Άλικα Λακωνίας

Τα Άλικα είναι χωριό και έδρα ομώνυμης τοπικής κοινότητας, της δημοτικής ενότητας (τέως δήμου) Οιτύλου, του δήμου Ανατολικής Μάνης, της περιφερειακής ενότητας (τέως νομού) Λακωνίας, στην περιφέρεια Πελοποννήσου, σύμφωνα με το πρόγραμμα Καλλικράτης.https://www.statistics.gr/2011-census-pop-houshttps://www.eetaa.gr/metaboles/oikmet_details.php?id=12985 Πριν το σχέδιο Καποδίστριας και το πρόγραμμα Καλλικράτης, ανήκε στην επαρχία Οιτύλου του νομού Λακωνίας, στο γεωγραφικό διαμέρισμα Πελοποννήσου.ΠΛ 2:466ΠΛΜ 6:412

Τα Άλικα είναι χαρακτηρισμένα παραδοσιακός οικισμός, καθώς είναι πολλές οι εκκλησίες και τα πυργόσπιτα του οικισμού που έχουν κριθεί ως διατηρητέα.

Γεωγραφικά στοιχεία
Τα Άλικα είναι πεδινό χωριό στο νότιο τμήμα του νομού Λακωνίας. Βρίσκεται στο νοτιοανατολικό άκρο της χερσονήσου της Μάνης, από την πλευρά του Μεσσηνιακού κόλπου, πάνω στην επαρχιακή οδό Φλομοχωρίου-Γερολιμένα και σε μέσο σταθμικό υψόμετρο 100. Απέχει 90 χιλιόμετρα περίπου νότια της Σπάρτης.Εκδόσεις «Ελλάδα»«Διακοπές», σ. 506, 508-9

 Ιστορικά στοιχεία 
Στη θέση Σκεντρίνες ή Μασχάλες σώζονται κατάλοιπα βυζαντινού οικισμού και ο ναός του Άη-Στράτηγου, ο οποίος χρονολογείται από τον 10ο αιώνα. Η παλαιότερη μνεία στον σύγχρονο οικισμό είναι στην έκθεση της Βενετικής Αποστολής του 1571, όπου αναφέρεται ως Casale Alica. Το χωριό αναφέρεται επίσης στον κατάλογο χωριών της Μάνης του 1618 που συντάχθηκε για τον δούκα του Νεβέρ ανάμεσα στους οικισμούς της Κάτω Μάνης ως Alica με 80 νοικοκυριά. Αναφέρεται επίσης σε υπόμνημα του 1655 το οποίο φυλάσσεται στο Γενικό Αρχείο του Σιμάνκας ως Faglica. Στον κώδικά του Muazzo το 1695 αναφέρεται ως Villa Alica με 409 κατοίκους και 117 μάχιμους άνδρες, ενώ στην ενετική απογραφή του Grimani το 1700 αναφέρεται ως Allica με 60 νοικοκυριά και 234 κατοίκους.

Από τα Άλικα προέρχονται οι οικογένειες των Μαυρομιχαλαίων και των Γρηγοράκηδων, οι οποίες στη συνέχεια μετεγκαταστάθηκαν βορειότερα. Το χωριό αναφέρεται ως Άλικα στο ποίημα του Νηφάκη Ιστορία της Μάνης όλης, ήθη, χωρία και ιντράδες δια στίχων πολιτικών του 1798. Στο έγγραφο Etat du Magne του 1813 που εστάλη από τον Γάλλο πρόξενο μεταφρασμένο από τον πίνακα κάποιου Μανιάτη οπλαρχηγού ως Glica με 190 μάχιμους άντρες. Στη στατιστική της γαλλικής Επιστημονικής Αποστολής του 1829 αναφέρεται ως Alika στην περιοχή της Μαΐνης με 80 νοικοκυριά.

Στην απογραφή του 1844 τα Άλικα είχαν 385 κατοίκους και στην απογραφή του 1907 είχε αυξηθεί σε 555 κατοίκους. Στη συνέχεια ο πληθυσμός τους μειώθηκε και το 1961 είχαν 80 κατοίκους.

Τοπική κοινότητα
Η τοπική κοινότητα Αλίκων είναι χαρακτηρισμένη ως αγροτικός ημιορεινός οικισμός, με έκταση 6,293 χμ² (2011). Περιλαμβάνει και τους οικισμούς Κυπάρισσος και Μάραθος.

Πληθυσμός
+Μόνιμος https://www.eetaa.gr/metaboles/apografes/apografi_2011_monimos.pdfhttps://www.eetaa.gr/metaboles/apografes/apografi_2001_monimos.pdfhttps://www.eetaa.gr/metaboles/apografes/apografi_1991_monimos.pdfΈτοςΠληθυσμός1991160 (219)2001141 (166) 201182 (148) 
+Πραγματικός (de facto) ΈτοςΠληθυσμός196180 (115)197145 (65)1981135 (205)1991180 (238)2001235 (319) 201180 (147) 
(σε παρένθεση ο πληθυσμός της τοπικής κοινότητας)
Διοικητικές μεταβολές μέχρι τον «Καλλικράτη»
Ο οικισμός αναγνωρίστηκε το 1835 και ορίστηκε έδρα του δήμου Καινιπόλεως του νομού Λακωνίας. Το 1841 προσαρτήθηκε στον δήμο Μέσσης και το 1899 εντάχθηκε στον νομό Λακωνικής. Το 1909 υπήχθη στον νομό Λακωνίας και το 1927 ορίστηκε έδρα της κοινότητας Αλίκων. Με το ΦΕΚ 244Α - 04/12/1997 αποσπάστηκε από την κοινότητα Αλίκων και προσαρτήθηκε στον δήμο Οιτύλου. Με το ΦΕΚ 874Α - 07/06/2010 αποσπάστηκε από τον δήμο Οιτύλου και προσαρτήθηκε στον δήμο Ανατολικής Μάνης.

Αξιοθέατα και διατηρητέα
Η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου, διατηρητέος ναΐσκος, μονόκλιτος, καμαροσκέπαστος (1, 80 x 5) με κτιστό τέμπλο, που κοσμείται με καλοδιατηρημένες, λαϊκότροπες μεταβυζαντινές τοιχογραφίες
Ο ναός του Αγίου Νικολάου, διατηρητέος, μονόχωρος με δίρριχτη στέγη από σχιστοπλάκες, που ανήκει στον τύπο των μεγαλιθικών μανιάτικων ναών με χρήση αρχαίου υλικού στην τοιχοποιΐα του. Eντοιχισμένα στην πρόσοψή του διατηρούνται το άνω τμήμα επιγραφής ρωμαϊκών χρόνων, ιωνικό κιονόκρανο και άλλα γλυπτο-αρχιτεκτονικά μέλη από αρχαία κτίσματα
Η εκκλησία του Αη Στράτηγου βορειοανατολικά του χωριού στη θέση «Μασχάλες» ή «Σκεντρίνες», κοντά σε παλαιό νεκροταφείο. Καταχωσμένος ναΐσκος του 10ου αιώνα, εσωτερικών διαστάσεων 5.35 Χ 5μ. Το ιερό απολήγει σε ημικυλινδικό τοίχο με τρείς κόγχες στο εσωτερικό. 
Η εκκλησία Γέννησης της Θεοτόκου, οικοδομημένη από πορώδες ερυθρό μάρμαρο σκοτεινού χρώματος, από αρχαίο λατομείο. 
Η εκκλησία του Αγίου Ανδρέα, στη νότια έξοδο του οικισμού όπου, το 1958, επισημάνθηκαν τα κατάλοιπα μεγάλης τρίκλιτης βασιλικής του 6ου αιώνα. Πιθανόν οι εντοιχισμένοι κίονες της εκκλησίας να ανήκαν στη παλιά αυτή βασιλική
Το ερειπωμένο εκκλησάκι του Αγίου Φιλίππου, στη βορειοανατολική είσοδο του οικισμού
http://listedmonuments.culture.gr/fek.php?ID_FEKYA=11979&v17=https://naoistimani.blogspot.com/p/blog-page_29.html

Παραπομπές

Πηγές

Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς Μπριτάνικα, 1981, 2006 (ΠΛΜ)
Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς, εκδ. 1963 (ΠΛ)
Περιοδικό «Διακοπές», εκδ. Δ.Ο.Λ.,  2010
Οργανισμός εκδόσεων «Ελλάδα», χάρτες (εκδ. Βαρελάς)
eetaa.gr

Κατηγορία:Χωριά της περιφερειακής ενότητας Λακωνίας
Κατηγορία:Δήμος Ανατολικής Μάνης