθολικό κλήρο της χώρας του, αλλά αργότερα απολάμβανε εγκάρδιες σχέσεις με όλες τις θρησκευτικές κοινότητες στο βασίλειό του. Μετά από τις αρχικές δυσκολίες –την απώλεια μεγάλων τμημάτων της Βοσνίας από τον επικυρίαρχό του Λουδοβίκο Α΄ της Ουγγαρίας, και τη σύντομη καθαίρεση από τους μεγιστάνες του– η εξουσία τού Tβρτκo αυξήθηκε σημαντικά. Κατέκτησε ορισμένα απομεινάρια της γειτονικής Σερβικής αυτοκρατορίας το 1373, μετά το τέλος τού τελευταίου ηγεμόνα της και τού μακρινού συγγενή του, Στεφάνου-Ούρος Ε΄ Νεγιάκι (Αδύναμου). Το 1377 στέφθηκε ο ίδιος βασιλιάς της Βοσνίας και της Σερβίας, ισχυριζόμενος, ότι ήταν ο κληρονόμος της δυναστείας των Νεμάντιτς της Σερβίας, της οποίας είχαν εκλείψει τα άρρενα μέλη.

Καθώς το βασίλειο της Βοσνίας συνέχιζε να επεκτείνεται, η προσοχή του Tβτκo στράφηκε στην ακτή της Αδριατικής. Απέκτησε τον έλεγχο ολόκληρου του Πομόριε και των μεγάλων θαλάσσιων πόλεων της περιοχής, ίδρυσε νέους οικισμούς και άρχισε να κατασκευάζει ναυτικό, αλλά ποτέ δεν κατάφερε να υποτάξει τους άρχοντες των ανεξάρτητων σερβικών εδαφών. Το τέλος τού βασιλιά Λουδοβίκου Α΄ και η άνοδος της κόρης εκείνου βασίλισσας Μαρίας το 1382, επέτρεψαν στον Tβρτκo να εκμεταλλευτεί την κρίση διαδοχής, που ακολούθησε στην Ουγγαρία και την Κροατία. Μετά από σκληρές μάχες, από το 1385 έως το 1390, ο Tβρτκo κατάφερε να κατακτήσει μεγάλα τμήματα της Σλαβονίας, της Δαλματίας και της ίδιας της Κροατίας. Μετά τη μάχη του Κοσσυφοπεδίου το 1389, η αδύναμη αξίωσή του στη Σερβία έγινε μία απραγματοποίητη, καθώς οι Σέρβοι ηγεμόνες που προσπαθούσε να υποτάξει, έγιναν υποτελείς της απεκτεινόμενης Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Οι Οθωμανοί εξαπέλυσαν επίσης τις πρώτες τους επιθέσεις στη Βοσνία κατά τη διάρκεια της βασιλείας τού Tβρτκo, αλλά ο στρατός του κατάφερε να τους αποκρούσει. Το ξαφνικό τέλος του Tβρτκo το 1391 τον εμπόδισε να εδραιώσει την κατοχή των Κοτρόμανιτς στα κροατικά εδάφη.

Ο Tβρτκo θεωρείται ευρέως ως ένας από τους μεγαλύτερους μεσαιωνικούς ηγεμόνες της Βοσνίας, καθώς διεύρυνε τα σύνορα της χώρας στον μέγιστο βαθμό, άφησε μία ισχυρή οικονομία και βελτίωσε το βιοτικό επίπεδο των υπηκόων του. Τού έμεινε τουλάχιστον ένας γιος, ο Tβρτκo Β΄, αλλά τον διαδέχθηκε ο Νταμπίσα, υπό τον οποίο το αναπτυσσόμενο βασίλειο του Tβρτκo Α΄ άρχισε να παρακμάζει.

 Ανηλικιότητα 
μικρογραφία|Ο Tβρτκo με τη μητέρα, τον αδελφό και την εξαδέλφη του Ελισάβετ στην επιθανάτιο κλίνη του θείου του Στεφάνου Α΄, όπως απεικονίζονται στη λειψανοθήκη του Αγίου Συμεών στα τέλη της δεκαετίας του 1370.

 Αρχικές δυσκολίες 
μικρογραφία|Η πρώτη σφραγίδα του Λουδοβίκου Α' της Ουγγαρίας, που χάθηκε άδοξα (επισήμως "εκλάπη") κατά τη διάρκεια της εκστρατείας του εναντίον της Βοσνίας.
μικρογραφία|Ο Tβτρκo και ο αδελφός του Βουκ στη λειψανοθήκη του Αγίου Συμεών (λεπτομέρεια της σκηνής που απεικονίζει το τέλος τού θείου τους Στεφάνου Β΄).

 Κατακτήσεις στη Σερβία και γάμος 
μικρογραφία|Διαίρεση της Σερβικής αυτοκρατορίας μεταξύ Βοσνίας και Σέρβων περιφερειακών αρχόντων μετά το 1374.

 Στέψη 
μικρογραφία|Η υπογραφή του Tβρτκο Α΄, που τον προσδιορίζει ως "βασιλιά των Σέρβων και της Βοσνίας".

 Οικονομία 
μικρογραφία|Το νόμισμα του Τβρτκo, με το κρινάνθεμο και το οικόσημό του.
μικρογραφία|Το φρούριο του Nόβι κτίστηκε από τον Tβρτκo Α΄ το 1382, με το νεοϊδρυθέν λιμάνι του. Έγινε αμέσως οικονομικός κόμβος του βασιλείου.

 Ουγγρική κρίση διαδοχής 
μικρογραφία|Το βασίλειο του Λουδοβίκου Α΄ (με κόκκινο) με τα εξαρτώμενα και διεκδικούμενα εδάφη, συμπεριλαμβανομένης της Βοσνίας του Tβρτκo Α΄ (ροζ).
αριστερά|μικρογραφία|Το οικόσημο του Tβρτκο Α΄.

 Οθωμανικές επιθέσεις 

 Τελικά επιτεύγματα και επακόλουθα 
μικρογραφία|Χάρτης της Βοσνίας στη μεγαλύτερη έκτασή της, υπό τον Tβρτκο Α΄ το 1390.  

 Εκτίμηση 


Οικογένεια
Νυμφεύτηκε τη Δωροθέα των Στρατσιμίρ, κόρη του Ιβάν Στρατσιμίρ τσάρου της Βουλγαρίας και είχε τέκνο:
 Τβρτκο Β΄ απεβ. 1443, βασιλιάς της Βοσνίας.

 Βιβλιογραφικές αναφορές 

 Βιβλιογραφία 








 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Emir O. Filipović: «Creatio Regni» στη Μεγάλη Σφραγίδα του Βόσνιου Βασιλιά Tvrtko Kotromanić . Στο: A Companion to Seals in the Middle Ages, (επιμ. Laura Whatley), Brill, Leiden, 2019, 264–276.

Κατηγορία:Δυναστεία των Κοτρόμανιτς
Κατηγορία:Βόσνιοι Ρωμαιοκαθολικοί
Κατηγορία:Μονάρχες του 14ου αιώνα στην Ευρώπη
Κατηγορία:14ος αιώνας στη Σερβία