Φυσικό αέριο στη Ρωσία

Από το 2013 η Ρωσία είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος παραγωγός φυσικού αερίου στον κόσμο, παράγοντας κατ' εκτίμηση περισσότερα από 669 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου ετησίως, και ο μεγαλύτερος εξαγωγέας στον κόσμο, εξαγόντας περίπου 196 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως.

Η Ρωσία παρέχει περίπου το 25% του φυσικού αερίου που καταναλώνεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όπου περίπου το 80% αυτών των εξαγωγών μεταφέρεται μέσω αγωγών φυσικού αερίου σε ουκρανικό έδαφος πριν φτάσουν στην ΕΕ. Σύμφωνα με την εκτίμηση του The World Factbook, η χώρα διαθέτει επίσης τα μεγαλύτερα αποδεδειγμένα αποθέματα (48 τρις κυβικά μέτρα). Τα στοιχεία του ΟΠΕΚ τοποθετούν επίσης τη Ρωσία πρώτη, με εκτιμώμενα 49 τρις κυβικά μέτρα, που αντιστοιχούν στο 24% των αποδεδειγμένων παγκόσμιων αποθεμάτων. Ωστόσο, οι εκτιμήσεις της BP τοποθετούν τη Ρωσία δεύτερη πίσω από το Ιράν με 33 τρις κυβικά μέτρα.BP Statistical Review of World Energy  Επιπλέον, η Ρωσία είναι πιθανό να έχει τον μεγαλύτερο όγκο μη ανακαλυφθέντων κοιτασμάτων φυσικού αερίου, περίπου 6,7 τρις κ.μ, σύμφωνα με εκτιμήσεις του Αμερικανικού Γεωλογικού Ινστιτούτου. Η ίδια η Ρωσία καταναλώνει περίπου 457 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως, δεύτερη μόνο μετά τις Ηνωμένες Πολιτείες..

 Διαμάχη με την Ουκρανία 

Από το 2005, ο ρωσικός προμηθευτής φυσικού αερίου Gazprom και η ουκρανική εταιρεία πετρελαίου και φυσικού αερίου Naftogaz έχουν εμπλακεί σε μια σειρά από διαμάχες. Αυτές οι διαφωνίες έχουν εξελιχθεί πέρα από τις απλές επιχειρηματικές διαφορές σε διακρατικά πολιτικά ζητήματα που απειλούν τον εφοδιασμό φυσικού αερίου σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες που εξαρτώνται από εισαγωγές φυσικού αερίου από Ρώσους προμηθευτές, οι οποίες μεταφέρονται μέσω της Ουκρανίας.

Κατά τη διάρκεια του 2005, η Ρωσία ισχυρίστηκε ότι η Ουκρανία δεν πλήρωνε τις ποσότητες του φυσικού αερίου που η ίδια κατανάλωνε, καθώς παρακρατούσε αυτό που προοριζόταν να εξαχθεί στην ΕΕ από τους αγωγούς. Οι Ουκρανοί αξιωματούχοι αρχικά αρνήθηκαν την κατηγορία, αλλά αργότερα η ουκρανική Naftogaz παραδέχτηκε ότι το φυσικό αέριο που προοριζόταν για άλλες ευρωπαϊκές χώρες παρέμεινε και χρησιμοποιήθηκε για εγχώριες ανάγκες. Η διαμάχη έφτασε στο αποκορύφωμά της την 1η Ιανουαρίου 2006, όταν η Ρωσία διέκοψε όλες τις προμήθειες φυσικού αερίου που περνούσε από το ουκρανικό έδαφος. Στις 4 Ιανουαρίου 2006, επετεύχθη μια προκαταρκτική συμφωνία μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας και η ροή φυσικού αερίου αποκαταστάθηκε. Η κατάσταση ηρεμήσε μέχρι τον Οκτώβριο του 2007, όταν άρχισαν νέες διαφωνίες σχετικά με τα ουκρανικά χρέη φυσικού αερίου. Αυτό οδήγησε σε μείωση των προμηθειών φυσικού αερίου τον Μάρτιο του 2008. Κατά τους τελευταίους μήνες του 2008, οι σχέσεις έγιναν ξανά τεταμένες όταν η Ουκρανία και η Ρωσία δεν μπόρεσαν να συμφωνήσουν για τα χρέη της Ουκρανίας.

Τον Ιανουάριο του 2009, αυτή η διαφωνία οδήγησε σε διακοπές εφοδιασμού σε πολλά ευρωπαϊκά έθνη, με δεκαοκτώ ευρωπαϊκές χώρες να αναφέρουν σημαντικές μειώσεις ή πλήρη διακοπή των προμηθειών φυσικού αερίου τους που μεταφέρονταν μέσω της Ουκρανίας από τη Ρωσία. Τον Σεπτέμβριο του 2009 αξιωματούχοι και από τις δύο χώρες ανέφεραν ότι η κατάσταση ήταν υπό έλεγχο και ότι δεν θα υπήρχαν άλλες συγκρούσεις σχετικά με το θέμα, τουλάχιστον μέχρι τις προεδρικές εκλογές της Ουκρανίας το 2010. Ωστόσο, τον Οκτώβριο του 2009, προέκυψε άλλη μια διαφωνία σχετικά με την ποσότητα φυσικού αερίου που θα εισήγαγε η Ουκρανία από τη Ρωσία το 2010. Η Ουκρανία σκόπευε να εισάγει λιγότερο φυσικό αέριο το 2010 ως αποτέλεσμα των μειωμένων αναγκών της βιομηχανίας λόγω της οικονομικής ύφεσης. Ωστόσο, η Gazprom επέμεινε ότι η Ουκρανία θα έπρεπε εκπληρώσει τις συμβατικές της υποχρεώσεις και να αγοράσει τις προηγουμένως συμφωνημένες ποσότητες φυσικού αερίου.

Στις 8 Ιουνίου 2010, το διαιτητικό δικαστήριο της Στοκχόλμης αποφάσισε ότι η Naftogaz της Ουκρανίας θα έπρεπε να επιστρέψει 12,1 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου στην RosUkrEnergo, μια ελβετική εταιρεία στην οποία η Gazprom ελέγχει το 50% των μετοχών. Η Ρωσία κατηγόρησε την ουκρανική πλευρά ότι διοχέτευε αέριο από αγωγούς που περνούσαν από την Ουκρανία το 2009. Αρκετοί υψηλόβαθμοι Ουκρανοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι η επιστροφή "δεν θα ήταν σύντομη".

 Συμφωνία με την Κίνα 
Στις 21 Μαΐου 2014, η Ρωσία και η Κίνα ανακοίνωσαν μια συμφωνία μεταξύ των κρατικών εταιρείων φυσικού αερίου Gazprom και China National Petroleum Corporation μετά από μια δεκαετία διαπραγματεύσεων. Σύμφωνα με τη συμφωνία, η Ρωσία θα προμηθεύει στην Κίνα 38 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου κάθε χρόνο για 30 χρόνια, αρχής γενομένης από το 2018. Και οι δύο χώρες θα είναι υπεύθυνες για την κατασκευή νέων υποδομών για να καταστεί δυνατή η μεταφορά. Η Ρωσία θα δαπανήσει περίπου 55 δισ. δολάρια για την κατασκευή ενός αγωγού από τη Σιβηρία στο Βλαδιβοστόκ, ενώ η Κίνα θα δαπανήσει 20 δισ. δολάρια σε υποδομές εντός των συνόρων της. Τα κοιτάσματα φυσικού αερίου Kovykta και Chayanda που θα παρέχουν το μεγαλύτερο μέρος του φυσικού αερίου είναι επί του παρόντος σε μεγάλο βαθμό ανεκμετάλλευτα.

Πρώιμες συμφωνίες είχαν επιτευχθεί πολλές φορές από το 2005, αλλά κάθε φορά οι τελικές διαπραγματεύσεις κατέρρεαν καθώς δεν τα έβρισκαν στην τιμή. Η συμφωνηθείσα τιμή δεν αποκαλύφθηκε, αλλά όσοι γνωρίζουν την κατάσταση είπαν ότι η επίτευξη χαμηλότερης τιμής από τους ευρωπαίους αγοραστές ήταν βασικό αίτημα της Κίνας στις διαπραγματεύσεις. Ωστόσο, Ρώσοι εκπρόσωποι είπαν ότι η τιμή θα κυμαινόταν με βάση την τιμή αγοράς του πετρελαίου, καθιστώντας τη συμφωνία πιο κοντά σε αυτό που ήθελε η Ρωσία παρά σε αυτό που ζητούσε η Κίνα.  Η συνολική αξία της συμφωνίας υπολογίστηκε σε 400 δισ. δολάρια ΗΠΑ, η οποία θα αυξήσει τις ρωσικές εξαγωγές σε χώρες που δεν ανήκουν στην πρώην Σοβιετική Ένωση κατά 25% και θα καταστήσει την Κίνα τον 2ο μεγαλύτερο πελάτη της χώρας, μετά τη Γερμανία.

Η συμφωνία επιτεύχθηκε καθώς οι ηγέτες της Κίνας και της Ρωσίας συναντήθηκαν για να συζητήσουν για μεγαλύτερη συνεργασία στην Ασία χωρίς τη συμμετοχή δυτικών δυνάμεων. Αυτή η συμφωνία θα επιτρέψει στη Ρωσία να διαφοροποιήσει τις φυσικές της δραστηριότητες εκτός Ευρώπης και αποδυναμώνει την ισχύ των οικονομικών κυρώσεων που επιβλήθηκαν από τη Δύση στον απόηχο της κρίσης της Κριμαίας του 2014. Γενικότερα, επιτρέπει στη Ρωσία να μειώσει την απομόνωσή της λόγω της κρίσης στην Ουκρανία. Για την Κίνα, η συμφωνία βοηθά στη μείωση της εξάρτησής της από τον άνθρακα για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, χρησιμοποιώντας μια καθαρότερη μέθοδο παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας μέσω φυσικού αερίου. Βοηθά επίσης στην κάλυψη της αυξανόμενης ζήτησης της χώρας για φυσικό αέριο.

 Επιδοτήσεις 
Υπάρχει μακρά ιστορία επιδοτήσεων φυσικού αερίου στη Ρωσία. Οι επιδοτήσεις για το φυσικό αέριο ήταν ένας από τους λόγους για την περιορισμένη ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στη χώρα. Ωστόσο, είναι δύσκολο να εκτιμηθεί η έκταση της επιδότησης, καθώς δεν υπάρχει τιμή αναφοράς. Συχνά έχουν χρησιμοποιηθεί κάποιοι υπολογισμοί, αλλά υπάρχουν επιχειρήματα κατά της εγκυρότητάς τους για τον καθορισμό του μεγέθους των εγχώριων επιδοτήσεων. Ωστόσο, δεν είναι βέβαιο ότι η εγχώρια τιμή θα πρέπει να είναι ίδια με την τιμή που επιτυγχάνεται στις εξαγωγές. Η εναλλακτική λύση θα ήταν να εξεταστεί η αλυσίδα εφοδιασμού για το φυσικό αέριο, να εντοπιστούν τυχόν απώλειες και γίνει ταξινομήση ως έμμεσες επιδοτήσεις. Ωστόσο, λόγω της πολυπλοκότητας της αλυσίδας εφοδιασμού (συμπεριλαμβανομένων, του δικτύου διανομής και των τοπικών επιχειρήσεων κοινής ωφελείας - άλλοτε ανήκουν σε εμπορικές οντότητες, άλλοτε σε δήμους ή άλλες αρχές), είναι δύσκολο να προσδιοριστεί το μέγεθος των οικονομικών ζημιών.

 Μεταφορική χρήση 
300px|thumb|Λεωφορείο NefAZ με κινητήρα φυσικού αερίου στο Μπέλγκοροντ.
Η χρήση αυτοκινήτων που κινούνται με φυσικό αέριο στη Ρωσία ενθαρρύνεται από την κυβέρνηση. Τα ανταλακτικά μετατροπής πωλούνται από εταιρείες όπως η Italgas, ενώ ορισμένα οχήματα του Ομίλου GAZ πωλούνται με συστήματα φυσικού αερίου. Από τα τέλη του 2016, η Gazprom έχει ένα δίκτυο 254 πρατηρίων καυσίμων στη χώρα,  με σχέδια να φτάσει τα 500 μέχρι το 2020. Η εταιρεία κατασκευής λεωφορείων NEFAZ κατασκευάζει λεωφορεία με αέριο χρησιμοποιώντας κινητήρες Daimler. Το Lada Vesta που χρησιμοποιεί φυσικό αέριο παρουσιάστηκε το 2017.

 Δείτε επίσης 
 Βιομηχανία πετρελαίου στη Ρωσία
Εκπομπές μεθανίου της Αρκτικής
Ενεργειακό τρίγωνο
Ενεργειακή πολιτική της Κίνας
Ενεργειακή πολιτική της Ρωσίας
Περιβαλλοντικός ρατσισμός στην Ευρώπη
Κατάλογος χωρών ανά αποδεδειγμένα αποθέματα φυσικού αερίου

Παραπομπές

Κατηγορία:Οικονομία της Ρωσίας
Ρωσία