Γιάνκεα του Χέλντραϊχ

Η  Γιάνκεα του Χέλντραϊχ (Jancaea heldreichii) είναι σπάνιο είδος αγγειόσπερμου της οικογένειας των Γεσνεριιδών (Gesneriaceae), το μοναδικό είδος του γένους Γιάνκεα που απαντά μόνον στο όρος Όλυμπος στην Ελλάδα. 

 Ετυμολογία 
Το όνομα του γένους προέρχεται από τον Αυστριακό στρατιωτικό, αξιωματικό και βοτανικό Βίκτορ Γιάνκα (Viktor Janka), 1837–1900, επιμελητή του ερμπαριού στη Βουδαπέστη. Το όνομα του είδους οφείλει την ονομασία του στον Γερμανό βοτανικό του 19ου αιώνα Τέοντορ Χέρμαν φον Χέλντραϊχ, ο οποίος το ανακάλυψε για πρώτη φορά στο όρος Όλυμπος το 1851.

 Γεωγραφική κατανομή 
Είναι τοπικό ενδημικό φυτό του όρους Όλυμπος, λείψανο της Τριτογενούς περιόδου, στην οποία το κλίμα ήταν θερμότερο και υγρότερο και έτσι θεωρείται ξένο είδος προς την Ευρωπαϊκή χλωρίδα, στην οποία πλέον δεν επικρατεί το τροπικό κλίμα.

 Οικολογία 
Είναι πολυετές φυτό και φύεται σε κάπως υγρές, σκιερές σχισμές ασβεστολιθικών βράχων, κυρίως σε υψόμετρα 700-1400 μέτρων, στις ανατολικές και βόρειες πλαγιές του Ολύμπου και σε ρεματιές. 

 Περιγραφή 
Είναι ποώδες φυτό με φύλλα που σχηματίζουν ρόδακες στη βάση του και καλύπτονται από μακριές, πυκνές και μαλακές τρίχες. Έχει άφυλλους βλαστούς, με 1-3 άνθη και η στεφάνη του έχει χρώμα κυανό-ιώδες. Ανθίζει ανάλογα με το υψόμετρο και τη θέση, από τα μέσα Μαΐου μέχρι τις αρχές Αυγούστου. Αρκετά είδη βομβίνων (Bombus lucorum, Pyrobombus soroeensis proteus, Pyrobombus pratorum) επισκέπτονται τα άνθη, αλλά τα άνθη δεν παράγουν νέκταρ, μειώνοντας έτσι την ελκυστικότητά τους στα έντομα.

 Προστασία 
Αποτελεί είδος που προστατεύεται από την ελληνική νομοθεσία (Π.Δ. 67/81). Η Διεθνής Ένωση για τη Διατήρηση της Φύσης έχει αξιολογήσει την κατάσταση διατήρησής του ως «σχεδόν απειλούμενο», με βάση το γεγονός ότι δεν απειλείται προς το παρόν, αλλά ο περιορισμένος πληθυσμός του και η μικρή του εξάπλωση το καθιστούν ευάλωτο σε διαταραχές των οικοτόπων. Το φυτό προστατεύεται από τη Σύμβαση της Βέρνης και το μεγαλύτερο μέρος της εξάπλωσής του βρίσκεται εντός του Εθνικού Πάρκου Ολύμπου. Η κύρια απειλή που αντιμετωπίζει το είδος είναι η πίεση από τους τουρίστες στον Όλυμπο και η ανεξέλεγκτη συλλογή του φυτού, παρά το γεγονός ότι η περιοχή βρίσκεται σε εθνικό πάρκο.   

Παραπομπές

 Πηγές 
 Lafranchis T. & Sfikas G. 2001, Flowers of Greece (Vol. 2).
 Strid A. 1980, Φυτά του Ολύμπου, Μουσείον Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας.
 Strid A. & Tan K. 1991, Mountain Flora of Greece (Vol. 2)
 Tutin et al. 2005, Flora Europaea Vol 5, Cambridge University Press

 Εξωτερικοί Σύνδεσμοι 

 https://necca.gov.gr/mdpp/m-d-ethnikou-parkou-olybou/
 https://botanologia.gr/jankaea-heldreichii-ena-apomeinari-tis-tritogenoys-periodoy-ton-pagetonon-sta-vrachia-toy-olympoy/
 http://votaniki.gr/xlorida/eidi/spania-kai-symantika/jankaea-heldreichii-boiss-boiss/

Κατηγορία:Όλυμπος
Κατηγορία:Αγγειόσπερμα
Κατηγορία:Ελληνική χλωρίδα
Κατηγορία:Γκεσνεριοειδή