Αδελφική διδασκαλία

Η Αδελφική διδασκαλία είναι έργο του Έλληνα φιλολόγου και «δασκάλου του Γένους» Αδαμαντίου Κοραή, το οποίο κυκλοφόρησε ανώνυμα στο Παρίσι το έτος 1798.

Το κείμενο αυτό συγγράφηκε ως αντίδραση στο έργο Πατρική διδασκαλία, που αποδίδεται στον τότε Πατριάρχη Ιεροσολύμων Άνθιμο. Η Πατρική διδασκαλία καλούσε τους Ορθόδοξους πιστούς να μη στηρίξουν τους άθεους Γάλλους ενάντια στους Οθωμανούς, καταφερόμενη κατά των αρχών της Γαλλικής Επαναστάσεως, αλλά και κατά του Καθολικισμού. Από την άλλη, ήταν ένας ύμνος για την εξουσία του Οθωμανού Σουλτάνου, την οποία θεωρούσε «θεόσταλτη» για τους ραγιάδες. Ο ίδιος ο Κοραής αμφισβητούσε ότι συγγραφέας αυτού του κειμένου ήταν ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων, όπως παρουσιαζόταν. Πιθανώς, πράγματι, να ήταν έργο του Αθανασίου του Παρίου είτε κάποιου άλλου λόγιου του κύκλου του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως, και να υιοθετήθηκε από τον Άνθιμο, που ήταν αντικαθολικός και συντηρητικός ιεράρχης.

Μόλις ο Κοραής διάβασε την Πατρική διδασκαλία αντέδρασε αμέσως και συνέταξε την Αδελφική διδασκαλία, την οποία απεύθυνε προς όλους τους υπόδουλους Έλληνες. Σε αυτή θρηνεί την απώλεια του Ρήγα Φεραίου και των συντρόφων του στο Βελιγράδι, που έγινε το ίδιο εκείνο έτος (1798), παρακινεί τους συμπατριώτες του να εξεγερθούν και επιτίθεται με βιαιότητα κατά των Τούρκων τυράννων. Χαρακτηριστικά γράφει:

Στην Αδελφική διδασκαλία ο Κοραής κακίζει τη φιλότουρκη διάθεση του συγγραφέα της Πατρικής διδασκαλίας, ο οποίος επεδίωκε να «κοιμήσει» την αγανάκτηση των Γραικών και να τους εμποδίσει να ακολουθήσουν το παράδειγμα του γαλλικού επαναστατικού κινήματος. Στο έργο αυτό ο Κοραής δίνει ωραίους ορισμούς της ελευθερίας και μιλάει για ανθρώπινα δικαιώματα και νόμους της πολιτείας. Αναδημοσιεύει επίσης ολόκληρο το κείμενο της Πατρικής διδασκαλίας, έτσι ώστε όσοι το αγνοούν να ενημερωθούν με πληρότητα για την κακοήθεια του συγγραφέα του λιβέλου αυτού.

Ο Κοραής δεν αναφέρει στην αυτοβιογραφία του (Βίος Αδαμαντίου Κοραή συγγραφείς παρά του ιδίου) την Αδελφική διδασκαλία. Πάντως όλες οι ενδείξεις πείθουν ότι είναι το πρώτο σάλπισμά του για τον ξεσηκωμό και την απελευθέρωση των Ελλήνων.

Παραπομπές

Πηγές
 Το ομώνυμο λήμμα στη Νέα Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια «Χάρη Πάτση», τόμος 2 (1968), σελίδα 62

Βιβλιογραφία
 Δ. Γκίνη: Τα ανώνυμα έργα του Κοραή, Αθήναι 1948
 Κοραής - άπαντα τα πρωτότυπα έργα, αναστήλωσε και έκρινε Γεώργιος Βαλέτας, 4 τόμοι: Α1, Α2 (έργα) και Β1, Β2 (αλληλογραφία), εκδόσεις Δωρικός, Αθήναι 1964-1965

Αδελφικη διδασκαλι